పౌరుష గ్రంథి
పౌరుష గ్రంథి (Prostate gland) శుక్రకోశ పీఠభాగంలో ఉంటుంది. ఇది ప్రసేకంలోకి అనేక నాళాల ద్వారా తెరచుకొంటుంది. ఇది స్రవించే క్షార పదార్థం శుక్రకణాలను ఉత్తేజితం చేస్తుంది. ఇది శుక్రద్రవంలో అధిక భాగాన్ని ఏర్పరుస్తుంది.
పౌరుష గ్రంధి ఒక విధమైన తెల్లని పాలవంటి ఆమ్లపు ద్రవాన్ని ఉత్పత్తిచేస్తుంది. ఇది స్కలించబడే వీర్యంలో సుమారు 20–30% భాగం ఉండి శుక్రకణాలు మరియు శుక్ర కోశాల నుండి స్రవించబడే ఇతర ద్రవాలతో కలిసియుంటుంది.. వీర్యంలోని శుక్రకోశాల ద్రవాల మూలంగా ఆమ్లత్వం క్షారంగా మారుతుంది. ఇది యోనిలోని ఆమ్లత్వాన్ని సమంగా చేసి శుక్రకణాల జీవితకాలాన్ని పొడిగిస్తాయి. పౌరుష గ్రంధి రావాలు స్కలితంలో మొదటగా శుక్రకణాలతో కలిసి బయటికి వస్తాయి; ఈ శుక్రకణాలు ఎక్కువకాలం జీవిస్తాయి. ఈ గ్రంధి చుట్టూ వుండే కండరాలు వీర్యాన్ని బయటికి పంపించడానికి తోడ్పడతాయి.
పౌరుష గ్రంధి స్రావాలు వివిధ జాతుల్లో వేర్వేరుగా ఉంటాయి. ఇవి సాధారణంగా చక్కెరలను కలిగివుండి స్వల్పంగా ఆమ్లత్వాన్ని కలిగివుంటుంది. మానవులలో వీనిలో మాంసకృత్తులు 1% కన్నా తక్కువగా ఉంటాయి. వీనిలో ప్రోటియోలైటిక్ ఎంజైములు, ప్రోస్టేటిక్ ఆసిడ్ ఫాస్ఫటేజ్ మరియు ప్రోస్టేట్ స్పెసిఫిక్ ఆంటీజెన్లు ముఖ్యమైనవి. ఇవి కాకుండా జింకు రక్తంలో కన్నా 500–1,000 రెట్లు అధికంగా ఉంటుంది.
పురుష లక్షణాలను కలిగించే పురుష సెక్స్ హార్మోన్ టెస్టోస్టెరోన్ (testosterones) పౌరుష గ్రంధి సరిగా పనిచేయడానికి కీలకమైనది. ఈ హార్మోను ముఖ్యంగా వృషణాలలో తయారౌతుంది. కొంచెం అడ్రినల్ గ్రంధుల నుండి కూడా వస్తుంది.
ప్రసేకానికి ఆనుకొని వుండే స్కీన్ గ్రంధి (Skene's gland) స్త్రీలలో పౌరుష గ్రంధికి సమజాతం (homologous) గా పేర్కొనేవారు. 2002 సంవత్సరంలో దీనిని అధికారికంగా ప్రకటించి స్త్రీల పౌరుష గ్రంధి (Female Prostate gland) గా గుర్తించారు.
పురుషులలో వలెనే స్త్రీల పౌరుష గ్రంధి సంభోగ సమయంలో భావప్రాప్తి కలిగినప్పుడు స్కలించి స్రావాలు ఎక్కువగా బయటికి వస్తాయి. ఇది ప్రోస్టేట్ స్పెసిఫిక్ ఆంటీజెన్ (Prostate specific antigen/PSA) ను స్రవిస్తుంది. ఈ గ్రంధి యొక్క క్యాంసర్ లో దీని సాంద్రత పెరుగుతుంది.
ప్రొస్టేటైటిస్ (Prostatitis) అనగా పౌరుష గ్రంధి వాపు లేదా ఇంఫెక్షన్. ఇందులో నాలుగు వివిధ రూపాలు ఉన్నాయి. స్వల్పకాలిక ప్రోస్టెటైటిక్ మరియు బాక్టీరియల్ ప్రోస్టెటైటిస్ (category I and II) రెండు సూక్ష్మజీవనాశకాల వైద్యం ద్వారా నయం చేయవచ్చును. దీర్ఘకాలిక ప్రోస్టేటైటిస్ (category III) వలన కటిప్రాంతంలో నిప్పి చాలాకాలంగా బాధిస్తుంది. ఇది సుమారు 95% కేసులలో కనిపిస్తుంది.,
పౌరుష గ్రంధి పెరగడం (Benign prostatic hyperplasia or BPH) ఎక్కువగా వృద్ధులలో కనిపిస్తుంది; దీని మూలంగా మూత్రవిసర్జన కష్టం అవుతుంది. తద్వారా ఎక్కువసార్లు మూత్రం పోయడం కూడా జరుగుతుంది. బాగా పెరిగినప్పుడు ఇది ప్రసేకాన్ని పూర్తిగా మూసివేసి మూత్రం వెళ్లడం చాలా కష్టం లేదా అసాధ్యం అవుతుంది.
పెరిగిన పౌరుష గ్రంధిని మందుల వైద్యం ప్రయత్నించవచ్చును. కానీ ఎక్కువమందికి శస్త్రచికిత్స అవసరం అవుతుంది. ఇందులో సూది ద్వారా మైక్రోవేవ్ లను ఉపయోగించి చిన్న వేడిమితో కాల్చవచ్చును.
శస్త్రచికిత్సలో ఈ గ్రంధిని తొలగించడం ప్రసేకం ద్వారా ఎండోస్కోప్ ద్వారా సుళువుగా చేయవచ్చును. దీనిని transurethral resection of the prostate TURP అంటారు. ఇందులో ప్రసేకం ద్వారా చిన్న పరికరాన్ని పంపి మూత్రానికి అడ్డం కలిగిస్తున్న భాగాన్ని తొలగిస్తారు. అయితే ఇందులో మధ్యభాగాన్ని మాత్రమే తొలగిస్తారు.
అభివృద్ధి చెందిన దేశాలలో పౌరుష గ్రంధి క్యాంసర్ (Prostate cancer) వృద్ధులలో అత్యధికంగా వచ్చే క్యాంసర్. దీని మూలంగా సుమారు 3% మంది మరణిస్తున్నట్లుగా అంచనా. దీనికి తొందరా గుర్తించడానికి మలద్వారం ద్వారా వేలితో పరీక్ష, రక్తంలో ప్రోస్టేట్ స్పెసిఫిక్ ఆంటీజెన్ కొలవడం మరియు అల్ట్రాసౌండ్ స్కానింగ్ చాలా ఉపకరిస్తాయి.