దర్గాహ్
దర్గాహ్ (ఆంగ్లం : Dargah), (పర్షియన్ : درگه) (తెలుగులో సాధారణంగా 'దర్గా' అని వ్యవహరిస్తారు), ఒక సూఫీ క్షేత్రము, లేదా సూఫీ సమాధి, లేదా ఔలియా సమాధి. వీటికి ఖాన్ ఖాహ్ అనీ ఆస్తానా అనీ పిలుస్తారు. వీటిలో సాధారణంగా మస్జిద్ మరియు మదరసా పొందుపరచబడియుంటుంది. ఇంకనూ వైద్యశాలలు, సామాజిక సౌకర్యాలను కలుగజేసే సంస్థలూ వుంటాయి. ఈ ఖాన్ ఖాహ్ యొక్క అధిపతిని (పీఠాధిపతిని) సజ్జాదా అని వ్యవహరిస్తారు. ఈ క్షేత్రాలను దర్శించుటను జియారత్ అని అంటారు.దర్గాహ్ అనే పదానికి మూలం పర్షియన్ భాషా పదం 'దర్గాహ్', అర్థం 'గృహం' లేదా 'నివాసం' లేదా 'గృహద్వారం'. సాధారణంగా తవస్సుల్ (తసవ్వుఫ్ సిద్ధాంతం) ప్రకారం, సమాధులలో నిదురించేవారి (ఔలియాల) ఆశీస్సులు పొందడం కోసం, వారి సమాధుల వద్ద జియారత్ చేయడం ఓ ఆనవాయితీ.
ఈ దర్గాహ్ లు భారతదేశంలోనే గాక ప్రపంచంలోని పెక్కు ముస్లిం దేశాలలోనూ, ముస్లింలు గల ఇతరదేశాలలోనూ కానవస్తాయి. ఇరాక్ లోని అలీ ఇబ్న్ అబీ తాలిబ్ సమాధి, హుసేన్ ఇబ్న్ అలీ సమాధి, బాగ్దాదు లోని అబ్దుల్ ఖాదిర్ జీలాని సమాధి, పాకిస్తాన్, మలేషియా, ఇండోనేషియా మరియు బంగ్లాదేశ్ లోనూ మరియు 'పర్షియన్ ప్రభావంగల ఇస్లామిక్ దేశాలలో' "ఔలియాల సమాధులు" ఎక్కువగా కానవస్తాయి.దక్షిణాసియా దేశాలలోనూ, ఆఫ్రికా దేశాలలోనూ 'దర్గాహ్'లు కానవస్తాయి. ఈ ఔలియాల జయంతి ఉత్సవాలను ఉర్సు లేదా మీలాద్ రూపంలో జరుపుకుంటారు. ఈ ఔలియాల ద్వారా అల్లాహ్ అనేక కరామత్లు చూపిస్తాడు.
ఇస్లాంలో సమాధులను సందర్శించడం నిషేధం కాదు. అందులోనూ పుణ్యపురుషుల సమాధుల సందర్శన నిషేధంగాదు.సమాధులను సందర్శించే అసలు కారణం మానవులలో 'మరణం' భావన తీసుకు రావడం. లేదనగా మానవుడు ఈ లోకంలోనే అనంతమైన జీవితం గడపాలనే ఆలోచనతో ప్రపంచం వైపు పరుగెత్తి, అధర్మాల పాలవుతాడు. ఏనాటికైనా మనమందరమం మరణిస్తామనే ఆలోచన రేకెత్తిస్తే, అతడి జీవితం కుదుటపడి, న్యాయ ధర్మమార్గాన్ని ఆచరించుటకు ప్రయత్నిస్తాడు. మానవులు 'పుట్టుట గిట్టుట కొరకే' అన్న సత్యాన్ని గ్రహించినపుడు, పాప కర్మములనుండి దూరంగా వుంటూ సత్యమైన జీవితాన్ని గడుపుటకు ఉద్యుక్తుడౌతాడు. అల్లాహ్ను గ్రహిస్తాడు. ధర్మమార్గాన వచ్చి తీరుతాడు.ఔలియాల దర్గాహ్ ల సందర్శన అసలు కారణం ధార్మిక చింతన పెంపొందించడం, పెద్దవారి చరిత్రలను గుర్తుంచుకొని, వారు నడచిన ధార్మిక మార్గాలలో నడచి అల్లాహ్ను ప్రసన్నం చేసుకోవడం మరియు మగ్ ఫిరత్ (మోక్షం) పొందడం.ఇక్కడకు వచ్చిన భక్తులను, వారి బాధలను, ఆరోగ్య సమస్యలను భూత ప్రేత గ్రహబాధలను వీరు సమాధి నుండే తొలగించి రక్షిస్తారని ప్రజల విశ్వాసం. ఆరోగ్య సమస్యలు, పిచ్చిపట్టినవారు, మానసిక ప్రశాంతత లేనివారు ఇక్కడ కొన్ని రోజులు ఉన్నట్లయితే మంచివారుగా మారుతారని నమ్మకం.ఉరుసు ఉత్సవంలో ముస్లింలతో పాటు హిందువులు కూడా అధిక సంఖ్యలో పాల్గొంటారు. హిందువులు ముస్లిం సోదరులచే నమాజు చదివించి బెల్లం, మిఠాయిలు, జిలేబీలు, గులాబీలు, మల్లెపూలు సమాధుల వద్ద సమర్పిస్తారు. దర్గాలోకి వెళ్లేవారు హిందువులైనా తలపై దస్తీ ధరించి, విభూతి బొట్టు పెట్టుకొని అచట పూజలు (నమాజు) నిర్వహిస్తూం టారు.దర్గాలో నిర్వహించే ఉరుసు ఉత్సవంలో గంధం తీసుకురావడం ఒక ప్రత్యేక కార్యక్రమం. సుగంధ పరిమళాలు, గులాబీలతో కలిపిన గంధాన్ని తీసుకుని వచ్చేటప్పుడు భక్తులు వేల సంఖ్యలో గుమిగూడతారు. పవిత్ర గ్రంథాన్ని మోసుకొని వస్తున్న వ్యక్తిని, అతని తలపై ఉన్న గంధాన్ని తాకడానికి అధిక సంఖ్యలో పోటీ పడతారు. గంధాన్ని స్పృజించిన భక్తులు పునీతులవుతారని నమ్మకం. గంధాన్ని తీసుకుని వచ్చేటప్పుడు గుర్రం చేసే నాట్యం అందరినీ ఆకర్షిస్తుంది. ముస్లింలు, హిందువులు ధరించిన రంగురంగుల దుస్తులు, వారు పూసుకున్న సెంట్‌, అత్తరుల వాసనలతో ఊరు ఊరంతా గుబాళిస్తుంది.
ఔలియాల దర్గాల వద్దకు వెళ్ళినపుడు ఏమి ఆచరించవచ్చును? వేటి కొరకు నిషేధాలున్నవి?
ఆచరణీయాలు:
ప్రతి ముస్లిం తన వంశంవారి సమాధులను సందర్శించి వారి కొరకు మరియు తల్లిదండ్రుల కొరకు ప్రార్థనలు చేయడం, వారి పేర్ల మీద దాన ధర్మాలు చేయడం సముచితం.
సాధారణంగా క్రింది ఆచారాలు కానవస్తాయి. కొన్నిటిని అందరు ముస్లిములూ అంగీకరిస్తారు, కొన్నిటిని కొందరు అంగీకరిస్తారు. సూఫీ తరీకాను పాటించేవారు కూడా అన్ని ఆచారాలను అంగీకరించరు. దేవ్ బందీయులైనతే చాలా వాటికి నిరాకరిస్తారు.