పర్యావరణ వ్యవస్థ
పరస్పరాశ్రయ పర్యావరణ వ్యవస్థ అనే భావనకు కేంద్రీయ అంశంగా జీవులు వాటి స్థానిక పర్యావరణంలోని ప్రతి ప్రకృసహజ సంపదల ఆధారంగా జీవించడానికి ఒకదాని మీద ఒకటి అధారపడడం. పర్యావరణ వ్యవస్థ స్థాపకుడు యుజెనే ఓడమ్ ఈ విధంగా పేర్కొన్నాడు " భౌతిక పర్యావరణంతో ఏదైనా ప్రాంతంలో అన్ని జీవులను (ఐ ఇ " సంఘం ") కలిగి ఉన్న ఒక వ్యవస్థ అన్యోన్యతను కలిగి ఉన్న కారణంగా శక్తి ప్రసరణ వ్యవస్థలోని స్పష్టమైన పోషణ అధారాలు, జీవసంబంధిత వైవిధ్యం మరియు భౌతిక జీవన చక్రాలకు (ie: జీవసంబంధిత మరియు జీవం లేని భాగాల మధ్య అంశాల మార్పిడి) కారణమవుతుంది. దీన్నే ఒక పర్యావరణ వ్యవస్థ అంటారు. " తర్వాత మానవ పర్యావరణ వ్యవస్థ అనే భావన మానవ/సహజ ద్వైధీభావం వినిర్మాణంలో జనించింది మరియు దీని ప్రతిజ్ఞ వలె అన్ని జాతులు ఒకదానితో ఒకటి అలాగే వాటి బయోటోప్ నిర్జీవ భాగాలతో పర్యావరణ సంబంధిత రూపంలో ఒకదాని మీద ఒకటి అధారపడి ఉన్నాయని చెప్పవచ్చు.
పర్యావరణ వ్యవస్థ అనే పదాన్ని 1930లో రాయ్ క్లాఫామ్ ఒక పర్యావరణంలోని భౌతిక మరియు జీవసంబంధిత అంశాల కలయికను సూచించడానికి ఉపయోగించాడు. తర్వాత బ్రిటీష్ పర్యావరణ శాస్త్రవేత్త ఆర్థర్ టాన్స్‌లే ఈ పదాన్ని సంస్కరించి, దానిని "జీవసంబంధిత-సముదాయం మాత్రమే కాకుండా మనం పర్యావరణంగా పిలిచే దాన్ని ఏర్పరిచే మొత్తం భౌతిక కారకాల సముదాయాలను కూడా కలిగి ఉన్న మొత్తం వ్యవస్థ"గా పేర్కొన్నాడు. పర్యావరణ వ్యవస్థలను టాన్స్‌లే ఒక సహజ సముదాయాలు వలె కాకుండా మానసిక భాగాలుగా భావించాడు. తర్వాత టాన్స్‌లే ఎకోటేప్ అనే పదాన్ని ఉపయోగించి పర్యావరణ వ్యవస్థ యొక్క ప్రాదేశిక వ్యాప్తిని నిర్వచించాడు.జీవవ్యవస్థలు అనేవి పర్యావరణ వ్యవస్థలు వలె ఉంటాయి మరియు ఇవి పర్యావరణ పరంగా చెట్లు, జంతువులు మరియు మట్టి జీవుల వర్గాలు వంటి అదే వాతావరణ పరిస్థితులతో వాతావరణ పరంగా మరియు భౌగోళికపరంగా నిర్వచించబడిన ప్రాంతాలు, వీటిని తరచూ పర్యావరణ వ్యవస్థలు అని సూచిస్తారు. జీవ వ్యవస్థలు వృక్ష నిర్మాణాలు (చెట్లు, పొదలు మరియు గడ్డి వంటివి), ఆకు రకాలు (విశాలాకు మరియు పదునైన ఆకు వంటివి), వృక్షాల మధ్య ఖాళీ (అడవి, అరణ్యం, గడ్డి భూములు వంటివి) మరియు వాతావరణం వంటి కారకాలపై ఆధారపడి నిర్వచించబడతాయి. పర్యావరణ మండలాలు వలె జీవ వ్యవస్థలు జన్యు సంబంధిత, వర్గీకరణ సంబంధిచ లేదా చారిత్రక సారూప్యతల ఆధారంగా నిర్వచించబడవు. జీవ వ్యవస్థలు తరచూ పర్యావరణ సంబంధిత వారసత్వం మరియు పరాకాష్ఠ వృక్ష సమూహం యొక్క నిర్దిష్ట నమూనాలతో గుర్తించబడతాయి.
జీవసంబంధమైన వైవిధ్యంపై ఒప్పందం (సి బి డి) లో 192 దేశాలు సంతకం చేసిన తర్వాత పర్యావరణ వ్యవస్థలు అనేవి రాజకీయంగా అధిక ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకున్నాయి, ఈ ఒప్పందం " పర్యావరణ వ్యవస్థలు, సహజ నివాసస్థలాల సంరక్షణ మరియు సహజ పరిసరాల్లో జీవించగల జీవుల జనాభా నిర్వహణ"ను సంతకం చేసిన దేశాలకు లక్ష్యాలుగా పేర్కొంది. ఇది పర్యావరణ వ్యవస్థల ప్రాదేశిక గుర్తింపుకు రాజకీయ ఆవశ్యకతను కల్పించింది మరియు కొంతవరకు వాటి నుండి ప్రత్యేకించబడింది. ఒక "పర్యావరణ వ్యవస్థ"ను సి బి డి, " చెట్లు, జంతువులు మరియు సూక్ష్మ-జీవి వర్గాల చైతన్యవంతమైన సముదాయం మరియు ఒక క్రియాత్మక వ్యవస్థ వలె అన్యోన్యతను కలిగి ఉన్న వాటి అజీవ పరిసరాలు "గా నిర్వచించింది.
పర్యావరణ వ్యవస్థలను సంరక్షించాల్సిన అవసరంతో రాజకీయ అవసరం వాటిని ప్రభావంతంగా నిర్వచించే మరియు గుర్తించే కార్యక్రమానికి దోహదపడింది. పర్యావరణ వ్యవస్థలను క్షేత్రాలు అలాగే ఉపగ్రహ ఛాయాచిత్రాల్లో చాలా సులభంగా గుర్తించవచ్చు కనుక ఒక ముఖలక్షణ-పర్యావరణ వర్గీకరణ వ్యవస్థను ఉపయోగించి దీన్ని మరింత ప్రభావితంగా సాధించవచ్చని వ్ర్‌యుగ్‌డెన్‌హిల్ ఇ టి ఎ ఎల్. వాదించాడు. వారు పర్యావరణ సంబంధిత డేటాతో (ఎత్తు, తేమ మరియు మురుగునీటి కాలువ వంటివి) సంపూరకమైన అనుబంధిత వృక్ష సమూహ నిర్మాణం మరియు కాలికోద్యోగాలు అనేవి ప్రతి ఒక్కటి జాతుల ప్రత్యేక సమూహాలను పాక్షికంగా వేరు చేసే విభాజకాలను కనుగొంటుంది. ఇది వృక్ష జాతులకే కాకుండా, జంతువులు, ఫుంగీ మరియు బ్యాక్టిరీయా జాతులకు కూడా వాస్తవంగా చెప్పవచ్చు. పర్యావరణ వ్యవస్థ వివక్షత స్థాయి ఒక చిత్రం మరియు/లేదా ఒక క్షేత్రంలో గుర్తించబడే ముఖ లక్షణ విభాజకాలకు సంబంధించి ఉంటుంది. అవసరమైతే, జంతువులకు కాలికో గాఢతలు మరియు పగడాల దిబ్బల పంపిణీ వంటి నిర్దిష్ట జంతు జాల కారకాలను జోడించవచ్చు.
పలు ముఖ లక్షణ-పర్యావరణ వర్గీకరణ వ్యవస్థలు అందుబాటులో ఉన్నాయి:
పలు జల సంబంధిత వర్గీకరణ వ్యవస్థలు అందుబాటులో ఉన్నాయి మరియు యునైటెడ్ స్టేట్స్ భౌగోళిక సర్వే (యు ఎస్ జి ఎస్ ) మరియు అంతర్-అమెరికన్ జీవ వైవిధ్య సమాచార జాలిక (ఐ ఎ బి ఇన్ ) లు భూమి మరియు జల సంబంధిత పర్యావరణ వ్యవస్థలు రెండింటి కోసం ఒక సంపూర్ణ పర్యావరణ వ్యవస్థ వర్గీకరణ వ్యవస్థను రూపొందించడానికి కృషి చేశాయి. తత్త్వ శాస్త్రం ప్రకారం, పర్యావరణ వ్యవస్థలు "సరైన" వర్గీకరణ విధానాన్ని ఉపయోగించి సులభంగా గుర్తించగల ప్రకృతి విచక్షణ వ్యవస్థలు కావు. టాన్స్‌లేచే వివరణతో ఒప్పందంలో, పర్యావరణ వ్యవస్థల నిర్మాణం లేదా వర్గీకరణ కోసం చేసే ప్రయత్నం వర్గీకరణలో దాని ప్రమాణీకారక సూత్రంతో సహా పరిశీలకుడు/విశ్లేషకుడు ఇన్‌పుట్ గురించి స్పష్టంగా ఉండాలి.
పర్యావరణ వ్యవస్థ సేవలను ప్రత్యక్ష లేదా పరోక్ష మానవ నాగరకత ఆధాతిత " ప్రాథమిక జీవన-మద్దతు సేవలు,"గా చెప్పవచ్చు. ప్రత్యక్ష పర్యావరణ వ్యవస్థలకు ఉదాహరణలు: కాలుష్యం, అడవి మరియు క్షయం నివారణ. పరోక్ష సేవలు వలె వాతావరణ సమన్వయం, పోషక చక్రాలు మరియు సహజ వనరులను నిర్వీర్యం చేస్తాయని చెప్పవచ్చు.
ఒక పర్యావరణ వ్యవస్థ అందించే సేవలు మరియు వస్తువుల్లో ఎక్కువ వాటికి విఫణి విలువ లేని కారణంగా చులకనగా చూస్తారు. స్థూల ఉదాహరణల్లో క్రిందివి ఉన్నవి:2008లో ఈక్వెడార్ కొత్త నియమాకాన్ని న్యాయబద్ధంగా ఆచరించగల ప్రకృతి హక్కులు లేదా పర్యావరణ వ్యవస్థ హక్కులను గుర్తించడాన్ని ప్రపంచంలో మొట్టమొదటి దృగ్విషయంగా చెప్పవచ్చు.
పెన్స్‌లేవానియాలోని టామాక్యూలోని ఒక పట్టణంలో పర్యావరణ వ్యవస్థలకు చట్టబద్ధమైన హక్కులను ఇస్తూ ఒక చట్టం చేశారు. ఈ అధికార శాసనం ప్రకారం పురపాలక ప్రభుత్వం లేదా ఎవరైనా టామాక్యూ నివాసి స్థానిక పర్యావరణ వ్యవస్థల తరపున ఒక దావాను వేయవచ్చని తెలిపింది. రుష్ వంటి ఇతర నగరాలు ఆ చట్టాన్ని అనుసరించి, వారి స్వంత చట్టాలను ఆచరణలోకి తెచ్చాయి.
ఇది అటవీ చట్టం చర్చాంశంపై న్యాయబద్ధమైన అభిప్రాయం యొక్క అభివృద్ధి సంఘం యొక్క భాగం. కోర్మాక్ కుల్లినాన్ (దక్షిణాఫ్రికాలోని ఒక న్యాయవాది) ఉపయోగించిన అటవీ న్యాయం అనే పదం పక్షులు మరియు జంతువులు మరియు నదులు మరియు ఎడారులను సూచిస్తుంది.
మానవ శాస్త్రం ప్రకారం, కొంతమంది వ్యక్తులు పర్యావరణ వ్యవస్థలను వస్తువులు మరియు సేవలను ఉత్పత్తి చేసే ఉత్పత్తి వ్యవస్థలగా గ్రహించారు, అంటే అటవీ పర్యావరణ వ్యవస్థచే కొయ్య మరియు సహజ గడ్డిభూములచే పశువులకు గడ్డి వంటివి. ఆఫ్రికాలో బుష్ మాంసంగా సూచించే వన్య ప్రాణుల మాంసం దక్షిణాఫ్రికా మరియు కెన్యాల్లో ఉత్తమ నియంత్ర నిర్వహణ పథకాల ఆధ్వర్యంలో మంచిగా విజయవంతమైనట్లు నిరూపించబడింది. ఔషధీయ అవసరాల కోసం వన్య ప్రాణుల సారాల ఆవిష్కరణ మరియు వ్యాపారీకరణలో తక్కువ విజయాన్ని సాధించాయి. పర్యావరణ వ్యవస్థల నుండి నిర్వచించబడిన సేవలు పర్యావరణ వ్యవస్థ సేవలు వలె సూచించబడతాయి. వీటిలో (1) పర్యాటక రంగంలో ఆదాయం మరియు ఉపాధుల పలు అవకాశాలను కల్పించే ప్రకృతి ఆనందానికి సదుపాయం కల్పించడం, దీనిని తరచూ పర్యావరణ-పర్యటనలుగా సూచిస్తారు, (2) జల ధారణ, ఈ విధంగా మరింత సమానంగా నీటి పంపిణీ సౌకర్యాన్ని కల్పించవచ్చు, (3) నేల సంరక్షణ, శాస్త్రీయ పరిశోధన కోసం బహిరంగ ప్రయోగశాల మొదలైనవి ఉండవచ్చు.
పర్యావరణ వ్యవస్థలో పెద్ద స్థాయి జాతులు లేదా జీవసంబంధిత వైవిధ్యం - ఎక్కువగా జీవ వైవిధ్యం అని సూచిస్తారు - పర్యావరణ వ్యవస్థ అధిక లాఘవానికి దోహదం చేస్తుంది, ఎందుకంటే మార్పుకు స్పందించడానికి ఒక ప్రాంతంలో పలు జాతులు ఉనికిలో ఉంటాయి మరియు అవి వాటి ప్రభావాలను "సంగ్రహిస్తాయి" లేదా తగ్గిస్తాయి. ఇది ప్రాథమికంగా పర్యావరణ వ్యవస్థ యొక్క నిర్మాణం మరొక స్థితికి మారడానికి ముందుగానే ప్రభావాన్ని తగ్గిస్తుంది. విశ్వవ్యాప్తంగా ఇలా జరగడం లేదు మరియు తగిన స్థాయిలో వస్తువులు మరియు సేవలను అందించడానికి పర్యావరణ వ్యవస్థ యొక్క జాతుల వైవిధ్యం మరియు దాని సామర్థ్యం మధ్య సంబంధం ఉన్నట్లు రుజువు చేయబడలేదు : ఆర్ద్ర ఉష్ణమండలీయ అరణ్యాలు చాలా తక్కువ స్థాయిలో వస్తువులు మరియు ప్రత్యక్ష సేవలను అందిస్తాయి మరియు ఇవి మార్పులకు చాలా ప్రభావితమవుతాయి, పలు మృదువైన అరణ్యాలు పడిపోయిన లేదా అటవీ దహనం తర్వాత ఒక జీవితకాలంలోనే మునుపటి అభివృద్ధి స్థితికి మళ్లీ పెరుగుతాయి. కొన్ని గడ్డిభూములు కొన్నివేల సంవత్సరాలుగా నిరంతరంగా దోపిడీకి గురవుతున్నాయి (మంగోలియా, ఆఫ్రికా, యూరోపియన్ పదార్థం మరియు చిత్తడినేల ప్రాంతాలు).
ఒక పర్యావరణ వ్యవస్థలోకి సజీవ లేదా నిర్జీవ సంబంధించిన కొత్త మూలకాలను పరిచయం చేయడం వలన విఘాత ప్రభావానికి దారి తీసింది. కొన్ని సందర్భాల్లో, ఇది పర్యావరణ సంబంధిత నాశనానికి లేదా "పోషక పర్యవసానానికి" మరియు పర్యావరణ వ్యవస్థలో పలు జాతుల మరణానికి దారి తీస్తుంది. ఈ నిర్ణాయక దృష్టి ప్రకారం, ఒక పర్యావరణ వ్యవస్థ యొక్క సక్రమత మరియు పునరుద్ధరణ సామర్థ్యాన్ని గణించడానికి పర్యావరణ ఆరోగ్య ప్రయత్నాల నైరూప్య సంకల్పంగా చెప్పవచ్చు; i.e. పర్యావరణ వ్యవస్థ దాని నిశ్చల స్థితి నుండి ఎంత దూరంలో ఉంది.
అయితే తరచూ పర్యావరణ వ్యవస్థలు ఒక విఘాత ఉపకరణం నుండి మళ్లీ శక్తిని పుంజుకునే సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంటాయి. వినాశనం లేదా ఒక మంద్రస్థాయి పునరుద్ధరణ మధ్య వ్యత్యాసం రెండు కారకాలచే గుర్తించబడుతుంది-పరిచయ మూలకం యొక్క విషపదార్ధం మరియు వాస్తవిక పర్యావరణ వ్యవస్థ యొక్క పునరుద్ధరణలు.
పర్యావరణ వ్యవస్థలు ప్రాథమికంగా యాదృచ్ఛిక (అవకాశం) సంఘటనలచే నిర్వహించబడతాయి, ఈ సంఘటనలు అజీవ పదార్ధాలపై ప్రభావాలు చూపుతాయి మరియు జీవుల చుట్టూ ఉన్న పరిస్థితులకు అవి సమాధానాలు ఇస్తాయి. కనుక, పర్యావరణంలోని మూలకాలను అనుకరించడానికి ప్రాణుల వ్యక్తిగత ప్రతిచర్యల మొత్తం నుండి పర్యావరణ వ్యవస్థ ఫలితాలు ఏర్పడతాయి. జనాభా ఉనికి లేదా లేకపోవడం దాదాపు పునరుత్పత్తి మరియు చెదరగొట్టే విజయంపై ఆధారపడి ఉంటుంది మరియు జనాభా స్థాయిలు యాధృచ్చిక సంఘటనలకు స్పందనగా మార్పు చెందుతుంటాయి. ఒక పర్యావరణ వ్యవస్థలో జాతుల సంఖ్య ఎక్కువగా ఉంటే, ఉద్దీపక సంఖ్య కూడా ఎక్కువగా ఉంటుంది. జీవులు ప్రారంభం నుండి విజయవంతమైన ఆహారం, పునరుత్పత్తి మరియు చెదిరిపోయే ప్రవర్తనల సహజ ఎంపికతో నిరంతంగా మారుతూ మునుగడ సాగిస్తున్నాయి. సహజ ఎంపిక ద్వారా వృక్ష జాతులు వాటి జీవ సంబంధిత సంవిధానం మరియు పంపిణీలో మార్పుల ద్వారా నిరంతరంగా మారుతూ ఉన్నాయి. గణితశాస్త్రంపరంగా, ఇది వేర్వేరు అన్యోన్య కారకాల అధిక సంఖ్యలు ఉంటే, వ్యక్తిగత కారకాల్లో ప్రతి దానిలో మార్పులను తగ్గించడానికి దోహదపడతాయి.
భూమిపై ప్రాణుల్లో కన్పించే ఉత్తమ వైవిధ్యం కారణంగా పలు పర్యావరణ వ్యవస్థలు మాత్రమే అతివేగంగా మార్పు చెందాయి ఎందుకంటే కొన్ని జాతులు ప్రవేశించినప్పుడు కొన్ని జాతులు నాశనం కావచ్చు. స్థానికంగా, ఉప-జనాభాలు నిరంతరంగా నిర్మూలించబడతాయి, తరువాత అవి ఇతర ఉప-జనాభాల విస్తరణ ద్వారా భర్తీ చేయబడతాయి. స్టోచాస్టిస్ట్‌లు ప్రకృతిలో నిర్దిష్ట అంతర్గత నియంత్రణ యాంత్రిక విధానాలు సంభవిస్తాయాని గుర్తించారు. జాతుల స్థాయిలో ప్రతిపుష్టి మరియు ప్రతిస్పందన యాంత్రిక విధానాలు అధికంగా ప్రాదేశిక ప్రవర్తన ద్వారా జనాభా స్థాయిలను నియంత్రిస్తాయి. ఆండ్రూవాతా మరియు బిర్చ్‌లు ఆ ప్రాదేశిక ప్రవర్తన ఆహారం పరిమిత కారకం కాకుండా ఉండే స్థాయిల వద్ద జనాభాలను ఉంచడానికి ఉద్దేశించబడినట్లు సూచించారు. అందుకే స్టోచాస్టిస్ట్‌లు ప్రాదేశిక ప్రవర్తనను పర్యావరణ వ్యవస్థ స్థాయిలో కాకుండా జాతుల స్థాయిలో నియంత్రణ యాంత్రికవిధానంగా పరిగణిస్తున్నారు. అందుకే వారి దృష్టిలో, పర్యావరణ వ్యవస్థలు సిస్టమ్ నుండే ఉత్పన్నమయ్యే ప్రతిపుష్టి మరియు ప్రతిస్పందన యాంత్రిక విధానాలతో నియంత్రించబడటం లేదు మరియు ప్రకృతి సమతౌల్యం అనే అంశం లేనే లేదు. 
పర్యావరణ వ్యవస్థలు ప్రాథమికంగా యాదృచ్ఛిక ప్రక్రియల ద్వారా నిర్వహించబడతాయి, వీటి ద్వారా సాధ్యమయ్యే మరియు యాధృచ్చిక చర్యలు రెండింటిచే గుర్తించే వాటి తదుపరి స్థితి గుర్తించబడుతుంది, ఇవి ప్రత్యేకంగా ప్రతి జాతికి కాకుండా ఆకస్మిక మార్పుకు మరింత స్థితిస్థాపకంగా ఉంటాయి. ప్రకృతి సమతౌల్యం లేకపోయిన సమయంలో, పర్యావరణ వ్యవస్థల జాతుల సంవిధానం ప్రకృతి మార్పుపై ఆధారపడి మార్పులకు గురవుతుంది, కాని సంపూర్ణ పర్యావరణ వినాశనం అనేది అరుదుగా జరిగే సంఘటనలుగా చెప్పవచ్చు.
సైద్ధాంతిక పర్యావరణ శాస్త్రవేత్త రాబెర్ట్ ఉలానోవిస్జ్ పర్యావరణ వ్యవస్థల నిర్మాణాన్ని నిర్వచించడానికి, అధ్యయనం చేసిన వ్యవస్థల్లో పరస్పర సమాచారాన్ని (సహసంబంధాలు) ఉద్ఘాటించడానికి సమాచార సిద్ధాంత సాధనాలను ఉపయోగించాడు. సంకీర్ణ పర్యావరణ వ్యవస్థల ఈ పద్ధతి మరియు మునుపటి పరిశీలనల నుండి, ఉలానోవిస్జ్ పర్యావరణ వ్యవస్థలపై ఒత్తిడి స్థాయిలను కనుగొనడానికి మరియు వాటి అమర్పుల్లో మార్పుల (పెరిగిన లేదా తగ్గిపోయిన శక్తి ప్రసరణ మరియు యుట్రోఫికేషన్ యొక్క రకాలను పేర్కొనడానికి వ్యవస్థ ప్రతిస్పందనలను గుర్తించడానికి విధానాలను రూపొందించాడు.
పర్యావరణ వ్యవస్థ ఆవరణ శాస్త్రం అనేది పర్యావరణ వ్యవస్థ యొక్క సజీవ మరియు నిర్జీవ పదార్ధాల మిశ్రమ అధ్యయనం మరియు ఒక పర్యావరణ వ్యవస్థ పరిధిలో వాటి పరస్పర చర్యలను చెప్పవచ్చు. ఈ శాస్త్రం పర్యావరణ వ్యవస్థలు ఎలా పని చేస్తాయో మరియు వీటిని వాటి రసాయనాలు, భూభాగం, నేల, వృక్షాలు మరియు జంతువుల వంటి వాటి భాగాలతో ఏ విధంగా సంబంధాన్ని కలిగి ఉన్నాయనేదాన్ని విశ్లేషిస్తుంది. పర్యావరణ వ్యవస్థ ఆవరణ శాస్త్రం భౌతిక మరియు జీవ సంబంధిత నిర్మాణాన్ని పరీక్షిస్తుంది మరియు ఈ పర్యావరణ వ్యవస్థ లక్షణాలు పనిచేస్తాయో పరీక్షిస్తుంది.