కొరోనరీ ఆర్టరీ వ్యాధి
కొరోనరీ ఆర్టరీ వ్యాధి (CAD లేదా అథెరోస్క్లెరోటిక్ హార్ట్ వ్యాధి ) అనేది మయోకార్డియం (గుండె కండరం)కు ప్రాణవాయువు మరియు పోషకాలను అందించే కొరోనరీ ఆర్టరీల లోపలి గోడలపై క్రొవ్వు పొరలు పేరుకుపోవడం ద్వారా సంభవించే ఫలితం. దీనిని కొన్నిసార్లు కొరోనరీ హార్ట్ వ్యాధి (CHD) అని కూడా పిలుస్తారు, CAD అనేది CHD యొక్క అతిసామాన్య కారణం అయినప్పటికీ, ఏకైక కారణం కాదు.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా CAD అనేది మరణానికి ప్రధాన కారణం. కొరోనరీ ఆర్టరీ వ్యాధి యొక్క లక్షణాలు మరియు సంకేతాలు, వ్యాధి ముదిరిన స్థాయిలో కనిపించినప్పటికీ, కొరోనరీ ఆర్టరీ వ్యాధి కలిగిన వ్యక్తుల్లో చాలా మందిలో వ్యాధి లక్షణాలు దశాబ్దాలపాటు కనిపించవు, ఎందుకంటే ఈ వ్యాధి తరచూ ఇది "ఆకస్మిక" గుండెపోటు రూపంలో, మొదటిసారి బయటపడే మునుపే పెరుగుతుంది. దశాబ్దాలపాటు పెరిగిన తరువాత, ఈ క్రొవ్వు పొరలలో కొన్ని పగలడం మరియు (రక్తం గడ్డకట్టే వ్యవస్థను ఉత్తేజపరచడంతో పాటుగా) గుండె కండరాలకు రక్త ప్రసరణ పరిమితంగా కావడం మొదలవుతుంది. ఈ వ్యాధి ఆకస్మిక మరణానికి అతిసామాన్య కారణం, మరియు 20 ఏళ్ళు పైబడిన పురుషులు మరియు స్త్రీల మరణాలకు అతిసామాన్య కారణం.
సంయుక్త రాష్ట్రాలలో ప్రస్తుత ధోరణులకు పరిశీలిస్తే, ఆరోగ్యవంతులైన 40-ఏళ్ళ-వయసు పురుషులలో సగానికి, మరియు ఆరోగ్యవంతులైన 40-ఏళ్ళ-వయసు స్త్రీలలో మూడింట ఒకవంతుకు, భవిష్యత్తులో CAD సంక్రమిస్తుంది. ది గిన్నిస్ బుక్ ఆఫ్ రికార్డ్స్ ప్రకారం, CAD అత్యధికంగా సంభవించే దేశం ఉత్తర ఐర్లాండ్. దీనికి విరుద్ధంగా, ఆఫ్రికాలోని మాసైతెగ ప్రజలలో గుండె వ్యాధి దాదాపు లేదు.
కొరోనరీ ఆర్టరీ వ్యాధి తీవ్రత పెరిగేకొద్దీ, కొరోనరీ ఆర్టరీ యొక్క మార్గం దాదాపు-పూర్తిగా మూసుకుపోతుంది, దీనితో మయోకార్డియానికి ప్రాణవాయువు-వాహక రక్తం ప్రసారం కావడం తీవ్రంగా తగ్గిపోతుంది. ఈ స్థాయి కొరోనరీ ఆర్టరీ వ్యాధి కలిగిన వ్యక్తులకు సామాన్యంగా ఒకటి లేదా ఎక్కువ మయోకార్డియల్ ఇంఫార్క్షన్లు (గుండెపోట్లు) వచ్చి ఉంటాయి, మరియు వారికి విశ్రాంతిలో ఆంజినా మరియు ఫ్లాష్ పల్మనరీ ఎడిమా లక్షణాలతో పాటుగా, క్రానిక్ కొరోనరీ ఇస్కీమియా సంకేతాలు మరియు లక్షణాలు ఉండవచ్చు.
మయోకార్డియల్ ఇస్కీమియా మరియు మయోకార్డియల్ ఇంఫార్క్షన్ల మధ్య తేడా గమనించాలి. ఇస్కీమియా అంటే, శరీర ధాతువుకు పంపిణీ అయిన రక్తం పరిమాణం, ఆ ధాతువు అవసరాలు తీర్చేందుకు సరిపోకపోవడం. మయోకార్డియం ఇస్కీమిక్‍గా మారినపుడు, అది అత్యున్నత స్థాయిలో పనిచేయదు. మయోకార్డియంలో ఎక్కువ ప్రాంతం ఇస్కీమిక్‍గా మారినపుడు, మయోకార్డియంయొక్క వ్యాకోచం మరియు సంకోచాలలో ఇబ్బందులు ఏర్పడవచ్చు. శరీరధాతువుకు రక్త ప్రసరణ మెరుగుపరిస్తే, మయోకార్డియల్ ఇస్కీమియాను తగ్గించవచ్చు. ఇంఫార్క్షన్ అంటే ప్రాణవాయువు-అధికంగా కలిగిన రక్తం తగిన స్థాయిలో లభించకపోవడం వలన శరీరధాతువు సరిచేయలేని మరణానికి గురయిందని అర్థం.
కొరోనరీ ఆర్టరీ వ్యాధి యొక్క వర్ణపటంలో "ఏ" స్థాయిలోనైనా ఒక వ్యక్తిలో క్రొవ్వు పొరలు పగలడం సంభవించవచ్చు. ఒక పొరలో తీవ్రమైన పగులు కారణంగా మయోకార్డియల్ ఇంఫార్క్షన్ (గుండెపోటు) సంభవించవచ్చు.
గుండెకు రక్తప్రసరణ తక్కువ కావడం వలన మయోకార్డియల్ కణాలకు ఇస్కీమియా సంభవించవచ్చు (కణానికి పోషకాలు అందకపోవడం కన్నా ప్రాణవాయువు లేకపోవడం ప్రధానం). మయోకార్డియల్ కణాలు ప్రాణవాయువు లేకపోవడం వలన మరణించవచ్చు మరియు దీనిని మయోకార్డియల్ ఇంఫార్క్షన్ అంటారు (సామాన్యంగా దీనిని గుండెపోటుగా పిలుస్తారు). దీని వలన గుండె కండరానికి నష్టం, గుండె కండరపు మరణం మరియు తరువాత గుండె కండరం తిరిగి పెరగకుండా మయోకార్డియల్ స్కారింగ్ కలుగవచ్చు. కొరోనరీ ఆర్టరీల నిరంతరమైన ఉన్నత-స్థాయి స్టెనోసిస్ వలన స్వల్పకాల ఇస్కీమియా కలుగవచ్చు, దీనివలన వెంట్రిక్యులర్ అరిథ్మియా మొదలై, చివరికి మరణానికి దారితీసే వెంట్రిక్యులర్ ఫైబ్రిలేషన్లో అంతం కావచ్చు.
CAD అనేది ధూమపానం, మధుమేహం, మరియు రక్తపోటులకు సంబంధించింది. ప్రారంభ CAD యొక్క కుటుంబ చరిత్ర అనేది CADని గుర్తించడంలో ప్రధానమైనది కాదు. చాలావరకూ కొరోనరీ ఆర్టరీ వ్యాధి యొక్క కుటుంబ సంబంధాలు సామాన్య ఆహార అలవాట్లకు చెంది ఉంటాయి. CAD కొరకు పరీక్షలో అధిక-సాంద్రత మరియు అల్ప-సాంద్రత లిపోప్రోటీన్ (కొలెస్టరాల్) స్థాయిలు మరియు ట్రైగ్లిజరైడ్ స్థాయిలు పరిశీలించడం జరుగుతుంది. ఎంతో ఒత్తిడి తరువాత కూడా, హోమోసిస్టీన్, C-రియాక్టివ్ ప్రోటీన్ (CRP), లిపోప్రోటీన్ (ఎ), కొరోనరీ కాల్షియం మరియు మరింత మెరుగైన లిపిడ్ అనాలిసిస్ వంటివి, సంప్రదాయ ప్రమాద కారకాలైన ధూమపానం, మధుమేహం మరియు రక్తపోటు వంటి వాటి ముందు తేలిపోతాయి.
చురుకైన పనులు చేసినప్పుడు, అతిగా భోంచేసినప్పుడు, లేదా ఇతర ఊహించిన సమయాల్లో సంభవించే ఆంజినా (ఛాతీ నొప్పి)ను స్థిరమైన ఆంజినా అంటారు మరియు ఇది గుండెయొక్క ధమనులు అధిక-స్థాయిలో ఇరుకైపోవడానికి సంబంధించింది. ఆంజినా లక్షణాలను తరచుగా మెటోప్రోలాల్ లేదా అటేనోలాల్ వంటి బీటాబ్లాకర్ చికిత్సతో వైద్యం చేస్తారు. స్వల్ప-చర్య మరియు దీర్ఘ-చర్య రూపాల్లో లభించే నైట్రోగ్లిజరిన్ వంటి నైట్రేట్ సమ్మేళనాలు కూడా ఈ లక్షణాలను నయం చేయడంలో ప్రభావం చూపిస్తాయి, కానీ భవిష్యత్తులో గుండెపోటుల అవకాశాల్ని తగ్గిస్తాయని తెలియదు. ప్రత్యేకమైన ఇతర మరింత ప్రభావవంతమైన వైద్య చికిత్సలు, ముఖ్యంగా అంతర్గత అథెరోమటస్ వ్యాధికి, అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి.
తీవ్రత, స్వభావం లేదా కాలావధిలో మార్పులు కలిగిన ఆంజినాను అస్థిర ఆంజినా అంటారు. అస్థిర ఆంజినా అనేది, మయోకార్డియల్ ఇంఫార్క్షన్ మునుపు రావచ్చు, మరియు దీనికి అత్యవసర వైద్య సేవలు అవసరం. ప్రాణవాయువు, ఇంట్రావీనస్ నైట్రోగ్లిజరిన్, మరియు ఆస్పిరిన్లతో దీనికి చికిత్స చేయవచ్చు. ఆంజియోప్లాస్టీ వంటి ఇంటర్వెన్షనల్ ప్రక్రియలు చేయవచ్చు.
సామాన్యంగా, కొరోనరీ ఆర్టరీ వ్యాధి అనేది కొరోనరీ ఆర్టరీ (గుండె కండరానికి రక్తం పంపిణీ చేసే ధమనులు) లోపలి నునుపైన, స్థితిస్థాపక పొరలో, అథెరోస్క్లెరోసిస్ అభివృద్ధి చెందినప్పుడు సంభవిస్తుంది. అథెరోస్క్లెరోసిస్ వచ్చినప్పుడు, ధమని యొక్క పొర గట్టిగా, బిగుతుగా మరియు అన్ని రకాల "అశుభ్ర" పదార్థాలతో వాపుకు గురవుతుంది - ఇందులో కాల్షియం నిల్వలు, క్రొవ్వు నిల్వలు, మరియు అసాధారణంగా పాడయిన కణాలు - ఒక పొరగా ఏర్పడతాయి. రక్త నాడుల కండరాల పొరలో కాల్షియం ఫాస్ఫేట్ల నిల్వలు (హైడ్రాక్సీఅపటైట్స్), ధమనులను బిగుతుగా తయారుచేయడంలో మాత్రమే కాక, కొరోనరీ ఆర్టీరియోస్క్లెరోసిస్ ప్రారంభ దశ మొదలవడంలో ప్రధానపాత్ర పోషిస్తాయి. దీనిని క్రానిక్ మూత్రపిండ వ్యాధి మరియు హెమోడయాలిసిస్ లలో కాల్సిఫికేషన్ యొక్క మెటాస్టాటిక్ యంత్రాంగంలో చూడవచ్చు (రైనర్ లీడ్కే 2008). ఈ రోగులు మూత్రపిండాల రుగ్మతతో బాధపడినప్పటికీ, వారిలో దాదాపు యాభై శాతం మంది కొరోనరీ ఆర్టరీ వ్యాధి కారణంగా మరణిస్తారు. పొరలను, ధమని మార్గం లోపలి చొచ్చుకునిపోయి, రక్తప్రసరణకు పాక్షికంగా అడ్డంకి కలిగించే పెద్ద "మొటిమలు"గా భావించవచ్చు. కొరోనరీ ఆర్టరీ వ్యాధి రోగులకు కేవలం ఒకటి లేదా రెండు పొరలు ఉండవచ్చు, లేదా వారి కొరోనరీ ఆర్టరీల నిండా డజన్లకొద్దీ ఉండవచ్చు. అయినప్పటికీ, వైద్యశాస్త్రంలో "“కార్డియాక్ సిండ్రోం X ”" అనే పదం ఉంది, ఇందులో ఒక ఆంజియోగ్రామ్ (కొరోనరీ ఆంజియోగ్రామ్) తీసినప్పుడు, వారి గుండెలోని పెద్ద కొరోనరీ ఆర్టరీలలో అడ్డంకుల సూచనలు లేని వ్యక్తుల్లో, ఛాతీ నొప్పి (ఆంజినా పెక్టోరిస్) మరియు ఛాతీలో అసౌకర్యాన్ని సూచిస్తుంది.
“కార్డియాక్ సిండ్రోం X” ఎలాంటి కారణాల వలన వస్తుందో నిర్దిష్టంగా ఎవరికీ తెలియదు మరియు దానికి ఒకే కారణం ఉండడం అసంభావ్యం. ఈనాడు, “కార్డియాక్ సిండ్రోం X” కలిగించే ప్రధాన కారకం" “మైక్రోవాస్కులర్ డిస్‍ఫంక్షన్ ”గా మనం భావిస్తాము" . “మైక్రోవాస్కులర్” అనే పదం, అతి సూక్ష్మ రక్త నాడుల్ని సూచిస్తుంది, మరియు ఈ సందర్భంలో, అతి సూక్ష్మ ధమనులను (ఆర్టెరియోల్స్, గుండెయొక్క రక్త నాళికలు) సూచిస్తుంది. “కార్డియాక్ సిండ్రోం X” కలిగిన వ్యక్తులకు అధికమైన నొప్పి భావన ఉంటుందని పరిశోధనల్లో తేలింది, దీని అర్థం వారు ఛాతీ నొప్పిని, సగటు వ్యక్తులకన్నా మరింత తీవ్రంగా అనుభవిస్తారు.
ఎక్కువ మంది స్త్రీలకూ తోట రకం కొరోనరీ ఆర్టరీ వ్యాధి ఉంటుంది. అరుదుగా, “కార్డియాక్ సిండ్రోం X” కలిగిన స్త్రీలకు సామాన్య ఆంజినా లక్షణాలు ఉంటాయి, వీటికి అథెరోస్క్లెరోటిక్ పొరలతో సంబంధం ఉండదు; అంటే, స్థానికమైన అడ్డంకులు ఉండవు. ఈ స్త్రీల రక్తనాడుల్లో వ్యాపనం అసాధారణంగా ఉంటుందని శాస్త్రజ్ఞులు భావిస్తారు. కొందరు తప్పుగా ధమనియొక్క లోపలివైపు పూర్తి పొర మొత్తంగా గట్టిపడుతుందని, దీంతో పొరలు, ధమనియొక్క గోడకు సమాంతరంగా ఏర్పడుతుందనీ చెబుతారు, కానీ దీనికి వైజ్ఞానికమైన రుజువు లేదు. కార్డియాక్ కాథెటరైజేషన్ చేసినప్పుడు, వారి కొరోనరీ ఆర్టరీలు నునుపైన గోడలు కలిగి, సాధారణంగా కనిపిస్తాయి, కానీ, అవి వ్యాసంలో "చిన్నవి"గా కనిపించవచ్చు. అంతేకాక: సాధారణంగా స్త్రీల కొరోనరీ ఆర్టరీలు (అన్ని ధమనుల్లాగే), పురుషులలో కంటే చిన్నవిగా ఉంటాయి.
ఎంతో ఊహాగానాల తరువాత కూడా, “కార్డియాక్ సిండ్రోం X” కారణంగా తీవ్రమైన గుండె పోట్లు (మయోకార్డియల్ ఇంఫార్క్షన్) వచ్చిన దాఖలాలు లేవు. సామాన్య కొరోనరీ ఆర్టరీ వ్యాధి కన్నా, సిండ్రోం-X కొరోనరీ ఆర్టరీ వ్యాధి ఉండడం మంచిదిగా భావిస్తారు, కానీ ఇది మరీ ఆటంకపరిస్థితి కావడం వలన, మంచిది కాదు.
పురుషులకన్నా ఎక్కువగా స్త్రీలకే "సిండ్రోం X" వచ్చేందుకు కారణాలు పూర్తిగా స్పష్టం కాదు; అయినప్పటికీ, స్త్రీలకే ప్రత్యేకమైన హార్మోనులు మరియు ఇతర ప్రమాద కారకాలు, ఇందులో పాత్ర పోషించవచ్చు. స్త్రీలలో రక్తనాడులు జీవితాంతం, వివిధ స్థాయిల ఈస్ట్రోజన్కు గురవుతాయి, ఇది మొదటిసారి క్రమమైన ఋతుక్రమ చక్రాలలో మరియు తరువాత, ఇంకా వయసుతో పాటుగా ఈస్ట్రోజన్ స్థాయిలు తగ్గడంతో, మెనోపాజ్ సమయంలో జరుగుతుంది. రక్తనాడుల సంకోచ వ్యాకోచాలను, మరియు గాయాలకు వాటి స్పందనను, ఈస్ట్రోజన్ ప్రభావితం చేస్తుంది, కాబట్టి ఈస్ట్రోజన్ స్థాయిల్లో మార్పులు, రక్తనాడుల ప్రతిచర్యలలో మార్పులు తెస్తాయి. పురుషుల నాడుల కన్నా స్త్రీల నాడులు మరిన్ని మార్పులకు అనుగుణంగా "రూపకల్పన" చేయబడి ఉండవచ్చు, ఇందు వలన ధమనులు (ఎండోథెలియల్ కణాలు) మరియు ధమనుల గోడలలో నునుపైన కణాల పొరల్లో సమస్యలు ఏర్పడే అపాయం పెరగవచ్చు.
ఈ రోగులలో ఎండోథెలియల్ రుగ్మతకు ఎన్నో కారణాలు ఉండే అవకాశం ఉంది, మరియు రక్తపోటు, హైపర్-కొలెస్టరాలేమియా, డయాబెటిస్ మెల్లిటస్ మరియు ధూమపానం వంటి ప్రమాద కారకాలు, ఇది అభివృద్ధి చెందేందుకు దోహదపదవచ్చు. సిండ్రోం X కలిగిన రోగుల్లో ఎక్కువ మంది ఋతుక్రమం ఆగిపోయిన స్త్రీలు, కాబట్టి స్త్రీ రోగుల్లో ఈస్ట్రోజన్ లోపం వ్యాధికారక మూలకంగా చెబుతారు. హార్మోను స్థాయిలలో మార్పులకు అదనంగా, రక్త నాడుల సమస్యలకు ఇతర ప్రమాద కారకాలుగా, ప్రత్యేకంగా స్త్రీలకు సంబంధించిన ప్రీఎక్లంప్సియా (గర్భం సమయంలో అధిక రక్తపోటుకు సంబంధించిన సమస్య) మరియు పుట్టుకలో తక్కువ బరువున్న బిడ్డలను కనడం వంటివి కావచ్చు. కానీ, ఇన్ని సమస్యలు ఉన్నప్పటికీ, మొత్తమ్మీద స్త్రీ జాతి కొరోనరీ ఆర్టరీ వ్యాధి నుండి రక్షణ కలిగి ఉన్నట్టు చెప్పుకోవచ్చు.
కార్డియాక్ సిండ్రోం X అనేది తరచూ వేరుచేయడం యొక్క నిర్ధారణ, ఇందులో ఆంజియోగ్రఫీలో కొరోనరీ ఆర్టరీ సన్నబడడం ఉండకపోయినా, సామాన్యమైన గుండె నొప్పులు ఉంటాయి. సిండ్రోం-X గురించి తెలుసుకునేప్పుడు, సుమారు 80% గుండె నొప్పులకు, గుండెతో సంబంధం లేదని అర్థం చేసుకోవడం ముఖ్యం. కాబట్టి, రోగులను అనవసరంగా గుండె వ్యాధి కలిగినట్టూ చెప్పడాన్ని నివారించడానికి, సామాన్యమైన గుండె నొప్పుల లక్షణాలను జాగ్రత్తగా గుర్తించడం ముఖ్యం:“కార్డియాక్ సిండ్రోం X” రోగనిర్ధారణ - స్త్రీలలో సామాన్యంగా కనిపించే అరుదైన కొరోనరీ ఆర్టరీ వ్యాధి, ముందే చెప్పినట్టూ, ఒక "వేరుపరచే" రోగనిర్ధారణ. కాబట్టి, సామాన్యంగా కొరోనరీ ఆర్టరీ వ్యాధి అనుమానం ఉన్న ఎలాంటి రోగికైనా అవే పరీక్షలు ఉపయోగిస్తారు:
సిండ్రోం-X కొరోనరీ ఆర్టరీ వ్యాధి చికిత్సా ప్రయత్నాలలో ఎన్నో రకాల ఔషధాలు ఉపయోగించబడతాయి: నైట్రేట్లు, కాల్షియం ఛానల్ వ్యతిరేక పదార్థాలు, ACE-ఇన్హిబిటర్లు, స్టాటిన్లు, ఇమిప్రమిన్ (అనల్జీసియా), ఎమినోఫిల్లిన్, హార్మోను మార్పిడి చికిత్స (ఈస్ట్రోజన్), చివరికి విద్యుత్తుతో వెన్నుపూస ఉత్తేజపరచడం వంటివి ఈ లక్షణాలను తొలగించడానికి ఉపయోగిస్తారు - వీటికి మిశ్రమ ఫలితాలు ఉంటాయి. ఎంతో తరచుగా, ఈ స్త్రీల జీవన నాణ్యత తక్కువగా ఉంటుంది.
సిండ్రోం-X కొరోనరీ ఆర్టరీ వ్యాధి గురించి ప్రత్యేకమైన నివారణా పద్ధతులు తెలియనప్పటికీ, గుండెకు-ఆరోగ్యకరమైన అలవాట్లను చేసుకోవడం మంచి ప్రారంభం. ఇందులో కొలెస్టరాల్ మరియు రక్త పోటు స్థాయిలు గమనించడం, తక్కువ-క్రొవ్వు ఆహారం తీసుకోవడం, క్రమం తప్పకుండా వ్యాయామం చేయడం, ధూమపానం మానివేయడం, ఉల్లాసం కలిగించే మందులు వాడకపోవడం, మరియు మద్యపానం తగ్గించడం వంటివి ఉంటాయి. అయినప్పటికీ, “కార్డియాక్ సిండ్రోం X”తో బాధపడే స్త్రీలకూ ఒక క్రొత్త ఎంపిక ఉండవచ్చు: ప్రోటీన్ ఆధారిత ఆంజియోజెనెసిస్. ఈ క్రొత్త ప్రోటీన్-ఆధారిత ఆంజియోజెనిక్ చికిత్స - ఫైబ్రోబ్లాస్ట్ గ్రోత్ ఫాక్టర్ 1 (FGF-1) ఉపయోగించేది - ఏకైక చికిత్సగానూ, మరియు బైపాస్ శస్త్రచికిత్సతో పాటుగానూ చేయవచ్చు – తద్వారా సంప్రదాయ బైపాస్ శస్త్రచికిత్స యొక్క పరిమితులను అధిగమించవచ్చు. ఔషధ చికిత్స తరువాత, ఇంటర్వెన్షనల్ ప్రక్రియలు, మరియు కొరోనరీ ఆర్టరీ బైపాస్ గ్రాఫ్టింగ్, ఆంజియోజెనెసిస్ అనేవి ప్రస్తుతం ఒక క్రొత్త, ప్రత్యేకమైన మరియు – ఇప్పటివరకూ మనకు తెలిసిన మూడు మానవ వైద్య ప్రయత్నాలలో – స్త్రీల కొరోనరీ ఆర్టరీ వ్యాధి లక్ష్యంగా ప్రభావవంతమైన వైద్యవిధానాలను అందిస్తాయి.
ఈ క్రిందివి CAD అభివృద్ధి చెందడానికి స్వతంత్ర ప్రమాద కారకాలుగా ధ్రువీకరించబడ్డాయి:
గణనీయమైన, కానీ పాక్షిక ప్రమాదకారకాలు ఇవి:
ప్రమాదకారకాలను ఈ విధంగా వర్గీకరించవచ్చు
కొరోనరీ ఆర్టరీ వ్యాధి యొక్క ప్రమాదాన్ని నిర్ణయించడానికి, ఎన్నో ప్రమాద అంచనా వ్యవస్థలు ఉన్నాయి, వీటిలో పైన చెప్పిన వివిధ కారకాలకు భిన్న ప్రాముఖ్యత ఉంటుంది. ఒక ప్రముఖ ఉదాహరణ "ఫ్రామింఘాం స్కోర్", దీనిని ఫ్రామింఘాం గుండె పరిశోధనలో ఉపయోగిస్తారు. ఇది ప్రధానంగా వయసు, లింగము, మధుమేహం, మొత్తం కొలెస్టరాల్, HDL కొలెస్టరాల్, పొగాకు త్రాగడం మరియు హృదయ సంకోచ రక్తపోటులపై ఆధారపడుతుంది.
పశ్చిమ ప్రపంచంలో కొరోనరీ ఆర్టరీ వ్యాధి అనేది గుండె వ్యాధి యొక్క అత్యంత సామాన్య రూపం. నివారణ అనేది ప్రధానంగా, మారే వీలున్న ప్రమాద కారకాలపై ఆధారపడుతుంది, ఇందులో కొలెస్టరాల్ స్థాయిలు తగ్గించడం, స్థూలకాయం మరియు రక్తపోటు గమనించడం, నిశ్చల జీవన విధానం నివారించడం, ఆరోగ్యకరమైన ఆహార ఎంపికలు చేసుకోవడం, మరియు ధూమపానం నిలిపివేయడం వంటివి ఉంటాయి. హోమోసిస్టీన్ స్థాయిలు తగ్గించడం వలన మరిని గుండె పోట్లు వచ్చే అవకాశం ఉన్నట్టూ కొంత నిదర్శనం ఉంది (NORVIT ప్రయోగం). డయాబెటిస్ మెల్లిటస్లో, అతి కటువైన రక్తంలో చక్కర నియంత్రణ వలన గుండెకు ప్రమాదం ఎక్కువవుతుందని నిదర్శనం లేనట్టే, కానీ చక్కర నియంత్రణ బావుంటే, ఇతర ఆరోగ్య సమస్యలైన మూత్రపిండాల వైఫల్యం మరియు అంధత్వం వంటివి తగ్గుతాయని కనిపిస్తుంది. కొందరు ఒమేగా-3 క్రొవ్వు ఆమ్లాలు మరియు విటమిన్ C అధికంగా కలిగిన ఆహారాల్ని సిఫారసు చేస్తారు. ది వరల్డ్ హెల్త్ ఆర్గనైజేషన్ (WHO) కొరోనరీ ఆర్టరీ వ్యాధి యొక్క ప్రమాదాన్ని తగ్గించడానికి, "తక్కువ నుండి మితమైన మద్యపానం" తీసుకొమ్మని చెబుతుంది, కానీ దీనికి వైజ్ఞానిక కారణం మరియు నిర్దిష్టమైన రుజువులు లేవు.
మరెన్నో ఇతర శరీరధర్మశాస్త్ర విషయాలు మరియు హోమియోస్టాటిక్ యంత్రాంగాలను ప్రస్తుతం వైజ్ఞానికంగా పరిశోధించడం జరుగుతోంది. CAD కలిగిన రోగులు మరియు CAD నివారించే ప్రయత్నాలు చేసేవారికి, తక్కువ సాంద్రత లిపోప్రోటీన్లు (LDLలు), ట్రయాసీల్‍గ్లిజరాల్ మరియు అపోలిపోప్రోటీన్-B ఉత్పత్తిని తగ్గించడానికి, త్వరితంగా ఆక్సీకరణ చెందే క్రొవ్వులను నివారించమని (ఉదా, కరిగిన క్రొవ్వులు మరియు క్రొవ్వు-ఆమ్లాలు), కార్బోహైడ్రేట్లను మరియు ప్రాసెస్డ్ చక్కెరను తగ్గించమని సలహా ఇస్తారు.
రక్తపోటు సాధారణంగా ఉంచుకోవడం, వ్యాయామం మరియు ధూమపానం మానడం కూడా ముఖ్యం. ఈ చర్యలవల్ల, గుండె పోట్లు అభివృద్ధి చెందడం తగ్గుతుంది. ఇటీవలి పరిశోధనల ప్రకారం, LDL స్థాయిల్లో గణనీయమైన తగ్గింపు కారణంగా, కేవలం ఒక సంవత్సరం నిరంతర చికిత్సతో, 2/3 రోగుల్లో కొరోనరీ ఆర్టరీ వ్యాధి వెనుతిరగడం గమనించారు.
మెనాక్వినాన్ (విటమిన్ K), కానీ ఫిల్లోక్వినాన్ కాదు (విటమిన్ K), తీసుకోవడం ద్వారా, CAD మృత్యువు, అన్ని-కారణాల మృత్యువు మరియు తీవ్రంగా ధమనుల్లో కాల్షియం నిల్వల ప్రమాదం తగ్గుతుంది.
చీరిక లేదా ఒత్తిడి కలిగించే చర్యలు లేకుండా CADని కనుగొనడం, ఎల్లప్పుడూ కష్టమైనది. CAD రోగనిర్ధారణ మార్గాన్ని, మల్టిఫంక్షన్ కార్డియోగ్రామ్ (MCG) అభివృద్ధి చేయడం ఎంతగానో మార్చింది. MCGలో ఒక 2 తంత్రుల విశ్రాంత EKG సంకేతం, ఒక గణిత నమూనాగా మార్చబడుతుంది, మరియు ఎన్నో వేల వైద్య ప్రయోగాలతో పోల్చి, ఒక రోగియొక్క నిర్దిష్ట తీవ్రత పరిమాణాన్ని నిర్ధారిస్తారు, అంతేకాక రోగి పరిస్థితిపై ద్వితీయ, తృతీయ స్థాయి ఫలితాల్ని సరిచూస్తారు. MCG పరీక్షల ఫలితాలను 8 వైద్య ప్రయోగాలలో ఉపయోగించి, 50,000 మందికి పైగా రోగుల వివరాలను సేకరించాక, ఈ వ్యవస్థ కొరోనరీ ఆంజియోగ్రఫీతో పోల్చగల కచ్చితత్వాన్ని ప్రదర్శించింది (90% సంపూర్ణ సున్నితత్వం, 85% నిర్దిష్టత).
సంకేత ప్రక్రియ మరియు వ్యవస్థ విశ్లేషణలో అత్యాధునిక పద్ధతులు ఉపయోగించడం, మరియు ఉన్నత-స్థాయి వైద్య వివరాలు కలిగి ఉండడం ద్వారా ఈ స్థాయి కచ్చితత్వం సాధ్యమవుతుంది, దీనివలన రోగనిర్ధారణలో వైద్యులకు సాయం చేయడానికి, పరిమాణాత్మక, నిరూపణ-ఆధారిత ఫలితాలను MCG అందిస్తుంది. ఇంకా MCGకి ది అమెరికన్ మెడికల్ అసోసియేషన్, దాని జూలై 2009 CPT అప్‍డేట్‍లో ఒక కాటగిరీ III CPT కోడ్ ప్రదానం చేసింది.
వ్యాయాయం యొక్క లాభాల్ని పక్కన పెడితే; వైద్యులు, తమ రోగులకు వ్యాయామం చేయమని సలహా ఇచ్చేందుకు సమయం వెచ్చించడం అవసరమా అన్నది అస్పష్టం. ది U.S. ప్రివెంటివ్ సర్వీసెస్ టాస్క్ ఫోర్స్ (USPSTF), టోకు నియంత్రణ ప్రయోగాల ఆధారంగా చేసిన ఒక వ్యవస్థాత్మక సమీక్షద్వారా రోగులకు వైద్యులు, వ్యాయామం చేయమని సలహా ఇవ్వడాన్ని సిఫారసు చేయడానికి 'తగని సాక్ష్యం' కనుగొన్నది, కానీ "ఇది క్రానిక్ వ్యాధి, సంభావ్యత మరియు మ్రుత్ర్య్వు ప్రమాదాల్ని నివారించడంలో శారీరక శ్రమ ప్రభావం రుజువును సమీక్షించలేదు", ఇది కేవలం సలహా ఇవ్వడం యొక్క ప్రభావాన్నే పరిశీలించింది. అయినప్పటికీ, ది అమెరికన్ హార్ట్ అసోసియేషన్, ఒక అవ్యవస్థాత్మక సమీక్ష ఆధారంగా, రోగులు వ్యాయామం చేయాలని వైద్యులు సూచించవచ్చని తెలిపింది.
కఠినమైన ఆహార పద్ధతితో కలిగిన క్రమం తప్పని గుండె వ్యాయామాలతో, కొరోనరీ ఆర్టరీ వ్యాధి పాక్షికంగా వెనుతిరిగేలా చేయవచ్చని సూచించడం జరిగింది.క్రొవ్వు ఆమ్లం తీసుకోవడం (సామాన్యంగా మార్గరిన్ వంటి ఉదజనీకృత ఉత్పత్తులలో ఉండేది) వలన అథెరోస్క్లెరోసిస్ సూచకమైన ఎండోథెలియల్ రుగ్మత అభివృద్ధి చెందుతున్నట్టూ తెలిసింది. క్రొవ్వు ఆమ్లాలు తీసుకోవడం వలన కొరోనరీ ఆర్టరీ వ్యాధి ప్రమాదం పెరుగుతున్నట్టూ తెలిసింది
పీచు, పొటాషియం, నైట్రిక్ ఆక్సైడ్ (ఆకుపచ్చని ఆకుకూరల్లో), మోనోఅన్‍శాచ్యురేటెడ్ క్రొవ్వు, పాలీఅన్‍శాచ్యురేటెడ్ క్రొవ్వు, సపోనిన్లు, లేదా లెసిథిన్ కలిగిన ఆహారాలు కొలెస్టరాల్ స్థాయిలను తగ్గిస్తాయని చెప్పబడింది. గ్రీజు, ఉప్పు, క్రొవ్వు ఆమ్లం, లేదా ‍శాచ్యురేటెడ్ క్రొవ్వు అధికంగా కలిగిన ఆహారాలు కొలెస్టరాల్ స్థాయిలను పెంచుతాయని చెప్పబడింది.
75 నుండి 81 mg/d కన్నా తక్కువ మోతాదులో ఆస్పిరిన్ వాడకం, కార్డియోవాస్కులర్ సంఘటనల సంభవాన్ని తగ్గించవచ్చు. ది U.S. ప్రివెంటివ్ సర్వీసెస్ టాస్క్ ఫోర్స్, 'కొరోనరీ ఆర్టరీ వ్యాధి ప్రమాదం అధికంగా కలిగిన వయోజనులకు వైద్యులు, ఆస్పిరిన్ కెమో-ప్రివెన్షన్ ఉపయోగాన్ని చర్చించాలని బలంగా సిఫారసు చేసింది'. అధికమైన ప్రమాదాన్ని టాస్క్ ఫోర్స్ ఈ విధంగా నిర్వచిస్తుంది, '90 ఏళ్ళ పైబడిన పురుషులు, ఋతుక్రమం ఆగిపోయిన స్త్రీలు, మరియు కొరోనరీ ఆర్టరీ వ్యాధి ప్రమాదకారకాలు కలిగిన యువ వ్యక్తులు (ఉదాహరణకు, రక్తపోటు, మధుమేహం, లేదా ధూమపానం) గుండె వ్యాధికి గురయ్యే ప్రమాదం అధికంగా ఉంటుంది, మరియు వీరు ఆస్పిరిన్ చికిత్సను పరిగణించవచ్చు'. మరింత నిర్దిష్టంగా, అధిక-ప్రమాదం కలిగిన వ్యక్తులంటే '5-ఏళ్ళ ప్రమాదం ≥ 3% కలిగిన వారు'. ఒక ప్రమాద మాపకం అందుబాటులో ఉంది.
ఆరోగ్యవంతులైన స్త్రీల విషయంలో, మరింత ఇటీవలి స్త్రీల ఆరోగ్య పరిశోధన టోకు నియంత్రిత ప్రయోగంలో, గుండెకు సంబంధించిన సంఘటనలను తగ్గించడంలో ఆస్పిరిన్ ప్రయోజనం స్వల్పం అని తెలిసింది; కానీ స్ట్రోక్గణనీయంగా తగ్గింది. ఉప-సమూహ విశ్లేషణ ద్వారా, ఈ ప్రయోజనం 65 ఏళ్ళు పైబడిన స్త్రీలకూ పరిమితమని తెలిసింది. 65 ఏళ్ళకు తక్కువ వయసు స్త్రీలలో స్వల్పమైన లాభం కనిపించినా, అమెరికన్ హార్ట్ అసోసియేషన్ ఇటీవలి అభ్యాస సూచనలు, 65 ఏళ్ళకు తక్కువ వయసు కలిగిన 'ఆరోగ్యవంతమైన స్త్రీల'లో 'చికిత్స యొక్క దుష్ప్రభావం కన్నా ఇస్కీమిక్ స్ట్రోక్ నివారించడం ప్రధానమైనప్పుడు' 'ఆస్పిరిన్' పరిగణించాలని సిఫారసు చేసింది.
అంతర్జాతీయ కాక్రేన్ సహకారంతో సంప్రదాయ ఒమేగా-3 ఉత్పత్తులపై పరిశోధనల్లో టోకు నియంత్రిత ప్రయోగాలలో తెలుసుకున్న ఉన్నత-విశ్లేషణ దుష్ఫలితాలు, మరియు ఏజెన్సీ ఫర్ హెల్త్‌కేర్ రిసెర్చ్ అండ్ క్వాలిటీచే జరుపబడిన వ్యవస్థాత్మక సమీక్షలోని పాక్షిక సత్ఫలితాలు విరుద్ధంగా ఉండడంతో, చేప నూనె ప్రయోజనం వివాదాస్పదం అయింది. ఈ రెండు సమీక్షల తరువాత, ఒక టోకు నియంత్రిత ప్రయోగం ప్రకారం, జపనీస్ హైపర్-కొలెస్టరాలెమిక్ రోగుల్లో కొరోనరీ సంఘటనలు గణనీయంగా తగ్గినట్టూ చెప్పబడింది, మరియు తరువాతి ఉపవిశ్లేషణలో అధికంగా స్వచ్ఛమైన EPA (E-EPA), జపనీస్ మధుమేహ రోగుల్లో, వారు చేపలను ఎక్కువగా తీసుకున్నా కూడా, మరింత ప్రభావవంతమని తెలిపింది.
ఒమేగా-3 క్రొవ్వు ఆమ్లాలు ఇంకా అగిసె విత్తనాల నూనె, జనప విత్తనాల నూనె, మరియు ఆక్రోట్లు వంటి వృక్ష వనరులలో కూడా లభిస్తాయి. ఒమేగా-3 (ALA) మొక్క జీవశాస్త్ర పరంగా, నీటికి చెందిన ఒమేగా-3కన్నా తక్కువ నాణ్యమైనది, ఎందుకంటే ALAను కాలేయంలో EPAగా మార్చవలసి వస్తుంది, కానీ కేవలం సుమారు ఐదు శాతం మాత్రమే మార్చబడుతుంది.
అప్పటికే నిర్ధారించబడిన వ్యాధి తిరిగి రాకుండా నివారించడాన్ని, ద్వితీయస్థాయి నివారణ అంటారు. కొరోనరీ ఆర్టరీ వ్యాధి విషయంలో దీని అర్థం, గుండెకు సంబంధించిన కోలుకునే ప్రక్రియలో ప్రమాద కారకాల నిర్వహనగా చెప్పుకోవచ్చు, ఇందులో MI, ఆంజియోప్లాస్టీ లేదా గుండె శస్త్రచికిత్సల తరువాత వైద్యశాలలో మొదలై, కనీసం మూడు నెలల వరకూ కొనసాగే 4-దశల ప్రక్రియ ఉంటుంది. గుండెకు సంబంధించిన కోలుకునే ప్రక్రియలో వ్యాయామం ప్రధాన భాగం, అంతేకాక ఇందులో ఆహారం, ధూమపాన నిర్మూలన, ఇంకా రక్తపోటు మరియు కొలెస్టరాల్ నిర్వహణ ఉంటాయి. ఈ ప్రయోజనానికి, బీటా బ్లాకర్లు కూడా ఉపయోగించవచ్చు.
అంతర్జాతీయ కాక్రేన్ సహకారం జరిపిన టోకు నియంత్రిత ప్రయోగాలయొక్క ఉన్నత-విశ్లేషణలో, "తీవ్రమైన నాన్-ST కొరోనరీ సిండ్రోం కలిగిన రోగుల్లో, క్లోపిడాగ్రెల్ మరియు ఆస్పిరిన్ కలిపి వాడడం ద్వారా కార్డియో-వాస్కులర్ సంఘటనల ప్రమాదం తగ్గించవచ్చు, ఇది కేవలం ఆస్పిరిన్ వాడకం కన్నా మెరుగైనది. కార్డియోవాస్కులర్ వ్యాధి తీవ్రంగా లేక, అధిక ప్రమాద స్థాయిలో ఉన్న రోగుల్లో, లాభం కేవలం బలహీనంగా ఉంటుంది మరియు చికిత్స యొక్క దుష్ఫలితాలు, పొందిన ప్రయోజనాలకు దాదాపు సమంగా ఉంటాయి".
ప్రస్తుతం కొరోనరీ ఆర్టరీ వ్యాధి కొరకు చికిత్సా విధానాలు మూడు సూత్రాలపై ఆధారపడినవి:
ఇటీవలి పరిశోధనా ప్రయత్నాలు క్రొత్త ఆంజియోజెనిక్ చికిత్సా విధానాలు (ఆంజియోజెనెసిస్) మరియు వివిధ (వయోజన) మూల కణ చికిత్సలపై కేంద్రీకృతం అయ్యాయి.
క్లీవ్‍లాండ్ క్లినిక్ జరిపిన 2006 పరిశోధన ప్రకారం, ఎన్నో సందర్భాల్లో మయోకార్డియల్ ఇంఫార్క్షన్ కలిగిన కుటుంబాలకు క్రోమోజోం 17 పరిమితమైనట్లు కనుగొన్నారు.
మరింత వివాదాస్పదమైన సంబంధం "క్లామిడోఫిలా న్యుమోనియే" ఇన్ఫెక్షన్ మరియు అథెరోస్క్లెరోసిస్ మధ్య ఉంది. ఈ కణాంతర్గత వ్యవస్థ, అథెరోస్క్లెరోటిక్ పొరల్లో కనిపించినప్పటికీ, దీనిని కారణంగా భావించవచ్చా అన్న విషయంలో రుజువులు అస్పష్టంగా ఉన్నాయి. అథెరోస్క్లెరోసిస్ రుజువైన రోగుల్లో సూక్ష్మక్రిమినాశకాలతో చికిత్స వలన గుండె పోట్లు లేదా ఇతర కొరోనరీ వాస్కులర్ వ్యాధుల అపాయం తగ్గుతుందని నిరూపించబడలేదు.
1990ల నుండి, కొరోనరీ ఆర్టరీ వ్యాధి రోగులకు, ప్రత్యేకంగా "గత్యంతరం-లేని" కొరోనరీ రోగులకు, క్రొత్త చికిత్సా విధానాలు కనిపెట్టడంలో, ఆంజియోజెనెసిస్ మరియు (వయోజన) మూల కణ చికిత్సలు ఉపయోగించడం జరిగేది. FGF-1 or VEGF వంటి ప్రోటీన్ (ఆంజియోజెనిక్ వృద్ది కారక) చికిత్సలు, లేదా వివిధ రకాల వయోజన మూల కణ సమూహాల్ని ఉపయోగించిన కణ చికిత్సలు ప్రయోగించి, ఎన్నో వైద్య ప్రయత్నాలు చేయడం జరిగింది. పరిశోధన ఇప్పటికీ జరుగుతూ ఉంది - ప్రత్యేకంగా FGF-1 కొరకు మరియు ఎండోథెలియల్ పునరుత్పత్తి కణాల ఉపయోగంలో మొదటి సత్ఫలితాలు లభించాయి.