ముస్లింల కులవ్యవస్థ
ఇస్లాం మతమునందు ప్రజలను, వారి జాతి, ప్రాంత, వర్గ, వర్ణ, వృత్తి లేదా మరే విధంగానైన విభజించి వివక్ష చూపడము నిషేధం. అయినప్పటికీ ఇస్లాం మతంలో అనేక కులాలు ఉన్నాయి. బాగా ప్రాచుర్యంలో ఉన్నది కేవలం షియా, సున్నీ వర్గాలే అయినప్పటికీ ఇంకా అనేక ఇతర కులాలు ఉన్నాయి.
హిందూ మతం నుండి ఇస్లాం మతంలోకి మారిన వాళ్ళు హిందూ సంప్రదాయాల్ని పూర్తిగా వదిలి పెట్ట లేదు. అది కూడా ముస్లింలలో కులవ్యవస్థ బలంగా వేళ్ళూనుకు పోవడానికి కారణం అని ప్రముఖ సామాజిక శాస్త్రవేత్త యోగిందర్ శిఖండ్ అన్నారు.
భారతదేశంలోని ముస్లింలలో కులవ్యవస్థ : ఇస్లాంలో సర్వమానవ సమానత్వ విషయాలు బోధింప బడుచున్ననూ, దక్షిణాసియా ముస్లింలలో కుల వ్యవస్థ వేళ్ళూనుకొంది..
ముస్లిముల్లో సాంఘికంగా విద్యాపరంగా వృత్తిపరంగా ఏర్పడ్డ కులాలు:
లభిస్తున్న వనరుల ప్రకారం ముస్లింలలో కులవ్యవస్థ అభివృధ్ధికి కారణం, భారతదేశంలోని ఇతర హిందూ సోదరులతో ఏర్పరచుకొన్న సంబంధ బాంధ్యవ్యాలు, హిందువుల ఇస్లాం స్వీకరణ.. తమకు తాము "అష్రఫ్"లుగా ప్రకటించుకొన్న వారు తమ ఉన్నత్వాన్ని అరబ్బు జాతినుండి సంక్రమణ అని భావిస్తారు.Those who are referred to as Ashrafs are presumed to have a superior status derived from their foreign Arab ancestry, "అజ్లఫ్"లు, ప్రాంతీయంగా వున్నటువంటి మతస్థులు ఇస్లాం స్వీకరించినవారు. వీరిని తక్కువ చూపుతో చూసేవారున్నారు. దీనికి కారణం అజ్లఫ్‌లు ఇస్లాంను స్వీకరించిననూ, పూర్తిగా ఇస్లాంను పాటించరని, వీరు ఇంకా కులవ్యవస్థ నుండి బయట పడలేదనీ భావించేవారున్నారు. 
తమకు తాము అష్రఫ్‌లుగా ప్రకటించుకొన్నవారే ఈ కులవ్యవస్థకు ఆద్యులు, వారేగనగ అందరూ సమానమే అన్న ధ్యేయంతో అల్లాహ్ మరియు మహమ్మదు ప్రవక్త ఉపదేశాలను కచ్చితంగా పాటించి యుండి వుంటే, ఈ రోజు ముస్లింలలో ఈ కుల వ్యవస్థ వుండేది కాదు.
యోగిందర్ శిఖండ్ ప్రకారం, దక్షిణాసియా ముస్లింలపై హిందూ సంప్రదాయాల ముద్ర ఎక్కువ..
ఈ రోజుల్లో ముస్లిం కుటుంబాలలో వధూవరులను చూచే 'పెళ్ళిళ్ళపేరయ్యలు' చాలామంది మౌల్వీలు, మౌలానాలు మరియు ముల్లాలే. వధూవరుల పెళ్ళిళ్ళ విషయాల్లో వీరే కులాలను వర్గాలను ప్రోత్సహిస్తుంటారు. ఉదాహరణ: షేక్ లకు షేక్ లలోనే, సయ్యద్ లను సయ్యద్ లలోనే, పఠాన్ లకు పఠాన్ లలోనే, సున్నీలకు సున్నీలలోనే, షియాలకు షియాలలోనే, ధోబీలకు ధోబీలలోనే, మెహ్తర్ లకు మెహ్తర్ లలోనే వెతుకుతూంటారు, వీళ్ళంతా నూర్ బాషా, దూదేకుల సాయిబుల్ని పెళ్ళి చేసుకోరు సరిగదా లదాఫ్,పింజారీ అనే పేరులతో అవమానిస్తూ ఉంటారు. కానీ ఉపన్యాసం సమయం వచ్చిందంటే, అల్లాహ్ ముందు అందరూ సమానమే అని ఘోషిస్తారు. ఈ రెండు నాల్కల ధోరణి స్వర్గప్రాప్తి కలిగిస్తుందా? ఆచరించేది మనమే అయినపుడు దాని నింద నిష్టూరాలు ఇతరుల మీద మోపడం అల్లాహ్ దృష్టిలో శిక్షార్హం.
దక్షిణాసియాలోని కొన్ని ప్రాంతాలలో ముస్లింలు "అష్రఫ్"లు గాను, "అజ్లఫ్"లు గాను విభజింపబడ్డారు. అష్రఫ్ లు తమ అరబ్భుజాతి వంశపారపర్యాలపట్ల గర్వపడుతూ వుంటాయి.. అష్రఫేతరులు (అజ్లఫ్ లు) అనగా భారతదేశంలో ఇతర మతాలనుండి ఇస్లాంలో ప్రవేశించినవారు, వీరు వృత్తిపరమైన కులాలలో విభజింపబడ్డారు.
ఉలేమాలు ఈ కులవ్యవస్థ పట్ల ఆందోళన ప్రకటిస్తారు. కాని సమాజంలో వృత్తిపరమైన కులాలు ఇంకనూ మనగలుగుతున్నాయి. ముహమ్మద్ బిన్ తుగ్లక్ కాలంనాటి ఇస్లామీయ పండితుడు జియాఉద్దీన్ బరానీ "ఫత్వా-ఎ-జహాందారీ"లో 'అష్రఫ్'ల, 'అజ్లఫ్'ల గూర్చి చర్చించాడు. 
హదీసుల ప్రకారం మహమ్మదు ప్రవక్త తన కుమార్తె ఫాతిమాతో ఇలా అన్నారు: 'ఫాతిమా! నీవు ప్రవక్త కుమార్తెయని, నీకు అల్లాహ్ ఈ ప్రాతిపదికపైన మోక్షం ప్రసాదిస్తాడని అనుకోకు, నీవు నీ కర్మానుసారం మాత్రమే అబ్ది పొందుతావు' అని. అర్థం ప్రవక్త వంశమూ కర్మానుసారం సాగిపోవలసిందే.
ఈ అష్రఫ్, అజ్లఫ్ లే గాక ఇంకోవర్గముంది, దీని పేరు "అర్జల్". కులవ్యతిరేక ఉద్యమకారులైన బాబాసాహెబ్ అంబేద్కర్ దీనిని తీవ్రంగా వ్యతిరేకించారు అర్జల్ అనగా 'తక్కువజాతి'వారు. వీరిలో భనార్, హలాల్ ఖోర్, హిజ్డా, లాల్బేగి, మౌగ్తా, మెహ్తర్ మొ. 1901 గణాంకాల ప్రకారం అర్జల్ లు దళిత ముస్లింలు, వీరు ముస్లింల సమూహాలనుండి దూరంగా నివసించేవారు. వీరు పాకీ పని చేసుకొని జీవించేవారు..
2006 సచ్చర్ కమిటీ తన రిపోర్టులో ఈకులవిభజన ప్రస్తావించింది.
స్థూలంగా దక్షిణాసియాలో ఈ కుల సాంప్రదాయం కానవస్తుంది. ముఖ్యంగా భారతదేశంలో కులాల వర్గీకరణ ఈ విధంగా నున్నది. ఈ వర్గీకరణ హిందూ ధర్మశాస్త్రాలలోని 'మనుస్మృతి' వర్ణక్రమాన్ని తలపింపజేస్తుంది.
సాధారణంగా ముస్లింలలో కనపడే కులాలు అయినటువంటి సయ్యద్, షేఖ్, మొఘల్, పఠాన్ లాంటి కులాలు యే వర్గాలకు చెందుతాయో సరైన ఆధారాలు లేవు. కానీ ఈకులాలకు చెందినవారు దాదాపు అందరూ తమ కులాలు గొప్పవని చాటుకుని తాము అష్రఫ్ లు అని సంతోషపడేవారున్నారు. కొందరైతే సయ్యద్, షేఖ్ లు అష్రఫ్ లు అని, మొఘల్ మరియు పఠాన్ లు అజ్లఫ్ లు అనీ భావించేవారూ గలరు. అయిననూ వీటికి మూలాలు కనబడవు.
అగ్రవర్ణాలుగా లేదా ఉన్నత కులస్థులుగా పరిగణింపబడిన వారు. వీరు ఎక్కువగా పట్టణ ప్రాంతాలలో వ్యాపారాలు చేస్తుంటారు. వీరు ఉర్దూ భాషలో మాట్లాడుతారు.
వృత్తి రీత్యా కులాలుగా వర్గీకరింపబడిన వారు. వీరు గ్రామీణ ప్రాంతాలలో ఇస్లాం మతం స్వీకరించిన మాజీ హిందూ కుటుంబాలకి చెందిన వారు. వీరిలో ఎక్కువ మంది ఉర్దూ కాకుండా స్థానిక భాషలలో మాట్లాడుతారు.
వీరు పాకీ పని చేసుకుని సమాజాలనుండి దూరంగా నివసించేవారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని మహాతర్ లు, మోచీ లను ఈ వర్గంవారిగా వర్ణిస్తారు. వీరిలో హిజ్రా (అడుక్కుంటూ తిరిగే వారు) లాంటి ఇతర కులాలు కూడా ఉన్నాయి. గ్రామీణ ప్ర్రాంతాలలో వీరిని మస్జిద్ లోపలికి రానివ్వరు.
ఒకప్పుడు హిందువులలో శూద్రులు చదువుకోకూడదని నియమం ఉన్నట్టే ముస్లిమ్లలో కూడా అజ్లాఫ్ లు చదువుకోకూడదని నియమం ఉండేది. (కాని ఖురన్ లో అలా లేదు.)
As Barani sees it, if the ajlaf were allowed access to education, they might challenge ashraf hegemony, he sternly warns the Sultan:
ఇండియాలో కులవ్యవస్థ ఎంత బలంగా ఉందో పాకిస్తాన్ లో కూడా అంతే బలంగా ఉంది. పాకిస్తాన్ లో అగ్రకుల ముస్లింల దిగువకులాల ముస్లింలని పెళ్ళిల్లకి, ఇతర కార్యక్రమాలకి పిలవరు. పాకిస్తాన్ లోని కొన్ని ప్రాంతాలలో వేరు వేరు కులాల వారు వేరు వేరు వీధుల్లో ఉంటారు. పాకిస్తాన్ లో ముఖ్తారన్ మాయీ పైన ఒక భూస్వామ్య కులం వాళ్ళు జరిపిన సామూహిక అత్యాచారం పాకిస్తాన్ లోని కుల వ్యవస్థ యొక్క బలాన్ని ఉదహరిస్తోంది. పాకిస్తాన్ లో ఈ తరహా అత్యాచారాలు అనేకం జరుగుతున్నపటికీ అందులో వెలుగులోకి వచ్చేవి చాలా తక్కువ. వెలుగులోకి వచ్చినా పొలీసు అధికార్లు, జడ్జిలలో ఉన్న కులతత్వం వల్ల కేసులు నీరుగారి పోతుంటాయి.
ఈ కులాల వర్గీకరణలు అంత స్పష్టంగా లేవు. స్పష్టంగా వున్నాయంటూ తగిన ఆధారాలూ లేవు. ఇస్లామీయ ధార్మిక గ్రంథాలలో ఇలాంటి రెఫరెన్స్లులూ లేవు. కులాల గురించి చర్చించిన వారికి అల్లాహ్ మరియు ముహమ్మద్ తీవ్రంగా మందలించిన గారణంగా, ముస్లిం గణం ఈ విషయంలో అణగి మణగి ఉంది. అయిననూ పెళ్ళీ పెటాకుల విషయంలో ఈ కులాల రోగాల బారిన పడుతూనే ఉన్నారు. ముల్లాలు వీటికి ప్రత్యక్షంగానూ పరోక్షంగానూ ప్రోత్సహిస్తూనే ఉన్నారు. మేధావులు ఈ ముల్లాల గుట్టును రట్టు చేసి కులాల కుంపటిని ఆర్పవలసిన అవసరం చాలా ఉంది.
ముస్లింలను ఓటు బ్యాంకుగా భావించి వారిని రిజర్వేషన్ల కొరకు ప్రోత్సహిస్తున్నారు. ముస్లిమ్లలో దూదేకుల (దూది శుభ్రం చేసే వాళ్ళు), కసాయి (మాంసం కోసే వాళ్ళు) లాంటి కులాలకి రిజర్వేషన్లు ఉన్నాయి. ఈ విషయం పైకి చెప్పకుండా, వోట్ల కోసం ముస్లిమ్లందరికీ రిజర్వేషన్లు ఆంటగట్టడానికి ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి. ముస్లిమ్లలో కూడా కులవ్యవస్థని వ్యతిరేకించే నిజాయితీ పరులు కొందరు ఉన్నపటికీ వారి సంఖ్య చాలా స్వల్పం. అందుకే ఇలాంటి విషయాలలో ముస్లింల నుంచి వ్యతిరేకత పైకి కనిపించడం లేదు.