పాల విరుగుడు
పాలు గడ్డ కట్టిన తరువాత మరియు వడకట్టిన తరువాత మిగిలివుండే ద్రవాన్ని పాలవిరుగుడు (ఆమిక్ష లేదా వెయ్) లేదా పాల ద్రవ్యం అంటారు. ఇది జున్ను లేదా కేసీన్ తయారీలో వచ్చే ఒక ఉప-ఉత్పత్తి, దీని వలన అనేక వ్యాపార ఉపయోగాలు ఉన్నాయి. చెడ్డర్ లేదా స్విస్ వంటి గట్టి "చేమిరి" రకాల జున్ను తయారీ సందర్భంగా "తియ్యటి పాలవిరుగుడు తేట" ఉత్పత్తి అవుతుంది. "కాటేజ్ చీజ్" (ఒకరకమైన జున్ను) వంటి ఆమ్ల రకాల జున్నును తయారు చేసే సందర్భంగా ఆమ్ల పాలవిరుగుడును ("పుల్లని పాలవిరుగుడు"గా కూడా దీనిని గుర్తిస్తారు) సేకరిస్తారు.
"పాలవిరుగుడు" జున్ను తయారీలో ఒక ఉప-ఉత్పత్తి. చేమురు లేదా ఒక తినదగిన ఆమ్ల పదార్థం జోడించినప్పుడు, గడ్డకట్టిన పాల నుంచి వేరుచేయబడే భాగాల్లో ఇది కూడా ఒకటి.
రికోటా (ఒకరకమైన జున్ను), గోధుమరంగు జున్నులు, మెస్మోర్/ప్రిమ్ మరియు మానవులు తినడానికి ఉయోగించే అనేక ఇతర ఉత్పత్తుల తయారీలో పాలవిరుగుడును ఉపయోగిస్తారు. బ్రెడ్‌లు (రొట్టెలు), క్రాకర్‌లు మరియు వ్యాపార మిఠాయిలు వంటి అనేక సంవిధానపరిచిన ఆహార పదార్థాలు (ప్రాసెస్డ్ ఫుడ్) మరియు జంతువుల ఆహారంలో ఒక సంకలిత పదార్థం (ఆహారాలకు కలిపే పదార్థం)గా కూడా దీనిని ఉపయోగిస్తారు. పాలవిరుగుడులో ప్రధానంగా α-లాక్టాల్బుమిన్ మరియు β-లాక్టోగ్లోబులిన్ అనే ప్రోటీన్లు (మాంసకృత్తులు) ఉంటాయి. తయారీ విధానం ఆధారంగా, పాలవిరుగుడులో గ్లోకోమాక్రోపెప్టైడ్‌‍లు (GMP) కూడా ఉంటాయి.
పాలవిరుగుడు మాంసకృత్తులు (పాలవిరుగుడు నుంచి ఉత్పన్నమయ్యేవి) తరచుగా ఒక పోషక ఔషధంగా విక్రయించబడుతున్నాయి. ముఖ్యంగా బాడీబిల్డింగ్ క్రీడలో ఇటువంటి ఔషధాలు బాగా ప్రసిద్ధి చెందాయి. పాలవిరుగుడు ఉత్పత్తి ఒక ముఖ్యమైన పరిశ్రమగా ఉన్న స్విట్జర్లాండ్‌లో, దీనిని రివెల్లా అని పిలిచే కర్బనిత మృదు పానియాల (సాఫ్ట్ డ్రింక్)కు మూలంగా ఉపయోగిస్తున్నారు. 
ఐస్‌ల్యాండ్‌లో 1 లీటరు డబ్బాల్లో మైసాగా ద్రవరూప పాలవిరుగుడును MS తయారు చేసి విక్రయిస్తుంది, (దీనిపై శక్తి 78kJ (కిలోజౌల్స్), 18kcal (కిలోక్యాలరీలు), కాల్షియం 121 మిగ్రా, ప్రోటీన్ (మాంసకృత్తులు) 0.4గ్రా, పిండి పదార్థాలు (కార్బోహైడ్రేట్‌లు) 4.2గ్రా, సోడియం 55మిగ్రా పోషక విలువల సారాంశం ఉంటుంది).
చారిత్రాత్మకంగా, పాలవిరుగుడును సత్రాలు మరియు కాఫీ హోటళ్లలో ఒక ప్రసిద్ధ పానీయంగా ఉపయోగించారు. 1752-1755 కాలంలో డావెంట్రీ అకాడమీ వద్ద కళాశాలలో చదువుకున్న జోసెఫ్ ప్రీస్ట్‌లే తన రచన ఒకదానిలో బుధవారం, మే 22, 1754న మేము పెద్ద బృందంతో పాలవిరుగుడు త్రాగేందుకు వెళ్లామని పేర్కొన్నాడు. ఇది బహుశా సాక్ వెయ్ లేదా వైన్ వెయ్ అయివుండవచ్చు. వైన్ వెయ్ తయారు చేసేందుకు ఉపయోగించే సమకాలీన పద్ధతి ఈ విధంగా ఉంటుంది: వెన్నతీసిన పాలు పన్నెండు ఔన్సులు మరియు ఆరు ఔన్సుల తెల్లవైనును ఒక బేసన్‌లో పోయాలి, తరువాత కాచిన వేడినీరు పన్నెండు ఔన్సులు దానిలో పోయాలి, కొద్దిసేపు అలాగే ఉంచితే, పెరుగు పదార్థం గడ్డ కట్టి, అడుగు భాగానికి చేరుతుంది, తరువాత మీ పాలవిరుగుడును ఒక చైనా పాత్రలో పోయాలి, తరువాత చక్కెర లప్పను, సువాసన రెమ్మను లేదా నిమ్మకాయ ముక్కను దానిలో వేయాలి.
దీనితో చేసే మరో ప్రత్యామ్నాయ వంటకం పేరు క్రీమ్ ఆఫ్ టార్టర్ వెయ్: దీనిని నీలిరంగు పాలు పన్నెండు ఔన్సులు తీసుకొని (నీలిరంగు పాలను (బ్లూ మిల్క్) దాని ఉపరితలం రంగు ఆధారంగా ఆ పేరుతో పిలుస్తారు, పాలు తీసిన పద్దెనిమిది లేదా ఇరవై-నాలుగు గంటలు తరువాత, దానిపై చిన్న, నీలిరంగు పంగస్ మచ్చలు ఏర్పడతాయి, ఇవి తరువాత వేగంగా విస్తరించి ఉపరితలంపై ఒక నీలిరుంగు పొర ఏర్పడుతుంది.) మంటపై వేడిచేయాలి, పాలు వేడెక్కడం ప్రారంభమైనప్పుడు, రెండు టీ స్పూన్ల టార్టర్ క్రీమ్‌ను దానికి జోడించాలి, తరువాత మంటపై నుంచి దానిని తీసివేసి, దానిలో పెరుగు పాత్ర అడుగు భాగానికి చేరే వరకు వేచిచూడాలి, తరువాత ఒక బేసన్‌ (వెడల్పాటి పాత్ర)‍లో పోసి చల్లబరచాలి, పాలవెచ్చదనం ఉన్నప్పుడు సేవించవచ్చు.
మధ్య స్పెయిన్ ప్రాంతంలో బేకరీ ఉత్పత్తుల తయారీలో కూడా పాలవిరుగుడును ఉపయోగిస్తారు. సంప్రదాయబద్ధంగా, ఇది రొట్టెలు తయారీలో నీటికి బదులుగా ఉపయోగించబడుతుంది.
పాలవిరుగుడు నుంచి మీగడను తీయవచ్చు. పాల నుంచి తీసే మీగడ కంటే పాలవిరుగుడు మీగడ మరింత ఉప్పగా, ఆమ్మరుచి మరియు "జున్నమాదిరిగా" ఉంటుంది, పాలవిరుగుడు వెన్న తయారు చేసేందుకు దీనిని ఉపయోగించవచ్చు. వెన్న-ఆధారిత ఆహార పదార్థాల తయారీకి పాలవిరుగుడు మీగడ మరియు వెన్న పనికొస్తాయి, వీటికి సొంతగా గాటైనవాసన ఉంటుంది. తియ్యటి మీగడ మరియు వెన్న కంటే ఇవి తక్కువ ధర ఉంటాయి.
ద్రవరూప పాలవిరుగుడులో కొవ్వుతోపాటు, లాక్టోజ్, విటమిన్‌లు, ప్రోటీన్‌లు మరియు మినరల్స్ (ఖనిజాలు) ఉంటాయి. స్వీడన్‌లోని లుండ్ విశ్వవిద్యాలయంలోని పరిశోధకులు ఇన్సులిన్ ఉత్పత్తిని పాలవిరుగుడు ఉద్దీపన పరుస్తుందని గుర్తించారు. "అమెరికన్ జర్నల్ ఆఫ్ క్లినికల్ న్యూట్రిషన్‌" లో వెల్లడించిన ప్రకారం, ఇన్సులిన్ స్రావాన్ని పెంచడం ద్వారా రెండో రకం మధుమేహ రోగుల్లో పాలవిరుగుడు ఔషధాలు రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలను నియంత్రించడం మరియు తగ్గించడం చేస్తాయని వారు గుర్తించారు. ప్రాసెస్డ్ ఫుడ్స్ (సంవిధానపరిచిన ఆహార పదార్థాలు)లో పాలవిరుగుడు ఉపయోగం ఆశ్చర్యకరంగా ఉంటుంది, ఎందుకంటే సాధారణంగా అదే పదార్థాలను ఇంటిలో తయారు చేసే సమయంలో వాటికి జున్నుసంబంధ పదార్థాలు జోడించరు, అయితే ప్రాసెస్డ్ ఫుడ్స్‌లో మాత్రం వీటిని ఉపయోగిస్తున్నారు.
పాలవిరుగుడు మాంసకృత్తు (ప్రోటీన్) అనేది గ్లోబులార్ ప్రోటీన్‌ల పేరు, దీనిని పాలవిరుగుడు నుంచి సేకరించవచ్చు. ఇది గ్లోబిన్‌స్టాజెర్స్ బేటా-లాక్టోగ్లోబులిన్ (~65%), ఆల్ఫా-లాక్టాల్బుమిన్ (~25%) మరియు సెరమ్ అల్బుమిన్ (~8%)ల మిశ్రమం, దీనికి స్వతఃసిద్ధ రూపంలో ఇవి కరిగే గుణం ఉంటుంది, pHకు స్వతంత్రంగా ఉంటుంది. పాలవిరుగుడుకు మిగిలిన అన్ని తెలిసిన ప్రోటీన్‌ల కంటే అత్యధిక బయోలాజికల్ వాల్యూ (BV-జీవన విలువ) ఉంది. పాలవిరుగుడుకు గ్రుడ్డు తెల్లసొన మాంసకృత్తు (BV = 98) కంటే జీవలభ్యత ఎక్కువగా ఉంది, ఇది మాంసకృత్తుల "బంగారు ప్రమాణం"గా పరిగణించబడుతుంది, దీని జీవలభ్యత రేటింగ్ 100 కావడం గమనార్హం. చిన్న పేగులోని శృంగకము ద్వారా స్వీయ రూపాన్ని కొనసాగిస్తూ రక్త ప్రవాహంలోకి శోషించబడే మరియు జీర్ణమయ్యే సమర్థవంతమైన పదార్థాన్ని సూచించేందుకు జీవలభ్యత అనేపదాన్ని ఉపయోగిస్తారు. అధిక జీవలభ్యత కారణంగా, మిగిలిన ఇతర మాంసకృత్తుల మూలాల కంటే, పాలవిరుగుడు మాంసకృత్తుల యొక్క అమైనో ఆమ్లాలు రక్త ప్రవాహంలోకి చాలా వేగంగా ప్రవేశిస్తాయి.