hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
శమంతకమణి
ఇది సూర్యునిచే సత్రాజిత్తునకు ఈయఁబడిన మణి. ఇది ప్రతిదినమును ఎనిమిదిబారువుల సువర్ణమును ఒసఁగును. ఒక్కనాడు సత్రాజిత్తు యొక్క తమ్ముఁడు అగు ప్రసేనుఁడు దీనిని కంఠమున తాల్చి అడవికి పోఁగా అతనిని ఒక సింహము చంపి ఆమణిని కొనిపోవుచు ఉండెను. అది చూచి జాంబవంతుడు ఆసింగమును చంపి దానిఒద్ద ఉన్నమణిని కొనిపోయి తన కూఁతురు అగు జాంబవతి యొక్క ఉయ్యాల యందు వ్రేలకట్టెను. అంతకుముందు ఈమణిని కృష్ణుఁడు తనకు ఇమ్ము అని సత్రాజిత్తును అడిగి ఉండినందున ఈమణికై కృష్ణుఁడు ప్రసేనుని చంపెను అని ఒక అపవాదము కలిగెను. అంతట కృష్ణుఁడు ఆనిందను పోఁగొట్టుకొను నిమిత్తము జాంబవంతుఁడు ఉన్నగుహకుపోయి అతనితో ఇరువదియెనిమిది దినములు పోరాడి ఆమణిని కొనివచ్చి సత్రాజిత్తునకు ఇప్పించెను. అంతట సత్రాజిత్తు కృష్ణునిపై లేని అపవాదమును కల్పించితిని, ఇందువలని విరోధము మానునట్టి ఉపాయము ఏది, అని విచారించి తన కొమార్తె అగు సత్యభామను కృష్ణునకు ఇచ్చి అతని వలన మన్నన పడసెను. ఈసత్యభామను తొలుత శతధన్వునకు ఇచ్చనట్లు వాగ్దత్తముచేసి ఉండెను కనుక అట్లు జరుపక తప్పినందులకై శతధన్వుఁడు కోపించి సత్రాజిత్తును చంపి ఆమణితీసికొని పోయి అక్రూరునివద్ద దాచి సత్యభామవలని ప్రేమచే కృష్ణుఁడు తన్ను చంపును అని తలఁచి వెఱచి ఒక వేగముకల గుఱ్ఱమును ఎక్కి మిథిలానగరమును గూర్చి పోయెను. ఆసంగతి కృష్ణుఁడు తెలిసికొని వానిని వెంబడించి తఱిమి పట్టి చంపి వాని వస్త్రములయందు మణిని వెదకి కానకవచ్చి ఆవృత్తాంతము సత్యభామకు చెప్పి మణిపోయిన పోబడి విచారించుచు ఉండెను. అదితెలిసి అక్రూరుఁడు మణి తనవద్ద ఉండుటచే తనకు ఏమి కీడు మూడునో అని ద్వారక విడిచి దేశాంతరము పోయెను. అంతట ద్వారకలో పెక్కులు ఉత్పాతములు పుట్టెను. అందులకు కారణము అక్రూరుఁడు ఊరు విడిచిపోవుటయే అని తెలిసికొని కృష్ణుఁడు అతనిని వెదకి పిలుచుకొనివచ్చి సన్మానించి మణి నీవద్దనె ఉంచుకొమ్ము అని చెప్పెను. అదివిని అక్రూరుఁడు మణి తాను గ్రహించుటకు ఒప్పుకొనక కృష్ణునికే తెచ్చి ఇచ్చి తనంతట తాను పోయెను.
షట్త్రింశత్‌ కావ్యలక్షణములు
1. భూషణము, 2. అక్షరసంహతి, 3. శోభ, 4. ఉదాహరణము, 5. హేతువు, 6. సంశయము, 7. దృష్టాంతము, 8. ప్రాప్తి, 9. అభిప్రాయము, 10. నిదర్శనము, 11. నిరుక్తము, 12. సిద్ధి, 13. విశేషణము, 14. గుణాతిపాతము, 15. అతిశయము, 16. తుల్యతర్కము, 17. పదోచ్చయము, 18. ది(దృ)ష్టము, 19. ఉపదిష్టము, 20. విచారము, 21. విపర్యయము, 22. భ్రంశము, 23. అనునయము, 24. మాల, 25. దాక్షిణ్యము, 26. గర్హణము, 27. అర్థాపత్తి, 28. ప్రసిద్ధి, 29. పృచ్ఛ, 30. సారూప్యము, 31. మనోరథము, 32. లేశము, 33. సంక్షోభము, 34. గుణకీర్తనము, 35. అనుక్తసిద్ధి, 36. ప్రియవచనము. [భరతనాట్యశాస్త్రము 17 అ.]
సుభగాభిక్షున్యాయము
చక్కనిచుక్కయైన యువతి యుండవలెను, సన్యాసియుఁ గావలెను అన్నట్లు.
"ఏకత్ర విరుద్ధానేకథర్మసమావేశా సంభవవివక్షాయాం తు సుభగాభిక్షున్యాయః ప్రవర్తతే."(పరస్పరవిరుద్ధము లైన అనేకథర్మము లొకచో సమావేశ మగుట సంభవింప నేఱదను నంశమున సుభగాభిక్షు న్యాయము ప్రవర్తించును.) ఎట్లన- "యథా సుభగాత్వం, భిక్షుత్వం; స్త్త్రీత్వం పుంస్త్వంచ తథావిధపదద్వయసామాన్యాధికరణ్యా త్ప్రతీయమానమపి విరుద్ధత్వా దేకస్మి న్యుగప న్న సంభవతి తథా-" (సుభగాత్వము, భిక్షుత్వము, స్త్రీత్వము, పుంస్త్వకము మున్నగు ధర్మములు- వానిని బోధించు పదములు వాక్యమునఁ బ్రయోగింపఁబడియున్నను- పరస్పరవిరుద్ధములవుట నొకచో- అన నొకవ్యక్తియం దొకేమాఱుగ సంభవింపనట్లు.) "ఏకస్మి న్నీశరూపాప్తవచనే ప్రామాణ్యాప్రామణ్య లక్షణవిరుద్ధధర్మద్వయం నసంభవతీతి కేచిత్‌." (ఈశరూపమవు నొకేయాప్తవచనమున ప్రామాణ్యాప్రామాణ్యలక్షణవిరుద్ధ మయిన ధర్మద్వయము సంభవింప నేఱదని కొందఱమతము.) "అన్యేతు యథా సుభగాభిక్షుకౌ ప్రబలఘాతకభయా త్కంచి చ్ఛరణ మాపన్నౌ| సచ శరణాగతత్యాగదోష శ్రవణా త్సర్వప్రయత్నేనోభయో రక్షణే ప్రబలారికృత స్వఘాతభయేన త్యాగేవా ప్రాప్తేపి సుభగాం రక్షతి భిక్షుకం త్యజతీతి యత్తత్ర తస్యేచ్చైవ నియామికా న తు కించి ద్వినిగమక మస్తి తథా-"(ఒకసుందరియు, భిక్షుఁడును తమకు హానిఁజేయనున్న ప్రబలశత్రునివలన భీతిలి యొకని మరువుజొచ్చిరి. ఆతఁడును శరణాగతత్యాగము నరకద్వారమని వినియున్న కారణమున వారిం జేరఁదీసెను. కాని, శత్రువు ప్రబలుఁడవుటవలన దనకును హాని శంకించి వారినిఁ ద్యజింప వలసిరాగా, నాతఁడు ఆసుందరినిఁ గాపాడ నీకొని భిక్షునిమాత్రము త్యజించివైచెను. అట్లు త్యజించివైచుటకు తనయిచ్ఛయే వానిని పురికొల్పినది.) అట్లే- "ప్రకృతేఽపీశచనాత్వా దుభయోః ప్రామాణ్యే పౌరుషేయత్వా న్మూలప్రమాణసాపేక్షతయా ధర్మాదౌ తదభావా దప్రామాణ్యే వా ప్రాప్తేఽప్యుక్తవిభాగే తార్కికేచ్చైవ నియామికే త్యర్థ మాహుః" (ప్రకృతాప్తవచనము ప్రామాణ్యాప్రామాణ్యములు సంభవించినపుడు స్వేచ్ఛగా తార్కికు లొకపక్ష మవలంబింతురు అని కొంద ఱందురు. ఏతావతా- విషమసంఘటనలు రెండు సంఘటించినపు డేదోయొకపక్షమును స్వేచ్ఛగా నవలంబించు సందర్భమున నీన్యాయము ప్రవర్తించునని రెండవపక్షపు భావము.) సన్యాసియోషాన్యాయమును జూడుము.
అంధగజన్యాయం
నలుగురు గుడ్డివాళ్లు ఒకణ్ణి ఏనుగు ఎలా ఉంటుందో చెప్పుమని అడిగినారు. అతడు వాళ్లను ఒక ఏనుగు దగ్గరికి తీసుకుపోయి 'ఇదిగో ఏనుగు, దీన్ని పట్టుకొని చూడండి' అని అన్నాడు. వాళ్ళలో ఒకడు చెవులు, ఒకడు తొండము, ఒకడు కాళ్లు, ఒకడు తోక పట్టుకొని తడివినారు. ఏనుగు ఎలా ఉంటుందో తెలుసుకున్నామని అనుకున్నారు. ఇంటికి వెళ్లి ఏనుగు ఆకారం గురించి చర్చచేయడం ప్రారంభించినారు. కాళ్లు తడివినవాడు ఏనుగు స్తంభం మాదిరిగా ఉంటుందని, తోక నిమిరినవాడు లావుపాటి తాడులాగా ఉంటుందని, చెవులు తడిమినవాడు చేట మాదిరిగా ఉంటుందని, తొండం నిమిరినవాడు పెద్ద పాములాగా ఉంటుందని అన్నారట. [నిజమైన వస్తుతత్త్వం తెలియనివాళ్లు తెలిసిన కించిద్‌ జ్ఞానం వల్ల వస్తుతత్త్వాన్ని తెలుసుకున్నట్లుగా భావిస్తారు]
అంజనం వేయడం
అంజనం అంటే కాటుక అని సాధారణ అర్థం. ఇంకొక అర్ధంలో దూరంగా ఉన్న వస్తువులనో, వ్యక్తులనో ఉన్నచోటనే ఉండి చూడటానికి అవకాశం కలిగించే ఒక మంత్ర/ తంత్ర విద్య. దీనిని తెలుగు పాత సినిమాలలో చూడవచ్చు.. ఎక్కడో జరుగుతున్న సంఘటనల గురించి గానీ, జరిగినవీ, జరగబోయేవీ సంఘటనల గురించి గానీ దృశ్యరూపంగా చూపించే పద్ధతిని అంజనం వేయడం అంటారు. క్రిస్టల్‌ గేజింగ్‌ అంటే ఒక గాజు గోళం (క్రిస్టల్‌) లో చూడదలచుకొన్న దృశ్యాలను చూడటం. పాశ్చాత్యదేశాలలోనూ, ఆఫ్రికా ఖండంలోనూ, ముఖ్యంగా ఈజిప్టులో, ఈ విద్య గురించి చాలా చోట్ల మాట్లాడు కొంటారు. ఐతే ఎవరికైనా క్రిస్టల్‌లో చూడదలచుకొన్న దృశ్యాలను చూపించిన దాఖలాలు లేవు. గోళంలో ఎవరైనా ఒక వ్యక్తి తనకు ఫలానా దృశ్యం కనిపిస్తున్నదంటే అది అతడి అనుభవం మాత్రమే. టీవీలో మాదిరి గాజు గోళంలో చుట్టూ కూర్చున్నవారందరూ దృశ్యాలను చూడటం సాధ్యం కాదు. కానీ, అలా చూసి చెప్పినవారి మాటలు నిజమైన సందర్భాలు ఉన్నాయి.
తెలుగునాట పల్లెల్లో అంజనం వేసి తప్పిపోయిన తమ పశువులను కనుగొనేవారు. ఇప్పుడు ఈ ప్రక్రియ అంత వాడుకలో లేదు కాని, గతంలో ఎక్కువగా వుండేది. దీని ప్రక్రారం... ఒక తమలపాకును తీసుకొని దాని మధ్యలో ఒక నల్లని చుక్కని పెట్టి... ఒక చిన్న పిల్లవాన్ని పిలిచి ఆ చుక్కను తదేకం కొంత సేపు చూడ మంటాడు అంజనం వేసే నిర్వహుకుడు. ఆ బాలుడు తదేకంగా ఆ చుక్క వైపు చూస్తుండగా నిర్వహుకుడు... ఆ బాలుని ఉద్దేశించి... ఆ తెల్ల మచ్చల నల్లావు కనిపించిందా... అని రెండు మూడు సార్లు అంటుంటాడు... దానికి ఆ పిల్లవాడు... ఆ కనిపించింది... అనగానే... అది ఏదిక్కున ఉంది... ఎంత దూరంలో ఉంది... అంటు ఆ ఆవు రూపు రేఖలను కొంత వరకు చెప్పి అడుగుతుంటాడు. దానికి ఆ బాలుడు... దాని కొమ్ములు ఇలా ఉన్నాయి... అలా ఉన్నాయి... అంటు దాని రూపు రేఖలు వర్ణిస్తాడు... దాంతో ఆవు యజమాని తన ఆవు గుర్తులను సరి పోల్చుకొని ... ఆ... అదే... ఏదిక్కున వున్నది ... ఎంత దూరంలో వున్నది అని అడుగుతాడు. దానికి ఆ పిల్లావాడు... పలాన దిక్కులో ఎంత దూరంలో వున్నదో చెప్పుతాడు... ఆ సమాచారంతో యజమాని ఆదిక్కుకు వెళ్ళి తన ఆవుని తోలుకొని వస్తాడు. చాల వరకు ఇటువంటివి నిజమయ్యేవి.
గౌస్ బేగ్ సాహెబ్
జనాబ్ గౌస్ బేగ్ సాహెబ్ ప్రకాశం జిల్లా, చీరాల మండలం, గంటాయపాలెంలో హాజీమొద్దీన్ బేగ్, శ్రీమతి ఫాతిమా దంపతులకు 1885 సెప్టెంబర్ 12వ తేదీన జన్మించారు. బేగ్ తాతగారు దిలావర్ బేగ్కు చీరాలకు నాలుగు మైళ్ళ దూరంలో ఉన్న ఓడరెవులో ఆయన ఓడలు ఉండేవి. పెద్ద ఎత్తున వ్యాపరం చేసేవారు, బేగ్ తండ్రి హయాంలో ఓడరేవు వ్యాపారం స్తంభించింది. కాని బాగా ఆస్తి మిగిలింది. ఇదంతా గౌస్ బేగ్ జాతీయొద్యమం లోకి ప్రవేశించాక హారతి కర్పూరం లా కరిగిపోయింది.
1920లో గోపాలకృష్ణయ్యతో కలిసి కలకత్తా కాంగ్రెస్ సమవేశానికి హాజరు కావడంతో గౌస్ రాజకీయ జీవితం ప్రారంభమయింది. ఆంధ్రరత్న గోపాలకృష్ణయ్య - పేరాల ఉద్యమంలో నెలకొల్పిన కఠోర నియమాలను పాటించి పోలిసు జులుమును భరించి క్రమశిక్షణతో సత్యాగ్రహంచేసి మునిసిపల్ శాసనాన్ని రద్దుచేయించారు.
1921లో మహాత్ముడు పన్నుల నిరాకరణ ఉద్యమానికి పిలుపునిచ్చారు. ఇది దేశవ్యాప్తంగా జరిగినా మొదలు నిర్ణయం తీసుకున్న ప్రాంతాలలో జరగాలని నిర్ణయించారు. గుంటూరు జిల్లా కాంగ్రెస్ కమిటీ దీనిని పెదనందిపాడు ఫిర్కాలో ప్రారంభించాలని తీర్మానించింది. ఆ వెంటనే ప్రభుత్వం నాయకులను బంధించింది. ఆ తరువాత పెదనందిపాడు ఫిర్కాలో నాయుదు పర్వతనేని చౌదరి ఈ కార్యక్రమం చేపట్టారు. వందగ్రామాలలో గ్రమోద్యోగులు లేకుండా పరిపాలన బందు అయింది. వీరయ్య చౌదరి గుర్రం ఎక్కి, గ్రామాలన్నీ తనిఖీ చెస్తూ దళాధిపతిగా తిరిగి, ప్రజలను సమావేశపరిచి ఎవ్వరూ పన్నులు కట్టకుండా చేశారు. ఆ పోరాటంలో గౌస్ బేగ్, పర్వతనేని సహచరుడిగా వ్యవహరించారు. ఆ అణచివెతలో భాగంగా గౌస్ బేగ్ ను అరెస్టు చేసి, సంవత్సరం జైలు, వెయ్యి రుపాయలు జరిమానా విధించారు. జరిమానా చెల్లించడానికి కుటుంబ సభ్యులు ముందుకు రాకపొవడంతో ఆయన భార్య శ్రీమతి ఖాతూన్ తన బంగారు ఆభరణాలను విక్రయించి ఆ డబ్బు చెల్లించింది.
దశ-అంగములు
"సంపద్విరామపాదాశ్చ దేవతా స్థానమక్షరమ్‌, వర్ణః స్వరా విధీర్వృత్తమితి చ్ఛందోగతో విధిః" [భరతనాట్యశాస్త్రము 14-102]
అసర్
ప్రథమ్ అనే స్వచ్ఛంద సంస్థ భారతదేశం వ్యాప్తంగా అన్ని జిల్లాలలో గ్రామీణ ప్రదేశాలలో విద్యా ప్రమాణాలపై 2005 నుండి అసర్ (Annual Status of Education Report - ASER) అనబడే వార్షిక సర్వే నిర్వహిస్తున్నది. ఆంధ్రప్రదేశ్లో 2006 నుండి సర్వే జరపబడుతున్నది. విద్యా ప్రమాణ గణాంకాలు, మౌలిక సదుపాయాల కల్పనలో దేశంలోని ఇతర రాష్ట్రాలతో పోలిస్తే ఆంధ్రప్రదేశ్ వెనుకబడింది.
దీనిలో ఏమి చదవలేకపోవుట, ఆక్షరాలను మాత్రమే చదువుట, పదాలను చదువుట, చిన్న వాక్యాలను చదవగలుగుట (ఒకటవ తరగతి స్థాయి ) మరియు చిన్ని వ్యాసాలను చదువగలుగుట (రెండవ తరగతి స్థాయి) విభాగాలున్నాయి.
ఏ అంకె గుర్తించక పోవుట, 1-9 అంకెలను మాత్రమే గుర్తించుట, 10-99 అంకెలను గుర్తించుట, తీసివేత, భాగాహారం చేయుట, సమయం చెప్పటం మరియు డబ్బు లెక్కించుట ముఖ్య విభాగాలు.
రాష్ట్రంలోని 21 జిల్లాల్లో 621 గ్రామాలకు వెళ్లి అక్కడి 616 స్కూళ్లలోని 15,841 మంది పిల్లల విద్యాప్రమాణ స్థాయిలను అధ్యయనం చేశారు. జిల్లా విద్యాశిక్షణ సంస్థ (DIETడైట్) లోని 1320 మంది బోధన విద్య విద్యార్థులు ఈ సర్వేలో పాల్గొన్నారు. ఈ సర్వే నివేదికను 'వార్షిక విద్యాస్థితి (అసర్-2013 ) ' ను కేంద్ర ప్రభుత్వం విడుదల చేసింది
. దీని ముఖ్యాంశాలు
అసర్ 2012 నివేదిక ముఖ్యాంశాలు.
ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని 5-16 సంవత్సరాల వయస్సుగల బడిలో నమోదైన పిల్లల స్థితి 
ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని 5-16 సంవత్సరాల బడిలో నమోదైన విద్యార్థుల స్థితి 
ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని 5-16 సంవత్సరాల విద్యార్థుల స్థితి
నవవిధ-తాళములు
http://www.andhrabharati.com/dictionary/#
13వ లోకసభ
13వ లోక్‌సభ (10 October 1999 – 6 February 2004) 1999 సాధారణ ఎన్నికల ద్వారా ఏర్పడినది. దీనిలో మెజారిటీ సాధించిన నేషనల్ డెమోక్రెటిక్ అలయన్స్ అటల్ బిహారీ వాజపేయి సారధ్యంలో ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పరచింది.
ఎస్.కొత్తపల్లె(రైల్వే కోడూరు)
"ఎస్.కొత్తపల్లె(రైల్వేకోడూరు)" కడప జిల్లా రైల్వే కోడూరు మండలానికి చెందిన గ్రామం.
[1] ఈనాడు కడప; 2014,జనవరి-31; 4వ పేజీ.
12వ లోక్‌సభ
12వ లోక్ సభ, (10 March 1998 - 26 April 1999) 1998 సాధారణ ఎన్నికల ద్వారా ఏర్పాటుచేయబడినది.
రేయ్
రేయ్ 2014 లో విడుదలవ్వబోతున్న తెలుగు చిత్రం. ప్రముఖ నటుడు చిరంజీవి మేనల్లుడు సాయి ధరమ్‌తేజ్ ఈ చిత్రం ద్వారా సినీరంగ ప్రవేశం చేస్తున్నాడు. ప్రముఖ దర్శకుడు వై.వి.యస్.చౌదరి ఈ చిత్ర నిర్మాత.
కాకి మాధవరావు
కాకి మాధవరావు ఐఏఎస్ అధికారి.కృష్ణాజిల్లా పామర్రు మండలం పెదమద్దాలి పుట్టిన ఊరు. నాన్న ఒక పాలేరు.
https://sarasabharati-vuyyuru.com/2014/01/31
గంగిరెడ్డిపల్లె (బ్రహ్మంగారి మఠం)
గంగిరెడ్డిపల్లె కడప జిల్లా బ్రహ్మంగారి మఠం మండలానికి చెందిన గ్రామము.ఈ గ్రామ జనాభా మొత్తం = 350
http://censusindia.gov.in/PopulationFinder/Sub_Districts_Master.aspx?state_code=28&district_code=20
గ్రామములో 2014లో ప్రారంభించిన దేవాలయ చిత్రాలు.
బొప్పూడివారిపాలెం
"బొప్పూడివారిపాలెం" ప్రకాశం జిల్లా ముండ్లమూరు మండలానికి చెందిన గ్రామం. పిన్ కోడ్ నం. 523 265., ఎస్.టి.డి.కోడ్ = 08407.
ఈ గ్రామములో ఒక మండల పరిషత్తు ప్రాధమికోన్నత పాఠశాల ఉన్నది. [1] [1] ఈనాడు ప్రకాశం; 2014,జనవరి-31; 8వపేజీ.
జాతీయ సమైక్యత
మన దేశము భారతదేశము, మనము భారతీయులము, మనము ఒకే జాతికి చెందిన వారము అయినను మన దేశములో పలు విధములైన భాషలవారుండుట చేత, భాషాభేదములు అనైక్యతకు దారితీయుచున్నవి, అనేక కులములవారు, అనేక మతముల వారుండుటచే కూడా అనైక్యత ఏర్పడుచున్నది.అన్యరాష్ట్రముల భాషా సాహిత్యముల వారి కందించిన యిరుగు పొరుగు నున్న సోదరులను గురించిన అవగాహన ఏర్పడును.
విద్యా విధానము ద్వారా, సాంస్క్రుతిక కార్యక్రమముల మూలమున ఉపాధి కల్పన వలన, వర్ణాంతర, రాష్ట్రాంతర వివాహములను ప్రోత్సహించుట వలన సమైక్యత కాపాడుకొనగలము.సంబంధ బాంధవ్యములు తరతరాలుగా నిలిచిపోతాయి.ఒక ప్రాంతము సంగీత నృత్య నాటక బృందముల వారు మరియొక ప్రాంతమునకు వెళ్ళి ప్రదర్మనలిచ్చిన సమైక్య భావము వృద్ధియగును.
అఖిల భారతస్థాయిలో కొన్ని ఉద్యోగములు గలవు.అదే ప్రాతిపదికపై అధిక సంఖ్యలో ఉపాధి కల్పించిన, ఉద్యోగుల మధ్య ప్రాంతీయ భేదములు సమసి సామరస్యభావము పెంపొందును.ఉద్యోగుల బదిలీలు కూడా అవగాహనకు తోడ్పడవలెనే గాని అపోహలకు తావీయరాదు.ప్రభుత్వమిట్టి విషయములలో విజ్ఘత ప్రదర్నించిన అధికారులకు ఉద్యోగులకు మధ్య కుల, మత, ప్రాంత భేదములకు బదులు అభిమానము, గౌరవము కలుగును.
ఆకాశవాణి, టి.వీ. కార్యక్రమాల్లో మనము అన్ని బాణీలకు, అన్ని భాషలకు చెందిన సంగీత కచేరీలు, తదితర రూపకములు జాతీయ కార్యక్రమముల పేరిట వినుచున్నాము.ప్రభుత్వ సహకారముతో లలితకళా ఎకాడమీలు-సంగీత నాటక ఎకాడమీలు-పలు కార్యక్రమములు నిర్వహించి జాతి సమైక్యతకు తోడ్పడుచున్నవి.నేడు జాతిని సంఘటిత పరచుటలో చలన చిత్రములు ప్రముఖ పాత్ర వహించుచున్నవి.
సంకుచిత దృష్టి సమైక్యతకు గొడ్డలి పెట్టు.భిన్నత్వంలో ఏకత్వము మనదేశ ప్రత్యేకత.ఆ భావమును పునరుద్ధరించి సమైక్యతను కాపాడుటయే నేటితరము ప్రధాన కర్తవ్యము.
మలయ మారుతాలు
మలయ మారుతాలు పుస్తకం సామల సదాశివ హిందూస్తానీ సంగీతం గురించి రాసిన వ్యాససంకలనం.
హిందూస్తానీ సంగీత విద్వాంసులు, శ్రోతలు, పోషకులు, కచేరీలు వంటి విషయాలను గురించి రాసిన ఈ వ్యాసాలను సంకలనం చేసి మలయ మారుతాలుగా ప్రచురించారు. ఈ పుస్తకాన్ని మే, 2001లో పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం వారు ప్రచురించారు. ఈ రచనకు సదాశివను సంగీతజ్ఞుడు, సాహిత్యవేత్త కె.సదాశివరావు ప్రేరణ కలిగించారు. పద్మాసచ్ దేవ్, రేఖాసఫ్రూ, బాల్ కవి బైరాగి, శంభూనాథ్ మిశ్రా తదితరుల హిందీ రచనలను, మోహన్ నాద్ కర్ణి, జి.ఎన్.జోషి లాంటి సంగీత మర్మజ్ఞుల ఆంగ్ల రచనలను, పద్మభూషణ్ దేశ్ పాండే, రాజారాం వంటి మరాఠీ రచయితల రచనలను ఈ వ్యాసాలకు ఆధారంగా తీసుకున్నారు. కొన్ని రచనలకు ప్రముఖ పాత్రికేయుడు జి.కృష్ణ ఆంగ్ల, తెలుగు వ్యాసాలు, అప్పుడప్పుడు ఆయన స్నేహితుడైన జి.కృష్ణ కబుర్ల కొన్ని వ్యాసాలకు ఆధారమని రచయిత పేర్కొన్నారు.
మలయ మారుతాలులో సదాశివ హిందూస్తానీ సంగీతాన్ని గురించి ఎన్నో అంశాలను వివరించారు. సంగీత విద్వాంసుల విశిష్టతలు, ప్రత్యేకతలు, శ్రోతల రసజ్ఞత, విద్వాంసుల జీవితంలో చెణుకులు, వివిధ రాగాల ప్రత్యేకతలు వంటి అంశాలు ఈ వ్యాసాల్లో కనిపిస్తాయి. సంగీత రసజ్ఞుడు, స్వదేశీ సంస్థానాధీశుల వద్ద దివాన్ గా పనిచేసినవాడు ఐన కిషన్ సింగ్ చావ్ డా తన అనుభవాలను "ఆమాస్నాతారా" అనే గుజరాతీ పుస్తకంలో రాశారు. ఆ పుస్తకం "అంధేరీ రాత్ కే తారే" పేరిట హిందీలో అనువాదమైంది. ఎందరో సంగీతవిద్వాంసుల గురించి రాసున్న ఆ అనుభవాలను మలయమారుతాల్లో క్లుప్తంగా రాశారు సదాశివ.
ప్రముఖ హిందూస్తానీ సంగీత విద్వాంసులు హైదరీజాన్, మలికాజాన్, గోహర్ జాన్, హీరాబాయి బారోడేకర్, అంజనీబాయి మాల్ఫేకర్, విద్యాధరీదేవి, ఉస్తాద్ అల్లావుద్దీన్ ఖాన్, అన్నపూర్ణాదేవి, హరిప్రసాద్ చౌరాసియా, పండిత్ రవిశంకర్, అలీబఖష్ తదితరుల ప్రస్తావనలు, వ్యక్తిత్వాలు, జీవనశకలాలు ఈ గ్రంథంలో వస్తుంది.
బీరం మస్తాన్‌ రావు
బీరం మస్తాన్‌ రావు (అక్టోబర్ 30, 1944 - జనవరి 28, 2014) రంగస్థల కళాకారుడు, నట శిక్షకుడు, తెలుగు సినిమా దర్శకులు.
గుంటూరులో 1944 అక్టోబర్ 30న జన్మించిన మస్తాన్ రావు రంగస్థల కళాకారుడు. ప్రజా నాట్యమండలి, యువజన నాట్యమండలి, ఆంధ్ర ఆర్ట్ థియేటర్స్ వంటి సమాజాలలో చురుకైన పాత్ర పోషించారు. 1971లో నిర్మించిన "బాలమిత్రుల కథ" సినిమాలోని బాల నటులకు శిక్షణనిచ్చేందుకు బీరం చెన్నై వచ్చారు. తరువాత పలు చిత్రాలకు అసోసియేట్ దర్శకునిగా పనిచేశారు.
గుంటూరు లోని సంగడిగుంట కు చెందిన బీరం మస్తాన్ రావు రంగస్థలం నుండి వెండితెరవైపు అడుగులు వేశారు. అల్లు రామలింగయ్య, సుత్తి వీరభద్రరావు, జమున, గరికపాటి రాజారావు తదితరులతో కలిసి నాటకాలు వేస్తూ వచ్చిన ఆయన 'రాజమనుషులు' అనే నాటకానికి గానూ నటుడిగా, దర్శకుడిగా మంచి పేరు తెచ్చుకున్నారు. బాలమిత్రుల కథ చిత్రంతో సహాయ దర్శకుడిగా సినిమా జీవితాన్ని ప్రారంభించారు. అనంతరం జీవనచదరంగం, దేవుడుచేసిన మనుషులు, కన్నె వయస్సు, శభాష్ పాపన్న, ఎదురులేని మనిషి, ఇంద్రధనస్సు తదితర చిత్రాలకు పనిచేశారు.
దర్శకుడిగా ఆయనకు తొలిచిత్రం ఘట్టమనేని కృష్ణ - శ్రీదేవి జంటగా నటించిన బుర్రిపాలెం బుల్లోడు. అనంతరం సూర్యకాంతం ప్రధాన పాత్రలో గయ్యాలి గంగమ్మ, ఎన్టీఆర్ తో ప్రేమ సింహాసనం, కైకాల సత్యనారాయణ- కె.ఆర్. విజయ లతో తల్లీ గోదావరి, మాదాల రంగారావుతో విప్లవ శంఖం, చంద్రమోహన్-జయశ్రీ లతో సువర్ణసుందరి చిత్రాలను తెరకెక్కించారు. ఇందులో విప్లవశంఖం 365 రోజులు ప్రదర్శితం కాగా, దర్శకత్వంతో పాటు నిర్మాతగా కూడా వ్యవహరించిన సువర్ణసుందరి చిత్రం మొత్తం ఎనిమిది నంది అవార్డులను దక్కించుకుంది. నారీయాగం అనే బుల్లితెర సీరియల్ కు కూడా దర్శకత్వం వహించారు. నటుడిగా కూడా ఆయన తెరపై సందడి చేశారు. కోడి రామకృష్ణ దర్శకత్వంలో మమ్ముట్టి కథానాయకుడిగా నటించిన రైల్వేకూలీలో బీరం ప్రతి నాయకుడిగా కనిపించారు. తెలుగు దర్శకుల అసోషియేషన్ కు ఉపాధ్యక్షుడిగా, కార్యదర్శిగా, సలహాదారుడిగా వ్యవహరించిన ఆయన నంది అవార్డుల ఎంపిక జ్యూరీ బృందంలోనూ సుదీర్ఘకాలంపాటు సేవలందించారు.
జనవరి 28, 2014లో మరణించారు.
వీరనాయకునిపాలెం
"వీరనాయకునిపాలెం" గుంటూరు జిల్లా, చేబ్రోలు మండలానికి చెందిన గ్రామం.
2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో శ్రీమతి తోకా మల్లేశ్వరి, సర్పంచిగా ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికైనారు. [1]
వరి, అపరాలు, కాయగూరలు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు
[1] ఈనాడు గుంటూరు రూరల్/పొన్నూరు; 2013, జూలై-19; 2వపేజీ.
[2] ఈనాడు గుంటూరు రూరల్/పొన్నూరు; 2014, జూన్-17; 2వపేజీ.
[3] ఈనాడు గుంటూరు సిటీ; 2015, జూన్-8; 30వపేజీ.
కారంకివారిపాలెం
"కారంకివారిపాలెం" గుంటూరు జిల్లా నగరం మండలానికి చెందిన గ్రామం. పిన్ కోడ్ నం. 522 268., ఎస్.టి.డి.కోడ్ = 08648.
2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో శ్రీమతి బెల్లంకొండ హనుమాయమ్మ, సర్పంచిగా ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికైనారు. [1]
[1] ఈనాడు గుంటూరు రూరల్/రేపల్లె; 2013, జూలై-19; 2వ పేజీ.
సోమసుందరపాలెం
"సోమసుందరపాలెం" గుంటూరు జిల్లా, తెనాలి మండలానికి చెందిన గ్రామం.
మండల పరిషత్తు ప్రాథమిక పాఠశాల.
2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో శ్రీ ఈపూరు రవీంద్ర, సర్పంచిగా ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికైనారు. [1]
శ్రీ కోదండరామస్వాఇవారి ఆలయం:- సోమసుందరపాలెంలో నెలకొన్న ఈ ఆలయంలో, ఆలయ ప్రథమ వార్షికోత్సవం సందర్భంగా, 2014, మే-10 శనివారం (వైశాఖ శుక్ల ఏకాదశి) నాడు, స్వామివారికి ఉదయం ప్రత్యేకపూజలు నిర్వహించారు. మద్యాహ్నం భక్తులకు అన్నసంతర్పణ కార్యక్రమం ఏర్పాటుచేసారు. [2]
వరి, అపరాలు, కాయగూరలు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు
[1] ఈనాడు గుంటూరు రూరల్/తెనాలి; 2013, జూలై-19; 1వపేజీ.
[2] ఈనాడు గుంటూరు రూరల్/తెనాలి; మే-11,2014; 3వపేజీ.
చెన్నమనేని రాజేశ్వరరావు
చెన్నమనేని రాజేశ్వరరావు ప్రముఖ తెలంగాణ సాయుధ పోరాట యోధుడు, సీనియర్ రాజకీయ నాయకులు మరియు సిరిసిల్ల మాజీ శాసనసభ్యుడు. రాజేశ్వరరావు ఆరు సార్లు శాసనసభ్యులుగా గెలిశారు. 1957లో మొదటిసారి శాసనసభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యారు. సిరిసిల్ల నియోజకవర్గం నుంచి ఐదు సార్లు, మెట్‌పల్లి నుంచి ఓ సారి ఎమ్మెల్యేగా గెలుపొందారు. ఈయన స్వస్థలం కరీంనగర్ జిల్లా వేములవాడ మండలం మారుపాక గ్రామం. రాజేశ్వరరావు రాజకీయ జీవితం సీపీఐ పార్టీతో ప్రారంభమైంది.
కరీంనగర్ జిల్లాకు చెందిన ప్రముఖ రాజకీయ నాయకులలో ఒకరైన చెన్నమనేని రాజేశ్వరరావు ఆగస్టు 31, 1923న జన్మించారు. ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం నుంచి బీఎస్సీ, ఎల్.ఎల్.బి.పట్టా పొందినారు. విద్యార్థి దశలోనే జాతీయోద్యమంలోనూ, నిరంకుశ నిజాం వ్యతిరేక ఉద్యమంలోనూ పాల్గొన్నారు. ఆగస్టు 15, 1947న హైదరాబాదులో జాతీయజెండాను ఎగురవేశారు. హైదరాబాదు రాజ్య విమోచన అనంతరం కమ్యూనిస్టు పార్టిలో చేరి కమ్యూనిస్టు మరియు పీడీఎఫ్ తరఫున 5 సార్లు శాసనసభకు ఎన్నికైనారు. సీపీఐ జాతీయ కౌన్సిల్ సభ్యుడిగా సేవలందించారు. 1999లో టీడీపీలో చేరారు.తెలుగుదేశం పార్టీలో చేరి 2004లో శాసనసభ్యులుగా గెలుపొందినారు. 2009లో ప్రత్యక్షరాజకీయాల నుంచి వైదొలగి ఆయన కుమారుడు చెన్నమనేని రమేష్‌ కు టికెట్ ఇప్పించి గెలిపించారు.
ఈయన సోదరుడు చెన్నమనేని విద్యాసాగర్ రావు భారతీయ జనతా పార్టికి చెందిన ప్రముఖుడు మరియు కేంద్ర మంత్రిగా పనిచేశారు మరియు ప్రస్తుతం మహారాష్ట్ర గవర్నరుగా యున్నారు. మరో సోదరుడు చెన్నమనేని హన్మంతరావు జాతీయస్థాయిలో పేరుపొందిన ఆర్థికవేత్త. రాజేశ్వరరావు కుమారుడు చెన్నమెనేని రమేష్ ప్రస్తుత వేములవాడ నియోజకవర్గం శానససభ్యులుగా ఉన్నారు. రాజేశ్వరరావు చిన్న కుమారుడు చెన్నమనేని వికాస్ వైద్యరంగంలో రేడియాలజిస్ట్‌గా పేరుపొందారు.
కొంతకాలంగా అనారోగ్యంతో బాధపడుతున్న ఆయన సోమవారం మే 9 2016 తెల్లవారు జామున 3 గంటలకు సోమాజీగూడ యశోదా ఆస్పత్రిలో తుదిశ్వాస విడిచారు.
విషక్రిమిన్యాయం
విషములో పుట్టినపురుగు విషమే తిని జీవించునట్లు. చాణక్య నీతి దర్పణమున నీన్యాయము నుద్బోధించుచు నిట్లు నుడువఁబడియున్నది.
"విప్రాస్మి న్నగరే మహాన్‌ కథయ కః? 
తాలద్రుమాణాం గణః; కో దక్షః? 
పరవిత్తదారహరణే సర్వోఽపి పౌరో జనః; కోదాతా? 
రజకో, దదాతి వసనం ప్రాత ర్గృహీత్వానిశి; 
తత్కిం జీవసి హే సఖే? 
విషక్రిమిన్యాయేన జీవామ్యహమ్‌."
ఒక బ్రాహ్మణుడు ఒక గ్రామానికి భిక్షాటనకై వెళ్ళి ఊరి బయట కనిపించిన వేరొక బ్రాహ్మణుని ఆ గ్రామ పరిస్థితులను తెలుసుకొనుటకు ఈ విధంగా ప్రశ్నిస్తాడు. అపుడు ఆ బ్రాహ్మణుడు ఈ విధంగా సమాధానము నిచ్చెను. 
అనగా యీయూరఁ బుట్టినవాఁడ నగుటచే నిచటిప్రకృతి కలవాటుపడి బ్రదుకుచున్నాను అని భావము. విషములోని పురువునకు విష మిష్టాహారమే. అవిషము దాని కేమియు హాని చేయదు; కాని, యితరులకుమాత్రము హానికర మవును." (ఒకనికి ఆహార మయిన వస్తువు మఱొకనికి విషమవును. ఒకరిమేలు మఱొకరికి కీడు. పై విషకీటన్యాయము, ఈ విషక్రిమిన్యాయము రెండు నొకటియే.
విషక్రిమిన్యాయము : సంస్కృతన్యాయములు (కూచిభొట్ల ప్రభాకరశాస్త్రి, ఘట్టి లక్ష్మీనరసింహశాస్త్రి ) 1939 
http://www.andhrabharati.com/dictionary/#
ద్విసప్తతి-కళలు
(అ.) 
-[శ్రీవత్సనిఘంటువు]
(ఆ.) 
-[శ్రీవత్సనిఘంటువు]
డాక్టర్ నార్ల తాతారావు తాప విద్యుత్ కేంద్రం
విజయవాడ సమీపంలో కొండపల్లిలో ఉన్న డాక్టర్ నార్ల తాతారావు తాప విద్యుత్ కేంద్రంలో బొగ్గును వినియోగించి విద్యుదుత్పత్తి చేస్తారు. ఇది ఏపీజెన్కో అధీనంలో ఉన్న తాప విద్యుత్ కేంద్రాలలో ఒకటి. 
డాక్టర్ నార్ల తాతారావు తాప విద్యుత్ కేంద్రం విజయవాడ థర్మల్ పవర్ ప్లాంట్ గా అందరికీ తెలుసు. ఇది నాలుగు దశలలో రూ.193 కోట్లు, రూ. 511 కోట్ల వ్యయంతో మొదటి రెండు యూనిట్లతో అభివృద్ధి చేయబడింది. మూడవ దశలో రూ.840 కోట్లతో రెండు యూనిట్లను ప్రారంభించారు. 500 మెగావాట్ల ఏడవ యూనిట్ 2009లో మొదలయింది. 94-95, 95-96, 96-97,97-98 మరియు 2001-02 సంవత్సరాలలో అత్యధిక ప్లాంట్ లోడ్ ఫ్యాక్టర్ కు గానూ దేశంలోనే ప్రథమ స్థానంలో నిలిచింది. ఈ విద్యుదుత్పత్తి కేంద్రానికి ఎన్నో సంస్థల నుండి బహుమతులు, గుర్తింపులూ అందాయి.
పంచ-అంగములు
http://www.andhrabharati.com/dictionary/
షట్‌-అంగములు
"శిక్షా వ్యాకరణం ఛందో నిరుక్తం జ్యోతిషం తథా కల్పశ్చేతి షడంగాని"
http://www.andhrabharati.com/dictionary/
అష్టాదశ వర్ణనలు
1. నగరము, 2. సముద్రము, 3. శైలము, 4. ఋతువు, 5. చంద్రోదయము, 6. సూర్యోదయము, 7. ఉద్యానము, 8. సలిలక్రీడ, 9. మధుపానము, 10. రతోత్సనము, 11. విప్రలంభము, 12. వివాహము, 13. కుమారోదయము, 14. మంత్రము, 15. ద్యూతము, 16. ప్రయాణము, 17. యుద్ధము, 18. నాయకాభ్యుదయము. [ప్రతాపరుద్రీయము]
http://www.andhrabharati.com/dictionary/
షోడశ-కళలు
"అమృతా మానదా పూషా తుష్టిః పుష్టీ రతిర్ధృతిః, శశినీ చంద్రికా జ్యోతిర్జ్యోత్స్నా శ్రీః ప్రీతిరేవ చ, అంగదా చ తథా పూర్ణామృతా షోడశ వై కళాః"
http://www.andhrabharati.com/dictionary/
షట్త్రింశత్‌-గీతగుణములు
1. సుస్వరము, 2. సుతాళము, 3. సుపదము, 4. శుద్ధము, 5. లలితము, 6. సుబంధము, 7. సుప్రమేయము, 8. సురాగము, 9. సురసము, 10. సమము, 11. సదర్థము, 12. సుగ్రహము, 13. సుశ్లిష్టము, 14. క్రమస్థము, 15. సుసమయకము, 16. వర్ణము, 17. సంపూర్ణము, 18. సాలంకారము, 19. సుభాషాఢ్యము, 20. సుగంధనము, 21. వ్యుత్పన్నము, 22. మధురము, 23. స్ఫుటము, 24. సుప్రభము, 25. సుప్రసన్నము, 26. కంపితము, 27. సమజాతము, 28. రౌద్రగీతము, 29. ఓజఃసంగతము, 30. ద్రుతము, 31. ముఖస్థాపకము, 32. హతాంశము, 33. విలంబితము, 34. అగ్రామ్యము, 35. మధ్యము, 36. సుప్రమాణము. [వస్తురత్నకోశః]
http://www.andhrabharati.com/dictionary/#
పొత్తూరి విజయలక్ష్మి
పొత్తూరి విజయలక్ష్మి ప్రముఖ కథా రచయిత్రి. ఈవిడ హాస్య కథలకు, నవలలకూ ప్రసిద్ధురాలు. 
ఈమె జూలై 18, 1953న గుంటూరు జిల్లా యాజలి గ్రామంలో జన్మించారు. వల్లూరి సత్యవాణి, వల్లూరి వెంకటకృష్ణమూర్తి ఈమె తల్లిదండ్రులు. 
పీ.వీ. శివరావు తో ఈమె వివాహం 1970లో జరిగింది. వీరికి ఇద్దరు పిల్లలు శిరీష, ప్రవీణ్ కుమార్.
ఈమె 1982లో రాయటం మొదలు పెట్టారు. మొదటి నవల "ప్రేమలేఖ". ఇది శ్రీవారికి ప్రేమలేఖ అనే సినిమాగా తీయబడింది. ఈమె మొత్తం మీద 150 కథలు, 14 నవలలు, 3 సినిమాలు, 2 టీవీ సీరియల్స్ రూపొందించారు. ఈమె రచనలు రేడియోలో నాటికలుగా ప్రసారమయ్యాయి. ఈమె రాసిన హాస్య కథలు "పొత్తూరి విజయలక్ష్మి హాస్యకథలు", "మా ఇంటి రామాయణం", "చంద్ర హారం", "అందమె ఆనందం" అనే హాస్యకథా సంపుటాలుగా వెలువడ్డాయి.
ఈమె ఈ కింది పురస్కారాలుఅందుకున్నారు :
చుప్కే చుప్కే రాత్ దిన్
చుప్కే చుప్కే రాత్ దిన్ ఒక సుప్రసిద్ద గజల్. 1982 లో విడుదలైన హిందీ చిత్రం "" .లో ఈ గీతాన్ని ప్రముఖ గాయకుడు గులాం అలి తన మృదు మధుర గానంతో పాడి దీనికి ప్రాణం పోశాడు.. అలాగే ఈ గజల్ ను ఆశాభోంస్లే, జగ్జీత్ సింగ్ లాంటి మేటి కలాకారులూ పాడారు.
ఈ పాట చిత్రీకరణను ఇక్కడ చూడవచ్చును.
మైనంపల్లి హన్మంతరావు
మైనంపల్లి హన్మంతరావు మెదక్ జిల్లా కొర్విపల్లి గ్రామంలో 1966 నవంబరు 10న జన్మించారు. అమెరికాలో ఎంబీఏ అభ్యసించి, భారత్ తిరిగివచ్చి రకరకాల వ్యాపారాలు కొనసాగించారు. 1997లో మైనంపల్లి సంక్షేమ ట్రస్టును ఏర్పాటుచేసి అభివృద్ధి కార్యక్రమాలాను కూడా చేపట్టారు. సామాజిక కార్యక్రమాలకుగాను ఈయన్ యునెస్కో అవార్డు పొందినారు. 1998లో తెలుగుదేశం పార్టీతో రాజకీయ ప్రవేశం చేశారు. 2008 ఉప ఎన్నికలలో రామాయంపేట అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం నుంచి విజయం సాధించారు. 2009లో మెదక్ అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం నుంచి గెలుపొంది రెండోసారి శాసనసభలో ప్రవేశించారు. హన్మంతరావు తెలుగుదేశం పార్టీ జిల్లా అధ్యక్షులుగా కూడా పనిచేశారు.
2009 శాసనసభలో తెలుగుదేశం పార్టీ తరఫున పోటీచేసిన హన్మంతరావు తన సమీప ప్రత్యర్థి అయిన కాంగ్రెస్ పార్టీ అభ్యర్థి శశిధర్ రెడ్డిపై 21151 ఓట్ల ఆధిక్యతతో విజయం సాధించారు.
అష్ట-భోగములు
http://www.andhrabharati.com/dictionary/
అష్టఅంగములు
"యమనియమాసన ప్రాణాయామ ప్రత్యాహార ధారణ ధ్యాన సమాధయోఽష్టాంగాని" [పాతంజలయోగసూత్రములు 2-29]
"ఆపః క్షీరం కుశాగ్రం చ దధి సర్పిః సతండులమ్‌, యవాః సిద్ధార్థకాశ్చేతి హ్యర్ఘ్యోఽష్టాంగః ప్రకీర్తితః"
(ఔ.) 1. వాస్తుపురుష వికల్పన, 2. పురనివేశము-ద్వారకర్మ, 3. ప్రాసాద నిర్మాణము, 4. ధ్వజోచ్ఛ్రితి, 5. రాజవేశ్మ, 6. చాతుర్వర్ణ్యవిభాగము, 7. యజమాన శాలాప్రమాణము, 8. రాజశిబిర నివేశము-దుర్గకర్మ [ఇవి వాస్తువున కంగములు].
http://www.andhrabharati.com/dictionary/
అష్టాదశ-వాద్యజాతులు
1. శుద్ధ, 2. ఏకరూప, 3. దేశానురూప, 4. దేశాపేతరూప, 5. పర్యాయ, 6. విష్కంభ, 7. పర్యస్త, 8. సంరంభ, 9. పార్ష్ణీ సమస్త, 10. దు(పు)ష్కరకరణ, 11. ఊర్ధ్వగోష్ఠిక, 12. ఉచ్చితిక, 13. ఏకవాద్య, 14. మృదంగపణవ, 15. అపకీర్ణ, 16. అర్ధావకీర్ణ, 17. సంప్లవ, 18. విధూత. [నాట్యశాస్త్రము]
http://www.andhrabharati.com/dictionary/#
సౌభరి
ఒక ఋషి. మాంధాత యల్లుఁడు. ఇతఁడు యమునానదీ జలమునందు ద్వాదశ వర్షములు తపము సలిపి పిదప సంసారకాంక్ష కలిగి మాంధాతను ఒక కన్యక కావలయును అని వేడఁగా అతఁడు తన కొమార్తలలో ఎవతె అతనిని వరించునో దానిని కైకొనుము అని చెప్పి తన యేఁబండ్రు కూఁతులను చూపెను. అప్పుడు తపఃప్రభావముచే రూపయౌవనసంపన్నుఁడు అయి అతఁడు వారికి కనఁబడఁగా వారు అందఱును అతనిని మోహించి వరించిరి. అంత అతఁడు ఆకన్యకలను వివాహము అయి అనేక సంవత్సరములు విషయసుఖములను అనుభవించుచు ఉండెను. అనంతరము అతఁడు మృతిని ఒందఁగా ఆయేఁబండ్రు కన్యకలును అతనితోకూడ సహగమనముచేసి దివ్యలోకమును పొందిరి.
గూడూరి నాగరత్నం
గూడూరి నాగరత్నం రాజమండ్రి పట్టణానికి చెందిన స్వాతంత్ర్య సమరయోధురాలు.
గూడూరి నాగరత్నం 1913 జూలై 6న యర్నగూడెంలో జన్మించారు. ఆమె భర్త రంగయ్య, కుమారుడు నరసింహాశర్మ. ఈమె భర్త రంగయ్య చాగల్లు ప్రాంత పరిసర ప్రాంతల్లో 1926-32 మధ్య హరిజన, ఖద్దరు ప్రచారాలు చేసాడు.
ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ లో చేరి స్వాతంత్ర్య సమరంలో పాల్గొన్నారు. మహాత్మా గాంధీ పిలుపును అనుసరించి 1926-32 కాలంలో హరిజనోద్ధరణ, ఖద్దరు ప్రచారం వంటి నిర్మాణాత్మక కార్యక్రమాలు నిర్వహించింది. 1932లో శాసనోల్లంఘనోద్యమంలో పాల్గొని, 10 నెలల పాటు రాయవెల్లూరు , కన్ననూరు జైళ్ళలో కారాగార శిక్షను అనుభవించింది. ఆమె 1983 నవంబరు 3న మరణించింది.
కాంగ్రెస్ తీర్మానాలను అనుసరించి గూడూరు ఆశ్రమంలో చేరి చుట్టుపక్కల గ్రామాల్లో హరిజనోద్ధరణకు కృషిచేశారు. ఆమె స్వయంగా వర్ణాంతర వివాహం చేసుకోవడం ఆమె కర్తవ్యనిష్ఠకు ఉదాహరణగా నిలుస్తుంది.
అబిద్ హసన్ సఫ్రాని
జైహింద్ అనే నినాదం భారతదేశ స్వతంత్ర ఉద్యమంలో ఎంత గానో ఉత్తేజపరిచింది. ఈ నినాదాన్ని మొదటగా మేజర్ అబిద్ హసన్ సఫ్రాని గారు నినదించారు. ఈయన హైదరాబాదుకు చెందినవ్యక్తి.
అబిద్ హసన్ హైదరాబాద్ నగరంలో ఒక ఉన్నత కుటుంబంలో 1912వ సంవత్సరంలో జన్మించారు. ఆయన తల్లి ఫక్రున్నీసా బేగం. ఆమెకు సరోజినీ నాయుడు సాంగత్యంలో దేశభక్తికై ఉద్యమించడం అలవాటు ఐంది.విదేశి వస్త్రాలను పరశురామ ప్రీతి చేసిన హైదరాబాద్ మొదటి మహిళగా నాయకుల, ప్రజల గౌరవం ఆమె పొందగలిగింది. మహాత్మాగాంధీ, నెహ్రూ, ఆజాద్ మొదలైన అగ్రనాయకులు ఆమెను 'అమ్మా జాన్' అని పిలిచేవారు. ఆమె ముగ్గురు కుమారులూ ఉన్నత విద్యావంతులే. దేశభక్తులే. నగరంలోని మతశక్తుల నుండి తప్పించుకోవడంలో వారెన్నో అపాయాలకు గురైనారు. సోదరులలో జ్యేష్టుడైన బద్రుల్ హసన్ 1925 సంవత్సరంలో గాంధీజీ నడిపిన 'యంగ్ ఇండియా' పత్రికను ఎడిట్ చేశారు.
కేంబ్రిడ్జ్ సీనియరు పరీక్షలో ఉత్తీర్ణుడైన అబిద్ హసన్ 1931లో సబర్మతి ఆశ్రమం చేరుకొని దండి ఉప్పు సత్యాగ్రహంలో పాల్గొని ఒక సంవత్సరం జైలు శిక్ష అనుభవించారు. సఫ్రాని అప్పటి స్వాతంత్ర్యోద్యమ విషయాలపై మాట్లాడుతూ 'హిందువులకే గాంధీజీ ఆశ్రమం అంకితం కారాదు. సర్వమత సామాన్యాయ ప్రార్ధనలుండాలి' అని సూచించారు. ఆ తరువాత ప్రార్ధనలలో మార్పు వచ్చింది. 'రఘుపతి రాఘవ రాజారాం - ఈశ్వర్ - అల్లా తెరేనాం' అనే ప్రార్ధనా గీతాన్ని రూపొందించారు. అబిద్ హసన్ జైలు నుంచి విడుదల కాగానే జర్మనీ వెళ్లి ఇంజనీరింగ్ చదువుకున్నారు. విద్య సమాప్తమవుతున్న దశలో రెండవ ప్రపంచయుద్ధం ప్రారంభమయింది. అక్కడే పరిచయం ఐన మేజర్ స్వామితో అక్కడే ఉండిపోవలసి వచ్చింది. అబిద్ హసన్ జర్మనీ, ఫ్రెంచ్, ఇంగ్లీష్, అరబిక్, సంస్కృతం, పర్షియన్, హిందీ, ఉర్దూ, తెలుగులలో నిష్ణాతుడు.
యన్టీఆర్ స్టేడియం (హైదరాబాద్)
యన్టీఆర్ స్టేడియం హైదరాబాదులోని లోయర్ ట్యాంకుబండ్ ప్రాంతంలో ఉన్నటువంటి ఇందిరా పార్కుకు ప్రక్కన ఉంది. ఆంధ్రప్రదేశ్ అవతరణ దినోత్సవాన్ని ప్రతీ యేటా ఈ క్రీడాస్థలంలోనే ఘనంగా నిర్వహిస్తారు.ఈ క్రీడాప్రాంగణంలో హైదరబాదు నగర పాలక సంస్థ క్రికెట్ శిక్షణా శిబిరాన్ని నిర్వహిస్తుంది. ప్రతీ శని, ఆది వారాల్లో యువత పెద్ద సంఖ్యలో తరలివచ్చి క్రికెట్ ఆడుతుంది. ఈ విశాలమైన స్థలంలో ప్రదర్శనాశాలలను కూడా నిర్వహిస్తుంటారు.
గాజుల సత్యనారాయణ
గాజుల సత్యనారాయణ తెలుగువారి సంపూర్ణ పెద్ద బాలశిక్షను రచించారు . ఇది జనవరి 9, 2004 లో మొదటి ముద్రణ పొందింది. 2014 సంవత్సరానికి 118 ముద్రణలు పొంది అదే 116 రూపాయలకు అందిస్తున్న అపూర్వ విజ్ఞాన సర్వస్వంగా అశేష పాఠకుల ఆదరణ పొందింది.
ఈయన 4 అక్టోబరు 1957న నల్గొండ జిల్లా, దేవరాయకొండ మండలంలో పుట్టాడు. గాజుల పుల్లయ్య, పుల్లమ్మ వీరి తల్లిదండ్రులు. వీరిది చేనేత కుటుంబం. వీరి కుటుంబం ఈయన బాల్యంలోనే నల్గొండ నుండి గుంటూరుకు వలస వచ్చింది.
పేద కుటుంబ నేపథ్యం నుండి వచ్చిన ఈయన ఐదవ తరగతి వరకూ వీధిబడిలో చదివారు. ఆరు-ఏడు తరగతులు గుంటూరు శ్రీమతి కాసు సాయమ్మ మునిసిపల్ హైస్కూల్లో చదివారు. ఏడవ తరగతిలో ఇంగ్లీషులో తప్పడం వలన చదువు ఆపేసారు.
ఏడవ తరగతి తరువాత చదువు ఆగిపోవడంతో గుంటూరులోని ఒక పుస్తకాల షాపులో పది రూపాయల జీతానికి చేరారు. పుస్తకాల షాపుతో పాటు ఇంటి వద్ద తమ్ముళ్ళకూ, ఇంకా చుట్టు పక్కల పిల్లలకూ చదువు చెప్పేవారు. ఆపై పుస్తకాలు రాయటం ఒక వ్యాపకంగా పెట్టుకున్నారు. ప్రస్తుతం పెద్దబాలశిక్ష మరియు తెలుగు సంస్కృతికి సంబంధించిన పుస్తకాలు రాయటం, ప్రచురించడం చేస్తున్నారు.
118 పునర్ముద్రణలు పొందిన బహుశా ఏకైక పుస్తకం పెద్దబాలశిక్ష. ఈ పుస్తకాన్ని రచించింది ఈయనే.
1990లో విజయవాడ పుస్తక ప్రదర్శనలో ఎస్పీ బాలసుబ్రమణ్యం పెద్దబాలశిక్ష గురించి ప్రస్తావించారు. అది గాజుల సత్యనారాయణకు బాగా నచ్చింది. ఆ స్ఫూర్తితో పెద్దబాలశిక్షను రూపొందించాలని సంకల్పించారు.
పెద్దబాలశిక్ష రూపొందించాలని సంకల్పించుకున్నాక తొమ్మిది సంవత్సరాలు విషయ సేకరణ చేసారు. మూడు సంవత్సరాలు డి.టి.పి. చేయించారు. అది 2700 పేజీలు వచ్చింది, కుదించి 1530 పేజీలు చేసారు. ఇంకా చిన్న అక్షరాలతో 960 పేజీలకి మార్చి ముద్రించాలనుకున్నారు. కానీ ప్రచురణకర్తలు లాభం కోసం 300 లేదా 400 చేయాలని అన్నారు. అది అంత ఎక్కువ ధరకు అమ్మటం నచ్చలేదు. 116 రూపాయలకు అమ్మాలని నిర్ణయించి సంవత్సరం ఆగి తెనాలి లోని అన్నపూర్ణ సంస్థ ద్వారా ప్రచురించారు.
2004 సంవత్సరంలో 2000 కాపీలతో జనవరి 9న విజయవాడ పుస్తక ప్రదర్శనలో విడుదల చేసారు.
కోసూరివారిపాలెం
"కోసూరివారిపాలెం" కృష్ణా జిల్లా మోపిదేవి మండలానికి చెందిన గ్రామం. పిన్ కోడ్ నం. 521 125., ఎస్.టి.డి.కోడ్ = 08671.
సముద్రమట్టానికి 6 మీ.ఎత్తు
రేపల్లె, మచిలీపట్నం, పెడన, తెనాలి
అవనిగడ్డ, చల్లపల్లి, రేపల్లె, ఘంటసాల
మోపిదేవి, అవనిగడ్డ నుండి రోడ్డురవాణా సౌకర్యం ఉంది. రైల్వేస్టేషన్; విజయవాడ 64 కి.మీ
మాతృభాష, రాజభాష బోధకులు లేకున్నా, ఈ పాఠశాలలో, 2014-15 విద్యా సంవత్సరంలో 10వ తరగతి విద్యార్థులు మొత్తం 14 మందీ ఉత్తీర్ణులై, పాఠశాలకు 100% ఉత్తీర్ణత సాధించారు. సనకా సౌభాగ్యలక్ష్మి, అను విద్యార్థిని, 9.7 గ్రేడ్ మార్కులతో ఉత్తీర్ణురాలై, పాఠశాలకూ, ఉపాధ్యాయులకూ, గ్రామానికీ పేరు తెచ్చిపెట్టినది. ఈమె ఐ.ఐ.ఐ.టి.లో గూడా సీటు సాధించడం విశేషం. ఈమెకు ఇంటరు నుండి బి.టెక్., వరకు ఉచితంగా విద్యనభ్యసించగల అవకాశం లభించింది. [4]
శ్రీరాములవారి దేవస్థానం:- ఈ ఆలయానికి గ్రామంలో 1.47 ఎకరాల మాన్యం భూమి ఉంది. [2]
వరి, అపరాలు, కాయగూరలు
వ్యవసాయం. వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు
మాగాణిభూములలో కొత్తపంటల ప్రయోగాలకు నెలవుగా ఈ గ్రామ రైతులు ఆదర్శంగా నిలుచుచున్నారు. దొండపందిరి క్రింద అంతరపంటగా క్యారట్, ఉల్లి, తమలపాకు పంటలు సాగుచేస్తున్నారు. [3]
[1] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2014, సెప్టెంబరు-17; 1వపేజీ.
[2] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2014, డిసెంబరు-1; 2వపేజీ. 
[3] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2015, మార్చి-24; 1వపేజీ.
[4] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2015, జూన్-9 & జూలై-5; 1వపేజీ.
నరసింహాపురం (ప్రొద్దుటూరు)
నరసింహాపురం, కడప జిల్లా, ప్రొద్దుటూరు మండలంలోని, పెద్దశెట్టిపల్లె పంచాయితీకి చెందిన గ్రామము. ఈ గ్రామంలోనే అతి పురాతనమైన నరసింహ స్వామి దేవాళయం ఉంది
ఈ గ్రామము ప్రొద్దుటూరు పట్టణానికి పడమర దిశలో, ప్రొద్దుటూరు - జమ్మలమడుగు రహదారి లో, ప్రొద్దుటూరు నుండి 6 కిమీ ల దూరంలో ఉంది. ఈ గ్రామంలో 90 శాతము ప్రజలు తొగట వీర క్షత్రియ కులానికి చెందిన వారై ఉన్నారు . వీరి వృత్తి చేనేత. వీరి కుల దైవము చౌడేశ్వరీ దేవి. వీరు పట్టు వస్త్రములు అనగా చీరలు, పావడాలు, అలానే నూలు వస్త్రాలగు చీరలు, లుంగీలు మొదలగునవి నేయుచున్నారు. ఊరికి ఉత్తర దిశలో హరిజనులు కలరు
ఈ గ్రామములో పురాతన లక్ష్మీ నరసింహస్వామి ఆలయము ఒకటి ఉంది. గుడియందలి శిల్ప కళని గమనించినట్లయితే విజయనగర రాజుల చివరి కాలంలో అనగా 17వ శతాబ్దం చివరలో నిర్మించినట్లుగా అనుకోవచ్చు. గుడి నిర్మాణానికి దారితీసిన కథ ఈ విధంగా చెప్పుకుంటారు.
పూర్వం కొన్నివందల సంవత్సరాలక్రితం గ్రామ దక్షిణవాహినిగా ప్రవహించు పెన్నానదిలో శ్రీలక్ష్మినరసింహస్వామి విగ్రహం కొట్టుకొనిరాగా కొందరు ప్రొద్దుటూరు, రామేశ్వరం నివాసులు ఆ విగ్రహాన్ని తీసుకువెళ్ళుటకు ప్రయత్నించిరి. అపుడు కొత్తపేట గ్రామానికి చెందిన సంజమ్మ రెడ్డి గారి పూర్వీకులు, దిబ్బిరెడ్డి మొదలగు వారు, ఇక్కడ దొరికిన విగ్రహం ఇక్కడే వుండాలని పట్టుబట్టి ఆవిగ్రహాన్ని కొత్తపేటగ్రామానికి తలలించ ప్రయత్నము చేసిరి. మార్గమద్యంలో భక్తులు అలసట చెంది విగ్రహాన్ని ఇప్పుడు శ్రీలక్ష్మినరసింహస్వామి వున్నచోట నిలిపి వుంచిరి. మరల ఆ భక్తులు ఆ విగ్రహాన్ని తీసుకువెళ్ళుటకు ప్రయత్నించగా ఆవిగ్రహం కదలకుండా అక్కడే స్థిరంగా ఉండిపోయింది. దానితో సంజమ్మ రెడ్డి గారి పూర్వీకులు ఇదే శ్రీలక్ష్మినృసింహస్వామి ఉండవలసిన చోటు అని గ్రహించి అక్కడ దేవాలయాన్ని కట్టించిరి. దైవ నిత్య పుజా కైంకర్యార్థం కొందరు ప్రజలకి గుడిసెలు వేసుకొనుటకి అనుమతించారు రెడ్డిగారు. అప్పుడు "శ్రీలక్ష్మినరసింహస్వామి దేవాలయం" కేంద్రంగా నరసింహకొట్టాలు ( కొట్టాలు అనగా బోద గడ్డితో తయారయిన గుడిసెలు ) అనే క్రొత్తగ్రామం వెలసినది. ఈ మధ్య కాలంలో నరసింహాపురం అని మారింది. తరువాత గ్రామం మధ్యలో వున్న ""శ్రీలక్ష్మినరసింహస్వామి కాలక్రమంలో ఈగ్రామానికి చివరికి వచ్చాడు అని పెద్దలు చెప్పేవారు.
గుడిని ఈ మధ్య అభివృద్ధి చేశారు. తద్వారా ఆంధ్ర రాష్ట్రంలో ఒకానొక పవిత్ర వనము[1]గా చెప్పబడిన గుడి పరిసరాలలోని పెద్ద పెద్ద వృక్షములు కొట్టివేయబడినవి.
ప్రతి వైశాఖ మాసంలో నరసింహ జయంతికి కళ్యాణము, కనుమ పండుగ రోజున పార్వేట ఉత్సవములు జరుగును. ప్రతి మాసంలో వచ్చే స్వాతి నక్షత్రం రోజున అధిక సంఖ్యలో భక్తులు దర్శించుకుంటున్నారు.
నరసింహాపురంకి పడమటి దిశలో పొలాలలో ఒక పురాతన శివాలయము ఉంది. ఇందులోని శివలింగమును ఆంజనేయుడు ప్రతిష్టించాడు అని చెప్పుకుంటారు. ముక్తి రామేశ్వరం కథలోని ఆంజనేయునిచే తెప్పించబడిన పంచ శివలింగాలలో ఇది ఒకటి పెద్దలు చెప్పుదురు. ఇక్కడ శివలింగము సాధారణంగా కనిపించే శివలింగాలవలే గుండుగా కాకుండ భిన్న ఆకారంలో ఉంటుంది. ఇదే ఇక్కడి ప్రత్యేకత
[*] [నృసింహ కొట్టాల http://ecoheritage.cpreec.org/viewsacdetail.php?$mFJyBfK$MOIWHsEyuAYSqQZUM]
రంజని తెలుగు సాహితీ సమితి
రంజని గత 50 ఏళ్లకు పైగా తెలుగు సాహిత్యం కోసం కృషి చేస్తున్న సంస్థ. ఇధి 1961 లో ప్రారంభమైంది.
హైదరాబాదులోని అకౌంటెంట్ జనరల్ (ఏజీ) ఆఫీసులోని ఉద్యోగులు మాత్రమే దీనిలో సభ్యులైనా సాహితీ సేవలో మాత్రం సాహితీమిత్రలందరిని కలుపుకుంటుంది.
రంజని ప్రధాన కార్యక్రమాలు : పుస్తక / పత్రికా ప్రచురణ, సాహితీ కార్యక్రమాల నిర్వహణ, వచన కవితలు, పద్యకవితలు, కథల పోటీల నిర్వహణ, యువ సాహితీ వేత్తలకు ప్రోత్సాహం.
ప్రతి ఏటా ప్రతిష్ఠాత్మకంగా దేశవ్యాప్త పోటీలు నిర్వహించి అవార్డులు ప్రకటిస్తుంది. ముఖ్యమైనవి
ఎప్పటికప్పుడు ఉత్తమసాహిత్యాన్ని క్రోడీకరించి తరుచూ సంకలనాలు, గ్రంథాలు, పుస్తకాలు రూపంలో విడుదల చేస్తూ ఉంటుంది. ఇవి రంజని ప్రచురణలు:50 ఏళ్లకు పైగా రంజని చరిత్రలో ఎందరో సాహితీ వేత్తలు, కవులు, విమర్శకులు, కథారచయితలు, ఉపన్యాసకులు, కులపతులు, సంగీత విశారదులు, జ్ఞానపీఠ్, కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమీ బహుమతి గ్రహీతలు ఉన్నారు.
జ్ఞానపీఠ్ పొందిన మన విశ్వనాథ సత్యనారాయణ, ఆచార్య సి.నారాయణ రెడ్డి, రావూరి భరద్వాజలు రంజని పలు కార్యక్రమాల్లో పాల్గొన్నారు. ఇంకా అప్పటి ఫస్ట్ లేడీ శ్రీమతి వి.వి.గిరి, సచ్చిదానంద రౌత్రాయ్ (ఒడియా), జయకాంతన్ (తమిళం), హరీంధ్రనాథ్ చటోపాధ్యయ (బెంగాలీ, ఆంగ్లం), హరిభజన్ సింగ్ (పంజాబీ), దేవవ్రత్ దాస్ (అసోమీ) రంజని వేదికనుంచి ప్రసంగించారు.
ఇక తెలుగువారిలో రంజని వేదిక మీద ఆసీనులు కాని ప్రముఖ సాహితీవేత్తలు ఎవరూలేరు. నాటి చెళ్లపిళ్ల వారి నుంచి నేటి భారవి వరకు...
తెలుగు సాహిత్య వైభవానికి, వికాసానికి తోడ్పడుతున్న ఎంతో మంది పెద్దలు రంజని సభ్యులే.
పరుచూరి వెంకటేశ్వరరావు, మల్లాది వెంకట కృష్ణమూర్తి, శంకరమంచి పార్థసారథి, సహవాసి (జె.ఉమామహేశ్వరరావు), ఆశారాజు, ఎమ్మెస్సార్ మూర్తి, పమ్మి వీరభద్రరావు, డి.ప్రభాకర్, వారాల కృష్ణమూర్తి, పాలకోడేటి సత్యనారాయణరావు, ఇసుకపల్లి దక్షిణామూర్తి, కె.కె.మీనన్, తుంగతుర్తి విశ్వనాథం, బి.కె.ఎల్.ఎన్. ఆచార్య, నంధివాడ భీమారావు, మహంకాళి వెంకటరావు, కాళహస్తి రామకృష్ణ, గిడుగు రాజేశ్వరరావు, గుమ్మా ప్రసన్నకుమార్, సింగరాజు నాగలక్ష్మి, చీకోలు సుందరయ్య, జాస్తి రమాదేవి, నడిమింటి జగ్గారావు, నందిరాజు పద్మలతా జయరాం...
ఏటేటా పుస్తకాల ఆవిష్కరణ, సాహిత్య సభలు, సమావేశాలతో పాటు రంజని ఇండియన్ ఆడిట్ అండ్ అకౌంట్స్ సర్వీస్ అధికారులకు, ఇండియన్ ఆడిట్ అండ్ అకౌంట్స్ డిపార్డుమెంట్ ఉద్యోగులకు తెలుగు బోధిస్తుంది. 
సభ్యుల పుస్తకాల ప్రచురణకోసం ఆర్థిక సాయం చేయడం, వారి పుస్తకాలను రంజని తరఫునుంచి ప్రచురించడం కూడా చేస్తుంది.
తెలంగాణ రాష్ట్ర భాష-సాంస్కృతిక శాఖ, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ సాంస్కృతిక వ్యవహారాల శాఖ, తెలుగు సాహిత్య అకాడెమీ, పొట్టిశ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, ఆంధ్రప్రదేశ్ పత్రిక, ఆంధ్రజ్యోతి, ఆంధ్రభూమి, ఉదయం, నవ్య, నేటినిజం పత్రికలు.
అక్కనప్రగడ
అక్కనప్రగడ తెలుగువారిలో కొందరి ఇంటి పేరు.
అక్కనప్రగడ ఇంటిపేరుగా ఉన్నప్రముఖులలో కొందరు
వ్యక్తి పేరు అక్కన పై ప్రగడ చేరింది. అక్క జ్యేష్ఠ సోదరిని సంకేతిస్తుంది. అయితే అక్కయ్య వంటి పురుష నామాలు కూడా ఉన్నాయి. సంస్కృతంలోని అక్కా శబ్దం తల్లిని సంబొధించేపదంగా వ్యవహారముంది. అయితే ఇది సంస్కృత భాషకు నిసర్గంకాదు. లాటిన్ లో అచ్చ పదం పై ఉపయొగంలో ఉంది. సంస్కృతంలో ఆ అంటే తాత కూడ. దగ్గరి బంధుత్వాన్ని సూచించే పదాలు అన్ని [అక్క,అమ్మ, అయ్య,అబ్బ,అన్న] అకారంతో వుండడం విశేషం. ప్రగడ అంటే రాజోద్యోగి. మంత్రి. కన్నడంలోని హెగ్గడ హెగ్గేకూడ ఇలాంటివే అయితే మరో ప్రగడ గ్రామనామల్లో కనిపిస్తుంది. అట్లప్రగడ, వెంట్రప్రగడ.
భోజరాజీయం
భోజరాజీయము 15వ శతాబ్దంలో రచించబడిన ప్రసిద్ధిచెందిన తెలుగు ప్రబంధము. దీనిని అనంతామాత్యుడు రచించెను.
ఇది రెండు వేల తొంబై రెండు పద్యాలతో కూడిన ఏడు ఆశ్వాసాల పద్య ప్రబంధం. ఇందులో మూడు పెద్ద కథలు, ఆ కథల్లో చిన్న కథలు, ఆ చిన్నకథలకు ఉపకథలు అల్లుకొని కావ్యరూపంలో శోభిల్లుతున్నాయి.
అనంతామాత్యుడు కృష్ణా మండలంలో నివసించేవాడు. ఇతడు 15వ శతాబ్దపు మొదటి భాగంలో నివసించేవాడు. ఇతనికి అనంతుడు అనే పేరు కూడా ఉంది. ఇతని తండ్రి తిక్కనామాత్యుడు, తల్లి మల్లాంబిక. ఇతనికి ఆరుగురు తోబుట్టువులు. కవి విశేషంగా అహోబల నరసింహస్వామి భక్తుడు. ఇతడు భోజరాజీయముతో బాటు, రసాభరణము, ఛందోదర్పణము అనే గ్రంథాలను రచించి; మూడింటిని భగవంతునికి అంకితం చేశాడు.
ఈ కావ్యం లాట దేశాధీశుడైన మహునికి దత్తాత్రేయుడు ప్రయాగాది క్షేత్ర మహాత్మ్యాలను చెబుతూ భోజ వృత్తాంతం వివరించడంతో ప్రారంభమౌతుంది. ఇది భోజ సర్పటుల మధ్య అనేక కథలతో నడచి భోజునకు అభినవ భోజుడు జన్మించి తన వంశాన్ని విస్తరింప జేయడంతో అంతమౌతుంది.
నిరాహారి సదాబ్రహ్మచారుల మహిమ, చెప్పుగూడతో పాయసం తోడి ఆతిథ్యమిచ్చిన ఫలితం, ఇంద్రుడు చెప్పిన మంటిముద్ద యోగికి పెట్టడం వలన కలిగే ఫలితం కథ, తినగా మిగిలిన అన్నం పెట్టిన ఫలితంగా ఛండాల దంపతులుగా పుట్టిన వైనం, పుష్పగంధి చరిత్ర, ఎలుక కథ, విప్ర ప్రభావం, రత్నమండనుడు బ్రహ్మ రాక్షసునికి చెప్పిన గోవ్యాఘ్ర సంవాదం, పులి ఆవుకు చెప్పిన చాకిత చెరచగా తపోమహిమ తగ్గి పందిగా పుట్టిన యోగి వివరం, ఆవు చెప్పిన మదనరేఖ పావకలోముల వృత్తాంతం, తండ్రి చెల్లెలి కొడుకును, తల్లి అన్న కొడుకును కాక పిచ్చుకుంటును పెండ్లాడిన రాజకుమార్తె కథ, అన్నదానం చేసే మరదిని వదినలు వేరింట కాపురం పెట్టించిన వైనం, అల్పాశనం పెడిచే వచ్చేఅనర్థం, విష్ణువు పరీక్షిస్తే ఇసుకను చెరిగి వండిపెట్టిన స్త్రీ వైనం, అన్నదాన ఫలితం, వంజరోపాఖ్యానం లాంటి కథలు ఈ గ్రంథంలో చోటుచేసుకున్నాయి.
ఇందులోని మరొక ఉన్నతమైన కథ పుష్పగంథి వృత్తాంతము. భోజరాజీయములో జననమాది వివాహ పర్యంతముగా అభివర్ణితమైన పాత్ర పుష్పగంధి ఒక్కతియే. ఆనాడు యమునితో వాదించి భర్త ప్రాణములను పొందిన సావిత్రితో పోల్చదగిన మహత్తర శీలవతి పుష్పగంధి. అపురూప సౌందర్యవతిగా అద్భుత ప్రజ్ఞాపాటవములు కలిగిన మనోహరమూర్తిగా, విద్యావతిగా, ధైర్యశాలినిగా పుష్పగంధి పఠితల నలరిస్తుంది.
ధర్మో రక్ధతి రక్షితః అనే ఆర్యోక్తి ప్రకారం ఈ కథలన్నింటిలో ధర్మపరిపాలన మహిమ ప్రతి కథకు మకుటంగానో, ఫలశ్రుతిగానో నిబంధించబడి ఉంది. ఇవన్నీ మానవ జీవన ధర్మ ప్రబోధకాలు.
కొండుభట్ల రామచంద్ర మూర్తి
హెచ్‍ఎంటీవీ కె. రామచంద్రమూర్తిగా సుపరిచితులైన కొండుభట్ల రామచంద్ర మూర్తి ప్రఖ్యాత సంపాదకుడు, రచయిత, కాలమిస్ట్, వ్యంగ్య రచనలతో సమాజాన్ని మేల్కొలిపే హితైషి, బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి. 
తొలినాళ్ళలో RTC లో పనిచేసి, పాత్రికేయ వృత్తిపై ఆసక్తితో బెంగుళూరులో ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ లో పనిచేసారు. ఐదేళ్ళు ఆంధ్రప్రభలో పనిచేసాక విజయవాడలో ఉదయం పత్రికలో పనిచేసారు.
రథకారన్యాయము
ఇది సంస్కృత న్యాయములలో ఒకటి. కొంచెం క్లిష్టంగా ఉన్నా ఇక్కడ మంచి అర్థం ఉంది.
'రథకారాధికరణన్యాయము' లో 'రథకార' అన్న మాటకు రెండు అర్థాలు ఉన్నాయి: ఒకటి రథము చేయువాఁడు అనే వ్యుత్పత్తి సిద్ధమగు అర్థము. రెండు, 'రథకారుఁడు' అనే రూఢార్థం ఉన్నాయి. అయినా ఈ రూఢార్థమే గ్రహింపఁబడినట్లు - అని ఈ "న్యాయం" అర్థం. రథకారుడు అంటే ఏమిటి? ఈ శ్లోకం చూడండి.
ఆధానే శ్రూయతే, వర్షాసు రథకార ఆదధీతేతి! 
తత్రరథం కరోతీతి వ్యుత్పత్త్యా త్రైవర్ణికో రథకార ఇతిచేత్‌| 
నైవమ్‌ సంకీర్ణజాతివిశేషే రూఢత్వాత్‌| 
వైశ్యాయాం క్షత్రియాదుత్పన్నో మాహిష్యః| 
శూద్రాయాం వైశ్యా ఉత్పన్నా కరణీ| 
తస్యాం కరణ్యాం మాహిష్యాదుత్పన్నో రథకారః| 
తథా చ యాజ్ఞవల్క్యః-'మాహిష్యేణ కరణ్యాంతు రథకారః ప్రజాయతే' ఇతి 'తస్య చ రథకార స్యాధానకాలో వర్షర్తుః||
వైశ్యస్త్రీ యందు క్షత్రియుని వలన జనించినవాఁడు మాహిష్యు డనఁబడును. శూద్ర స్త్రీ యందు వైశ్యుని వలన జనించిన స్త్రీ కరణి యనబడును. ఆ కరణియందు మాహిష్యుని వలన జనించినవాడు రథకారుడు అని చెప్పబడుచున్నాఁడు. ఇది రూఢార్థం. ఇక్కడ ముచ్చటించినవి అన్నీ సంకీర్ణజాతులు.
"రథం కరోతీతి రథకారః" అను వ్యుత్పత్తిచే రథకార శబ్దమునకు రథము చేయువాడు అని అర్థం. కాని రథము చేయువాడు అనునది గౌణార్థము; సంకీర్ణజాతి జనితుడు అనునది ముఖ్యార్థము. గౌణము అనగా వ్యుత్పత్తి సిద్ధము; ముఖ్యము అనగా రూఢము.
అట్టియెడ ఆధాన ప్రకరణమున వర్ష ఋతువునందు రథాకారున కాధానము కావింపఁబడవలయు నని చెప్పఁబడింది. ఇందు బ్రకరణ గృహీత రథకారశబ్దమునకు సంకీర్ణజాతి జనితుడు రథకారుఁడా, లేక రథములు చేయువాడా అని శంక వొడమ, "అవయవసిద్ధేః సముదాయసిద్ధి ర్బలీయసీ" (అవయవ సిద్ధార్థము కంటే సముదాయ సిద్ధార్థము అనఁగా రూఢార్థము బలవత్తరము అను పరిభాషచే పంకజమునకు అవయవసిద్ధములవు బురదలో పుట్టిన నత్త మున్నగునవి నిరాకృతములై పద్మము అను ముఖ్యార్థమే స్వీకరింప బడుచున్నటుల గౌణార్థము నిరాకృతమై ముఖ్యమవు సంకీర్ణజాతివాచక రథకారుఁడే గ్రహింపఁబడవలయునని యాచార్యులచే సిద్ధాంతీకరింపఁబడింది.) ఏతావతా గౌణార్థమును వదలి ముఖ్యార్థమును బోధించు పట్ల నీ న్యాయము ప్రవర్తించును అని సారాంశము.పంకజం అంటే పద్మము అయినా కావచ్చు, నత్త అయినా కావచ్చు కాని పంకజము అనగానే అందరికీ సామాన్యంగా అర్థం అయేది పద్మము అనే కనుక ఆ అర్థమే రూఢి చేద్దాం అని తాత్పర్యం.
లోక్‌సభ సభ్యులు
లోక్ సభ భారత పార్లమెంటు లోని క్రింది సభ. దీని కోసం ప్రతి ఐదు సంవత్సరాలకు ఒకసారి సార్వత్రిక ఎన్నికలు జరుగుతాయి.
దీనికి ఎన్నికైన సభ్యులను లోక్ సభ సభ్యులు అని పిలుస్తారు.
11వ లోక్‌సభ
11వ లోక్ సభ, ( 15 May 1996 – 4 December 1997) 1996 లో జరిగిన సాధారణ ఎన్నికల ద్వారా ఏర్పాటుచేయబడింది.ఏ పార్టీకి స్పష్టమయిన మెజారిటీ రాకపోవడం వల్ల సంకిర్ణ ప్రభుత్వం ఏర్పడింది.అటల్ బిహారీ వాజపేయి నాయకత్వంలో భారతీయ జనతా పార్టి అతిపెద్ద పార్టీ గా అవతరించింది.అందువల్ల ఆనాటి అధ్యక్షుడు శంకర్ దయాళ్ శర్మ, వాజపేయిని ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేయుటకు ఆహ్వానించారు. అపుడు వాజపేయి భారత 10వ ప్రధానమంత్రిగా ఎన్నుకోబడ్డారు. కానీ బి.జె.పి ఇతర పార్టీల మద్దతును కూడగట్టుకొవటంలో విఫలమై, సభలో ఆధిక్యతను నిరూపించుకోలేకపోయింది. పార్లమెంటులో మెజారిటీ పొందలేమని స్పష్టమైన వెంటనే, 13 రోజుల అనంతరం వాజపేయి తన పదవికి రాజీనామా చేశారు.
తరువాత యునైటెడ్ ఫ్రెంట్ 332 మంది సభ్యుల మద్దతుతో ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసి జనతాదళ్ పార్టీకి చెందిన హెచ్.డి.దేవెగౌడ ను తమ నాయకుడిగా నియమించింది.హెచ్.డి.దేవెగౌడ భారతదేశ 12 వ ప్రధానమంత్రి గా జూన్ 1 1996 ణా భాద్యతలు స్వీకరించారు.కాని యునైటెడ్ ఫ్రెంట్ లో అంతర్గత కుమ్ములాటల వల్ల దేవెగౌడ ఏప్రిల్ 21 1997 ణా రాజీనామ చేయగా అతని స్థానంలోనికి అప్పటి విదేశాంగమంత్రి ఇందర్ కుమార్ గుజ్రాల్ ఐ.కె.గుజ్రాల్ నియమితుడయ్యాడు.కాని లాలూ ప్రసాద్ యాదవ్ తన మద్ధతును ఉపసంహరించుకోవడంతో ఐ.కె.గుజ్రాల్ ప్రధాని పదవి నుండి వైదొలిగారు.The list of members as published by the Election Commission of India:
10వ లోకసభ సభ్యులు
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ నుండి ఎన్నికైన లోక్ సభ సభ్యులు.
చెన్నై నగర బస్సు మార్గాలు
The Metropolitan Transport Corporation runs a mixed fleet of regular and deluxe 
buses up to distances of 50 km from the city of Chennai, India. Since February 2007, the corporation has been 
augmenting and replacing its aged fleet with new buses every month.
The majority of the old buses in the fleet are phased out. These buses usually sport a green livery and have the cheapest fare starting at Rs.3.
Most of the new buses that have been inducted are deluxe semi low floored buses with automatic doors. The buses feature 
comfortable plastic moulded upholstered seating, better legroom, comfortable and brightly lit interiors and better ventilation.
The buses are also BS IV emission standard compliant. The fare for the deluxe buses start at Rs.7 and can go up to a maximum of Rs.15 for a 40 km journey. The deluxe buses were initially introduced as blue line, yellow line, orange line and white line 
services. But this was later classified as just deluxe services.
As of 11 November 2011, 100 air conditioned Volvo buses have also been added to the fleet, running on around 20 [at least16 
permanent and 4 reduced services] different routes. The fares for these buses start from Rs.15 up to a maximum of Rs.30 (within city 
limits) and Rs.75 (suburbs and other districts) The total fleet strength of the MTC is 3,637 as of 22 November 2012. The minimum bus fare was increased to Rs.7 from Rs.5 for deluxe buses in November 2011.
Legend: HF- High Frequency Route, NS - Night Service Route, LF - Low Frequency Route
9వ లోకసభ సభ్యులు
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ నుండి ఎన్నికైన 9వ లోకసభ సభ్యులు.
సముద్రాల వేణుగోపాలాచారి
సముద్రాల వేణుగోపాలాచారి గారు తెలుగుదేశం పార్టీ తరపున ఆదిలాబాదు లోకసభ నియోజకవర్గం ఎమ్.పి.గా 1996 నుండి 2004 వరకి మూడుసార్లు ఎన్నికయ్యారు. ఈయన నిర్మల్ లో 1959 మే 10న జన్మించారు. ఈయన తల్లిదండ్రులు వెంకటరత్నమ్మ, లక్ష్మణాచారి.
ఎం.ఏ (సైకాలజీ), ఏం.ఏ (ఆర్కాలజీ) ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం లోనూ, D.H.M.S డా. జయసూర్య ప్రభుత్వ హోమియో వైద్య కళాశాలలో చదివారు.
1988 మే 20న రేవతితో వివాహం జరిగింది. వీరికి ఒక కుమారుడు, ఒక కూమార్తె.
వైద్యం, వ్యవసాయం, సమాజ సేవకుడుహరారే, పెరు, రష్యా, స్వీడన్,యు.ఎస్.ఏ (విద్యుత్ మరియు సంప్రదాయేతర శక్తి వనరుల యూనియన్ మంత్రి; సభ్యుడు, భారతీయ పార్లమెంటరీ ప్రతినిధి, 100 వ IPU కాన్ఫరెన్స్, మాస్కో, 1998)
అల్లోల ఇంద్రకరణ్ రెడ్డి
అల్లోల ఇంద్రకరణ్ రెడ్డి గారు భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ తరపున ఆదిలాబాదు లోకసభ నియోజకవర్గం ఎమ్.పి.గా 10వ లోక్ సభ (1991-96), 14వ లోక్ సభ ఉపఎన్నికలలో ఎన్నికయ్యారు. ఈయన ఆదిలాబాదు జిల్లా నిర్మల్ మండలం ఎల్లపల్లిలో 1949 ఫిబ్రవరి 16న జన్మించారు. ఈయన తండ్రి నారాయణరెడ్డి.
బి.కాం (గిరిజ ప్రభుత్వ కళాశాల, నిజామాబాద్) లోనూ, ఎల్.ఎల్.బి ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం లా కళాశాలలో చదివారు.
1975 మే 4న విజయలక్ష్మితో వివాహం జరిగింది.
ఉపాధ్యాయుడు, వ్యవసాయదారుడు, సమాజ సేవకుడుహాంకాంగ్, మలేసియా, సింగపూర్, శ్రీలంక, థాయిలాండ్, ఫిలిప్పీన్స్ దేశాలు సందర్శించాడు.
ఆంగికాభినయం
చతుర్విధ అభినయములు లలో మొదటిది.
మానవుడు చలన జీవి అవడంతో ప్రాణమున్నంత వరకు చలిస్తూనే ఉంటాడు. ఒక భావాన్ని వ్యక్తీకరించడానికి భాషే కాకుండా వివిధ అంగాలు లేదా అవయవాలను కూడా ఉపయోగిస్తాడు. ఒక్కోసారి రెండూ ఉపయోగిస్తాడు. ఒక్కోక్కపుడు తల ఊపుతాడు. ఏమాత్రం చలనం లేకుండా మాట్లాడితే శిలప్రతిమ మాట్లాడినట్లు ఉంటుంది. సహజత్వం చచ్చిపోతుంది.
లోక వృత్తానుకారి, లోక ప్రతిబింబము అయిన నాటక ప్రదర్శనలో నటులు చేతులు, ఇతర అవయవాలతో భావాన్ని వ్యక్తీకరించడమే ఆంగికాభినయం.
దీనికి లోకమే ప్రమాణం. ఇది లోక వృత్తానుకరణం. లోకంలోని ప్రజలు ఏయే అవస్థలలో చేతులు, ఇతర అవయవాలను ఎలా కదుపుతారో బాగా గుర్తించి, ఆయా విన్యాసాలను అభ్యసించి తనవిగా చేసుకొని రంగస్థలంపై ప్రదర్శించాలి.
మానవుల వైఖరి, అంగ విక్షేపం వివిధ రకాలుగా సంలోషంతో ఉన్నపుడు ఒకవిధంగా, బాధలో ఉన్నపుడు మరోవిధంగా ఉంటుంది. ఒకే అవస్థలో భిన్న వ్యక్తులు భిన్న భిన్న రీతుల్లో ప్రపర్తిస్తారు.
అవయవాల చలనం కూడా భిన్నంగా ఉంటుంది. ఆయా పాత్రల దేశ కాల మతాదులనుబట్టి మారుతుంది. ఒకే వ్యక్తి ఇతరులతో మాట్లాడేటపుడు బాంధవ్యాలనుబట్టి అవయవ విన్యాసం మారుతూఉంటుంది.
కె.రతంగ్ పాండురెడ్డి
మహబూబ్‌నగర్ జిల్లాకు చెందిన రాజకీయ నాయకుడైన కె.రతంగ్ పాండురెడ్డి నారాయణపేట మండలం సింగారంలో సామాన్య రైతు కుటుంబంలో జన్మించారు. 1992లో భారతీయ జనతా పార్టీలో చేరి గ్రామకమిటీ అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యారు. అంచెలంచెలుగా ఎదుగుతూ పార్టీ మండల ప్రధాన కార్యదర్శిగా, పార్టీ మండల అధ్యక్షులుగా, 2001లో జిల్లా కిసాన్ మోర్చా అధ్యక్షుడిగా, 2004లో రాష్ట్ర కిసాన్ మోర్చా కార్యవర్గ సభ్యుడిగా, రాష్ట్ర ఉపాధ్యక్షుడిగా పనిచేశారు. 2005లో తొలి ఎంపీటీసి ఎన్నికలలో సింగారం నుంచి ఎన్నికై ఏకగ్రీవంగా మండల అధ్యక్ష పదవి పొందారు. 2009లో జిల్లా భారతీయ జనతా పార్టీ ప్రధాన కార్యదర్శిగా, 2010 మే లో జిల్లా భారతీయ జనతా పార్టీ అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యారు.
వాచికాభినయం
చతుర్విధ అభినయములు లలో రెండవది. మాటల ద్వారా భావాలను వ్యక్తీకరిస్తూ నటించడమే వాచికాభినయం. నటనలో వాచికభినయానికి చాలా ప్రాముఖ్యత ఉంది. మాటలు చదివనట్లుగా ఉండకూడదు. వాచికాభినయం అనేది సంగీతంలో సమానం. పాటలు పాడడానికి శిక్షణ ఎంత అవసరమో వాచికాభినయానికి కూడా అంతే అవసరం. సాధన చేసిన గొంతుతో మాట్లాడినపుడు మాటలు వినసొంపుగా ఉంటాయి. రససిద్ధి కలుగుతుంది. చెబుతున్న మాటలకు అర్థం తెలిసేవిధంగా, దానికనుగుణమైన ధ్వనిని కలిపి, భావాల యొక్క ప్రతిరూపాన్ని సృజనాత్మకంగా ప్రేక్షకుల కళ్లముందుంచగలిగితే వారు ముగ్ధులవుతారు.
మాటలు పలికేటపుడు శబ్ధాలకు, పదాలకు తగిన నిడివి ఇస్తూ దీర్ఘాలు, హ్రస్వాలను లయ తప్పకుండా, ఉచ్చరణ దోషాలు లేకుండా, సమాసాలకు అర్థవంతంగా విరుపులు ఇస్తూ పాత్ర స్వరూపాన్ని అందించాలి. అప్పుడే చెప్పే మాటలకు విలువ, ధరించే పాత్రకు జీవం చేకూరుతాయి.
నాటకంలో పాత్ర అభినయిస్తూ మాట్లాడడంలో అనేక రకాల గమనాలు ఉన్నాయి. వీటిని సందర్భాన్ని బట్టి రకరకాలుగా మాట్లాడవలసిన అవసరం ఉంది. కాని, ఏ రకమైన గమనానికైనా మాట్లాడేటపుడు స్పష్టమైన ఉచ్ఛారణ, బలమైన ధ్వని తరంగాలు తప్పనిసరిగా ఉండాలి.
ప్రేక్షకులకు వినిపించేవిధంగా తగిన స్థాయిలో ఆరోహణ, అవరోహణలు పాటిస్తూ, లయబద్ధంగా చెబుతూ రసోత్పత్తి జరిగేట్టు స్పష్టంగా చెప్పాలి. సాధన ద్వారా కొన్ని వాచిక దోషాలను కూడా సవరించకునే అవకాశం ఉంది.
వాచికాభినయం, నాటక విజ్ఞాన సర్వస్వం, పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం ప్రచురణ, హైదరాబాదు, 2008., పుట.546.
ఆహార్యాభినయం
చతుర్విధ అభినయములు లలో మూడవది. నాటకంలో కావ్యార్థాన్ని వ్యక్తీకరించడంలో ఆహార్యాభినయం ప్రముఖ పాత్ర వహిస్తుంది. రంగస్థలం మీద నటీనటుల ధరించే పాత్రలను సామాజికులు గుర్తుపట్టేట్లు చేపే ప్రక్రియే ఆహార్యం. ఆహార్యంతో కూడిన నటనే ఆహార్యాభినయం. తెర తీయగానే ప్రేక్షకులకు మొదట కనిపించేది రంగస్థలం మీద పాత్రల రూపాలే. రంగస్థలం మీద నిల్చున్న వ్యక్తి రాముడా, నారదుడా, జమీందారా, కార్మికుడా, పౌరోహితుడా, డాక్టరా, కర్షకుడా అన్న విషయం అతని వేషాన్ని బట్టి, ఆకారాన్ని బట్టి తెలుస్తుంది. అభినయానికి ఆహార్యం నిండుదనాన్ని ఇస్తుంది.
60 ఏళ్ల వృద్దుడి పాత్రను 16 ఏళ్ల కుర్రాడు ధరించే సందర్భాలుంటాయి. అలాంటప్పుడు ఆహార్యం తోడ్పాటులేకుండా ఆ పాత్ర నిర్వహణ చేయడం కష్టం. సరైన ఆహార్యం లేకపోతే ఆ పాత్రధారి నటన ప్రేక్షలకుల కంటికి ఆనదు.
సాత్త్వికాభినయం
చతుర్విధ అభినయములు లలో నాలుగవది. సత్త్వమనగా హృదయంలో ఆవిర్భవించిన భావం. ఇది మానవుల హృదయాలలో అవ్యక్తంగా ఉంటుంది. దీనిని ఉపయోగించి నటించడమే సాత్త్వికాభినయం. భావ ప్రకటన అనేది ఈ సాత్త్వికాభినమే.
ఇది రెండు విధాలుగా ఉంటుంది.
1. అంతరం: మనసును ఆశ్రయించుకొని ఉంటుంది.
2. బాహ్యం: దేహాన్ని ఆశ్రయించుకొని ఉంటుంది.
విభావానుభావ వ్యభిచారి సంయోగాద్రస నిష్పత్తి: అని భరతుడు చెప్పడం వల్ల ప్రేక్షకులలో అణిగివున్న రసాలను విభావానుభావ వ్యభిచారీ భావాల సంయోగం వల్ల నటుడు రసానుభూతి పొందగలుగుతాడు. ఇలా ప్రేక్షకులలో రసానుభూతిని కలిగించడమే సాత్త్వికాభినయం.