ధ్వనిశాస్త్రం
ధ్వనిశాస్త్రం (Phonetics) (గ్రీకు: φωνή నుంచి, "ఫోన్" , "శబ్దం, ధ్వని") అనేది భాషాశాస్త్రం యొక్క ఒక విభాగం. ఇది మనుషుల సంభాషణకు సంబంధించిన శబ్దాల అధ్యయనం గురించి వివరిస్తుంది. ఇది సంభాషణ శబ్దాల (ఫోన్లు) యొక్క భౌతికపరమైన ధర్మాలు మరియు వాటి భౌతికపరమైన ఉత్పత్తి, ధ్వని సంబంధమైన ధర్మాలు, శ్రవణ సంబంధ గ్రహణశక్తి మరియు నాడీ వ్యవస్థ విధి నిర్వహణ శాస్త్ర సంబంధ (న్యూరోఫిజియోలాజికల్) స్థితితో సంబంధం కలిగి ఉంటుంది. అదే విధంగా శబ్దశాస్త్రం అనేది శబ్ద వ్యవస్థల యొక్క సంక్షిప్త, వ్యాకరణ సంబంధ వివరణతో సంబంధం కలిగి ఉంటుంది.
ధ్వనిశాస్త్రం అనేది ప్రాచీన భారతదేశంలో 500 BCకి పూర్వం పాణిని అనే వ్యక్తి సంస్కృతంపై అతని 5వ శతాబ్దపు BC సంహతంలోని హల్లుల యొక్క స్థానం మరియు ఉచ్ఛారణ విధానంను బట్టి అధ్యయనం చేయబడింది. ప్రధానమైన ఇండిక్ అక్షరమాలలు (ఇండిక్ ఆల్ఫాబెట్స్) పాణిని వర్గీకరణ ప్రకారం నేడు వాటి హల్లులను ఆజ్ఞాపిస్తున్నాయి. ఒక ధ్వనిశాస్త్ర సంబంధి అక్షరమాలపై లిఖిత విధానానికి మొట్టమొదటగా పునాది వేసిన ఘనతను ప్రాచీన గ్రీకులు సాధించారు. ఆధునిక ధ్వనిశాస్త్రం అలెగ్జాండర్ మెల్‌విల్లే బెల్‌తో మొదలయింది. ఆయన "దృశ్యమాన ప్రసంగం" (1867) సంభాషణల శబ్దాలను లిఖించడానికి ఒక కచ్చితమైన సంజ్ఞీకరణ విధానాన్ని ఆవిష్కరించింది.
ధ్వనిశాస్త్రంపై అధ్యయనం ప్రత్యేకించి సంభాషణ యొక్క సంకేతాన్ని రికార్డు చేసే విధంగా అనుమతించే 
ఫోనోగ్రాఫ్ ఆవిష్కరణ ద్వారా 19వ శతాబ్దం ఆఖర్లో వేగంగా అభివృద్ధి చెందింది. ధ్వనిశాస్త్ర పండితులు సంభాషణ యొక్క సంకేతాన్ని పలు మార్లు పునఃప్రదర్శించగలడం మరియు 
సంకేతానికి శ్రవణ సంబంధమైన ఫిల్టర్లను జోడించడం చేసేవారు. అలా చేయడం ద్వారా ఒక సంభాషణ సంకేతం యొక్క శ్రవణసంబంధమైన స్వభావాన్ని ఎవరైనా అత్యంత జాగ్రత్తగా రాబట్టగలరు.
ఎడిసన్ ఫోనోగ్రాఫ్‌ను ఉపయోగించి, ల్యూడిమర్ హెర్మాన్ అచ్చులు మరియు హల్లుల యొక్క వర్ణపటసంబంధ ధర్మాలను కనిపెట్టారు. ఈ క్రమంలో తొలుత "శ్రవణసంబంధ ప్రతిధ్వని (ఫర్మాంట్)" అనే పదాన్ని మొట్టమొదట ఆవిష్కరించారు. అంతేకాక అచ్చు విడుదల యొక్క విల్లిస్ మరియు వీట్‌స్టోన్ యొక్క సిద్ధాంతాలను పరీక్షించే దిశగా ఎడిసన్ ఫోనోగ్రాఫ్‌తో రూపొందించిన అచ్చుల రికార్డింగ్‌లను విభిన్న వేగాల వద్ద హెర్మాన్ రీప్లే చేశారు కూడా.
శబ్ద శాస్త్రమనే గ్రంథం కండిక ఋషి ప్రణీటం. ఇందులో సృష్టి లోని చరా చర పదార్థాల ధ్వనుల్ని ప్రతి ద్వనుల్ని గూర్చి చర్చించ బడింది. యాంత్రికంగా ద్వనుల్ని ప్రతి ద్వనుల్ని సృష్టించడం, వాటి స్థాయి, వేగాలను కొలవడం, వంటి విషయాలు కూడా ఐదు ఆద్యాయాలలో వివరించ బడ్డాయి.
ధ్వనిశాస్త్రం ఒక పరిశోధక విభాగంగా మూడు ప్రధాన శాఖలను కలిగి ఉంది:
ధ్వనిశాస్త్ర సంబంధ ప్రతిలేఖనం అనేది మాట్లాడే భాష లేదా లిఖిత భాషలో ఏర్పడే శబ్దాల ప్రతిలేఖనానికి సంబంధించిన ఒక విధానం. బాగా తెలిసిన ధ్వనిశాస్త్ర సంబంధ ప్రతిలేఖన విధానంగా ఇంటర్నేషనల్ ఫొనిటిక్ ఆల్ఫాబెట్ (IPA)ను చెప్పొచ్చు. ఇది ఫోన్లు మరియు లిఖిత సంకేతాల మధ్య పోలిక ఉండే మ్యాపింగ్‌ను ఉపయోగిస్తుంది. IPA యొక్క ప్రామాణీకరించబడిన స్వభావం దాని యూజర్లను విభిన్న భాషల ధ్వనులు, మాండలికాలు వ్యక్తి భాషలను కచ్చితంగా మరియు అనుగుణంగా ప్రతిలేఖనం చేసే విధంగా అవకాశం కల్పిస్తుంది. IPA అనేది ధ్వనిశాస్త్ర అధ్యయనానికే కాక భాషా బోధన, వృత్తిపరమైన నటన మరియు ప్రసంగ విజ్ఞాన శాస్త్రానికి కూడా ఒక ప్రయోజనకరమైన పరికరం.
ధ్వనిశాస్త్రం యొక్క ప్రయోజనాలు:
ధ్వనిశాస్త్రానికి విరుద్ధంగా, శబ్దశాస్త్రం అనేది ఒక భాషలో మరియు దాని అంతటా శబ్దాలు మరియు సంకేతాలు ఏ విధంగా ఇతర స్థాయిలు మరియు భాషాంశాలతో సంబంధం కలిగి ఉంటాయనే దానిపై అధ్యయనానికి సంబంధించింది. ధ్వనిశాస్త్రం అనేది సంభాషణ శబ్దాల యొక్క ఉచ్చారణ మరియు ధ్వనిసంబంధమైన ధర్మాలు మరియు అవి ఎలా ఉత్పత్తవుతాయి మరియు అవి ఏ విధంగా గ్రహించుకోబడ్డాయి అనే వాటితో ముడిపడి ఉంటుంది. ఈ పరిశోధనలో భాగంగా, ధ్వనిశాస్త్ర పండితులు అర్థవంతమైన శబ్దం యొక్క భౌతికపరమైన ధర్మాలు తేడా చూపుతాయా లేదా సంభాషణ సంకేతం (ఉదాహరణకు, లింగం, లైంగికత, స్వజాతీయత మొదలైనవి)లోకి మార్చబడిన సామాజిక అర్థం పట్ల స్వయంకృతంగా ఆందోళన చెందవచ్చు. ఏదేమైనా, ధ్వనిశాస్త్ర పరిశోధనలోని విశేష భాగం సంభాషణ సంకేతంలోని అర్థవంతమైన అంశాలతో ముడిపడిలేదు.
ధ్వనిశాస్త్రంలో శబ్దశాస్త్రం పాతిపెట్టబడిందని విస్తృతంగా అంగీకరించబడిన నేపథ్యంలో, శబ్దశాస్త్రం అనేది భాషాశాస్త్రంలోని ఒక విలక్షణ విభాగంగా సంక్షిప్త ప్రమాణాలుగా శబ్దాలు మరియు సంకేతాల (ఉదాహరణకు, విశిష్టతలు, వర్ణాలు, మాత్ర, అక్షరాలు మొదలైనవి)తో మరియు వాటి విశిష్ట తేడా (ఉదాహరణకు, సవర్ణసంబంధ నిబంధనలు, పరిమితులు లేదా నిష్పాదిత నిబంధనల ద్వారా)తో సంబంధం కలిగి ఉంది. శబ్దశాస్త్రం రెండు విలక్షణమైన విశిష్టతల ద్వారా ధ్వనిశాస్త్రంతో సంబంధం కలిగి ఉంది. ఇది సంభాషణ ప్రమాణాల యొక్క సంక్షిప్త వ్యక్తీకరణలను ఉచ్చారణ సంకేతాలు, శ్రవణ సంబంధ సంకేతాలు మరియు/లేదా 
తో గ్రాహ్యసంబంధ వ్యక్తీకరణలతో గుర్తిస్తుంది.