hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
తిరుమల వేంకటేశ్వరుని పూజావిశేషాలు
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోని తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వర స్వామి దేవాలయంలో అనేక విధాలైన పూజలు జరుగుతూ ఉంటాయి. ఈ పూజల వివరాలు ఇవి:
వైఖానస ఆగమ సూత్రాలను అనుసరించి తిరుమలలో శ్రీవారికి రోజుకు ఆరుసార్లు పూజలు జరుగుతాయి. అవి: "ప్రత్యూష", "ప్రభాత", "మధ్యాహ్న", "అపరాహ్ణ", "సాయంకాల", "రాత్రి" పూజలు.
తెల్లవారుజామున జరిగే "సుప్రభాత సేవ" ప్రత్యూషపూజలకు నాంది.
రోజువారీ అర్చనలు, ధూపదీపనైవేద్యాలు కాకుండా సోమ, మంగళ, బుధ, గురు, శుక్రవారాల్లో తిరుమలవాసుడికి ప్రత్యేక పూజలు జరుగుతాయి. అవి సోమవారం "విశేషపూజ", మంగళవారం "అష్టదళ పాద పద్మారాధన", గురువారం "సడలింపు", "పూలంగిసేవ", "తిరుప్పావడ", శుక్రవారం "అభిషేకం". స్వామికి రోజూ "కల్యాణోత్సవం" జరిపిస్తారు. డోలోత్సవం, సహస్రదీపాలంకరణ, ఆర్జిత బ్రహ్మోత్సవాలు ఇవన్నీ ఉత్సవమూర్తులకు జరిగేవి.
థామస్ జార్జ్ రూథర్‌ఫర్డు
సర్ థామస్ జార్జ్ రూథర్‌ఫర్డు (సెప్టెంబరు 26, 1886 – 1957), భారతదేశంలో బ్రిటీషు ఐ.సి.ఎస్ అధికారి, స్వాతంత్ర్యానికి పూర్వపు బీహారు రాష్ట్ర గవర్నరు. కన్నెగంటి హనుమంతును హతమార్చి పుల్లరి సత్యాగ్రహాన్ని, అల్లూరి సీతారామరాజును హతమార్చి మన్యం తిరుగుబాటును అణచివేసిన బ్రిటీషు జనరల్ గా తెలుగు ప్రజలకు రూథర్‌ఫర్డ్ చిరపరిచితుడు.
ఇంగ్లాండులో పుట్టిన రూథర్‌ఫర్డు ఎడిన్‌బరోలోని జార్జి వాట్సన్ కళాశాలలో, ఎడిన్‌బరో విశ్వవిద్యాలయాలలో విద్యాభ్యాసం చేశాడు. 1907లో ఎడిన్‌బరో విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఎం.ఏ డిగ్రీతో పట్టభద్రుడయ్యాడు. ఆ తరువాత బ్రిటీషు పాలనలో ప్రభుత్వోద్యోగిగా భారతదేశం వచ్చాడు. 1912లో బరంపురంలో సబ్‌కలెక్టరుగా పనిచేశాడు. అక్కడ పనిచేసే రోజుల్లో ఈయనకు వరాహగిరి వెంకట జోగయ్య వంటి స్థానిక న్యాయవాదులతో సన్నిహిత సంబంధాలు ఉండేవి. మన్యం తిరుగుబాటు కాలంలో ఏజెన్సీ వ్యవహారాల ప్రత్యేక కమీషనరుగా పనిచేశాడు. ఈయన గుంటూరు, గోదావరి, గంజాంలతో పాటు మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలోని అనేక జిల్లాలలో కలెక్టరుగా పనిచేశాడు. గంజాం జిల్లా కలెక్టరుగా పనిచేస్తూ 1921లో జిల్లా వ్యవహారాలపై నివేదికనందిస్తూ, గంజాం జిల్లాను ఒడిషా రాష్ట్రంలో చేర్చాలని సిఫారసు చేశాడు కానీ, అప్పటి మద్రాసు గవర్నరు ఋషికుల్య నది ఒరియా ప్రాబల్యానికి సహజమైన దక్షిణ సరిహద్దు అని పట్టుబట్టాడు.1939 నుండి 1943 వరకు మద్రాసు గవర్నరు యొక్క ప్రత్యేక సలహాదారుగా పనిచేశాడు. రూథర్‌ఫర్డ్ 1943 ఫిబ్రవరి 3 నుండి సెప్టెంబరు 6 వరకు, తిరిగి 1944 ఏప్రిల్ 24 నుండి 1946 మే 12 వరకు రెండు పర్యాయాలు బీహారు రాష్ట్ర గవర్నరుగా పనిచేశాడు. ఆ రెండు పర్యాయాల మధ్య కాలంలో (1943 సెప్టెంబరు 6 నుండి 1944 జనవరి 21 వరకు), అప్పటి బెంగాలు గవర్నరు జాన్ హెర్బర్ట్ అనారోగ్య కారణాలవళ్ల రాజీనామా చేయగా రూథర్‌ఫర్డు బెంగాలు రాష్ట్ర ఆపద్ధర్మ గవర్నరుగా బాధ్యతలు నిర్వహించాడు. బీహారు రాష్ట్ర గవర్నరుగా ఆదివాస ప్రజల వ్యవహారాలలో భారతప్రభుత్వం కలుగజేసుకోకూడదని వాదించాడు.
1946 సంవత్సరపు మే నెలలో ఆరోగ్యకారణాల వల్ల తనకు పదవీ విరమణ కల్పించవలసినదిగా బ్రిటీషు చక్రవర్తిని అర్ధించాడు. ఈయన పదవీ విరమణను రాజు అంగీకరించడంతో శేష జీవితాన్ని గడపడానికి మాతృదేశమైన ఇంగ్లాండు తిరిగివెళ్ళాడు.
హ్యారీ పోటర్
బ్రిటిష్ రచయిత్రి జే.కే రౌలింగ్ రచించిన ఏడుకాల్పనిక పుస్తకాలే "హ్యారీ పోటర్ " నవలలు. ఈ పుస్తకాలు,యువ మాంత్రికుడైన హ్యారీ పోటర్, రాన్ వీస్లె మరియు హెర్మైనీ గ్రేంజర్ లతో,హోగ్వార్డ్స్ స్కూల్ అఫ్ విచ్ క్రాఫ్ట్ అండ్ విజార్డ్రిలో తన స్నేహితులతో కలిసి చేసిన సాహసాల గురించిన కథలు చెపుతాయి. దీనిలో ముఖ్య కథాంశం,మాంత్రిక లోకం అంతటిని జయించి మరియు మాయలు తెలియని (muggle)ప్రజలని తన వశం చేసుకోవాలనే తపనతో హ్యారీ తల్లితండ్రులను చంపిన లార్డ్ వోల్డేమోర్ట్ అనే దుష్ట మాంత్రికుడితో హ్యారీ జరిపిన పోరాటానికి సంబంధించింది. ఈ పుస్తకాల క్రమం ఆధారంగా చాలా విజయవంతమైన చిత్రాలు, వీడియో ఆటలు మరియు వాణిజ్య వస్తువులు వచ్చాయి.
యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో,"హ్యారీ పోటర్ అండ్ ది సోర్సేరేర్స్ స్టోన్"గా పేరు మార్చుకున్న మొదటి నవల "హ్యారీ పోటర్ అండ్ ది ఫిలోసోఫేర్ స్టోన్ " 1997 లో విడుదలైనప్పటి నుంచి ఆ పుస్తకాలు ప్రపంచమంతట బహుళ ప్రాచుర్యాన్ని, ప్రశంశలను మరియు వాణిజ్య పరమైన విజయాన్ని సాధించాయి. జూన్ 2008 నాటికి ఈ పుస్తకాలు 400 మిలియన్ ప్రతులకు పైగా అమ్ముడయ్యాయి మరియు 67 భాషలలో అనువదించబడ్డాయి [158]
హ్యారీ పోటర్ పుస్తకాలన్నీ సవిస్తారంగా ఉండే శ్రవణ పుస్తకాలుగా విడుదలయ్యాయి.యుకె కథనాలన్ని స్టీఫెన్ ఫ్రై చేత మరియు యుఎస్ కథనాలన్ని జిమ్ డేల్ చేత చదువబడ్డాయి.DVD లలో ప్రత్యేక లక్షణాలున్న డిస్కుకి కూడా జిమ్ డేల్ కథావాచాకుడు.
సోక్రటీసు
సోక్రటీస్ (ఆంగ్లం : Socrates: గ్రీకు | Σωκράτης ), "Sōkrátēs"; c. 469 BC–399 BC) ( క్రీ.పూ 470 -క్రీ.పూ 399) గ్రీకు దేశంలోని ఏథెన్సుకు చెందిన తత్వవేత్త. పాశ్చాత్య తత్వానికి ఆద్యునిగా భావిస్తారు. ఈయన సృష్టించిన సోక్రటీసు విధి/పద్ధతి చాలా ప్రాచుర్యం చెందినది. ఈయన సృష్టించిన తత్వశాస్త్ర విధానంలో సాగే బోధనా విధానంలో ఉపాధ్యాయుడు అడిగే ప్రశ్న విద్యార్థి మనసులోని మంచి సమాధానాన్ని, ప్రాథమిక భావనల్ని బయల్పరిచేదిగా ఉండాలి.
సోక్రటీసు పాశ్చాత్య తత్వశాస్త్రం పై బలమైన ముద్ర వేశాడు. ముఖ్యంగా ప్లేటో, మరియు అరిస్టాటిల్ పై ఈయన ప్రభావం ఎంతో ఉంది. నీతి నియమాలు, తర్క శాస్త్రంలో ఈయన ఎనలేని కృషి చేశాడు.
సోక్రటీసు గురించి కచ్చితమైన సమాచారాన్ని రాబట్టడంలో పండితులు కొన్ని సమస్యలను ఎదుర్కొంటున్నారు. దీన్నే సోక్రటిక్ సమస్య అంటారు.
సోక్రటీసు గురించి సమాచారాన్ని జెనోఫోన్, ప్లేటో, అరిస్టాటిల్, అరిస్టోఫేన్స్ రచనల ఆధారంగా సేకరిస్తున్నారు. కానీ ఈరచనలు చాలా కళాత్మకమైనవై, తత్వశాస్త్ర భావనలతో కూడుకొని ఉండడం వలన వీటిని అర్థం చేసుకోవడానికి పండితులకు మంచి సృజనాత్మకత, ఊహాశక్తి అవసరమౌతున్నాయి.
బలివాడ కాంతారావు
బలివాడ కాంతారావు (జూలై 3, 1927 - మే 6, 2000) సుప్రసిద్ధ తెలుగు నవలా రచయిత. ఈయన ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని శ్రీకాకుళం జిల్లాలోని మడపాం అనే గ్రామంలో జన్మించారు. భారత సైన్యంలో వివిధ కేడర్లలో పనిచేశారు. 38 దాకా నవలలు రాశారు. ఇంకా 400 దాకా కథలు, 5 నాటికలు, రేడియో నాటికలు రచించారు. ఏ దశలోనూ ప్రమాణాలపై రాజీ పడలేదు. ఆయన గుణగణాలైనటువంటి నిజాయితీ, నిక్కచ్చితనం, జాలి, దయ, కరుణ మొదలైనవి ఆయన రచనల్లో ప్రస్ఫుటంగా కనిపిస్తాయి.
ఆయనకి తెలుగు, ఇంగ్లీషే కాక బెంగాలీ, ఒరియా కూడా వచ్చు. బలివాడ కథలన్నీ 'చదువు-ఆగు-ఆలోచించు-సాగు ' అన్న మిత్రసమ్మితంగా, ఆత్మీయంగా పాఠకులని స్వాగతిస్తాయి, వారి సంస్కారోన్నతికి దోహదం చేస్తూనే ఉంటాయి. అయినప్పటికీ, కాంతారావుగారి కథాశిల్పంలో అత్యంత విలువైన గుణం నిరాడంబరత. కథలో వెల్లడి చేయనక్కరలేని దాన్ని పాఠకులకి వదిలేసి, వెల్లడి చేసినదానికి సంభావ్యతని, ఔచిత్యాన్ని సిద్ధింపచేస్తాయి.
వీరన్నపేట (చేర్యాల)
.
వీరన్నపేట, వరంగల్ జిల్లా, చేర్యాల మండలానికి చెందిన గ్రామము
సహాబా
సహాబా : (అరబ్బీ : الصحابة) మహమ్మదు ప్రవక్త యొక్క సహచరులను సహాబా అంటారు. ఈ పదము బహువచనము, దీని ఏకవచనము 'సహాబి'.
సహాబి అనగా ముహమ్మద్ను చూసినవారిలో, అతని సహచరులలో ఎవరయితే అతనిపై విశ్వాసముంచి, ఇస్లామును స్వీకరించి, ముస్లిముగా మరణించారో వారే సహాబీలు. వేలకొలది సహాబీలు గలరు గాని వారిలో అతిముఖ్యమైన సహాబీల సంఖ్య 50 నుండి 60 వరకూ గలదు.
హదీసులలో గల ఉల్లేఖనాలన్నీ ఈసహాబీలద్వారా చేరినవే. హదీసుల ఉల్లేఖనాలు నమ్మకస్తులైన సహాబాల ఇస్ నద్ ద్వారా ఇస్లామీయ సంప్రదాయాలకు లభ్యమయినవి.
జిబ్రయీల్
జిబ్రయీల్ (అరబ్బీ : جبريل, جبرائيل) ఇస్లామీయ విశ్వాసాల అనుసారం జిబ్రయీల్ అల్లాహ్ యొక్క ముఖ్యమైన మలాయిక (దేవదూతలు) జిబ్రయీల్, మీకాయీల్, ఇజ్రాయీల్ మరియు ఇస్రాఫీల్ లలో ఒకరు. అల్లాహ్ కు అత్యంత సాన్నిహిత్యం గల్గిన దూత. అల్లాహ్ నుండి మహమ్మద్కు ఖురాన్ జిబ్రాయీల్ దూత ద్వారానే అవతరింపబడింది.
అల్లాహ్, జిబ్రయీల్ ద్వారానే తన ప్రవక్తలకు ప్రవచనాలను, ఆదేశాలను అవతరింపజేశాడు. ప్రవక్తల వద్ద ప్రత్యక్షమై దైవసందేశాలను, గ్రంథాలను చేరవేసినది జిబ్రయీలే.
ముస్లిం పండితులు
ముస్లిం పండితులు : ఇస్లామీయ ధార్మిక మరియు ఇతర శాస్త్రాల పండితులు.
ఔలియా
ఔలియా అనగా ధార్మిక గురువు. ఔలియా పదానికి మూలం 'వలి', వలి అనగా మిత్రుడు. ఇంకనూ, సహాయకుడు, మార్గదర్శకుడు, జ్ఞాని, కాపాడువాడు అనే అర్థాలూ గలవు. సాధారణంగా "ఔలియా" లను ఔలియా అల్లాహ్ అని సంభోదిస్తారు. ఔలియా అల్లాహ్ అనగా అల్లాహ్ మిత్రులు. అల్లహ్ ను సంతుష్టం చేసుకున్నవారు. ఔలియాపట్ల అల్లాహ్ కూడా సంతుష్టుడౌతాడు. ఔలియా పేర్ల ప్రక్కన "రహ్మతుల్లాహి అలైహి" అని వ్రాస్తారు. అనగా "అల్లాహ్ వీరిపై తన ఆశీర్వచనాలు పలికాడు" అని. ఉదాహరణకు హజరత్ నిజాముద్దీని ఔలియా
ఖ్వాజా మొయినుద్దీన్ చిష్తి
ఖ్వాజా మొయినుద్దీన్ చిష్తి (పర్షియా :: خواجہ معین الدین چشتی ) జననం 1141, మరణం1230, గరీబ్ నవాజ్ (పర్షియన్ : غریب نواز ), అని కూడా ప్రసిద్ధి. ఇతడు ప్రఖ్యాతిగాంచిన చిష్తియా తరీఖా సూఫీ గురువు, దక్షిణాసియాలో ప్రాసస్తం పొందినవాడు. ఇతడి జననం 536 హిజ్రీ / 1141 క్రీ.శ., పర్షియా (ఇరాన్) లోని సీస్తాన్, ఖోరాసాన్ లో.
భారతదేశంలో ఇస్లాంను వ్యాప్తిచెందించెను. ఇతడి సమాధి అజ్మీర్లో గలదు. అన్ని మతాల వారు ఇతడి సమాధిని దర్శించడం ఇస్లాంమతంలోగల విశాలతత్వాన్ని నిరూపిస్తుంది. భారత ఉపఖండంలో చిష్తియా తరీఖాను స్థాపించెను.
ముస్లిం ప్రపంచం
ముస్లిం ప్రపంచం లేదా ఇస్లామీయ ప్రపంచం అనగా ప్రపంచంలో నివసించే ముస్లిం సముదాయం లేదా ఉమ్మహ్. 
ప్రపంచంలో 220 కోట్ల మంది క్రైస్తవులున్నారు.ముస్లిం జనాభా 157 కోట్లు. 232 దేశాల్లో ముస్లిమున్నారు. ప్రతి నలుగురిలో ఒకరు ముస్లిం.లెబనాన్ కంటే జర్మనీలోనే ఎక్కువగా ముస్లింలు .సిరియాలో కంటే చైనాలోనే ఎక్కువ మంది ముస్లింలున్నారు. జోర్డాన్, లిబియా రెండు దేశాల్లో ఉన్న ముస్లింల కంటే రష్యాలోనే ఎక్కువమంది ముస్లింలు ఉన్నారు. అఫ్ఘానిస్థాన్‌లో ఉన్నంతమంది ముస్లింలు ఇథియోపియాలోనూ ఉన్నారు.దీన్ని బట్టి ముస్లింలు అంటే అరబ్‌లు అనేదానికి ఇక అర్థం లేదు.మొత్తం ముస్లింలలో 60 శాతం మంది ఆసియాలోనే ఉన్నారు.మరో 20 శాతం మంది మధ్యప్రాచ్యం, ఉత్తర ఆఫ్రికా ప్రాంతాల్లోనూ, 15 శాతం మంది ఆఫ్రికాలోని సబ్ సహారా ప్రాంతంలోనూ, 2.4 శాతం మంది యూరప్‌లోనూ, 0.3 శాతం మంది అమెరికాలోనూ ఉన్నారు.ఆసియాలో ముస్లింలు అధికంగా ఉన్న దేశాలే ఎక్కువ.ఇస్లాం ప్రధాన మతంగాలేని దేశాల్లోనే సుమారు ఐదో వంతు ముస్లింలు (31.7 కోట్లు) ఉన్నారు.ముస్లింలను మైనారిటీలుగా పరిగణిస్తున్న ఐదు దేశాల్లోనే (భారత్‌లో 16.1 కోట్లు, ఇథియోపియాలో 2.8 కోట్లు, చైనాలో 2.2 కోట్లు, రష్యాలో 1.6 కోట్లు, టాంజానియాలో 1.3 కోట్లు) ప్రపంచ ముస్లింలలో 3/4 వ వంతుమంది ఉన్నారు.ఇండోనేషియాలో అత్యధికంగా 20.3 కోట్ల మంది ముస్లింలు ఉండగా, మూడోస్థానంలో ఉన్న భారత్‌లో 16.1 కోట్ల మంది ఉన్నారు. అయినప్పటికీ హిందూ దేశమైన భారత్‌లో వీరి జనాభా 13 శాతమే. మొత్తం ముస్లింలలో 2/3 వంతు మంది పది దేశాలలో కేంద్రీకృతమై ఉండగా, అందులో ఆరు దేశాలు ఆసియాలోనే ఉన్నాయి. మిగిలిన మూడు ఉత్తర ఆఫ్రికాలో, ఒకటి ఆఫ్రికాలోని సబ్ సహారన్ ప్రాంతంలో ఉన్నాయి.ముస్లింలలో 10 నుంచి 13 శాతం మంది షియాలు ఉన్నారు. షియాల్లో 80 శాతం మంది నాలుగు దేశాలలో (ఇరాన్, పాకిస్థాన్, భారత్, ఇరాక్) ఉన్నారు.
దాదాపు 85% సున్నీ ముస్లింలు మరియు 15% షియా ముస్లింలు.ఇస్లామీయ దేశాలు దాదాపు 50 గలవు. ముస్లింల జనాభాలో 20% వరకు అరబ్బులు గలరు. ఆసియా ఖండంలో ముస్లింలు ఎక్కువగా ఉన్నారు. అందులోనూ దక్షిణాసియా, ఆగ్నేయ ఆసియా దేశాలైన ఇండోనేషియా, భారతదేశం, పాకిస్తాన్ మరియు బంగ్లాదేశ్ లలో ముస్లింల జనాభా అధికంగా కానవస్తుంది. ఈ ఉదహరించిన దేశాలలో ప్రతిదేశంలోనూ 10 కోట్ల జనాభాకంటే అధికంగా ముస్లింలు కానవస్తారు. అమెరికా ప్రభుత్వ 2006 లెక్కల ప్రకారం చైనాలో దాదాపు 2కోట్ల మంది ముస్లింలు గలరు. మధ్య ప్రాచ్యములో అరబ్బేతర దేశాలైన టర్కీ మరియు ఇరాన్ దేశాలు పెద్ద ముస్లింమెజారిటీ గల దేశాలు; ఆఫ్రికాలో, ఈజిప్టు మరియు నైజీరియా దేశాలలో అధిక ముస్లిం జనాభా గలదు. అనేక యూరప్ దేశాలలో క్రైస్తవం తరువాత, ఇస్లాం అతి పెద్ద రెండవ మతం.
ఇస్లామిక్ దేశాలు, ప్రపంచంలో దాదాపు 55 ఇస్లామిక్ దేశాలున్నాయి. వాటి పేర్లు క్రింద ఇవ్వబడ్డాయి.ఈ దేశాలు ప్రధానంగా సెక్యులర్ దేశాలు.
ఖిలాఫత్ ఉద్యమం
"ఖిలాఫత్ ఉద్యమం" (1919-1924) ముస్లింలు, దక్షిణ ఆసియాలో ఉస్మానియా సామ్రాజ్యము పై బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం యొక్క దుర్నీతినుండి కాపాడడానికి లేవనెత్తిన ఉద్యమమే ఖిలాఫత్ ఉద్యమం.
ఖిలాఫత్ ఉద్యమం మతసంబంధమయినప్పటికీ భారతదేశంలోని ఉదార జనబాహుళ్యం ఈ ఉద్యమానికి చేయూతనిచ్చింది. భారతదేశంలో దీని ప్రభావం ఎంత వరకు ఉండినదంటే, భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో భాగమైపోయింది.
ఖిలాఫత్ అనునది ఇస్లామీయ పరిపాలనా విధానము. ఈ విధానములో ప్రభుత్వము ఇస్లామీయ ధర్మశాస్త్రానుగుణంగా పరిపాలన సాగిస్తుంది. ఖలీఫా ఇస్లామీయ ధర్మానుగుణంగా రాజ్యాన్ని పరిపాలించువాడు. ఈ ఖలీఫా నామము ఉమయ్యద్ ఖలీఫా ల కాలంనుండి సాంప్రదాయమయినది. తరువాత అబ్బాసీయులు, ఫాతిమిద్ ఉస్మానియాలు దీనిని అనుసరించారు.
ఒట్టోమాన్ చక్రవర్తి అబ్దుల్ హమీద్ II (1876-1909) టర్కీ పై పశ్చిమ దేశాల దురాక్రమణలను ఎదుర్కోవడానికి ఒక 'పాన్-ఇస్లామిక్' కార్యక్రమానికి శ్రీకారం చుట్టాడు. ఇతడు "జమాలుద్దీన్ అఫ్ఘానీ"ని 19వ శతాబ్దపు చివర్లో భారతదేశానికి పంపాడు. ఉస్మానియా సామ్రాజ్యానికి ముస్లిం ప్రపంచంలో సానుభూతిని పొందటానికి ఇది తోడ్పడింది. ఉస్మానియా చక్రవర్తి ఒక ఖలీఫాగా ముస్లింల మతపరమైన మరియు రాజకీయ నాయకుడిగా గుర్తింపు పొందడాని కూడా ఇది దోహదపడింది. ముస్లింనాయకుల పెద్ద సమూహం ముస్లింలలో అవగాహన పెంపొందించడానికి మరియు ఖిలాఫత్ యొక్క ఆవశ్యకతను నొక్కి వక్కాణించడానికి చక్కగా పనిచేసింది. మౌలానా మెహమూద్ హసన్ ఉస్మానియా సామ్రాజ్యపు సహకారంతో బ్రిటుషువారికి వ్యతిరేకంగా భారత స్వతంత్ర సంగ్రామంలో ప్రముఖ పాత్ర వహించాడు.
మొదటి ప్రపంచ యుధ్ధకాలంలో ఉస్మానియా సామ్రాజ్యం కేంద్రబలగాలతో ఉండి సైనికపరంగా దెబ్బతింది. 1919 లో వెర్సైల్ సంధితో దీని ఎల్లలు కుదించుకుపోయాయి, యూరప్ దేశాలు ఉస్మానియాసామ్రాజ్యానికి చేస్తాయన్న సహాయమూ నీరుగారింది. 1920లో 'సర్వెస్ సంధి' మూలాన పాలస్తీనా, సిరియా, లెబనాన్, ఇరాక్, ఈజిప్టులు ఉస్మానియా సామ్రాజ్యం నుండి వేరు చేయబడ్డాయి. టర్కీలో జాతీయోద్యమమం మొదలయింది. 1919-1924 లో జరిగిన "టర్కీ స్వాతంత్ర్యోద్యమం", ముస్తఫా కమాల్ అతాతుర్క్ నాయకత్వంలో ఉస్మానియా సామ్రాజ్యం అంతరించి "గణతంత్ర టర్కీ" ఆవిర్భవించింది.
ఆషాఢ శుద్ధ చతుర్దశి
ఆషాఢ శుద్ధ చతుర్దశి అనగా ఆషాఢమాసములో శుక్ల పక్షములో చతుర్దశి తిథి కలిగిన 14వ రోజు.
నల
క్రీ.శ. 1856 - 1857 , 1916 - 1917 మరియు 1976-1977 లో వచ్చిన తెలుగు సంవత్సరానికి నల అని పేరు.
మాయాబజార్ (1936 సినిమా)
తెలుగులో మాయాబజారు ఇతివృత్తంతో వచ్చిన తొలి సినిమా. 1936లో విడుదలైన ఈ తెలుగు సినిమాకు శశిరేఖా పరిణయమని కూడా ఇంకో పేరు ఉంది. సినిమాలో సాలూరి రాజేశ్వరరావు అభిమన్యుడి పాత్ర పోషించాడు. ఈ సినిమా శాంతకుమారి తొలిచిత్రము. చిత్రపు నరసింహారావు దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో రామిరెడ్డి (ఘటోత్కచుడు), ఎమ్.సుబ్బులు (రేవతి), లక్ష్మీరాజ్యం (సత్య), మాధవపెద్ది వెంకటరామయ్య, శ్రీరంజని సీనియర్, ఎస్.పి.లక్ష్మణస్వామి, కనకం (భానుమతి), రాజవదన (రుక్మిణి) నటించారు.
గంగుడుపల్లి
గంగుడుపల్లి, చిత్తూరు జిల్లా, చంద్రగిరి మండలానికి చెందిన గ్రామము. . ఈ గ్రామం తిరుపతిలో కల శ్రీ వెంకటేశ్వర స్వామి పాదాలు నుండి 20 కిలో మీటర్ల దూరంలో ఉంది.
గంగుడుపల్లి గ్రామం చంద్రగిరి కోట నుంచి 6 కి.మీ దూరంలో ఉంది. ఈ గ్రామం చుట్టూ పచ్చని పంట పొలాలు, కొండలు కలిగి ప్రకృతి ఒడిలో ఒదిగిపోయినట్లు కనిపిస్తుంది. ఈ గ్రామంలో సుమారుగా 250 ఇళ్ళు ఉన్నాయి. ప్రాచీన కాలంలో గంగుడుపల్లిని గండు ముద్దల పల్లిగా పిలవబడేది. అనగా పెద్దముద్దలు అని అర్దం. తరువాత కొంత కాలానికి గంగుడుపల్లిగా మార్పు చెందినది.
ప్రస్తుతం అక్కడ ప్రధాన పంటలు పట్టు, చెరకు మరియు వేరుశనగ పండిస్తారు.అంతే కాక ఇప్పుడు రైతులు ఎక్కువగా పండ్ల తోటలపై దృష్టి సారించారు.ఇక్కడ ఎక్కువగా మామిడి  పండ్ల తోటలు,జామ తోటలు,సపోటా తోటలు ఈ మధ్య కాలంలో ౨౦౧౬(2016) నుండి కొంతమంది బొప్పాయి తోటలు కూడా సాగు చేస్తున్నారు.ఇంటి అవసరాలకు కొబ్బరి చెట్లను పెంచుతున్నారు. ఈ మధ్య కాలంలో(2016 -   ) ఎక్కువ శాతం మంది రైతులు వ్యవసాయం నష్టాలు,రాబడి తక్కువగా రావటం (లేదా) ఆదాయం తక్కువ రావటం వలన ఆవుల పైనే  ఆధారపడుతున్నారు.
ఈ గ్రామంలో ఒక చెరువు ఉంది. ఈ చెరువు నాలుగు గ్రామాల వరకు నీటిని అందిస్తున్నది. ఈ గ్రామంలోని అందరికీ మాతృభాష తెలుగు.ఈ గ్రామములో ఒక ప్రభుత్వ  చౌక దుకాణము ఉంది.అలాగే ఒక ప్రభుత్వ అంగన్ వాడి  కేంద్రం,ప్రభుత్వ పాఠశాల ఉంది.ఇందులో ఐదవ తరగతి వరకు ఉంది.ఈ పాఠశాలలో ఆంగ్ల మాధ్యమం ౨౦౧౭-౨౦౧౮(2017-2018) విద్యా సంవత్సరం నుండి మొదలు పెట్టారు.ఒక కాన్మెంటు పాఠశాల కూడా ఉంది.ఇందులో నర్సరీ నుండి ఏడవ తరగతి వరకు ఉంది.ఇక గ్రామము నుండి చంద్రగిరికి వెళ్ళటానికి ఆర్టీసీ బస్సు అలాగే ఆటోలు సౌకర్యం కలవు.ఈ గ్రామం నుండి చిత్తూరు వెళ్ళటానికి రోడ్డు మార్గం(వయా అనుప్పల్లి--చవటగుంట ) సుమారుగా 57 కి.మీ దూరం ఉంది మరియు పనబాకం 18 కి.మీ దూరం లో ఉంది.
ఇటీవలి కాలంలో ప్రజలు విద్య పై ప్రత్యేక శ్రద్ధ వహించారు. ఫలితంగా ఎంతో మంది విద్యా వేత్హలై చుట్టు ప్రక్కల గ్రామాలకు ఆదర్శంగా నిలుస్తున్నారు.
గంగుడుపల్లి గ్రామం చుట్టూ ఉన్న అడవిలో అక్కడక్కడ అడవి జంతువులు కోసం బావులు తవ్వినారు.
రాష్ట్రము. ఆంధ్ర ప్రదేశ్
మండల కేంద్రము. చంద్రగిరి
జిల్లా. చిత్తూరు,
ప్రాంతము. రాయల సీమ.,
భాషలు. తెలుగు/
టైం జోన్. IST (UTC + 5 30) ,
వాహన రిజిస్ట్రేషను. నెం. AP-03,
సముద్ర మట్టానికి ఎత్తు. 204 మీటర్లు.,
మండలములోని గ్రామాల సంఖ్య. 27
ఆర్.టి.ఓ. కార్యాలయం. చిత్తూరు, మదనపల్లె, తిరుపతి.,
మండల జనాభా (2001) - మొత్తం 53, 051 - పురుషులు 26, 807 - స్త్రీలు 26, 244
అక్షరాస్యత (2001) - మొత్తం - 75.69%- పురుషుల అక్షరాస్యత 83.81% - స్త్రీలు 67.45%
మొత్తం గ్రామాలు14,
రామచంద్రాపురం,తిరుపతి . రూరల్, తిరుపతి ..అర్బన్, వెదురుకుప్పం మండలాలు చుట్టుప్రక్కల ఉన్నాయి.
ఈ గ్రామానికి సమీపములో పాకాల తిరుపతి రైల్వే లైను ఉంది. కొటాల, చంద్రగిరి రైల్వే స్టేషనులు సమీపములో ఉన్నాయి.
దత్త ముక్తి క్షేత్రం
శ్రీ దత్త ముక్త్రి క్షేత్రం, రాజమండ్రి, తూర్పుగోదావరి జిల్లా, ఆంధ్ర ప్రదేశ్కు చెందిన పుణ్యక్షేత్రం. ఈ క్షేత్రం గోదావరి నదీ తీరంలో గౌతమీ ఘాట్ లో ఉంది. ఈ క్షేత్రంలో శ్రీ గణపతి ప్రతిష్ఠ, శ్రీ దత్తత్రేయ ప్రతిష్ఠ, మరకత దత్త పాదుకా ప్రతిష్ఠ మరియు కుంభాభిషేకము శ్రీ శ్రీ శ్రీ గణపతి సఛ్ఛిదానంద స్వామీజీ వారు 2008 వ సంవత్సరము జనవరి మాసము 19, 20వ తేదీలలో నిర్వహించారు.
శ్రీ దత్త ముక్తి క్షేత్ర ప్రతిష్ఠ ప్రదానోద్దేసం భక్తులందరూ కర్మలు నాశనము చేసుకొనుటకు వీలుగా మరియు శివ కేశ వులకు భేదము లేదని సదా శివ స్పటిక లింగము, బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వర స్వరూపుడైన ఆది గురుమూర్తి శ్రీ దత్తాత్రేయుని శ్రీ దత్త ముక్తీస్వరునిగా ఇద్దరినీ మూలా వీరట్లుగా ఒక గర్భ గుడిలోను మరియు సర్వ విగ్నములు తోలిగించుటకు ఏక దంత గణపతిని, నిర్గుణ మరకత దత్త పదుక్లులను ప్రతిష్ఠించడం అయినది. పిత్రు దేవతలనకు ప్రీతి కరమైన ఆమావాస్య తిధిని ఈ క్షేత్ర ప్రధాన పర్వదినముగా చేయడమినది. ఆ రోజునీ శ్రీ దత్త ముక్తీస్వరునికి ఎకదాస వార క్షీర రుద్రా అబిషేకం మరియు భోగము జరుగును. మిగిలిన అన్ని రోజులలో ఏక దంత గణపతికి సదా శివునకు అబిషేకంలు అర్చనలు భోగమ సమర్పణ జరుగును. కేవలం దత్త ముక్తీస్వరునికి బియ్యం నివేదన జరుగును. ఈ క్షేత్రములో అమావాస్య రోజున చేసీ అన్నదానము విశేషమైన ఫలితమునిచును.
ఇహాంధ్రదేశ మండనే పవిత్ర గౌతమీ తటే
ప్రశస్త సర్వ జిత్యతో సహస్య మాసి మంగళే
శివేన చైకి దంతినా సహ ప్రతిష్ఠితో రయిం
అశేష పాప సంచయాత్ భవైక పాప సంకూలాత్
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ కే అలంకారమైన పవిత్ర గోదావరీ తీరమందు గౌతమ మహర్షి తపస్థలమైన ఈ శ్రేష్ఠ ప్రదేశములో స్వస్తిశ్రీ సర్వజిత్ సంవత్సర పుష్య శుద్ధ త్రయోదశి నాడు సదాశివ-ఏకదంత గణపతి సమేతుడైన శ్రీ దత్తాత్రేయ స్వామి యొక్క ప్రతిష్ఠ జరిగింది. ఈ దత్త స్వామి మన కోరికలను తీరుస్తూ సచ్చిదానందమనే శాశ్వత సంపద నిచ్చుగాక.
కుటీర పరిశ్రమ
కుటుంబంలో సభ్యులతో నడిచే చిన్న పరిశ్రమలను కుటీర పరిశ్రమ (Cottage Industry) అంటారు. ఇవి పెట్టుబడి తక్కువగా పరిశ్రమ ఎక్కువగా కలిగి ఉంటాయి. విస్తారాకులు తయారి
గేదె
గేదె (ఆంగ్లం Buffalo) మనిషి మచ్చిక చేసుకొని వాడుకొను ఒక జంతువు.
జెరిచి/సూరవరపుపలె/
హార్డ్ డిస్క్ డ్రైవ్
హార్డ్ డిస్క్ డ్రైవును (Hard Disk Drive - HDD), సాధారణంగా హార్డుడ్రైవు అనో లేదా హార్డుడిస్కు అనో పిలుస్తూ ఉంటారు. కంప్యూటరులో సమాచారాన్నంతటినీ ఈ హార్డుడిస్కులోనే నిక్షిప్తమై ఉంటుంది. ఇందులో నిక్షిప్తమైన సమాచారం కంప్యూటరుకు విద్యుత్తు సరఫరా నిలిపేసినా చెరిగిపోకుండా ఉంటుంది. హార్డుడిస్కులలో సమాచారాన్ని గుండ్రంగా ఉండే అయస్కాంత రేకులపై భద్రపరుస్తారు. ఈ అయస్కాంత రేకులు వేగంగా తిరగటం వలన అందులో ఉన్న సమాచారాన్ని చదవచ్చు లేదా కొత్త సమాచారాన్ని భద్రపరచవచ్చు. ఒక్కో హార్డు డిస్కు డ్రైవులో ఒకటికంటే ఎక్కువగా అయస్కాంత రేకులు(డిస్కులు) ఉండవచ్చు, అందువలన హార్డుడిస్కులకూ హార్డుడ్రైవులకూ మధ్యన ఉన్న బేధాన్ని గుర్తుంచుకోవాలి. ఒకప్పటి హార్డుడ్రైవులలో ఉండే డిస్కులను మార్చుకోగలిగే సౌకర్యం ఉండేది, ఇప్పుడు వస్తున్న హార్డుడ్రైవులకు అటువంటి సౌకర్యం లేకుండా పూర్తిగా మూసేస్తున్నారు.
హార్డుడ్రైవులను మొదటగా కంప్యూటర్లలో ఉపయోగించటానికి తయారు చేసారు. 21వ శతాబ్దం వచ్చేసరికి హార్డుడ్రైవుల వాడకం కంప్యూటర్లలోనే కాకుండా కెమేరాలలోనూ, వీడియోగేములలోనూ, మొబైలు ఫోనులలోనూ, TVలలోనూ, TiVO వంటి పివిఆర్(PVR)లలోనూ, వీడియో ప్లేయర్లలోనూ(eg: hard disk Players) ఉపయోగించటం మొదలుపెట్టారు. భద్రపరచాల్సిన సమాచారం పెరిగిపోవటం, సమాచారం యొక్క విలువ కూడా పెరుగుతూ ఉండటం వలన హార్డుడ్రైవులను ఉపయోగించి "రెయిడ్"(RAID), "నాస్"(NAS), "సాన్"(SAN) వంటి వ్యవస్తల రూపకల్పనకు బాటలు వేసింది. ఈ వ్యవస్థలలో మామూలు హార్డుడ్రైవులనే సమీష్టిగా ఉపయోగించి ఎంత సమాచారాన్నయినా మరింత మన్నికగా భద్రపరచుకోగలిగే అవకాశం ఉంది.
హార్డుడిస్కులలో సమాచారాన్ని భద్రపరచటానికి, అయస్కాంతశక్తి ద్వారా ప్రభావితమైయ్యే ఒక ఇనుప(ferromagnetic) పదార్ధంతో తయారు చేస్తారు. ఈ ఇనుప పదార్ధంపై అయస్కాంత శక్తిని ఒక దిశగా ప్రసరించి ద్వారా దానిని ఆ దిశగా మలచి, 1 లేదా 0గా గుర్తిస్తారు. ఇలా హార్డుడిస్కుపై ఒక్కో ప్రాంతంలో ఒక్కో సంఖ్యను భద్రపరచి చివరికి పూర్తి సమాచారాన్ని నిక్షిప్తం చేయగలుగుతారు.
భక్త ప్రహ్లాద (అయోమయ నివృత్తి)
ఈ పేరుతో వేరు వేరు వ్యాసాలు ఉన్నాయి. అనుమాన నివృత్తికి ఈ జాబితా పరిశీలించండి.
ఏటిగట్టు
నదులు, ఏరులు వంటి పెద్ద నీటి ప్రవాహాలకు కల గట్టును ఏటిగట్టు అంటారు. ఏటిగట్టుకు నదులకు మధ్య చాలా దూరం ఉంటుంది. ఈమధ్య ప్రాంతమును లంక లేదా లంకభూమిగా వ్యవహరిస్తారు.
ఏటిగట్ల నిర్మాణమునకు ఎత్తుగా మట్టిని పోస్తూ పోతారు. అలా అది త్రిభుజాకారముగా పొడవుగా ఉంటుంది. దాన్ని చదును చేసి, పైన ఎర్రకంకర వేసి రహదారిగా మారుస్తారు. నీటి ప్రవాహ వడి ఎక్కువగా ఉండు చోట్ల పెద్ద రాతి, కంకర లాంటి వాటితో పేర్చుకొంటూ దానిపై ఆ రాళ్ళు జారిపోకుండా తీగ వలను ఏర్పాటు చేస్తారు.
ప్రవాహ ఉధృతి ఎక్కువగా ఉండే చోట చేసే మరో రకమైన నిర్మాణాలు కరకట్టలు. వీటినీ రాళ్ళతో కడతారు. ఏటి గట్టుతో సహా రాళ్ళ పేర్పుతో వీటిని కడతారు. మిగతా ఏటి గట్టు భాగం అంతా రకరకాల మొక్కలు పెంచి పటిష్ఠంగా ఉంచుతారు.
ఏటి గట్టు నిర్మాణము యొక్క ప్రధాన ఉద్దేశము వరద ఉధృతి నుండి రక్షణ. కొన్ని ప్రాంతాలలో వరదలు విపరీతంగా వచ్చి ఊళ్ళు మునిగిపోయినపుడు అక్కడి వారు ఏటిగట్టుపై రక్షణ పొందుతారు.
వీధి
వీధి అనేది, నలుగురూ నడిచే దారి. కొన్ని ఇళ్ళ సముదాయానికి సంబంధించిన వారు, ఒక చోటి నుండి మరొక చోటికి వెళ్ళటానికి ఏర్పాటు చేసుకున్న ఖాళీ స్థళమే వీధి. సంక్షిప్తంగా చెప్పాలంటే, వివిధ నిర్మాణాల మధ్య ప్రజల సౌకర్యార్ధం ఏర్పాటుచేసిన ప్రదేశాల్ని వీధులు అంటారు. వీధులు లేక పోతే గ్రామముగాని, పట్టణముగాని, నగరము గాని అస్తవ్యస్తముగా ఉండి నివాస యోగ్యము కాదు. అందుకనే, వీధులు (Streets) పెద్ద నగరాల ప్రణాలికలో ఒక ముఖ్యమైన భాగము. ఇవి ఏ ఒక్కరికి చెందినవి కావు. వీధులు ముఖ్యంగా ఇల్లు, పార్కులు, మరియు దుకాణాలు మొదలైన వాటి మధ్య ఉంటాయి. వాహన రద్దీ ఎక్కువగా ఉన్న వీధులలోనడిచేవారి కోసం ప్రత్యేకంగా నడక దారి వేరుగా ఉంటుంది. రహదారి ఒక ఊరినుండి మరొక ఊరికి, ముఖ్యంగా రవాణాకు సంబంధించినది. వీధి పరస్పర ప్రయోజనం కోసం ఒక నగరంలో ఏర్పరుచుకున్న అంతర్భాగ సౌకర్యం.
ఊళ్ళొ వీది ఒక్కటే ఉంటే పేరుతో పెద్ద పనిలేదు. ఒకటి కంటే ఎక్కువయినప్పుడు, ఒక్కొక్క వీధికి ఒక ప్రత్యేక పేరు పెట్టవలసిన అవసరం ఏర్పడింది. ఈ వీధుల పేర్లు అందరికిఇ తెలిసిన పేర్లు, దేవుళ్ళ పేర్లు, గుళ్ళ పేర్లు, దేశభక్తుల పేర్లు, చివరకు ఆ ఊరి పెద్ద రైడీ పేరు కూడ పెడుతూ ఉంటారు.
మూడు కాని అంతకుమించి వీధులు కలిస్తే కూడలి అవుతుంది. ఈ కూడళ్ళకు అందరికి తెలిసిన పేర్లు పెట్టుకోవటం జరుగుతూ ఉంటుంది. కూడళ్ళ పేర్లు చిరునామాలల్లొ చాలా ముఖ్యమైనవి.
ఒక ఊరిలో హిందూ దేవాలయాలలోని ప్రధాన దేవుడు/దేవతలను కొన్ని దినాలలో లేదా ఉత్సవాలలో ఆ ఊరిలోని కొన్ని వీధులలో ఊరేగిస్తారు. దీనిని తిరువీధి అంటారు. దీని మూలంగా దేవాలయానికి వెళ్ళి దైవ దర్శనం చేసుకోలేని వారికి ఇంటి వద్దనే ఈ అవకాశం లభిస్తుంది.
సలీం దుర్రానీ
డిసెంబర్ 11, 1934 న అఫ్ఘనిస్తాన్ లోని లో జన్మించిన సలీం దుర్రానీ (Salim Aziz Durani) భారతదేశపు మాజీ క్రికెట్ క్రీడాకారుడు. ఇతడు 1960 నుంచి 1973 మధ్య కాలంలో భారత్ తరఫున 29 టెస్టులకు ప్రాతినిధ్యం వహించాడు. అప్ఘనిస్తాన్‌లో జన్మించి టెస్ట్ క్రికెట్ ఆడిన ఏకైక క్రీడాకారుడైన దుర్రానీ బ్యాటింగ్ మరియు బౌలింగ్‌లలో మంచి ప్రావీణ్యం కల ఆల్‌రౌండర్.
1961-62 లో ఇంగ్లాండుతో జరిగిన టెస్ట్ సీరీస్‌లో కలకత్తా, మద్రాసు టెస్టులలో 8 మరియు 10 వికెట్లు చొప్పున పడగొట్టి భారత విజయానికి దోహదపడ్డాడు. దుర్రానీ భారత్ తరఫున 29 టెస్ట్ మ్యాచ్‌లు ఆడి 25.04 సగటుతో 1202 పరుగులు చేశాడు. అందులో ఒక సెంచరీ మరియు 7 అర్థసెంచరీలు ఉన్నాయి. అతడి అత్యధిక స్కోరు వెస్ట్‌ఇండీస్ పై 1962లో సాధించిన 104 పరుగులు. బౌలింగ్‌లో కూడా 35.42 సగటుతో 75 వికెట్లు తీశాడు. అందులో ఒకే ఇన్నింగ్సులో 5 వికెట్లు 3 సార్లు, ఒకే టెస్టులో 10 వికెట్లను ఒకసారి సాధించాడు. అతడి అత్యుత్తమ బౌలింగ్ విశ్లేషణ 73 పరుగులకు 6 వికెట్లు.
క్రికెట్ నుంచి రిటైర్‌మెంట్ పొందిన తరువాత పర్వీన్ బాబీ సినిమాలో నటించాడు.
గగన్ ఖోడా
అక్టోబర్ 24, 1974లోరాజస్థాన్ ‌లో జన్మించిన గగన్ ఖోడా భారతదేశపు మాజీ క్రికెట్ క్రీడాకారుడు. 1998లో ఖోడా భారత్ తరపున 2 అంతర్జాతీయ వన్డే పోటీలలో ప్రాతినిధ్యం వహించాడు. 57.50 సగటుతో వన్డేలలో 115 పరుగులు సాధించాడు. ఇతని అత్యధిక స్కోరు 89 పరుగులు.
మదన్‌లాల్
మార్చి 20, 1951లో పంజాబ్ లోని అమృత్‌సర్లో జన్మించిన మదన్‌లాల్ (Madan Lal Udhouram Sharma) భారతదేశపు మాజీ క్రికెట్ క్రీడాకారుడు. ఇతడు 1974 నుంచి 1987 వరకు భారత క్రికెట్ జట్టుకు ప్రాతినిధ్యం వహించాడు. భారత్ తరఫున 31 టెస్టులు, 67 వన్డేలు ఆడినాడు. ఫస్ట్ క్లాస్ క్రికెట్‌లో చక్కగా రాణించి 10,000 పరుగులు మరియు 600 వికెట్లు సాధించాడు. 
మదన్‌లాల్ భారత్ తరఫున 31 టెస్టులలో పాల్గొని 22.65 సగటుతో 1042 పరుగులు సాధించాడు. అందులో 5 అర్థ సెంచరీలు ఉన్నాయి. టెస్టులలో అతడి అత్యధిక స్కోరు 74 పరుగులు. బౌలింగ్‌లో 71 టెస్ట్ వికెట్లు సాధించాడు. ఇన్నింగ్సులో 5 వికెట్లను 4 పర్యాయాలు తీసుకున్నాడు. టెస్టులలో అతడి అత్యుత్తమ బౌలింగ్ విశ్లేషణ 23 పరుగులకు 5 వికెట్లు.
మదన్‌లాల్ 67 వన్డేలలో పాల్గొని 19.090 సగటుతో 401 పరుగులు చేశాడు. ఇందులో ఒక అర్థసెంచరీ ఉంది. వన్డేలలో ఇతడి అత్యధిక స్కోరు 53 పరుగులు నాటౌట్. బౌలింగ్‌లో 29.27 సగటుతో 73 వికెట్లు సాధించాడు. వన్డేలలో అత్యుత్తమ బౌలింగ్ విశ్లేషణ 20 పరుగులకు 4 వికెట్లు.
1975 ప్రపంచ కప్ క్రికెట్‌లో మదన్‌లాల్ తొలి బంతిని ఇంగ్లాండుకు చెందిన డెన్నిస్ అమిస్కు బౌలింగ్ చేశాడు.. రెండో సారి భారత్ ప్రపంచ కప్ సాధించిన 1983లో కూడా ప్రాతినిధ్యం వహించాడు.
అంతర్జాతీయ క్రికెట్ నుంచి రిటర్‌మెంట్ పొందిన తరువాత మదన్‌లాల్ అనేక స్థానాలలో క్రికెట్ పదవులను నిర్వహించాడు.
కాకరాల సత్యనారాయణ
కాకరాల వీర వెంకట సత్యనారాయణ ప్రముఖ రంగస్థల, సినీ నటుడు. సుమారు 250 పైచిలుకు చిత్రాల్లో నటించిన కాకరాల పాత్రికేయునిగా, డబ్బింగ్‌ ఆర్టిస్టుగా కూడా పేరుగాంచాడు.
కాకరాల 1937, డిసెంబర్ 18 న వీరభద్రం, కనకమహాలక్ష్మి దంపతులకు ఆంధ్రప్రదేశ్, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, పెరవలి మండలం లోని ఖండవల్లి గ్రామంలో జన్మించాడు.
48సంవత్సరాల సినీ జీవితంలో ఎన్నో ఎత్తుపల్లాలను చూసిన ప్రజ్ఞాశాలి. తొమ్మిదో తరగతిలో తెలుగు మాస్టారి చొరవతో సంస్కృత నాటకం ‘భోజసభ’ లో, ‘ఒథెల్లో’ నాటకంలో జడ్జి పాత్ర, జయంత జయపాల వంటి నాటకాలలో నటించాడు. ప్రజానాట్యమండలిలో పనిచేశాడు. సత్య హరిశ్చంద్ర, రామాంజనేయ యుద్ధం, బాలనాగమ్మ, అల్లూరి సీతారామరాజు, జైభవాని, పట్టాలు తప్పిన బండి, కన్యాశుల్కం, గాంధీ జయం, భవబంధాలు, నా బాబు, క్రెంబ్లిన్ గంటలు మొదలైన నాటకాలలో నటించాడు. ఈయన కొన్ని టి.వి.సీరియళ్లలో కూడా నటించాడు. కొంతమందికి డబ్బింగ్ కూడా చెప్పాడు.
ఈయన నటించిన సినిమాలలో కొన్ని:
భార్య
ఒక పురుషుడు వివాహము చేసుకున్న స్త్రీని అతడి భార్య, పెళ్ళాం, ఇల్లాలు, గృహిణి, దార, పత్ని లేదా ధర్మపత్ని అంటారు.
తెలుగు భాషలో దార అంటే పెండ్లాము అని అర్ధము. పరదార అనగా a neighbour's wife. దారకొమ్ము అనగా చమరుపోసే పసరపు కొమ్ము. దారపోయు అనగా To endow, to give by a formal ceremony, in which water is poured from the hand of the donor. To bestow as a solemn gift. To lose, పొగొట్టుకొను. దారాపుత్రాదులు అనగా భార్యాబిడ్డలు A family, a household. Lit: Wives, children, and all.
షట్కర్మాచరణను చేసే ధర్మపత్నిని గురించిన ఈ శ్లోకాన్ని చూడండి :
కార్యేషు దాసీ, కరణేషు మంత్రీ, రూపేచ లక్ష్మీ, క్షమయా ధరిత్రీ,
భోజ్యేషు మాతా, శయనేషు రంభా షట్కర్మ యుక్తా కుల ధర్మపత్నీ.ఇంటి పనులు చెయ్యడంలో దాసీ మనిషి లాగా, మంచి ఆలోచన ఇచ్చేటప్పుడు మంత్రి లాగా, అలంకరణ చేసుకున్నప్పుడు లక్ష్మీదేవి లాగా, భోజనం పెట్టేటప్పుడు తల్లి లాగా, పడకటింటిలో రంభ లాగా ఈ షట్కర్మ (ఆరు పనులు) లతో ఉండేది ధర్మపత్ని. ఇదీ ఈ శ్లోకానికి అర్థం. ఇక్కడ షట్కర్మ బదులు షద్ధర్మ అని పాఠభేదం కూడా ఉంది.
అంటే క్రింది ఆరింటిని కుడా షట్కర్మలు గా చెప్పవచ్చునన్నమాట.హిందూ పురాణాలలో శ్రీరాముడు ఏకపత్నీవ్రతుడు. పన్నెండు శాతం దేశాల్లో ఒకేభార్య సిద్ధాంతాన్ని పాటిస్తారు.
బహుభార్యత్వం ఉన్న పురుషులు ఎక్కువ కాలం జీవిస్తారని బ్రిటన్‌లోని షీఫెల్డ్‌ విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన పరిశోధకులు చెప్పారు. సాధారణంగా పురుషులు స్త్రీల కన్నా ఎక్కువ కాలం జీవిస్తారు. ఏక భార్యత్వం అమలులో ఉన్న దేశాల్లో భార్యలు చనిపోతే భర్తలు మళ్లీ పెళ్ళి చేసుకుంటారని, భర్తలు చనిపోయిన వితంతువులు మ్రాతం మళ్లీ పెళ్ళి చేసుకునే అవకాశం లేదని మళ్లీ పెళ్ళి చేసుకున్న పురుషుల్లో సంతానోత్పత్తి సామర్థ్యం కూడా ఎక్కువైందని పరిశోధకులు తెలిపారుఈనాడు 21.8.2008తమ భార్యల కంటే చాలా తక్కువగా సంపాదించే వారు ఎప్పుడూ విచార వదనంలో మునిగి తేలుతుంటారట. తమ భార్యల సంపాదనపై పూర్తిగా ఆధారపడి జీవిస్తున్న పురుషులు వారిని మోసగించడంలో ముందుంటారట. ఈనాడు 17.8.2010.
prema unna chota
యల్లా వెంకటేశ్వరరావు
యల్లా వెంకటేశ్వరరావు ప్రసిద్ధిచెందిన మృదంగ విద్వాంశులు, మృదంగంపై జలపాతాల హోరును సృష్టించగల ప్రతిభాశాలి. వెంకటేశ్వరరావు భీమవరం పట్టణానికి ఆరుకిలోమీటర్ల దూరంలో కల పాలకోడేరులో జన్మించాడు. వెంకటేశ్వరరావు కుటుంబం తాత ముత్తాతల నుండి సంగీతంతో సహజీవనం సాగిస్తున్నది. ఇతడి తండ్రి రామ్మూర్తి ప్రసిద్ధ వయొలిన్ విద్వాంసుడు. తాత వెంకటలింగం కూడా మృదంగ, సంగీత విద్వాంశుడు. వెంకటేశ్వరరావు చిన్నతనంలో కుటుంబం విజయవాడకు వలస వెళ్ళింది. అక్కడ భజన కార్యక్రమాలలో పాల్గొంటూ తన ప్రతిభకు మెరుగులు దిద్దుతూ పద్నాలుగేళ్ళ వయసులో ఆలిండియా రేడియో జాతెయ స్థాయిలో నిర్వహించిన పోటీలో పాల్గొన్నాడు. ఆ పోటీలలో అప్పటి రాష్ట్రపతిడా, సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ చేతుల మీదుగా బంగారుపతకం అందుకొన్నాడు.వెంకటేశ్వరరావుకు ఇద్దరు కుమార్తెలు, ఒక కుమారుడు కలరు. కుమార్తెలు విజయదుర్గ, పద్మజలు సైతం సంగీతంలో ప్రావీణ్యం సంపాదించారు. కుమారుడూ మురళీకృష్ణ కర్ణాటక సంగీతంలో విశేష ప్రావీణ్యం సంపాదించి పలు ప్రదర్శనలు ఇస్తున్నారు.బొద్దు పాఠ్యం
"వాలు పాఠ్యం"
ఈనాడు వార పత్రిక వ్యాసం నుండి సేకరణ.
భట్టి
నన్నయ, తిక్కన, ఎర్రాప్రగడలు తెలుగునాట ప్రసిద్ధి గాంచినకవులు. సంస్కృతంలో వేద వ్యాసుడు రచించిన, పంచమ వేదంగా కీర్తిగాంచిన మహాభారతాన్ని ఈ ముగ్గురు కవులు తెలుగులోకి అనువదించారు. సంస్కృతం నుండి అనువదించినప్పటికీ, తెలుగులో దీనిని స్వతంత్ర కావ్యంగా తీర్చి దిద్దారు.
రాజమహేంద్రవరాన్ని రాజధానిగా చేసుకొని పరిపాలించిన రాజరాజ నరేంద్రుని ఆస్థాన కవి నన్నయ. ఈయన క్రీ.శ. 1050 ప్రాంతంవాడు. అవిరళ జప హోమ తత్పరుడు. రాజరాజు తాను చంద్రవంశ క్షత్రియుడనని, తన పూర్వీకులైన భరత వంశస్థుల చరిత్రను తెలుగులోకి అనువదించ కోరుతున్నానని నన్నయను భారతాంధ్రీకరణకు ప్రేరేపించాడు.
అప్పటికే తెలుగు పరిసర భాషలయిన తమిళ కన్నడాలలోకి భారతం అనువదింపబడింది.
ఈ ప్రేరణతో నన్నయ భారతానువాదానికి "శ్రీవాణీ గిరిజాశ్చిరాయ.." అను శ్లోకంతో శ్రీకారం చుట్టాడు. ప్రసన్న కథా కలితార్థయుక్తి, అక్షరరమ్యత, నానారుచిరార్థ సూక్తి నిధిత్వం అనే శైలీలక్షణాలతో నన్నయ ఆది సభాపర్వాలను, అరణ్యపర్వంలో నాలుగవ ఆశ్వాసంలోని "శారద రాత్రులుజ్వల.." అనే పద్యం వరకు రచించి తనువు చాలించాడు. భారతంతో పాటు "ఆంధ్ర శబ్ద చింతామణి" అనే వ్యాకరణ గ్రంథం కూడా రచించడం వలన "వాగమశాసనుడు" అనే బిరుదు కూడా పొందాడు.
నన్నయ తరువాత క్రీ.శ. 1250 ప్రాతంలో నెల్లూరు మండలాన్ని పరిపాలించిన మనుమసిద్ది దగర ఆస్థాన కవిగా, మంత్రిగా పని చెసిన తిక్కన భారతాంధ్రీకరణకు పూనుకున్నాడు. ఈయన తండ్రి పేరు కొమ్మన, తల్లి అన్నమ. ప్రౌఢవిజ్గ్ఞానదీపుడు, నీతి చాణుక్యుడు అయిన తిక్కన ఆంధ్ర మహాభారతంలోని విరాటపర్వం మొదలు స్వర్గారోహణ పర్వం వరకు 15 పర్వాలను అనువదించాడు. రచనా శిల్పంలోను,విశిష్ట శైలిలోనూ, వినూత్న భాషాప్రయోగంలోనూ, నాటకీయ రచనా విన్యాసంలోనూ అద్వితీయమైన సంవిధానంతో తిక్కన భారతాన్ని ఆంధ్రీకరించాడు.
ఈయన భారతంతో పాటు రామయణంలోని ఉత్తరరామకథను "నిర్వచనోత్తర రామాయణం" అనే పేరుతో వెలయించాడు. ఇంకా "విజయసేనం" అనే కావ్యాన్ని కూడా రచించాడు. తిక్కనను "బ్రహ్మ కవి" అని ఎర్రన ప్రశంసించాడు. సంసృతాంధ్ర భాషలలో సరిసమాన ప్రతిభా పాటవాలు కలిగిన తెలుగు భాష అందచందాలు తిక్కన కవిత్వంలో కనిపిస్తాయి.
నన్నయ తిక్కనల చేత భారతాంధ్రీకరణ పూర్తికాలేదు. నన్నయ విడిచిన అరణ్యపర్వ శేషభాగం అలాగే ఉండిపోయింది. దీనిని క్రీ.శ. 14వ శతాబ్దంలో అద్దంకిని పాలించిన ప్రోలయ వేమారెడ్డి ఆస్థానకవి ఎర్రన (ఎర్రాప్రగడ) తెనిగించాడు. ఈయన ప్రస్తుత ప్రకాశం జిల్లాలోని గుడ్లూరు వాస్తవ్యులయిన సూరన, పోతమాంబలకు జన్మించాడు.
భజన
.భజన (Bhajan) భగవంతుని కీర్తించేందుకు, స్మరించేందుకు కల అనేక సేవల రూపాలలో ఒకటి.పదిమందీ కలుసుకునే వేదిక. దేవాలయములలో, ఇతర ప్రార్థనా స్థలములలో గుంపుగా కొందరు చేరి సాగించు స్మరణం భజనగా వ్యవహరిస్తారు. ఎమ్.ఎస్.సుబ్బలక్ష్మి పాడిన మీరా బాయి భజనలు బాగా ప్రాచుర్యం పొందినవి. భజన వల్ల మనసు, నాడీవ్యవస్థ ఉత్తేజితమవుతాయి.సామూహికంగా భగవన్నామావళిని లయబద్ధంగా గొంతు కలిపినపుడు మనసు అలౌకిక ఆనందంలో తేలుతుంది.పదిమందితో కలిసినపుడు తాత్కాలికంగా సమస్యలన్నీ మరచి, భగవంతుని భజించడం వల్ల మానసిక, శారీరక ప్రశాంతత కలుగుతుంది.అలసటను మరచిపోయి నూతన ఉత్త్తేజం పొంది ఉత్సాహవంతులు అవుతారు.పాటలకు అనుగుణంగా తాళం వేయడం, పాడే వారితో గొంతు కలిపి, భక్తిపారవశ్యంలో ఓలలాడటం ద్వారా మానసికానందంలో మునిగి తేలుతారు.భజనవల్ల హృదయస్పందన బాగుంటుంది. గుండె పనితీరు మెరుగుపడుతుంది. దురాలోచనలు దూరమై, చైతన్యం పెరుగుతుంది. రెండుచేతులూ కలవడం వల్ల నాడులు ఉత్తేజమవుతాయి. మెదడు చురుగ్గా పనిచేస్తుంది. క్రమపద్ధతిలో సాగే శృతిలయల వల్ల ఆల్ఫా, తీటా, డెల్టా తరంగాలు విడుదలవుతాయి. శరీరం విశ్రాంతి స్థితిలోకి వెళుతుంది.దిగుళ్లు దూరమవుతాయి.మనసుకు ఎంతో ఉపశమనం కలుగుతుంది.
భజనల్లో పలు రకాలు ఉన్నాయి. ఇవి ఒక్కో ప్రాంతాలలో ఒక్కోవిధంగా నడుస్తుంటాయి. 
సాధారణంగా భజనలు దేవాలయాలలో చేస్తుంటారు.
ఈ రకపు భజనలు కొంత ఖర్చు, శ్రమలతో కూడుకొన్నవి. ధనవంతులు, రాజులు, సంస్థానాదీశులు ఇటువంటి వాటిని ప్రోత్సహించేవారు. ఇవి పాటలు పాడటంలో ప్రావీణ్యమున్నవారు, సంగీత వాయిద్యాల సహకారంతో నిర్వహించు కార్యక్రమాలు. ఇవి వినేందుకు వీనుల విందుగా శ్రావ్యంగా ఉంటాయి. వీటిని ప్రత్యేకంగా కొంత శిక్షణ, సాధన అవసరం.
ఇవి ప్రత్యేక సందర్భాలలో, విశేషాలను అనుసరించి నిర్వహిస్తుంటారు. వీటికి ఉదాహరణలు- అయ్యప్ప భజనలు, గృహప్రవేశ సమయంలో నిర్వహించు భజనలు,
తెల్లవారు ఝామున కొందరు భక్తులు సమూహంగా ఊరిలో సంచరిస్తూ చేస్తూ నిర్వహించే భజనలను నగర సంకీర్తనం అంటారు.
హరే రామ హరే రామ రామ రామ హరే హరే హరే కృష్ణ హరే కృష్ణ కృష్ణ కృష్ణ హరే హరే
పూరీ మఠం
పూరీ మఠము జగద్గురువులు ఆది శంకరులచే స్థాపించబడిన నాలుగు మఠములలో ఒకటి. దీనినే పూర్వామ్నాయ మఠము అని, గోవర్ధన మఠమని కూడా అంటారు. ఇది దేశానికి తూర్పు తీరాన గల పూరీ పట్టణంలో ఉంది.
ఈ మఠం భోగవార సంప్రదాయానికి చెందినది. ఇక్కడి సన్యాసులు 'వన', 'అరణ్య'అను యోగపట్టములు ధరిస్తారు.
ఈ మఠానికి చెందిన సన్యాసులను 'ప్రకాశకులు' అని వ్యవహరిస్తారు. భోగమంటే విషయములు. ఎవరు జీవులను విషయ లంపటముల నుండి దూరంగా ఉంచేందుకు వారిస్తారో వారిది భోగవాళ సాంప్రదాయం. ప్రజల భోగలాలసత్వాన్ని నివారించి ఉన్నత లక్ష్యాలవైపు మళ్ళించడానికి ఈ మఠం ప్రత్యేక బాధ్యత వహిస్తుంది. ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ అనేది ఈ మఠం యొక్క మహావాక్యము. ఇక్కడ ఋగ్వేదం ప్రత్యేకంగా అధ్యయనం చేయబడుతుంది. ఇక్కడి బ్రహ్మచారులు కాశ్యపగోత్రీకులుగా పరిగణింపబడతారు. అంగ, వంగ, కళింగములు ఈ మఠ పరిధిలోని ప్రాంతాలు. ఈ ప్రాంత హిందూధర్మ పరిరక్షణ ఈ పీఠం బాధ్యత.
ద్వారక మఠం
ద్వారకా మఠము జగద్గురు ఆది శంకరులచే స్థాపించబడిన నాలుగు మఠములలో ఒకటి. ఈ మఠం క్షేత్రం గుజరాత్లో ద్వారకా క్షేత్రము వద్ద ఉంది.ఇక్కడ ఉండే బ్రహ్మచారులను స్వరూపులని వ్యవహరిస్తారు. సన్యాసంతీసుకోబోయేముందు బ్రహ్మచారిగాచేరి శిక్షణపొంది సన్యాసం స్వీకరిస్తారు. స్వరూపులనే ఈ మఠ సన్యాసులు సామవేదాన్ని ప్రత్యేకంగా అధ్యయనం చేయవలసి ఉంది. తత్త్వమసి అనేది ఈమఠంయొక్క మహావాక్యం. ఈ వాక్యం జీవ, బ్రహ్మల ఐక్యతను ప్రతిపాదిస్తుంది. బ్రహ్మచారులు అవిగత గోత్రానికి చెందినవారుగా పరిగణింప బడతారు. సింధు, సౌరాష్ట్ర, మహారాష్ట్రములు వాటి మధ్యనున్న పశ్చిమభారత ప్రాంతం ఈ మఠం పరిధిలోకి వస్తాయి. ఈ ప్రాంతంలో హిందూమతధర్మాన్ని సుస్థిరం చేయవలసిన బాధ్యత ఈ ద్వారకామఠానిది.
పూరీ
పూరీ గోధుమ పిండి లేదా మైదా పిండితో చేసే ఒక ఫలహారం. భారతదేశంలో పలు ప్రాంతములలో వీటిని ఉదయపు ఆల్ఫాహారముగా భుజిస్తారు. దక్షిణ భారతదేశములోని అన్ని హోటళ్ళలో తరచుగా కనిపించే అల్పాహారం పూరీ.
దీనిని తయారు చేయడానికి పిండిని పలుచగా చపాతీల్లాగా రుద్ది నూనెలో వేయిస్తారు.
పూరీ పట్టణం
పూరీ ఒడిషా తూర్పు తీరంలోని ఒక ప్రసిద్ధిచెందిన పుణ్యక్షేత్రం. చారిత్రకంగా ఈ పట్టణము చాలా ప్రసిద్దము. ఇక్కడ కల పూరీ మఠం మరియు జగన్నాధస్వామి దేవాలయము చాలా ప్రధానమైనవి.
గణతంత్ర దినోత్సవం
ఒక దేశపు రాజ్యాంగ అమలు ప్రారంభమైన రోజుని ఆదేశము "గణతంత్ర దేశం"గా ప్రకటించుకుని జరుపుకునే "జాతీయ పండుగ" దినం. భారతదేశంలో గణతంత్ర దినోత్సవము మన రాజ్యాంగం అమలులోకి వచ్చిన 1950 జనవరి 26 దినానికి గౌరవంగా జరుపు కుంటారు.ఈ రోజున బ్రిటీషు కాలంనాటి భారత ప్రభుత్వ చట్టం 1935 రద్దయి, భారతదేశం సర్వసత్తాక, సామ్యవాద, లౌకిక, ప్రజాస్వామ్య, గణతంత్ర రాజ్యంగా ఏర్పాటయింది.
భారతదేశానికి 1947 ఆగస్టు 15 న స్వాతంత్ర్యము వచ్చింది. దేశానికి రాజ్యాంగము తయారు చేయటానికి రాజ్యాంగ పరిషత్ ఏర్పడింది. దీనికి అధ్యక్షుడుగా డాక్టర్ బాబు రాజేంద్ర ప్రసాద్ ఎన్నికయ్యారు. 1947 ఆగస్టు 29 న డాక్టర్ బి.ఆర్.అంబేద్కర్ ఛైర్మన్ గా రాజ్యాంగ ముసాయిదా కమిటీ ఏర్పడింది. రాజ్యాంగము తయారు చేయడానికి ఎంతోమంది మేధావులు ఎన్నో దేశాల రాజ్యాంగాలను పరిశీలించి ప్రజాస్వామ్య విధానంగా రూపుదిద్దారు. అనేక సవరణల అనంతరము 1949 నవంబర్ 26 న భారత రాజ్యాంగాన్ని రాజ్యాంగ పరిషత్ ఆమోదించింది. భారత రాజ్యాంగానికి 2 సంవత్సరాల, 11 నెలల, 18 రోజుల కాలము పట్టింది. ప్రపంచములోనే అతి పెద్ద లిఖిత రాజ్యాంగముగా గుర్తించబడింది. అలా తయారైన రాజ్యాంగాన్ని 1950 జనవరి 26 నుంచి అమలుపరిచడంతో భారతదేశము సర్వసత్తాక, సామ్యవాద, లౌకిక, ప్రజాస్వామ్య, గణతంత్ర రాజ్యముగా రూపొందడంతో పరిణామ దశ పూర్తయింది.
1930 జనవరి 26 న పూర్ణ స్వరాజ్ కు భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పిలుపునిచ్చిన రోజు కావటంతో 26 జనవరిని ఎంపిక చేశారు
భారతదేశానికి మూడు జాతీయ సెలవు దినాలలో ఇది ఒకటి. మిగతావి స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం మరియు గాంధీ జయంతి.ఈ రోజు డిల్లీలో పరేడ్లు నిర్వహిస్తారు.సాహస బాల బాలికలకు భారత రాష్ట్రపతి పురస్కారాలు అందజేస్తారు.
బదరీనాథ్ మఠం
జ్యోతిర్మఠము అని పిలిచే బదరీనాధ్ ఆశ్రమం ఆది శంకరులు స్థాపించిన నాలుగు మఠాలలో ఒకటి. దీనిని ఉత్తరామ్నాయ మనీ, బదరికాశ్రమం అని కూడా అంటారు.వీరిది నందవాళ సాంప్రదాయం. ఈ మఠ సన్యాసులు "గిరి", "పర్వత", "సాగర" యోగపట్టములను ధరిస్తారు. ఇక్కడ అథర్వణ వేదము ప్రత్యేకంగా అధ్యయనం చేయబడుతుంది. అయమాత్మా బ్రహ్మ అనేది ఈ మఠపు మహావాక్యము. ఈ మఠానికి తోటకాచార్యుడు మొదటి అధిపతి. భారతదేశపు ఉత్తర భాగం ఈ మఠం పరిధిలోకి వస్తుంది.
మఠము
మఠము అనగా సర్వము పరిత్యజించిన సన్యాసులు, యోగులు, మొదలగువారు తమ ఆధ్యాత్మిక కార్యక్రమములకు నెలవుగా ఉండే ప్రదేశము. మఠములో దేవుని ప్రతిష్టించి అక్కడ పూజా విదులను నిర్వర్తిస్తూ, ప్రజలకు జ్ఞానమును, హిందూ మత విశ్వాసాల సారాన్ని, వేద సారాన్ని, మంచి చెడ్డలను భోదిస్తూ సన్యాసులు అందులో జీవిస్తుంటారు. అందులో వీటిలో పెద్దవి, చిన్నవి అనేక రకాలు ఉన్నాయి. జగద్గురు ఆది శంకరాచార్యుడు స్థాపించిన నాలుగు మఠములు అశేష పేరు ప్రఖ్యాతులు పొందినవి.
ఆది శంకరాచార్యుడు స్థాపించిన మఠములు.
ఏ.యం.రాజా
ఏ.యం.రాజా (అయిమల మన్మథరాజు రాజా) (జూలై 1, 1929 - 1989) 1950వ దశకములో తమిళ, తెలుగు సినిమా రంగాలలో విశిష్టమైన నేపథ్య గాయకులు, సంగీత దర్శకులు, నటుడు. విప్రనారాయణ, చక్రపాణి, ప్రేమలేఖలు, మిస్సమ్మ పాటలు రాజా గాత్ర మాధుర్యానికి కొన్ని మచ్చు తునకలు. ఈయన వివిధ భాషలలో 10,000 పాటలు పాడి, వందకు పైగా సినిమాలకు సంగీతం సమకూర్చాడు.
ఏ.యం.రాజా 1929, జూలై 1 న చిత్తూరు జిల్లాలోని రామచంద్రపురంలో మన్మధరాజు, లక్ష్మమ్మ దంపతులకు జన్మించాడు. మూడు నెలల ప్రాయంలోనే తండ్రి మరణించడంతో ఈయన రేణుకాపురానికి తరలి వెళ్ళింది. అక్కడే రాజా తన చదువు ప్రారంభించాడు. 1951లో మద్రాసు పచ్చయప్ప కళాశాల నుండి బి.ఎ. పట్టా పొందాడు. ఈయన చదువుకునే రోజుల్లోనే సంగీతంపై ఆసక్తితో మూడేళ్ళపాటు సాధనచేసి నేర్చుకున్నాడు. పచ్చయప్ప కళాశాల సంగీత పోటీల్లో ప్రథమ బహుమతి గెలుచుకున్నాడు. 1951లో కుమారి సినిమాకు నేపథ్యగాయకునిగా పనిచేయటానికి ఒప్పందం కుదిరింది. ఆ తరువాత సంసారంలో సినిమాలో పాడాడు. ఆ తరువాత అప్పట్లో విడుదలైన దాదాపు సినిమాలన్నింటిలో రాజా గొంతు వినిపించేది. ఈయన గాత్రం 1954, 1955 సంవత్సరాల్లో ఆంధ్రదేశంలో విపరీతంగా విహారం చేసింది.
రాజా, ప్రముఖ గాయని జిక్కీని, ఎం.జీ.రామచంద్రన్ హీరోగా నటించిన జెనోవా సినిమా సెట్స్‌లో కలిశాడు. జిక్కిని వివాహం చేసుకున్న సమయంలో వీరిద్దరూ పాడిన ప్రేమలేఖలు సూపర్ హిట్ కావటం ఒక విశేషం. వీరికి 4 కుమార్తెలు మరియు ఇద్దరు కుమారులు. రాజా సరదాగా నటించి, పాడిన హాస్యరస చిత్రం పక్కింటి అమ్మాయి, అశ్వత్థామ స్వరకల్పనలో రూపొందిన ఆ చిత్రంలోని గీతాలు హాయి గొలిపే లలిత గాన మాధుర్యానికి సంకేతాలు. అలాగే అమర సందేశం గీతాలు కూడా రాజా శక్తిని నిరూపించాయి. శోభ, పెళ్ళి కానుక చిత్రాలకు, మరికొన్ని తమిళ చిత్రాలకు ఏ.యం.రాజా సంగీత దర్శకత్వం వహించారు. పెళ్ళి కానుక లోని నేపథ్య సంగీతం కూడా ఎంతో భావగర్భితంగా వుండి చిత్ర విజయానికి దోహదం చేసాయి.
ఈయన కన్యాకుమారి జిల్లాలోని ఒక గుడిలో సంగీతకచ్చేరి చేసి తిరిగి వస్తుండగా తిరునల్వేలి జిల్లాలోని వల్లియూరులో జరిగిన రైలు ప్రమాదంలో 1989, ఏప్రిల్ 9న మరణించాడు.
ఆంధ్రప్రదేశ్ లో ముస్లింలకు రిజర్వేషన్లు
ఇంతకు మునుపే బి.సి.లలో రిజర్వేషన్ పొందిన కులాలు
(బి.సి.-బి. గ్రూపు) 1.దూదేకుల 2.లద్దాఫ్ 3.నూర్ బాషా 4.పింజారి
ఆంధ్రప్రదేశ్ లో ఇటీవల 4% రిజర్వేషన్లు పొందిన ముస్లిం సముదాయాలు (బి.సి.-ఇ. గ్రూపు)
కోటా పొందే కులాలు:
చొక్కా
చొక్కా (Shirt) భారతదేశంలో ఎక్కువమంది పురుషులు శరీరం పై భాగంలో కప్పుకోవడానికి ధరించే వస్త్రము. సాధారణంగా ప్యాంటుతో బాటు ధరించబడే చొక్కా పంచె, ధోవతి లుంగీల పై కూడా ధరిస్తారు. కొన్ని సందర్భాలలో పైజామాల పై కూడా కుర్తాకి బదులుగా చొక్కాలనే ధరిస్తారు. చొక్కాలకి ఫుల్ స్లీవ్స్ గానీ హాఫ్ స్లీవ్స్ గానీ ఉంటాయి. ఒకప్పుడు ల్యాపెల్ గల చొక్కాలని ధరించిననూ టీ-షర్టులకి పెరిగిన ఆదరణతో ఇప్పుడు వాటి పై ఎవరూ మొగ్గు చూపటం లేదు. కాలరు గల షర్టులనే ఇప్పుడు ధరిస్తున్నారు. 
మొట్టమొదటి చొక్కాగా చెప్పబడుతున్న వస్త్రాన్ని ఒక ఆంగ్లేయ పురాతత్వ శాస్త్రవేత్త అయిన ఫ్లిండర్స్ పేట్రీ ఈజిప్టులోగల టార్కాన్ అనే ప్రదేశంలో ఒక సమాధి వద్ద కనుగొన్నాడు. ఇది క్రీ.పూ 3000 సంవత్సరానికి చెందినదిగా చరిత్రకారులు భావిస్తున్నారు.
సాధారణంగా చొక్కాకి గొంతు చుట్టూ సందర్భానుసారము టై గానీ బౌ టై గానీ కట్టుకునే వీలు ఉండే భాగాన్ని కాలరు అంటారు. పూర్వం కాలరు గల షర్టులని సాంప్రదాయికాలుగా వాడగా, ల్యాపెల్ గల షర్టులని అసాంప్రదాయికాలుగా వాడేవారు. ప్రస్తుతం టీ-షర్టుల వాడకం పెరగటంతో ల్యాపెల్ గల షర్టుల వాడకం తగ్గినది. (టీ-షర్టులకి ఉండే కాలర్ కూడా ఒక రకమైన ల్యాపెల్ యే). అసాంప్రదాయికంగానూ వినియోగించవచ్చిననూ, కాలరు హుందాతనానికి చిహ్నం. కొన్ని సంస్థలలో కాలరు లేని షర్టులు నిషిద్ధం.
ప్రముఖ నటుడు దగ్గుబాటి వెంకటేష్ టర్న్‌డ్ అప్ కాలర్ (కాలర్ ని క్రిందకి మడచకుండా పైకే నిలబెట్టే శైలి) లో అప్పుడప్పుడూ కనబడతారు.
కోటుకు వలె షర్టుకి చిన్న ల్యాపెల్ ఉండవచ్చును. ఇది అసాంప్రదాయికం. టై, బౌ కట్టలేరు. టి-షర్టుల వినియోగం పెరిగినందువలన, ప్రస్తుత కాలంలో షర్టులకి ల్యాపెల్ వినియోగం తగ్గినది.
సాధారణంగా షర్టులకి ఛాతీ ఎడమ వైపుకు ఒక జేబు ఉంటుంది. పెన్ను వంటి వస్తువులను భద్రపరచుకోవటానికి దీనిని ఉపయోగిస్తారు. అయితే, జేబు అసలు ఉండాలా వద్దా (ఉదాహరణకి కోటు, సూటు, బ్లేజరు లకి జేబులు ఉంటాయి కాబట్టి, అవి వేసుకొనేవారికి అవసరం లేదు), ఒక్కటే ఉండాలా, రెండు ఉండాలా అనేవి ధరించేవారి వ్యక్తిగత అభిరుచులు
చొక్కాకు ఉన్న చేతులని స్లీవ్స్ అంటారు. ఇవి రెండు రకాలు
కఫ్ అనగా ఫుల్ (స్లీవ్స్) షర్టుకు ముంజేతి వద్ద ఉన్న భాగము. షర్టులకి ఇది రెండు రకాలు
పోర్టోఫినో లేదా జేంస్ బాండ్ కఫ్ అని ఇంకొక రకము ఉన్ననూ ప్రస్తుతకాలము భారతదేశంలో బటన్ కఫ్ నే వాడుతున్నారు. డబుల్ కఫ్ లు ఒకప్పుడు వాడేవారు కానీ ఇప్పుడు వీటి వాడకం తగ్గినది.
వెనుక భాగం వెన్నుపాముకి ఇరువైపుల గానీ బాగా ఎడంగా కానీ (భుజాల వెనుక వైపు) నకి రెండు ప్లీట్లు చొక్కాలకి ఉండవచ్చును. ఇవి ఒకదానికి ఇంకొకటి వ్యతిరేక దిశలలో ఒక పెట్టె ఆకారం వచ్చేలా ఉంటాయి. అందుకే వీటిని బాక్స్ ప్లీటులు అంటారు. ఇవి లేకున్నను పెద్ద నష్టం ఉండదు. కానీ వంగినప్పుడు వీపు విస్తరణ చెందినప్పుడు ఈ ప్లీట్లు మరింత ఖాళీ స్థలాన్ని సృష్టిస్తాయి.
ఇటలీ ఏకీకరణ ఉద్యమంలో గారీబాల్డీ తన సైన్యానికి రెడ్ షర్ట్స్ (ఎర్ర చొక్కాలు) అని పేరు పెట్టాడు.
రవికె
రవికె లేదాచోలీ (తమిళం: ரவிகே, కన్నడ: ರವಿಕೆ, హిందీ: चोली, మరాఠీ: चोळी, ఆంగ్లం: Blouse లేదా జాకెట్టు ) భారతదేశంలో స్త్రీలు శరీరం పై భాగాన్ని అనగా వక్ష స్థలమును కప్పుకోవడానికి వారికి తగిన విధముగా వస్త్రముతో కుట్టబడి ఉపయోగించేది. దక్షిణ నేపాల్, పాకిస్తాన్, శ్రీలంక, బంగ్లాదేశ్, మరియు చీరలు ధరించే ఇతర ప్రదేశాలలో ధరిస్తారు. దీని మీద చీర యొక్క పైట భాగం కప్పుతుంది. ఆధునిక కాలంలో దీనిలోపల బ్రా కూడా ధరిస్తున్నారు. భారతదేశంలో ధరించబడే గాగ్రా ఛోళీలో కూడా ఇది ఒక భాగము. శరీరానికి హత్తుకునేంత బిగుతుగా చిన్న చేతులతోలో నెక్ తో చోళీని రూపొందిస్తారు. వక్ష స్థలము క్రింద నుండి నాభి వరకు బహిర్గతం అయ్యేలా కత్తిరించబడటం వలన దక్షిణాసియా వేసవులలో సౌకర్యవంతంగా ఉంటాయి. ఇవి దక్షిణాసియా దేశాలలో స్త్రీలు ప్రధానంగా ధరించే పై వస్త్రాలు. 
దక్షిణ భారతాన్ని పాలించిన ఛోళుల సామ్రాజ్యం నుండి ఛోళీ వ్యుత్పత్తి అయినది. పదవ శతాబ్దంలో కల్హణచే రచించబడ్డ రాజతరంగిణిలో దక్కనుకు చెందిన ఛోళీని పరిచయం చేసిన కాశ్మీరీ ప్రభుత్వ ఉత్తర్వు గలదు. మొట్టమొదటి ఛోళీలు వక్షోజాలకి మాత్రమే ఆచ్ఛాదననిచ్చి వీపు వైపున కట్టుకోవటానికి నాలుగు త్రాడులు కలిగి ఉండేవి. ఈ తరహా ఛోళీలు రాజస్థాన్లో ఇంకనూ సాధారణంగా వాడుతూ ఉన్నారు. మహారాష్ట్ర, గుజరాత్కు చెందిన అతి పురాతన చిత్రాలు ఛోళీ లకు మొట్టమొదటి ఉదాహరణలు. తమిళ కావ్యం శిలప్పదిక్కారం 3-4 శతాబ్దంలో దక్షిణ భారతదేశంలో ఒకే వస్త్రమే చీరగా, మరియు వక్షస్థలాచ్ఛాదనగా ఉపయోగపడేదన్న సంకేతాలనిస్తుంది. రాజా రవివర్మ వేసిన చిత్రాలలో స్త్రీలకు వక్షస్థలాచ్ఛాదన లేదు. ఇదిలా ఉంటే ఇంకో వైపు చరిత్రకారులు వివిధ రకాల వక్షస్థలాచ్ఛాదనలు అది వరకే ఉన్నవని వాదిస్తారు.
ఆంధ్రుల దుస్తులు
పురిపండా అప్పలస్వామి
పురిపండా అప్పలస్వామి ( నవంబరు 13, 1904 - నవంబరు 18, 1982) బహుభాషావేత్త, జాతీయవాది, రచయిత మరియు పాత్రికేయులు.
వీరు విజయనగరం జిల్లా, సాలూరు గ్రామంలో నవంబరు 13, 1904 సంవత్సరంలో జన్మించారు. అక్కడే విద్యాభ్యాసం కొంతకాలం జరిపి, పిదప స్వయంకృషి వలన ఆంధ్ర, సంస్కృతాలలోనే గాక ఒరియా, హిందీ, బెంగాలీ, ఆంగ్ల భాషలలో సమధిక పాండిత్యాన్ని ఆర్జించారు. వీరు మహాత్మాగాంధీ నిర్వహించిన సహాయ నిరాకరణోద్యమం, హరిజనోద్యమం మరియు ఖాదీ ప్రచారము లలో అత్యంత శ్రద్ధతో పాల్గొన్నారు. విశాఖపట్నంలో అఖిల భారత చరఖా సంఘం వారి ఖాదీ భాండాగారంలో నిర్వహకుడుగా కొంతకాలం పనిచేశారు.
పత్రికా రంగంలో వీరు తన ప్రతిభను ప్రదర్శించారు. విశాఖపట్నం నుండి వెలువడిన 'స్వశక్తి' అను జాతీయ వారపత్రికకు సహాయ సంపాదకుడుగా కొంతకాలం పనిచేశారు. 'ఆంధ్రపత్రిక' కు స్వకీయ విలేఖరిగా పన్నెండేళ్ళు వ్యవహరించారు. 'సత్యవాణి' పత్రికను నిర్వహించుచు ఆయన రాసిన సంపాదక వ్యాసాలు పునర్ముద్రణ గౌరవాన్ని పొందాయి. వీరు ప్రచురించిన 'వైశాఖి' మాసపత్రిక సారస్వత ప్రియుల మన్ననలను ఆర్జించింది.
గ్రంథాలయోద్యమంలో వీరు సాగించిన కృషి గణనీయం. మంతెన ఆదినారాయణ స్వామి స్థాపించిన ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రథమ గ్రంథాలయాన్ని, 'కవితా సమితి' గ్రంథాలయాన్ని ఆయన చక్కగా అభివృద్ధి పరచారు. శ్రీరామవరం, పార్వతీపురంలలోని గ్రంథాలయాలను చాలా పెంపొందించారు. మరకాం గ్రామాన ఒక గ్రంథాలయాన్ని స్థాపించారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ గ్రంథాలయ సంఘ యావజ్జీవ గౌరవ సభ్యులుగా వీరు ఎన్నుకోబడినారు.
వీరు సాహిత్యరంగంలో సాధించిన కృషి పరిగణన పొందింది. వీరు 15 ఏళ్ళ ప్రాయంలోనే తెలుగులో గద్యపద్య రచనను మొదలుపెట్టారు. 1928 వరకు ఆయన గ్రాంథిక భాషావాది. గిడుగు వెంకట రామమూర్తిని దర్శించి, ఆయన వలన ప్రభావితుడై తదాదిగ తన సాహిత్య కృషిని వ్యావహారిక భాషలోనే సాగించారు. కందపద్యమయమైన 'రాట్నపతాకం' ఇతని తొలి రచన. వీని ప్రముఖ రచనలలో 'సౌదామిని' ఆంగ్లంలోకే కాక హిందీ, ఒరియా భాషలలోకి కూడా అనువదింపబడి పెక్కు ముద్రణలను పొందింది. కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ కోరికపై వీరు 'అమృత సంతానం', 'మట్టి మనుష్యులు' అనే ఒరియా నుండి తెనిగించారు. వంగసాహిత్య చరిత్ర, ఒరియా సాహిత్య చరిత్రలను వీరు తెలుగులో రచించారు. అలాగే ఆంధ్ర సాహిత్య చరిత్రను ఒరియా భాషలో రచించి తెలుగు సాహిత్యంతో పరిచయాన్ని ఒరియా పండితులకు కల్పించారు. శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి వ్యవహారిక భాషలో రచించుటకు పూనుకొన్న సంస్కృత భారతానువాదం శాస్త్రిగారి మరణం వలన అసమగ్రంగా నిలిచిపోగా, వీరు పూనుకొని మిగిలిన పదిహేనున్నర పర్వాలను రచించి పూర్తిచేశారు.
ఆయన విశాఖ రచయితల సంఘానికి కొంతకాలం అధ్యక్షుడుగ పనిచేశారు. అఖిల భారత పి.ఇ.ఎస్. సంస్థ యందు, ఆంధ్రప్రదేశ్ లలితకళా అకాడమీ యందు, ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమీలో కార్యవర్గ సంఘాలలో వీరు సభ్యత్వాలను పొందారు.
వీరు నవంబరు 18, 1982 సంవత్సరంలో పరమపదించారు. వీరికి ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం కళాప్రపూర్ణ పురస్కారం ప్రదానం చేసింది.
వీరి శతజయంతి ఉత్సవాలు విశాఖపట్నంలో ఘనంగా నిర్వహించారు. ఈ సందర్భంగా వీరి జీవితచరిత్ర మరియు సాహిత్యం గురించిన ద్వా.నా.శాస్త్రి రచించిన పుస్తకం విడుదలచేశారు. వీరి విగ్రహాన్ని బీచ్ రోడ్డులో ప్రతిష్ఠించారు.
ఉర్దూ షాయిరి
షాయిరి ఉర్దూ, పంజాబీ, హిందీ భాషలలో 'షాయిరి' లేక కవిత్వం ప్రధానంగా షేర్ లేక రెండు పంక్తుల కవితలపై ఆధారపడి వుంటుంది. షేర్ కు బహువచనము 'అషార్'. నజమ్ లేక గజల్ అషార్ లపై ఆధారపడివుంటుంది, ప్రతి షేర్ సంపూర్ణమయిన సారాంశాన్ని కలిగి వుంటుంది. నజమ్ లోని ప్రతి షేర్ ఒకే అంశంపై వర్ణింపబడివుంటుంది. గజల్ లో ప్రతి షేర్ స్వంతసారాంశాన్ని గలిగివుంటుంది.
చూడుము షేర్
షేర్ కు ఇంకొక నామము 'బైత్', షేర్-ఒ-షాయిరికి మరో పేరు బైత్-బాజి
గజల్ లోని ఉన్నత ప్రామాణికాలు గల షేర్ ను 'బైతుల్ గజల్' అంటారు.
చూడుము గజల్
షాయిరీలో కేవలం ఒకే 'షేర్' ను రచిస్తే దాన్ని 'ఫర్ద్' అని అంటారు.
చూడుము హమ్ద్
హాస్యభరితమయిన కవితను 'హజల్' అని అంటారు.
ఒకరి వ్యక్తిత్వాన్ని కించపరుస్తూ వ్రాయబడ్డ కవిత 'హిజ్వ్'. చక్కగా చెప్పాలంటే 'మద్దాహ్' కు వ్యతిరేకం ఈ 'హిజ్వ్'. నిజంచెప్పాలంటే హిజ్వ్ వ్రాసే కవులు బహు అరుదు.
ఒక గజల్ లో ఒక మత్లా తరువాత ఇంకో మత్లా రచిస్తే, ఈ రెండవ మత్లాను 'హుస్న్-ఎ-మత్లా' అంటారు..
రాజులు, పోషకులు గూర్చి శ్లాఘిస్తూ వ్రాసే కవితలను 'మద్దాహ్' అని అంటారు.
మహమ్మదు ప్రవక్త గారి వంశం మరియు వారి సంతానాన్ని లేదా ఔలియాలను స్తుతిస్తూ, పొగుడ్తూ వ్రాయబడ్డ కవిత.
చూడుము మఖ్ తా
చూడుము మర్సియా
చూడుము మస్నవి
గజల్ లోని మొదటి షేర్ను 'మత్లా' అని అంటారు.
షేర్ లోని ఒక పంక్తిని 'మిస్రా' అని అంటారు.
చూడుము మిస్రా
ఈశ్వరున్ని (అల్లాహ్) ను స్తుతిస్తూ, ప్రార్థిస్తూ పాడే కవిత (లు) . ముఖ్యంగా ఇవి 'ప్రార్థనలు'.
ఆరు మిస్రాలు గల కవితలను 'ముసద్దస్' అంటారు. ముసద్దస్ వ్రాయడంలో అల్తాఫ్ హుసేన్ హాలి ప్రసిధ్ధుడు.
చూడుము నాత్
సాహిత్యంలో నజమ్ అనగా పద్యం లేక కవిత. కవిత ఒక అంశంపై గాని ఒక ఆలోచనపై గాని రచింపబడి వుంటుంది.
చూడుము ఖాఫియా
కీర్తిస్తూ రచింపబడ్డ కవితను 'ఖసీదా' అంటారు.
చూడుము ఖసీదా
రెండు అషార్ ల కవితను ఖతా అని అంటారు.
చూడుము రదీఫ్
చూడుము రుబాయి
మహమ్మదు ప్రవక్త, హుసేన్ ఇబ్న్ అలీ మరియు ఇతర ఔలియా లను శ్లాఘిస్తూ సమర్పించే వందనాన్ని సలామ్ అంటారు.
వివాహ సందర్భాలలో చదివే గేయాలను, పాటలను, కవితలను సెహ్రా అని అంటారు.
పాడుబడ్డ నగరం గురించి వ్రాసే కవితలను షెహ్ర్-ఎ-ఆషూబ్ అని అంటారు.
కవితలను 'రాగయుక్తంగా' గాక 'సాదా' గా వినిపించడాన్ని 'తహ్-తుల్-లఫ్జ్' అని అంటారు.
కవులు తమ కవితలలో ఉపయోగించే 'కలం పేరు' లను తఖల్లుస్ అంటారు.
కవితను 'రాగయుక్తం' గా పాడడాన్ని 'తరన్నుమ్' అంటారు.
బేజారు పడడాన్ని 'వాసోఖ్త్' అని అంటారు. విరక్తి చెంది వ్రాసే కవితలు, ప్రేమించినవారిపట్ల ఏహ్యతాభావాలు ఏర్పడినపుడు వ్రాసే కవితలను 'వాసోఖ్త్' అని అంటారు.
పాట, గీతం లేక నేపథ్యం
కవిసమ్మేళనము. చూడుము ముషాయిరా
"ఖౌల్" అనే పదం నుండి ఉద్భవించిన పదం ఈ ఖవ్వాలి. ఖౌల్ అనగా సద్వచనం. సద్వచనాలు గల గీతాలాపనను ఖవ్వాలీ అంటారు. ఖవ్వాలీ గీతాలాపన చేసేవారిని ఖవ్వాల్ అని అంటారు. ఖవ్వాలీలలో సాధారణంగా హమ్ద్, నాత్, మన్ ఖబత్ మరియు గజల్లు వుంటాయి.
తాండూరు (అయోమయ నివృత్తి)
తాండూరు లేదా తాండూర్ పేరుతో అనేక ప్రదేశాలు ఉన్నాయి.
స్తంభం
స్తంభం (Pillar) ఒక ప్రత్యేకమైన నిర్మాణము. స్తంభమనేది లావుకు తగ్గ పొడవుతో ఉండే నిర్మాణ విశేషం. స్తంభాలు ముఖ్యంగా పైకప్పు బరువును మొయ్యటానికి వాడతారు. వీటిని పెద్ద ఇల్లు, మేడలు, వంతెనలు మొదలైనవి కట్టడానికి ఉపయోగిస్తారు. ఇవి గుండ్రంగా గాని లేదా చదరంగా గాని వివిధ పరిమాణాలలో ఉంటాయి. పాతకాలంలో ఎక్కువగా కొందలలోని కఠిన శిలలను స్తంభ రూపంలో చెక్కి, కావలిసిన నిడివి గలవి తయారు చేసుకునే వారు. ప్రస్తుతము వీటిని ఎక్కువగా ఇసుక, సిమెంటు, కంకర మరియు నీరు మిశ్రమం (కాంక్రీటు), లేదా ఇనుము లేదా ఉక్కుతో తయారుచేస్తున్నారు. ఈ రెండిటి మధ్య కాలంలో కలపతో కూడా (ముఖ్యంగా టేకు చెట్టు) స్తంభాలు చేశేవారు.
సంస్కృత భాషలో స్తంభము పదానికి వివిధ ప్రయోగాలు ఉన్నాయి. స్తంభము [ stambhamu ] stambhamu. సంస్కృతం n. A pillar, a post, a stalf, a stem, trunk, కంబము, Stupidity, stupefaction. Stoppage or suppression of any sense or power caused by magical incantations or drugs, &c. ఊరకుండుట, మ్రామపాటు, నిలుపడము. అరటి స్తంభము the stem of a plantain tree. స్తంభనము stambhanamu. n. Stopping, obstruction, hindrance. నిలుపడము, ఆటంక పరచడము. అగ్నిస్తంభనము restraining the power of fire by magical means జలన్తంభనము continuing along while under water without inconvenience. వాయుస్తంభనము raising the body in the air and maintaining it in such a position without support. భూతస్తంభనము the laying of ghosts, &c. మృగస్తంభనము restraining wild beasts. ఖడ్గస్తంభనము preventing a sword from doing injury. గతిస్తంభనము stoppage, preventing a man from moving. స్తంభించు stam-bhinṭsu. v. n. To stop, to become motionless, stupefied or insensible, నిలిచిపోవు, మ్రానుపడు. ఈ మాట విని స్తంభించి పోయినాడు on hearing this he stood stock-still. స్తంభించు or స్తంభింపజేయు stambhinṭsu. v. a. To strike dead, depriev of the power of moving, make motionless. కదలకుండా నిలిచేటట్టు చేయు, మ్రానుపడజేయు.