సంబల్పుర్
ఒడిషా రాష్ట్ర 30 జిల్లాలలో సంబల్పూర్ జిల్లా ఒకటి. చారిత్రక ప్రత్యేకత కలిగిన సంబల్పూర్ నగరం జిల్లాకేంద్రంగా ఉంది. జిల్లా మహానదీ ముఖద్వారంలో ఉంది. జిల్లా వైశాల్యం 6702 చ.కి.మీ. జిల్లాలో 60% భూభాగం దట్టమైన అరణ్యాలతో నిండి ఉంది. జిల్లా తూర్పు సరిహద్దులో దేవ్‌ గర్ జిల్లా, పశ్చిమ సరిహద్దులో బర్గర్ మరుయు జర్స్‌గుడా జిల్లాలు, ఉత్తర సరిహద్దులో సుందర్ఘర్ జిల్లా మరియు దక్షిణ సరిహద్దులో సుందర్ఘర్ మరియు అంగూల్ జిల్లాలు ఉన్నాయి. ఒడిషా మరియు చత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రాల మధ్య సంబల్పూర్ వారధిగా ఉంది.
ఒకప్పుడీ జిల్లా వజ్రాలవ్యాపారానికి కేంద్రంగా ఉండేది. ప్రస్తుతం ఈ జిల్లా వస్త్రాల తయారీకి కూడా ప్రసిద్ధి చెంది ఉంది. ఈ జిల్లాలో తయారుచేయబడే " సంబల్పురి చీర "లు రాష్ట్రమంతటా ప్రత్యేకత కలిగి ఉన్నాయి. సంబల్పురి సంగీతం మరియు సంబల్పురి నృత్యం కూడా జిల్లాకు మరికొంత ప్రత్యేకత తీసుకువసున్నాయి. జిల్లాలోని " బద్రమ అభయారణ్యం "లో అరుదైన జంతువులు 
సంచరిస్తూ ఉంటాయి.
సంబల్పూర్ " ప్టోల్మి " పుస్తకంలో సంబలక అని పేర్కొనబడింది. ఒడిషా రాష్ట్ర పశ్చిమ భాగంలో ఉన్న సహజసౌందర్యం కలిగిన ప్రదేశం ఇది. భారతీయ సాంస్కృతిక చరిత్రలో ఈ ప్రాంతానికి ఒక ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. మునుపు ఇది రాజాస్థానంగా ఉండేది. 1862లో రాజ్యానికి పురుషవారసులు లేనికారణంగా ఇది బ్రిటిష్ ప్రభుత్వ ఆధీనంలోకి వచ్చింది. 1905లో ఈ జిల్లా బెంగాల్ భూభాగంలో చేర్చబడింది. అయినప్పటికీ ఉపవిభాగాలైన ఫూల్ఝర్, చందర్పూర్, పదమపూర్ మద్యభూభాగంలోనే ఉన్నాయి.1912లో బెంగాలు లోని ఒడిషా ప్రాంతం ఒడిషా మరియు బిహార్ భూభాగంగా చేయబడింది. 1936లో ఒడిషా ప్రత్యేక భూభాగంలో భాగంగా మారింది. 1947లో ఒడిషా భారత ప్రభుత్వంలో ఒక రాష్ట్రంగా మార్చబడింది. 
1993లో సంబల్పూర్ జిల్లా 4 ప్రత్యేక జిల్లాలుగా విభజించబడ్డాయి. 1993లో బర్గర్ జిల్లా రూపొందించబడింది. 1994లో జర్స్‌ర్గుడా మరియు దేవ్గడ్ జిల్లాలు రూపొందించబడ్డాయి. సంబల్పూర్ జిల్లా ప్రస్తుతం " రెడ్ కార్పెట్ "లో భాగంగా ఉంది..
సంబల్పూర్ జిల్లాలో చౌహాన్ పాలనలో పలు శివాలయాలు నిర్మించబడ్డాయి. వాటిలో అష్టసాబులు ప్రత్యేకత సంతరించికున్నాయి. 
అవిభాజిత సంబల్పూర్ జిల్లాలోని అష్టసాంబుల వివరణ పట్టిక:-
జిల్లాలోని శివాలయాల పూజారులను చాణపతి అంటారు.
సంబల్పూర్ జిల్లా ఆర్థికకరంగం ప్రధానంగా వ్యవసాయం మీద తరువాత అరణ్యం మీద ఆధారపడి ఉంది. అరణ్యం ఆర్థికరంగం మీద ఆదాయాన్ని అందిస్తూ మరియు గృహావసరాలను తీరుస్తూ ప్రధాన పాత్ర వహిస్తుంది. అరణ్యం కొంతమంది ప్రజలకు జీవనాధారంగా మారింది. సంబల్పూర్ అభయారణ్యాలకు ఆనుకుని నివసిస్తున్న ప్రజలు అధికంగా అరణ్యం మీద అధికంగా ఆధారపడుతున్నారు. గతంలో సంబల్పూర్ వజ్రాల వ్యాపారానికి కేంద్రంగా ఉండేది. కెందు ఆకులు (తునికి ఆకులు) కూడా సంబల్పూర్ అరణ్యాలలో ఉత్పత్తు ఔతున్నాయి. కెందు ఆకులు అరణ్య ఉత్పత్తులలో ప్రధాన పాత్ర వహిస్తున్నాయి. వీటిని ఒడిషా బంగారు ఆకులుగా వర్ణిస్తుంటారు. చేనేత వస్త్రాలకు కూడా సంబల్పూర్ ప్రత్యేక గుర్తింపును పొదుతుంది. వీటిని సంబల్పూర్ వస్త్రాలు అంటారు. సాటిలేని నమూనా, నిర్మాణం మరియు డిజైన్‌లకు అంతర్జాతీయ గుర్తింపు పొందింది. సంబల్పూర్ చీరెలను "బాందనా చీరె " అంటారు. సంబల్పూర్ పారిశ్రమీకరణ చేయబడిన తరువాత 
స్టీలు, అల్యూమినియం మరియు విద్యుత్తు ఉత్పత్తి రంగంలో ఉతపత్తిని సాధించింది. సంబల్పూర్ గిరిజన సంప్రదాయ సంపద మరియు అద్భుతమైన అరణ్యభూభాగం కలిగి ఉంది.
2006 గణాంకాలను అనుసరించి పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు (640) లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో సంబల్పూర్ జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న ఒడిషా రాష్ట్రజిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి..
సంబల్పూర్ జిల్లాలో ఆస్ట్రోయాసియాటిక్ భాషలలో ఒకటైన అసురి భాషను దాదాపు 17000 మంది మాట్లాడుతుంటారు. ఆదివాసీ ప్రజలు భుంజియా భాషను దాదాపు 7000 మంది మాట్లాడుతుంటారు. ఇతర ప్రాంతాల నుండి వలస వచ్చిన ప్రజలు బుర్ల, హిరాకుడ్, ఒరియా భాషను మాట్లాడుతుంటారు. ముస్లిములు, మర్వాడీలు మరియు సిక్కులు హిందీ మాట్లాడుతుంటారు. సంబల్పూర్ పట్టణంలో 90% ప్రజలు సంబలపురి భాషను మాట్లాడుతుంటారు.
ఒడిషా రాష్ట్ర రాజధాని నుండి సంబల్పూర్ 321 కి.మీ దూరంలో ఉంది. ఇది వజ్రాల వ్యాపారానికి పురాతన కేంద్రంగా ఉంది. అంతేకాక అంతర్జాతీయంగా వస్త్రాల తయారీకి, గిరిజన సంప్రదాయానికి మరియు అద్భుతమైన వనసంపదకు గుర్తించబడుతుంది. రైలు మరియు రహదారి మార్గంలో సంబల్పూర్‌ను సులువుగా చేరవచ్చు.సంబల్పూర్‌లో మహానదీతీరంలో శ్యామలేశ్వరీ ప్రధానదైవంగా శ్యామల్ గుడి ఉంది. ఇతర ప్రధాన ఆలయాలలో బుధరాజా ఆలయం ఒకటి. ఈ ఆలయప్రధాన దైవం శివుడు. ఈ ఆలయం బుధరాజా గిరిశిఖరం మీద ఉంది. ఈ ఆలయాలు సంబల్పూర్ పట్టణానికి 15కి.మీ దూరంలో ఒకరోజులో సందర్శించి రాగలిగిన దూరంలో ఉన్నాయి. సంబల్పూర్‌కు 20 కి.మీ దూరంలో హుమ ఆలయం ఉంది. ఆలయం ఆస్చర్యకరంగా 17 డిగ్రీలు వంగి ఉంటుంది. సంబల్పూర్ పాలకులు నిర్మించిన ఈ ఆలయం ఇంజినీరింగ్ అద్భుతంగా గత కొన్ని దశాబ్ధాలుగా గుర్తించబడుతుంది.
The following is the 4 Vidhan sabha constituencies of Sambalpur district and the elected members of that area