పృథ్వి క్షిపణులు
పృథ్వి క్షిపణులు భారత రక్షణ శాఖకు చెందిన భూమి మీద నుంచి ప్రయోగించగల సక్తివంతమైన క్షిపణులు. ఇది షార్ట్ రేంజ్ బాలిస్టిక్ క్షిపణి. కేంద్రీకృత గైడెడ్ క్షిపణుల కార్యక్రమంలో భాగంగా డీఆర్‌డీవో దీన్ని అభివృద్ధి చేసింది. ఈ కార్యక్రమం క్రింద అభివృద్ధి చేసిన మొట్టమొదటి క్షిపణి ఇదే.
1983 లో భారత ప్రభుత్వం సమీకృత గైడెడ్ క్షిపణి అభివృద్ధి కార్యక్రమం ను ప్రారంభించి, వివిధ రకాల క్షిపణుల తయారీకి శ్రీకారం చుట్టింది. ఈ కార్యక్రమంలో తయారుచేసిన మొట్టమొదటి క్షిపణి పృథ్వి. ద్రవ ఇంధనంగాని, ఘన ద్రవ ఇంధనాలు రెంటినీ గానీ వాడేలా వివిధ కూర్పులను చేసారు. యుద్ధభూమి క్షిపణిగా తయారుచేసిన ఈ క్షిపణి, వ్యూహాత్మక అణు క్షిపణి పాత్రలో అగ్ని అణు వార్‌హెడ్‌ను మోసుకుపోగలదు.
పృథ్వి క్షిపణి ప్రాజెక్టు భారతీయ సైన్యం, వైమానిక దళం, నావికాదళం మూడూ వాడేలా మూడు రకాలను తయారుచెయ్యాలని సంకల్పించింది. తొలినాళ్ళలో ఈ రకాలను కింది విధంగా ఉండాలని భావించారు.
పృథ్వి 1 1000 కెజి మోసుకుపోగలిగే, భూమి-నుండి-భూమికి ప్రయోగించే క్షిపణి. దీని పరిధి 150 కిమీ. 10-50 మీ వర్తుల దోష పరిధి గల ఈ క్షిపణిని ట్రాంస్పోర్టర్ ఎరెక్టర్ లాంచరుతో ప్రయోగించవచ్చు. 1994 లో దీన్ని భారత సైన్యం లోకి ప్రవేశపెట్టారు. (DRDO) నాయకుడు అవినాశ్ చందర్ ప్రకారం ఈ క్షిపణిని తొలగించి దాని స్థానాన్ని మరింత మెరుగైన, కచ్చితమైన ప్రహార్ క్షిపణితో పూరిస్తారు. తొలగించిన పృథ్వి 1 క్షిపణులను మరింత దూరాలకు చేరగల క్షిపణులుగా ఆధునికీకరిస్తారు.
పృథ్వి 2 కూడా ఒకే దశతో, 500 కెజి మోసుకుపోగలిగే క్షిపణి. ద్రవ ఇంధనంతో పనిచేసే పృథ్వి 2, 250 కిమీ దూరం వెళ్లగలదు. వైమానిక దళ వినియోగం కోసం దీన్ని తయారు చేసారు. 1996 జనవరి 27 న దీని తొలి పరీక్ష చేసారు. 2004 లో అభివృద్ధి దశలు పూర్తయ్యాయి. దీన్ని సైన్యంలో కూడా ప్రవేశపెట్టారు. ఇటీవల చేసిన ఒక పరీక్షలో దీన్ని 350 కిమీ పరిధి వరకు ప్రయోగించి చూసారు. ఇనర్షియల్ నేవిగేషన్ వ్యవస్థతో దీన్ని ప్రయోగించారు. క్షిపణి వ్యతిరేక వ్యవస్థల కన్నుగప్పగలిగే అంశాలు ఇందులో ఉన్నాయి.
2003లో ఈ క్షిపణిని వ్యూహాత్మక బలాల కమాండ్‌కు అందజేసారు. IGMDP అభివృద్ధి చేసిన మొదటి క్షిపణి ఇదే. 2010 సెప్టెంబరు 24 న జరిగిన పరీక్ష విఫలమయ్యాక, 2010 డిసెంబరు 22 న మరో రెండు క్షిపణులు రెండు వేరువేరు లక్ష్యాల వైపు ప్రయోగించగా అవి విజయవంతమయ్యాయి. వారతా కథానాల ప్రకారం పరిధిని 350 కిమీ కు పెంచారు. పేలోడ్ సామర్థ్యం 500 – 1000 కెజి మధ్య ఉంది.
పృథ్వి 3 రెండు దశల భూమి-నుండి-భూమికి ప్రయోగించే క్షిపణి. మొదటి దశ ఘన ఇంధనంతో 157 tసామర్థ్యం గల థ్రస్ట్ మోటారు కలిగి ఉంది. రెండవ దశ ద్రవ ఇంధనం కలిగినది. ఈ క్షిపణి 1,000 కెజి వార్‌హెడ్‌ను 350 కిమీ దూరము, 500 కెజి వార్‌హెడ్‌ను 600 కిమీ దూరమూ, 250 కెజి వార్‌హెడ్‌ను 750 కిమీ దూరమూ తీసుకుపోగలదు. పృథ్విని సముద్రానికి అనుకూలంగా మలిస్తే తయారైనదే ధనుష్. దీన్ని హైడ్రాలిక్ గా స్థిర పరచిన లాంచ్ ప్యాడ్ నుంచి ప్రయోగించాలి. దీని తక్కువ పరిధి దీనికి వ్యతిరేకంగా పనిచేస్తుంది. అందుకే దీన్ని శత్రు దేశపు నౌకాశ్రయాన్ని గానీ, విమాన వాహక నౌకను గానీ ధ్వంసం చేసే క్షిపణిగా భావిస్తారు. దీన్ని ఓడల నుండి పలుమార్లు ప్రయోగించి పరీక్షించారు. .
పృథ్వి 3 ను 2000 లో INS సుభద్ర నుండి ప్రయోగించారు. నౌక యొక్క హెలికాప్టరు డెక్ నుండి దీన్ని ప్రయోగించారు. 250 కిమీ రకం క్షిపణి మొదటి పరీక్ష పాక్షికంగానే విజయవంతమైంది. 2004 లో పూర్తి స్థాయి పరీక్షలు పూర్తయ్యాయి. ఆ తరువాతి సంవత్సరం డిసెంబరులో 350 కిమీ క్షిపణి ధనుష్ ను INS రాజ్‌పుట్ నుండి ప్రయోగించి భూమ్మీద ఉన్న లక్ష్యాన్ని విజయవంతంగా ఛేదించారు. తిరిగి ఈ క్షిపణిని 2009 డిసెంబరు 13 లో చాందీపూర్ నుండి 35 కిమీ దూరంలో నిలబెట్టిన INS సుభద్ర నుండి ప్రయోగించారు. అది ఆ క్షిపణి యొక్క ఆరవ పరీక్ష. తిరిగి 2015 నవంబరు 26 న పృథ్వి 3 లేదా ధనుష్ ను బంగాళాఖాతంలో INS సుభద్ర నుండి ప్రయోగించారు.