మరణశిక్ష
మరణ శిక్ష, లేదా మరణ దండన (Death Penalty) ఒక వ్యక్తిని అతను చేసిన నేరానికి శిక్షగా న్యాయ ప్రక్రియ ద్వారా చంపటం. మరణ దండనను శిక్షగా పొందే నేరాలను "మరణార్హ నేరాలు" లేదా "మరణార్హ దోషాలు" అంటాము. 
"కాపిటల్" అనే పదం లాటిన్ భాషలోని "కాపిటలిస్" నుండి వచ్చింది, దీని అర్ధం "తలకు సంబంధించిన" (లాటిన్ "కాపుట్" ). కావున, మామూలుగా ఒక మరణార్హ నేరం అనేది తలను ఖండించడం ద్వారా శిక్షను అనుభవించే ఒక నేరం.
ప్రస్తుతం మరణ దండనను ప్రస్తుతం 95 దేశాలు నిషేధించగా కేవలం 58 దేశాలలో మాత్రమే ఆచరణలో ఉన్నప్పటికీ (మిగిలినవి గత 10 సంవత్సరాలుగా దానిని విధించనివి లేదా కేవలం యుద్ధకాలం వంటి కొన్ని ప్రత్యేక సందర్భాలలో మాత్రమే అనుమతించేవి) ఇది గతంలో వాస్తవంగా అన్ని సమాజాల్లోనూ ఆచరణలో ఉన్న ఒక శిక్ష. ఇది వివిధ దేశాలలో మరియు రాష్ట్రాలలో క్రియాశీలంగా ఉన్న వివాదం, మరియు ఒకే రాజకీయ సిద్ధాంతంలో లేదా సాంస్కృతిక ప్రాంతంలోనే దీని అమలుపై విభిన్న వాదనలున్నాయి. ఐరోపా సమాఖ్య సభ్యదేశాలలో, చార్టర్ ఆఫ్ ఫండమెంటల్ రైట్స్ ఆఫ్ ది యూరోపియన్ యూనియన్ యొక్క ఆర్టికిల్ 2 మరణదండనను నిషేధించింది.
ప్రస్తుతం, అత్యధిక దేశాలు ఆమ్నెస్టీ ఇంటర్నేషనల్ చే నిషేధవాదులుగా పరిగణింపబడుతున్నాయి, ఇవి UNకు మరణదండనను నిషేధించే ఒక నిర్బంధం కాని తీర్మానంపై ఓటు వేసే అవకాశాన్ని కలిగిఉన్నాయి. ఏమైనప్పటికీ, ప్రపంచ జనాభాలో 60%కి పైగా ప్రజలు, విచారణలలో ఉరిశిక్షను అమలు చేస్తూ సమీప భవిష్యత్తులో దానిని ఎత్తివేసే యోచన లేని ప్రపంచంలో అత్యధిక జనాభా కలిగిన నాలుగు దేశాలలో (పీపుల్స్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ చైనా, ఇండియా, యునైటెడ్ స్టేట్స్ మరియు ఇండోనేషియా) నివసిస్తున్నారు.
నేరస్థులకు మరియు రాజకీయ ప్రత్యర్థులకు మరణశిక్ష దాదాపు అన్ని సమాజాలలోను-నేరస్థులను శిక్షించడానికి మరియు రాజకీయ వ్యతిరేకతను అణచి వేసేందుకు ఉపయోగించబడుతోంది. చాలా ప్రదేశాలలో మరణదండన పద్ధతి హత్య, గూఢచర్యం, రాజద్రోహం, లేదా సైనికన్యాయంలో భాగంగా ప్రత్యేకించబడింది. కొన్ని సందర్భాలలో, బలత్కారం, వ్యభిచారం, వావి వరుసలు లేని వ్యభిచారం మరియు పురుషుల మధ్య మైధునం వంటి శారీరక నేరాలకు కొన్ని దేశాలలో మరణదండన విధించబడుతుంది, అదే విధంగా మతపరమైన స్వధర్మ త్యాగం వంటి నేరాలకు ఇస్లామిక్ దేశాలలో (ప్రభుత్వ మతాన్ని వ్యావహారికంగా పరిత్యజించడం) ఈశిక్ష ఉంటుంది. మరణశిక్షను అమలుపరచే అనేక దేశాలలో, మాదక ద్రవ్యాల రవాణా కూడా మరణదండనకు అర్హమైన నేరమే. చైనాలో, మానవ రవాణా మరియు తీవ్రమైన అవినీతి కేసులలో మరణశిక్ష విధించబడుతుంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న సైనికవ్యవస్థలలో పిరికితనం, పటాలాన్ని విడిచి పారిపోవడం, పైఅధికారి పట్ల అవిధేయత, మరియు తిరుగుబాటు వంటి నేరాలకు సైనిక-న్యాయస్థానాలు మరణదండనను విధించాయి.
సాంప్రదాయ మరణశిక్షను ఉపయోగించడం చరిత్ర నమోదు కావడం ప్రారంభించిన రోజుల నుండి ఉంది. అనేక చారిత్రక నమోదులు మరియు ఆదిమజాతుల పద్ధతులు మరణదండన వారి న్యాయవ్యవస్థలో భాగమని తెలియచేస్తున్నాయి. తప్పు చేసినందుకు వేసే సామాజిక శిక్షలలో సాధారణంగా తప్పు చేసిన వానినుండి పరిహారం వసూలు చేయడం, శారీరకశిక్ష, విసర్జించడం, బహిష్కరణ మరియు ఉరితీయడం వంటివి ఉంటాయి. సాధారణంగా, పరిహారం మరియు విసర్జన అనేవి న్యాయపరమైన రూపాలుగా సరిపోతాయి. పరిసర జాతులు లేదా సమాజాలచే చేయబడిన నేరాలకు ప్రతిస్పందనలలో సాంప్రదాయపరమైన క్షమాపణ, పరిహారం లేదా రక్త పోరాటాలు ఉంటాయి.
కుటుంబాలు లేదా తెగల మధ్య మధ్యవర్తిత్వం విఫలమైనపుడు లేదా మధ్యవర్తిత్వ వ్యవస్థ అమలులో లేనపుడు రక్త పోరాటాలు లేదా ప్రతీకారం ఉంటాయి. రాజ్య లేదా వ్యవస్థీకృత మతంపై ఆధారపడిన మధ్యవర్తిత్వ వ్యవస్థ ఏర్పడడానికి ముందు ఈవిధమైన న్యాయరూపం సాధారణంగా అమలులో ఉంది. ఇది నేరం, భూ తగాదాలు లేదా గౌరవ స్మృతి ఫలితంగా ఉండవచ్చు. "ప్రతీకారచర్యలు సభ్య సమాజం తనను తాను రక్షించుకునే సామర్ధ్యాన్ని మరియు ఆస్తికి, హక్కులకు లేదా వ్యక్తికి నష్టం కలిగించే వారిని శిక్షించబడకుండా వదలివేయడం జరగదని శత్రువులకు (అలాగే బలమైన మిత్రులకు) తెలియచేస్తాయి." ఏదేమైనా, అమలులో, ప్రతీకారంతో కూడిన యుద్ధం మరియు జయానికి చెందిన దానికి మధ్య విభజన తరచూ కష్టతరమవుతుంది.
అనేక చారిత్రక శిక్షలలో చక్రాన్ని పగలగొట్టడం, చనిపోయేవరకు మరిగించడం, చర్మం పగిలేలా తీవ్రంగా కొట్టడం, నిదానంగా కోయడం, కడుపులో ప్రేగులను బయటికి తీయడం, శిలువ వేయడం, కొరత వేయడం, త్రొక్కించడం (ఏనుగులతో త్రొక్కించడంతో సహా), రాళ్ళతో కొట్టడం, కాల్చడం ద్వారా మరణశిక్ష విధించడం, అవయవాలను ఖండించడం, రంపంతో కోయడం, శిరచ్చేదనం, స్కాఫిసం (తేనె పూసి కందిరీగలు ఉండే చెట్టుకు కట్టివేయడం), లేదా మెడ కోయడం వంటివి ఉంటాయి.
తెగల తగాదాల యొక్క సుదీర్ఘ మధ్యవర్తిత్వాలు తరచుగా మతపరంగా మరియు పరిహారం ఇవ్వడం ద్వారా చేయబడతాయి. "ప్రత్యామ్నాయ" సూత్రంపై ఆధారపడిన పరిహారంలో వస్తుపరిహారం (ఉదా.పశుసంపద, బానిసలు), వధువుల లేదా వరుల మార్పిడి, లేదా రక్త ఋణాన్ని తీర్చడంవంటివి ఉంటాయి. ఒప్పంద నియమాలు, మానవ రక్తానికి బదులుగా జంతు రక్తాన్ని, లేదా ఆస్తి బదిలీ లేదా రక్త ద్రవ్యం లేదా ఇంకాకొన్ని సందర్భాలలో ఉరితీయడానికి ఒక వ్యక్తిని ఇవ్వజూపవచ్చు. ఉరితీయడానికి ఇవ్వజూపిన వ్యక్తి అసలు నేరస్థుడు కానవసరం లేదు ఎందుకంటే ఈశిక్షావ్యవస్థ తెగలపై ఆధారపడి ఉంది కానీ వ్యక్తులపై కాదు. వైకింగ్ "విషయాల" వంటి రక్త పోరాటాలను సమావేశాల ద్వారా నియంత్రించుకోవచ్చు. రక్త పోరాటాల నుండి ఏర్పడిన వ్యవస్థలు ఆధునిక న్యాయవ్యవస్థతో కొనసాగవచ్చు లేదా న్యాయస్థానాలచే గుర్తించబడవచ్చు(ఉదా పోరాటం ద్వారా విచారణ). రక్త పోరాటం యొక్క మరింత ఆధునిక సంస్కారవంతమైన రూపం మల్లయుద్ధం.
ప్రపంచంలోని కొన్ని నిర్ణీత ప్రాంతాలలో, ప్రాచీన గణతంత్ర రూపాలలో దేశాలు, ఏకస్వామ్యాలు లేదా తెగల అల్పసంఖ్యాకుల అధికారం ఏర్పడ్డాయి. ఈదేశాలు తరచుగా ఉమ్మడి భాష, మతం లేదా కుటుంబసంబంధాల ద్వారా ఐక్యమయ్యాయి. అంతేకాక, పరిసర తెగలు లేదా దేశాల దాడుల వలన తరచుగా ఈ దేశాల విస్తరణ జరిగింది. అంతేకాక, రాచరికం, కులీనులు, అనేక రకాల సామాన్య జనం మరియు బానిసలు వంటి వివిధ తరగతులు ఉద్భవించాయి. దానితోపాటే, తెగల మధ్యవర్తిత్వ వ్యవస్థ ఒక ఏకీకృత న్యాయవ్యవస్థ క్రింద రూపాంతరం చెంది "తెగల" మధ్య కాక వివిధ "తరగతుల" మధ్య సంబంధాలను వ్యవస్థీకరించింది. అతి పురాతన మరియు అత్యంత ప్రసిద్ధ ఉదాహరణ, బాధితులు మరియు నేరం చేసిన వారి వివిధ తరగతి/సమూహం ప్రకారం శిక్షలు లేదా పరిహారాలను సూచించిన హమ్మురాబి యొక్క స్మృతి. తోరా (యూదు చట్టం), పెంటాట్యూక్గా కూడా పిలువబడుతుంది (క్రైస్తవ పాత నిబంధన యొక్క మొదటి ఐదు గ్రంథాలు), హత్యకు, ఎత్తుకొనిపోవడానికి, మాయ, సబ్బత్ను అధిగమించినందుకు, దైవదూషణ, మరియు విస్తృతశ్రేణి లైంగిక నేరాలకు మరణశిక్ష విధిస్తుంది, అయితే నిజమైన మరణశిక్షలు అరుదుగా ఉన్నాయని సాక్ష్యాలు సూచిస్తున్నాయి. మరొక ఉదాహరణ క్రీస్తు పూర్వం 621లో మొట్టమొదటగా డ్రాకోచే లిఖించబడిన అథీనియన్ న్యాయవ్యవస్థ ఉన్న ప్రాచీన గ్రీస్ కి చెందినది: మరణశిక్ష ప్రత్యేకించి విస్తృతశ్రేణి నేరాలకు వర్తించబడేది, అయితే తరువాత సోలాన్, డ్రాకో యొక్క నరహత్య చట్టాలను మాత్రం అలాగే ఉంచి అతని స్మృతిని రద్దుచేసి నూతన చట్టాలను ప్రకటించాడు. డ్రాకోనియన్ అనే పదం డ్రాకో చట్టలనుండే వచ్చింది. రోమన్లు కూడా అనేక రకాల నేరాలకు మరణశిక్షను విధించేవారు.
ఇస్లాం మొత్తమ్మీద మరణశిక్షను ఆమోదిస్తుంది. బాగ్దాద్ లోని అబ్బాసిద్ ఖలీఫ్ లు, అల్-ముతాదిద్ వంటివారు, తరచుగా క్రూరమైన శిక్షలు విధించేవారు. మధ్యయుగ ఇస్లాం ప్రపంచంలో, కొంతమంది షేక్లు మాత్రం చంపటాన్ని ఒక శిక్షగా వ్యతిరేకించారు. "అరేబియన్ నైట్స్"గా ప్రసిద్ధి చెందిన "వెయ్యిన్నొక్క రాత్రుల" లో, కల్పిత కథకురాలైన షేహెర్జాదే "పవిత్రత మరియు దయల యొక్క స్వరంగా" వర్ణించబడి, ఆమె తాత్విక స్థాయి సాధారణంగా మరణం ద్వారా శిక్షించబడటానికి వ్యతిరేకంగా ఉండేది. ఆమె ఈ విషయాన్ని "ది మర్చంట్ అండ్ ది జిన్ని", "ది ఫిషర్ మాన్ అండ్ ది జిన్ని", "ది త్రీ ఆపిల్స్", మరియు "ది హన్చ్ బాక్" వంటి అనేక కథల ద్వారా వ్యక్తీకరిస్తారు.
అదేవిధంగా, మధ్యయుగం మరియు ప్రారంభ ఆధునిక ఐరోపాలో, ఆధునిక కారాగార వ్యవస్థలు అభివృద్ధి చెందకముందు, శిక్ష యొక్క ఒక సాధారణ రూపంగా మరణశిక్ష ఉపయోగించబడింది. ఉదాహరణకు, 1700లలో బ్రిటన్లో మరణశిక్ష విధించదగిన 222 నేరాలలో చెట్టు నరకడం లేదా జంతువును దొంగిలించడం వంటివి కూడా ఉన్నాయి. అపకీర్తి పొందిన బ్లడీ కోడ్ వలన 18వ శతాబ్దంలో (మరియు 19వ శతాబ్ద ప్రారంభంలో) బ్రిటన్ నివాసానికి అపాయకర ప్రదేశంగా ఉంది. ఉదాహరణకు, 7 మరియు 11 సంవత్సరాల వయసుగల మిచెల్ హంమొండ్ మరియు అతని సోదరి ఆన్, దొంగతనం నేరానికి 1708 సెప్టెంబరు 28 బుధవారంనాడు కింగ్స్ లిన్ లో ఉరితీయబడ్డారు. అయితే, స్థానిక వార్తాసంస్థలు ఈ ఇద్దరు పిల్లల మరణశిక్షను పరిగణించదగిన వార్తగా భావించలేదు.
ఆధునికయుగంలో ప్రతి సంవత్సరం చైనాలో అనేకమందికి మరణశిక్ష విధించబడుతున్నప్పటికీ, టాంగ్ వంశపు చైనాలో మరణశిక్షను నిషేధించిన కాలం కూడా ఉంది. ఇది జరిగినది 747లో టాంగ్ వంశపు టైజోంగ్ చక్రవర్తి (r. 712–756)కాలంలో, దీనికి ముందు చైనాలో నేరస్తులకు మరణశిక్షను విధించగలిగే అధికారం గల ఏకైక వ్యక్తి ఈయన మాత్రమే. అప్పుడు కూడా మరణశిక్ష సాపేక్షంగా అరుదుగానే ఉండేది, 730 లో 24 మరియు 736లో 58 మరణశిక్షలు మాత్రమే ఉన్నాయి. రెండువందల సంవత్సరాల తరువాత లింగ్ ఛి (నిదానంగా ముక్కలుచేయడం), లేక వెయ్యి గాట్ల యొక్క/ద్వారా మరణం అని పిలువబడే మరణశిక్ష యొక్క ఒక రూపం చైనాలో సుమారుగా 900 CE నుండి 1905లో దాని రద్దువరకు కొనసాగింది.
విస్తృతంగా ఉపయోగించబడినప్పటికీ, దీనిని సంస్కరించడానికి జరిగిన ప్రయత్నాల గురించి తెలియదు. 12వ శతాబ్దపు సెఫార్డిక్ న్యాయకోవిదుడు, మోసెస్ మైమోనిడెస్, "ఒక అమాయకుడికి మరణశిక్ష విధించడం కంటే వెయ్యిమంది దోషులను వదలివేయడం మంచిది మరియు మరింత తృప్తికరమైనది" అని వ్రాసారు. సంపూర్ణ కచ్చితత్వం లేనిదే ఒక నిందితునికి మరణశిక్ష విధించడం ఋజువుల బాధ్యతనుండి జారిపోవడానికి దారితీస్తుందని, మనం కేవలం "న్యాయమూర్తి యొక్క చిత్తానికి అనుగుణంగా" జరిగే దోషం చేసేవరకు కొనసాగుతుందని వాదించారు. చట్టానికి ప్రజాదరణ కొనసాగించడం ఆయన ఉద్దేశం, మరియు విధింపు వలన జరిగే దోషాలు వదలివేయడం వలన కలిగే దోషాల కంటే మరింత భయపెట్టేవిగా ఉంటాయని ఆయన గమనించారు.
గడచిన అనేక శతాబ్దాలు ఆధునిక జాతీయ రాజ్యాల ఉద్భవాన్ని చూసాయి. జాతీయ రాజ్య సంకల్పానికి దాదాపు ప్రాథమికమైన భావన పౌరసత్వం. ఇది న్యాయాన్ని సమానత్వం మరియు సార్వత్రికతలతో మరింత సంబంధం ఏర్పరచుకునేటట్లు చేసింది, ఇది ఐరోపాలో సహజ హక్కుల భావన జనించడానికి దారితీసింది. మరొక ముఖ్యమైన దశ స్థిరమైన పోలీసు బలగాలు మరియు శాశ్వత కారాగార సంస్థల స్థాపన. దొంగతనం వంటి చిన్న నేరాలలో మరణశిక్ష ఒక అనావశ్యక నిరోధంగా రూపొందింది. ఒక నేరానికి దండన కంటే దాని నిరోధకత ముఖ్యమైనదనే వాదన తార్కిక ఎంపిక సిద్ధాంతం యొక్క ప్రత్యేక లక్షణం మరియు దీని మూలం హింస మరియు మరణశిక్షలను తన ప్రసిద్ధిచెందిన సిద్ధాంతం [[ఆన్ క్రైమ్స్ అండ్ పనిష్మెంట్స్ (1764) లో ఖండించిన సెసారే బెకరియా, మరియు రెండుసార్లు మరణశిక్షను విమర్శనాత్మక పరిశీలన చేసిన జెర్మి బెంథంల నుండి వచ్చింది. అదనంగా, బ్రిటన్ వంటి దేశాలలో, న్యాయమూర్తులు మరణశిక్షకు కారణమయ్యే నేరారోపణ కంటే అహింసాయుత నేరస్థులను వదలివేసే ధోరణిని చూపినపుడు చట్టాలను అమలుచేయు అధికారులు అప్రమత్తులయ్యారు. మరణశిక్ష అమలుజరిగే సమయంలో మరియు ఆ ప్రదేశాలలో హింసాత్మక నేరప్రవృత్తి పెరిగినదని మొదటగా ఇటలీలో బెకారియా మరియు తదుపరి [[ఛార్లెస్ డికెన్స్]] మరియు [[కార్ల్ మార్క్స్]] లచే గుర్తించబడినపుడు ఈ మరణశిక్షలను ప్రజలకు దూరంగా మరియు కారాగారాల లోపల అమలు చేయాలనే భావన అధికారికంగా ఏర్పడింది.
[[దస్త్రం:Ilja Jefimowitsch Repin - Saint Nicholas of Myra saves three innocents from death.jpg|thumb|200px|పొరపాటుగా శిక్షించబడిన ముగ్గురు ఖైదీలను రక్షించడానికి చివరి నిమిషంలో తలారి యొక్క ఖడ్గాన్ని లాక్కున్న మైర యొక్క సెయింట్ నికోలస్(ఇల్య రేపిన్ యొక్క 1888 నాటి తైల వర్ణ చిత్రం, స్టేట్ రష్యన్ మ్యూజియం).]]
మానవ చరిత్రలో 20వ శతాబ్దం అత్యంత హేయమైన వాటిలో ఒకటి. జాతీయ-రాజ్యాల మధ్య యుద్ధ ఫలితంగా అసాధారణ మరణాలు సంభవించాయి. మరణశిక్షలలో అధిక భాగం శత్రు సైనికుల సంగ్రహ మరణశిక్షలు. ఇంకా, ఆధునిక సైనిక సంస్థలు సైనిక క్రమశిక్షణ నెలకొల్పే పద్ధతులలో ఒకటిగా మరణశిక్షను విధించాయి. ఉదాహరణకు, సోవియట్లు, [[రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం]] జరుగుతుండగా పారిపోయినందుకు 158,000 సైనికులకు మరణశిక్ష విధించారు. గతంలో, [[పిరికితనం]], సెలవు లేకుండా హాజరుకాకపోవటం, [[పారిపోవటం]], [[అవిధేయత]], [[దోపిడీ]], శత్రుకాల్పులలో విధినిర్వహణ చేయకపోవుట మరియు ఆజ్ఞలను ధిక్కరించడం వంటివి తరచుగా మరణశిక్ష విధించదగిన నేరాలుగా ఉండేవి. ప్రేలుడు ఆయుధాలు సాధారణ వాడుకలోకి వచ్చిన తర్వాత మరణశిక్షకు కాల్పుల దళాన్ని ఉపయోగించడం ఒక తప్పనిసరి పధ్ధతిగా మారింది. అంతేకాక, అనేక నిరంకుశ రాజ్యాలు- ఉదాహరణకు ఫాసిస్ట్ లేదా కమ్యునిస్ట్ ప్రభుత్వాలు-రాజకీయ అణచివేతకు ఒక శక్తివంతమైన మార్గంగా మరణశిక్షను ప్రయోగించాయి. ఆవిధమైన తీవ్రశిక్షలకు పాక్షిక ప్రతిస్పందనగా, పౌర సంస్థలు, మానవ హక్కుల భావన మరియు మరణశిక్ష నిషేధంపై ఒత్తిడిని పెంచడం ప్రారంభించాయి.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న దేశాలలో, దాదాపు అన్ని ఐరోపా మరియు అనేక పసిఫిక్ ప్రాంత దేశాలు(ఆస్ట్రేలియా, న్యూజిలాండ్ మరియు తిమోర్ లెస్తె), మరియు కెనడా మరణశిక్షను నిషేధించాయి. [[లాటిన్ అమెరికా]]లో, అత్యధిక రాజ్యాలు మరణశిక్షను పూర్తిగా నిషేధించగా, [[బ్రెజిల్]] వంటి కొన్నిదేశాలు, యుద్ధకాలంలో రాజద్రోహానికి పాల్పడటం వంటి అసాధారణ నేరాలకు మరణశిక్షను ఆమోదిస్తాయి. [[యునైటెడ్ స్టేట్స్]] (సమాఖ్య ప్రభుత్వం మరియు రాష్ట్రాలలో 35), [[గ్వాటెమాల]], అత్యధిక [[కరేబియన్]] మరియు ఆసియాలోని ప్రజాస్వామ్య దేశాలలో అధికభాగం (ఉదా. జపాన్ మరియు భారతదేశం) మరియు ఆఫ్రికా (ఉదా. [[బోట్స్వానా]] మరియు [[జాంబియా]]) దానిని కొనసాగిస్తున్నాయి. బహుశా ఆఫ్రికాలో అత్యంత అభివృద్ధి చెంది, 1994 నుండి ప్రజాస్వామ్యాన్ని కలిగిఉన్న దక్షిణాఫ్రికాలో మరణశిక్ష లేదు. హత్య మరియు మానభంగాలతో సహా, హింసాత్మక నేరాల అత్యధిక స్థాయిల వలన, ప్రస్తుతం ఈ విషయం ఆ దేశంలో పూర్తిగా వివాదాస్పదమైంది.
మరణశిక్షకు అనుకూలంగా వాదించేవారు అది నేరాలను నిరోధిస్తుందని, రక్షక భటులకు మరియు ఫిర్యాదీలకు మంచి పరికరమని(ఉదాహరణకు ప్రార్థనా పూర్వక విన్నపం), శిక్షించబడిన నేరస్థులు మరలా నేరం చేయకపోవడంవలన సమాజం బాగుపడుతుందని, ఇంకా జీవించి ఉన్న బాధితులు లేదా వారి ప్రియతములకు భద్రతనిస్తుందని, మరియు అది వారి నేరాలకు తగిన శిక్ష అనీ వాదిస్తారు. మరణశిక్షకు ప్రతికూలురు అది పొరపాటు వలన దోషులుగా నిర్ధారించబడిన వారి మరణశిక్షకు దారితీసిందని, అది అల్పసంఖ్యాకుల మరియు పేదలపట్ల వివక్ష చూపుతుందని, అది [[యావజ్జీవ కారాగారశిక్ష]] కంటే ఎక్కువగా నేరస్థులను [[నిరోధించ]]లేదని, అది "హింసా సంస్కృతి"ని ప్రోత్సహిస్తుందని, యావజ్జీవశిక్ష కంటే ఖరీదైనదని, మరియు అది [[మానవ హక్కులను]] ఉల్లంఘిస్తుందని వాదిస్తారు.
ప్రారంభ [[న్యూ ఇంగ్లాండ్]]లో, బహిరంగ మరణశిక్షలు గంభీరమైన మరియు విషాదకర సందర్భాలుగా ఉండేవి, కొన్నిసార్లు భారీ సమూహాలు హాజరయ్యేవారు, వీరు సువార్త సందేశం కూడా వినేవారు మరియు స్థానిక బోధకుల మరియు రాజకీయనాయకుల వ్యాఖ్యానం కూడా ఉండేవి. "[[కనెక్టికట్ కోరన్ట్]]" నమోదుచేసిన డిసెంబర్ 1, 1803 నాటి అటువంటి ఒక బహిరంగ మరణశిక్షను గురించి తెలియచేస్తూ, "సమావేశమంతా ఒక క్రమమైన మరియు గంభీర పద్ధతిలో నడుపబడింది, ఇతర దేశాలలో ఇటువంటి సందర్భాలతో పరిచయం ఉన్న ఒక మర్యాదస్తుడు అటువంటి యుక్తమైన మరియు గంభీరమైన సమావేశం న్యూ ఇంగ్లాండ్ లో తప్ప మరెక్కడా జరగదని వ్యాఖ్యానించారు" అని పేర్కొంది.
చాలా కాలంగా ప్రపంచంలో అధికభాగంలో మరణశిక్షలు తక్కువ బాధాకరంగా, లేదా మరింత కారుణ్యమైనవిగా ఉండాలనే ధోరణులు ఊపందుకున్నాయి. ఈ కారణంగానే 18వ శతాబ్దపు చివరి సంవత్సరాలలో ఫ్రాన్స్ [[గిలెటిన్]]ను అభివృద్ధి పరచగా బ్రిటన్ [[ఈడ్చడం మరియు ఖండించడాన్ని]] 19వ శతాబ్ద ప్రారంభంలో నిషేధించింది. నిందితుడిని నిచ్చెన లాగివేయడం లేదా బల్ల లేదా బాల్చీ తన్నడం ద్వారా [[వ్రేలాడేటట్లు]] చేయడంవలన ఊపిరిఆడకపోవడం వలన మరణించేటట్లు చేయడానికి బదులుగా వ్యక్తిని ఎక్కువ దూరం నుండి వ్రేలాడతీసి అతని మెడను స్థానభ్రంశం చేసి [[వెన్నెముక]] విరుగునట్లు చేసే [[పొడవుగా జార్చి "వ్రేలాడదీయుట"]]ను ప్రవేశపెట్టారు. U.S.లో, ఉరితీయడానికి మరింత కారుణ్యమైన ప్రత్యామ్నాయాలుగా [[విద్యుత్ కుర్చీ]] మరియు [[వాయు ప్రదేశం]] ప్రవేశపెట్టబడ్డాయి, కానీ [[విషపు ఇంజక్షన్]] వాటన్నిటినీ ప్రక్కకునెట్టింది, అయితే ఇది చివరకు ఎక్కువ బాధను కలిగించేదిగా విమర్శించబడింది. ఏదేమైనా, కొన్ని దేశాలు ఇంకా నిదానంగా ఉరితీసే పద్ధతులు, కత్తితో తల నరకడం మరియు [[రాళ్ళతో కొట్టడం]] కూడా అమలు చేస్తున్నాయి, అయితే చివరిది అరుదుగా అమలవుతుంది.
[[File:Beccaria - Dei delitti e delle pene - 6043967 A.jpg|thumb|[[Cesare Beccaria]], "Dei delitti e delle pene"]]
747 మరియు 759ల మధ్య చైనాలో మరణశిక్ష నిషేధించబడింది. ఇంగ్లాండ్ లో, 1395లో వ్రాయబడిన [[ది ట్వెల్వ్ కంక్లూజన్స్ ఆఫ్ ది లోల్లార్డ్స్]]లో దీనికి వ్యతిరేకంగా ఒక బహిరంగ ప్రకటన చేర్చబడింది. 1516లో ముద్రించబడిన సర్ థామస్ మోరే యొక్క "[[యుటోపియా]]", మరణశిక్ష యొక్క ప్రయోజనాలను చర్చించింది కానీ స్థిరమైన నిర్ణయాన్ని ప్రకటించలేదు. దగ్గరి గతంలో మరణశిక్షకు వ్యతిరేకత 1764లో ముద్రించబడిన, ఇటాలియన్ రచయిత [[సీజర్ బెకారియా]] యొక్క గ్రంథం "డి డెలిట్టి ఎ డెల్లె పెనే" ("[[ఆన్ క్రైమ్స్ అండ్ పనిష్మెంట్స్]]")నుండి మొదలయ్యింది. ఈ గ్రంథంలో, అన్యాయాన్ని వివరించడమొక్కటే లక్ష్యంగాకాక, [[సాంఘిక సంక్షేమం]], [[హింస]] మరియు మరణశిక్షల దృష్టి కోణాలనుండి దీని నిరర్ధకతను బెకారియ వెల్లడించారు. ఈ గ్రంథంచే ప్రభావితమై, [[వివేకవంతుడైన చక్రవర్తి]] మరియు ఆస్ట్రియా యొక్క భావి చక్రవర్తిగా ప్రసిద్ధుడైన, హబ్స్బర్గ్ యొక్క [[గ్రాండ్ డ్యూక్ లేపోల్ద్ II]], అప్పటి-స్వతంత్ర [[గ్రాండ్ డ్యుచ్ ఆఫ్ టుస్కానీ]]లో మరణశిక్షను నిషేధించారు, ఇది ఆధునిక కాలంలో మొదటి శాశ్వత నిషేధం. 1786 నవంబరు 30న లియపోల్డ్ "వాస్తవంగా" అధికారంలోకి వచ్చాక మరణశిక్షలను ఆపివేసి(చిట్టచివరిది 1769లో జరిగింది), మరణశిక్షను నిషేధించిన [[పీనల్ కోడ్]] సంస్కరణను ప్రచారంలోకి తెచ్చి తనరాజ్యంలో మరణశిక్షకు ఉపయోగించే పరికరాలన్నిటినీ నాశనం చేయమని ఆజ్ఞాపించారు. 2000లో టుస్కానీ యొక్క ప్రాంతీయ అధికారులు ఈ సంఘటనను సంస్మరించుకుంటూ నవంబరు 30న సంవత్సరీక సెలవును ప్రకటించారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా 300 నగరాలు ఈ సంఘటనను [[సిటీస్ ఫర్ లైఫ్ డే]]గా సంస్మరించుకుంటున్నాయి.
[[దస్త్రం:Leopold II as Grand Duke of Tuscany by Joseph Hickel 1769.jpg|thumb|upright|టుస్కానీ యొక్క గొప్ప ప్రభువైన పీటర్ లియోపోల్డ్ II, జోసెఫ్ హికెల్ చిత్రం, 1769]]
[[రోమన్ రిపబ్లిక్]], 1849లో మరణశిక్షను నిషేధించింది. [[వెనిజుల]] దీనిని అనుసరించి 1863లో మరణశిక్షను నిషేధించింది మరియు [[శాన్ మారినో]] కూడా 1865లో ఇదేవిధంగా నిషేధించింది. శాన్ మారినోలో 1468లో చివరిసారిగా మరణశిక్ష విధించబడింది. పోర్చుగల్ లో, 1852 మరియు 1863లలో [[శాసనపరమైన]] ప్రతిపాదనల తర్వాత 1867లో మరణశిక్ష నిషేధించబడింది.
యునైటెడ్ కింగ్డంలో ప్రయోగాత్మకంగా ఐదు సంవత్సరాలకు 1965 లోను మరియు శాశ్వతంగా 1969 లోను హత్యానేరానికి దీనిని నిషేధించారు, ([[రాజద్రోహం]], [[హింసతో కూడిన పైరసీ]], [[రాయల్ డాక్ యార్డ్స్ లో తగలబెట్టటం]] మరియు మరణార్హనేరాలైన అనేక యుద్ధకాల సైనిక నేరాలను మాత్రం మినహాయించి) చిట్టచివరి మరణదండన 1964లో విధించబడింది. 1998లో శాంతి నెలకొన్న సమయంలో అన్ని నేరాలకు నిషేధించబడింది.
కెనడా 1976లో, ఫ్రాన్స్ 1981లో మరియు ఆస్ట్రేలియా 1985లో దీనిని నిషేధించాయి. 1977లో, ఐక్యరాజ్యసమితి సాధారణసభ ఒక వ్యావహారిక తీర్మానంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా "మరణశిక్షను నిషేధించాలనే అభిప్రాయాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని, దానిని విధించడానికి అవకాశం ఉన్న నేరాల సంఖ్యను క్రమంగా పరిమితం చేయడం" అవసరమనే అభిప్రాయాన్ని బలపరచింది.
యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో, 1846 మే 18 న మరణశిక్షను నిషేధించిన మొదటి రాష్ట్రం [[మిచిగాన్]]. 1972-1976ల మధ్య [[ఫర్మాన్ v. జార్జియా]] కేసుని ఆధారం చేసుకొని మరణశిక్ష రాజ్యాంగ విరుద్దగా ప్రకటించబడింది, కానీ 1976లో [[గ్రెగ్ v. జార్జియా]] కేసులో కొన్ని ప్రత్యేక పరిస్థితులలో మరణశిక్షకు అనుమతి తిరిగి ప్రవేశపెట్టబడింది [[అట్కిన్స్ v. వర్జీనియా]] కేసులో (బుద్ధిమాంద్యతకు ఆధారరేఖ అయిన ప్రజ్ఞా సూచీ 70 కంటే తక్కువ ఉన్న వారికి మరణశిక్ష విధించడం రాజ్యాంగవిరుద్ధం) మరియు [[రోపర్ v. సిమ్మన్స్]] కేసులో మరణశిక్షకు మరిన్ని పరిమితులు ప్రవేశపెట్టబడ్డాయి (నేరం జరిగినపుడు ముద్దాయి వయసు 18 సంవత్సరాలకంటే తక్కువ ఉన్నపుడు మరణశిక్ష రాజ్యాంగవిరుద్ధం). ప్రస్తుతం, 2009 మార్చి 18 నాటికి, U.S.లో 15 రాష్ట్రాలు మరియు [[డిస్ట్రిక్ట్ అఫ్ కొలంబియా]] మరణశిక్షను నిషేధించాయి. మరణశిక్షను అనుమతిస్తున్న రాష్ట్రాలలో, [[కాలిఫోర్నియా]] [[మరణ పంక్తి]]లో ఎక్కువమంది ఖైదీలను కలిగిఉండగా, [[టెక్సాస్]] మరణశిక్షలను విధించడంలో ముందువరుసలో ఉంది(మరలా ఈ శిక్ష చట్టబద్ధం చేసిన తరువాత జరిగిన మొత్తం మరణశిక్షలలో సుమారు 1/3 వంతు).
ఇటీవలి కాలంలో, 2009 జూన్ 23న అన్ని నేరాలకు మరణశిక్షలను నిషేధించిన దేశం [[టోగో]]. [[మానవహక్కుల]] కార్యకర్తలు మరణశిక్షను "క్రూరం, అమానవీయం, మరియు అవమానకరమైన శిక్ష" అని పేర్కొంటూ దానిని వ్యతిరేకిస్తారు. [[అమ్నెస్టీ ఇంటర్నేషనల్]] దీనిని "మానవహక్కుల అంతులేని తిరస్కారం"గా భావిస్తుంది.
[[IIవ ప్రపంచ యుద్ధం]] నుండి మరణశిక్ష రద్దుకు ఒక స్థిరమైన ధోరణి ఉంది. 1977లో, 16 దేశాలు రద్దుచేసాయి. ప్రస్తుతం, 95 దేశాలు మరణశిక్షను రద్దుచేసాయి, 9 దేశాలు ప్రత్యేక పరిస్థితులలో తప్ప అన్ని నేరాలకు రద్దుచేయగా, మరొక 35 దేశాలు కనీసం 10 సంవత్సరాల నుండి దానిని ఉపయోగించలేదు లేదా నిషేధాలను విధించాయి. ఇతర 58 దేశాలు మరణశిక్షను కొనసాగిస్తున్నాయి.
అమ్నెస్టీ ఇంటర్నేషనల్ ప్రకారం, 2009లో 18 దేశాలలో కనీసం 714 ఉరిశిక్షలు అమలుపరచబడ్డాయి.
మరణశిక్ష అమలులో ఉన్న దేశాలలో కూడా దాని అమలు యొక్క నియంత్రణ బాగా ఎక్కువైంది. అభివృద్ధి చెందిన దేశాలలో సింగపూర్, జపాన్ మరియు U.S. మాత్రమే మరణశిక్షను అమలు పరుస్తున్నాయి. పేద మరియు నిరంకుశ దేశాలలో మరణదండన బాగా ఎక్కువగా అమలుచేయబడింది, ఈదేశాలలో మరణదండన తరచూ రాజకీయ అణచివేతకు పరికరంగా ఉపయోగించబడింది. 1980లలో, లాటిన్ అమెరికా యొక్క ప్రజాస్వామ్యీకరణ, రద్దు చేసిన దేశాల సంఖ్యను పెంచింది. ఇది [[మధ్య]] మరియు [[తూర్పు ఐరోపా]]లలో [[కమ్యూనిజం]] అంతమవడంతో మరింత పెరిగి, [[EU]]లో అడుగుపెట్టింది. ఈదేశాలలో మరణదండనకు ప్రజల మద్దతు వివిధరకాలుగా ఉంది కానీ ఇది తగ్గుతోంది. [[ఐరోపా సమాఖ్య]] మరియు [[ఐరోపా సమాజం]] రెండూ [[సభ్య దేశాలను]] మరణశిక్షను అమలు చేయవద్దని దృఢంగా కోరుతున్నాయి([[ఐరోపాలో మరణశిక్ష]] చూడుము). మరొక వైపు, ఆసియాఖండంలో శీఘ్రపారిశ్రామికీకరణ వలన అమలు పరచే దేశాల సంఖ్య కూడా బాగా పెరుగుతోంది. ఈ దేశాలలో, మరణదండనకు ప్రజల నుండి బలమైన మద్దతు లభిస్తుంది, మరియు ఈవిషయంపై ప్రభుత్వం లేదా మాధ్యమం అంతగా దృష్టి కేంద్రీకరించవు. ఈ ధోరణి మరణశిక్షకు ప్రజల మద్దతు అధికంగా ఉన్న కొన్ని ఆఫ్రికన్ మరియు మధ్య ప్రాచ్య దేశాలలో అనుసరించబడింది.
అనేక సంవత్సరాల పాటు మరణశిక్షను నిలిపివేసిన తరువాత కొన్నిదేశాలు దాని అమలును పునరుద్ధరించాయి. యునైటెడ్ స్టేట్స్ 1967లో మరణశిక్షలను నిలిపివేసింది కానీ 1977లో పునరుద్ధరించింది, [[మరలా]] 2007 సెప్టెంబరు 25 నుండి 2008 ఏప్రిల్ 16 వరకు నిలిపివేసింది; భారతదేశంలో 1995 మరియు 2004 మధ్య మరణశిక్ష అమలు పరచబడలేదు; మరియు [[శ్రీ లంక]] మరణశిక్ష అమలుపై [[నిషేధాన్ని]] 2004 నవంబరు 20లో తొలగించింది, అయితే అది ఇప్పటివరకు ఏ మరణశిక్షను అమలు పరచలేదు. 1987లో మరణశిక్షను రద్దు చేసిన తరువాత [[ఫిలిప్పీన్స్]] తిరిగి దానిని 1993లో పునరుద్ధరించింది, కానీ తిరిగి 2006లో రద్దు చేసింది.
కొన్ని దేశాలు హత్య మరియు ఇతర హింసాత్మక నేరాలకు మరణశిక్షను అమలు పరుస్తున్నాయి కానీ మాదకద్రవ్య-సంబంధిత నేరాలకు మరణశిక్ష విధించడం లేదు. మాదకద్రవ్య-సంబంధిత నేరాలకు క్రింద పేర్కొనబడిన జాబితాలోని దేశాలు మరణశిక్ష విధించే చట్టాలను కలిగిఉన్నాయి.
[[దస్త్రం:Death Penalty World Map.svg|thumb|400px|ప్రపంచవ్యాప్తంగా మరణశిక్ష ఉపయోగం (జూన్ 2009 నాటికి).[114][115][116][117]*గమనించండి, U.S. రాష్ట్రాల మధ్య చట్టాలలో తేడాలు ఉన్నప్పటికీ అది అమలులో ఉన్నట్లుగానే భావించడం జరుగుతుంది దీనికి కారణం సమాఖ్య ఉరిశిక్ష ఇంకా చురుకుగా ఉపయోగంలో ఉండటం.]]
[[బాల]] నేరస్థులకు (నేరం చేసిన సమయంలో 18 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయసు కలిగిన నేరస్థులు) మరణశిక్ష చాలా అరుదుగా మారింది. 1990 నుండి, వారి నేర సమయంలో బాలలుగా ఉన్న నేరస్థులను తొమ్మిది దేశాలు మరణశిక్ష విధించాయి: వీటిలో [[పీపుల్స్ రిపబ్లిక్ అఫ్ చైనా]] (PRC), [[డెమోక్రాటిక్ రిపబ్లిక్ అఫ్ ది కాంగో]], [[ఇరాన్]], [[నైజీరియా]], [[పాకిస్తాన్]], [[సౌదీ అరేబియా]], [[సూడాన్]], యునైటెడ్ స్టేట్స్ మరియు [[యెమెన్]] ఉన్నాయి. PRC, పాకిస్తాన్, యునైటెడ్ స్టేట్స్ మరియు యెమెన్ అప్పటి నుండి కనీస వయసును 18కి పెంచాయి. [[అమ్నెస్టీ ఇంటర్నేషనల్]] అప్పటినుండి, అనేక దేశాలలో, బాలనేరస్థుల మరియు బాల్యంలో ఉండగా నేరానికి పాల్పడిన పెద్దవారి, 61 ధ్రువీకరించబడిన మరణశిక్షలను నమోదు చేసింది. PRC 18 సంవత్సరాల లోపు వయసు కలిగిన వారి మరణశిక్షలను అనుమతించదు కానీ బాలలకు మరణశిక్ష విధించిన సంఘటనలు పేర్కొనబడ్డాయి.
1642లో [[బ్రిటిష్ అమెరికా]]లో ప్రారంభించబడి, అంచనా ప్రకారం 365 మంది బాలనేరస్థులు యునైటెడ్ స్టేట్స్ యొక్క రాష్ట్రాలు మరియు సమాఖ్య ప్రభుత్వంచే మరణశిక్ష విధించబడ్డారు. యునైటెడ్ స్టేట్స్ యొక్క ఉన్నత న్యాయస్థానం "[[థాంప్సన్ v. ఓక్లహోమ]]" (1988)లో 16 సంవత్సరాలలోపు నేరస్థులకు మరియు "[[రోపర్ v. సిమ్మన్స్]]" (2005)లో అందరు బాలనేరస్థులకు మరణశిక్షను రద్దుచేసింది. అదనంగా 2002లో, యునైటెడ్ స్టేట్స్ యొక్క ఉన్నత న్యాయస్థానం [[మానసిక మాంద్యం]] కలిగిన వ్యక్తులను ఉరితీయడం రాజ్యాంగ వ్యతిరేకమని "[[అట్కిన్స్ v. వర్జీనియా]]"లో ప్రకటించింది.
2005 మరియు మే 2008 మధ్యకాలంలో, ఇరాన్, పాకిస్తాన్, సౌది అరేబియా, సూడాన్ మరియు యెమెన్ బాలనేరస్థులను ఉరితీసినట్లు నివేదించబడింది, వీరిలో అధికభాగం ఇరాన్ కి చెందినవారు.
[[ఐక్యరాజ్య సమితి]] యొక్క [[బాలల హక్కుల సమావేశం]], 37(a) నిబంధన బాలనేరస్థులకు మరణశిక్షను మినహాయించడానికి చెందినది, ఇది [[సోమాలియా]] మరియు యునైటెడ్ స్టేట్స్ (ఈపద్ధతిని రద్దుచేస్తూ యునైటెడ్ స్టేట్స్ యొక్క ఉన్నత న్యాయస్థాన తీర్పుకు కట్టుబడక) మినహాయించి మిగిలిన్న అన్ని దేశాలతో సంతకం చేయబడి [[ఆమోదించబడింది]]. మానవహక్కుల ప్రోత్సాహం మరియు రక్షణ కొరకు ఏర్పాటైన UN ఉప-సంఘం బాలలకు మరణశిక్ష విధించడం [[సాంప్రదాయ అంతర్జాతీయ చట్టం]] యొక్క [[ఉన్నత న్యాయానికి]] విరుద్ధమైనదిగా తెలియచేసింది. అనేకదేశాలు U.N. [[అంతర్జాతీయ పౌర మరియు రాజకీయ హక్కుల సమావేశం]]లో భాగస్వాములుగా ఉన్నాయి(దీని నిబంధన 6.5 కూడా "పద్దెనిమిది సంవత్సరాలలోపు వయసు కలిగిన వ్యక్తులు చేసే నేరాలకు మరణశిక్ష విధించకూడదు అని తెలియచేస్తుంది ...").
అంతర్జాతీయ ప్రమాణాల ఆజ్ఞలను అనుసరించి జపాన్ లో, మరణశిక్ష విధించడానికి కనీస వయసు 18గా నిర్ణయించారు. కానీ జపనీయుల చట్టం ప్రకారం, 20 సంవత్సరాల వయసులోపు వారిని బాలనేరస్థులుగా పరిగణిస్తారు. ప్రస్తుతం అక్కడ 18 లేదా 19 సంవత్సరాల వయసులో వారు చేసిన నేరాలకు [[ముగ్గురు వ్యక్తులు మరణశిక్ష పంక్తి]]లో ఉన్నారు.
బాలల హక్కుల సమావేశం మరియు అంతర్జాతీయ పౌర మరియు రాజకీయ హక్కుల సమావేశాలను బలపపరచినప్పటికీ, ఇరాన్ ప్రస్తుతం ప్రపంచంలో బాలనేరస్థులకు మరణశిక్ష విధించే అతిపెద్ద దేశంగా ఉంది, ఇది అంతర్జాతీయంగా ఖండించబడింది; ఈ దేశం యొక్క రికార్డు బాలల మరణశిక్షల నిలుపుదల ఉద్యమం యొక్క కేంద్రంగా ఉండటం.
ప్రంపంచవ్యాప్తంగా ఈ విధమైన మరణశిక్షలలో మూడింట రెండువంతులు ఇరాన్ లోనే జరుగుతున్నాయి, మరియు ప్రస్తుతం బాలనేరస్థులుగా చేసిన నేరాలకు 140 మంది మరణపంక్తిలో ఉన్నారు (ఇది 2007లో 71 గా ఉంది). [[మహ్మౌద్ అస్గరి, అయాజ్ మర్హోని]] మరియు మక్వన్ మోలౌద్జదేహ్ ల మరణశిక్షలు, బాలనేరస్థులకు ఇరాన్ విధించే మరణశిక్షలు మరియు ఆ శిక్షలను విధించే నాయవ్యవస్థ అంతర్జాతీయ సంకేతాలుగా రూపొందాయి.
ఇస్లామిక్ న్యాయ సమాఖ్య యొక్క నియంత్రణలో ఉన్న సోమాలియాలోని కొన్ని భాగాలలో బాలలకు మరణశిక్ష విధిస్తున్నట్లు ఆధారాలున్నాయి. అక్టోబరు 2008లో, అయిషో ఇబ్రహీం దుహులౌ, అనే బాలిక ఒక ఫుట్ బాల్ స్టేడియంలో గొంతు వరకు పూడ్చిపెట్టబడి, 1000 మంది ప్రజల సమక్షంలో రాళ్ళతో కొట్టి చంపబడింది. ఇస్లామిస్ట్ తిరుగుబాటుదారుల నియంత్రణలో ఉన్న కిస్మయో నగరంలోని [[షరియత్]] న్యాయస్థానం ఆమెపై [[వ్యభిచార]] నేరం ఆరోపించినపుడు ఈ రాళ్ళశిక్ష అమలుజరిగింది. తిరుగుబాటుదారుల ప్రకారం ఆమె షరియత్ చట్టం వర్తింపచేయాలని కోరుకుంది. ఏదేమైనా, ఇతరవర్గాల ప్రకారం ఆమె గుంటలోకి బలవంతంగా నెట్టబడి, గొంతువరకూ పాతిపెట్టబడే ముందు, ఏడుస్తూ దయచూపమని ప్రార్థించింది. ఆమె వయసు 13 సంవత్సరాలని మరియు ముగ్గురు వ్యక్తులతో సామూహిక మానభంగం తరువాత అల్-షబాబ్ మిలీషియాతో ఖైదు చేయబడిందని అమ్నెస్టీ ఇంటర్నేషనల్ తెలుసుకుంది.
అయితే, ఇటీవలి కాలంలో సోమాలియాలో ఏర్పాటు చేయబడిన ట్రాన్స్సిషనల్ ఫెడరల్ గవర్నమెంట్ నవంబరు 2009లో బాలల హక్కుల సమావేశానికి మద్దతు తెలపాలని యోచిస్తున్నట్లు తెలిపింది. ఆ దేశంలో బాలల హక్కుల రక్షణకు ఇది స్వాగతించదగిన చర్య అని UNICEF కొనియాడింది.
మరణశిక్ష విధించే పద్ధతులలో ఎలక్ట్రోక్యూషన్ (విద్యుత్ ఘాతంతో చంపడం), కాల్పుల దళం లేదా ఇతర పద్ధతులతో కాల్చడం, [[ఇస్లామిక్]] దేశాలలో రాళ్ళతో కొట్టడం, వాయు గదులు, [[ఉరి]] తీయడం, మరియు మరణ కారక ఇంజెక్షన్లు చేయడం వంటివి ఉన్నాయి.
మరణశిక్ష తరచు వివాదకారక విషయంగా ఉంది. మరణశిక్షను వ్యతిరేకించేవారు అది అమాయక ప్రజల మరణానికి కారణమైందని వాదించారు, దాని ముఖ్య కారణం [[న్యాయం]] సాధించడం కాక [[పగ]] మరియు ధనం పొదుపుచేయడంగా ఉంది, అంతేకాక యావజ్జీవ ఖైదు మరింత ప్రభావవంతమైన మరియు పొదుపైన ప్రత్యామ్నాయం అని, అది అల్పసంఖ్యాకుల మరియు పేదప్రజల పట్ల వివక్ష చూపుతుందని, మరియు అది నేరస్థుల జీవించే హక్కుకు భంగకరంగా ఉంటుందని వాదిస్తారు. ఈ శిక్షను సమర్ధించేవారు ప్రతిఫల సూత్రం ప్రకారం హంతకులకు ఈ శిక్ష తగినదని, యావజ్జీవ ఖైదు దానికి సమర్ధవంతమైన ప్రత్యామ్నాయం కాదని, జీవించే హక్కుని ఉల్లంఘించేవారిని అదే రూపంలో శిక్షించడాన్ని మరణశిక్ష ధ్రువ పరుస్తుంది.
ఒక అమాయక వ్యక్తి దోషపూరిత విచారణలో పొరపాటుగా ఉరితీసి చంపబడినపుడు న్యాయ విఘాతం కలుగుతుంది. అనేక మంది అమాయక బాధితులు మరణశిక్షకు గురైనట్లు ప్రకటించబడింది. U.S.లో 39 మరణశిక్షలు అమాయకుల పట్ల బలమైన సాక్ష్యాలు ఉన్నందువలన లేదా నిందితునిపట్ల బలమైన అనుమానంతో జరిగాయని కొందరు ఆరోపిస్తారు. నూతనంగా-లభ్యమైన [[DNA ఆధారాల]] వలన U.S.లో 1992 నుండి 15కి పైగా [[మరణ పంక్తి]]లో ఉన్న ఖైదీలకు [[దోష విముక్తి]] జరిగింది, కానీ మరణశిక్ష విధించిన కేసులలో స్వల్పభాగానికి మాత్రమే DNA ఆధారాలు లభ్యమవుతున్నాయి. UKలో, క్రిమినల్ కేసెస్ రివ్యూ కమిషన్ యొక్క సమీక్షల ఫలితంగా 1950 మరియు 1953ల మధ్య మరణశిక్ష విధించబడిన వారిలో ఒకరికి క్షమాభిక్ష మరియు ముగ్గురి దోషవిముక్తి జరిగి దానికి పరిహారం చెల్లించబడింది, ఆ కాలంలో [[ఇంగ్లాండ్ మరియు వేల్స్]]లో మరణశిక్ష రేటు సంవత్సరానికి సగటున 17గా ఉంది.
[[కెనడా]], [[ఆస్ట్రేలియా]], [[న్యూజిలాండ్]], [[లాటిన్ అమెరికా]], మరియు [[పశ్చిమ ఐరోపా]]లలో, అత్యధిక ప్రజానీకం దానిని వ్యతిరేకించడంతో మరణశిక్ష సాపేక్షంగా ప్రజాదరణను కోల్పోయింది, అయితే, సామూహిక హత్య, తీవ్రవాదం, మరియు శిశుహత్య వంటి కొన్ని సందర్భాలలో దీనిని తిరిగి ప్రవేశపెట్టడానికి మద్దతు లభించింది, వీటిలో [[గ్రే హౌన్డ్ బస్ నరికివేత]], [[పోర్ట్ అర్ధర్ ఊచకోత]] మరియు [[బాలి బాంబుదాడులు]] వంటి సంఘటనలు ఉన్నాయి, ఇవి సాధారణంగా భావేవేశంతో కూడినవై త్వరలోనే అదృశ్యమవుతాయి. 2000 మరియు 2010 మధ్య, కెనడాలో మరణశిక్షను తిరిగి ప్రవేశపెట్టడానికి మద్దతు 44% నుండి 40%కి పడిపోయింది అయితే దానిని వ్యతిరేకించే వారి మద్దతు 43% నుండి 46% పెరిగి, అత్యధికులు మద్దతు నుండి వ్యతిరేకతకు మారడాన్ని సూచించింది.
దేశాలు అధికారస్వామ్యం నుండి ప్రజాస్వామ్యానికి మారినపుడు, లేదా ఐరోపా సమాఖ్యలో ప్రవేశానికి షరతుగా ఉండటం వంటి రాజకీయ మార్పుల కారణంగా తరచు దీనిని రద్దు చేయడం జరిగింది. యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఒక గమనించదగిన మినహాయింపు: కొన్ని రాష్ట్రాలు దశాబ్దాలుగా మరణశిక్షపై నిషేధాన్ని కలిగిఉన్నాయి(వీటిలో మొదటిది [[మిచిగాన్]], ఇక్కడ ఇది 1847 నుండి రద్దు చేయబడింది), ప్రస్తుతం ఇతరులు దీనిని చురుకుగా ఉపయోగిస్తున్నారు. మరణశిక్ష ఇక్కడ తీవ్ర చర్చకు కారణమయ్యే వివాదకారక విషయంగా ఉంది. ఏదేమైనా, ఇతర ప్రాంతాలలో, దీని ప్రయోజనాలపై బహిరంగ చర్చ ఫలితంగా దానిని నిషేధించడం అరుదుగా జరుగుతోంది.
రద్దుపరచిన దేశాలలో, పాశవిక హత్యలు జరిగినపుడు కొన్నిసార్లు వివాదం పునరుద్దరించబడుతుంది, అయితే కొన్ని దేశాలు దీనిని రద్దుచేసిన తరువాత తిరిగి అమలులోకి తీసుకువచ్చాయి. ఏదేమైనా, హత్యలు లేదా తీవ్రవాద దాడులు వంటి తీవ్రమైన, హింసాత్మక నేరాలకు విరుగుడుగా, ([[శ్రీ లంక]] మరియు [[జమైకా]] వంటివి) మరణశిక్షపై కొన్ని దేశాలు నిషేధాన్ని సమర్ధవతంగా ఎత్తివేయడాన్ని ప్రోత్సహించాయి. దీనిని అమలుపరచే దేశాలలో, న్యాయ విఘటన జరిగిన సందర్భాలలో కొన్నిసార్లు వివాదం పునరుద్ధరించబడింది, అయితే ఇది మరణ శిక్ష నిషేధానికి బదులు చట్టపరమైన ప్రయత్నాల ద్వారా న్యాయప్రక్రియను మెరుగు పరచే ధోరణికి దారితీసింది.
2000 నాటి [[గాలప్]] అంతర్జాతీయ సర్వే, "ప్రపంచవ్యాప్తంగా మరణ శిక్షకు అనుకూలంగా సగం కంటే కొద్దిగా ఎక్కువగా మాత్రమే (52%) మద్దతు ప్రకటిస్తూ ఈ రకమైన శిక్షా రూపానికి మొగ్గు చూపారు" అని తెలియచేసింది. 
ఇటీవలి కాలంలో జరుపబడిన అనేక ఇతర సర్వేలు మరియు అధ్యయనాలు విభిన్న ఫలితాలను ఇచ్చాయి.
2008 అక్టోబరు లో, గాలప్ పూర్తి చేసిన ఒక సర్వేలో, 64% అమెరికన్లు హత్యానేరం మోపబడిన ముద్దాయిలకు మరణ శిక్షను సమర్ధించారు, కాగా 30% ప్రతికూలంగా ఉంటే 5% ఏ విధమైన అభిప్రాయాన్నీ వ్యక్తం చేయలేదు.
U.S.లో, దీర్ఘకాలంగా అత్యధికులు మరణశిక్షకు అనుకూలంగా ఉన్నట్లు సర్వేలు తెలుపుతున్నాయి. 2006 జూలై నాటి [[ABC న్యూస్]] సర్వే ప్రకారం 2000 నుండి జరిగిన ఇతర సర్వేలకు సమర్ధనగా 65 శాతం మరణశిక్షకు అనుకూలంగా ఉన్నారు. 2006 మే నుండి జరిగిన [[గాలప్ సర్వే]] ప్రకారం అమెరికన్ జనాభాలో దాదాపు సగం మంది మరణశిక్ష తగినంత తరచుగా అమలు జరగడం లేదని మరియు 60 శాతం మంది అది తగినట్లుగానే ఉందని చెప్పారు. మరణశిక్ష మరియు [[పెరోల్(షరతులతో బయటకురావడం) లేని జీవిత ఖైదు]]లలో ఏదో ఒక దానిని ఎంపిక చేయమన్నపుడు లేదా బాలనేరస్థుల విషయంలో వ్యవహరించేటపుడు ప్రజలు విభిన్న అభిప్రాయాలు కలిగిఉన్నారని సర్వేలు సూచిస్తున్నాయి. గాలప్ లో సుమారుగా 10 మందిలో ఆరుగురు తాము మరణశిక్ష హత్యలను [[నియంత్రిస్తుందని]] నమ్మడంలేదని చెప్పగా అత్యధికులు గత ఐదు సంవత్సరాలలో కనీసం ఒక అమాయకునికి మరణశిక్ష విధించబడిందని నమ్మారు.
2007లో [[ఐక్యరాజ్య సమితి]] సాధారణ సభ యొక్క 62వ సమావేశం ప్రపంచవ్యాప్త నిషేధానికి పిలుపునిస్తూ ఒక [[తీర్మానం]] ప్రవేశపెట్టింది. మానవ హక్కుల విషయాలతో వ్యవహరించే సభ యొక్క మూడవ సంఘంలో 2007 నవంబరు 15న ఈ తీర్మానానికి అనుకూలంగా 99 మందిలో 53 ఓటు వేయగా, 33 మంది ఓటుచేయలేదు, ఇది డిసెంబరు 18న సభలో ఓటింగ్ కి పెట్టబడింది. తిరిగి 2008లో, అన్ని ప్రాంతాలనుండి అత్యధికభాగం దేశాలు మరణశిక్షపై నిషేధానికి పిలుపునిస్తూ UN సాధారణ సభ(మూడవ సంఘం)లో నవంబరు 20న రెండవ తీర్మానాన్ని ఆమోదించాయి.105 దేశాలు వ్రాత తీర్మానానికి అనుకూలంగా ఓటు వేయగా, 48 వ్యతిరేకంగా ఉన్నాయి మరియు 31 దేశాలు ఓటింగ్ లో పాల్గొనలేదు. మరణశిక్షకు-అనుకూలమైన చాలా స్వల్ప సంఖ్యలోని దేశాలు ప్రతిపాదించిన అనేక సవరణలు పూర్తిగా తిరస్కరించబడ్డాయి. 2007లో ఇది ఒక తప్పనిసరి-కాని తీర్మానం(104 కి 54, 29 తెలుపలేదు) ఆమోదించి సభ్యదేశాలను "మరణశిక్షను రద్దు చేసే దృష్టితో మరణదండన పై నిషేధాన్ని విధించవలసినదిగా" కోరింది.
[[దస్త్రం:04CFREU-Article2-Crop.jpg|thumb|left|350px|ఐరోపా సమాఖ్య యొక్క ప్రాథమిక హక్కుల పత్రంలోని రెండవ నిబంధన EUలో మరణశిక్ష రద్దును స్థిరపరుస్తుంది.]]
అనేక ప్రాంతీయ సమావేశాలు మరణశిక్షను నిషేధించాయి, వీటిలో [[మానవ హక్కులపై ఐరోపా సమావేశానికి]] ఆరవ ప్రోటోకాల్(శాంతి సమయాలలో రద్దు) మరియు పదమూడవ ప్రోటోకాల్ (అన్ని సందర్భాలలోనూ రద్దు) ముఖ్యమైనవి. ఇదే విషయం [[మానవ హక్కులపై అమెరికన్ సమావేశం]] రెండవ ప్రోటోకాల్ క్రింద కూడా ప్రకటించబడింది, అయితే ఇది అమెరికాలలోని అన్ని దేశాలలో, ముఖ్యంగా కెనడా మరియు యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో ఆమోదించబడలేదు. అధిక సంబంధం కలిగిన క్రియాశీలక అంతర్జాతీయ ఒప్పందాలు, తీవ్రమైన నేరాల అదుపుకు దీని నిషేధాన్ని అవసరమని భావించవు, వీటిలో ముఖ్యమైనది [[పౌర మరియు రాజకీయ హక్కుల అంతర్జాతీయ ఒప్పందం]]. బదులుగా ఇది అనేక ఇతర ఒప్పందాలలో సాధారణంగా, మరణశిక్ష రద్దుకు ఐచ్చిక నియమాలు మరియు దాని విస్తృత రద్దుకు ప్రోత్సాహాన్ని కలిగిఉంది.
అనేక ఇతర అంతర్జాతీయ సంస్థలు మరణశిక్ష రద్దుని (శాంతి సమయంలో) సభ్యత్వానికి ఒక అర్హతగా మార్చాయి, వీటిలో ముఖ్యమైనవి [[ఐరోపా సమాఖ్య]] (EU) మరియు [[ఐరోపా సభ]]. EU మరియు ఐరోపా సభ ఒక తాత్కాలిక చర్యగా [[తాత్కాలిక నిషేధాన్ని]] అంగీకరించడానికి సిద్ధమయ్యాయి. అందువల్ల, ఐరోపా సభలో సభ్యురాలిగా ఉన్న రష్యా, చట్టరీత్యా మరణశిక్షను అమలుచేస్తున్నందువల్ల, దానిని ప్రజోపయోగంలోకి తీసుకురాలేదు. ఇతర రాజ్యాలు, శాంతిసమయంలో మరణశిక్షను [[చట్టపరంగా హక్కు ఉన్నా]], [[చట్టపరంగా హక్కు లేకపోయినా]] అన్ని పరిస్థితులలోను నిషేధించినా, ప్రోటోకాల్ నెం.13ను ఇంకా ఆమోదించలేదు, అందువల్ల యుద్ధసమయంలోకానీ లేదా తీవ్ర యుద్ధ భయం ఉన్నపుడు కానీ మరణశిక్షను ఉపయోగించుకొనే అవకాశాన్ని ఉపయోగించుకోవటంలో అంతర్జాతీయంగా వాటిని బాధ్యులుగా చేసే షరతులేవీ లేవు(ఆర్మేనియా, లాత్వియా, పోలాండ్ మరియు స్పెయిన్). ఇటీవలి కాలంలో 2009 మార్చి 3 న ఇటలీ దీనిని ఆమోదించిన దేశం.
కొద్దికాలం క్రితమే [[టర్కీ]], EU సభ్యత్వం పొందే ప్రక్రియలో భాగంగా తన న్యాయ వ్యవస్థలో సంస్కరణలు చేపట్టింది. 1984లో చివరి మరణశిక్ష తర్వాత టర్కీలో "చట్టపరంగా హక్కు లేకపోయినా" మరణశిక్షపై తాత్కాలిక నిషేధం అమలులో ఉంది. టర్కీ, ఆగస్టు 2002లో శాంతికాల చట్టం నుండి మరణశిక్షను తొలగించింది మరియు మే 2004లో అన్ని పరిస్థితులలో దీనిని తొలగించడానికి రాజ్యాంగాన్ని సవరించుకుంది. అది ఫిబ్రవరి 2006లో మానవ హక్కులపై ఐరోపా సమావేశం కోసం ప్రోటోకాల్ నెం. 13ను ఆమోదించింది. ఫలితంగా, ఐరోపా సమాజంలో సభ్యురాలు కాని [[బెలారస్]]ను మినహాయించి, తాత్కాలిక నిషేధం విధించుకున్న రష్యా తప్ప, మానవ హక్కులపై ఐరోపా సమావేశం యొక్క ఆరవ ప్రోటోకాల్ ను ఆమోదించడం ద్వారా ఐరోపా అంతా మరణశిక్ష అమలుపరచని ఖండగా మారింది. ఐరోపా సమాజం తరఫున, [[ఐరోపా సమాజం యొక్క పార్లమెంటరీ అసెంబ్లీ]] పరిశీలక దేశాలు, మరణశిక్ష అమలు పరచే U.S. మరియు జపాన్ లను దానిపై నిషేధం విధించవలసినదిగా లేదా తమ పరిశీలకహోదాను వదులుకోవలసినదిగా వత్తిడితెచ్చాయి. EU సభ్య దేశాలలో మరణశిక్షను రద్దుచేయడంతోపాటు, నిర్బంధితులను స్వీకరించే దేశం మరణశిక్ష విధించే పక్షంలో వారి బదిలీని కూడా EU నిషేధించింది.
ప్రభుత్వేతర సంస్థలలో (NGOs), [[అమ్నెస్టీ ఇంటర్నేషనల్]] మరియు [[హ్యూమన్ రైట్స్ వాచ్]] మరణశిక్షపై వాటి వ్యతిరేకతకు ప్రసిద్ధిచెందాయి. అటువంటి అనేక NGOలు, వాటితో పాటు వర్తక సంఘాలు, స్థానిక సంస్థలు మరియు న్యాయవాదుల సంఘాలు కలిసి 2002లో [[వరల్డ్ కోయేలిషన్ అగైన్స్ట్ ది డెత్ పెనాల్టీ]]ని స్థాపించారు.
బుద్ధిజం మరణశిక్షను అనుమతిస్తుందా లేదా అనే దానిపై బౌద్ధులలో భేదాభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. [[ఐదు నియమాలలో]] (పంచ-శీల) మొదటివి జీవితం యొక్క నాశనం నుండి దూరంగా ఉన్నాయి. [[ధమ్మపద]] యొక్క 10వ అధ్యాయం ఈవిధంగా తెలియచేస్తుంది:
ధమ్మపద యొక్క చివరి అధ్యాయమైన 26వ అధ్యాయం ఈవిధంగా తెలియచేస్తుంది, "ఆయుధాలు ప్రక్కనపెట్టి అన్ని ప్రాణులపట్ల హింసను త్యజించిన వానిని నేను [[బ్రాహ్మణుడు]] అంటాను. అతను చంపడు లేదా ఇతరులకు చంపడానికి సహాయం చేయడు." మరణశిక్షకు దారితీసే ఏ చట్టపరమైన చర్యనైనా వ్యతిరేకించడానికి సమర్ధనగా అనేకమంది బౌద్ధులచే (ప్రత్యేకించి పశ్చిమంలో) ఈ వాక్యాలు వివరించబడతాయి. ఏదేమైనా, తరచూ వ్రాత యొక్క వివరణ వలెనే, ఈ విషయంపై ఇంకా వివాదం ఉంది. చారిత్రకంగా, [[బుద్ధిజం]] అధికారమతంగా ఉన్న అనేక రాజ్యాలు కొన్ని నేరాలకు మరణశిక్ష విధించాయి. దీనికి ఒక ప్రసిద్ధ మినహాయింపు 818లో జపాన్ లో [[సాగా చక్రవర్తి]] మరణశిక్షను రద్దుచేయడం. ఇది 1165 వరకు కొనసాగింది, అయితే వ్యక్తిగత ప్రదేశాలలో ప్రతీకారచర్యలుగా మరణశిక్షలు కొనసాగాయి. జపాన్ ఇప్పటికీ మరణశిక్షలను విధిస్తుంది, అయితే ఇటీవలి కొందరు న్యాయమంత్రులు, వారి [[బౌద్ధ]]నమ్మకాలను కారణంగా చూపుతూ మరణ పత్రాలపై సంతకం చేయడాన్ని నిరాకరించారు. బుద్ధిజం అనుసరించే ఇతర దేశాలలో వారి విధానంలో తేడా ఉంది. ఉదాహరణకు, [[భూటాన్]] మరణశిక్షను రద్దుచేసింది, కానీ [[థాయ్ లాండ్]] ఇప్పటికీ దానిని కొనసాగిస్తోంది, అయితే రెండు దేశాలకు [[బౌద్ధం]] అధికారమతంగా ఉంది.
[[యూదుమతం]] యొక్క అధికార బోధనలు మరణశిక్షను సూత్రప్రాయంగా అంగీకరిస్తాయి కానీ మరణశిక్ష విధించడానికి అవసరమయ్యే ప్రామాణిక ఋజువు తీవ్రకఠినంగా ఉంటుంది, మరియు ఇది అనేక టాల్ముడిక్ నిర్ణయాలలో నిషేధించబడింది, ఇది మరణశిక్ష విధించే సందర్భాలను అసాధ్యం మరియు ఊహాత్మకంగా మార్చింది. మరణశిక్ష విధించే కేసులను సాధారణంగా ముగ్గురితో కూడిన "[[బిత్ దిన్]]"తో విచారణ జరుపకూడదు వీటిని కేవలం కనీసం ఇరవైముగ్గురితో కూడిన "[[సంహేడ్రిన్]]" మాత్రమే విచారించాలి. 70 లో [[జెరూసలెంలో దేవాలయ]] వినాశనానికి నలభై సంవత్సరాల పూర్వం, అనగా 30 లో, [[సంహేడ్రిన్]] మరణశిక్షను సమర్ధవంతంగా రద్దుచేసి, దానిని తీవ్రమైన శిక్ష యొక్క ఊహాత్మక గరిష్ఠ పరిమితిగా చేసి, దానిని పొరపాటు పడదగిన మానవులుకాక దేవుడు మాత్రమే చేయదగినదిగా చేసింది.
[[జుడాయిజం]] అనుసరించే వారిలో అధికభాగం దానిని పూర్తిగా వ్యతిరేకించడం లేదా సంపూర్ణ సాక్ష్యాలు లభించే తీవ్రమైన కేసులలో, ఆధారాలు పూర్తిగా ఉన్న [[జాతిహననం]] వంటివాటిలో, మద్దతునివ్వడం చేస్తారు.
న్యాయ కళాశాలలలో విద్యార్థులు ప్రతిసంవత్సరం 12వ శతాబ్ది న్యాయనిపుణుడు, [[మైమోనిడేస్]] యొక్క ప్రసిద్ధ ఉల్లేఖనాలను చదువుతారు,
సంపూర్ణ కచ్చితత్వం లేనిదే ఒక నిందితునికి మరణశిక్ష విధించడం {0}ఋజువుల బాధ్యతనుండి{/0} జారిపోవడానికి దారితీస్తుందని, మనం కేవలం "న్యాయమూర్తి యొక్క చిత్తానికి అనుగుణంగా" జరిగే దోషం చేసేవరకు కొనసాగుతుందని మైమోనిడెస్ వాదించారు. ప్రజల మనసులో ఏర్పడే భావాల నుండి తనను తాను రక్షించుకునే అవసరం ఉందని, దాని మహత్వాన్ని కాపాడుకుంటూ ప్రజల గౌరవాన్ని నిలబెట్టుకోవాలని మైమోనిడెస్ భావించారు.
[[ఇస్లాం]] మత పండితులు దానిని అనుసరించదగినదిగానే పరిగణించారు కానీ నిందితుడు లేదా అతని కుటుంబం క్షమాభిక్ష హక్కుని కలిగిఉంటుంది. [[ఇస్లామిక్ ధర్మశాస్త్రం]] ("ఫిఖ్" )లో, వదిలివేయని దాన్ని వదలివేయడం వదలివేయడమే. దానితోపాటే, బహిరంగంగా సమ్మతించబడిన కేసులలో, మరణశిక్ష రద్దుచేయడం అసాధ్యం.
[[షరియత్ చట్టం]] లేదా ఇస్లామిక్ చట్టానికి మరణశిక్ష అవసరం కావచ్చు, ఇస్లామిక్ దేశాలలో సహజ మరణశిక్ష గురించి అభిప్రాయాలలో భేదాలు ఉన్నాయి. [[ఇస్లాంలో స్వధర్మత్యాగం]] మరియు [[ఇస్లాంలో రాళ్ళతో కొట్టి చంపడం]] వివాదాస్పద విషయాలు.
ఇంకా, కుర్'ఆన్ లో ప్రకటించినట్లు, మరణశిక్ష క్షమార్హమైనది. అయితే కుర్'ఆన్ అనేక "హద్ద్" (నిర్ణీత) నేరాలకు—మరణశిక్షను సూచిస్తుంది-వీటిలో మానభంగం ఉంది-కానీ హత్యానేరం లేదు. దానికి బదులుగా, హత్య పౌరనేరంగా పరిగణించబడి "క్విసాస్" (ప్రతీకార) చట్టంలోనికి వస్తుంది, దీనివలన నిందితుని యొక్క బంధువులు, అతనికి అధికారులు మరణశిక్ష విధించాలా లేక పరిహారంగా "దియః" ([[వేర్గిల్డ్]]) చెల్లించాలా అనే విషయాన్ని నిర్ణయించుకుంటారు.
"ఎవరైనా హత్య కొరకు-లేదా భూభాగంలో అల్లర్లు వ్యాపించేందుకు-ఒక వ్యక్తిని హత్య చేస్తే-అందరినీ హత్య చేసినట్లే. ఒక జీవితాన్ని కాపాడితే, ప్రజలందరి ప్రాణాలను కాపాడినట్లే" (కుర్'ఆన్ 5:32). "భూభాగంలో అల్లర్లు వ్యాపింపచేయడం" అనే దానికి అనేక అర్ధాలున్నాయి, కానీ ఇది సాధారణంగా జాతికంతటికీ వర్తించే, మరియు సమాజం యొక్క అస్థిరత్వానికి దారితీసే నేరాలుగా వివరించబడుతుంది.
ఈవివరణ క్రిందకు వచ్చిన నేరాలలో: రాజద్రోహం, స్వధర్మ త్యాగం, సముద్రపు దొంగతనం(ప్రత్యేకించి ఆయుధాలతో కూడినది), హత్య, తీవ్రవాదం, పిల్లలతో సంపర్కంతో సహా మానభంగం, వ్యభిచారం, స్వలింగ సంపర్కం ఉన్నాయి.
[[మరొక చెంపకు మరలడానికి]] సంబంధించి [[ది గాస్పెల్ అఫ్ లుకే]] మరియు [[ది గాస్పెల్ అఫ్ మాత్త్యూ]] లోని [[యేసు]]' యొక్క బోధనలు మరణశిక్షను ఖండించినట్టుగా కొందరు వివరించినప్పటికీ, లో యేసు ఒక వ్యభిచారిణిపై [[రాళ్ళు విసరడం]]లో జోక్యం చేసుకుంటూ, "మీలో పాపం చేయనివారు మొదటి రాయి విసరండి" అనే మాటలతో సమూహాన్ని గద్దించగా, ఇతరులు దానిని సమర్ధించినట్లు భావిస్తారు. ఇంకా, మరణశిక్షను బలపరచిన సంఘటనల పూర్తి జాబితాను కలిగిఉంది. దీనిపై క్రైస్తవుల నిర్ధారణలలో తేడాలు ఉన్నాయి. ఆరవ [[నిబంధన]] ([[రోమన్ కాధలిక్]] మరియు [[లూధరన్]] చర్చిలలో ఐదవది) కొన్ని వర్గాల పేరుతో 'నువ్వు చంపకూడదు' మరియు ఇతరులచే 'నీవు హత్య చేయబడరాదు' అని బోధిస్తుంది. కొన్నివర్గాల వారికి ఈ విషయంపై దృఢమైన నిలకడ లేనందువలన, ఆ వర్గాల క్రైస్తవులు వ్యక్తిగత నిర్ణయాలను తీసుకునే స్వేచ్ఛను కలిగిఉన్నారు.
మరణ శిక్షను [[చర్చి]] "చట్టపరమైన వధింపు" యొక్క ఒక రూపంగా వర్గీకరిస్తుంది, ఈ అభిప్రాయం [[థామస్ అక్వినాస్]] వంటి వేదాంత అధ్యయనవేత్తల భావాల నుండి గ్రహింపబడింది, వారు మరణశిక్షను ప్రతీకారం తీర్చుకునే మార్గంగా కాకుండా, ఒక అవసర [[భయకారకంగా]] మరియు నిరోధంగా భావించారు. ([[మరణ శిక్షపై అక్వినాస్]] కూడా చూడండి). [[రోమన్ కేటకిజం]] ఈ బోధనను ఇలా తెలియచేస్తుంది:
మరొక విధమైన చట్టపరమైన వధింపు పౌర అధికారులకు చెందినది, వీరికి చట్ట మరియు న్యాయపరమైన ప్రక్రియల ద్వారా నిర్దోషులను రక్షించి నేరస్థులను శిక్షించే విధానం ద్వారా జీవన మరియు మరణ అధికారం అప్పగించబడింది. ఈ అధికారాన్ని సరిగా ఉపయోగించడం హత్యానేరానికి అతీతంగా ఉండి, హత్యలను నిరోధించే ఈ ఆజ్ఞకు అత్యున్నత విధేయతను ప్రకటించడంగా భావించబడుతుంది. ఈ ఆజ్ఞ యొక్క అంతిమ లక్ష్యం మానవ జీవితపు కొనసాగింపు మరియు రక్షణ. ప్రస్తుతం పౌర అధికారులచే విధించబడే ఈ శిక్షలు, దౌర్జన్యం మరియు హింసను అణచివేసి జీవితానికి భద్రత కలిగించడం ద్వారా చట్టపరంగా ఆమోదయోగ్యమై, నేరాన్ని నిరోధించగలిగే ముగింపుకి సహజంగా దారితీస్తాయి. అందువలన డేవిడ్ మాటలలో: "ఉదయం నేను భూమి యొక్క దుష్టులందరినీ మరణానికి గురిచేసి, ప్రభువు యొక్క నగరం నుండి దుర్మార్గపు పనివారిని తొలగించగలను" .
ప్రశ్నించబడే నిందితుడి నుండి సమాజాన్ని రక్షించడానికి అదొక్కటే మార్గమైనపుడు తప్ప మరణశిక్షను వదలివేయాలని [[ఇవాన్జెలియం విటే]]లో [[పోప్ జాన్ పాల్ II]] సూచించారు, "పూర్తిగా అవసరమైన సందర్భాలలో తప్ప నిందితుడికి మరణశిక్ష విధించేంత తీవ్రస్థాయికి వెళ్ళకూడదు:మరొక విధంగా చెప్పాలంటే, సమాజాన్ని మరొకరకంగా రక్షించడం సాధ్యం కానపుడు తప్ప. అయితే ప్రస్తుతం, శిక్షా వ్యవస్థ యొక్క సంస్థ స్థిరమైన మెరుగుదలవలన, ఆ విధమైన కేసులు పూర్తిగా కనుమరుగు కాకపోయినా, అరుదుగా మారాయి." [[కేటకిజం ఆఫ్ ది కాధలిక్ చర్చ్]] యొక్క తాజా సంచిక ఈ దృష్టిని పునః ప్రకటించింది. సమకాలీన పరిస్థితిపై జాన్ పాల్ II చే ముందుకు తేబడిన మదింపు విశ్వాసులను కట్టుబడేటట్లు చేయదని 2004లో [[కార్డినల్ రాజిన్జర్]] ఈ క్రింది విధంగా వ్రాసినపుడు ధ్రువపరచబడినది,
ఒక కాథలిక్ మరణశిక్షపై వేడుకొన్నపుడు లేదా యుద్ధ నిర్ణయం తీసుకొన్నపుడు పవిత్ర తండ్రితో విషమ పరిస్థితిలో వేడుకొన్నపుడు, ఆకారణంగా దైవప్రసాదం పొందటానికి అనర్హుడని భావించలేము. పౌర అధికారులను యుద్ధాన్ని కాక శాంతిని కోరుకోవాలని, మరియు నేరస్థులపై శిక్ష విధించేటపుడు విచక్షణ మరియు దయతో నిర్ణయించాలని చర్చ్ ప్రోత్సహిస్తుంది, అయితే ఒక కలహించే వానిని ఎదుర్కోవటానికి ఆయుధం పట్టటానికి అనుమతించవచ్చు లేదా మరణశిక్షకు అనుమతించవచ్చు. యుద్ధానికి సిద్ధపడటం మరియు మరణశిక్షను ఉపయోగించడంపై కాథాలిక్కులలో కూడా న్యాయమైన అభిప్రాయబేధాలు ఉండవచ్చు, అయితే భ్రూణహత్య మరియు సునాయాస మరణం గురించి మాత్రం అలా జరుగదు.
కాబట్టి కాథలిక్కులందరూ "బాధాకరమైన మరణశిక్ష కాథలిక్ చర్చ్ బోధనలకు వ్యతిరేకంకాదనీ, మరియు ముద్దాయిలపై మరణశిక్ష విధించే అధికారం మతవేత్తల రచనలు మరియు శ్రుతుల ద్వారా వెల్లడించబడుతుందనీ", "ఐతే ఆ అధికారాన్ని ఉపయోగించుకోవచ్చనే విచక్షణ, ఇతర మరియు విభిన్న పరిగణనలు నిర్ణయించే విషయమనీ" భావించాలి.
1988లో ఆంగ్లికన్ మరియు ఎపిస్కోపాలియన్ బిషప్ ల [[లాంబెత్ సమావేశం]] మరణశిక్షను ఖండించింది.
మానవుని ప్రాణాన్ని శిక్ష విధించడానికి లేదా సామాజిక ప్రతీకార కారణంగా తీయడాన్ని అంగీకరించలేనని తెలియచేస్తూ, ఇతర మెథడిస్ట్ చర్చిలతో పాటు, యునైటెడ్ మెథడిస్ట్ చర్చి కూడా మరణశిక్షను ఖండిస్తుంది. పేదప్రజలతో సహా బలహీనులు, నిరక్షరాస్యులు, జాతి మరియు మత పరమైఅన అల్పసంఖ్యాకులు, మరియు మానసిక మరియు శారీరక రుగ్మతలను కలిగిన వ్యక్తులపై మరణశిక్ష అన్యాయంగా మరియు అసమానంగా విధించబడుతుందని కూడా చర్చి అభిప్రాయపడింది. యునైటెడ్ మెథడిస్ట్ చర్చి తన సాధారణ సమావేశంలో మరణశిక్షకు వ్యతిరేకతను బలపరచవలసినదిగా బిషప్ లకు, మరియు మరణశిక్షను కొనసాగించడంపై వెంటనే తాత్కాలిక నిషేధం విధించాలని ప్రభుత్వాలకు పిలుపునిచ్చింది.
1991 నాటి సాంఘిక విధాన పత్రంలో, ELCA మరణశిక్షకు వ్యతిరేకతను అధికారికంగా ప్రకటించింది. మరణశిక్ష విధానానికి ప్రధానకారణం ప్రతీకారమని మరియు నిజమైన నైతిక పరివర్తన కేవలం పశ్చాత్తాపం మరియు క్షమించడం వలన కలుగుతుందని ఇది ప్రకటించింది.
2000లో [[సదరన్ బాప్టిస్ట్ కన్వెన్షన్]] [[బాప్టిస్ట్ ఫెయిత్ మరియు మెసేజ్]]ను నవీకరించింది. దీనిలో ఈ సమావేశం, రాజ్యం మరణశిక్షను అధికారంగా ఉపయోగించడాన్ని అనుమతించింది. హత్యానేరం యొక్క నిందితులని ఉరితీయడం రాజ్యం యొక్క విధి అని మరియు దేవుడు మరణశిక్షను [[నోహిక్ నిబంధన]]లో స్థాపించాడని పేర్కొంది.
[[మార్టిన్ లూధర్]] మరియు [[జాన్ కాల్విన్]]తో సహా [[ప్రొటెస్టెంట్ సంస్కరణ]] ప్రారంభంలోని ఇతర ముఖ్యనాయకులు, మరణశిక్షకు అనుకూలంగా సాంప్రదాయపరమైన హేతువునే అనుసరించారు, మరియు [[లూథరన్ చర్చ్]] యొక్క [[ఆగ్స్బర్గ్ సమావేశం]] దానిని బహిరంగంగా సమర్ధించింది. కొన్ని ప్రొటెస్టెంట్ సంఘాలు [[s:Bible (World English)/Genesis#Chapter 9|జెనెసిస్ 9:5–6]], [[s:Bible (World English)/Romans#Chapter 13|రోమన్స్ 13:3–4]], మరియు 
[[s:Bible (World English)/Leviticus#Chapter 20|లెవిటికస్ 20:1–27]] లను మరణశిక్ష అనుమతించడానికి ఆధారాలుగా చూపాయి.
[[మెన్నోనైట్స్]], [[చర్చ్ ఆఫ్ ది బ్రెదర్న్]] అండ్ [[ఫ్రెండ్స్]] వారి స్థాపన నుండి మరణశిక్షను వ్యతిరేకించారు, మరియు ఇప్పటికీ దానికి బలమైన వ్యతిరేకతను కొనసాగిస్తున్నారు. ఈ సమూహాలు, ఇతర క్రైసవులతో కలిసి మరణశిక్షను వ్యతిరేకించాయి, [[క్రీస్తు]] యొక్క [[కొండపై ప్రబోధం]] (చూచి వ్రాయబడింది[[s:Bible (World English)/Matthew#Chapter 5|మాథ్యూ అధ్యాయం5–7]]) మరియు [[మైదానంపై ప్రబోధం]](చూచి వ్రాయబడింది[[s:Bible (World English)/Luke#Chapter 6|లుకే 6:17–49]]). రెండు ప్రబోధాలలోను, క్రీస్తు తన సహచరులకు [[రెండవచెంప చూపవలసినదిగా]] మరియు శత్రువులను ప్రేమించవలసినదిగా చెప్తారు, దానిని ఈ సమూహాలు మరణశిక్షకు వ్యతిరేకతతో సహా [[అహింస]]కు అదేశాలుగా నమ్ముతాయి.
ది చర్చ్ అఫ్ జీసస్ క్రైస్ట్ అఫ్ లేటర్-డే సెయింట్స్ (మొర్మోన్స్ గా కూడా పిలువబడుతుంది) మరణశిక్షను ప్రోత్సహించదు లేదా వ్యతిరేకించదు. వారు అధికారికంగా దీనిని "నిర్ధారిత పౌర చట్టాలు సూచించిన ప్రక్రియల ద్వారా మాత్రమే నిర్ణయించవలసిన విషయంగా" ప్రకటించారు.
ప్రాచ్య సాంప్రదాయ క్రైస్తవం సాధారణంగా మరణ శిక్షపై ప్రతికూల దృష్టిని కలిగి ఉండి, కానీ ఈ మతంలో రెండు రకాలుగానూ చాలా కొంచెం మార్గమే చెప్పబడింది.
రోసిక్రూషియన్ ఫెలోషిప్ మరియు అనేక ఇతర రహస్య క్రైస్తవ పాఠశాలలు అన్ని సందర్భాలలోనూ మరణశిక్షను తప్పు పడతాయి.
[[వర్గం:మానవహక్కులు]]
[[వర్గం:శిక్షాస్మృతి]]
[[వర్గం:చట్టం]]