వర్లీ
వర్లీ లు లేదా వార్లీ లు భారతీయ దేశవాళీ ప్రజలు. వీరు ఎక్కువగా ఉత్తర థానే జిల్లాల భాగములు అయిన దహను మరియు తలసరి తాలుకాలు, మహారాష్ట్రలోని నాసిక్ మరియు ధూలే జిల్లాల భాగములలో, గుజరాత్ లోని వల్సాడ్ జిల్లా మరియు డాద్రా మరియు నగర్ హవేలీల స్వయంపాలిత ప్రాంతాలు, డామన్ మరియు డయ్యు లలో నివసిస్తూ ఉంటారు. వారికి వారి సొంత నమ్మకములు, జీవిత విధానము, సంప్రదాయములు ఉన్నాయి. ఇవి హిందూ సంప్రదాయములలోని భాగమే. వర్లీలు లిపి లేని ఒక భాష మాట్లాడతారు. ఇది ఇండో-ఆర్యన్ల యొక్క దక్షిణ ప్రాంతానికి చెందిన భాష. ఇది సంస్కృతము, మరాఠి మరియు గుజరాతి పదముల కలగలుపుగా ఉంటుంది. "వర్లీ" అనే పదము "వర్లా" అనే పదము నుండి తీసుకోబడింది. దీని అర్ధము "పొలము" లేదా "భూమి యొక్క ఒక ముక్క".
వారి మాటలను బట్టి వర్లీలు వ్యవసాయమును స్థానము మార్చడము కొరకు భూమిని అన్వేషిస్తూ దక్షిణదిశగా ప్రస్తుతము వారు ఉంటున్న "సహ్యాద్రి" పర్వత పాద ప్రాంతానికి (వాటిని పడమర కొండలోయలు అని కూడా అంటారు) వెళ్లారని తెలుస్తుంది. బ్రిటిష్ వాళ్ళు ఇలా వ్యవసాయమును ఒకచోటు నుంచి మరో చోటుకు మార్చడము అనవసరము అని భావించి వారిని అడవుల లోపలికి వెళ్లగొట్టి వారు మరలా శివార్లలోనే తిరిగి జీవించేలా చేసారు.
యశోధరా దాల్మియా తన "ది పైంటేడ్ వరల్డ్ అఫ్ ది వర్లిస్"లో వర్లిలు 2500 లేదా 3000 సంవత్సరముల నుండి ఉన్న సంప్రదాయమును కలిగి ఉన్నారని చెప్పారు. వారి మురాల్ చిత్రములు మధ్యప్రదేశ్ లోని, క్రీస్తు పూర్వము 500 లేదా 10,000ల నాటి భీమ్బెక్తకు చెందిన రాతిగుహల వలెనే ఉంటాయి.
వారి ఎంతో సంక్లిష్టమైన చిత్రములు కూడా రేఖాత్మకముగా ఒక వృత్తము, ఒక త్రిభుజము మరియు ఒక చతురస్రము వంటి మామూలు పదజాలము కలిగి ఉంటాయి. వృత్తము మరియు త్రిభుజము వారి ప్రకృతిని గురించి చేసిన పరిశీలన నుండి వచ్చాయి. వృత్తములు సూర్యుడిని మరియు చంద్రుడిని సూచిస్తాయి, త్రిభుజము కొండలు మరియు సూటిగా ఉండే చెట్ల నుండి తీసుకోబడింది. కేవలము చతురస్రము మాత్రమే వేరే తర్కము నుండి తీసుకోబడినట్లుగా మరియు అది మనుషుల కల్పన అని అనిపిస్తుంది, అది ఒక పవిత్ర స్థలమును లేదా ఒక స్థలము యొక్క భాగమునో సూచిస్తుంది. కాబట్టి ప్రతీ సంప్రదాయ చిత్రము యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశము చతురస్రము, దీనిని "చౌక్" లేదా చౌకట్" అని అంటారు. ఎక్కువగా ఇవి రెండు రకములుగా ఉంటాయి: "దేవ్ చౌక్" మరియు "లగ్న చౌక్" . ఒక "దేవ్ చౌక్" లో, మనము ప్రత్యుత్పత్తిని సూచించే దేవతల తల్లి అయిన పాలఘటను మనము చూడవచ్చు. ప్రత్యేకముగా, పురుష దేవతలు వర్లీలలో చాలా తక్కువ మరియు ఎక్కువగా వీరు మానవ రూపము పొందని ఆత్మలకు సంబంధించినట్లుగా భావిస్తారు. సంప్రదాయ చిత్రము యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశము వేట, చేపలు పట్టడము మరియి వ్యవసాయము, పండుగలు, నాట్యములు, చెట్లు, జంతువులు వంటి వాటి చుట్టూనే తిరుగుతూ ఉంటుంది. మనుషుల మరియు జంతువుల శరీరములు రెండు త్రిభుజములను పైన కలపడము ద్వారా చూపిస్తారు. పై త్రిభుజము తొండమును లేదా పై భాగమును మరియు క్రింది త్రిభుజము పొట్టను సూచిస్తాయి. వారి అస్థిరమైన సమస్థితి ప్రపంచము యొక్క సమతౌల్యాన్ని మరియు శరీరములను అనుకరిస్తూ కృత్రిమముగా తయారు చేయడము వలన కలిగే ప్రయోగపరమైన మరియు గొప్ప గొప్ప ఉపయోగములను కలిగి ఉన్నాయి.
ఇలా తయారు చేయబడిన చిత్రసంబంధమైన భాషను ఒక పద్ధతి ద్వారా సరిగ్గా కలుపుతారు. సంప్రదాయములకు, పూజాపునస్కారములకు సంబంధించిన చిత్రములు సాధారణముగా గుడిసెలలో చేస్తారు. గోడలను కొమ్మలు, మట్టి మరియు ఆవు పేడల మిశ్రమముతో తయారు చేస్తారు. గోడకు తగిలించుకునే చిత్రములకు ఎర్రకావి రాయితో ముందుగా ఆధారమును గీస్తారు. వర్లిలు కేవలము తెల్ల దానిని మాత్రమే వారి చిత్రముల కొరకు ఉపయోగిస్తారు. వారి తెల్ల రంగులో బియ్యప్పిండి, నీటి మిశ్రమమును బంక కలిపి ఉంచుతుంది. వారు బాగా నమలబడి, ఎటు వంచితే అటు వంగే వెదురుబొంగును కుంచెగా ఉపయోగిస్తారు. గోడకు తగిలించుకొనే చిత్రములను కేవలము పెళ్ళి లేదా పంటలు కోతకు వచ్చే సమయము వంటి ప్రత్యేక సందర్భములలో మాత్రమే తయారు చేస్తారు. రోజువారీగా చిత్రించక పోవడము వలన వారి చిత్రములు అంత గొప్పగా ఉండవు, అవి కూడా మాములుగా 1970ల చివరల వరకు కేవలము స్త్రీల ద్వారానే రక్షింపబడ్డాయి. కానీ 1970లలో జివ్య సోమ మాషే వీటిని కేవలము ప్రత్యేక సందర్భములలో మాత్రమే కాకుండా, తన నైపుణ్యముతో చిత్రించడము మొదలు పెట్టిన తరువాత ఈ సంప్రదాయ కళ ఒక ప్రత్యేక సంప్రదాయము వలన కాకుండా, అతని చిత్రలేఖన నైపుణ్యము వలన ఒక పెను మార్పుకు గురి అయింది.
వర్లిల జీవిత విధానము మనిషికి-ప్రకృతికి నడుమ ఉన్న సంబంధమును చూపించడానికి చక్కని ఉదాహరణ. స్వదేశి విధానములు, గిరిజనులు చదువురాని వారు అయినప్పటికిని వారి వద్ద ప్రకృతిని కాపాడే ఎంత యంత్రాంగము ఉందో నిరూపిస్తాయి.
వర్లిల జీవితము బిడ్డను ఉయ్యాలలో వేయడముతో వారిని వారి తెగలో చేర్చుకోవడముతో మొదలు అవుతుంది. ఆ తరువాత "లగన్" (పెళ్లితో పెద్దరికమును నేర్పడము) ; మూడవది "మరణము" మరియు "డిస్" (మరణానంతర సంస్కారములు మరియు పెద్దరికము పొందడము). నాల్గవది "జోలి" అనే సంస్కారము. ఇందులో రెండు భాగములు ఉంటాయి: మొదటిది బిడ్డను అడవిలోని జీవితము గడిపే శక్తివంతునిగా చేయడము, రెండవది, ఆ బిడ్డను ఆయా ప్రాంతాలకు, ప్రాంతవాసులకు పరిచయము చేయడము, ఇది వారి జీవితానికి ఆధారం.
వర్లీలు ప్రకృతిని తల్లిగా భావిస్తారు. అదే వారి సంప్రదాయాలకు మరియు ఆచారాలకు మూలస్తంభము. మంత్రసాని అప్పుడే పుట్టిన మగబిడ్డకు గొడ్డలి, ఆడబిడ్డకు ఒక కొడవలి ఇస్తుంది. ఇవి రెండు ప్రకృతితో "మమేకము" అవ్వడానికి కావలసిన పనిముట్లు. ఆమె తన బిడ్డకు పులికి కానీ, ఎలుగుబంటికి కానీ మరే ఇతర అడవి జంతువుకు "భయపడవద్దని" చెపుతుంది; మరియు 'ప్రకృతి శక్తుల' నుండి పారిపోవద్దని కూడా చెపుతుంది. ఆ బిడ్డ వాటితో కలిసిపోయు జీవించాలి అని చెపుతుంది.