పద ఉత్పత్తి శాస్త్రం
పద ఉత్పత్తి శాస్త్రం అనేది పదాల చరిత్రపై అధ్యయనానికి సంబంధించింది. అవి ఎక్కడ నుంచి పుట్టాయి, వాటి రూపం మరియు అర్థం కాలక్రమేపీ ఏ విధందా పరిణామం చెందాయనే విషయాలను ఇది తెలుపుతుంది.
సుదీర్ఘ లిఖిత చరిత్ర ఉన్న భాషలు మరియు భాషల యొక్క వాచకాలకు సంబంధించి, ప్రారంభ కాలాల్లో పదాలు ఏ విధంగా ఉపయోగించబడ్డాయి మరియు అవి ప్రశ్నార్థకమైన భాషల్లోకి ఎప్పుడు ప్రవేశించాయనే విషయాలకు సంబంధించిన విజ్ఞానాన్ని సమీకరించడానికి పద ఉత్పత్తి శాస్త్రవేత్తలు ఈ భాషల్లోని వాచకాలను ఉపయోగించుకున్నారు. అందుబాటులో ఉండే ఏదైనా ప్రత్యక్ష సమాచారానికి చాలా పురాతనంగా ఉండే భాషలకు సంబంధించిన సమాచార పునరుద్ధరణ కోసం పద ఉత్పత్తి శాస్త్రవేత్తలు తులనాత్మక భాషాశాస్త్రం యొక్క పద్ధతులను అనుసరించారు. తులనాత్మక పద్ధతి వంటి టెక్నిక్‌‌ను ఉపయోగించి, సంబంధిత భాషలను విశ్లేషించడం ద్వారా వాటి యొక్క విభాజిత భాషా మూలం మరియు దాని పదావళి గురించి పద ఉత్పత్తి శాస్త్రవేత్తలు అంచనాలు వేయగలరు. ఈ ప్రయత్నంలో, పద మూలాలు గుర్తించబడతాయి. ఇది మూలం యొక్క ముందు పరిస్థితిని కూడా స్పష్టంగా తెలుపగలదు. ఉదాహరణకు, ఇండో-యూరోపియన్ భాషా కుటుంబం.
పద ఉత్పత్తి శాస్త్ర పరిశోధన అనేది వాస్తవంగా ప్రాచీన భాషా శాస్త్ర సంబంధ సంప్రదాయం నుంచి అభివృద్ధి చెందినప్పటికీ, ఈరోజుల్లో పద ఉత్పత్తి శాస్త్ర పరిశోధన ఎక్కువగా ఉరాలిక్ మరియు ఆస్ట్రోనేసియన్ వంటి స్వల్ప లేదా ఎలాంటి ముందస్తు ప్రమాణ పత్రరచన అందుబాటులో లేని భాషా కుటుంబాలపైనే నిర్వహించబడుతోంది.
"పద ఉత్పత్తి శాస్త్రం" () అనే పదం ; ; వాటి నుంచి జనించింది. గ్రీకు కవి పిందర్ (b. సుమారు. 522 BC కాలానికి చెందినవాడు) అతని పోషకుల మెప్పు కోసం సృజనాత్మక పద ఉత్పత్తులను ఉపయోగించాడు. ప్లుటార్క్ శబ్దాల్లోని ఊహాజనిత సారుప్యతల ఆధారంగా పద ఉత్పత్తులను ప్రమాదకరంగా ఉపయోగించాడు. ఇసిడర్ ఆఫ్ సెవిల్లే యొక్క "ఎటిమాలజీ" (ఆరిజ్) అనేది పదహారో శతాబ్దం వరకు ఐరోపా‌లో విమర్శనారహితంగా వినియోగించబడిన "ఆరంభ పద ఉత్పత్తుల"ను గుర్తించే ఒక సర్వవిజ్ఞానం. "ఎటిమాలజికమ్ జన్యూనమ్" అనేది ఒక వ్యాకరణ సంబంధిత విజ్ఞానం. ఇది తొమ్మిదో శతాబ్దంలో కాన్‌స్టాంటినోపిల్‌లో సవరించబడింది. ఇది బిజాంటైన్ చేసిన వివిధ సారూప్య పనుల్లో ఇదొకటి. పద్నాలుగో శతాబ్దానికి చెందిన "లెజెండా ఆరియా" ప్రతి (క్రైస్తవ) సన్యాసి యొక్క "సమగ్ర వ్యక్తిగత చరిత్ర" ను శబ్ద ఉత్పత్తి శాస్త్ర రూపంలో ఒక కల్పనాత్మక అవాంతర ప్రసంగం ద్వారా మొదలుపెట్టేవాడు.
పద ఉత్పత్తి శాస్త్రవేత్తలు పదాల యొక్క మూలాలపై అధ్యయనానికి అనేక పద్ధతులు అనుసరించారు. వాటిలో కొన్ని:పద ఉత్పత్తి శాస్త్ర సంబంధిత సిద్ధాంతం పరిమిత సంఖ్యలో ప్రధాన యంత్రాంగాలు, ఇందులో అత్యంత ముఖ్యమైనది దత్తస్వీకారం (అంటే, ఇతర భాషల నుంచి తీసుకొన్న పదాలు) మరియు శబ్దరూప సాధన, పద సంయోగం, ధ్వన్యనుకరణ, శబ్ద ప్రతీకవాదం (అంటే, "క్లిక్" వంటి అనుకరణ పదాలను రూపొందించడం) వంటి పద నిర్మాణం ద్వారా పదాలు జనిస్తాయని గుర్తించింది.
కొత్తగా ఆవిర్భవించిన పదాల యొక్క మూలం అనేది తరచూ ఎక్కువ లేదా తక్కువ పారదర్శకంగా ఉంటుంది. శబ్ద మార్పు లేదా అర్థం మార్పు వల్ల కాలక్రమంలో ఇది అయోమయానికి దారితీస్తుంది. శబ్ద మార్పు వల్ల తొలిసారి చూసినప్పుడు ఆంగ్ల పదం "set" అనేది "sit"కు సంబంధించిందని కచ్చితంగా చెప్పలేం (గత అనే పదం వాస్తవానికి ద్వితీయ (రెండోది) యొక్క ఒక ప్రేరణార్థక రూపం). "bless" అనే పదం "blood"కు సంబంధించింది (అంతకుముందు పదం వాస్తవానికి "రక్తంతో సూచించు" లేదా అలాంటి అర్థాన్నిచ్చే మరో పదం యొక్క ఉత్పన్నం). అర్థం మార్పు కూడా చోటుచేసుకుంటుంది. ఉదాహరణకు, ఆంగ్ల పదం "bead" అర్థం వాస్తవానికి "ప్రార్థన" అని. జపమాలలోని పూసలు ఉపయోగించి, ప్రార్థనలను లెక్కించే సాధన ద్వారా ఈ పదం ఆధునిక అర్థాన్ని పొందింది.
ఆంగ్లం యొక్క ప్రస్తుత పదావళి అనేక భాషలకు చెందిన పదాలను కలిగి ఉన్నప్పటికీ, అది ఒక వెస్ట్ జర్మనీక్ భాష జాతికి చెందిన పురాతన ఆంగ్లం (కొన్ని సందర్భాల్లో దీనిని ఆంగ్లో-సాక్సన్‌గా సూచిస్తారు) నుంచి పుట్టింది. పురాతన ఆంగ్ల మూలాలకు ఆంగ్లం మరియు జర్మనీ భాషలోని సంఖ్యలతో ప్రత్యేకించి, "seven/sieben", "eight/acht", "nine/neun" మరియు "ten/zehn" లతో సారూప్యత ఉన్నట్లు కన్పిస్తుంది. సర్వనామాలు కూడా సహజాతం. "I/mine/me ich/mein/mich" ; "thou/thine/thee du/dein/dich" ; "we/wir us/uns" ; "she/sie" . అయితే, భాషా మార్పు అనేది ఆధునిక ఆంగ్ల భాషలో అత్యంతగా సూక్ష్మీకరించబడిన నామవాచక విభక్తి పద్ధతి వంటి పలు వ్యాకరణ సంబంధిత అంశాలను మరియు పదావళిలోని కొన్ని అంశాలను నాశనం చేసింది. ఇందులో కొన్నింటిని ఫ్రెంచ్ భాష నుంచి తీసుకోవడం జరిగింది. ఆంగ్ల భాషలోని సగానికి పైగా పదాలు ఫ్రెంచ్ భాష లేదా ఫ్రెంచ్ సహజాతం కలిగిన వాటి నుంచి ఉద్భవించినప్పటికీ, ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తున్న సాధారణ పదాలు ఇప్పటికీ జర్మనీ భాషకు చెందినవే. జర్మనీ భాష మూలం యొక్క ఆంగ్ల భాషా అపక్రమ క్రియకు సంబంధించిన పద ఉత్పత్తి ఉదాహరణ కోసం go పదం యొక్క పద ఉత్పత్తిని చూడగలరు. వారంలోని రోజులు పురాతన నార్వే నుంచి జనించాయి: అవి Monday [Moondæg] Tuesday [Twiesdæg] Wednesday [Wodensdæg] Thursday [Thorsdæg] Friday [Friedæg] Saturday [Saternesdæg] Sunday [Sunnandæg].
నార్మండీ ప్రజలు 1066లో ఇంగ్లాండ్‌ను స్వాధీనం చేసుకున్నప్పుడు, (నార్మన్ విజయం చూడండి), వారు అక్కడి నార్మన్ భాషను వారితో పాటు తీసుకొచ్చుకున్నారు. ద్వీపసంబంధి మరియు భూఖండ సంబంధ ప్రాంతాను కలిపిన ఆంగ్లో-నార్మన్ కాలంలో అధికార ప్రజలు ఆంగ్లో-నార్మన్ భాష మాట్లాడేవారు. అట్టడుగువర్గానికి చెందినవారు మాత్రం అప్పటి కాలానికి సంబంధించిన స్థానిక ఆంగ్లాన్ని మరియు స్థానిక సెల్టిక్ భాషలు మాట్లాడేవారు. ఫ్రాన్స్‌కు చెందిన Langue d'oïl సాహిత్యం యొక్క వ్యాప్తి ద్వారా ఇంగ్లాండ్‌లో ఫ్రెంచ్ భాష ప్రవేశానికి ఆంగ్లో-నార్మన్ మధ్యవర్తిగా వ్యవహరించింది. ఇది ఫ్రెంచ్ మరియు ఆంగ్లం సంతతికి చెందిన పలు జంట పదాల ఆవిర్భావానికి దారితీసింది. ఉదాహరణకు, "beef" అనే పదం ఆధునిక ఆంగ్లానికి సంబంధించిన "bœuf"తో అదే విధంగా 'తో "veal", 'తో "pork" మరియు ""తో "poultry" సహజాతం కలిగి ఉన్నాయి. ఫ్రెంచ్ మరియు ఆంగ్లానికి సంబంధించిన ఈ సహజాత పదాలన్నీ ఎక్కువగా జంతువు కంటే మాంసాన్నే సూచిస్తాయి. ఈ సంబంధం ఆధునిక జర్మనీ భాషతో సహజాతం కలిగిన సేద్యపు పశువుల పేర్లకు విస్తరించింది. ఉదాహరణకు, "swine/Schwein" ; "cow/Kuh" ; "calf/Kalb" ; "sheep/Schaf" . ఈ భిన్నమైన వాడుక ప్రతిజ్ఞావాక్యం ద్వారా వివరించబడింది. అంటే, నార్మన్ పాలకులు మాంసం ఎక్కువగా తింటారు (ఇది ఖరీదైన సరుకు) మరియు ఆంగ్లో-సాక్సన్లు జంతువులను పెంచుతారు. ఈ వివరణ సాధారణ జానపద విజ్ఞానంలోకి ప్రవేశించింది. అయితే ఆమోదించబడలేదు.
రెండు కంటే ఎక్కువ అక్షరాలు కలిగిన ఆంగ్ల పదాలు ఎక్కువగా ఫ్రెంచ్ నుంచి, తరచూ సూక్ష్మీకృత ఉపసంహారాల ద్వారా జనిస్తుంటాయి. ఉదాహరణకు, "syllable", "modified", "terminations" మరియు "example" లకు ఫ్రెంచ్ పదాలు ', ', ' మరియు ' . పలు సందర్భాల్లో, పదం యొక్క ఆంగ్ల రూపం ఫ్రెంచ్ రూపం కంటే ఎక్కువగా సంప్రదాయకంగా ఉంటుంది (అంటే, తక్కువగా మారుతుంది). ఆంగ్లంలోని బహుళఅక్షర పదాలు కూడా ఉత్తమ విద్య లేదా మర్యాద యొక్క సహజార్థాలను ఇస్తాయి.
ఆంగ్లం అనేక భాషల నుంచి పదాలను తీసుకున్నట్లు నిరూపితమైంది. శాస్త్రీయ పరిభాష లాటిన్, గ్రీకు సంతతి పదాలపైనే ఎక్కువగా ఆధారపడుతుంది. స్పెయిన్ భాష ప్రత్యేకించి, నైరుతి అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాలకు అనేక పదాలను అందించింది. ఉదాహరణలుగా "buckaroo" అనే పదం "vaquero" లేదా "cowboy" నుంచి, "el lagarto" లేదా "the lizard" నుంచి "alligator", "rodeo" మరియు "savvy" ; అలాగే "కొలొరాడో" మరియు "ఫ్లోరిడా" వంటి రాష్ట్రాల పేర్లను చెప్పవచ్చు. "Cuddle", "eerie" మరియు "greed" పదాలు స్కాట్లాండ్ భాష నుంచి; "albino", "palaver", "verandah" మరియు "coconut" పదాలు పోర్చుగల్ భాష నుంచి; "diva", "prima donna", "pasta", "pizza", "paparazzi" మరియు "umbrella" పదాలు ఇటలీ భాష నుంచి; "adobe", "alcohol", "algebra", "algorithm", "apricot", "assassin", "caliber", "cotton", "hazard", "jacket", "jar", "julep", "mosque", "Muslim", "orange", "safari", "sofa" మరియు "zero" పదాలు అరబిక్ భాష నుంచి; "honcho", "sushi", మరియు "tsunami" పదాలు జపాన్ భాష నుంచి; "dim sum", "gung ho", "kowtow", "kumquat", "ketchup", మరియు "typhoon" పదాలు క్యాంటనీస్ చైనీస్ నుంచి; "behemoth", "hallelujah", "Satan", "jubilee", మరియు "rabbi" పదాలు హెబ్రూల భాష నుంచి; "taiga", "sable" మరియు "sputnik" పదాలు రష్యా భాష నుంచి; "galore", "whiskey", "phoney", "trousers" మరియు "Tory" పదాలు ఐర్లండ్ భాష నుంచి; "brahman", "guru", "karma", "pandit" పదాలు సంస్కృతం నుంచి; "kampong" మరియు "amok" పదాలు మలేసియా భాష నుంచి; "Smorgasbord" మరియు "ombudsman" పదాలు స్వీడన్ భాష నుంచి; మరియు "boondocks" పదం ట్యాగలాగ్ పదం "bundok" నుంచి జనించాయి. ఇతర భాషల నుంచి స్వీకరించిన పదం కూడా చూడండి.
సుపరిచిత లేదా కొత్త పదాల యొక్క అర్థవంతమైన మూలాల అన్వేషణ అనేది భాషాశాస్త్ర విప్లవం మరియు భాషల సంబంధాలపై ఆధునిక అవగాహన కంటే అత్యంత ప్రాచీనమైనది. దీని మూలాలు 18వ శతాబ్దానికి కంటే ముందునాటివి కావు. 17వ శతాబ్దపు పురాతనత్వం మొదలుకుని, నుంచి పిందర్, సర్ థామస్ బ్రౌనీ వరకు పద ఉత్పత్తి శాస్త్రం చమత్కార పదవిన్యాసానికి ఒక రూపం. దీనికి సంబంధించినవిగా భావిస్తున్న పదాల మూలాలు సమకాలీన అవసరాలను సంతృప్తిపరిచే విధంగా రూపాంతరం చెందాయి.
సంస్కృత భాషా పండితులు మరియు ప్రాచీన భారతదేశ లాక్షణికులు భాషాశాస్త్రం మరియు పద ఉత్పత్తి శాస్త్రం యొక్క సమగ్ర విశ్లేషణ రూపకల్పనకు మొదట పూనుకున్నారు. సంస్కృత పద ఉత్పత్తి శాస్త్ర అధ్యయనం అనేది పాశ్చాత్య పండితులకు చారిత్రక భాషాశాస్త్రం మరియు ఆధునిక పద ఉత్పత్తి శాస్త్రం యొక్క మూలాన్ని అందించింది. నలుగురు అతి ముఖ్యమైన సంస్కృత భాషా పండితులు:వారు ప్రారంభ సంస్కృత లాక్షణికులు కాకపోయినప్పటికీ, అనేక శతాబ్దాలకు ముందు నాటి సంస్కృతం యొక్క అత్యంత పురాతన వ్యాకరణ దిగ్గజాల పంథాను అనుసరించారు. ఆధారాలు కలిగిన మొట్టమొదటి పద ఉత్పత్తి శాస్త్రాలను వేద సాహిత్యం, "బ్రాహ్మణాలు", "అరణ్యకాలు" మరియు "ఉపనిషత్తుల" యొక్క తాత్విక వివరణల్లో గుర్తించవచ్చు.
అంతకుముందు భాషా పండితులు తెలిపిన సంస్కృత వ్యాకరణం యొక్క విశ్లేషణ సంస్కృత పదాల పద ఉత్పత్తి శాస్త్రం (సంస్కృతంలో "నిరుక్త" లేదా "వ్యుత్పత్తి" అని పిలుస్తారు) పై విస్తృతమైన అధ్యయనాలు జరిగాయి. ఎందుకంటే, ప్రాచీన ఇండో-ఆర్యన్లు శబ్దం మరియు భాష అనేవి పవిత్రమైనవిగా భావించేవారు. అందువల్ల వాటి కోసం పవిత్ర "వేదాల" మంత్రాలు ఆత్మ మరియు పరమాత్మలకు సంబంధించిన రహస్యాల యొక్క నిగూఢ అర్థాన్ని కలిగి ఉన్నాయి.
పద ఉత్పత్తి శాస్త్రంపై పరిశోధనలకు మాండలిక గ్రీకు కాలానికి సంబంధించిన ఒకానొక మొట్టమొదటి తాత్విక వాచకం సోక్రటిక్ సంభాషణాత్మక రచన "క్రాటిలస్" (c. 360 BC). దీనిని ప్లాటో రాశాడు. ఈ రచనలో ఎక్కువగా, సోక్రటీస్ దేవుళ్ల పేర్లు సహా పలు పదాల యొక్క మూలాల గురించి ఊహించాడు. కవి పిందర్ అతని పోషకులను మెప్పించడానికి అతని ఓడిల (క్లిష్టమైన పద్యాలు) లో అభినందనపూర్వక పద ఉత్పత్తులను వర్ణించాడు. ప్లుటార్క్ ("నుమా పాంపిలియస్" జీవితం) "పాంటిఫెక్స్‌" ("వంతెన-బిల్డర్") లో ఒక శబ్ద ఉత్పత్తి శాస్త్రాన్ని వాడాడు.
మతం విజయాన్ని ప్రకాశింపజేసే విధంగా ఇసిడర్ ఆఫ్ సెవిల్లే ఒక శబ్ద ఉత్పత్తి శాస్త్రాల వాల్యూమ్‌ను సంగ్రహించాడు. జాకబ్ డి వొరాజైన్‌ యొక్క "లెజెండా అరియా"కి చెందిన ప్రతి ఒక్క మహాత్మ దిగ్గజం అతనిపై పేరుపై శబ్ద ఉత్పత్తి సంబంధిత అర్చన ద్వారా ప్రారంభిస్తాడు.
మార్కస్ జ్యూరియస్ వన్ బాక్స్‌హార్న్, వోసియస్, స్టీఫెన్ స్కిన్నర్, ఎలిషా కోల్స్ లేదా విలియం వాటన్ వంటి 17వ శతాబ్దపు వైతాళికులు పద ఉత్పత్తి శాస్త్రం యొక్క ఆధునిక అర్థాన్ని పేర్కొన్నప్పటికీ, అది 18వ శతాబ్దం ఆఖర్లో యూరోపియన్ విద్యాసంస్థల్లో, విస్తృత "ఏజ్ ఆఫ్ ఎన్‌లైటెన్‌మెంట్" సందర్భంలో వివరించబడింది. వ్యాకరణం మరియు నిఘంటువు సారూప్యత ఆధారంగా రెండు భాషల మధ్య సంబంధాన్ని నిరూపించే వ్యవస్థాగత ప్రయత్నాన్ని తొలుత 1770లో హంగేరివాసుడు జానోస్ సజ్నోవిక్స్ చేశాడు. సమి మరియు హంగేరియన్ మధ్య సంబంధాన్ని తెలపడానికి చేసిన ప్రయత్నమిది (తర్వాత 1799లో ఈ పరిశోధనను అతని సహదేశస్థుడు శామ్యూల్ గ్యార్‌మతి ఫిన్నో-ఉగ్రిక్ భాషా కుటుంబం వరకు విస్తరించాడు). ఆధునిక చారిత్రక భాషాశాస్త్రం యొక్క మూలం తరచూ భారతదేశంలో నివసించిన ఒక ఆంగ్ల భాషాచరిత్ర పరిశోధకుడు సర్ విలియం జోన్స్ ముందు కాలంలో గుర్తించబడింది. 1782లో సంస్కృతం, గ్రీకు మరియు లాటిన్ భాషల మధ్య జన్యుపరమైన సంబంధాన్ని అతను పరిశీలించాడు. జోన్స్ 1786లో "ది శాంస్కిట్ లాంగ్వేజ్‌"ను ప్రచురించాడు. అది ఇండో-యూరోపియన్ భాషాశాస్త్రానికి పునాదిగా మారింది.
జర్మనీ ప్రాచీన భాషా శాస్త్రంలో పద ఉత్పత్తి శాస్త్ర అధ్యయనాన్ని 19వ శతాబ్దం మొదట్లో రస్మస్ క్రిస్టియన్ రస్క్ ఆవిష్కరించాడు. తర్వాత అది బ్రదర్స్ గ్రిమ్ రూపొందించిన "జర్మన్ డిక్షనరీ" యొక్క అత్యున్నత ప్రమాణాల వరకు తీసుకెళ్లబడింది. తులనాత్మక పద్ధతి విజయం 19వ శతాబ్దం చివర్లో నియోగ్రమరియన్ పాఠశాలలో ఉన్నతస్థితికి చేరుకుంది. 19వ శతాబ్దంలోనే, భాషాచరిత్ర పరిశోధకుడు ఫ్రీడ్‌రిచ్ నీట్జ్‌చి శబ్ద ఉత్పత్తి సంబంధిత పద్ధతుల (ప్రధానంగా, మరియు అత్యంత విశిష్టంగా "ఆన్ ది జెనియాలజీ ఆఫ్ మోరల్స్‌" లోనూ మరియు మరి కొన్నింటిలో కూడా) ను ఉపయోగించాడు. కచ్చితమైన భావనల ("మంచి" మరియు "చెడు" వంటి) కు సంబంధించి, అర్థంలో మార్పులు అనేవి ఈ ఆలోచనలు కాలక్రమంలో ఏ విధంగా మార్పు చెందాయి, ఏ ప్రమాణ-వ్యవస్థ ద్వారా అవి అనుమతించబడ్డాయనే విషయాలకు సంబంధించిన చారిత్రక (ప్రత్యేకించి, సాంస్కృతిక) మూలాలు నైతిక విలువలకు ఉంటాయని స్పష్టం చేయడానికి అతను ఈ పద్ధతులను ఉపయోగించాడు. ఈ పద్ధతి 20వ శతాబ్దంలో విశేష ఆదరణ పొందింది. జాకస్ డెర్రిడా వంటి భాషాచరిత్ర పరిశోధకులు పాశ్చాత్య అధి భౌతిక శాస్త్రం యొక్క "హింసాత్మక అధికారక్రమాల"పై దృష్టి సారించే ఆలోచనతో అంతకుముందు పదాల అర్థాలను సూచించడానికి పద ఉత్పత్తి శాస్త్రాలను ఉపయోగించారు.