నిద్ర రుగ్మత
నిద్ర రుగ్మత (Sleep disorder) అనేది ఒక వ్యక్తి లేదా జంతువులో నిద్ర ధోరణులకు సంబంధించిన వైద్యసంబంధ రుగ్మత. కొన్ని నిద్ర రుగ్మతలు సాధారణమైన శారీరక, మానసిక మరియు ఉద్వేగపరమైన విధులలో మార్పులు కలిగించేంత తీవ్రమైనవిగా ఉంటాయి. సామాన్యంగా కొన్ని నిద్ర రుగ్మతలను పరిశీలించేందుకు సూచించే పరీక్ష పాలీసోమ్నోగ్రఫీ.
నిద్రాభంగం అనేది పళ్ళు కొరకడం (బ్రక్సిజం) నుండి చీకటి భయాల వరకూ వివిధ కారణాల వలన సంభవించవచ్చు. స్పష్టమైన కారణం లేకుండా ఒక వ్యక్తికి నిద్ర పట్టక పోవడాన్ని, నిద్రలేమి అంటారు. అంతేకాక, నిద్ర రుగ్మతల కారణంగా రోగులు అధికంగా కూడా నిద్రపోవడం జరుగుతుంది, ఈ స్థితిని హైపర్‍సోమ్నియా అంటారు. మానసిక, వైద్య, లేదా వస్తు దుర్వినియోగ రుగ్మతలు కాకుండా ద్వితీయ తరహా నిద్ర రుగ్మతల నిర్వహణలో ముఖ్యంగా కారణమైన పరిస్థితులను పరిశీలించవలసి ఉంటుంది.
అతి సామాన్య నిద్ర రుగ్మతలు ఇవి:నిద్ర రుగ్మతలకు చికిత్సలను సాధారణంగా నాలుగు రకాలుగా విభజించవచ్చు:
నిద్ర రుగ్మతలు కలిగిన అందరు రోగులకూ ఈ సాధారణ ప్రక్రియలు చాలవు. కాగా, రోగి యొక్క రోగనిర్ధారణ, వైద్య మరియు మానసికవ్యాధి చరిత్ర మరియు ప్రాధాన్యతలు, మరియు చికిత్స చేసే వైద్యుడి ఆధారంగా ఒక ప్రత్యేకమైన చికిత్సా విధానాన్ని ఎంచుకోవడం జరుగుతుంది. తరచూ, ప్రవర్తనా/మానసికవైద్య మరియు ఔషధ విధానాలు సరిపడవు, మరియు చికిత్సాపరమైన లాభాలను మెరుగు పరచడానికి వీటి కలయిక ఉపయోగపడవచ్చు. మానసిక, వైద్య, లేదా వస్తు దుర్వినియోగ రుగ్మతలు కాకుండా ద్వితీయ తరహా నిద్ర రుగ్మతల నిర్వహణలో ముఖ్యంగా కారణమైన పరిస్థితులను పరిశీలించవలసి ఉంటుంది.
కొన్ని రకాల నిద్ర రుగ్మతలకు ఔషధాలు మరియు శారీరక చికిత్సలు అత్యంత త్వరితమైన లక్షణాల నుండి విముక్తిని కలిగించవచ్చు. నార్కోలెప్సీ వంటి కొన్ని రుగ్మతలను ఔషధాలు ఉపయోగించి అత్యుత్తమంగా నయం చేయవచ్చు. దీర్ఘకాల మరియు ప్రాథమిక నిద్రలేమి వంటి ఇతర రుగ్మతలను ప్రవర్తనా విధానాలను ఉపయోగించి సత్ఫలితాలు పొందేలా నయం చేయవచ్చు.
బాల్యంలో సుమారు 70% మంది పిల్లలను బాధించే దీర్ఘకాల నిద్ర రుగ్మతలు అభివృద్ధి లేదా మానసిక రుగ్మతలను కలుగజేస్తాయి, ఇవి నమోదు కావడం మరియు వీటికి చికిత్స తక్కువగా జరుగుతూ ఉంటుంది. నిద్రా-దశ భంగం అనేది కూడా కౌమార దశలో సామాన్యం, వారి రోజువారీ దినచర్యకు వారి పాఠశాల సమయాలు తరచూ సరికానింగా ఉంటాయి. నిద్ర సమయాల నమోదు మరియు బహుశా నిద్ర పరిశోధనలు ఉపయోగించి సవ్యమైన రోగనిర్ధారణ చేసిన తరువాత ప్రభావవంతమైన చికిత్స ప్రారంభించవచ్చు. ఆరోగ్యకరమైన నిద్ర అలవాట్లు చేసుకోవడం వలన సమస్య పరిష్కారం కావచ్చు, కానీ తరచూ వైద్య చికిత్స అవసరమవుతుంది.
అబ్‍స్ట్రక్టివ్ ఆప్నియా, రోజువారీ దినచర్య రుగ్మతలు మరియు బ్రక్సిజం వంటి ఎన్నో రుగ్మతల చికిత్సకు ప్రత్యేకమైన పరికరాలు అవసరం కావచ్చు. ఈ సమస్యలు తీవ్రమైన సందర్భాలలో, ఎంత జాగ్రత్తగా నిర్వహించినా, తరచూ వ్యాధితో సహజీవనం అవసరమవుతుంది.
కొన్ని నిద్ర రుగ్మతలలో గ్లూకోస్ జీవక్రియ బలహీనపడటం గమనించడం జరిగింది.
20వ శతాబ్దంలో REM నిద్ర మరియు స్లీప్ ఆప్నియా ఆవిష్కారంతో పాటుగా నిద్ర గురించి వేగంగా తెలుసుకోవడం వలన, నిద్ర యొక్క వైద్యపరమైన ప్రాముఖ్యతను గుర్తించడం జరిగింది. స్లీప్ ఆప్నియా వంటి ప్రాథమిక నిద్ర రుగ్మతలు మరియు ఇతర పరిస్థితులలో నిద్ర యొక్క పాత్ర మరియు ప్రాధాన్యత పట్ల వైద్య సమాజం మునుపటి కంటే ఎక్కువ ధ్యాస పెట్టడం జరిగింది. 1970ల నాటికి USAలో, నిద్ర మరియు నిద్ర రుగ్మతల పరిశోధనకు వైద్యశాలలు మరియు ప్రయోగశాలలు ఏర్పాటయ్యాయి, మరియు వీటికి ప్రామాణికత అవసరమైంది.
సంయుక్త రాష్ట్రాలలో ఇంటర్నల్ మెడిసిన్, ఫ్యామిలీ మెడిసిన్, పీడియాట్రిక్స్, ఓటోలారింగాలజీ, సైకియాట్రీ మరియు న్యూరాలజీలలో స్లీప్ మెడిసిన్ అనేది ప్రస్తుతం ఒక గుర్తింపు పొందిన ఉప-ప్రత్యేకత. స్లీప్ మెడిసిన్ యోగ్యత పొందిన నిపుణుడు:"నిద్రలో సంభవించే వైద్యపరమైన పరిస్థితుల రోగనిర్ధారణ మరియు నిర్వహణ, నిద్రాభంగం కలిగించే పరిస్థితులు, మెలకువ-నిద్ర వలయంలో అసమతౌల్యం వలన ప్రభావితం చెందే పరిస్థితుల పట్ల నైపుణ్యం ప్రదర్శించాడు. ఈ నిపుణుడు సమగ్ర పాలీసోమ్నోగ్రఫీ విశ్లేషణ మరియు వివరణలో నైపుణ్యం కలిగి ఉంటాడు, మరియు అత్యాధునిక పరిశోధన, నిద్రా ప్రయోగశాల నిర్వహణ గురించి తెలుసుకుని ఉంటాడు."
స్లీప్ మెడిసిన్లో నైపుణ్యం కొరకు ఎన్నో విభిన్న రుగ్మతల గురించి తెలుసుకోవడం అవసరం, ఇందులో చాలావరకూ అత్యధికంగా పగటి నిద్ర వంటి ఒకేరకమైన లక్షణాలను కలిగి ఉంటాయి, ఇవి ఉద్దేశ్యపూర్వకమైన నిద్ర లేమి కానట్లయితే, స్లీప్ ఆప్నియా, నార్కోలెప్సీ, ఇడియోపాథిక్ సెంట్రల్ నెర్వస్ సిస్టం (CNS) హైపర్‍సోమ్నియా, క్లీన్-లెవిన్ సిండ్రోం, రుతుక్రమ-సంబంధిత హైపర్‍సోమ్నియా, ఇడియోపాథిక్ రికరెంట్ స్టూపర్, లేదా రోజువారీ దినచర్య అసమతౌల్యంవంటి "తప్పనిసరిగా గుర్తించగల మరియు నయం అయ్యే నిద్ర రుగ్మతల వలన ఏర్పడతాయి". మరొక సామాన్య సమస్య నిద్రలేమి, ఇందులో ఎన్నో విభిన్న శారీరక మరియు మానసిక కారణాలు కలిగిన వివిధ లక్షణాలు ఉండవచ్చు. వివిధ పరిస్థితులలో నిర్వహణ ఎంతో భిన్నంగా ఉంటుంది మరియు సరైన రోగనిర్ధారణ లేకుండా చికిత్స చేయకూడదు.
స్లీప్ డెంటిస్ట్రీ (బ్రక్సిజం, గురక మరియు స్లీప్ ఆప్నియా) అనేది తొమ్మిది దంత వైద్యవిధానాలలో ఒకటి కాకపోయినా, ది అమెరికన్ బోర్డ్ ఆఫ్ డెంటల్ స్లీప్ మెడిసిన్ (ABDSM) ద్వారా బోర్డ్-యోగ్యతకు అర్హమైనది. తద్వారా పొందిన యోగ్యత స్థాయి, ది అమెరికన్ అకాడెమి ఆఫ్ స్లీప్ మెడిసిన్ (AASM) గుర్తింపు పొందింది, మరియు ఈ దంతవైద్యులు ది అకాడెమి ఆఫ్ డెంటల్ స్లీప్ మెడిసిన్ (USA) లో సభ్యత్వం కలిగి ఉంటారు. యోగ్యత పొందిన దంతవైద్యులు అనుమతి పొందిన నిద్రా కేంద్రాలలో నిద్రా వైద్యులతో కలిసి నిద్రా-సంబంధిత శ్వాస రుగ్మతల చికిత్సకు మౌఖిక ప్రయోగ చికిత్స మరియు ఊర్ధ్వ శ్వాసకోశ శస్త్రచికిత్సను అందించడం జరుగుతుంది.
UKలో, స్లీప్ మెడిసిన్ జ్ఞానం మరియు రోగనిర్ధారణ మరియు చికిత్స యొక్క సాధ్యత తక్కువగా కనిపిస్తుంది. ది ఇంపీరియల్ కాలేజ్ హెల్త్‌కేర్ స్లీప్ సెంటర్ సంచాలకుడు ఇలా చెప్పాడని Guardian.co.uk ఉదహరిస్తుంది: "ఒక సమస్య ఏమిటంటే ఈ దేశంలో స్లీప్ మెడిసిన్ శిక్షణ ఒకరకంగా తక్కువే - ఖచ్చితంగా నిద్రా వైద్యులకు స్థిరమైన శిక్షణ లేదు." అబ్‍స్ట్రక్టివ్ స్లీప్ ఆప్నియా సిండ్రోం (OSA) మరియు మరికొన్ని ఇతర నిద్ర రుగ్మతలపై ది ఇంపీరియల్ కాలేజ్ హెల్త్‌కేర్ సైట్ దృష్టి సారిస్తుంది.