hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
తాళ్ళపాక తిరువెంగళనాధుడు
తాళ్ళపాక తిరువెంగళనాధుడు నందవరీకబ్రాహ్మణుడు; ఆశ్వలాయనసూత్రుడు; భరద్వాజగోత్రుడు. ఈ కవి పరమయోగివిలాస మనుపేర నాళ్వారుల చరిత్రమును ద్విపదకావ్యముగా నెనిమిదాశ్వాసములగ్రంథమును రచించెను. ఈ గ్రంథరచన బట్టియే యితడు విష్ణుభక్తుడని స్పష్టమగుచున్నది. ఇతడు తాళ్ళపాక అన్నమయ్య యొక్క మనుమడు. మరియు తిరుమలార్యుని కుమారుడు అయినట్టు గ్రంథారంభము లోని యీక్రిందివాక్యములవలన దెలియవచ్చుచున్నది-ద్వి. హరిసేవ కాశ్వలాయనసూత్ర నందఈకవితాత యైనయన్న యార్యుడు కృష్ణదేవరాయనికాలములో నుండి కొన్నియగ్రహారముల నందెను. కవి తనకు వేంకటాద్రిరాయలు కుండలములు వేసినట్లు తనగ్రంథములోని యెనిమిదవయాశ్వాసాంతము నందీవాక్యములచే జెప్పుకొన్నాడు.ద్వి. అతిలోకమతికి శేషాచలరాజఈకవికి మకరకుండలములువేసిన వేంకటాద్రిసుచరిత్రము కృతినందిన తిరుమలదేవరాయని తమ్ముడని తోచుచున్నది. అట్లే యైన పక్షమున కవి 1570 వ సంవత్సరప్రాంతములయం దుండెను. అట్లు గాక యతడు తిరుమలదేవరాయని కొడుకైన వేంకటాద్రి యైనపక్షమున, అతడు 1585 వ సంవత్సరము మొదలుకొని 1614 వ సంవత్సరమువఱకును రాజ్యముచేసినందున కవియు నాకాలమువాడే యయి యుండవలెను. కవియొక్క కవిత్వరీతి తెలియుటకయి ద్వితీయాశ్వాసమునుండి కొంచెముభాగ ముదాహరించ బడింది.ద్వి. భానుకోటిస్ఫూర్తి బ్రహసించుచున్న
వేములపాడు (గిద్దలూరు)
"వేములపాడు" ప్రకాశం జిల్లా గిద్దలూరు మండలానికి చెందిన గ్రామము.
ఈ గ్రామం కొమ్మునూరు గ్రామ పరిధిలోని ఒక శివారు గ్రామం.
[1] ఈనాడు ప్రకాశం; 2015,మార్చి-23; 5వపేజీ.
సాయి స్ఫూర్తి ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజి
సాయి స్ఫూర్తి ఇన్స్టిట్యూట్ అఫ్ టెక్నాలజి, బి గంగారం, ఖమ్మం జిల్లా, తెలంగాణలో సత్తుపల్లి నుండి 7 కిలోమీటర్ల దూరంలో, ఖమ్మం-రాజమండ్రి రాష్ట్ర రహదారి పక్కన స్థాపించబడింది. ఎస్ఎస్ఐటి అను సంక్షిప్త నామమున ఈ కాలేజీ సుపరిచితం. ఖమ్మం జిల్లాలో ప్రముఖ విద్యాసంస్థగా పేరు గాంచింది. జవహరలాల్ నెహ్రూ సాంకేతిక విశ్వవిద్యాలయంకి అనుబంధంగా నడుస్తుంది .అలాగే నేషనల్ అసెస్మెంట్ అండ్ అక్రెడేషన్ కౌన్సిల్చే గుర్తింపబడింది .
బేలూరు
బేలూరు () కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని హాసన్ జిల్లాలో ఒక పట్టణం. మున్సిపాలిటి. జిల్లా కేంద్రానికి 40 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. ఇక్కడ ప్రసిద్ధి చెందిన చెన్నకేశావాలయం ఉంది. హొయసల శైలి శిల్పకళకు ఈ దేవాలయం ఒక నిలువుటద్దం. బేలూరును పూర్వం వేలా పురీ అనే వారు. క్రమంగా వేలూరుగా చివరికి బేలూరుగా మారింది. ఈ పట్టణం యాగాచి నది ఒడ్డున ఉంది. ఈ బేలూరు ఒకనాడు హొయసల రాజుల రాజధాని.
బేలూరు ఒకనాడు హొయసలుల రాజధాని. ఆ తర్వాత ఇక్కడ నుండి హళేబీడుకు రాజధానిని మార్చారు. ఈ హళేబీడు బేలూరుకు 16 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంటుంది. ఈ రెండు పట్టణాలు హాసన్ జిల్లాలోనే ఉన్నాయి. వీటిని జంట పట్టణాలుగా పిలుస్తారు. ఇవి కర్ణాటక రాష్ట్రంలో ప్రధాన పర్యాటక ప్రాంతాలు. హొయసల రాజులు ఈ రెండు ప్రాంతాలలోనూ అద్భుత శిల్పకళతో కూడిన ఆలయాలను నిర్మించారు. బేలూరులో వైష్ణవాలయాన్ని నిర్మిస్తే, హళేబీడులో శైవాలయాన్ని నిర్మించారు. ఇక్కడ ప్రధానంగా చూడదగ్గది చెన్నకేశవాలయం. దీనిని హొయసల రాజు విష్ణువర్ధనుడు నిర్మించాడు. క్రీ.శ. 1117లో పశ్చిమ చాళక్యులపై విజయ సూచికగా ఈ ఆలయాన్ని నిర్మిచినట్లు తెలుస్తుంది. చోళులపై తాలకాడ్ యుద్దవిజయంగా నిర్మిచినట్లు మరికొన్ని ఆధారాలు ఉన్నాయి. వైష్ణవ మత ప్రాశస్త్య ప్రచారానికై జగద్గురు రామానుజాచార్యుల ప్రబోధానుసారం నిర్మించాడని మరో వాదన కూడా ఉంది.
ఈ ఆలయ సముదాయంలో ప్రధానాలయం కేశవాలయం. ఈ కేశవాలయానికి చుట్టూ రంగనాయకి, కప్పే చేన్నగరాయ ఆలయాలు ఉన్నాయి. చెన్నకేశవాలయంలో రోజూ పూజాదికాలు నిర్వహిస్తారు. ఇక్కడ ఆంజనేయస్వామి, నరసింహస్వామి విగ్రహాలను చూడవచ్చు. ఆలయ ప్రవేశ మార్గం దగ్గర హొయసలుల రాజముద్ర కనిపిస్తుంది. ఆలయాన్ని ద్రావిడ శైలిలో నిర్మించారు. ఈ ఆలయాన్ని సబ్బురాతి (Chloritic Schist ) తో నిర్మించారు. ఇది తేలిక అకుపచ్చ రంగులో ఉంటుంది. ఈ శిల సబ్బు వలె అతి మెత్తగా ఉండి, కావలసిన తీరుగా మలచడానికి అనువుగా ఉంటుదట. అందుకే ఈ దేవాలయంపై గల శిల్పాలు అతి సూక్ష్మంగా ఉండి, అద్భుత సౌందర్యంతో అలరారుతాయి. దేవాలయ గోడలపై, పై కప్పు భాగంలో, వివిధ రకాలైన పక్షులు, జంతువులు, లతలు, వివిధ భంగిమలలోని నర్తకిల శిల్పాలు, ద్వారాల దగ్గర ద్వారపాలకుల శిల్పాలు ఆకట్టుకుంటాయి. దర్పణ సుందరి, భస్మ మోహిని అనునవి చెప్పుకోదగిన ఆకర్షణీయ శిల్పాలలో కొన్ని. ఆలయం బయట నలభై రెండడుగుల ధ్వజస్తంభం ఉంది. దీని విశేషమేమిటంటే ఈ స్తంభం ఒక వైపు ఆధారం నేలను తాకి ఉండదు. మూడు వైపుల ఆధారం మీద నిలిచి ఉంటుంది. రాజగోపురానికి కుడివైపు పుష్కరిణి ఉంది. నేటికీ భక్తులు ఉపయోగిస్తుంటారు. హొయసల శైలి కట్టడాలకు ఈ ఆలయం ఓ మచ్చుతునక. శ్రావణబెళగొలా, హళేబీడుతో పాటు బేలూరును కూడా ప్రపంచ వారసత్వ సంపదగా యునెస్కో గుర్తించింది.
ఈ ప్రాంతం ప్రజల ప్రధాన జీవనాధారం వ్యవసాయమే. వరి, కాఫీ, పెప్పర్, అల్లం, చెరకు మెదలగు పంటలు పండిస్తారు.3.Karnataka State Gazetteer 1983
వెంకటాద్రిపురం (నూజివీడు మండలం)
"వెంకటాద్రిపురం" కృష్ణా జిల్లా నూజివీడు మండలానికి చెందిన గ్రామం.
ఈ గ్రామం అన్నవరం గ్రామ పరిధిలోని ఒక శివారు గ్రామం.
నూజివీడు పాలిటెక్నిక్ కళాశాల కలదు
తరిగొప్పుల మల్లన
ఈకవి చంద్రభానుచరిత్ర మనెడి యైదాశ్వాసముల ప్రబంధమును రచియించెను. ఇతడు నియోగిబ్రాహ్మణుడు; దత్తాత్రేయ యోగీంద్రుని శిష్యుడు; దత్తనామాత్యుని తమ్ముడు. ఈవేంకటపతిరాయలు 1585 వ సంవత్సరము మొదలుకొని 1614 వ వఱకును రాజ్యముచేసినవా డయినందున, కవియు ఆకాలమునం దుండినవాడే నని తెలియు చున్నది. ఈతడు లాక్షణిక కవి; కవిత్వము రసవంతముగా నుండును. ఈకవి వసుచరిత్రమును కృతినందిన తిరుమలదేవరాయని పుత్రుడగు వేంకటపతిరాయల కాలములో నుండినట్లు "చంద్రభానుచరిత్రము "లోని యీక్రిందిపద్యములో జెప్పినాడు -
 సీ. ... ... ... ... ...
అనుచు బుధులెన్నవలయు రాజాధిరాజ
రాజపరమేశ సకలకర్ణాటకాంధ్ర
రాజ్యధౌరేయ తిరుమలరాజతనయ
చంద్రు డగువేంకటపతిక్షి తీంద్రమణికి.
తాలికోట యుద్ధమయినతరువాత తండ్రియైన తిరుమలదేవరాయడు తనరాజధానిని విజయనగరమునుండి పెనుగొండకు మార్చుకొన్నట్లే కొమారుడైన యీవేంకటపతిరాయడును తనరాజధానిని పెనుగొండనుండి చంద్రగిరికి మార్చుకొనెనని ఈ కవి పద్యములు.
ఉ. అంత దిగంతదంతురల తాంతనిశాంతని తాంతకాంతవ
న్యంతిక తాంతపాంధజనతాంతరసంతతకృంతనప్రధా [ 191 ] 
త్యంతసమంతవిస్ఫుర దుదంత పరంతపకాంతిసంతతి
క్రాంతదురంతకుంతరతికాంతము పొల్చె వసంత మెంతయున్. [ఆ.3]
ఉ. తత్తఱపాటుతోడ గనుదమ్ములడాలు దిగంతరంబులన్
జిత్తరు నింప లే బయిటచేల కుచంబులపొంత జాఱ నా
బిత్తరి మ్రానుపాటొదవ బిమ్మటితో నొకకొంత గొంకి లో
జిత్తము మట్టుపెట్టుకొని చేరి సహోదరుదండ నిల్వగన్. [ఆ.4]
ఉ. ధరణితలేంద్రనందనవిధంబున గనుంగొన గోరి మున్ను కి
న్నరవరు డిచ్చినట్టి భువనస్తుతమైనయదృశ్యవిద్య న
య్యిరువురు గుప్తమూర్తు లయి యిందుసహోదరమందిరంబునన్
దరలక యుండి రట్టియెడ దన్వియు జేరగ వచ్చి యచ్చటన్. [ఆ.5]
ఆంధ్ర కవుల చరిత్రము - రెండవ భాగము (1949) రచించినవారు కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు.(తరిగొప్పుల మల్లన)
సారంగు తమ్మయ్య
ఈప్రాంతములయందు సారంగువారు సాధారణముగా మాధ్వులుగా నున్నారు. ఈకవి తనవంశమును వర్ణించుచు,
 ఉ. త మ్మనయంబు బ్రోచుటకు ధారుణిబంధులు బంధుపారిజా
త మ్మన రామభక్తి గలతార్కికు లెల్లను వీనిదౌర చి
త్త మ్మన జూపులం దనిసి ధార్మికు లీతని దెంతమంచివృ
త్త మ్మన నాగిరిప్రభునితమ్మన మించె నుదంచితస్థితిన్.
గీ. తమ్మమంత్రి గాంచె దిమ్మాయియందు నంతనతాతను రామభక్తునిగా జెప్పుటచేతను, అతని భార్యను తిమ్మాయియని చెప్పుటచేతను కూడా నితడు మాధ్వవంశజు డేమోయని యూహింప దగియున్నను.
క. సారమతి యానృసింహుడు
అని తనతల్లిదండ్రులను పార్వతీపరమేశ్వరులతో బోల్చుట చేతను తనపూర్వుల కమాత్యాదిపదములను జేర్చుచు వచ్చుటచేతను కవి నియోగిబ్రాహ్మణుడని తోచుచున్నది. ఇత డాపస్తంబసూత్రుడు; భారద్వాజగోత్రుడు; నరసింహమంత్రిపుత్రుడు; సారంగు తమ్మయామాత్యపౌత్రుడు. ఈకవి వైజయంతివిలాస మనునాలుగాశ్వాసముల పద్యకావ్యమును రచించెను. ఇందు విప్రనారాయణుడనెడి యాళ్వారుచరిత్రము వర్ణింపబడినందున, దీనికి విప్రనారాయణ చరిత్రమనియు నామాంతరము గలదు. ఈవిప్రనారాయణునికే తొండరడిప్పొడియాళ్వా రని యఱవపేరు. 
ఈపుస్తకము లోని కవిత్వము మనోహరముగానే యుండునుగాని యందందు కవిత్రయమువారి ప్రయోగములకు విరుద్ధములయిన ప్రయోగములు కానబడుచున్నవి. కథయు మిక్కిలి యింపుగా నుండును. విప్రనారాయణుడను వైష్ణవబ్రహ్మచారి కావేరితీరమునందు శ్రీరంగ క్షేత్రమునందు వసించుచు మాధుకర వృత్తిచే జీవించుచు భక్తితో శ్రీరంగనాయకునకు తులసిమాలల నర్పించుచు కాలము గడుపుచుండెను.
శా. స్వాధ్వాయంబు బఠించు సాంగకముగా సంధ్యాద్యనుష్ఠానముల్
ఇట్లుండగా మధురవాణియు దేవదేవియు ననువేశ్య లక్కచెలియం డ్రిద్ద ఱాతనిని దేవాలయములో జూచి యాతనినిష్ఠ కద్భుతపడి భక్తితో మ్రొక్కగా నతడు వారిమ్రొక్కు గైగొనకపోయెను. అప్పుడు దేవదేవి యలిగి యప్పతో
ఉ. మ్రొక్కిన నెవ్వ రే మనడు; మో మటువెట్టుక చక్కబోయె; నీ
అని యతని నిరాకరించి పలికెను. మధురవాణి చెల్లెలి నూరార్చుచు,
ఉ. చూచిన నేమి? నీవలను చూడకయుండిన నేమి? పూజ్యులం
అని శాంతచిత్తను జేసి యతనివై రాగ్యమును గొంత ప్రశంసించెను. అప్పు డప్పమాట లంగీకరింపక,
చ. ప్రకటజితేంద్రియుల్ ధర బరాశరకౌశికులంతవారు స్త్రీ
క. ఈనిష్ట లింతతారస | మైనందాకానెసూ! సదాచారి యటం
టే, నబ్బినదాకనె యగు,|మౌనిజనవిడంబనములు మనమెఱుగనివే?
క. ఇటువంటయ్యలె కారా
గీ. నిర్జితేంద్రియుండు నిష్ఠాపరుం డంచు
క. నీ వీవైష్ణపు విటునిం | గావించిన, లంజెతనపుగడ నే విడుతున్;
చెల్లె లావీరవైష్ణవుని విటుని జేయవచ్చు ననియు, అప్ప యతని నట్లు చేసినయెడల తాను వేశ్యావృత్తిని విడిచెద ననియు వివాదపడిన మీదట దేవదేవి తా నావైష్ణవబ్రహ్మచారిని విటునిజేసి యింటికి దేలేకపోయినపక్షమున దాను వేశ్యావృత్తిని విడిచెదనని పంతము పలికి తనరత్నాభరణములను, కస్తూరీతిలకమునుదీసి తులసిపూసల పేరులును తిరుమణినామములును వేసి సానివేషము బాసి దాసరిసాని యయి తిన్నగా విప్రనారాయణు డున్న యారామమునకు బోయి యాతనికి నమస్కారము చేసి, హేయభాజనమయిన వేశ్యావృత్తిపై విరక్తి పొడమినట్టు నటించి,
గీ. * * హేయభాజన మెన్నిట నెన్నిచూడ
ఉ. ఒక్కని బిల్వనంపి, మఱియొక్కనిచేత బసిండిపట్టి, వే
ఆంధ్ర కవుల చరిత్రము - రెండవ భాగము (1949) రచించినవారు కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు... సారంగు తమ్మయ్య
చెన్నమరాజు
ఈకవి చారుచంద్రోదయ మనెడి యైదాశ్వాసముల ప్రబంధమును జేసెను. ఇతడు నందవరీక నియోగిబ్రాహ్మణుడు; ఆత్రేయగోత్రుడు; శేషయామాత్యపుత్రుడు. ఈకవి తాను పెమ్మసాని తిమ్మరాజున కాశ్రితుడయినట్టు చెప్పి తిమ్మరాజు శ్రీరంగనాయనికిని వేంకటపతిరాయనికిని మంత్రియైన ట్టొకపద్యములో నీక్రింది వాక్యముతో జెప్పియున్నాడు -
సీ. శ్రీరంగరాయ ధాత్రీతలాధ్యక్ష దక్షిణభుజాదండమై చెలగినాడు.
రమణ వేంకటపతిరాయేంద్రుడు నుతింప బటుకార్యదక్షుడై ప్రబలినాడు
ఈకవి తనముత్తాతయైనలక్ష్మీపతి శ్రీనాథకవికి శిష్యుడై నట్లీక్రింది పద్యములలో దెలిపియున్నాడు-
క. సన్నుత కవిత్వవిద్యా|భ్యున్నతి శ్రీనాథసుకవిపుంగవుకరుణన్
ఈకవి శ్రీరంగరాయ వేంకటపతిరాయల కాలములోనున్నవా డగుటచేత క్రీస్తుశకము 1574-1614 సంవత్సరములమధ్య కాలమువాడని తెలియుచున్నది.
కవియొక్క కవిత్వరీతి తెలియుటకై చారుచంద్రోదయములోని పద్యముల రెంటిని నిందుదాహరించ బడినవి.ఉ. ఎల్లి యవశ్యమున్ పనికి నేగి మహోగ్రతపం బొనర్చి సం
శా. తావు ల్గుల్కెడుమేనుతీవకు బరీతాపంబు గావించునీఆంధ్ర కవుల చరిత్రము - రెండవ భాగము (1949) రచించినవారు కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు .. చెన్నమరాజు
తెనాలి అన్నయ్య
తెనాలి అన్నయ్య: ఈ కవి "సుదక్షిణాపరిణయము " అనెడి యైదాశ్వాసముల ప్రబంధమును రచియించెను. ఇతడు తెనాలి పురనివాసుడు; శైవాచార సంపన్నుడు; రామపండితపుత్రుడు.
శా. శ్రీలీలాహరినీలపీఠరుచిరశ్రీవత్ససంపన్నవ
సుదక్షిణాపరిణయములోని యీప్రథమపద్యమునుబట్టియే యీకావ్యము కోనేటి రామరాజు మంత్రియైన పులిజాల సోమామాత్యున కంకితము చేయబడినట్టు తెలిసికోవచ్చును. ఆసోమామాత్యు డొకనాడు సభాసీనుడయి తన్ను రావించి కృతి వేడిన ట్లీక్రిందిపద్యములలో గవి చెప్పుకొనియున్నాడు-
మ. కవులున్ గాణలు జాణ లార్యులు హితుల్ కాంతానమూహంబు లు
గీ. నవ్యసుగుణాభిరామ తెనాలిరామ
చ. పలుకులకల్కి కప్పురపు బల్కులుచల్లినరీతి బండువె
గీ. సరససాహిత్యసౌహిత్యపరత నీవు
ఇక దీనినిబట్టి కృతికర్తయొక్క కాలనిర్ణయము చేయవలసి యున్నది. కృతిపతియొక్క కాలము తెలియునేని, కవియొక్క కాలమును దెలియును. కృతినాథుని ప్రభువైన రామరాజుయొక్క వంశము గ్రంథమునం దీవిధమున జెప్పబడినది-
గీ. చంద్రవంశాబ్ధిపూర్ణిమాచంద్రు డారు
చ. కులనిధి యానృపాలకుడు కోనమదేవి వరించి కాంచె జే
ఇట్లార్వీటి బుక్కరాజుకొడుకు రామరా జయినట్టును, రామరాజుకొడుకు తిమ్మరాజయినట్టును, తిమ్మరాజుకొడుకు చినకొండరాజయినట్టును, చినకొండరాజుకొడుకు కోనేటి తిమ్మరా జయినట్టును చెప్పబడెను. ఈకోనేటి తిమ్మరాజు కొడుకయిన రామరాజువద్దనే కృతిపతియైన సోమామాత్యుడు మంత్రిగానుండెను. పయినిజెప్పిన వంశావళినిబట్టి విచారింపగా గృష్ణదేవరాయని యల్లు డయిన రామరాజున కీరామరాజు పెదతండ్రికొడుకునకు మనుమ డయినట్టు స్పష్టమగుచున్నది. అళియ రామరాజు 1564 వ సంవత్సరమువఱకును జీవించి యాకాలమునకే మనుమల నెత్తినవా డగుటచేత నాతని పెదతండ్రికొడుకును నప్పటికే యెదిగినమనుమలు గలవా డయి యుండ వచ్చును. కాబట్టి విమర్శించిచూడగా సుదక్షిణాపరిణయకృతీశ్వరుని ప్రభువు పదిసంవత్సరము లీవలావలగా 1580 వ సంవత్సరప్రాంతములయం దుండెనని తేలుచున్నది. ఇదియే కవికాలము. ఈకవికి గందాళ శ్రీరంగాచార్యులు గురు వయిన ట్లీక్రిందిపద్యమువలన దెలియ వచ్చుచున్నది-
క. కందాళ భావనార్యుల | నందను శ్రీరంగగురుని నతబుధరక్షా
సుదక్షిణాపరిణయకవిత్వము సలక్షణమయి కర్ణ రసాయనముగా నున్నది! కవిత్వ మాధుర్యము తేట పడుటకయి కొన్నిపద్యము లిందుదాహరింపబడుచున్నవి-
చ. పలుకగ నేర్చుచిత్రములు పాడగ నేర్చినపుష్పవల్లికల్
చ. ఏనొకవింతయే రఘుకులేశ్వర యాదిమవిష్ణుమూర్తివై
ఉ. విప్రకులావతంస వినవే యనుమానము మాని పుత్రకుం
చ. నృపవర నిన్ను మీ దెఱుగనేరక వేడితి గాక చంచలా
మ.జలకంబుం దగగూర్చి నెన్నుదుట రక్షాకాంక్ష బాదాంగుళీ
ఉ. వాడినమోముతోడ గయివాలినచూపులతోడ దీనతం
ఉ. విన్న దనం బిదేమి నెఱివీడినచిత్త మిదేమి వేయిక్రా
ఉ. భానుమతీకుమారకుడు పల్కు మహేంద్రుని దేవ యె
ఉ. మేలు బళీ చతుర్ముఖుడు మిక్కిలి నేర్పరి యెట్టులన్న నీ
చ. కుడిచెవి జేరి మంచుమలకూరిమియల్లుడు తారకంబు మున్
శా. ఏణాంకోపలసౌధవీధికలపై నింపొంది చిత్రంబులౌ
మ. కమలామందమరందబిందుకణికాకల్లోలడోలావిలో
సవరము చిననారాయణనాయకుడు
ఈకవి కువలయాశ్వచరిత్ర మనెడి యైదాశ్వాసముల ప్రబంధమును రచియించి, తిమ్మనరపాలపుత్రుడయిన నారాయణభూపాలుని కంకితము చేసెను. ఈకవి తాను క్షత్రియుడ ననియు, రాయభూపాలుని పుత్రుడననియు చెప్పికొనియున్నాడు. ఈతడు రాయభూపాలునకు దిరుమలాంబ వలన గలిగిన ట్లీక్రింది పద్యమువలన దెలియవచ్చుచున్నది.-
మ. అత డాతిమ్మమయందు వేంకటనృపాధ్యక్షున్ రిపుచ్ఛేదనో
కృతిపతి యైన నారాయణభూపాలుడు శ్రీరంగరాజ వేంకటపతిరాయలకు సహాయు డయియుండినట్లు చెప్పబడినందున గవి 1580 వ సంవత్సరప్రాంతములయం దుండినట్లు కానవచ్చుచున్నాడు. మఱియు గృతినాయకుడైన నారనరనాధుడు మట్ల యనంతభూపాలునికాలములో నుండిన ట్లీక్రింది పద్యమునందు జెప్పబడినందునను, కవి పదునాఱవశతాబ్దాంతమునం దుండినట్లు నిర్ధారణము చేయవచ్చును-
సీ. తనమాట చెంజికా తంజాపురీ మధురాధినాథులకు నెయ్యంబు నెఱప
వెలయు వేదండగండనిర్గళదవర్గ
[ 215 ] ఈకవి కాశ్యపగోత్రుడు; శఠగోపతాపసేంద్ర శిష్యుడు. ఈతని కవిత్వము సలక్షణమయి వినసొంపుగా నుండును. ఈతని కువలయాశ్వచరిత్రములోని కొన్నిపద్యముల నిందుదాహరించుచున్నాను.
చ. మిటిమిటి యెండవేడి బలిమిం దెలిదమ్ముల ఱేకుసందులం
చ. మునివనితల్ శచీముఖతమోనిభవేణులకుం బతివ్రతా
చ. తలపున నెంత మోహపరితాపముగల్గిన దాచుకొందురో
మ.అత డచ్చో దురగంబు నెక్కి హృదయాబ్జాపూర్ణ మోదార్ణ వాం
చ. వెలుపలిరచ్చ నొక్కయెడ వేలుపుసానికి వన్నెకానికిన్
ఆంధ్ర కవుల చరిత్రము - రెండవ భాగము (1949) రచించినవారు కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు. "సవరము చిననారాయణనాయకుడూ' (విభాగం)
దామెర వేంకటపతి
ఈకవి పద్మనాయకకులజుడైన శూద్రుడు; ఈపద్మనాయక కులమువారి నీదేశమునందు వెలమలని వాడుదురు. ఈకవి తాత సంస్థానాధిపతియై వేంకటగిరి సంస్థానాధిపతులైన వెలుగోటివారితో సంబంధబాంధవ్యములను జేసినవాడు. ఈకవి తన మేనత్తయైన వేంకటాంబను వెలుగోటి యాచమనాయనికుమారు డయిన కస్తురిరంగనాయని కిచ్చినట్టును ఆదంపతులకు యాచమనాయడు పుత్రుడైనట్టును చెప్పి యాతనిని తనబహుళాశ్వచరిత్రమునం దిట్లు వర్ణించాడు.
సీ. ఉత్తరమల్లూరియొద్ద దావలుపాపవిభుని గొట్టిననాటివిజయకలన
కవియొక్క మేనత్తభర్తయైన కస్తురి రంగనాయడు గోలకొండ మహమ్మదీయులను కొండవీడు వినుకొండ ప్రభువులను గెలిచి, 1579 వ సంవత్సరమునందు చంద్రగిరియందున్న విజయనగరపు రాజులపక్షమున యుద్ధముచేసి వారిశత్రుల నోడించెను. కవియొక్క మేనత్తకొడుకయిన యాచనాయడు చెంగల్పట్టుమండలములోని మధురాంతకములో వాసముచేసి విజయనగరాధిపతియైన వేంకటపతిరాయలవలన పెరమాడి సీమను బహుమానమందెను; అంతేకాక యితడు 1602 వ సంవత్సరమునందు శత్రువులతో యుద్ధముచేసి వారి నోడించెను; ఆవఱకు పరులపాలైన వేంకటగిరిని మరల స్వాధీనము చేసికొనెను. కవియు [ 217 ] నీతనికాలములోనివాడే యయినందున నతడు పదునాఱవశతాబ్దాంతమునందును పదునేడవశతాబ్దాదియందును నుండినవాడు. ఈకవితాను బహుళాశ్వచరిత్రమును జేయకుమునుపు కృష్ణకథ నొకదానిని జేసి దానిని రామభద్రున కంకితము చేసినట్లు బహుళాశ్వచరిత్రములో రామభద్రుడు త న్నుద్దేశించినట్లీ క్రిందిపద్యములో జెప్పుకొన్నాను.
ఉ. దామెరవేంకటప్రభువతంసుని వేంకటభూప మాపయిన్
ఈబహుళాశ్వచరిత్ర మయిదాశ్వాసములు కలదయి రసవంతమయి సలక్షణమయినదిగా నున్నది. అందుండి రెండుపద్యములు ఉదాహరణముగా:
చ. తటముల జుట్టుకొన్న బిగిదన్నినక్రొన్ననపొన్నగున్నలన్
ఉ. రాముని జూచి కామునిశరంబుల గాసిలి చేష్టదక్కి కాం
ఆంధ్ర కవుల చరిత్రము - రెండవ భాగము (1949) రచించినవారు కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు [దామెర వేంకటపతి]
1979 గోదావరి పుష్కరాలు
1979 సంవత్సరంలో గోదావరి నది సంబంధించిన పుష్కరము యొక్క విశేషాలు :
1979 ఆగస్టు 29 నుంచి సెప్టెంబరు 9 వరకూ జరిగాయి.
తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానములు మొదటిసారిగా ఈ పుష్కరాలలో తమ ధార్మిక సేవలను డా. రావుల సూర్యనారాయణ మూర్తి ఆధ్వర్యంలో అందించింది. అప్పటి ముఖ్యమంత్రి డా. మర్రి చెన్నారెడ్డి ఆదేశాల మేరకు అప్పటి ఇ.ఒ. శ్రీ పి.వి.ఆర్.కె ప్రసాద్ కార్యక్రమ ప్రణాలికను చిత్రించారు.
అయితే గోదావరి నది పుష్కరాల్లో తితిదే భాగస్వాయ్యమవడం అదే మొదటిసారి కాబట్టి ఏదైనా కొత్తగా చేద్దామని పి.వి.ఆర్.కె. ప్రసాద్ సూచించడంతో.. మూడు ప్రత్యేకతలతో పుష్కరాలలో యాత్రికులకు, భక్తులకు భక్తితత్వాన్ని అందించడానికి టి.టి.డి. శ్రీకారం చుట్టింది. 1. స్వామి, 2. ధార్మిక కార్యక్రమాలు, 3. ఆధ్యాత్మిక గ్రాథాల పంపిణి. ఈ మూడింటిని దృష్టిలో పెట్టుకొని పూర్తి ప్రణాళికతో, మంచి టీంతో రాజమండ్రికి వచ్చారు. మొత్త అన్ని విభాగాలను సమన్వయపరిచే బాధ్యత సూర్యనారాయణమూర్తి గారు తీసుకున్నారు.
సుబ్రహ్మణ్య మైదానంలో శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామిని ప్రతిష్ఠించారు. అర్చకులని, సిబ్బందినీ తీసుకువచ్చారు. ఈ మైదానం అంతా పెండాల్స్ నిర్మించి ధార్మిక కార్యక్రమాలను ప్రారంభించారు. అర్ధరాత్రి వరకు హరికథలు, పురాణ కార్యక్రమాలు, ఆధ్యాత్మిక ఉపన్యాసాలు వంటివి ఏర్పాటుచేశారు. వీటన్నింటికి ప్రజలనుండి మంచి స్పందన వచ్చింది.
ధార్మిక సాహిత్యానికి ప్రజాదరణ లేదనే అభిప్రాయం ఉండేది. కాబట్టి ఆ సాహిత్యాన్ని నామమాత్రపు ధరకే అందించాలన్నది చెన్నారెడ్డిగారు చెప్పి, ఆ బాధ్యతను టి.టి.డి.కి అప్పగించారు. ఒక్కో పుస్తకం 10వేల కాపీలను ముద్రించి పుష్కరాలకు తీసుకువచ్చి సుబ్రహ్మణ్య మైదానంలోనే గ్రంథ విక్రయశాలను ప్రారంభించారు. నామమాత్రపు ధర 20 పైసల నుండి 50 పైసలుగా నిర్ణయించారు.
జనం చాలామంది వచ్చి పుస్తకాలు కొనుక్కొని వెళ్లారు. కళాకేంద్రం ప్రారంభించడానికి వచ్చిన చెన్నరెడ్డిగారు అక్కడి ఏర్పాట్లను పరిశీలిస్తూ పుస్తకాల షాపు దగ్గరికి వచ్చి అక్కడ జనసంద్రాన్ని చూసి చాలా ఆనందించి, అక్కడి నిర్వాహకుల్ని అభినందించారు. ఆవిధంగా తెచ్చిన స్టాక్ మొదటి మూడు నాలుగు రోజుల్లోనే అయిపోవడంతో మళ్లీ కొన్ని పుస్తకాలు ప్రింట్ చేయించి పంపించారు. అలా పుష్కరాల 12 రోజులూ పుస్తకాలను విక్రయించారు.
ఆ స్ఫూర్తితోనే టి.టి.డి. ఆధ్యాత్మిక గ్రంథాలని అచ్చవేయడమన్నది ఉద్యమస్థాయిలో ప్రారంభించి నిరాటంకంగా కొనసాగుతున్నది. ఆ తరువాత వివిధ స్థాయిల్లో, పలు ప్రమాణాలతో అత్యుత్తమ స్థాయి గ్రంథాల ప్రచురణ, పలు గ్రంథాలకు ఆర్థికసాయం అందించడమన్నది టి.టి.డి. స్వీకరించింది.
ఈ గ్రంథాల ప్రచురణకు స్ఫూర్తి గోదావరి పుష్కరాలేనని చెప్పవచ్చు.
నాగావళి నుంచి మంజీర వరకు
నాగావళి నుండి మంజీర వరకు ప్రముఖ బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి రావి కొండలరావు ఆత్మకథ
రావి కొండలరావు ఇప్పటికి చాలా పుస్తకాలే రాశారు. ఇది మరొకటి. కాని పెద్దవాళ్లలో ఉండే విశేషం ఏమంటే వాళ్ల దగ్గర ఎంత జీవితం ఉంటుందో అన్ని జ్ఞాపకాలుంటాయి. పదహారేళ్ల వయసులో మద్రాసు పారిపోయిన వ్యక్తి దాదాపు 60-70 ఏళ్లు ఆ రంగంతో పెనవేసుకుపోతే జ్ఞాపకాలకేం కొదువ? అయితే ఈ పుస్తకం కొంచెం ఆత్మకథ వరుసలో సాగింది. ‘నాగావళి నుంచి మంజీర వరకు’ అనడంలో ఆ వరుస కనిపిస్తుంది. కళింగాంధ్ర నాగావళి తీరం నుంచి తెలంగాణ మంజీర తీరం వరకూ తన ప్రస్థానంలో తారసపడిన అనుభవాల సమాహారమే ఈ పుస్తకం. చేయి తిరిగిన కలం కనుక చకచకా నడిపించుకొని పోతుంది.
దీనిని బాపు రమణల ప్రోత్సాహంతో దర్శకత్వశాఖ నుండి నటుడిగా మారడం, సినీ అవకాశాల కోసం నాటక ప్రదర్శనల్లో పాల్గొనడం, విజయచిత్ర సహాయ సంపాదకుడిగా ప్రస్థానం, నటి రాధాకుమారితో జీవన సాహచర్యం మొదలైన విశేషాలన్నీ క్లుప్తంగా రాశారు. పుస్తకంలో మెరుపులూ, చమక్కులూ కథనాన్ని ఆసక్తికరంగా తయారుచేశాయి. దాదాపు ప్రతి సందర్భంలోనూ నేలవిడిచి సాము చెయ్యని కొండలరావు నిరాడంబరత ఆయన సహజధోరణిగా కనబడుతుంది. తెలుగు సినీ మాయాలోకంలో ఓడలు బండ్లూ, బండ్లు ఓడలూ అయిన సంఘటనలను ప్రత్యక్షసాక్షిగా వివరించడం పాఠకులను మంత్రముగ్ధుల్ని చేస్తుంది. ఛాయాచిత్రాలను సందర్భానుసారంగా అందించడం, విశేషాలను బాక్సులుగా ఇవ్వడం పుస్తకానికి ప్రత్యేక ఆకర్షణ.
ఈ పుస్తకం చదివితే అర్థమయ్యేదేమంటే నోరు మంచిదైతే ఊరు మంచిదవుతుంది అని. వినయం ఉంటే అవకాశం లభిస్తుంది అని. ఈ రెంటినీ రెండు చేతులు చేసుకొని పెద్దల ప్రోత్సాహం, ఆశీర్వాదంతో జీవితాన్ని ఈదేశారు రావి కొండలరావు. రేలంగి, పింగళి, చక్రపాణి, పెండ్యాల, మల్లాది, బాపు, రమణ... ఎందరు పెద్దలవో జ్ఞాపకాలు ఇందులో ఉన్నాయి. ఇంతకు మించిన అనుభవాలు ఉన్నవారు ఉండొచ్చు. వారు రాయరు. రాసే అదృష్టం రావి కొండలరావుకు దక్కింది. పాఠకులకు ఈ అనుభవఫలం సంప్రాప్తమయ్యింది.
యాదవామాత్యకవి
ఇతడు చంద్రహాసవిలాస మను కావ్యమును పూర్వోత్తర భాగములుగా రచియించెను. ఈతనికాల మెప్పుడో తెలియలేదుగాని లక్షణ శిరోమణి యనునామాంతరము గల యాదవామాత్యఛందములోని,
సీ. రగణము శంఖమనగనొప్పుమూడవజామునబవడపు జాయకుజుడు
ఇత్యాదిపద్యములనేకములు సులక్షణసారములో నుదాహరింపబడి యుండుటచేత నీయాదవామాత్యకవి 1620 వ సంవత్సరమునకు బూర్వపువాడనిమాత్రము నిశ్చయముగా జెప్పవచ్చును. ఇష్టదైవము తన్నుద్దేశించి పలికినట్లుగా గవి చంద్రహాసవిలాసములో నిట్లు వ్రాసి కొనియున్నాడు.
సీ. ఇట్లనిపల్కె మహీసురాన్వయమున వాసి కెక్కినభరద్వాజమౌని
[ 220 ]
ఘనులు కృష్ణయ వీరసల్ కవియె జెన్న
మాంబ యనుసాధ్వియందు ని న్నాదరమున
దలప రామన్న నీపినతండ్రికొడుకు
మదనసౌందర్య యాదవామాత్యవర్య. 
ఈకవియొక్క వినయశౌశీల్యాదులు కవిస్తుతి మొదలైన యీ కృత్యాదిపద్యములవలన దేటపడుచున్నవి-
సీ. వాల్మీకి ముఖ్యగీర్వాణకవీంద్రులకును నన్నపార్యాదితెలుగుకవుల
కును శుభంబు లొసంగు మని భద్రగిరిరామభద్రుని గడుభక్తి బ్రస్తుతించి
కవివరు ల్నామీద గలదయచేతను గబ్బంబు చెప్పగాగలనటంచు
భావించి నే నీప్రబంధంబు గల్పింపదలచివాడను సతతంబు నియతి
శారదాదేవి బ్రార్థించి గారవమున
వరము గైకొని మీ రంప వచ్చి వాణి
నాదుజిహ్వాంచలంబున బాదుకొనిన
ధైర్యమున బల్కెదను గవివర్యులార!
గీ.పెంపుమీఱ వేల్పు బెద్దలు పూజింప | బాలుడట్లు చేయుభంగిగాను
మీరు కవిత జెప్పినారని నే నిట్టి | చర్య కొనరితి గవివరులార !
క. కదళీపాకముగా బెం | పొదవగ నీ ప్రబంధ మొగి రచియింతున్
గొదవలు మిక్కిలి గల్గిన |సదయత దగ దిద్దవలయు సత్కవివర్యుల్.
గీ. లేకయుండిన జదు వేమిలేనివాని
కిట్టి సద్బుద్ధి జనియించు టెందు గలదు
నిచ్చనిచ్చలు మీరంప వచ్చి వాణి
పొసగ నన్నిట్లు పలికింప బూనె గాక.
గీ. నన్ను బోలినకవి గల్గకున్న ధాత్రి
వరకవీంద్రులన్ పే రెట్లు వచ్చు మీకు
[ 221 ]
ఉ. నేరిచి యాడుపుత్రులును నేరక పల్కిననందనుండునున్
పై పద్యములలో భద్రాద్రిరాముని బేర్కొని యుండుటవలన గవి గోదావరీమండలములోనివాడని తేటపడుచున్నది. ఈకవి యాఱు వేల నియోగిబ్రాహ్మణుడు; భారద్వాజగోత్రుడు; వేంకటరాజ పౌత్రుడు; బాపనార్యపుత్రుడు. ఇతడు కృతు లందుట మొదలైన వానినిబట్టి చూడగా నిత డున్నతపదమునం దుండినట్లు తోచుచున్నది. ఇతడు గ్రంథాదిని కేవలాంధ్రపద్యము చెప్పక నన్నయాదుల వలె సంస్కృతభాషతో నీక్రిందిపద్యమును వేసియున్నాడు-
చ. శ్రితజనరక్షణాయ సరసీరుహపత్రవిలోచనాయ వి
ఈతనికవిత్వము కవి తాను జెప్పుకొనినట్లు కదళీపాకముతో దేనె లొలుకుముద్దుపలుకులతో వినువారి చెవులకు జవులు గొలుపుచు హృదయంగమముగానున్నది. కవనభంగిని జూపుటకయి "చంద్రహాసవిలాసము "లోని నాలుగుపద్యములు.
ఉ. బంగరుమేడలం జలువసందిరులన్ నెలరాతితిన్నెలన్
అళగియ మణవాళ పెరుమాళ్ ఆలయం
ఉరయూరు, ఉఱైయూరు లేదా ఉరైయూరు (ఆంగ్లం:Urayur or Uraiyur; తమిళం: உறையூர்) (ప్రస్తుతం తిరుచ్చినాపల్లి లో భాగం) మొదటి ఉండి 8వ శతాబ్దం వరకు పూర్వ చోళుల (early Cholas) రాజధాని. ఉరయూర్ ప్రస్తుతం తమిళనాడు రాష్ట్రంలో తిరుచ్చినాపల్లి పట్టణానికి దగ్గరలో ఉన్నది.
ఉరయూర్ అనే పదానికి తమిళంలో నివాసం అని అర్ధం. ఇక్కడ ప్రాచీనమైన కోట కావేరీ నది దక్షిణ తీరంలో ఉన్నది. తరువాత పాలించిన Imperial చోళులు 9వ శతాబ్దం నుండి తంజావూరును రాజధానిగా చేసుకున్నారు.
ఇక్కడ ప్రముఖ దేవాలయాలలో నాచ్చియార్ దేవాలయం వైష్ణవ దివ్యదేశాలు గా భారతదేశంలో ప్రసిద్ధిచెందినది. ధర్మవర్మ పుత్రికగా లక్ష్మీదేవి అవతరించి వాసలక్ష్మి అనే పేరుతో శ్రీ రంగనాథుని పరిణయమాడిన స్థలమిది. శ్రీరంగములో జరుగు ఆది బ్రహ్మోత్సవమున మూడవనాడు శ్రీ రంగనాథుడు ఉరైయూరు వేంచేసి వాసలక్ష్మితో ఏకాసనాసీనులై భక్తకోటిని అనుగ్రహిస్తారు.
అళగియ మణవాళన్ - వాసలక్ష్మి (ఉరైయూర్‌వల్లి నాచ్చియార్) - కల్యాణ పుష్కరిణి - కుడమురుట్టి నది - కల్యాణ విమానము - ఉత్తర ముఖము - నిలచున్న సేవ - ముప్పది మూడు కోట్ల దేవతలకు ధర్మవర్మకు, రవివర్మకు ప్రత్యక్షము - తిరుమంగై యాళ్వార్ కీర్తించినది.
ధర్మవర్మ పుత్రికగా లక్ష్మీదేవి అవతరించిన వాసలక్ష్మి అను పేరుతో శ్రీరంగనాధుని పరిణయమాడిన స్థలము. మీన మాసములో శ్రీరంగములో జరుగు ఆది బ్రహ్మోత్సవమున మూడవనాడు శ్రీరంగనాథులు ఉరైయూరు వేంచేసి వాసలక్ష్మితో ఏకాసనాసీనులై భక్తకోటికి అనుగ్రహింతురు. వీరు మేష మాసమున ఉత్తరా నక్షత్రమున అవతరించిరి. ఇచట స్వామి ప్రయాగ చక్రముతో వేంచేసి యుందురు. తిరుప్పాణి ఆళ్వార్లు ఈ క్షేత్రముననే అవతరించిరి. ఈ క్షేత్రమునకు "కోళి" యని "నాచ్చియార్ కోయిల్" అని తిరునామములు గలవు. ఇది తిరుచ్చిలో ఒక భాగము. తిరుచ్చి నుండి 2 కి.మీ. టౌన్ బస్ కలదు.శ్లోకము: 
లక్ష్మీ చరణ ళాక్షాంక సాక్షి శ్రీవత్స వక్షసే
క్షేమంకరాయ సర్వేషాం శ్రీరంగేశాయ మంగళమ్‌ |
శ్లోకము: 
శుభే కల్యాణ్యాఖ్యాప్రథిత వర తీర్థేషు నిచుళా
పురే పారే రమ్యే శుభ కుడమురుట్ట్యాఖ్య సరితః
విమానే కల్యాణే ధనపతి దిశావక్త్ర రుచిరః
స్థితో భాతి శ్రీమాన్ వరవర సమాఖ్యో మధురపుః
శ్లోకము: 
త్రయస్త్రింశత్కోటిదేవ రవిధర్మాది గోచరః
కలిధ్వంసి ముని స్తుత్యో వాసలక్ష్మీ సమంవితః
పాశురము :
కోళయం కూడలుమ్‌ కోయిల్ కొణ్డ కోవలరే యొప్పర్; కున్ఱమన్న
పాళయమ్‌ తోళుమోర్ నాన్గుడైయర్ పణ్డివర్‌తమ్మైయుం కణ్డఱియోమ్;
వాళయరో వివర్‌వణ్ణ మెణ్ణిల్ మా కాడల్ పోన్ఱుళర్; కైయిల్ వెయ్య
ఆళయొన్ఱేన్దియోర్ శజ్గు పత్తియచ్చో వొరువ గియవా. తిరుమంగై ఆళ్వార్ - పెరియతిరుమొల్ 9-2-5.
ముద్దరాజు రామన్న
ఇతడు కవిసంజీవని యనులక్షణగ్రంథమును రచించెను; మఱియు నితడు రాఘవపాండవీయమునకు వ్యాఖ్యానమునుగూడ జేసెను. ఇతడు నందవరీక నియోగిబ్రాహ్మణుడు; గణపయామాత్యుని కుమారుడు. ఇతడు పదునాఱవ శతాబ్దాంతమునం దున్నట్లు తెలియవచ్చుచున్నది. ఈకవి "శ్రీమన్మదనగోపాలకృపాకటాక్ష సంప్రాప్తసారసారస్వత సంపదానంద" యని గద్యమునందు వ్రాసికొన్నను లక్షణగ్రంథమును బట్టి కవిత్వపటుత్వనిర్ణయము చేయబూనుట యుచితముకాదు. ఇతడించుమించుగా లింగమగుంట తిమ్మకవితోడి సమకాలికు డగుటచే నీకవి లోకసంజీవనినుండి యతడు తన సులక్షణసారములో నేమియు గైకొనలేదు.
రుద్రయ్య
రుద్రయ్య తెలుగువారిలో కొందరి పేరు.
రుద్రయ్య పేరుతో విడుదలైన తెలుగు సినిమాలు:
ఉదయ ఘంటలు
ఉదయ ఘంటలు తెలంగాణా రచయితల సంఘం సంపాదకత్వంలో వెలువడిన అఖిలాంధ్ర కవుల గేయ సంపుటి. దీనిని వట్టికోట ఆళ్వారుస్వామి ఆధ్వర్యంలో నడిచిన దేశోధ్ధారక గ్రంథమాల తన 15వ ప్రచురణగా 1953, డిసెంబరు నెలలో హైదరాబాదు నుండి వెలువరించింది. ఈ సంపుటిలో 56గురు సుప్రసిద్ధ కవులు రచించిన 82 శీర్షికలు ఉన్నాయి. ఈ గేయకవితలు దేశీయ సాంఘిక సమస్యలు, ఆర్థిక సమస్యాలోపాలు, ప్రపంచ క్లిష్ట పరిస్థితులు, పీడిత మానవ సంఘటనలను ఇతివృత్తాలుగా కలిగి ఉన్నాయి. ఈ పుస్తకానికి కిర్మీరం పేరుతో సంపాదకీయం తెలంగాణా రచయితల సంఘం వ్రాసింది.
మార్లెగుంటపాలెం
"మార్లెగుంటపాలెం(మారెళ్ళగుంట పాలెం)" ప్రకాశంజిల్లా మద్దిపాడు మండలానికి చెందిన గ్రామము.
ఈ గ్రామములో శ్రీ అభయాంజనేయస్వామివారి విగ్రహం ఆవిష్కరించి 41 రోజులైన సందర్భంగా, 2015, మే నెల-16వ తేదీ శనివారంనాడు, మండల దీక్షావిరమణ కార్యక్రమం నిర్వహించారు. స్వామివారికి పంచామృత స్నపన, మహాశాంతిహోమం, హనుమాన్ చాలీసా పారాయణం చేసారు. అనంతరం, విచ్చేసిన భక్తులకు అన్నదానం నిర్వహించారు. [1]
ఈ గ్రామములో, సరోజ్ సేవా ఫౌండేషన్ నిర్మించుచున్న వృద్ధాశ్రమానికి, నందిపాడు (మద్దిపాడు మండలం, ప్రకాశం జిల్లా) ప్రాథమిక సహకార పరపతి సంఘం అధ్యక్షులు శ్రీ మండవ వెంకటరావు, 2017,ఫిబ్రవరి-4న, పది లక్షల విరాళం అందించారు. [2]
ఈ గ్రామములో, మూడు ఎకరాల విస్తీర్ణంలో, ఆధునిక సదుపాయలతో, 70 మంది వృద్ధులకు ఆశ్రయం కల్పించడానికి నిర్మించిన ఈ ఆశ్రమాన్ని, 2017,ఆగష్టు-16న ప్రారంభించెదరు. ఈ ఆశ్రమ నిర్వహణకు మారెళ్లగుంటపాలెం గ్రామస్థులు శ్రీ బత్తుల వెంకటరావు 2 లక్షల రూపాయలు వితరణగా అందించగా, బసవన్నపాలెం గ్రామస్థులు శ్రీ మండవ రంగారావు ఒక లక్ష రూపాయలు వితరణగా అందించినారు. [3]
[1] ఈనాడు ప్రకాశం/సంతనూతలపాడు; 2015,మే-17; 3వపేజీ.
[2] ఈనాడు ప్రకాశం; 2017,ఫిబ్రవరి-5; 16వపేజీ.
[3] ఈనాడు ప్రకాశం/సంతనూతలపాడు; 2017,జులై-17; 2వపేజీ.
వేలు
వేలు, వ్రేలు లేదా అంగుళి అనగా జంతువుల చేతికి లేదా కాలికి ఉండే చిన్న శరీరభాగాలు. చేతిని ఉన్న వేళ్ళను చేతివేలు అని కాలికి ఉన్న వేళ్ళను కాలివేలు అంటారు. మానవులకు 10 చేతివేళ్ళు మరియు 10 కాలివేళ్ళు ఉంటాయి. మనం చేయితో చేయు చాలా సున్నితమైన పనులకు వేలు కీలకమైనది. అన్ని వేళ్ళకు చివరిభాగంలో గోర్లు ఉంటాయి. కొంతమంది వేలికి ఆభరణంగా ఉంగరం ధరిస్తారు.సంభోగారంభ దశయందు భార్యతో రతిక్రీడకి తగిన ఆవేశమును కలిగించుటకు మదనచ్ఛత్రమును చేతితో తాకవలెనని తెలిసినదే. అట్లు కేవలము వ్రేలితో మదనచ్ఛత్రమును తాకుటయేకాక పురుషుడు తన చేతివ్రేళ్ళను భార్యయొక్క యోని యందు ప్రవేశపెట్టుట కూడ జరుగుతుంది. దానికి అంగుళీ ప్రవేశమని పేరు. అది యీ దిగువ వివరింపబడుతోంది -
ఈ అంగుళీ ప్రవేశ విధానములు మొత్తం ఆరు.
ఈ అంగుళ ప్రవేశ విధానముల నారింటినికూడ పురుషుడు క్రమముగా ఉపయోగించాలి. ఇట్లు అంగుళ ప్రవేశము చేయుటవలన వనిత ఎట్టిదైనను రతికి అభిముఖ అవుతుంది. ఆమెయందు సంభోగము కొరకై ఒక పరమమైన విహ్వలత ఏర్పడుతుంది. ఈ అంగుళ ప్రవేశము వలన ఆమెయందు రతి కొరకైన విహ్వలత ఏర్పడుతుందేకాని తృప్తి ఏర్పడదు. స్త్రీకి తృప్తి పురుషాంగ సంయోగము చేతనే లభిస్తుంది. ఈ విషయం పురుషుడు గ్రహించాలి. కేవలం అంగుళీ రతంతో మాత్రమే ఆచరించేవాడు పురుషాధముడు. రతిక్రీడయందు మిక్కిలి ఉత్సుకతను కనబరచని స్త్రీల విషయమునందు మాత్రమే ఆవశ్యకత నెరిగి పురుషుడీ అంగుళీ ప్రవేశ విధానమును ఆచరించాలి.
వేటపాలెం (కోడూరు, కృష్ణా)
" వేటపాలెం (కోడూరు, కృష్ణా)" కృష్ణా జిల్లా కోడూరు (కృష్ణా) మండలానికి చెందిన గామం. పిన్ కోడ్ నం. 521 328., ఎస్.టి.డి.కోడ్ = 8671.
ఈ గ్రామం కోడూరు గ్రామానికి ఒక శివారు గ్రామం.
సముద్రమట్టానికి 7 మీ.ఎత్తు Time zone: IST (UTC+5:30)
కమ్మనమొలు, కోడూరు, మందపాకల, కృష్ణపురం, లింగారెడ్డిపాలెం
అవనిగడ్డ, మోపిదేవి, నాగాయలక, చల్లపల్లి
మండల పరిషత్ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, వేటపాలెం
నాగాయలంక, అవనిగడ్డ నుండి రోడ్దురవాణా సౌకర్యం ఉంది. రైల్వేస్టేషన్; గుంటూరు 82 కి.మీ
శ్రీరామాలయం:- ఈ గ్రామంలో నూతనంగా నిర్మించిన ఈ ఆలయంలో, విగ్రహ ప్రతిష్ఠా కార్యక్రమాలలో భాగంగా, 2015,మార్చ్-24వ తేదీ మంగళవారం సాయంత్రం, గణపతిపూజ, పుణ్యాహవచనం, దీక్షాధారణ, అఖండస్థాపన, వాస్తుహోమం, మండపారాధన కార్యక్రమాలను నిర్వహించారు. మంగళవారం రాత్రికి విగ్రహాలకు జలాధివాసం, క్షీరాధివాసం, పంచామృత ఆదివాసం, పుష్పాధివాసం, శయనాధివాసం మొదలగు కార్యక్రమాలు నిర్వహించారు. 25వ తేదీ ఉదయం 11-36 గంటలకు శ్రీ సీతా, లక్ష్మణ, ఆంజనేయ సమేత శ్రీ రామచంద్రస్వామివారి విగ్రహ ప్రతిష్ఠా కార్యక్రమం నిర్వహించెదరు. [1]
[1] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2015,మార్చ్-25; 3వపేజీ.
పాత బెల్లంకొండవారిపాలెం
"పాత బెల్లంకొండవారిపాలెం" కృష్ణా జిల్లా చందర్లపాడు మండలానికి చెందినగ్రామం. పిన్ కోడ్ నం. 521 182., ఎస్.టి.డి.కోడ్ = 08678.
ఈ గ్రామం కొనయపాలెం గ్రామ పంచాయతీ పరిధిలోని ఒక శివారు గ్రామం.
అమ్మినేని శ్రీరామకృష్ణ
శ్రీ అమ్మినేని శ్రీరామకృష్ణ:- ఎం.ఎల్.సి.
వీరు గ్రామంలోని సాధారణ రైతు కుటుంబీకులైన శ్రీ సత్యనారాయణ, చంద్రమ్మ దంపతుల కుమారుడు. ఏదైనా సాధించాలనే పట్టుదలతో మందుకు సాగినారు. వ్యవసాయంలో తండ్రికి సాయం చేస్తూనే చదువుకున్నారు. అంచెలంచెలుగా ఎదిగి నేడు ఉపాధ్యాయుల నియోజకవర్గం నుండి శాసనసభ్యులుగా ఎన్నికైనారు. వీరి తండ్రి శ్రీ సత్యనారాయణ, 88 సంవత్సరాల వయస్సులో, 2015, జూన్-15వ తేదీనాడు, గ్రామంలోని తన స్వగృహంలో, గుండెపోటుతో కాలంచేసారు. [ఈనాడు కృష్ణా; 2015, మార్చి-26; 11వపేజీ] & [ఈనాడు అమరావతి; 2015, జూన్-16; 8వపేజీ]
కోడూరు ప్రభాకర రెడ్డి
డా. కోడూరు ప్రభాకర రెడ్డి తెలుగు కవులు. సాహితీ కారులు. వృత్తిపరంగా వైద్యులు.
శ్రీ కోడూరు ప్రభాకరరెడ్డి గారు కడపజిల్లా పాలగిరి గ్రామంలో ఆగస్టు 11 , 1947 న జన్మించారు వీరి తండ్రి శ్రీ కోడూరు చెన్నారెడ్డి గారు, తల్లి శ్రీమతి కోడూరు ఓబులమ్మ గారు .వీరి విద్యార్హత యం.బి.బి.యస్.-యం.డి ,వృత్తి -శిశువైద్యం ,వీరి సహధర్మ చారిణి -శ్రీమతి.పార్వతి - బి .ఎ. వీరి సంతానం కళ్యాణ చక్రవర్తి,- బి .టేక్.,హిమబిందు , బి యస్సీ.,నరేంద్ర కుమార్ రెడ్డి , బి. టేక్ .
శ్రీ ప్రభాకరరెడ్డి గారు వృత్తి రీత్యా శిశు వ్వైద్యులైనప్పటికి వీరి ప్రవ్రుత్తి మాత్రం సాహిత్యం . రేనాటి పలుకుబడులు- పేరుతో డా కోడూరు ప్రభాకర రెడ్డి రేనాటి ప్రాంతపు మూడు వేలకు పైగా పదాలను సేకరించి వాటిని ఆకారాది క్రమంలో పేర్చి, వాటి అర్ధం, సమార్ధక ఆంగ్లపదం ఇస్తూ ఆ పదాన్ని ఎలా వాడారో ఉదాహరణగా ఇచ్చారు.
====
సౌభాగ్య (పత్రిక)
ఈ మాసపత్రిక మద్రాసు ప్రభుత్వం వారి స్త్రీజనాభ్యుదయ శాఖ వెలువరించింది. స్త్రీల విజ్ఞాన వికాసాలకు తోడ్పడే రచనలు దీనిలో ప్రచురింపబడ్డాయి. మద్రాసు నుండి 1952లో వెలువడింది.
కనకమేడల వేంకటేశ్వరరావు
కనకమేడల వేంకటేశ్వరరావు సుప్రసిద్ధ రచయిత. సినీ గీతరచయిత. 1971లో రౌడీ రంగడు అనే సినిమాని నిర్మించాడు.
పన్యాల రంగనాథరావు
పన్యాల రంగనాథరావు (1919-1987) ఆకాశవాణి వార్తా సంపాదకునిగా సుప్రసిద్ధుడు. కవి. కథకుడు. నాటక రచయిత.
జిల్
జిల్ 2015 మార్చి 27న విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
జై (గోపీచంద్‌) ఒక అగ్నిమాపకదళ అధికారి . ఒక ప్రమాదం నుంచి తనే కాపాడిన సావిత్రిపై (రాశి ఖన్నా) మనసు పారేసుకుంటాడు. ఇద్దరి మధ్య ప్రేమకథ ఓ పక్క నడుస్తుండగా... ఒక రోజు ఓ అపరిచితుడికి (బ్రహ్మాజీ) సాయపడతాడు. అతని కోసం చోటా నాయక్‌ (కబీర్‌) అనే పచ్చి నెత్తురు తాగే నేరగాడు ఒకడు వెతుకుతుంటాడు. సదరు వ్యక్తి తన నుంచి వెయ్యి కోట్లు గోల్‌మాల్‌ చేయడమే కాకుండా తనని పోలీసులకి కూడా పట్టించాడని ఎలాగైనా అతడిని పట్టుకుని తన డబ్బు రాబట్టుకోవాలని నాయక్‌ ప్రయత్నిస్తుంటాడు. అయితే అతను ఓ ప్రమాదంలో చనిపోవడంతో... అతనికి సాయపడిన జైకి ఆ డబ్బులు ఎక్కడున్నాయో తెలుసుననుకుని ఇతడిని టార్గెట్‌ చేస్తాడు నాయక్‌. ఇద్దరి మధ్య సాగే దోబూచులాటతో కథనం సాగుతుంది
తంజమా మణిక్కోయిల్
తంజమా మణిక్కోయిల్ భారత దేశంలోని ప్రసిద్ధ వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రం.
ఈ రెండు క్షేత్రములు తంజావూరునకు ఉత్తరమున (తిరువైయార్ పోవుమార్గమున) 3 కి.మీ దూరములో దక్షిణ పెన్నానదీ తీరమున "విణ్ణాత్తుంకరై" అనుచోట ఉన్నాయి. ఈ రెండు దివ్య దేశములను చేర్చి ఒకే దివ్య దేశముగా భావించు చున్నారు.
తంజావూరి నుండి టౌన్‌బస్ ఉంది. తంజయను రక్కసిని సంహరించుటచే తంజావూర్ అనిపేరు వచ్చినదటశ్లో. కన్యా పుష్కరిణీ వరామృత లసత్తీర్దాంచితే ప్రాజ్ముఖశ్లో. సూర్యాబ్జిని తంజయాళి నగరే శ్రీ రామ తీర్థాంచితే
వివ: నరసింహస్వామి-తంజనాయకి-శ్రీరామ తీర్థము-వేద సుందర విమానము-తూర్పుముఖము-కూర్చున్న సేవ-మార్కండేయునకు ప్రత్యక్షము-తిరుమంగై ఆళ్వార్ కీర్తించింది.
వైష్ణవ దివ్యదేశాలు
కరంబనూర్
కరంబనూర్ భారత దేశంలోని ప్రసిద్ధ వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రం.
ఈ సన్నిధిలో శివాలయము, బ్రహ్మకు ఆలయమును ఉన్నాయి. సన్నిధిలో పురాతనమైన అరటి చెట్లు ఉన్నాయి.
శ్రీరంగమునకు ఉత్తరమున 2 కి.మీ.దూరమున గలదు. శ్రీరంగము నుండి తిరుచ్చి నుండి బస్ సౌకర్యము గలవు. శ్రీ రంగము నందుండియే సేవింప వలెను.
శ్లోకము : రంభా వృక్షయుతే కదంబనగరే కాదంబ తీర్థాంచితే 
పూర్వాఖ్యాప్రియయా భుజంజశయనో హ్యుద్యోగవైమానగ ః
ధ్యాత శ్శ్రీస్సనకాది యోగి కలిజిత్ కాదంబ వస్వాదిభి ః
ప్రాగాస్య ః పురుషోత్తమో విజయతే కీర్త్యః కలిద్వేషిణిః
వైష్ణవ దివ్యదేశాలు
తిరుపుళ్ళమ్
తిరుపుళ్ళమ్ భారత దేశంలోని ప్రసిద్ధ వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రం.
శ్రీరామచంద్రుడు జటాయువునకు ప్రత్యక్షమై మోక్షము నిచ్చిన స్థలమిది. స్వామిని స్తుతుస్తూ శ్రీ వేదాంత దేశికులచే "పరమార్థ స్తుతి" అను స్తోత్రమును అనుగ్రహించబడింది.. తొండరడిప్పొడి యాళ్వార్ల అవతారస్థలమైన "మణ్ణబ్గుడి" ఈ దివ్యదేశమునకు అతి సమీపములో గలదు. 1 కి.మీ దూరములో తిరువాదనూర్ దివ్య దేశము ఉంది.శ్లో. శ్రీ గృధ్రాభిధ తీర్థ సుందర తటే భోగేశయ ప్రాజ్మఖ:
స్వామిమలై-తిరువైకావూర్ టౌను బస్ మార్గములో స్వామిమలైనుండి 5 కి.మీ దూరములో నున్నది. ఈ సన్నిధి అహోబిల మఠంవారి నిర్వాహములో నున్నది. మఠములో తగిన వసతులు గలవు.
వైష్ణవ దివ్యదేశాలు
తిరుప్పేర్ నగర్
తిరుప్పేర్ నగర్ భారతదేశంలోని ప్రసిద్ధ వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రం.
ఈ దివ్య దేశానికి పెరునగర్ (పెద్ద నగరము) అను విలక్షణమైన మరొక పేరు ఉంది. నమ్మాళ్వార్లు తిరువాయిమొళి (10వ శతకం 9వ తిరువాయిమొழி) తిరుమాలిరుంశోలై మలై అను దశకములో "తిరుమాల్‌వన్దెన్నెంజు నిఱైయ పుకున్దాన్." (ఆ సర్వేశ్వరుడే వచ్చి నా హృదయము నిండునట్లు) అని పెరుమాళ్ల యొక్క స్వామిత్వమును ప్రకాశింపచేసిరి.శ్లో. ఇంద్రాఖ్యాయుత తీర్థ శోభిత తలే శ్రీ మత్తిరుప్పేర్ పురే
శ్లో. భక్తిసార శఠారాతి కలిజిత్ రథయోగిభి:|
దీనిని "కోవిలడి" అంటారు. ఈక్షేత్రమును అన్బిల్ కొల్లడం ఎడమవైపున ఉంది. తిరుచ్చి నుండి బస్ మార్గంలో 24 కి.మీ. లాల్గుడి నుండి 10 కి.మీ. కుంభకోణం నుండి-తిరుక్కాట్టుపళ్లి-తిరువైయ్యారు బస్ మార్గమున "కల్లణై" పోవు బస్‌లోను పోవచ్చును.
వైష్ణవ దివ్యదేశాలు
తిరువాదనూర్
తిరువాదనూర్ భారత దేశంలోని ప్రసిద్ధ వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రం.
స్వామిమలై నుండి 3 కి.మీ. వసతులు స్వల్పము.
కామ ధేనువుకు ప్రత్యక్షమగుటచే ఆదనూర్ అనిపేరు వచ్చెను. ఈ సన్నిధి అహోబిల మఠ నిర్వహణలో నున్నది. పెరుమాళ్ల శ్రీపాదములలో తిరుమంగై ఆళ్వారు కామధేనువు ఉంటుంది.శ్లో. ఆదమర్ నగరే దివ్యే సూర్య పుష్కరిణీయుతే
శ్లో. ఆండళక్కుం మెయ్యవాఖ్య: ప్రాజ్ముఖో భుజగేశయు|వైష్ణవ దివ్యదేశాలు
తేరళందూర్
తేరళందూర్ భారత దేశంలోని ప్రసిద్ధ వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రం.
పెరుమాళ్లకు కుడివైపున గరుడాళ్వారు ఎడమవైపున ప్రహ్లాదాళ్వారు వేంచేసియున్నారు. ఇచ్చట కోవెల వీధిలో శ్రీ రజ్గనాథుల సన్నిధి, గోవిందరాజస్వామి సన్నిధి వేరుగా ఉన్నాయి. వృషభ మాసం హస్తా నక్షత్రము తీర్థోత్సవముగా బ్రహ్మోత్సవము జరుగును. కంబ మహాకవి పుట్టిన ప్రదేశము.
మాయవరం నుండి టౌన్ బస్ ఉంది. కుంభకోణం-మాయవరం-తంజావూరు-మాయవరం-బస్ ఉంది. అహోబిల మఠం ఉంది.
శ్లో. దివ్యే దర్శన పద్మినీ తటగతే శ్రీ మత్యళందూర్ పురే
వైష్ణవ దివ్యదేశాలు
శిరుపులియూర్
శిరుపులియూర్ భారత దేశంలోని ప్రసిద్ధ వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రం.
ఇచట పెరుమాళ్లు శయనించిన బాలునిలా ఉంటాడు.శ్లో. దివ్యే సంత సర స్సుమానస బిసి స్యత్యద్బుతే సంస్థితం
శ్లో. నంద వర్దన వైమాన మధిష్టాయ జగత్పతి:|శ్లో. దివ్యే సంత సర స్సుమానస బిసి స్యత్యద్బుతే సంస్థితం
శ్లో. నంద వర్దన వైమాన మధిష్టాయ జగత్పతి:|
మాయవరం నుండి టౌను బస్‌లో కొల్లు మాంగుడి చేరి అక్కడకు 2కి.మీ దూరమున గల సన్నిధిని సేవింప వచ్చును. ఏవిధమైన వసతులు లేవు. మాయవరంలోనే బసచేయవలెను. సన్నిధిలో ప్రసాదము లభించును.
వైష్ణవ దివ్యదేశాలు
తిరుచ్చేరై
తిరుచ్చేరై భారత దేశంలోని ప్రసిద్ధ వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రం.
పుష్కరిణి తీరమున కావేరి అమ్మన్ సన్నిధి ఉంది. మకరమాసములో జరుగు రధోత్సవమున పెరుమాళ్లు శ్రీదేవి, భూదేవి, నీళాదేవి, సారనాయకి మహాలక్ష్మి వీరితో కలిసి ఉంటాడు.శ్లో. శ్రీ సారాఖ్య సరోజనీ కృతరుచౌ సారాభిధానే పురే
భగవంతుని ప్రాకృత పుష్పములతో పాటు ఈ పుష్పముల తోడను పూజింపవలెను.
1. అహింసా. 2. ఇంద్రియ నిగ్రహము. 3. సర్వ భూత దయ. 4. క్షమా. 5. జ్ఞానము. 6. తపస్సు. 7. ధ్యానము. 8. సత్యము.
ఈ ఎనిమిది విష్ణువునకు ప్రీతికరమైన పుష్పములు
శ్లో. అహింసా ప్రధమం పుష్పమ్‌-పుష్ప మింద్రియ నిగ్రహ:కుంభఘోణము నుండి కూడవాశల్ పోవు టౌన్‌బస్‌లో 12 కి.మీ. దూరమున గలదు. సత్రములు హోటళ్లు గలవు. ఉప్పిలియప్పన్(తిరువిణ్ణగర్) సన్నిధి నుండి ,నాచ్చియార్ కోయిల్ నుండియు కూడ పోవచ్చును. ఈ క్షేత్రమునకు 5 కి.మీ నాచ్చియార్ కోయిల్.
వైష్ణవ దివ్యదేశాలు
తలైచ్చన్‌గాడ్
తలైచ్చన్‌గాడ్ భారత దేశంలోని ప్రసిద్ధ వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రం.
ఈ క్షేత్రమునకు అరుణ వనమని పేరు ఉంది.శ్లో. శ్రీ చంద్రాహ్వయ పద్మినీ తటతలే శ్రీ మత్తలచ్చజ్గమి
మాయవరం నుండి అక్కూర్ చేరి అట నుండి శీర్గాళిపోవు మార్గములో 3 కి.మీ దూరమున సన్నిధి కలదు తలచ్చంగాడనియే చెప్పాలి. తలచ్చంగాడు నుండి మణ్‌శాలై పోవు మార్గంలో 1/4 కి.మీ దూరమున సన్నిధి ఉంది. వసతులు మితముగా నున్నవి.
వైష్ణవ దివ్యదేశాలు
తిరుక్కుడందై
తిరుక్కుడందై భారత దేశంలోని ప్రసిద్ధ వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రం.
ఈ దివ్యదేశమున ఈ సన్నిధి కాక చక్రపాణి పెరుమాళ్ సన్నిధి; రామర్, వరాహనాయనార్ సన్నిధులు ఉన్నాయి. ఆలయంలో బ్రహ్మదేవునికి, సూర్యునికి ఉపాలయాలు ఉన్నాయి. తిరుమళిశై ఆళ్వార్ పరమ పదించిన ప్రదేశం. శార్జ్గ పాణి పెరుమాళ్ సన్నిధికి పడమట తిరుమళిశై ఆల్వారు సన్నిధి ఉంది. ఆలయంలో మకరం-మేషమాసములలో బ్రహ్మోత్సవము జరుగునుశ్లో. శ్రీ హేమాంబుజినీ తటీ తు నగరే శ్రీ కుంభఘోణాభిదే
శ్లో. శ్రీ భూత మహదాఖ్యాన భక్తి సార శఠారిభి:|
తమిళనాడులోని అన్ని ప్రసిద్ధ పట్టణముల నుండి బస్ సౌకర్యం గలదు.
వైష్ణవ దివ్యదేశాలు
తిరుక్కండియూర్
తిరుక్కండియూర్ భారత దేశంలోని ప్రసిద్ధ వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రం.
రుద్రుని చేతియందు గల కపాలమును నేలపడునట్లు అనుగ్రహించిన స్థలము. సన్నిధికి 1 కి.మీ దూరములో బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులకు సన్నిధులు ఉన్నాయి. ఈ క్షేత్ర సమీపములో కల్యాణపురమున శ్రీనివాస పెరుమాళ్ సన్నిధి ఉంది.శ్లో. నిత్యం భాతి కపాల తీర్థ రుచిరే శ్రీకండియూర్ పట్టణేపా. పిణ్డియార్ మణ్‌డై యేన్ది ప్పిఱర్ మనై తిరి తన్దుణ్డుమ్‌
వివిధ జాతులలో జన్మించియు భగవంతుని కృపకు పాత్రులైన వారు:-తంజావూరు నుండి తిరువయ్యారు పోవుటౌను బస్‌లో పోవలెను. వసతులు లేవు. తంజావూరులోనే బసచేయవలెను
వైష్ణవ దివ్యదేశాలు
తిరువిణ్ణగర్
తిరువిణ్ణగర్ భారత దేశంలోని ప్రసిద్ధ వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రం.
ఈ దివ్యదేశమునకు "నణ్ణగర్" అను విలక్షణమైన తిరునామము ఉంది. శ్లాఘ్యమైన దివ్యదేశము. (తి.వా.మొ. 6-3-2) నల్ కురువుమ్‌ అను తిరువాయిమొழிలో (6-3) నమ్మాళ్వార్లు తమకు సేవ సాయించిన తిరువిణ్ణగర్ పెరుమాళ్ళ కల్యాణ గుణములను అనుభవించుచు "పల్‌వకయుం పరన్ద" అని సర్వేశ్వరుని ఆఘటిత ఘటనా సామర్ద్యమనెడి కల్యాణ గుణమును ప్రకాశింపజేసిరి. తంజావూరు జిల్లాలో ప్రసిద్దమైన క్షేత్రము. ఇచ్చట స్వామి మార్కండేయ పుత్రికను వివాహమాడిరి. ఆ సమయమున భూమిదేవి నాచ్చియార్ చిన్న వయసు గలవారగుటచే తళియలో ఉప్పువేయుట కూడా తెలియనివారైరి. అందుచే నాటి నుండి స్వామి ఉప్పులేని ప్రసాదమునే ఆరగించెడివారు. నేటికిని ఉప్పులేని ప్రసాదమునే ఆరగించు చున్నారు. ఈ క్షేత్రమునకు తులసీ వనమనియు తిరునామము ఉంది. అన్ని వసతులు గలవు. సన్నిధిలో ప్రసాదములు లభించును.శ్లో. భాతి శ్రీ తిరువణ్ణగర్ పురవరే హార్త్యబ్జినీ శోభితే
కుంభఘోణమునుండి టౌన్ బస్ ఉంది. ఈసన్నిధి తిరునాగేశ్వరము అను ప్రసిద్ధ శివ క్షేత్రమునకు 1 కి.మీ. ఇచట నుండి తిరుచ్చేరై "నాచ్చియార్‌కోయిల్" పోయి సేవింప వచ్చును
వైష్ణవ దివ్యదేశాలు
తిరువాలి
తిరువాలి భారత దేశంలోని ప్రసిద్ధ వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రం.
ఈ క్షేత్రమునకు సమీపమున తిరుమంగై ఆళ్వార్ల అవతారస్థలమైన తిరుక్కుఱైయలూర్ ఉంది. వృశ్చికమాసంలో కృత్తికా నక్షత్రమునకు ముందు పది దినములు తిరుమంగై ఆళ్వార్ల జన్మనక్షత్రము అతి వైభవముగా నిర్వహించబడుతుంది. తిరువాలి తిరునగరిలో పంగుని (మీనమాసం) ఉత్తరా నక్షత్రము చివరిరోజుగా బ్రహ్మోత్సవము నిర్వహించబడుతుంది. ఈ ఉత్సవములలో ఎనిమిదవ ఉత్సవమునాటి రాత్రి తిరుమంగై ఆళ్వార్ "ఆడల్ మా" అను అశ్వము మీద అవరోహించి పెరుమాళ్ ఆభరణములు అపహరించు సమయమున జరుగు సంవాదము అతి మనోహరముగా నుండును. తిరువాలి తిరునగరి వాస్తవముగా రెండు తిరుపతులు తిరువాలి నుండి తిరునగరి సుమారు 3 కి.మీ దూరములో నున్నది. తిరువాలి యందు నరసింహస్వామి సన్నిధి ఉంది. తిరునగరి యందు వయలాలి మణవాళన్ వేంచేసి యున్నారు. ఈ తిరువాలికి దక్షిణమున 7 కి.మీ దూరములో తిరునాంగూరు దివ్యదేశము ఉంది. రామానుజ కూటము ఉంది. ఈ క్షేత్రమున వేంచేసియున్న తిరుమంగై ఆళ్వార్ల సౌందర్యము వర్ణానాతీతము. ఆ సౌందర్యమును మణవాళ మామునులు ఇట్లు అభివర్ణించిరి.శ్లో. దివ్యేలాతని పద్మినీ తటగతే హ్యష్టాక్షరా గారగ:
మార్గము: శీర్గాళి నుండి తిరువెంగాడు పోవుబస్ మార్గములో 8 కి.మీ దూరములో ఈ క్షేత్రము ఉంది. వసతులు లేవు.
పా. తూవిరియ మలరుழிక్కి త్తుణైయోడుమ్‌ పిరియాదేతిరువాలి నుండి తిరునగరి సుమారు 3 కి.మీ దూరములో ఉంది. తిరువాలి యందు నరసింహస్వామి సన్నిధి ఉంది. తిరునగరిలో వయలాలి మణవాళన్ ప్రతిష్ఠితమై ఉన్నాడు. ఈ తిరువాలికి దక్షిణమున 7 కి.మీ దూరములో తిరునాగూరు దివ్యదేశము, రామానుజ కూటము ఉన్నాయి.
వైష్ణవ దివ్యదేశాలు
తిరునాగై
తిరునాగై భారత దేశంలోని ప్రసిద్ధ వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రం.
నాగరాజునకు ప్రత్యక్షమైన స్థలం కనుక నాగపట్నం అని పేరు వచ్చింది. మీన మాసం ఉత్తరా నక్షత్రమున తీర్దోత్సవము నిర్వహించబడుతుంది. ఈ క్షేత్రమునకు పశ్చిమముగా 10 కి.మీ దూరంలో "తిరుక్కణ్ణంగుడి" యను క్షేత్రము ఉంది.
శ్లోకము :
శ్లో. సౌందర్య రాజ భగవాన్ తిరు నాగపుర్యాం సారాభిధాన సరసీ తటశోభితాయామ్‌|
పా. పొన్నివర్ మేని మరదకత్తిన్ పొజ్గిళంజోది యకలత్తారమ్‌
నాగపట్నం ప్రసిద్ధి చెందిన పట్నము. వసతులున్నవి. బస్‌స్టేషన్‌కు ఎదుటవీధిలోనే సన్నిధి గలదు. మాయవరం నుండి వచ్చి సేవించుటయు సౌకర్యము.
వైష్ణవ దివ్యదేశాలు
తిరునరైయూర
తిరునరైయూర భారత దేశంలోని ప్రసిద్ధ వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రం.
తాయార్లకు ప్రాధాన్యత గల క్షేత్రము. ఇచ్చటి పెరుమాళ్లకు శ్రీనివాసన్, వాసుదేవన్, పరిపూర్ణన్, నంబియను తిరునామములు ఉన్నాయి. ఉత్సవ తాయార్ వంజుళవల్లి. ఇచట పెరుమాళ్లుతో సంకర్షణ, ప్రద్యుమ్న, అనిరుద్ద, పురుషోత్తముడు ప్రతిష్ఠితమై ఉన్నాడు. ఆలయంలో బ్రహ్మ సన్నిధి కూడా ఉంది. రాక్షసుడు అపహరించిన స్వామి వైరకిరీటాన్ని గరుడాళ్వార్ తీసికొని వచ్చు చుండగా ఆ యుద్ధములో కిరీటంలోని మణి అక్కడ ఉన్న నదిలో పడంది. తరువాత ఆ నదికి మణిముక్తా నది అనే పేరు వచ్చింది. స్వామి వైరకిరీటం ఇప్పటికీ శిఖర రహితంగా ఉంటుంది. ఇది తిరుమంగై ఆళ్వార్లకు పెరుమాళ్లు పంచ సంస్కారములను అనుగ్రహించిన దేశము. ఈ సన్నిధిలో రాతి గరుడ వాహనము ఉంది. మొదట నలుగురు స్వాములచే గర్భాలయము నుండి తీసికొని రాబడి, 16 మందిచే వాహన మంటపమునకు, 32 మందిచే అలంకార మంటపమునకు తీసుకువచ్చి పెరుమాళ్లను అధిష్ఠింపజేసి చేసి తరువాత 200 మంది శ్రీపాత్తాంగులతో తిరువీధి ఉత్సవము నిర్వహించడం అతి విలక్షణమైనది. ఈ ఉత్సవము వైకుంఠ ద్వాదశినాడు కుంభమాసంలో బ్రహ్మోత్సవములో 5వ రోజున రాత్రి జరుగును.శ్లో. నరయూర్ పరిపూర్ణ నామకే మణిమక్తాఖ్య తరంగిణీ తటే|
శ్లో. శ్రీనివాసే విమానస్దో మేధావి మునిసేవిత:|1. పెడై యడర్త మడ వన్నమ్‌ పిరియాదు; మలర్కమలమ్
2. కులై యార్‌న్ద పళుక్కాయుమ్‌ పశుజ్గాయుమ్‌ పాళైముత్తుమ్‌
కుంభఘోణం నుండి టౌను బస్ ఉంది. 10 కి.మీ. ఉప్పిలియప్పన్, తిరుచ్చేరైల నుండియు సేవింపవచ్చును.
వైష్ణవ దివ్యదేశాలు
నాదన్ కోయిల్
నాదన్ కోయిల్ భారత దేశంలోని ప్రసిద్ధ వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రం.
ఈ క్షేత్రమునకు తూర్పున 1. కి.మీ. దూరమున నందివనమను చోట పెరుమాళ్ల సన్నిధి ఒకటి శిథిలముగా నున్నది. మీనమాసం హస్తా నక్షత్రము, తీర్థోత్సవం. ఈ సన్నిధికి తూర్పున 5 కి.మీ దూరంలో నాచ్చియార్‌కోవెల ఉంది. ఈ క్షేత్రమునకు దక్షిణ జగన్నాథమని పేరుశ్లో. నంది పూర్వ పుర విణ్ణగర్ పురే నంది తీర్థయుజి పశ్చిమాసను:|
శ్లో. శ్రీమచ్చంపక వల్లీతి నాయక్యా పరిశోభిత:|పా|| తీదఱు నిలత్తొడెరి కాలికొడునీర్ కెళువిశమ్బు మవై యాయ్,1 కుంభఘోణం నుండి టౌన్ బస్ ఉంది.2. కుంభకోణం నుండి "కొడుక్కి" అనుచోట దిగి 2 కి.మీ దూరము నడిచియు సన్నిధిని సేవింపవచ్చును.
వైష్ణవ దివ్యదేశాలు
తిరువళందూర్
తిరువళందూర్ భారత దేశంలోని ప్రసిద్ధ వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రం.
మీనం హస్త తీర్థోత్సవంగా బ్రహ్మోత్సవం. తులా మాసమున కావేరీ స్నానము మిక్కిలి విశేషము.శ్లో|| శ్రీ మదిందు సరసీకృతద్భుతా విందళూర్‌పురి సురేన్ద్ర దిజ్ముఖః
శ్లో|| వేద చక్రపద దేవయానగో వీరనామ శయనావలాంచనఃపా|| నుమ్మైత్తొழுదోమ్‌ నున్దమ్ పణిశెయ్‌దిరుక్కుమ్‌ నుమ్మడియోమ్‌
ఇది మాయవరం నగరంలో ఒక భాగము టౌన్ బస్ సౌకర్యము గలదు. మాయవరంలో అన్ని వసతులు ఉన్నాయి.
వైష్ణవ దివ్యదేశాలు
సీర్గాళి
సీర్గాళి భారత దేశంలోని ప్రసిద్ధ వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రం.
ఇచటనే తిరుమంగై ఆళ్వార్ "ఒరుకుఱళాయ్" (పె.తి.3-4) అనుదశకమును రచించింది. "తిరుజ్ఞాన సంబందర్" అను శైవకవిని మెప్పించి "చతుష్కవి శిఖామణి" అను బిరుదమును పొందింది. శ్రీ వైష్ణవ సిద్దాంత స్థాపన చేసి "తాడాళన్" పెరుమాళ్లను పున:ప్రతిష్ఠ చేసాడు. "తిరుక్కోవలూర్"లో "త్రివిక్రమన్" పెరుమాళ్ల కుడి పాదము పైకి యుండగా ఇచ్చటి పెరుమాళ్ల ఎడమ పాదము పైకి గలదు. మణవాళమాముని మంగళాశాసనం చేసిన ప్రదేశమిది.శ్లో. శంఖ పుష్కరిణీ చక్ర తీర్థ సుందర వైభవే|
శ్లో. మరంద స్యంది కబరీ నాయకీ భాగలోలుప:|
శ్లో. అష్టకోణ మహర్షీణాం ప్రత్యక్ష:ప్రాగ్దిశాముఖ:|పా. ఒరు కుఱళాయిరు నిలమ్‌ మూవడిమణ్ వేణ్డి
శీర్గాళి పెద్ద పట్టణము. అన్ని వసతులు గలవు.
వైష్ణవ దివ్యదేశాలు
తిరుక్కణ్ణమంగై
తిరుక్కణ్ణమంగై భారత దేశంలోని ప్రసిద్ధ వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రం.
సన్నిధికి కావలసిన అంశములు ఏడు. అవి విమానము, మండపము, రథము, సరస్సు, క్షేత్రము, నదీ, నగరములు. ఈ ఏడు అంశములు కలిగియుండుటచే ఈ క్షేత్రమునకు సప్తామృతక్షేత్రమని పేరు వచ్చింది. ఈ సన్నిధిలో ఒక తేనెగూడు ఉంది. మహర్షులు తేనెటీగల రూపములో స్వామిని ఆరాధించిరట. ఆ తేనె గూటికిని తిరువారాధన జరుగును. "తిరుక్కణ్ణ మంగై యాండాన్" అవతార స్థలము. ఈ క్షేత్రస్వామిని గూర్చి తిరుమంగై యాళ్వార్ "పెఱమ్బుఱుక్కడలై" (పె.తి.10-10) అను దశకమును అనుగ్రహించు చుండగా నాల్గు పాశురములు అనుగ్రహించు సమయమున తిరునిన్ఱవూర్ భక్తవత్సల పెరుమాళ్ ఎదుట సేవ-సాయింపగా "కురుమామణి కున్ఱినై నిన్ఱవూర్ నిన్ఱ నిత్తిల త్తొత్తినై" అని మంగళా శాసనం చేసిరి. ఒక రాత్రి ఇచట నిద్రించినను మోక్షము లభించునని ప్రసిద్ధి.శ్లో. దర్శనాఖ్యసరో రమ్యే కణ్ణ మంగై పురీవరేపా. పెరుమ్బుఱ క్కడలై యడற்றత్‌తివై ప్పెణ్ణై యాణై; ఎణ్ణిల్ మునివర్‌క్కు
తిరుచ్చేరై నుండి 24 కి.మీ. కుంభకోణం-తిరువారూర్ బస్ మార్గం తిరువారూర్ నుండి టౌన్ బస్ ఉంది. 8 కి.మీ. (కుంభకోణ మార్గం).
వైష్ణవ దివ్యదేశాలు
వైకుంద విణ్ణ్గగరం
వైకుంద విణ్ణ్గగరం భారత దేశంలోని ప్రసిద్ధ వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రం.
తిరునాంగూర్ తిరుపతులలోనిదిశ్లో. ఆనంద తీర్థ కమాలాసరసీ మనోజ్ఞ వైకుంఠ విణ్ణగర నామని దివ్యదేశే|
శ్లో. సత్యాభివర్దన విమాన ముపాశ్రితస్పన్ శ్రీ మానుదంక వసురాజ విరీక్షితాజ్గ:|పా. శలజ్గొణ్డ విరణియనదగల్ మార్వజ్కీణ్డు|మణిమాడక్కోయిల్‌కు 1 కి.మీ దూరమున గలదు. అర్చకస్వాములను ముందుగా కలసి కొని సేవింపవలసియున్నది
వైష్ణవ దివ్యదేశాలు
అరిమేర విణ్ణ్గగరం
అరిమేర విణ్ణ్గగరం భారత దేశంలోని ప్రసిద్ధ వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రం.
తిరునాంగూర్ తిరుపతులలో ఒకటిశ్లో. దేశేస్మి న్నరిమేయ విణ్ణగరకే కోట్యాఖ్య తీర్థాంచితేపా. తిరుమడన్దై మణ్ మడన్దై యిరుపాలుమ్‌ తిగழ
మణిమాడక్కోయిల్‌కు చేరువలోనే గలదు.
వైష్ణవ దివ్యదేశాలు
తిరువత్తేవనార్‌తొగై
తిరువత్తేవనార్‌తొగై భారత దేశంలోని ప్రసిద్ధ వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రం.
ఒకప్పుడు తిరువెళ్లక్కుళమ్, తిరుక్కావళంబాడి సన్నిధి అర్చకులే ఈ సన్నిధి కైంకర్యమును కూడా చేస్తున్నాడు.శ్లో. తేవనార్ తొగై సునామ్ని పట్టణే శోభనాఖ్య నళినీ సమన్వితే|
శ్లో. దేవనాయక విభు:కడల్ మకళ్ నాయకీ వపుషి మగ్నలోచన:|పా. ఇలమెల్లా మముదుశెయ్‌దు నాన్మఱైయుమ్‌ తొడరాద,
తిరునాంగూర్‌కు 1 కి.మీ దూరములో ఉంది. ఈ క్షేత్రమునకు 1 కి.మీ దూరములో అణ్ణన్ కోయిల్ ఉంది.
వైష్ణవ దివ్యదేశాలు
వణ్‌పురుడోత్తం
వణ్‌పురుడోత్తం భారత దేశంలోని ప్రసిద్ధ వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రం.
మీనమాసం చిత్తా నక్షత్రం తీర్థోత్సవము. మణవాళ మహామునుల మంగళాశాసనం.శ్లో. సేవ్య శ్శ్రీ పురుషోత్తమాఖ్య నగరే క్షీరాబ్ది తీర్థాంచితేపా. కమ్బమాకడలడై త్తిలజ్గైక్కుమన్ కదిర్ ముడియవై పత్తుమ్‌
"మణిమాడక్కోయిల్, అరిమేయ విణ్ణగరం,తిరుత్తైట్రియం బలం, వణ్ పురుడోత్తమ్‌" ఈ నాలుగు దివ్య దేశములు ఒకే మార్గములో కలవు
వైష్ణవ దివ్యదేశాలు
శెంపొన్ శెయ్ కోవిల్
శెంపొన్ శెయ్ కోవిల్ భారత దేశంలోని ప్రసిద్ధ వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రం.
ఈ తిరునాంగూర్ తిరుపతులు పదకొండు ఏకాదశరుద్రుల ఆరాధన అందుకుంటున్నాడు.శ్లో. శెంపొన్‌శెయ్ నగరేతు నిత్య సరసీ స్వర్ణాఖ్య తీర్థాంచితేపా. పేరణి న్దులగత్తవర్ తొழுదేత్తుమ్‌ పేరరుళాళ నెమ్బిరానై
ఈ క్షేత్రమును తిరునాంగూర్‌లోనే ఉంది.
వైష్ణవ దివ్యదేశాలు
తిరుమణిక్కూడం
తిరుమణిక్కూడం భారత దేశంలోని ప్రసిద్ధ వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రం.
మకరమాసము అమావాస్య (తై అమావాస్య) నాడు జరుగు 12 గరుడ సేవలు నిర్వహించబడతాయి. తిరునాంగూర్ తిరుపతులలో ఇది మొదటిది. మిగిలినవి వైకుంఠ విణ్ణగరం, అరిమేయ విణ్ణగరం, వణ్ పురుషోత్తమం, సెంపొన్‌శెయ్ కోయిల్, తిరుతైట్రి యంబలమ్‌. ఈ సన్నిధిలో తిరుక్కోట్టియూర్ నంబి (గోష్ఠీపూర్ణుడు) ప్రతిష్ఠితమై ఉన్నాడు. మేషం చిత్తా నక్షత్రము తీర్థోత్సవంగా బ్రహ్మోత్సవం నిర్వహించబడుతుంది. శీర్గాళి నుండి టౌన్ బస్ ఉంది. ఇక్కడ భక్తులు బసచేయడానికి రామానుజ కూటం ఉంది.
నది యొడ్డునగల మంజక్కుళి మంటపములో స్వామికి తిరుమంజనం వైభవంగా జరుగును.
అనంతరం "తుళంగునీణ్ముడి" యను పాశురం "నంబెరుమాళ్లకు" (శ్రీరంగనాధునికి) "కులైయార్‌న్ద" అను పాశరముచే "తిరునఱైయూర్" నంబికి మంగళాశాసనము చేసి సాయంకాలమునకు తిరునాంగూర్ చేరుకుంటాడు. ఇచ్చట వేంచేసియున్న ఆరు తిరుపతులలోని పెరుమాళ్లకు మంగళాశాసనం చేసి ఆళ్వారులు అక్కడే ఉంటారు.
మరునాడు తిరునాంగూర్ మొదలైన 11 క్షేత్రముల పెరుమాళ్లు మణిమాడక్కోయిల్‌కు వేంచేసి ఆళ్వార్లచే మంగళా శాసనములను అందుకుంటాడు. పెరుమాళ్లు అందరకు తిరుమంజనములు జరిగిన తరువాత ఆరోజు రాత్రి పెరుమాళ్లు అందరు గరుడ వాహనముల మీద ఆళ్వార్లు హంస వాహనము మీదను ఊరేగించబడతారు. తిరువీధి ఉత్సవము జరుగుతుంది.
మరునాడు పెరుమాళ్లు తమ తమ సన్నిధులకు చేరుకున్న తరువాత ఆళ్వార్లు "తిరిత్తేవనార్‌తుగై" మొదలగు దివ్య దేశములకు మంగళా శాసనం చేసి తిరువాలిని చేరి అక్కడ ఉన్న నృసింహస్వామికి గరుడవాహనమున సేవ అందుకుంటాడు. వారికి మంగళా శాసనం చేసి తిరుమంగై ఆళ్వార్లు తిరునగరికి చేరుకుంటారు. ఈ పండ్రెండు గరుడ సేవలు తప్పక సేవింప దగినవని వైష్ణవభక్తులు విశ్వసిస్తారు.శ్లో. భాభాతి దివ్య మణిమాడ పురే సురేంద్ర
శ్లో. ప్రాచీముఖాసనలసన్ ప్రణవాభిధానపా. నన్దావిళక్కే యళత్తఱ్కరియామ్‌ నరనారణనే కరుమాముగిల్ పోల్
పా. విడై యోడ వెన్ఱాయ్‌చ్చి మెన్ఱోళ్ నయన్ద వికిర్దావిళజ్గు శుడరాழி యెన్ఱుమ్‌శీర్గాళి నుండి 10 కి.మీ.
వైష్ణవ దివ్యదేశాలు
తిరుమాలిరుం శోలై మలై
తిరుమాలిరుం శోలై మలై భారత దేశంలోని ప్రసిద్ధ వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రం.
ఈ క్షేత్రమునము దక్షిణ తిరుపతి అని, వనగిరి అని ఇతర పేర్లు ఉన్నాయి. ఇచట మూలవర్, ఉత్సవర్ కూడ పంచాయుధములతో ఉంటారు. మూలవర్‌కు వైకుంఠ నాథన్, పరమ స్వామి అనే తిరునామములు ఉన్నాయి. స్వామి సుదర్శన చక్రహస్తులై వేంచేసియున్నారు.
ఈ క్షేత్రస్వామికి ఆండాళ్ "నాఱు నాట్రుంపోళ్ " అను పాశురమున స్వామికి నూరు గంగాళముల అక్కారవడిశల్(పాయసాన్నము), నూరు గిన్నెలతో వెన్న ఆరగింపుచేతునని మాట యిచ్చింది.
పిమ్మట భగవద్రామానుజులు అవతరించి ఆండాళ్ ఇచ్చిన మా తా సఫలం చేయాలని నూరు గంగాళముల అక్కారపడిశల్, వెన్న ఆరగింపుచేసి పిమ్మట ఈ విషయమును ఆండాళ్ సన్నిధిలో విజ్ఞాపన చేసాడు. ఆండాళ్ సంతుష్టాంత రంగులై ఉడయవరులను జూచి "ఎన్ కోయిల్ అణ్ణనే" అని పిలిచి ఆదరించి గౌరవించిందట. అది మొదలు ఉడయవర్లకు "గోదాగ్రజ:" అనియు "కోయిల్ అణ్ణన్" అని పేర్లు వచ్చాయి. ఇచట ఆండాళ్ "వీట్రిరుంద తిరుక్కోలముతో(కూర్చున్న భంగిమ) ప్రతిష్టితమై ఉంది.
ఈక్షేత్రమునకు "మయల్ మిగు పొళిల్"(తిరువాయ్ మొళి 2-10-3)(దట్టమై తోటలుగల దివ్యదేశము) అను విశిష్టమైన తిరునామము ఉంది. తిరుమంగై ఆళ్వార్ ఈక్షేత్రస్వామిని "తెన్నానై" (తెఱ్కే ఆనై) దక్షిణ దిగ్గజముగా అభివర్ణించారు. ఈక్షేత్రస్వామికి కళ్ళళగర్ అను మరొక పేరు ఉంది. నమ్మళ్వార్లు "శొ-ఱ్కవిగాళ్" అని తిరువాయి మొళిలో "నె-ముయిరుముళ్ కలన్దు" (మనస్సు నందును ప్రాణము నందును కలసిపోయి) అని సర్వేశ్వరుని "ఆశ్రిత వ్యామోహమనెడి గుణమును అభివర్ణించింది. నమ్మాళ్వార్ల భక్తికి పరవశుడైన సర్వేశ్వరుడు ఆళ్వార్లను వీడలేక వారి తిరుమేని యందు మిక్కిలి ప్రీతిని చూపగా ఆళ్వార్లు "అయ్యో! సర్వేశ్వరుడు నన్ను ఈ దేహముతోనే పరమపదమునకు తీసికొని పోవునేమో! అట్లైన ఈ సంసారము నిత్యమగునే!" యని తలచి సర్వేశ్వరుని ప్రార్థించి ఈ దేహముపై మోహమును విడువమని ప్రార్థింపగా స్వామి యట్లేయని యంగీకరించెను. అపుడు ఆళ్వార్లు "ఆహా! ఏమి సర్వేశ్వరుని శీలగుణము, ఆశ్రిత వ్యామోహము" అని ఆశ్చర్యపడి ఆ ఆశ్రిత వ్యామోహమును "శొ-ల్‌కవిగాళ్" అను దశకమున ప్రకటించుచున్నారు.
ఈ సన్నిధి చాలా విశాలమైంది. దీనికి అళగర్ కోట యని పేరు. సన్నిధికి ఉత్తరముగా కొండపై నూపుర గంగ కలదు. సన్నిధి గోపురద్వారమున 18వ పడి గట్టులో "కరుప్పణన్" సన్నిధికి కావలిగా ఉంటాడు. స్వామిసన్నిధి తాళము వేసిన పిమ్మట ఆ తాళములను వీరి సన్నిధిలో ఉంచుతారట.
బ్రహ్మోత్సవ సమయంలో చక్రత్తాళ్వార్ మాత్రమే గోపుర ద్వారము నుండి వేంచేస్తారు. పెరుమాళ్లు ప్రక్కనున్న ద్వారము నుండి వేంచేస్తారు.
మేషం పౌర్ణమినాడు ఏటి ఉత్సవమునకు పెరుమాళ్లు వేంచేయగా తాయార్లకు కోపము వచ్చినదట. ఆకారణమున నాడు మొదలు బ్రహ్మోత్సవము వరకు సన్నిధి ప్రాకారములో గల ఒక మండపములో వేంచేసి ఆవారాదన అందుకుంటుంది.
మేషమాసములో పౌర్ణమినాడు మధురలో గల వైగైనదిలో ఏటి ఉత్సవము జరుగును. ఈక్షేత్రస్వామి విషయమై శ్రీకూరత్తాళ్వాన్ సుందరబాహుస్తవముననుగ్రహించిరి.
కర్కాటక మాసములో బ్రహ్మోత్సవము జరుగును. పలు సత్రములు సన్నిధి సమీపములో ఉన్నాయి. సన్నిధిలో ప్రసాదము లభించును. అన్ని వసతులు గల క్షేత్రము.శ్లో|| శ్రీమద్వనాద్రి పథ నూపుర నిమ్నగాంతే
శ్లో|| సోమసుందర విమాన మథ్యగః సుందరోప పద వల్లికాయుతః |పా. కిళరొళి యిళమై కెడువదన్ మున్నమ్‌,పా. అలమ్బా వెరుట్టా క్కొన్ఱు తిరియు మరక్కరై
పా. నాఱు నఱుమ్బొழிల్ మాలిరుం శోలై నమ్బిక్కు, నాని
పా. మున్దుఱవురై క్కేన్ వరై క్కుழల్‌మడవార్ కలవియై విడుతడుమారల్
పా. నేశమిలాదవర్‌క్కుమ్‌ నినై యాదవర్‌క్కు మరియాన్
పా. వలమ్బురి యాழிయనై వరైయార్ తిరడోళన్ఱన్నై
శ్లో. పీతామ్బరం వరద శీతల దృష్టిపాతం
మధురకు 15 కి.మీ దూరము.
వైష్ణవ దివ్యదేశాలు