జాంజ్‌గిర్
జాంజ్‌గిర్ పట్టణం చత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్ర జాంజ్‌గిర్- చంపా జిల్లాకేంద్రంగా ఉంది. బిలాస్‌పూర్ నుండి 1997లో జాంజ్‌గిర్- చంపా జిల్లా రూపొందించినప్పటి నుండి ఇది జిల్లాకేంద్రంగా ఉంది.
జాంజ్‌గిర్ ప్రఖ్యాత విష్ణు ఆలయం ఉంది. జాంజ్‌గిర్ పారిశ్రామికంగా వేగవంతంగా అభివృద్ధిచెందుతుంది. ప్రజలు పలు ప్రయత్నాలు చేసిన తరువాత దీనికి జాంజ్‌గిర్ పేరు స్థిరపరచబడింది. తరువాత రైల్వే స్టేషన్‌కు జాంజ్‌గిర్- నైలా (ముందు దీనికి నైలా అనే పేరు ఉండేది) అని పేరుమార్చబడింది. జాంజ్‌గిర్ రైలు మార్గాలు మరియు రహదారి మార్గాలతో బిలాస్‌పూర్, రాజ్పూర్ నగరాలతో జాతీయరహదారి -200 తో అనుసంధానించబడి ఉంది. జాంజ్‌గిర్ రాజా జైవాల్యా (పురాతన కాలంలో ఈ పట్టణాన్ని పాలించిన రాజు) స్మారకార్ధం " జైవాల్యా దేవ్ లోక్ మహోత్సవ్ " నిర్వహించబడుతుంది. జాంజ్‌గిర్‌లో టాఇటానిక్ ప్రమాదంలో అసువులుబాసిన క్రైస్తవ మిషనరీకి చెందిన " మిస్ ఎ.సి. ఫన్క్ " నివాస శిథిలాలు ఉన్నాయి. అంతేకాక నహరియా బాబా ఆలయం ( హనుమాన్) ఆలయం ఉంది.
జాంజ్‌గిర్ పట్టణంలో సింధ్ (పాకిస్తాన్), పంజాబ్, ఉత్తరప్రదేశ్, బీహార్, మధ్యప్రదేశ్, రాజస్థాన్, బెంగాల్, ఆంధ్ర ప్రదేశ్, మహారాష్ట్ర, గుజరాత్, మొదలైన ప్రాంతాలకు చెందిన ప్రజలు నివసిస్తున్నారు. పట్టణంలో అధికంగా హిందీ భాషవాడుకలో ఉంది. స్వల్పంగా సింధీ, ఇంగ్లీష్ వాడుకలో ఉంది.
11వ శతాబ్దంలో జాజ్వలీ కల్చురీ రాజు భీం దేవా సరోవర తీరంలో ఒక ఆలయాన్ని నిర్మించాడు. భారతీయ నిర్మాణకళకు ఆలయం ఒక అద్భుత నిదర్శనం. 
ఆలయం వెలుపల సుందరమైన మరియు అలంకృత ప్రతిమలు ఆలయంలో సమకాలీన అభివృద్ధి జరిగినట్లు ఋజువుచేస్తున్నాయి. గంగా మరియు జమునా ఆలయాలలో ఇరువైపులా ద్వారపాలకుల శిల్పాలు ఉన్నాయి. అదనంగా త్రిమూర్తుల శిల్పాలు ఉన్నాయి. కుడివైపున విష్ణుమూర్తి శిల్పం ఉంది. రామా, సీతా, లక్ష్మణ మరియు రావణ మరియు బంగారు జింక శిల్పాలు ఉన్నాయి. రెండవ దృశ్యంలో రావణుడు సీతను అపహరించే దృశ్యం ఉంది.
ఆలయభవనం గురించి విభిన్న కథనాలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి. పురాణం అనుసరించి ఆలయనిర్మాణం జరుగుతున్న సమయంలో జాంజ్‌గిర్ ష్రివ్రినారాయణ ఆలయం ఒకపోటీలో ఉంది. భగవంతుడైన నారాయణుడు ముందుగా నిర్మించిన ఆలయంలో తాను స్వయంగా ప్రతిష్ఠితుడౌతానని చెప్పాడు. వారు ఆలయం నిర్మించగానే నారాయణుడు తాను ప్రకటించినట్లు ఆలయంలో ప్రతిష్ఠితుడయ్యాడు. మిగిలిన నిర్మాణం అసంపూర్తిగా మిగిలిపోయింది.
మరొకపురాణ కథనం అనుసరించి ఆలయ నిర్మాణంలో భీమునికి మరియు విశ్వకర్మకు మద్య ఆలయనిర్మాణంలో పోటీ వచ్చిందని పోటీలో భీముడు ఓడిపోయాడని అందువలన భీముడు నిర్మించిన ఆలయం అసంపూర్తిగా నిలిచిందని విశ్వసిస్తున్నారు. 12వ శతాబ్దంలో విష్ణుమందిరం హయహయులు నిర్మించారని విశ్వసిస్తున్నారు. అసంపూర్తిగా ఉన్న ఈ ఆలయం సమీపంలో భీం తలాబ్ ఉంది. 
ప్రముఖమైన ఈ ఆలయం " నహ్రియా బాబా ధాం " అని పిలువబడుతుంది. ఇది నైలా కెనాల్ రైల్వే క్రాసింగ్ వద్ద ఉంది.
మందిర్ జాంజ్‌గిర్ లోని మందిరాలలో మంకా డై ఒకటి. దేవతా విగ్రహం కనిపించిన తరువాత ఇది ఆరాధించబడుతూ ఉందని. తరువాత అది ప్రజలను ఆకర్షించిందని భావిస్తున్నారు. ఈ ఆలయం జాంజ్‌గిర్‌కు 5 కి.మీ దూరంలో ఖొఖ్రా వద్ద ఉంది.
కేష్రి బి.ఇ.డి కాలేజ్ (ఖొఖ్రా; జాంజ్‌గిర్)
జాంజ్‌గిర్ ఎస్.ఇ.సి. రైల్వేతో అనుసంధానించబడి ఉంది. జాంజ్‌గిర్ రైల్వే స్టేషన్ జాంజ్‌గిర్- నైలా వద్ద ఉంది. భారతీయ రైల్వే ద్వారా జాంజ్‌గిర్ చక్కగా అనుసంధానించబడి ఉంది. జాంజ్‌గిర్
రైలు స్టేషన్ ముంబయి- కోల్ కత్తా రైలుమార్గంతో అనుసంధానించబడి ఉంది. ఇక్కడ నుండి ముబై, కొలకత్తా, పూనా, నాగపూర్, పూరి, విశాఖపట్నం మరియు అహ్మదాబాద్ మొదలైన నగరాలకు దినసరి రైళ్ళు లభ్యం ఔతున్నాయి.జాంజ్‌గిర్ నగరంలో ఆటోరిక్షాలు ప్రయాణానికి అనువుగా ఉంటాయి. ఇక్కడి ఆటోలలో 8 మంది కూర్చోవడానికి అవకాశం లభిస్తుంది. రిక్షాలు మరియు గుర్రాలతో లాగబడే టాంగాలు కూడా లభ్యం ఔతుంటాయి. సమీపనగరాలకు మరియు పట్టణాలకు బసులు మరియు టాక్సీలు లభిస్తుంటాయి.జాంజ్‌గిర్ ప్రజలకు అధికంగా వ్యవసాయం మరియు రైస్ మిల్లులు ఉపాధి కల్పిస్తున్నాయి. ఇక్కడ కొన్ని రసాయన పరి శ్రమలు ఉన్నాయి.