2000వ దశకం చివర్లో మాంద్యం
2000 దశకం చివర్లో మాంద్యం (లేదా మహా మాంద్యం ) అనేది ఒక తీవ్రమైన ఆర్థిక మాంద్యం, డిసెంబర్ 2007లో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో ప్రారంభమైన ఈ సంక్షోభం జూన్ 2009లో ముగిసింది (U.S. నేషనల్ బ్యూరో ఆఫ్ ఎకనామిక్ రీసెర్చ్ ఈ విషయాన్ని నిర్థారించింది). ఆసమయంలో ఇది పెద్ద మొత్తంలో పారిశ్రామీకరణ ప్రపంచానికి విస్తరించడంతో పాటు ఆర్థిక కార్యకలాపాల ప్రకటన వెలువడేందుకు కారణమైంది. వివిధ రకాల అనిశ్చిత లక్షణాలతో నిండిన ఆర్థిక పర్యావరణ పరిస్థితుల కారణంగా ఈ ప్రపంచ మాంద్యం చోటు చేసుకోవడంతో పాటు 2007–2010 ఆర్థిక మాంద్యం రూపంలో ఇది అకస్మాత్తుగా బయటపడింది. అయితే జూలై 2009 నాటికి ఆర్థిక మాంద్యం ముగింపుకు చేరినట్టేనని విశ్వసించిన ఆర్థికవేత్తల సంఖ్య పెరిగింది. అయినప్పటికీ, యునైటెడ్ స్టేట్స్ GDP విషయంలో రెండు వరుస త్రైమాసికాల వృద్ధి అనేది వాస్తవానికి 2009 చివరివరకు చోటు చేసుకోలేదు.
మొత్తంమీద ఈ ఆర్థిక మాంద్యం అనేది ప్రభుత్వం ద్వారా ప్రోత్సాహం అందుకున్న ఆర్థిక సంస్థల నిర్లక్ష్యపూరిత రుణ విధానాలతో పాటు యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో స్థిరాస్థుల తనఖా భద్రతీకరణ అనే ధోరణి వృద్ధి చెందడమనే కారణాలతో ముడిపడి చోటు చేసుకుంది. మదింపు చేయడానికి కష్టం కావడం, ప్రపంచవ్యాప్తంగా మార్కెట్ చేయబడడం లాంటి కారణాల వల్ల US తాకట్టు-మద్దతు సెక్యురిటీలనేవి ప్రమాదకరంగా పరిణమించాయి. అత్యధికమైన విశాల ఆధారిత రుణ బూమ్ అనేది రియల్ ఎస్టేట్ మరియు ఈక్వీటీల్లో ఒక ప్రపంచవ్యాప్త పరికల్పన బబుల్‌ను పెంచడంతో పాటు ప్రమాదకరమైన రుణ విధానాలను అవలభించేందుకు కారణమైంది. చమురు మరియు ఆహారపదార్ధాల ధరలు లాంటి వాటిల్లో చోటు చేసుకున్న తీక్షణమైన పెరుగుదల కారణంగా భద్రతలేని ఆర్థిక పరిస్థితి అనేది మరింత కఠినంగా మారింది. 2007లో సబ్-ప్రైమ్ రుణ నష్టాలు తెరమీదకు రావడంతో మాంద్యం ప్రారంభం కావడంతో పాటు ఇతర ప్రమాదకర రుణాలు మరియు అత్యధిక-ద్రవ్యోల్బణ ఆస్తి ధరలు కూడా వెలుగులోకి వచ్చాయి. రుణ నష్టాలు పెరగడంతో పాటు సెప్టెంబర్ 15, 2008న లెహ్మాన్ బ్రదర్స్ పతనం లాంటివి బ్యాంకుల మధ్య రుణ మార్కెట్‌ విషయంలో ఒక ప్రమాదకరమైన పరిస్థితి చోటుచేసుకుంది. ఫలితంగా భారీస్థాయి ప్రజా ఆర్థిక సాయం రంగంలోని షేర్ మరియు హౌసింగ్ ధరలు పతనం కావడంతో యునైటెడ్ స్టేట్స్ మరియు యూరప్‌లలో అప్పటివరకు భారీస్థాయిలో మరియు స్థిరంగా కొనసాగుతూ వచ్చిన అనేక పెట్టుబడి మరియు వాణిజ్య బ్యాంకులు భారీ నష్టాలతో బాధపడడంతో పాటు దివాళా పరిస్థితిని సైతం ఎదుర్కొన్నాయి.
ప్రపంచ మాంద్యం ఫలితంగా అంతర్జాతీయ వాణిజ్యం భారీగా దిగజారడం, నిరుద్యోగం విపరీతంగా పెరగడంతో పాటు నిత్యావసరాల ధరలు తిరోగమన బాట పట్టాయి. ఈ నేపథ్యంలో యునైటెడ్ స్టేట్స్ గత డిసెబంర్ 2007 నుంచి మాంద్యంలో ఉందని డిసెంబర్ 2008లో నేషనల్ బ్యూరో ఆఫ్ ఎకనామిక్ రీసెర్చ్ (NBER) ప్రకటించింది. దీంతోపాటు అనేకమంది ఆర్థికవేత్తలు ఈ మాంద్యంపై స్పందిస్తూ, దీనినుంచి బయటపడడమనేది 20011 వరకు సాధ్యం కాదని జోస్యం చెప్పడంతో పాటు మహా మాంద్యంగా పేర్కొన్న 1930ల నాటి అధ్వాన పరిస్థితితో దీన్ని పోల్చారు. ఆర్థికశాస్త్రంలో నోబెల్ స్మారక పురస్కారాన్ని అందుకున్న పాల్ రాబిన్ క్రూగ్‌మ్యాన్ దీనిపై స్పందిస్తూ, ఈ పరిస్థితిని చూస్తుంటే "రెండో మహా మాంద్యం"ను తలపిస్తోందని వ్యాఖ్యానించారు. ఆస్తి ధరల్లో అమితమైన పెరుగుదల మరియు ఆర్థిక డిమాండ్‌లో జతచేరిన బూమ్ లాంటి అంశాలను ఆర్థిక సంక్షోభానికి దారితీసిన పరిస్థితులుగా గుర్తించడంతో పాటు సులభంగా లభించే రుణం, చక్కగా లేని సంస్కరణ మరియు పర్యవేక్షణ, లేదా అసమానత పెరగడం లాంటి పరిస్థితుల ఫలితంగా ఈ స్థితి చోటు చేసుకున్నట్టు నిర్థారించారు.
మాంద్యం ప్రభావం అనేది మాంద్యంతో నిండిన పరిస్థితులపై పోరాడడంలో భాగంగా కీనేషియన్ ఆర్థిక ఆలోచనలలో ఆసక్తి పునరుద్ధరించబడేలా చేసింది. కోశ మరియు ద్రవ్యనిధి విధానాలు అనేవి గుర్తించదగిన రీతిలో మాంద్యం మరియు ఆర్థిక ప్రమాదాలు మరింతగా విస్తరించేందుకు తోడ్పడ్డాయి. "సమర్థవంతమైన వృద్ధి దిశగా పయనించేందుకు" సరిపడినంతగా ఆర్థిక వ్యవస్థలు కోలుకోవడం వల్ల వీలైనంత త్వరలోనే ఉద్దీపనలు వెనక్కుతీసుకోవడం జరుగుతుందని ఆర్థికవేత్తలు సలహా ఇచ్చారు.
ఆర్థి సంక్షోభ ప్రారంభాన్ని చాలామంది ఆశ్చర్యకరమైన పరిణామంగానే భావించారు. U.Sలో గృహ నిర్మాణ మార్కెట్ బూమ్ కుప్పకూలడమనే దానిపై మాంద్యం ఆధారపడి ఉందని 2000 నుంచి 2006 మధ్య కాలంలో ఊహించిన పన్నెండు మంది ఆర్థికవేత్తలు మరియు వ్యాఖ్యాతలను ఒక 2009 పత్రిక గుర్తించింది: డీన్ బేకర్, వైనే గాడ్లే, ఫ్రెడ్ హారిసన్, మైఖెల్ హడ్సన్, ఎరిక్ జాన్సన్, స్టీవ్ కీన్, జాకబ్ బ్రోచర్ మ్యాడ్సెన్ & జెన్స్ కేజిర్ సోరెన్‌సన్, కర్ట్ రిచెబాచర్, నోరియల్ రౌబిని, పీటర్ స్కిఫ్ మరియు రాబర్ట్ షిల్లెర్‌లు ఈ జాబితాలో ఉన్నారు.
U.S. ద్రవ్యనిధి విధానం వల్ల ఉత్పన్నమైన అదనపు ద్రవ్య ఉత్పత్తి వల్ల ప్రతికూల గృహ సంబంధిత పొదుపులు మరియు భారీ U.S. వాణిజ్య లోటు, డాలర్ హెచ్చుతగ్గులు మరియు ప్రజా లోటులు లాంటి అంశాల మధ్య వివిధ అనిశ్చితులు చోటు చేసుకోవడంతో పాటు కింది అంశాలపై దృష్టిసారించేలా చేసింది:
ధరల విషయంలో 2000 దశాబ్దంలో ప్రపంచవ్యాప్త విస్ఫోటనం చోటుచేసుకుంది, ప్రత్యేకించి వస్తువులు మరియు గృహ నిర్మాణంలో చోటు చేసుకున్న ఈ పరిస్థితి 1980-2000లో ఏర్పడిన వస్తు మాంద్యానికి ముగింపు పలికింది. . 2008లో చాలా నిత్యావసరాల ధరలు పెరగడంతో పాటు ప్రత్యేకించి చమురు మరియు ఆహారపదార్థాల ధరలు చుక్కలనంటాయి, తద్వారా వాస్తవమైన ఆర్థిక పతనం, ఆర్థిక వృద్ధి మందగమనం మరియు నిరుద్యోగం ప్రబలడం, ప్రపంచీకరణ ప్రక్రియ తిరోగమనబాట పట్టడం లాంటి పరిస్థితులకు దారితీసింది.
జనవరి 2008లో చమురు ధరలు మొదటిసారిగా బ్యారెల్‌కు $100కు పెరిగింది, దీంతోపాటు ఆ ఏడాది వ్యాప్తంగా అనేక వస్తువుల ధరలు మొదటిసారిగా అత్యంత పెరుగుదలను నమోదుచేశాయి. జూలై 2008లో చమురు ధర $147.30 వద్దకు చేరింది. అలాగే ఒక గ్యాలెన్ గ్యాసోలిన్ ధర U.S.Aలోని చాలా ప్రాంతాల్లో $4 మేర పెరిగింది. ఇక 2008 ఆర్థిక సంవత్సరం నాలుగో త్రైమాసికంలో చోటుచేసుకున్న ఆర్థిక సంకోచం కారణంగా డిమాండ్ క్షీణించి బ్యారెల్ చమురు ధర ఆ ఏడాది చివరినాటికి $35 మేర తగ్గింది. అయితే, పీక్ ఆయిల్ (చమురు ఉత్పత్తి గరిష్ఠ స్థాయికి చేరడం) ఉత్పత్తి కారణంగానే చమురు ధరలో ఈరకమైన తగ్గుదల నమోదైందని కొందరు విశ్వసించారు. అదేసమయంలో ఆర్థిక స్థితి మెరుగైనట్టైతే, చమురు ధరలు మళ్లీ మాంద్యం ముందునాటి స్థాయిలకు చేరుకోగలవనే నమ్మకం కూడా కొందరిలో సడలలేదు.
ఈ నేపథ్యంలో ఆహార మరియు ఇంధన ధరల గురించి జూలై 2008లో జరిగిన 34వ G8 సదస్సులో చర్చించడం జరిగింది.
ఈ సమయంలో సల్ఫూరిక్ ఆమ్లం (స్టీల్ ప్రాసెసింగ్, రాగి ఉత్పత్తి మరియు బయోఎథనాల్ ఉత్పత్తి లాంటి వాటిల్లో ఉపయోగించే ఒక ముఖ్యమైన రసాయన పదార్థం) ధర ఏడాది కంటే తక్కువకాలంలో 3.5-రెట్లు పెరిగింది, ఫ్లడింగ్, అవక్షేపం ధలు పెరగడంతో సోడియం హైడ్రాక్సైడ్ తయారీదారులు అనివార్య పరిస్థితిగా ధరలు పెంచడంతో ఈ పరిస్థితి చోటు చేసుకుంది.
మరోవైపు ప్రపంచవ్యాప్త మాంద్యం ధరలను తగ్గించగలదనే ఊహాగానాల మధ్య 2008 రెండవ అర్ధ వార్షికంలో అనేక వస్తువుల ధరలు నాటకీయ రీతిలో గణనీయంగా తగ్గాయి.
2007 నాటికి ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనేక దేశాల్లో రియల్ ఎస్టేట్ బుడగలు (మిథ్యా వృద్ధి) జోరుగా ఉండేది, ప్రత్యేకించి యునైటెడ్ స్టేట్స్, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్, యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్, ఇటలీ, ఆస్ట్రేలియా, న్యూజిలాండ్, ఐర్లాండ్, స్పెయిన్, ఫ్రాన్స్, పోలాండ్, దక్షిణాఫ్రికా, ఇజ్రాయిల్, గ్రీస్, బల్గేరియా, కొరేషియా, కెనడా, నార్వే, సింగపూర్, దక్షిణ కొరియా, స్వీడన్, ఫిన్‌ల్యాండ్, అర్జంటీనా, బాల్టిక్ స్టేట్స్, భారతదేశం, రొమేనియా, రష్యా, ఉక్రెయిన్ మరియు చైనాలలో ఈ పరిస్థితి కనిపించింది. 2005 మధ్యలో U.S. ఫెడరల్ రిజర్వ్ ఛైర్మన్ అలెన్ గ్రీన్‌స్పాన్ చెప్పిన ప్రకారం "చాలా తక్కువ సమయంలోనే అనేక స్థానిక బుడగల విషయంలో చిన్నపాటి 'ముందడుగు' (U.S. హౌసింగ్ మార్కెట్ విషయంలో) ... చూడకుండా ఉండడం కష్టం" అని అన్నారు. అదేసమయంలో "ప్రపంచవ్యాప్తంగా హౌసింగ్ ధరల పెరుగుదల అనేది చరిత్రలోనే ఒక అతిపెద్ద బుడగ అని "ఎకనామిస్ట్" మేగజైన్ రాసింది. అయితే, రియల్ ఎస్టేట్ బుడగలు ("బుడగ" అనే నిర్వచన పదంతో) అనేవి చివరకు ధరల తగ్గుదలకు దారితీసింది. (గృహనిర్మాణ ధర తగ్గుదల గా కూడా ఇది సుపరిచితం) దీని ఫలితంగా చాలామంది గృహ యజమానుల చేతిలో ప్రతికూల ఆస్తి (ఆస్తి యొక్క ప్రస్తుత విలువకంటే దాన్ని తాకట్టు పెట్టిన మొత్తం ఎక్కువగా ఉండడం) మాత్రమే మిగిలింది.
ఫిబ్రవరి 2008లో రాయిటర్స్ నివేదించిన ప్రకారం, ప్రపంచ ద్రవ్యోల్బణం చారిత్రక స్థాయిలకు చేరడంతో పాటు, చాలా దేశాల విషయంలో దేశీయ ద్రవ్యోల్బణం 10–20 ఎళ్ల గరిష్ఠ స్థాయికి చేరింది. "ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఎక్కువమొత్తంలో డబ్బు సరఫరా కావడం, సంక్షోభాన్ని తగ్గించేందుకు ద్రవ్యసంబంధ విధానాలను ఫెడ్ సరళం చేయడం, ఆసియాలో సరళమైన ద్రవ్యసంబంధ విధానం మద్దతు వల్ల వృద్ధి చోటుచేసుకోవడం, నిత్యావసరాల విషయంలో తీవ్రమైన అనిశ్చితి, వ్యవసాయ రంగం విఫలం కావడం, చైనా నుండి దిగుమతి అయ్యే వస్తువుల ధరలు పెరగడం, వేగంగా వృద్ధి చెందుతున్న మార్కెట్లలో ఆహార మరియు వస్తువుల కోసం డిమాండ్ పెరగడం" లాంటి అంశాలను ద్రవ్యోల్బణం పెరుగుదలకు కారణవైనవిగా పేర్కొన్నారు.
2007 అర్ధ వార్షికంలో, IMF డేటా సూచించిన ప్రకారం, ద్రవ్యోల్బణం అనేది చమురు ఎగుమతి దేశాల్లో పెరుగుదల బాట పట్టింది, అన్‌స్టెరిలైజ్డ్ (నిరోధానికి వీలుకాని విధంగా)విదేశీ మారకం నిల్వలు పెరుగడమే ఇందుకు కారణం. విదేశీ మారక నిల్వల విషయంలో సరైన ద్రవ్యనిధి విధానం అందుబాటులో లేకపోవడమనే విషయాన్ని "అన్‌స్టెరిలైజ్డ్" అనే ఈ పదం సూచిస్తుంది. విదేశీ మారకద్రవ్యం జోక్యాన్ని అడ్డుకునే ద్రవ్యసంబంధ విధానం అందుబాటులో లేకపోవడంతో ఆయా దేశాల ద్రవ్యనిధి విధాన లక్ష్యాన్ని సరైన విధంగా నిర్వహించే పరిస్థితి లేకుండా పోయింది. అయినప్పటికీ, IMF ద్వారా "చమురు ఎగుమతి చేయని LDCs" (అతితక్కువ అభివృద్ధి కలిగిన దేశాలు) మరియు "అభివృద్ధి చెందుతున్న ఆసియా"గా వర్గీకరించబడిన దేశాల్లోనూ ద్రవ్యోల్బణం పెరుగుదల తప్పలేదు, చమురు మరియు ఆహార వస్తువుల ధరలు పెరగడం వల్లే ఈ పరిస్థితి తలెత్తింది.
మరోవైపు అభివృద్ధి చెందిన దేశాల్లో నూ ద్రవ్యోల్బణం పెరిగినప్పటికీ, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలతో పోలిస్తే దాని ప్రభావం తక్కువగా కనబడింది.
మాంద్యం మూలం గురించి జరిగిన ప్రధాన చర్చ అనేది మాంద్యంకు కారణమైన ప్రభుత్వ ద్రవ్య సంబంధ విధానం (ముఖ్యంగా USలో) మరియు ప్రైవేట్ ఆర్థిక సంస్థల చర్యలపైన దృష్టి సారించింది.
అక్టోబర్ 15, 2008న ఆంధోనీ ఫైలా, ఎల్లెన్నకషిమా్, మరియు జిల్ డ్రీవ్‌లు "ది వాషింగ్టన్ పోస్ట్‌" లో "వాట్ వెంట్ రాంగ్" పేరుతో ఒక సుదీర్ఘమైన వ్యాసం రాశారు. తమ పరిశోధనలో భాగంగా ఆ రచయిలు వెలిబుచ్చిన అరోపణ ప్రకారం, వ్యుత్పన్నాలుగా పరిచితమైన ఆర్థిక పరికరాల యొక్క అన్నిరకాల నియంత్రణలను ఫెడరల్ రిజర్వ్ బోర్డ్ ఛైర్మన్ అలెన్ గ్రీన్‌స్పాన్, ట్రెజరీ కార్యదర్శి రాబర్ట్ రూబిన్, మరియు SEC ఛైర్మన్ ఆర్థర్ లెవిట్‌లు తీవ్రంగా అడ్డుకున్నారు. దీనితర్వాత వినిపించిన మరో ఆరోపణ ప్రకారం, బ్రూక్స్‌లే E. బార్న్ నాయకత్వంలో నడుస్తున్న కమోడిటీ ఫ్యూచర్ ట్రేడింగ్ కమిషన్ కార్యాలయాన్ని మూసివేయాలని గ్రీన్‌స్పాన్ పిలుపునిచ్చారు. వ్యుత్పన్నాల నియంత్రణ ప్రారంభించాలని ఆసమయంలో కమిషన్ పిలుపునివ్వడమే అందుకు కారణం. చివరకు 2008 ఆర్థిక సంక్షోభానికి కారణమైన తనఖా-మద్దతు సెక్యురిటీ అనే ప్రత్యేకమైన వ్యుత్పన్నం కారణంగానే ఆ కమిషన్ కుప్పకూలింది.
అదేసమయంలో ఫెడరల్ రిజర్వ్ ఛైర్మన్‌గా గ్రీన్‌స్పాన్ పాత్ర గురించి విస్తారమైన చర్చ జరిగింది (ఆస్ట్రియన్ స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్ సూచన ప్రకారం ఫెడరల్ నిధుల రేటును ఏడాదికంటే ఎక్కువ కాలం కేవలం 1% వద్దనే ఉంచడం ఈ వివాదానికి ప్రధాన విషయంగా నిలిచింది, ఆర్థిక వ్యవస్థలోకి పెద్ద మొత్తంలో "సరళ" రుణ-ఆధారిత సొమ్ము పంపిణీ అవ్వడంతో పాటు దానివల్ల అనిశ్చితమైన ఆర్థిక బుడగ ఏర్పడడమే అందుకు కారణం), దీంతోపాటు 2002–2004 మధ్య కాలంలో గ్రీన్‌స్పాన్ తీసుకున్న నిర్ణయాలపై కూడా వాదన జరిగింది, డాట్-కామ్ బుడగ పేలిపోవడంతో 2000 ప్రారంభంలో చోటు చేసుకున్న మాంద్యం నుంచి U.S. ఆర్థిక వ్యవస్థను గట్టున పడేసేందుకు ఆయన ఈ సమయంలో నిర్ణయాలు తీసుకున్నారు — అయితే, ఆయన తీసుకున్న నిర్ణయాలన్నీ సంక్షోభాన్ని వాయిదా వేయగలిగాయే తప్ప నివారించలేకపోయాయి.
ఆస్ట్రియన్ స్కూల్ నుంచి వచ్చిన ఆర్థికవేత్తలు కొందరు మాంద్యం ఛాయలను ముందుగానే గుర్తించారు. ఇందులో భాగంగా 2007–2010 మధ్య కాలంలో చోటు చేసుకున్న మహా మాంద్యానికి మూలం తీవ్రమైన రుణ భారంతో నడుస్తున్న US ఆర్థిక వ్యవస్థేనని స్టీవ్ కీన్ పేర్కొన్నారు. మొత్తంమీద 2006లో రియల్ ఎస్టేట్ మార్కెట్ కుప్పకూలడమనేది ఈ ఆర్థిక సంక్షోభ మూలానికి చివరి మజిలీగా నిలిచింది. సబ్‌ప్రైమ్ (పేలవమైన రుణ చరిత్ర ఉన్నవారికి ఇచ్చిన రుణాలు) తనఖాల రేట్లు విఫలం కావడమనేది రుణ బుడగ పేలడానికి మొదటి సూచన కావడంతో పాటు రియల్ ఎస్టేట్ రంగానికి విఘాతంగా నిలిచింది. అయితే, సబ్‌ప్రైమ్ తనఖాలపై భారీ ఎగవేతలు మాత్రమే ఆర్థిక సంక్షోభ తీవ్రతకు కారణం కాలేదు. ప్రధానంగా తక్కువ-నాణ్యత తనఖాలనేవి మొత్తం ఆర్థిక వ్యవస్థకు సంక్షోభం వ్యాపించడానకి కారణంగా నిలిచాయి. అంతేకాకుండా ఈ ఆర్థిక సంక్షోభానికి ప్రధాన కారణాలుగా నిలిచిన అనేక కారకాలకు సైతం ఇవి ఊతమిచ్చాయి: ఆస్తులను బ్యాంకుల బ్యాలెన్స్ షీట్ల నుంచి మార్కెట్లకు తరలించడం, క్లిష్టమైన మరియు అపారదర్శక ఆస్తులను సృష్టించడం, ఈ రకమైన ఆస్తుల విషయంలో ఉన్న ప్రమాదాన్ని మదింపు చేయడంలో మరియు ఆయా ఆస్తులకు సరసమైన ధర నిర్ణయించడంలో రేటింగ్ ఏజెన్సీలు విఫలం కావడం లాంటి వాటిని అలాంటి కారణాల్లో కొన్నిగా చెప్పవచ్చు. మరోవైపు బయటపడుతున్న బలహీనతలను గుర్తించడం మరియు సరిదిద్దడంలో నియంత్రణలు మరియు పర్యవేక్షకులు స్థిరంగా విఫలం కావడమనే అంశాన్ని ఈ కారకాలతో తప్పకుండా జతచేయాల్సిందే.
రాబర్ట్ రిచ్ వాదన ప్రకారం, US ఆర్థిక వ్యవస్థలోని రుణ మొత్తం అనేది ఆర్థిక అసమానతకు కారణమైంది, మధ్య తరగతి వేతనాలు అదేస్థాయిలో స్థిరపడగా సంపద మొత్తం ఉన్నతస్థాయికి చేరింది, దీంతో గృహస్థులు "జీవనప్రమాణాలను నిర్వహించేందుకు వారి గృహాల నుంచి మరియు రుణంపై అధికభారం నుంచి వచ్చే ఈక్విటీని స్వీకరించడం జరిగింది."
2000 దశకం చివర్లో చోటుచేసుకున్న మాంద్యం అనేది ప్రపంచ యుద్ధం II తర్వాత చోటు చేసుకున్న సంకోచ పరిస్థితులను తలపింపజేసింది:
ఈ సంక్షోభం యొక్క ఆర్థిక దశ అనేది అనేక దేశాల ఆర్థిక వ్యవస్థల్లో అత్యవసర జోక్యానికి దారితీసింది. ఈ సంక్షోభం అనేది అనేక పెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థల్లో నిజమైన మాంద్యం ఏర్పడేందుకు దారితీసింది, దీంతో ఆర్థిక వృద్ధిని పెంచేందుకు అత్యంత సాధారణ విధాన పరికరమైన ఆర్థిక ఉద్దీపన అవసరమైంది. బ్యాకింగ్ వ్యవస్థ కోసం సహాయ ప్రణాళికలు అమలుచేయడంలో భాగంగా బాగా అభివృద్ధి చెందిన మరియు అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలు తమ ఆర్థిక వ్యవస్థలను తగ్గించే ప్రణాళికలను ప్రకటించాయి. ప్రత్యేకించి చైనా, యునైటెడ్ స్టేట్స్ మరియు యూరోపియన్ యూనియన్ దేశాలు ఈ రకమైన ఆర్థిక ఉద్దీపన ప్రణాళికలను ప్రకటించాయి. విఫలమవుతున్న లేదా భయపెడుతున్న వ్యాపారాల యొక్క ఉద్దీపన పథకాల గురించి USA, EU, మరియు భారతదేశాల్లో వెలికితేవడం లేదా చర్చించడం జరిగింది. ఆర్థిక వ్యవస్థ మరియు ఆర్థిక సంక్షభం నిర్వహణపై దృష్టిపెట్టే విషయమై ప్రాముఖ్యమించేందుకు 2008 చివరి త్రైమాసికంలో ఈ ఆర్థిక సంక్షోభం గురించి G-20లోని పెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థలు బాధ్యత వహించాయి.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా 30 మిలియన్ల మంది నిరుద్యోగంతో బాధపడుతున్న కారణంగా నిరుద్యోగంలో భారీ తగ్గుదల నమోదు కాకపోతే ఈ ఆర్థిక సంక్షోభం ముగింపుకు చేరదని అంతర్జాతీయ ద్రవ్యనిధి (I.M.F.) పేర్కొంది. ఖర్చులు తగ్గించే విషయమై మల్లగుల్లాలు పడుతున్నప్పటికీ, సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొంటున్న దేశాలు సామాజిక భద్రతను విస్తరించడంతో పాటు ఉద్యోగాల సృష్టి కారకాలను వృద్ధి చేయాలని IMF ప్రభుత్వాలను కోరింది. నిరుద్యోగుల కోసం నైపుణ్యాల శిక్షణలో ప్రభుత్వాలు పెట్టుబడి పెట్టాలని, అలాగే భారీ రుణ ప్రమాదంతో సతమతమవుతున్న గ్రీస్ లాంటి దేశాల ప్రభుత్వాలు సైతం ఉద్యోగాలను సృష్టించడం ద్వారా దీర్ఘకాలిక ఆర్థిక స్వస్థతపై దృష్టి పెట్టాలని కూడా IMF కోరింది.
ఆర్థిక సంక్షోభంలో జోక్యం కల్పించుకునే దిశగా ఫెడరల్ రిజర్వ్, మరియు సెక్యురిటీస్ మరియు ఎక్చేంజ్ కమిషన్ లాంటివి సెప్టెంబర్ 19న అనేక చర్యలు తీసుకున్నాయి. మనీ మార్కెట్‌ల శక్తివంతమైన పరుగును ఆపే దిశగా పెట్టుబడులను సురక్షితం చేసేందుకు, ఫెడరల్ డిపాజిట్ ఇన్సురెన్స్ కార్పొరేషన్ (FDIC) తరహాలోనే ట్రెజరీ సైతం సెప్టెంబర్ 19న ఒక కొత్త $50 బిలియన్ కార్యక్రమాన్ని ప్రకటించింది. ఈ ప్రకటనలో భాగంగా ఆర్థిక బృందాలు సులభంగా తమ బృందంలో నిధులను పంచుకోవడం కోసం సెక్షన్ 23A మరియు 23B (క్రమబద్దీకరణ W)లకు తాత్కాలిక మినహాయింపులు కల్పించడం జరిగింది. అయితే, ఫెడరల్ రిజర్వ్ బోర్డ్ ద్వారా పొడిగించకపోవడంతో జనవరి 30, 2009న ఈ మినహాయింపులకు కాలం చెల్లింది. తనఖా సంక్షోభం విషయంలో తమ ప్రతిస్పందనలో భాగంగా 799 ఆర్థిక వాటాల సంక్షిప్త-విక్రయాన్ని తొలగిస్తున్నట్టు సెక్యురిటీస్ మరియు ఏక్ఛేంజ్ కమిషన్ ప్రకటించాయి, దీంతోపాటు నేక్డ్ షార్ట్ సెల్లింగ్‌కు వ్యతిరేకంగా చర్య తీసుకునేందుకు అవి సిద్ధమయ్యాయి.
ఒక ఒడంబడికను కలిగిన US పెన్షన్ భద్రత చట్టం 2006 అనేది పదవీవిరమణ ప్రణాళికల కోసం క్వాలిఫైడ్ డీపాల్ట్ ఇన్వెస్టిమెంట్స్ (QDI) నిర్వచనాన్ని మార్చివేసింది, ఒక వ్యక్తి పదవీవిరమణకు ఎన్నేళ్లు ఉందనే సంఖ్య ఆధారంగా వాటాలు మరియు బాండ్లల్లో పెట్టుబడి పెట్టేందుకు వీలుగా స్థిర విలువ పెట్టుబడులు, మనీ మార్కెట్ ఫండ్లు, మరియు ధన పెట్టుబడులు లాంటి రూపాలను ఇది మార్చివేసింది. ఈ చట్టం వల్ల నిజానికి తమ పెట్టుబడులను ఎన్నుకోని మరియు డీఫాల్ట్ పెట్టుబడి ఎంపికలో తమ చేర్పులు కలిగిన వ్యక్తుల ఆస్తులను ప్లాన్ స్పాన్సర్లు తరలించేందుకు అవకాశం కలుగుతుంది. అంటే దీని అర్థం, చిన్నపాటి ఒడిదుడుకులు లేదా వృద్ధి కలిగిన క్యాష్ ఫండ్‌లోకి డీఫాల్ట్ అయిన వ్యక్తిగత పెట్టుబడిదారులు త్వరలో తమ ఖాతా నిల్వలను మరింత శక్తివంతమైన పెట్టుబడుల్లోకి తరలించేందుకు అవకాశం ఏర్పడుతుంది.
2008 ప్రారంభంతో మొదలుపెట్టి అనేక US యజమాని-ప్రాయోజిత ప్రణాళికలు తమ డీఫాల్ట్ పెట్టుబడులను క్యాష్/స్థిర ఎంపిక నుంచి మార్కెట్‌లో బాగా ప్రాచుర్యంలో ఉన్న రిటైర్‌మెంట్ డేట్ ఫండ్ లాంటి సరికొత్త రూపానికి మార్చుతున్నట్టు ఉద్యోగులకు తెలియజేశాయి. అయితే, మార్కెట్ పతనమైందనే విషయం ప్రతి వార్తా కేంద్రంలోను మరియు మీడియా ఔట్‌లైట్‌లోనూ ప్రసారమయ్యే వరకు అనేకమంది ఈ నోటీసుల గురించి మర్చిపోయారు. దీని తర్వాత 401(k) మరియు పదవీవిరమణ ప్రణాళిక ప్రదాతలుగా పిలిచేవారు కొన్ని సందర్భాల్లో 30% పైగా నష్టాన్ని చవిచూడాల్సి వచ్చింది. ఈ సమయంలో 401(k) ప్రదాతల కోసం ఏర్పాటు చేసిన కాల్ సెంటర్లు రికార్డు స్థాయి కాల్స్ సంఖ్యను మరియు వెయిటింగ్ సమయాన్ని నమోదు చేశాయి, అంతకుముందు అలాంటి అనుభవం లేని పెట్టుబడిదారులు తమ నుంచి స్పష్టమైన ఆమోదం లేకుండానే తమ పెట్టుబడులు పూర్తి స్థాయిలో ఎలా మార్పుకు గురైందో అర్థం చేసుకోలేక కాల్ సెంటర్‌కు ఫోన్లు చేయడం మొదలు పెట్టడంతో ఈ రకమైన పరిస్థితి చోటు చేసుకుంది, దీంతోపాటు ఆరకమైన పెట్టుబడిదారులు తమ ఖాతాలో భారీస్థాయి నష్టాలను నమోదు చేసిన ఎలాంటి వాటానైనా లేదా బాండ్‌నైనా తెగనమ్మేందుకు సిద్ధమయ్యారు.
మార్కెట్‌లో తీవ్రమైన ఒడిదుడుకులు మరియు అనిశ్చితి చోటు చేసుకోవడంతో ఆస్తులను అమ్ముకోవచ్చా వద్దా అనే ప్రశ్నలతో చర్చా వేదికలు నిండిపోయాయి, అలాగే తమ పదవీవిరమణ ఖాతాల్లో మిగిలిఉన్న మొత్తాలను రక్షించుకునేందు ఎలాంటి చర్యలు చేపట్టాలని పెట్టుబడిదారులు వేసిన ప్రశ్నలతో ఆర్థికవేత్తలు సైతం ఉక్కిరిబిక్కిరి కాక తప్పలేదు. 2008 మూడవ త్రైమాసికంలో $72 బిలియన్ విలువైన మ్యూచువల్ ఫండ్ పెట్టుబడులు మిగిలాయి, అక్టోబర్ నెలలో స్టాక్‌లు లేదా బాండ్లు మరియు స్థిర విలువ పెట్టుబడుల రూపంలో ఈ మొత్తం పోగైంది. దీర్ఘకాలిక పెట్టుబడులు మాత్రమే అన్ని రకాల మార్కెట్లలో అనుకూలమైన ఫలితాలను అందిస్తాయని చెప్పిన ఆర్థిక నిపుణులు సలహాలు వినకుండా మరియు చారిత్రక అంశాలను పరిగణలోకి తీసుకోకుండా పదవీవిరమణ చేయడానికి ఇంకా దశాబ్దాల కాలం మిగిలి ఉన్నవారు సైతం తమ పెట్టుబడులను తెగనమ్మేందుకు సిద్ధం కావడంతో మార్కెట్ చరిత్రలో అంతకుముందు ఎప్పుడు ఎరగని రీతిలో అత్యంత భారీ పతనం చోటుచేసుకుంది.
సెప్టెంబర్ 19, 2008 వారాంతం నాటికి మనీ మార్కెట్ మ్యూచువల్ ఫండ్ల నుంచి పెట్టుబడిదారులు భారీస్థాయిలో ఉపసంహరణలకు సిద్ధం కావడం చోటుచేసుకుంది. మనీ మార్కెట్ ఫండ్లనేవి పూర్తిగా అన్నిరకాల కొనసాగుతున్న కార్పోరేషన్లకు ధనసాయం అందించేవి కావడంతో ఉపసంహరణలనేవి పెను ప్రమాదంగా పరిణమించాయి. వ్యక్తిగత పెట్టుబడిదారులు ఇచ్చే రుణాన్ని మనీ మార్కెట్ ఫండ్లు అటుతర్వాత ఆస్తి-దన్ను వాణిజ్య పత్రం (ABCP) అని పిలవబడే కార్పొరేట్ స్వల్పకాలిక సెక్యురిటీల కోసం బదిలీ చేయబడుతాయి. అయినప్పటికీ, ఈరకమైన మనీ మార్కెట్ల ఫండ్లపై శక్తివంతమైన బ్యాంక్ దివాళా ప్రారంభమైంది. ఈ రకమైన పరిస్థితి అధ్వానంగా తయారైనట్టైతే, భారీస్థాయి కార్పొరేషన్ల సామర్థ్య భద్రత కోసం ABCP ద్వారా స్వల్ప కాలిక ఆర్థిక సాయం జారీచేయడమనేది పెద్దమొత్తంలో ప్రభావితం అవుతుంది. అందుకే వ్యవస్థ మొత్తం ద్రవ్యత్వ సాయం చేయడంలో భాగంగా ABCPని ప్రత్యామ్నాయంగా ఉపయోగించుకోవడం ద్వారా ఫెడరల్ రిజర్వ్ యొక్క డిస్కౌంట్ విండో ద్వారా బ్యాంకులు నిధులను సేకరించవచ్చని US ట్రెజరీ మరియు ఫెడలల్ రిజర్వ్ బ్యాంక్ ప్రకటించాయి.
! !! రేట్ మార్పు !! కొత్త వడ్డీ రేట్ !! కొత్త వడ్డీ రేట్ !! రేట్ మార్పు !! కొత్త వడ్డీ రేట్
– * ప్రధాన బ్యాంకుల ద్వారా సమన్వయపర్చిన 50 బేసిస్ పాయింట్ ప్రపంచ రేటులో భాగంగా
– మరింత వివరణాత్మక US ఫెడరల్ డిస్కౌంట్ రేట్ ఛార్ట్ చూడండి:
తనఖా-దన్ను సెక్యురిటీస్ మార్కెట్లు మరియు అందులో భాగస్వామ్యం వహించే ఆర్థిక సంస్థల్లో నమ్మకాన్ని ప్రోధి చేసేందుకు ఆర్థిక సంస్థల నుంచి US$700 బిలియన్ విలువగల "సమస్యాత్మక తనఖా-సంబంధిత ఆస్తులు" కొనుగోలు చేసేందుకు యునైటెడ్ స్టేట్స్ ట్రెజరీ కార్యదర్శి హెన్రీ పాల్‌సన్ మరియు అధ్యక్షుడు జార్జ్ W. బుష్‌లు ప్రభుత్వానికి చట్టాలను ప్రతిపాదించారు. ఈ విషయమై శాసన నేతల మధ్య చర్చలు, వాదనలు మరియు సమావేశాలు జరిగిన తర్వాత ఈ ప్రతిపాదన కాంగ్రెస్ ద్వారా అమోదం పొందడానికి ముందు అందులో ముఖ్యమైన మార్పు చోటుచేసుకుంటుందని పాలనా యంత్రాంగం స్పష్టం చేసింది. దీనితర్వాత అక్టోబర్ 1న సవరించబడిన ఒక రాజీ వెర్షన్ 74–25 వోట్లతో సెనేట్ ఆమోదం పొందింది. HR1424 అనే ఈ బిల్లు అక్టోబర్ 3, 2008న హౌస్ ద్వారా ఆమోదం పొందడంతో పాటు చట్టాల్లోకి సంతకం చేయబడింది. అటుపై దివాళా సొమ్ములోని తొలి అర్ధభాగాన్ని సమస్యాత్మక తనఖా ఆస్తుల కొనుగోలుకు బదులుగా బ్యాంకుల్లోని ప్రాధాన్యత వాటాల కొనుగోలుకు ఉపయోగించారు.
జనవరి 2009లో, ఒబామా ప్రభుత్వం ఆర్థిక వ్యవస్థకు పునర్జీవనం కల్పించేందుకు ఒక ఉద్దీపన పథకాన్ని ప్రకటించింది, రెండేళ్ల కాలంలో 3.6 మిలియన్లకు పైగా ఉద్యోగాల కల్పన లేదా పరిరక్షణ కోసం ఈ పథకం ఉద్దేశించబడింది. ఈ స్వస్థత ప్రణాళిక ప్రాథమిక మొత్తం 825 బిలియన్ డాలర్లు (GDPలో 5.8%)గా అంచనా. ఆరోగ్య వ్యవస్థలో భారీ విధానం మరియు సంస్కరణ కోసం 365.5 బిలియన్ డాలర్లు, గృహాలు మరియు సంస్థలకు ప్రత్యేకించి పునరుత్పాదక ఇంధనంపై పెట్టుబడి పెట్టినవారికి 275 బిలియన్ (పన్ను మినహాయింపుల ద్వారా) డాలర్ల పునఃపంపిణీ, నిరుద్యోగులు మరియు కుటుంబాల కోసం సామాజిక సాయం రూపంలో 94 బిలియన్ డాలర్ల కేటాయింపు, రాష్ట్రాల మెడికాయిడ్ ఆర్థిక ఆరోగ్యం ఖర్చుల కోసం 87 బిలియన్ల ప్రత్యక్ష సాయంతో పాటు డిజిటల్ సాంకేతికతలకు అందుబాటులో ఉండడాన్ని వృద్ధి చేయడం కోసం 13 బిలియన్ డాలర్లు ఖర్చు చేయడం లాంటివి ఈ ప్రణాళికలో చోటు చేసుకున్నాయి. దీంతోపాటు ఆటోమొబైల్ తయారీదారులైన జనరల్ మోటార్స్ మరియు క్రిస్లెర్‌ల కోసం కూడా ప్రభుత్వం 13.4 బిలియన్ డాలర్ల సాయాన్ని ప్రకటించింది. అయితే ఈ మొత్తం ఉద్దీపణ ప్రణాళికలో చోటు చేసుకోలేదు.
ఈ ప్రణాళిక అనేది భవిష్యత్ ఆర్థిక సంకోచాన్ని తగ్గించేందుకు ఉద్దేశించినదే అయినప్పటికీ, అంతకుముందు చోటుచేసుకున్న మాంద్యం వల్ల వెలుగులోకి వచ్చిన తాజా ఆర్థిక పరిస్థితుల కారణంగా ఆమెరికన్ ఆర్థిక వ్యవస్థలో భాగాలైన వస్తు తయారీ, టెక్స్‌టైల్స్, మరియు సాంకేతిక అభివృద్ధి లాంటి అనేక పరిశ్రమలు ఔట్‌సోర్సింగ్ రూపంలో ఇతర దేశాలకు తరలిపోయాయి. మరోవైపు ఆర్థిక స్వస్థత ప్రణాళికతో ముడిపడిన ప్రభుత్వ పనులు ప్రాజెక్టుల్లో మహా మాంద్యాన్ని ఎదుర్కొనేందుకు అత్యంత ఆవశ్యకమైన రోడ్డు మరియు వంతెన అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులు లేకపోవడంతో ఒబామా ప్రభుత్వం తీసుకున్న చర్యలు తిరోగమన బాటపట్టాయి, రోడ్లు మరియు వంతెనలు ప్రస్తుతం చాలావరకు పూర్తికావడంతో వాటికి నిర్వహణ మాత్రమే అవసరం కావడం ఈ పరిస్థితికి కారణమైంది. మార్కెట్ స్థిరత్వం మరియు నమ్మకాన్ని నిలబెట్టేందుకు అవసరమైన నియంత్రణలు ఒబామా ప్రణాళికలో నిర్లక్ష్యం చేయబడడం వల్ల అవి ఇప్పటికీ సంయోగం చెందాల్సినవిగానే మిగిలాయి.
వాణిజ్య బ్యాంకులు కోసం అందుబాటులో ఉండే నిధులను పెంచడం మరియు ఫెడ్ నిధుల రేట్ తగ్గించే ప్రయత్నంలో భాగంగా, సెప్టెంబర్ 29న U.S. ఫెడరల్ రిజర్వ్ తన టెర్మ్ ఆక్షన్ ఫెసిలిటీని $300 బిలియన్‌గా రెట్టింపు చేస్తున్నట్టు ప్రకటించింది. అదేసమయంలో ఐరోపా‌లో U.S. డాలర్ల కొరత ఏర్పడడంతో, విదేశీ సెంట్రల్ బ్యాంకులతో తాను జరిపే మారకానికి $290 బిలియన్ నుంచి $620 బిలియన్‌కు పెంచనున్నట్టు కూడా ఫెడరల్ రిజర్వ్ ప్రకటించింది.
డిసెంబర్ 24, 2008 నాటికి, వివిధ ఆర్థిక సంస్థల ఆస్తులను కొనుగోలు చేసేందుకు $1.2 ట్రిలియన్ ఖర్చు చేసే దిశగా ఫెడరల్ రిజర్వ్ తన స్వతంత్ర అధికారాన్ని ఉపయోగించడంతో పాటు ఆర్థిక సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొనేందుకు అత్యవసర రుణాలను రూపొందించింది. ఇందుకోసం ఫెడరల్ బడ్జెట్ నుంచి కాంగ్రెస్ ద్వారా $700 బిలియన్ల పైగా ఖర్చు చేయడం జరిగింది. బ్యాంకులకు, క్రెడిట్ కార్డ్ కంపెనీలకు, మరియు సాధారణ వ్యాపారాలకు అత్యవసర రుణాలు అందించడంతో పాటు తనఖా-దన్ను సెక్యురిటీల కోసం ట్రెజరీ బిల్లుల తాత్కాలిక మారకం, బేర్ స్టేరన్స్ మరియు దివాళా తీసిన అమెరికన్ ఇంటర్నేషనల్ గ్రూప్(AIG), ఫెన్నీ మే మరియు ఫ్రెడ్డీ మ్యాక్, మరియు సిటీగ్రూప్ లాంటి సంస్థలను అమ్మడం లాంటి సహాయక అంశాలన్నీ ఇందులో చోటుచేసుకున్నాయి.
సెప్టెంబర్ 15, 2008న చైనా మొదటిసారిగా 2002 తర్వాత తన వడ్డీ రేటుని తగ్గించింది. సెంట్రల్ బ్యాంక్ నుంచి వాణిజ్య బ్యాంకులు 10.25 శాతానికి రెండు శాతం పాయింట్లు ద్వారా ఓవర్‌నైట్ ఫండ్లని తీసుకోగలగడంతో ఇండోనేషియా తన ఓవర్‌నైట్ రెపో రేటుని తగ్గించింది. మరోవైపు రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఆస్ట్రేలియా దాదాపు $1.5 బిలియన్లను బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థకు అందించింది, ఈ మొత్తం మార్కెట్ అంచనా కంటే మూడు రెట్లు ఎక్కువ. ఇక రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా కేవలం ఒక నెల వ్యవధిలో అత్యంత భారీగా పునఃఆర్థికసాయం రూపంలో దాదాపు $1.32 బిలియన్ మొత్తాన్ని జోడించింది. నవంబర్ 9, 2008న 2008 చైనా ఆర్థిక ఉద్దీపన పథకం అనే RMB¥ 4 ట్రిలియన్ ($586 బిలియన్) ఉద్దీపన ప్యాకేజీని పీపుల్స్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ చైనా కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రకటించింది, ప్రపంచ మూడో అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థను ప్రపంచ ఆర్థిక సంక్షోభం దెబ్బకొట్టకుండా ఆపడం కోసం చైనా ఈ అతిపెద్ద ప్రయత్నానికి సిద్ధమైంది. ప్రభుత్వ వెబ్‌సైట్‌లో ఉంచిన ఒక ప్రకటన సారాంశం ప్రకారం, 2010 ముగింపు నాటికి మౌలికసదుపాయాలు మరియు సామాజిక సంక్షేమంలో 4 ట్రిలియన్ యాన్ ($586 బిలియన్) పెట్టుబడి పెట్టేందుకు స్టేట్ కౌన్సిల్ ఒక పథకాన్ని ఆమోదించింది. దీంతోపాటు హౌసింగ్, గ్రామీణ మౌలికసదుపాయాలు, రవాణా, ఆరోగ్యం మరియు విద్య, పర్యావరణం, పరిశ్రమ, విపత్తు పునఃనిర్మాణం, ఆదాయ-అభివృద్ధి, పన్ను రాయితీలు, మరియు ఆర్థికవ్యవస్థ లాంటి కీలక రంగాల్లో ఈ ఉద్దీపన ప్యాకేజీ పెట్టుబడులు పెడుతుంది.
యునైటెడ్ స్టేట్స్ మరియు ఐరోపా‌లలోని ఆర్థిక మందగమనం చైనా యొక్క ఎగుమతి ఆధారిత ఆర్థికవ్యవస్థపై ప్రభావం చూపడం ప్రారంభమైంది, మరోవైపు ఆర్థిక వృద్ధి కోసం కేవలం రెండు నెలల కంటే తక్కువ వ్యవధిలో ప్రభుత్వం కీలక వడ్డీ రేట్లను అప్పటికే మూడుసార్లు తగ్గించింది. నవంబర్ 28, 2008న మినిస్ట్రీ ఆఫ్ ఫైనాన్స్ ఆఫ్ ది పీపుల్స్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ చైనా మరియు స్టేట్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ ఆఫ్ ట్యాక్సేసన్‌లు సంయుక్తంగా ఒక ప్రకటన చేస్తూ, కార్మిక-ఆధారిత వస్తువులపై ఎగుమతి పన్ను మినహాయింపు రేట్లను మరింతగా పెంచనున్నట్టు తెలిపాయి. ఈరకమైన అదనపు పన్ను మినహాయింపులు డిసెంబర్ 1, 2008 నుంచి అమలులోకి వస్తాయని అవి తెలిపాయి.
చైనా ప్రకటించిన ఈ ఉద్దీపన ప్యాకేజీ ఊహించినదాని కంటే ఎక్కువగానే ఉందని మరియు తన స్వంత ఆర్థిక వ్యవస్థను పెంచడం ద్వారా ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను స్థిరీకరించేందుకు చైనా సాయపడుతోందని ప్రపంచ నేతలు మరియు విశ్లేషకులు స్వాగతించారు. ఈ ఉద్దీపన పథకానికి సంబంధించిన ప్రకటనతో ప్రపంచవ్యాప్త మార్కెట్లు పురోగతి బాట పట్టాయి.
అయినప్పటికీ, చైనా అభిప్రాయం ప్రకారం ఆదేశం ఇంకా మాంద్యంలో ఉందని మార్క్ ఫ్యాబర్ జనవరి 16 తెలిపింది.
సెప్టెంబర్ 16, 2008న తైవాన్‌లోని సెంట్రల్ బ్యాంక్ తన అవసరమైన రిజర్వ్ నిష్పత్తిని ఎనిమిదేళ్ల కాలంలో మొదటిసారిగా తగ్గిస్తున్నట్టు తెలిపింది. అదేరోజు విదేశీ-ద్రవ్యం ఇంటర్‌బ్యాంక్ మార్కెట్‌లోకి సెంట్రల్ బ్యాంక్ $3.59 బిలియన్ ప్రవేశపెట్టింది. మరోవైపు బ్యాంక్ ఆఫ్ జపాన్ $29.3 బిలియన్లను సెప్టెంబర్ 17, 2008న ఆర్థిక వ్యవస్థకు జోడించగా, అదేరోజు రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఆస్ట్రేలియా $3.45 బిలియన్లను జోడించింది.
అభివృద్ధి మరియు వృద్ధి చెందుతున్న ఆర్థిక వ్యవస్థలు ప్రపంచవ్యాప్త సంక్షోభానికి కారణంగా నిలిచాయి, ప్రధానంగా తక్కువ-రేట్లు కలిగిన ద్రవ్యనిధి విధానం (ప్రధానంగా ఆసియా మరియు మధ్యప్రాచ్యం)తో పాటు డాలర్‌తో పోల్చినపుడు ద్రవ్య విలువ తక్కువ ఉండేలా తగ్గించడం లాంటివి ఇందుకు కారణమయ్యాయి. అదేసమయంలో కొన్ని ఆసియా దేశాలు, మధ్యప్రాచ్యం మరియు అర్జంటీనాల్లో సైతం ఉద్దీపన పథకాలు చోటుచేసుకున్నాయి. ఆసియాలో చైనాను మినహాయించి సాధారణంగా 1 నుంచి 3% వరకు GDP సాధించేందుకు ప్రయత్నాలు జరిగాయి, 16% GDP సాధన కోసం (ప్రతి ఏడాది 6% GDP చొప్పున) సాధించాలని చైనా ప్రకటించడం వల్లే దాన్ని మినహాయించడం జరిగింది.
సెప్టెంబర్ 2008 వరకు యూరోపియన్ విధాన ప్రమాణాలు కొద్దిపాటి దేశాలు (స్పెయిన్ మరియు ఇటలీ)కు మాత్రమే పరిమితమైంది. ఈ రెండు దేశాల్లో, ఆ ప్రమాణాలను నివాసాలకు (పన్ను మినహాయింపులు) పరిమితం చేయడంతో పాటు హౌసింగ్ లాంటి ప్రత్యేక రంగాలకు మద్దతు అందించడం కోసం పన్ను వ్యవస్థను సంస్కరించడం జరిగింది. సెప్టెంబర్ నుంచి, ఆర్థిక సంక్షోభం ఆర్థికవ్యవస్థను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేయడంతో అనేక దేశాలు నిర్థిష్టమైన ప్రమాణాలను ప్రకటించాయి: జర్మనీ, స్పెయిన్, ఇటలీ, నెదర్లాండ్స్, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్, స్వీడన్ లాంటి దేశాలు ఈ కోవలోకే వస్తాయి. దేశాల ద్వారా యూరోపియన్ స్థాయిలో అమలు చేయడం కోసం యూరోపిన్ కమిషన్ ఒక €200 బిలియన్ ఉద్దీపన పథకాన్ని ప్రతిపాదించింది. 2009 ప్రారంభంలో, UK మరియు స్పెయిన్‌లు తమ ప్రాథమిక పథకాలను పూర్తిచేయగా, అదేసమయంలో జర్మనీ ఒక కొత్త పథకాన్ని ప్రకటించింది.
ఒకరోజు మనీ మార్కెట్ వేలంలో యూరోపియన్ సెంట్రల్ బ్యాంక్ $99.8 బిలియన్ మొత్తాన్ని ప్రవేశపెట్టింది. ఇక బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇంగ్లాండ్ $36 బిలియన్‌ను ప్రవేశపెట్టింది. మొత్తంమీద సెప్టెంబర్ 17 ప్రారంభ వారం నుండి ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న సెంట్రల్ బ్యాంకులు $200 బిలియన్‌ను జోడించడం జరిగింది.
సెప్టెంబర్ 29, 2008న బెల్జియన్, లాక్సెంబర్గ్ మరియు డచ్ అధికారులు ఫోర్టీస్‌ను పాక్షికంగా జాతీయం చేశారు. జర్మన్ ప్రభుత్వం హైపో రియల్ ఎస్టేట్‌ను ప్రవేశపెట్టింది.
8 అక్టోబర్ 2008న బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం £500 బిలియన్ ($850 బిలియన్) విలువైన ఒక బ్యాంక్ సాయం ప్యాకేజీని ప్రకటించింది. ఈ పథకంలో మొత్తం మూడు భాగాలున్నాయి. మొదటగా £200 బిలియన్ల మొత్తం బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇంగ్లాండ్ ప్రత్యేక ద్రవ్యత్వ పథకం ద్వారా బ్యాంకులకు అందుబాటులోకి ఉంటుంది. రెండవదాంట్లో భాగంగా ప్రభుత్వం బ్యాంక్ రీక్యాపిటలైజేషన్ ఫండ్ ద్వారా ప్రథమంగా £25 బిలియన్‌తో బ్యాంకుల మార్కెట్ విలువను పెంచడంతోపాటు అవసరమైతే మరో £25 బిలియన్ మొత్తాన్ని కూడా కేటాయిస్తుంది. మూడవదిగా బ్రిటీష్ బ్యాంకుల మధ్య జరిగే అర్హత కలిగిన రుణ వ్యాపారంలో భాగంగా £250 బిలియన్ వరకు ప్రభుత్వం పూచీ ఇస్తుంది. ఫిబ్రవరి 2009న బ్యాంకుల కార్పోరేట్ పాలనపై ప్రభుత్వ దర్యాప్తుకు నాయకత్వం వహించేందుకు సర్ డేవిడ్ వాకర్ నియమితులయ్యారు.
అయితే, డిసెంబర్ ప్రారంభంలో జర్మన్ ఆర్థిక మంత్రి పీర్ స్టెయిన్‌బ్రూక్ ఒక ప్రకటన చేస్తూ, "గ్రేట్ రెస్క్యూ ప్లాన్‌"ని తాను విశ్వసించడం లేదని చెప్పడంతో పాటు సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొనేందుకు మరింత ఖర్చు చేయడం తనకు ఇష్టం లేదని సూచించారు. మార్చి 2009లో, యూరోపియన్ యూనియన్ ప్రెసిడెన్సీ ఒక ప్రకటనచేస్తూ, యూరోపియన్ బడ్జెట్ లోటును పెంచాలాని US తెస్తున్న ఒత్తిడిని గట్టిగా వ్యతిరేకిస్తున్నట్టు నిర్ధారించింది.
ఆర్థిక వ్యవస్థ మరియు ఆర్థిక రంగ సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొనేందుకు పైన చూపిన దేశాల ద్వారా చాలావరకు రాజకీయ ప్రతిస్పందనలు చోటుచేసుకున్నాయి. మరోవైపు యూరోపియన్ స్థాయిలో కొంత సహకారం చోటుచేసుకున్నప్పటికీ, ప్రపంచస్థాయిలో సహకారం అవసరం కావడంతో నేతలంతా G-20 ప్రధాన ఆర్థిక వ్యవస్థలను తెరమీదకు తెచ్చేందుకు దారితీసింది. ఇందులో భాగంగా దేశాల స్థాయి అధ్యక్షులతో నవంబర్ 2008 (2008 G-20 వాషింగ్టన్ సదస్కు)న జరిగిన మొదటి సదస్సు ఆర్థిక సంక్షోభం గురించి చర్చించింది.
అలాగే ఆర్థిక సంక్షోభం గురించి చర్చించడం కోసం G-20 దేశాలు నవంబర్ 2008న వాషింగ్టన్‌లో జరిగిన సదస్సులో సమావేశమయ్యాయి. అంతర్జాతీయ ఆర్థిక నియంత్రణపై ప్రతిపాదనలను మినహాయించి, తమ ఆర్థిక వ్యవస్ధతో పాటు ఒకరికొకరు సహకరించుకోవడానికి సిద్ధంగా ఉన్నట్టు వారు ప్రతినపూనారు, అలాగే ప్రొటెక్షనిజానికి తావిచ్చే అన్నిరకాల గమ్యాలను వారు తిరస్కరించారు.
మరో G-20 సదస్సు ఏప్రిల్ 2009న లండన్‌లో జరిగింది. సదస్సుకు ఏర్పాట్లు చేయడం కోసం G-20కి చెందిన ఆర్థిక మంత్రులు మరియు సెంట్రల్ బ్యాంక్ నేతలు మార్చిలో హార్షమ్‌లో సమావేశం కావడంతో పాటు వీలైనంత తొందరగా ప్రపంచ వృద్ధిని సాధిస్తామని ప్రతిజ్ఞ చేశారు. వారు తమ చర్యలను సమన్వయం చేసుకోవడంతో పాటు డిమాండ్ మరియు ఉద్యోగాలను పెంచేందుకు నిర్ణయించారు. దీంతోపాటు అన్ని రూపాల్లో ఉన్న ప్రొటెక్షనిజానికి వ్యతిరేకంగా పోరాడడంతో పాటు వాణిజ్యం మరియు విదేశీ పెట్టుబడులను సమర్థంగా నిర్వహించేందుకు కూడా వారు ప్రతినపూనారు. అలాగే మరింత ద్రవ్యతను సమకూర్చడంతో పాటు బ్యాకింగ్ వ్యవస్థను పునఃవ్యవస్థీకరించడం ద్వారా రుణ సరఫరాను నిర్వహించేందుకు కూడా వారు సిద్ధమయ్యారు, అలాగే ఆర్థిక ఉద్దీపనలు వేగంగా ప్రవేశపెట్టేందుకు కూడా వారు నడుంబిగించారు. సెంట్రల్ బ్యాంక్ అధిపతులు తమవంతుగా అవసరమైనంతకాలం తక్కువ రేట్లు విధానాలను నిర్వహిస్తామని హామీ ఇచ్చారు. చివరగా IMFని పటిష్ఠం చేయడం ద్వారా అభివృద్ధి చెందుతున్న మరియు వెలుగులోకి వస్తున్న దేశాలకు సాయం చేసేందుకు వారంతా తీర్మానించారు.
యూరోపియన్ యూనియన్‌లో GDP వృద్ధిలో క్షీణతను తోసిపుచ్చగలిగిన ఒకే ఒక దేశం పోలండ్ మాత్రమే, అంటే దీని అర్థం 2009లో EUలో అత్యధిక GDPని సృష్టించింది పోలండ్ మాత్రమే. పోలండ్ IMF 2010 GDP వృద్ధి లక్ష్యాన్ని 1.9 శాతంగా అంచనా వేయడంతో 2009 డిసెంబర్ నాటికి పోలిష్ ఆర్థికవ్యవస్థ మాంద్యంలోకి అడుగుపెట్టడం లేదా కనీసం క్షీణించడం లాంటివేమీ జరగలేదు. ఈ విషయమై విశ్లేషకులు అనేక కారణాలను గుర్తించారు: అత్యంత తక్కువ స్థాయి బ్యాంక్ రుణాలతో పాటు బాగా తక్కువ మొత్తంలో ఉన్న తనఖా మార్కెట్; కొద్దికాలం ముందు EU వాణిజ్య అడ్డంకులు తొలగిన ఫలితంగా 2004 నుంచి పోలిష్ వస్తువులకు డిమాండ్ పెరగడం; 2004 నుంచి EU ప్రత్యక్ష నిధుల లభ్యత; ఒకే ఒక ఎగుమతి రంగంపై అతిగా ఆధారపడకపోవడం; ప్రభుత్వ కోశ బాధ్యత ఒక సంప్రదాయంగా ఉండడం; అతిపెద్ద అంతర్గత మార్కెట్ అందుబాటులో ఉండడం; పోలిష్ జ్లాటీ స్వేచ్ఛా ప్రవాహం; తక్కువ వేతన కార్మికుల వల్ల విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులను నిరంతరం ఆకర్షించగలగడం; దశాబ్దం ముందుగానే ఆర్థికపరమైన సవాళ్లు ఎదురుకావడంతో ప్రపంచ సంక్షోభానికి ముందుగానే కఠిన ప్రమాణాలను ఏర్పరుచుకోవడం; క్వాంటటీవ్ ఈసింగ్ నుంచి దూరంగా ఉండేందుకు ప్రభుత్వం నిర్ణయించడం లాంటివి ఇందుకు కారణమని విశ్లేషకులు నిర్థారించారు.
అదేసమయంలో చైనా, భారతదేశం మరియు ఇరాన్‌లు వృద్ధి రేటు తగ్గుదలను చవిచూశాయే తప్ప మాంద్యంలోకి జారిపోలేదు.
దక్షిణ కొరియా 2009 మొదటి త్రైమాసికంలో స్వల్పంగా సాంకేతిక మాంద్యాన్ని తోసిపుచ్చగలిగింది. ఇంటర్నేషనల్ ఎనర్జీ ఏజెన్సీ సెప్టెంబర్ మధ్యకాలంలో స్పందిస్తూ, 2009 మొత్తంలో మాంద్యాన్ని తోసిపుచ్చగల ఒకేఒక పెద్ద OECD దేశం దక్షిణ కొరియా మాత్రమేనని తెలిపింది. 2009 మొదటి అర్థభాగంలో విస్తరించేందుకు అవకాశం కలిగిన ఒకేఒక అభివృద్ధి చెందిన ఆర్థికవ్యవస్థ దక్షిణ కొరియా మాత్రమే. వడ్డీ రేట్లను 3.00% నుంచి 3.25% వరకు పెంచాలని రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఆస్ట్రేలియా తీసుకున్న నిర్ణయంతో, అక్టోబర్ 6న ప్రధాన వడ్డీ రేటును పెంచిన మొట్టమొదటి G20 దేశంగా ఆస్ట్రేలియా అవతరించింది.
2008 నాలుగో త్రైమాసికంలో మాత్రమే ప్రతికూల వృద్ధిని చవిచూసిన ఆస్ట్రేలియా 2009 మొదటి త్రైమాసికానికి GDP మళ్లీ అనుకూల బాట పట్టడంతో సాంకేతిక మాంద్యాన్ని ఆదేశం తోసిపుచ్చగలిగింది.
2008లో అనేక దేశాలు మాంద్యాన్ని చవిచాశాయి. ఈస్టోనియా, లాట్వియా, ఐర్లాండ్, న్యూజిల్యాండ్, జపాన్, హాంకాంగ్, సింగపూర్, ఇటలీ, రష్యా మరియు జర్మనీ లాంటి The దేశాలు/భూభాగాలు ప్రస్తుతం సాంకేతిక మాంద్యంతో కొనసాగుతున్నాయి.
డెన్మార్క్ 2008 మొదటి త్రైమాసికంలో మాంద్యంలోకి అడుగుపెట్టినప్పటికీ, రెండో త్రైమాసికం నాటికి అది అందులోంచి బయటపడింది. మరోవైపు బ్యాకింగ్ వ్యవస్థ కుప్పకూలడంతో 2008లో ఐస్‌ల్యాండ్ ఆర్థిక మాంద్యంలోకి జారుకుంది. (" ఐస్‌ల్యాండిక్ ఆర్థిక సంక్షోభం చూడండి" )
ఈస్టోనియా, లాట్వియా, ఐర్లాండ్ మరియు న్యూజిల్యాండ్‌లు 2008 రెండో త్రైమాసికంలో మాంద్యం బాటపట్టాయి.
ఇక జపాన్, స్వీడన్, హాంకాంగ్, సింగపూర్, ఇటలీ, టర్కీ మరియు జర్మనీ లాంటి దేశాలు/భూభాగాలు 2008 మూడో త్రైమాసికంలో మాంద్యంలోకి జారుకున్నాయి. యూరోపియన్ యూనియన్‌లో యూరోను ఉపయోగించే మొత్తం పదిహేను దేశాలు మూడో త్రైమాసికంలో మాంద్యంలోకి అడుగుపెట్టగా, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ సైతం అదేబాట అనుసరించింది. దీంతోపాటు యూరోపియన్ యూనియన్, G7, మరియు OECDలన్నీ మూడో త్రైమాసికంలో ప్రతికూల వృద్ధిని అనుభవించాయి.
అలాగే యునైటెడ్ స్టేట్స్, స్విజర్లాండ్, స్పెయిన్, మరియు తైవాన్‌ లాంటి దేశాలు/భూభాగాలు 2008 నాలుగో త్రైమాసికంలో సాంకేతిక మాంద్యంలోకి అడుగుపెట్టాయి.
అయితే, 2009 మొదటి త్రైమాసికంలో GDP మళ్లీ అనుకూల వృద్ధిబాట పట్టి 0.1%గా విస్తరించడంతో దక్షిణ కొరియా "అంతుబట్టని" రీతిలో మాంద్యం నుంచి తప్పించుకుంది.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా GDP విషయంలో అత్యంత పెద్దవైన ఏడు ఆర్థిక వ్యవస్థల్లో చైనా మరియు ఫ్రాన్స్ మాత్రమే 2008లో మాంద్యాన్ని దూరంగా ఉంచగలిగాయి. 2008 Q2లో ఫ్రాన్స్ 0.3% క్షీణతను చవిచూసినప్పటికీ, Q3లో మాత్రం 0.1% వృద్ధిని నమోదు చేసింది. అలాగే 2008 మూడో త్రైమాసికంలో చైనా 9% వృద్ధిని నమోదు చేసింది. ఆసక్తికరమైన రీతిలో ఇటీవలి వరకు 8% GDP వృద్ధిని కొనసాగించాలని నిర్ణయించిన చైనా, గ్రామీణ ప్రాంతాల నుంచి పట్టణాలకు వచ్చే వారికి తగినన్ని ఉద్యోగ అవకాశాలు కల్పించడం ద్వారా వృద్ధిని అందుకోగలిగింది. అయితే పనిచేసే జనాభాలో ప్రధాన వృద్ధి నెమ్మదిగా తగ్గుతుండడం వల్ల ఈ సంఖ్య ప్రస్తుతం మరింత కచ్చితంగా 5–7% మధ్యన పరిగణించబడుతోంది. మాంద్యం అన్నిచోట్లా ఉండడంతో చైనాలో వృద్ధి 5%–8% మధ్యన ఉండడం మరింత ప్రభావవంతంగా ఉంటోంది. ఇక ఉక్రెయిన్ −20% నామమాత్రపు వార్షిక GDP వృద్ధితో జనవరి 2009లో సాంకేతిక మాంద్యంలో అడుగుపెట్టింది.
జపాన్‌లో నామమాత్రపు వార్షిక GDP వృద్ధి −12.7%తో 2008 నాలుగో త్రైమాసికంలో మాంద్యం ఛాయలు కన్పించగా, 2009 మొదటి త్రైమాసికం నాటికి వార్షిక GDP వృద్ధి −15.2%తో అది మరింత ప్రస్ఫుటమైంది.
మరోవైపు మాంద్యం కారణంగా భారీస్థాయి ఆర్థిక వ్యవస్థలు ప్రభావితమయ్యాయి.
మార్చి 2009న U.S. ఫెడ్ ఛైర్మన్ బెన్ బెర్‌నాన్కే ఒక ఇంటర్వ్యూలో భాగంగా మాట్లాడుతూ, ఆర్థిక మార్కెట్లు మళ్లీ పూర్వ స్థితికి చేరుకునే దిశగా బ్యాంకులు మరింత స్వేచ్ఛగా రుణాలు అందించినట్టైతే, 2009లోనే మాంద్యం ముగింపుకు చేరుతుందని తాను భావిస్తున్నట్టు చెప్పారు. మరోవైపు ఆర్థిక పునర్జీవనానికి సంబంధించిన ఆర్థిక పునరుత్థానానికి చిహ్నాలు ఇప్పటికే స్పష్టమవుతోందని కూడా అదే ఇంటర్వ్యూలో భాగంగా బెర్‌నాన్కే అన్నారు. ఫిబ్రవరి 18, 2009న US ఫెడరల్ రిజర్వ్ తన 2009 భవిష్యత్ ఆర్థిక వృద్ధి అంచనాను తగ్గించుకుంది, అక్టోబర్ 2008 భవిష్యత్ ఆర్థిక వృద్ధి అంచనా ప్రకారం, ఉత్పత్తి +1.1% (వృద్ధి) మరియు −0.2% (క్షీణత) మధ్య ఉండగలదని ఊహించినప్పటికీ, అందులో 0.5% నుంచి 1.5% మధ్య క్షీణత తప్పదని అంచనా వేయడంతో ఈ పరిస్థితి చోటుచేసుకుంది.
బ్రస్సెల్స్‌లోని EU కమిషన్ జనవరి 19, 2009న తన గత వృద్ధి అంచనాలను సవరించింది, ఇందులో భాగంగా జర్మనీ వృద్ధి క్షీణత −2.25% గాను మరియు 27 EU దేశాల సరాసరి వృద్ధి క్షీణత −1.8% గాను అది అంచనా వేసింది. డ్యూయిస్ బ్యాంక్ కొత్త భవిష్యత్ ఆర్థిక అంచనా (నవంబర్ 2008 చివరన) ప్రకారం, జర్మనీ ఆర్థిక వ్యవస్థ 2009లో 4% పైగా క్షీణత నమోదు చేయవచ్చు.
నవంబర్ 3, 2008న అన్నిరకాల వార్త పత్రికల కథనం ప్రకారం, బ్రస్సెల్స్‌లోని యూరోపియన్ కమిషన్ 2009 భవిష్యత్ ఆర్థిక వృద్ధిని అత్యంత తక్కువగా అంచనా వేసింది, దీనిప్రకారం యూరో చెలామణిలో ఉన్న (ఫ్రాన్స్, జర్మనీ, ఇటలీ, మొదలుగు) దేశాల్లో GDP వృద్ధి 0.1% మాత్రమే ఉండవచ్చు. దీంతోపాటు UK (−1.0%), ఐర్లాండ్, స్పెయిన్, మరియు EUలోని ఇతర దేశాల విషయంలో అది ప్రతికూల వృద్ధి సంఖ్యలను కూడా ఊహించింది. ఇది జరిగిన మూడురోజుల తర్వాత, వాషింగ్టన్‌ D.Cలోని IMF, 2009లో ప్రపంచవ్యాప్త క్షీణత −0.3%గా ఉండవచ్చని, అలాగే అభివృద్ధి చెందిన దేశాల (US−0.7%, మరియు జర్మనీ−0.8% ) సరాసరి క్షీణత కూడా అదేసంఖ్యలో ఉండవచ్చని అంచనావేసింది.
ఏప్రిల్ 22, 2009న, ఒక సాధారణ విలేకరుల సమావేశంలో భాగంగా జర్మనీ ఆర్థిక మంత్రులు మరియు ఆ దేశ ఆర్థిక శాఖ తమకు సంబంధించిన 2009 వృద్ధి అంచనాలను మరోసారి సవరించడం జరిగింది: అందులో భాగంగా జర్మనీ GDPలో కనీసం −5% క్షీణత ఉండవచ్చని వారు "ఊహించారు", IMF తాజా వృద్ధి అంచనాతో ఒప్పందంలో భాగంగా వారు ఈ రకమైన సవరణకు సిద్ధమయ్యారు.
జూన్ 11, 2009న ఆర్థిక శక్తిలో ప్రపంచ స్థాయి క్షీణత గురించి మొదటిసారి అంచనా వేసిన వరల్డ్ బ్యాంక్ గ్రూప్, అది −3%గా ఉండవచ్చని ఊహించింది.
2000 దశకం చివర్లో మాంద్యానికి మరియు మహా మాంద్యానికి మధ్యన కొన్ని పోలికల తెచ్చినప్పటికీ, ఈ రెండు సంఘటనల మధ్య భారీస్థాయి వ్యత్యాసాలు ఉన్నాయి. మార్చి 2009లో అనేకమంది ఆర్థికవేత్తల మధ్య వినిపించిన అభిప్రాయం ప్రకారం మహా మాంద్యం స్థాయి సంక్షోభం మళ్లీ చోటు చేసుకోలేదు. UCLA అండర్‌సన్ ఫోర్‌క్యాస్ట్ డైరెక్టర్ ఎడ్వర్డ్ లేమర్ మార్చి 25, 2009న మాట్లాడుతూ, ఇది రెండో మహా మాంద్యం అవుతుందని చెప్పే భారీ భవిష్య అంచనాలను తామేమీ ఊహించడం లేదని అన్నారు:
"మహా మాంద్యం సంభవించే అవకాశముందని ఊహిస్తున్న భయస్థులైన వినియోగదారులను మనం కలిగి ఉన్నాం. అయితే కచ్చితంగా అలాంటిదేమీ సంభవించదు. మహా మాంద్యం లాంటి ప్రమాదాన్ని ఉత్పత్తిచేసే సూచనేదీ కన్పించడం లేదు" అని ఆయన తెలిపారు
మాంద్యం మరియు మహా మాంద్యం మధ్య స్పష్టమైన తేడాలతో పాటు 1929 మరియు 2008 మధ్య 79 ఏళ్ల పైగా చరిత్ర కలిగిన వాస్తవాలున్నాయి, తాజా మాంద్యం విషయంలో ఆర్థిక సిద్ధాంతం మరియు విధానం విషయంలో గొప్ప మార్పులు సంభవించాయి, అలాగే 1932 లేదా 1982లో జరిగినట్టుగా స్టాక్ మార్కెట్ కుప్పకూలలేదు, 30లు లేదా 80ల్లో లాగా స్టాక్స్‌ యొక్క 10 ఏళ్ల ప్రైజ్-టు-ఎర్నింగ్స్ నిష్పత్తి తగ్గిపోలేదు, ద్రవ్యోల్బణం సర్ధుబాటుతో U.S. హౌసింగ్ ధరలు మార్చిలో పెరుగుదల నమోదు చేశాయి, 1890 నుంచి (1970లు మరియు 80ల్లో సంభవించిన హౌసింగ్ బూమ్స్‌తో సహా)ఇప్పటివరకు ఈ స్థాయి పెరుగుదల ఎప్పుడు నమోదు కాలేదు, 30ల ప్రారంభంలో చోటు చేసుకున్న మాంద్యం ముగిసేందుకు మూడున్నరేళ్ల కంటే ఎక్కువ సమయం పట్టింది, దీంతోపాటు 1930ల సమయంలో ద్రవ్య సరఫరా (ద్రవ్యంతో పాటు డిమాండ్ డిపాజిట్లు) 25% తగ్గాయి (అయితే 2008 మరియు 2009లలో Fed "అల్ట్రాలాస్ క్రెడిట్ వైఖరిని అవలంభించింది"). ఇంకా చెప్పాలంటే, 2008 మరియు 2009 ప్రారంభంలో చోటు చేసుకున్న నిరుద్యోగం రేటు పెరుగుదలను ప్రపంచ యుద్ధం II తర్వాత చోటు చేసుకున్న అనేక మాంద్యంలతో పోల్చినప్పుడు మహా మాంద్యం సమయంలో అత్యధికంగా ఉన్నదాని కంటే ఇది 25% తక్కువ.
ప్రైస్-టు-ఎర్నింగ్స్ నిష్పత్తి గత మాంద్యంల కంటే తక్కవకు పడిపోయింది. "దీన్ని గుర్తించేందుకు అనేకమంది విశ్లేషకులు వివిధ రకాల అంచనాలను సంపాదించినప్పటికీ దీన్ని గుర్తించడం చాలా అవసరం, అయితే చాలామంది దృష్టలో తరచూ ఇది సరైనదానికంటే తప్పుగానే ఉంటోంది" అనే స్పందనలు విన్పించాయి. సంపాదనల్లో అంతకుముందెప్పుడూ చూడని క్షీణతల కారణంగానే ప్రైస్-టు-ఎర్నింగ్స్ నిష్పత్తులు ఎక్కువ స్థాయిల వద్ద నిలిచాయన్నది మరికొందరి వాదన.
"ప్రస్తుత మార్కెట్ క్షీణత మరియు మహా మాంద్యంలకు మధ్య స్పష్టమైన తేడాలున్నట్టు" మార్కెట్ వ్యూహకర్త ఫిల్ డౌ తెలిపింది. డౌ చెప్పినట్టు, మార్కెట్ 17 నెలల్లో 50% పైగా క్షీణించడమనేది మహా మాంద్యం సమయంలో చోటుచేసుకున్న 54.7% క్షీణతతో పోలిఉంది, అప్పట్లో ఈ క్షీణత అనేది ఆ తర్వాతి 16 నెలల్లో మొత్తంమీద 89% క్షీణించింది. "ఇదే కనుక ప్రతిఫలిస్తే అత్యంత సమస్యాత్మకం కాగలదు" అని డౌ తెలిపింది. అయితే, ది న్యూయార్క్ టైమ్స్ చీఫ్ ఫైనాన్సియల్ కరస్పాండెంట్ ఫ్లాయిడ్ నోరీస్ మార్చి 2009లో ఒక బ్లాగ్‌లో రాసిన ప్రకారం, మార్కెట్‌లో చోటు చేసుకున్న క్షీణత మహా మాంద్యానికి ప్రతిబింబం కాదు, ప్రస్తుత క్షీణత అనేది అప్పటి క్షీణతకు సమీపంగానే ఉన్నప్పటికీ, క్షీణత రేట్లు 2007లో వేగంగా ప్రారంభమైనాయి, అలాగే అత్యంత అధ్వాన క్షీణతను నమోదు చేసిన సంవత్సరాల గురించి డౌ తెలిపిన ప్రకారం గత ఏడాది ర్యాంక్ ఎనిమిది మాత్రమే. అలాగే అంతుకుముందు రెండేళ్ల విషయంలో ఈ ర్యాంక్ మూడు మాత్రమే అని ఆయన తెలిపారు.
I.M.F., ప్రధాన ఆర్థికవేత్త Dr. ఒలీవియర్ బ్లాంచర్డ్ ప్రకారం, ప్రతి ఆర్థిక పతనం సమయంలో దీర్ఘకాలిక ఒప్పందాల కోసం కార్మికలు శాతాన్ని తగ్గించడం అనేది దశాబ్దాలుగా పెరుగుతన్నప్పటికీ ఈసారి మాత్రం ఆసంఖ్య బాగా తగ్గింది. "దీర్ఘ-కాలిక నిరుద్యోగం హెచ్చరిక హెచ్చరిస్తోంది: USలో ఆరు నెలల కాలంలో సగం మంది నిరుద్యోగులకు పనిదొరకలేదు, మహా మాంద్యం తర్వాత ఇలాంటి పరిస్థితిని మనం ఎప్పుడూ చూడలేదు. పశ్చిమ ఆర్థికవ్యవస్థల మధ్య అసమానతలు పెరుగుతుండడం మరియు బయటపడిన డిమాండ్‌ల మధ్య సంబంధం ఉందని IMF సైతం తెలిపింది. గతంలో 1928-1929లో సంపద మధ్య అగాధం అనేది ఈ రకమైన తీవ్రతకు చేరింది.
మూడేళ్ల మహా మాంద్యంలో భాగంగా, U.S.లో నిరుద్యోగం అనేది 25%కు చేరింది. తాజా మాంద్యంలోకి యునైటెడ్ స్టేట్స్ డిసెంబర్ 2007లో అడుగుపెట్టగా, మార్చి 2009లో U-3 నిరుద్యోగం 8.5%కు చేరింది. మార్చి 2009లో గణాంక నిపుణుడు జాన్ విలియమ్స్ "వాదన ప్రకారం, అనేక ఏళ్లుగా ప్రవేశపెట్టిన ప్రమాణాలు మారిపోవడంతో మహా మాంద్యం సమయంలో చోటు చేసుకున్న నిరుద్యోగంతో ప్రస్తుత నిరుద్యోగ రేటును పోల్చడం వీలుకాదు".
నోబెల్ బహుమతి గెల్చుకున్న ఆర్థికవేత్త పాల్ క్రుగ్‌మ్యాన్ ఊహించిన ప్రకారం, "ఆర్థిక వ్యవస్థలోని డిమాండ్ ప్రక్రియలో విఫలం"ను ఆధారం చేసుకుని తాను రాసిన "రిటర్న్ టు డిప్రెషన్ ఎకనామిక్స్" (2000)లో వరుస మాంద్యంలు చోటు చేసుకునే అవకాశముందని తెలిపారు. జనవరి 5, 2009న ఆయన రాసిన ప్రకారం, "మాంద్యంలను నిరోధించడం అంత సులభం కాదు" ఎందుకంటే "ఆర్థిక వ్యవస్థ ఇంకా స్వేచ్ఛా క్షీణతలోనే ఉంది" మార్చి 2009లో క్రూగ్‌మ్యాన్ వివరించిన ప్రకారం, ఈ ఆర్థిక సంక్షోభం అనేది మిథ్యా బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థ నుంచి చోటు చేసుకోవడం వల్ల ఈ పరిస్థితిలో ఒక భారీ వైవిధ్యం ఉంది. "ఈ సంక్షోభం అనేది కొత్త సవాళ్లను తీసుకున్న నియంత్రణల సడలింపు కలిగిన సంస్థల సమస్యలతో ముడిపడి లేదు... దానికి బదులుగా, మొదటి స్థానంలో నియంత్రించబడని సవాళ్లను స్వీకరించిన సంస్థలతో ముడిపడి ఉంది."
ఫిబ్రవరి 22న NYU ఎకనామిక్స్ ప్రొఫెసర్ నౌరియల్ రౌబిని చెప్పిన ప్రకారం, మహా మాంద్యం తర్వాత చోటు చేసుకున్న ఈ సంక్షోభం అధ్వానమైనది, రాజకీయ పార్టీలు మరియు విదేశీ దేశాల మధ్య సహకారం లేకపోవడంతో పాటు పనికిమాలిన కోశ విధాన నిర్ణయాలు (దివాళా తీసిన బ్యాంకులకు మద్దతు కల్పించడం లాంటివి) కొనసాగినట్టైతే, ఈ పరిస్థితి "మహా మాంద్యం కంటే చెడ్డదిగా మారవచ్చు." ఏప్రిల్ 27, 2009న "తర్వాతి ఏడాది ప్రారంభంలో లేదా మధ్యలో ఆర్థికవ్యవస్థ ఆధారం [చూడగలరు]" గుర్తించడం ద్వారా రౌబినీ మరింత ఆశాజనకమైన మదింపును వెలిబుచ్చారు.
నవంబర్ 15, 2008న రచయిత మరియు SMU ఎకనామిక్స్ ప్రొఫెసర్ రవి బాత్రా చెప్పిన ప్రకారం, "ప్రపంచ ఆర్థిక ఓటమి అనేది తీవ్రమైన మాంద్యంగా పరిణమించవచ్చు, అలాగే ఇది మహా మాంద్యం కంటే ఘోరంగా ఉండడంతో పాటు, 1980–1982లో చోటు చేసుకున్న బాధాకరమైన ఆర్థిక తిరోగమనం కంటే అధ్వానంగా ఉండడంతో పాటు మొత్తం ప్రపంచానికీ విస్తరిస్తుంది". 1978లో బాత్రా పుస్తకం "ది డౌన్‌ఫాల్ ఆఫ్ క్యాప్టలిజం అండ్ కమ్యునిజం" ప్రచురించబడింది. 1990లో సోవియట్ కమ్యునిజం కుప్పకూలడంతో ఆయన మొదటి భారీ అంచనా నిజమైంది. ఇక ఆయన రెండో భారీ అంచనా అయిన పెట్టుబడిదారు వ్యవస్థ కుప్పకూలడం అనేది 2007 నుంచి వెలుగులోకి రావడంతో ఆయన తన కార్యక్రమంపై మరింత దృష్టిని కేంద్రీకరించారు.
ఏప్రిల్ 6, 2009న వెర్నాన్ L. స్మిత్ మరియు స్టీవెన్ జీజెర్‌స్టెడ్ ప్రతిపాదించిన ఆధారాల ప్రకారం, "వినియోగదారు రుణంలో ప్రత్యేకించి వినియోగదారు రుణం సాంద్రీకరించబడిన సంపద అట్టడుగు స్థానంలో మరియు ఆదాయం పంపిణీలో చోటు చేసుకునే ఆర్థిక సంక్షోభం అనేది వేగంగాను మరియు బలవత్తరంగానూ ఆర్థిక వ్యవస్థలోకి చొచ్చుకురాగలదు. విపరీతమైన వినియోగ కోలాహాలం చివర్లో మనం రెండో అతిపెద్ద వినియోగదారు రుణ సంక్షోభానికి గురైన సమయంలో అది కనిపిస్తుంది."
అధ్యక్షుడి హోదాలో చివరి పత్రికా సమావేశం సందర్భంగా జార్జ్ W. బుష్ సెప్టెంబర్ 2008న మాట్లాడుతూ, తన ప్రధాన ఆర్థిక సలహాదారు చెప్పిన ప్రకారం ఒకానొక దశలో ఆర్థిక పరిస్థితి మహా మాంద్యం కంటే అధ్వానంగా తయారుకాగదలని అన్నారు.
కాలిఫోర్నియాలోని శాక్రమెంటోలో ఉన్న టెంట్ సిటీ "1930ల మరియు మహా మాంద్యం యొక్క రోజులను స్ఫురణకు తెచ్చే విధంగా "మాంద్యం-యుగ ఛాయాచిత్రాలు"గా పిలిచే ఛాయాచిత్రాలను ప్రదర్శనకు ఉంచింది.
ఏప్రిల్ 17, 2009న IMF అధ్యక్షుడు డొమెనిక్ స్ట్రాస్-ఖాన్ చెప్పిన ప్రకారం, నిర్థిష్టమైన కొన్ని దేశాలు ఫీడ్‌బ్యాక్ ప్రక్రియలను తొలగించడం కోసం సరైన విధానాలను అమలు చేయనట్టైతే మాంద్యం కాస్తా ఆర్థిక సంక్షోభానికి దారితీయగలదు. "ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థలో చోటు చేసుకున్న స్వేచ్ఛా క్షీణత అనేది 2010లో చోటు చేసుకునే ఆర్థిక పురోగమనంతో చక్కబడవచ్చు, అయితే సరైన విధానాలను నేడు అవలంభించడం అనే విషయంపైనే ఇది ఆధారపడి ఉంది." మహా మాంద్యంలా కాకుండా, తాజా మాంద్యం అనేది మార్కెట్ల యొక్క ప్రపంచ సమాకలనం ద్వారా సమన్వయించబడింది. ఈ రకమైన సమన్వయీకరించబడిన ఆర్థిక మందగమనాలు ప్రత్యేకమైన ఆర్థిక పతనాల కంటే దీర్ఘకాలం ఉనికిలో ఉండడంతో పాటు బాగా నెమ్మదిగా చక్కబడుతాయని IMF తెలిపింది.
ఫిబ్రవరి 11న, దక్షిణాఫ్రికా ఆర్థిక మంత్రి ట్రెవోర్ మాన్యుయేల్ చెప్పిన ప్రకారం, "ఆర్థిక సంక్షోభం రూపంలో ప్రారంభమైన ఇది బలపడి రెండో మహా మాంద్యం కాగలదు."
ఫిబ్రవరి 10, 2009న యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ సెక్రటరీ ఆఫ్ స్టేట్ ఫర్ చిల్డ్రన్, స్కూల్స్ మరియు ఫ్యామిలీస్ ఎడ్ బాల్స్ మాట్లాడుతూ "ఈ ఆర్థిక సంక్షోభం అనేది 1930ల కంటే చాలా తీవ్రమైనది మరియు మరింత ప్రభావవంతమైనది మరియు రాజకీయాలనేవి ఎలా ఆర్థికవ్యవస్థ ద్వారా రూపుదిద్దుకుంటాయనే విషయాన్ని నేను ఆలోచిస్తున్నాను" అని అన్నారు. జనవరి 24, 2009న "ది డెయిలీ టెలిగ్రాఫ్‌"లో ఎకనామిక్స్ ఎడిటర్ అయిన ఎడ్మండ్ కన్వే ఈ సంక్షోభం గురించి "బ్రిటన్ ఎదుర్కొంటున్న ఈ దురదృష్టకర పరిస్థితి 1930ల తరహాలో ఉండనుందా అనేది అర్థం కావడం లేదు, షేర్స్ మొదలుకుని గృహాల ధరల వరకు చాలా ఆస్తుల ధరలు రికార్డు స్థాయిలో పతనమయ్యాయి [బ్రిటన్‌లో], అయితే క్షీణించిన ఆస్తుల ధరలకు భిన్నంగా రుణ విలువలో మాత్రం ఎలాంటి మార్పూ లేదు" అని రాశారు.
రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఐర్లాండ్ "సాంకేతికంగా" 2009లో ఆర్థిక మాంద్యంలోకి అడుగుపెట్టింది. ESRI (ఎకనామిక్ అండ్ సోషల్ రీసెర్చ్) అంచనా ప్రకారం 2010 నాటికి ఆర్థిక సంకోచమనేది 14%గా ఉండవచ్చు, అయితే, 2008లో త్రైమాసికానికి త్రైమాసికం తగ్గుతూ వచ్చి నాలుగో త్రైమాసికానికి GDP 7.1%కు తగ్గడం ద్వారా ఈ సంఖ్య ఇప్పటికే అధిగమించినప్పటికీ, అంతకుముందు త్రైమాసికంలోనే ఫ్రాన్స్ ఆర్థిక వ్యవస్థ క్షీణత ఎక్కువ కావడం వల్ల అది మినహా అన్ని OECD దేశాల్లో ఆర్థిక క్షీణత వల్ల 2009 తొలి త్రైమాసికంలో భారీ సంకోచం చోటు చేసుకునే అవకాశముంది. నిరుద్యోగం 8.75% నుంచి 11.4%కు పెరిగింది. ఐరీష్ ప్రాపర్టీ బబుల్ కారణంగా ప్రభుత్వ రుణాలు మరియు ఆర్థిక దివాళా మరియు ఐర్లాండ్ బ్యాంకుల జాతీయకరణ లాంటివి రుణంతో నిండిపోయాయి.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనేక ఉద్యోగాలు గల్లంతయ్యాయి. USలో డిసెంబర్ 2007 నుంచి ఉద్యోగాలు కోల్పోవడం ప్రారంభమైంది, అటుపై లెహ్‌మాన్ బ్రదర్స్ దివాళాతో సెప్టెంబర్ 2008 ప్రారంభం నాటికి ఉద్యోగాలు కోల్పోవడమనే ప్రక్రియ తీవ్రరూపం దాల్చింది. ఫిబ్రవరి 2010 నాటికి, కెనడా ఆర్థిక వ్యవస్థ కంటే అమెరికా ఆర్థిక వ్యవస్థ అత్యధిక ఒడిదుడుకులకు లోనైనట్టు తేలింది. దీంతో అనేక సేవా పరిశ్రమలు లాభాలను పెంచుకునేందుకు తమ ధరలను తగ్గిస్తున్నట్టు చెప్పడంతో పాటు ఇలాంటి సమయంలో ఉద్యోగం శాశ్వతం కాదని మరియు అర్హతకు తగిన ఉద్యోగం దొరక్కపోవడం లేదా నిరుద్యోగం అనేది జీవితంలో ఒక నిశ్చితమైన కారకంగా ఉండగలదని పేర్కొన్నాయి.