టింబక్టు
టింబక్టు ("టింబక్టూ" ) (కోయర చిని: "టుంబుటు" ;పశ్చిమ ఆఫ్రికా దేశమైన మాలిలోని ) అనేది టోంబౌకటౌ ప్రాంతంలోని పట్టణం. ఇది మాలీ సామ్రాజ్య పదవ మన్స అయిన మన్స మూసచే సమృద్ధి పొందింది. ఇది సాన్కోర్ విశ్వవిద్యాలయం మరియు ఇతర మదరసాలకు స్థావరంగా ఉంది, మరియు 15 మరియు 16వ శతాబ్దాలలో ఆఫ్రికా అంతటికీ మేధోపరమైన మరియు ఆధ్యాత్మిక ముఖ్యపట్టణంగా మరియు ఇస్లాం బోధనకు కేంద్రంగా ఉంది. మూడు గొప్ప మసీదులు, ద్జింగరేయ్బెర్, సాన్కోర్ మరియు సిడి యహ్య టింబక్టు యొక్క స్వర్ణయుగాన్ని జ్ఞప్తికి తెస్తాయి. నిరంతరం పునరుద్ధరించబడినప్పటికీ, నేడు ఈ మసీదులు ఎడారీకరణ వలన ప్రమాదాన్ని ఎదుర్కొంటున్నాయి.
సొంఘయ్, టువరెగ్, ఫులని, మరియు మండీ ప్రజలు నివసించిన టింబక్టు, నైగర్ నదికి ఉత్తరంగా 15 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. అది సహారా నుండి ఆరఔఅనె వెళ్ళే సహారా అంతర్గత వ్యాపార మార్గం యొక్క తూర్పు-పశ్చిమ మరియు ఉత్తర-దక్షిణాలుగా ఖండన ప్రాంతంలో ఉంది. అది చారిత్రికంగా (మరియు ఇప్పటికి కూడా) ప్రారంభంలో తఘజా, ప్రస్తుతం తవోయుడేన్ని నుండి వచ్చే రాతి-ఉప్పుకు "వాణిజ్యకేంద్రం"గా ప్రాముఖ్యత కలిగి ఉంది.
దాని భౌగోళిక స్థితి దానిని సమీప పశ్చిమ ఆఫ్రికన్ ప్రజానీకం మరియు సంచార బెర్బెర్ మరియు ఉత్తరంలోని అరబ్ ప్రజల సహజ కలయిక స్థావరంగా చేసింది. పశ్చిమ ఆఫ్రికాను బెర్బెర్, అరబ్, మరియు యూదు వర్తకులతో వాణిజ్య కేంద్రంగా ఉత్తర ఆఫ్రికాతో కలిపే దాని దీర్ఘకాలచరిత్ర, తద్వారా ఐరోపా వర్తకులతో పరోక్షంగా కలవడం, దానికి ఒక కల్పిత స్థాయిని ఇచ్చింది, మరియు అది చాలాకాలం పాటు పశ్చిమంలో అద్భుతమైన, దూరప్రదేశాలకు ఉపమానంగా ఉంది: "ఇక్కడనుండి టింబక్టు వరకు."
ఇస్లామిక్ మరియు ప్రపంచ నాగరికతలకు టింబక్టు యొక్క సహకారం పాండిత్యపరమైనది. టింబక్టు ప్రపంచంలోని మొదటి విశ్వవిద్యాలయాలలో ఒక దానిని కలిగియున్నట్లు భావించబడుతుంది. ఆ కాలంలోని పురాతన గ్రీక్ గ్రంథాల ప్రభావంతమైన సేకరణ గురించి స్థానిక పండితులు మరియు సేకర్తలు ఇప్పటికీ గర్వపడతారు. 14వ శతాబ్దం నాటికి, టింబక్టులో ముఖ్యమైన గ్రంథాలు రచింపబడి, నకలు చేయబడ్డాయి, ఇది ఈ నగరాన్ని ఆఫ్రికాలో లిఖిత సంప్రదాయానికి కేంద్రంగా చేసింది.
టింబక్టు, సంచార టువరెగ్ లచే 10వ శతాబ్ది ప్రారంభంలోనే స్థాపించబడింది. టువరెగ్ లు, టింబక్టును స్థాపించినప్పటికీ అది ఒక కాలానుగుణ స్థావరం మాత్రమే. తడి నెలలలో ఎడారిలో తిరుగుతూ, వేసవిలో వారు అంతర్ నైగర్ డెల్టా యొక్క పరీవాహక ప్రాంతంలో నివసించేవారు. నీరు ప్రత్యక్షంగా ఉన్న ప్రాంతం దోమల వలన అనువుగా ఉండకపోవడంతో, నది నుండి కొన్ని మైళ్ళ దూరంలో ఒక బావి త్రవ్వబడింది.
పదకొండవ శతాబ్దంలో ద్జేన్నే నుండి వచ్చిన వ్యాపారస్తులు అనేక విపణులను స్థాపించి పట్టణంలో శాశ్వత నివాసాలను నిర్మించి, ఈ ప్రదేశాన్ని ఒంటెలపై ప్రయాణించే ప్రజల కలయిక ప్రదేశంగా ఏర్పరచారు. వారు కుర్'ఆన్ ద్వారా ఇస్లాంను మరియు పఠనాన్ని కూడా ప్రవేశపెట్టారు. ఇస్లాంకు ముందు, ఈ ప్రజానీకం నైగర్ నది యొక్క క్వగాడౌ-బిదా అనే పౌరాణిక నీటి పాముని పూజించేవారు.
ఘనా సామ్రాజ్య ఉద్భవంతో అనేక సహారా అంతర్గత వర్తక మార్గాలు స్థాపించబడ్డాయి. మధ్యధరా ప్రాంత ఆఫ్రికా నుండి ఉప్పు వర్తకం పశ్చిమ-ఆఫ్రికా యొక్క బంగారం మరియు ఏనుగు దంతాలు, మరియు పెద్ద సంఖ్యలో బానిసలతో జరిగేది. 
అయితే, పదకొండవ శతాబ్ద మధ్యభాగంలో, బ్యురే సమీపంలో నూతన బంగారు గనులు కనుగొనబడటం ఈ వర్తక మార్గాలు తూర్పు దిక్కుకు మారడానికి దారితీసింది. ఈ అభివృద్ధి టింబక్టును ఒక సంపన్న నగరంగా మార్చింది, ఇక్కడ ఒంటెల పైనుండి వస్తువులు నైగర్ నదిలోని పడవలలోనికి మార్చబడేవి.
పన్నెండవ శతాబ్దంలో, ఘనా సామ్రాజ్య అవశేషాలు సోస్సో సామ్రాజ్య రాజైన సౌమోరో కాంటేచే ఆక్రమించబడ్డాయి. వాలట నుండి ముస్లిం పండితులు (వర్తక మార్గ చివరి స్థానంగా ఔడఘోస్ట్ను మార్చటం ప్రారంభిస్తూ) టింబక్టుకు పారిపోయి వచ్చి ఇస్లాం స్థానాన్ని ధృఢపరచారు. సాన్కోర్ యూనివర్సిటీ మరియు 180 ఖురానిక్ పాఠశాలలతో టింబక్టు ఇస్లామిక్ అధ్యయనానికి కేంద్ర స్థానంగా మారింది. 1324లో, మక్కాకు తీర్ధయాత్ర నుండి తిరిగి వచ్చిన కింగ్ ముసాI టింబక్టును శాంతియుతంగా కలిపి వేసుకున్నాడు. మాలి సామ్రాజ్య భాగమైన ఈ నగరంలో, కింగ్ ముసా I ఒక రాజ భవన నిర్మాణానికి ఆదేశించాడు మరియు తన అనుచరులైన అనేక వందల మంది ముస్లిం పండితులతో 1327లో ద్జింగరే బేర్ అధ్యయన కేంద్రాన్ని నిర్మించాడు.
1375 నాటికి టింబక్టు, కాటలాన్ అట్లాస్లో అప్పటికి ఉత్తర ఆఫ్రికన్ నగరాలకు వాణిజ్య కేంద్రంగా ఐరోపా దేశస్తుల దృష్టిని ఆకర్షించింది.
15వ శతాబ్ద ప్రథమార్ధ భాగంలో మాలి సామ్రాజ్య అధికారం క్షీణించడంతో, మఘ్షరన్ టువరెగ్, 1433-1434 ఈ నగరాన్ని ఆక్రమించి ఒక సంహాజా పరిపాలకుడిని నియమించాడు. 
అయితే, ముప్ఫై సంవత్సరాల తరువాత ఉదయిస్తున్న సొంఘయ్ సామ్రాజ్యం విస్తరించి, 1468-1469లో టింబక్టును విలీనం చేసుకుంది. సున్ని అలీ బేర్ (1468–1492), సున్ని బారు (1492–1493) మరియు అస్కియా మొహమ్మద్ I (1493–1528) ల నాయకత్వం, సొంఘయ్ సామ్రాజ్యానికి మరియు టింబక్టుకు స్వర్ణ యుగంను ప్రసాదించింది. గావో సామ్రాజ్యం యొక్క రాజధానిగా, టింబక్టు సాపేక్షంగా స్వయంప్రతిపత్త స్థానాన్ని పొందింది. ఘడమెస్, అవ్జిదాః, మరియు అనేక ఇతర ఉత్తర ఆఫ్రికా నగరాల నుండి వచ్చిన వర్తకులు ఇక్కడ బంగారాన్ని మరియు బానిసలను తఘజా యొక్క సహారా ఉప్పుతో మార్పిడికి మరియు ఉత్తర అమెరికా యొక్క వస్త్రాలు మరియు గుర్రాల మార్పిడితో కొనడానికి వచ్చేవారు. అంతర్గత కలహాలు నగరం యొక్క అభివృద్ధి కుంగదీసినప్పటికీ, సామ్రాజ్య నాయకత్వం 1591 వరకు అస్కియా వంశం వద్దే ఉంది.
ఆగష్టు 17, 1591న మొరాకో యొక్క సాది పాలకుడు అహ్మద్ ఐ అల్-మన్సూర్ చే పంపబడిన సైన్యం ఈ నగరాన్ని ముట్టడించి, పాషా మహ్మూద్ B. జార్కున్ నాయకత్వంలో బంగారు గనులను వెదకి, సాపేక్ష నిరంకుశత్వానికి ముగింపుని తీసుకువచ్చింది. మేధోపరంగా, మరియు చాలావరకు ఆర్థికపరంగా, టింబక్టు ప్రస్తుతం దీర్ఘకాల క్షీణత దశకు దారితీసింది. 1593లో, సాది, 'అవిశ్వాసాన్ని' ఖైదుచేయడానికి సాకుగా చూపి, తరువాత అహ్మద్ బాబాతో సహా అనేకమంది టింబక్టు యొక్క పండితులను చంపివేశాడు లేదా దేశబహిష్కృతులను చేసాడు. బహుశా నగరం యొక్క అత్యంత గొప్ప మేధావి అయిన ఇతను, నగరం యొక్క మొరాకన్ పరిపాలకుడి మేధో వ్యతిరేకత వలన మర్రకేష్కు బలవంతంగా పంపబడి, అక్కడి మేధోప్రపంచం యొక్క దృష్టిని ఆకర్షించడం ప్రారంభించాడు. అహ్మద్ బాబా తరువాత టింబక్టుకు తిరిగి వచ్చి, 1608లో అక్కడే కన్ను మూసాడు. అట్లాంటిక్ అంతర వ్యాపార మార్గాలు పెరిగి, (ఆఫ్రికన్ బానిసలతో పాటు టింబక్టు యొక్క నాయకులను మరియు పండితులను రవాణా చేసేది) టింబక్టు యొక్క పాత్రను తగ్గించడంతో, అంతిమ క్షీణత కొనసాగింది. ప్రారంభంలో మొరాకో- టింబక్టు వ్యాపార మార్గాలను నియంత్రించినప్పటికీ, ఈ నగరంపై మొరాకన్ల పట్టు తగ్గడం ప్రారంభమై 1780 నాటికి బలోపేతమైంది, 19వ శతాబ్దంలో ఈసామ్రాజ్యం నగరాన్ని టువరెగ్ (1800), ఫుల (1813) మరియు టుకులర్ 1840ల స్వల్పకాలిక ఆక్రమణల నుండి రక్షించలేకపోయింది. టుకులర్ లు ఇంకా నియంత్రణలోనే ఉన్నారా అనేది అనిశ్చితంగా ఉండి, 
లేదా టువరెగ్ లు తిరిగి అధికారాన్ని పొందారా, అనే విషయం ఫ్రెంచ్ వారు వచ్చే నాటికి స్థిరంగా తెలియలేదు.
16వ శతాబ్ద మొదటి అర్ధభాగంలో లియో అఫ్రికానస్' ఈ నగరం గురించి పేర్కొన్నప్పటి నుండి చారిత్రిక వర్ణనలు వ్యాప్తిలో ఉన్నాయి, అవి అనేకమంది ఐరోపా దేశస్థులను మరియు సంస్థలను టింబక్టును మరియు దాని కల్పిత సంపదలను కనుగొనడానికి గొప్ప ప్రయత్నాలు చేసేలా ప్రోత్సహించాయి. 1788లో ఒక ఆంగ్లేయుల సమూహం ఈ నగరాన్ని కనుగొని నైగర్ నది మార్గాన్ని గుర్తించే లక్ష్యంతో ఆఫ్రికన్ అసోసియేషన్ను ఏర్పరచింది. వారు పంపిన ప్రారంభ అన్వేషకులలో యువ స్కాటిష్ అన్వేషకుడైన ముంగో పార్క్, నైగెర్ నది మరియు టింబక్టులను వెదకుతూ రెండు పర్యటనలను జరిపాడు (మొదటిసారి 1795లో ఆతరువాత 1805లో). పార్క్ ఈ నగరాన్ని చేరిన మొదటి పాశ్చ్యాత్యుడిగా గుర్తించబడింది, కానీ తాను కనుగొన్న వాటిని గురించి నివేదించే అవకాశం లేకుండా అతను ప్రస్తుత నైజీరియాలో మరణించాడు. 1824లో, పారిస్-ఆధారిత సొసైటీ డి జాగ్రఫీ, ఈ నగరాన్ని చేరి సమాచారంతో వెనుకకు తిరిగి వచ్చిన ముస్లిమ్ యేతరులకు 10,000 ఫ్రాంక్ లను ఇవ్వడానికి ప్రతిపాదించింది. గోర్డాన్ లైంగ్ అనే బ్రిటిష్ దేశస్థుడు సెప్టెంబర్ 1826లో ఈ నగరాన్ని చేరినప్పటికీ స్వల్ప వ్యవధిలోనే, ఐరోపా జాతీయుల అన్వేషణ మరియు జోక్యం వలన భయపడిన స్థానిక ముస్లింలు అతనిని చంపివేసారు. ఫ్రెంచ్ దేశస్తుడైన రెనే కైల్లీ 1828లో ముస్లిమ్ మారువేషంలో ప్రయాణిస్తూ ఈ నగరాన్ని చేరుకున్నారు; అతను క్షేమంగా తిరిగివచ్చి ఈ బహుమానాన్ని అందుకున్నారు.
రాబర్ట్ ఆడమ్స్ అనే ఆఫ్రికన్-అమెరికన్ నావికుడు, తన ఓడ ఆఫ్రికన్ తీరంలో పాడయినపుడు ఒక బానిసవలె 1811లో ఈ నగరాన్ని దర్శించాడు. ఆయన తరువాత టాంజియెర్, మొరాకోలోని బ్రిటిష్ మంత్రికి 1813లో ఒక నివేదిక సమర్పించాడు. "ది నేరేటివ్ అఫ్ రాబర్ట్ ఆడమ్స్, ఎ బార్బరీ కాప్టివ్" అనే 1816 నాటి గ్రంథంలో తన నివేదికను ప్రచురించాడు (2006 నాటికి ఇంకా ముద్రణలో ఉంది), అయితే అతని నివేదిక గురించి ఇంకా సందేహాలున్నాయి. మరో ముగ్గురు యూరోపియన్లు 1890కి ముందు ఈ నగరాన్ని చేరారు: హెయిన్రిచ్ బార్త్ 1853లో మరియు జర్మన్ ఆస్కార్ లెన్జ్ స్పానియార్డ్ క్రిస్టోబల్ బెనిటేజ్ 1880లో.
బెర్లిన్ సమావేశం తరువాత ఆఫ్రికా కొరకు పెనుగులాట పద్ధతిలో పెట్టబడిన తరువాత, 14వ రేఖాంశము మరియు మిల్టౌల మధ్య ప్రదేశమైన, చాద్ ఫ్రెంచ్ ప్రదేశంగా మారుతుంది, దక్షిణాన దీనికి సరిహద్దుగా ఒక రేఖ నైగర్ నుండి బరోవ వరకు ఉంటుంది. టింబక్టు ప్రాంతం ఇప్పుడు ఫ్రెంచ్ పేరు మీద ఉన్నప్పటికీ, ఈ ప్రకటన నిశ్చయం కాకముందే సార్ధక నియమం ప్రకారం ఫ్రాన్స్ నిజానికి ఈ ఇవ్వబడిన ప్రదేశాలలో అధికారం కలిగి ఉంటుంది, ఉదాహరణకు, స్థానిక నాయకులతో ఒప్పందాలు కుదుర్చుకోవడం, ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పరిచి ఈ ప్రాంతాన్ని ఆర్థికపరంగా ఉపయోగించుకోవడం. డిసెంబర్ 28, 1893న, ఈ నగరం దాని గత వైభవం మరచిన చాలా కాలం తరువాత, ఒక చిన్న సమూహమైన 
ఫ్రెంచ్ సైనికులతో, లెఫ్టినెంట్ బోయ్టే నాయకత్వంలో వశపరచుకోబడింది: టింబక్టు ఇప్పుడు ఫ్రెంచ్ సుడాన్లో భాగంగా, ఫ్రాన్స్ వలస రాజ్యంగా ఉంది.
ఈ పరిస్థితి 1902 వరకు కొనసాగింది: 1899లో ఈ వలసలో భాగాన్ని విభజించిన తరువాత, మిగిలిన ప్రాంతాలు తిరిగి వ్యవస్థీకరించబడ్డాయి, స్వల్ప కాలం కొరకు, సేనేగంబియా మరియు నైగర్గా పిలువబడ్డాయి. కేవలం రెండు సంవత్సరాల తరువాత, 1904లో, మరొక పునర్వ్యవస్థీకరణ అనుసరించింది, టింబక్టు ఎగువ సెనెగల్ మరియు నైగర్లో భాగంగా 1920 వరకు కొనసాగింది, అప్పుడు ఈ వలస దాని పురాతన నామమైన ఫ్రెంచ్ సుడాన్ ను మరొకసారి పొందింది.
IIవ ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో, అనేక దళాలు ఫ్రెంచ్ సౌడాన్ లోనికి, వీటిలో కొన్ని టింబక్టు నుండి చార్లెస్ డి గుల్లేకు నాజి-ఆక్రమిత ఫ్రాన్స్ మరియు విచీ ఫ్రాన్స్తో పోరాటానికి సహాయ పడటానికి భర్తీ చేసుకోబడ్డాయి.
60 మంది బ్రిటిష్ వర్తక నావికులతో కూడిన "SS అల్లెండే" (కార్డిఫ్), 17 మార్చి 1942న పశ్చిమ ఆఫ్రికా యొక్క దక్షిణ తీరంలో మునిగిపోయినపుడు, రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో వారు ఈ నగరంలో ఖైదు చేయబడ్డారు. రెండు నెలల తరువాత, ఫ్రీటౌన్ నుండి టింబక్టుకు రవాణా చేయబడిన తరువాత, వారిలో ఇద్దరు, AB జాన్ టుర్న్బుల్ గ్రహం (2 మే 1942, వయసు 23) మరియు చీఫ్ ఇంజనీర్ విలియం సౌటర్ (28 మే 1942, వయసు 60) మే 1942లో మరణించారు. వీరిరువురూ యూరోపియన్ శ్మశాన వాటికలో ఖననం చేయబడారు- బహుశా కామన్వెల్త్ వార్ గ్రేవ్స్ కమిషన్ చే కాపాడబడే అత్యంత దూరంలో ఉన్న బ్రిటిష్ యుద్ధ శ్మశానం ఇదే.
కేవలం వారు మాత్రమే టింబక్టులో బంధింపబడలేదు: పీటర్ డి న్యూమాన్ తనతో పాటు ప్రయాణిస్తున్న 52 మందితో వారు ప్రయాణిస్తున్న ఓడ, "SS క్రిటన్", రెండు విచి ఫ్రెంచ్ యుద్ధ నౌకలచే అడ్డగించబడినపుడు ఖైదుచేయబడ్డాడు. అయితే న్యూమాన్ తో సహా అనేక మంది తప్పించుకున్నప్పటికీ, వారందరూ తిరిగి బంధింపబడి, స్థానికుల కాపలాతో పదినెలలు ఈ నగరంలో గడిపారు. ఇంగ్లాండ్ కు తిరిగి వచ్చిన తరువాత, అతను "టింబుక్టూ నుండి వచ్చిన వ్యక్తి"గా ప్రసిద్ధి చెందాడు.
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం ముగిసిన తరువాత, చార్లెస్ డి గుల్లే నేతృత్వంలోని ఫ్రెంచ్ ప్రభుత్వం ఈ వలసరాజ్యానికి మరింత స్వాత్రంత్ర్యాన్ని ఇచ్చింది. స్వల్పకాలం మనుగడలో ఉన్న మాలీ ఫెడరేషన్ లో భాగంగా ఉన్న తరువాత, సెప్టెంబర్ 22 1960లో రిపబ్లిక్ అఫ్ మాలీ ప్రకటించబడింది. నవంబర్ 19, 1968 తరువాత, 1974లో మాలీని ఒకే-పార్టీ రాజ్యంగా సృష్టిస్తూ ఒక రాజ్యాంగం తయారు చేయబడింది. అప్పటికే, నైగర్ నదితో నగరాన్ని కలిపే కాలువ ఆక్రమిస్తున్న ఎడారి వలన ఇసుకతో నిండిపోయింది. సహేల్ ప్రాంతాన్ని 1973 మరియు 1985లలో, తీవ్రమైన కరువులు ముట్టడించి టింబక్టు పరిసరాలలో గొర్రెల పెంపకంపై ఆధార పడిన టువరెగ్ జనాభాను నశింపచేసాయి. నైగర్ నదిలో నీటిమట్టం పడిపోవడం వలన, ఆహార మరియు వంటపాత్రల వర్తకం వాయిదా పడింది. ఈ క్లిష్ట పరిస్థితి టొమ్బౌక్టౌ ప్రాంతంలోని అనేక మంది నివాసితులను అల్జీరియా మరియు లిబియలకు తరిమివేసింది. మిగిలి ఉన్నవారు ఆహారం మరియు నీటి కొరకు మానవతావాద సంస్థలైన UNICEF వంటి వాటిపై ఆధారపడ్డారు.
యాత్రికుడు అంటోనియస్ మాల్ఫంటే’ యొక్క “థంబెట్”, 1447లో ఆయన రాసిన ఒక ఉత్తరాన్ని ఉపయోగించి మరియు కాడామోసటో తన యాత్రలు “వాయేజస్ అఫ్ కాడమొస్తో, నుండి హీయిన్రిచ్ బార్త్ యొక్క టింబూక్టు మరియు టిమ్బు’కటు వరకు శతాబ్దాల కాలంలో, టింబక్టు యొక్క పదక్రమం ఎన్నో మార్పులకు గురైంది: టింబక్టు యొక్క పదక్రమంతో పాటు, దాని శబ్ద వ్యుత్పత్తి కూడా ఇప్పటికీ వివాదాలకు తావు ఇస్తోంది.
టింబక్టు అనే పేరు మూలం గురించి నాలుగు సాధ్యమైన వివరణలు ఇవ్వబడ్డాయి:ఈ సిద్ధాంతాల ప్రామాణికత నగరం యొక్క సహజ స్థాపకుల గుర్తింపుపై ఆధారపడి ఉంటుంది: సొంఘయ్ సామ్రాజ్య ఉనికికి ముందు ఉన్న అవశేషాలు మరియు ప్రారంభ చరిత్రకు చెందిన అంశాలు టువరెగ్ ల వైపు చూపుతాయి. కానీ, 2000 నాటి నవీన పురాతత్వ పరిశోధన 11వ/12వ శతాబ్దాల నాటి అవశేషాలను అవి శతాబ్దాలనుండి మీటర్ల లోతు ఇసుకలో కూరుకుపోయినందువల్ల కనుగొనలేకపోయింది. ఏకాభిప్రాయం లేకుండా టింబక్టు యొక్క శబ్ద వ్యుత్పత్తి అనిశ్చితంగానే ఉంటుంది.
టింబక్టు గాథలలోని అద్భుతమైన సంపదలు ఇరోపావాసులు ఆఫ్రికా యొక్క పశ్చిమ తీర అన్వేషణ జరిపేలా ప్రోత్సహించాయి. టింబక్టు యొక్క ప్రసిద్ధి చెందిన వర్ణనలలో ఇబ్న్ బటుట, లియో ఆఫ్రికానస్ మరియు షబెనిల వర్ణనలు ఉన్నాయి .
ప్రసిద్ధ యాత్రికుడు మరియు పండితుడు ఇబ్న్ బటుట రచనలు టింబక్టు యొక్క ప్రారంభ రచనలలో ఉన్నాయి. ఫిబ్రవరి 1352 మరియు డిసెంబర్ 1353ల మధ్య, పశ్చిమ అఫ్రికాకు బటుట సందర్శన సమయంలో టింబక్టు, మాలీ సామ్రాజ్యంలో భాగంగా ఉన్నప్పటికీ, అప్పటివరకు సామంత రాజ్యంగా ఉన్న సొంఘయ్ సామ్రాజ్యం వంటి పరిసర రాజ్యాలు ఈ సామ్రాజ్యాన్ని భయపెట్టాయి. అప్పటికే వాణిజ్య కేంద్రంగా ఉన్న టింబక్టు, ఆధునిక బుర్కినా ఫాసో కేంద్రంగా ఉన్న మొస్సి సామ్రాజ్యానికి ఆకర్షణీయమైన లక్ష్యంగా మారింది- ఇబ్న్ బటుట నగరంపై వారి దాడిని ఈ విధంగా వివరించాడు:
టింబక్టును గురించి అత్యంత ప్రసిద్ధ రచన బహుశా లియో అఫ్రికానస్ దే అయి ఉంటుంది. ఈయన గ్రనడలో 1485వ సంవత్సరంలో ఎల్ హసన్ బెన్ ముహమ్మద్ ఎల్-వాజ్జాన్-ఏజ్-జయ్యతి అనే పేరుతో జన్మించారు, ఫెర్డినాండ్ రాజు మరియు రాణి ఇసబెల్ల,1492లో స్పెయిన్ ను తిరిగి జయించిన తరువాత ఈయన తన తల్లిదండ్రులు మరియు అనేక వేలమంది ముస్లింలతో పాటు బహిష్కరణకు గురయ్యాడు. మొరాకోలో స్థిరపడి ఈయన ఫెస్లో విద్యనభ్యసించాడు మరియు ఉత్తర ఆఫ్రికాలో రాయబార కార్యకలాపాలలో తన పినతండ్రికి తోడుగా ఉన్నాడు. ఈ పర్యటనలలో ఆయన టింబక్టును సందర్శించాడు. యువకుడైన ఇతనిని సముద్రపు దొంగలు బంధించి పోప్ లియో X వద్ద అసాధారణ విద్యాభ్యాసం చేసిన బానిసగా ప్రవేశపెట్టారు, ఆయన ఇతనికి స్వేచ్ఛను ప్రసాదించి, క్రైస్తవ మతాన్ని ఇచ్చి “జోహన్నిస్ లియో డి మెడిసి” అని పేరు పెట్టారు, ఆఫ్రికా గురించి ఇటాలియన్ భాషలో సవివర సర్వే రాయవలసినదిగా నియమించారు. తరువాత కొన్ని శతాబ్దాల వరకు యూరోపియన్లు ఈ ఖండం గురించి తెలుసుకున్న దానిలో అధిక భాగం ఈయన రచనలు అందించినదే. సొంఘయ్ సామ్రాజ్యం ఉచ్ఛదశలో ఉన్నపుడు టింబక్టు గురించి వివరిస్తూ, అతని గ్రంథంలోని ఆంగ్ల సంకలనంలో వివరణ ఈ విధంగా ఉంది:
లియో ఆఫ్రికానస్ ప్రకారం, అక్కడ స్థానికంగా ఉత్పత్తి అయ్యే మొక్కజొన్న, పశువులు, పాలు మరియు వెన్నల సరఫరా పుష్కలంగా ఉంది, అయితే నగరం చుట్టూ ఏ విధమైన తోటలు లేదా పండ్ల తోటలు లేఫు . పరిసరాలు మరియు రాజు యొక్క సంపద గురించి వివరించడానికి నిర్దేశించిన మరొక వ్యాసంలో, ఆఫ్రికానస్ కొన్ని టింబక్టు వాణిజ్య వస్తువుల అరుదైన తత్వం గురించి ప్రస్తావిస్తాడు: ఉప్పు.
ఈ విధమైన వర్ణనలు మరియు వ్యాసాలూ యూరోపియన్ అన్వేషకుల దృష్టిని ఒకే విధంగా ఆకర్షించాయి. అఫ్రికానస్, నగరం యొక్క చాలా సాధారణ విషయాలను, "సుద్దతో నిర్మించబడి, తాటిఆకులతో కప్పబడిన కుటీరాల" వంటి వాటిని వివరించి నప్పటికీ- ఇవి ఎక్కువగా నిర్లక్ష్యం చేయబడ్డాయి.
లియో ఆఫ్రికానస్, టింబక్టును పర్యటించిన సుమారు 250 సంవత్సరాల తరువాత, ఈ నగరం అనేకమంది పాలకులను చూసింది. 18 శతాబ్ద చివరి భాగం ఈ నగర క్షీణతపై మొరాకన్ పాలకుల ప్రభావాన్ని చూసింది, ఫలితంగా తరచు మారుతున్న తెగలతో అస్థిర ప్రభుత్వాల కాలం ఏర్పడింది. ఆ విధమైన ఒక తెగ హుసా పరిపాలనా కాలంలో, 14 సంవత్సరాల బాలుడు తన తండ్రితో కలసి టెటౌవాన్ నుండి టింబక్టు పర్యటనకు వచ్చాడు. ఒక వర్తకుడిగా ఎదిగిన అతను, బంధించబడి చివరకు ఇంగ్లాండ్ తీసుకురాబడ్డాడు.
షబెని, లేదా ఆసీద్ ఎల్ హగే అబ్ద్ సలాం షబీనీ, హౌసాకు తరలి వెళ్లక ముందు టింబక్టులో మూడు సంవత్సరాలు నివసించారు. రెండు సంవత్సరాల తరువాత, ఆయన టింబక్టూకు మరొక ఏడు సంవత్సరాలు నివసించడానికి తిరిగివచ్చాడు- దాని ఉచ్ఛదశ ముగిసిన శతాబ్దాల తరువాత కూడా ఈ నగర జనాభా బానిసలను మినహాయించి, 21 శతాబ్ద పట్టణానికి రెండితలుగా ఉంది:
షబెనికి 27 సంవత్సరాలు వచ్చేసరికి, అతను తన స్వంత పట్టణంలో ప్రముఖ వర్తకుడిగా ఉన్నాడు. ఒక వ్యాపార కార్యకలాపంపై హాంబర్గ్ నుండి వెనుకకు వస్తుండగా, అతని ఆంగ్ల ఓడ బంధింపబడి రష్యన్ వర్ణాలు గల మరొక ఓడ ద్వారా డిసెంబర్, 1789లో ఒస్టేన్డేకు తీసుకురాబడింది.
బ్రిటిష్ మంత్రి అతనికి వెంటనే స్వేచ్ఛను ప్రసాదించారు, కానీ తిరిగి బంధించబడతామనే భయంతో అతని ఓడ డోవర్ తీరంలో అతనిని వదలివేసింది. ఇక్కడ, అతని గాథ గ్రంథస్థం చేయబడింది.
షబెని 18 శతాబ్ద రెండవ అర్ధభాగంలో నగరం యొక్క పరిమాణాన్ని సూచించాడు. ఒక ప్రారంభ వ్యాసంలో, ఆయన పర్యావరణాన్ని ప్రస్తుత టింబక్టు' యొక్క పొడి పరిసరాలకు చాలా విభిన్నమైనదిగా వర్ణించాడు:
15వ శతాబ్ది ప్రారంభంలో, అనేక ఇస్లామిక్ సంస్థలు స్థాపించబడ్డాయి. వీటిలో అత్యంత ప్రసిద్ధి చెందినది సాన్కోర్ మసీదు, సాన్కోర్ విశ్వవిద్యాలయంగా కూడా పిలువబడుతుంది.
ఈ నగరాలలో ఇస్లాం అనుసరించబడినప్పటికీ, స్థానిక గ్రామీణ జనాభాలో అధికభాగం ముస్లిమేతర సాంప్రదాయవాదులు. ఆర్థిక అభివృద్ధి కొరకు నాయకులు నామమాత్ర ముస్లింలుగా ఉన్నప్పటికీ, సమూహాలు సాంప్రదాయవాదులుగానే ఉన్నారు.
ప్రస్తుతం సాన్కోర్ గా ఉన్న ఈ విద్యాలయం క్రీ.శ.1581లో (= 989 A. H.) మరింత పురాతనమైన స్థలంలో స్థాపించబడి (బహుశా 13వ లేదా 14వ నుండి) టింబక్టులోని ఇస్లాం పండిత సమాజానికి కేంద్రంగా మారింది. ఈ "సాన్కోర్ విశ్వవిద్యాలయం" ఒక మదరసాగా ఉండి, మధ్యయుగం నాటి ఐరోపా విశ్వవిద్యాలయాలకంటే చాలా భిన్నమైన వ్యవస్థగా ఉండేది. ఇది పూర్తి స్వతంత్రత కలిగిన అనేక కళాశాలలు మరియు పాఠశాలలను కలిగి ఉండేది, వీటిలో ప్రతి ఒక్కటీ ఒక ఉపాధ్యాయుడు లేదా ఇమాంచే నడుపబడేవి. ఈ ఏకోపాధ్యాయునితో విద్యార్థులు సహవాసం చేసేవారు, బోధన మసీదుల ఆరుబయలు ప్రదేశాలలో లేదా వ్యక్తిగత గృహాలలో జరిగేది. ఈ పాఠశాలల ప్రాథమిక ఉద్దేశం కుర్'ఆన్ బోధించడం అయినప్పటికీ, తర్కం, ఖగోళశాస్త్రం, మరియు చరిత్ర వంటి రంగాలలో విస్తృతమైన బోధన జరిగేది. ఉపకార వేతనంపై ఆధారపడిన సాంఘిక ఆర్థిక నమూనాలో భాగంగా పండితులు వారి స్వంత గ్రంథాలను రచించారు. గ్రంథాలను కొనడం మరియు అమ్మడం ద్వారా వచ్చిన ఆదాయం బంగారం-ఉప్పు వర్తకం తరువాతదిగా ఉండేది. అత్యంత బలీయమైన పండితులు, ఆచార్యులు మరియు ఉపన్యాసకులలో, తారిఖ్ అల్-సుడాన్ మరియు ఇతర గ్రంథాలలో తరచు ప్రస్తావించబడిన అత్యంత ప్రసిద్ధ చరిత్రకారుడు అహ్మద్ బాబా ఉన్నాడు.
టింబక్టులోని అత్యంత ప్రసిద్ధ సంపద పట్టణంలోని గొప్ప కుటుంబాల వద్ద ఉన్న 100,000 లిఖిత ప్రతులు.. పూర్వ-ఇస్లామిక్ కాలానికి మరియు 12వ శతాబ్దానికి చెందిన ఈ లిఖిత ప్రతులలో కొన్ని, పట్టణంలోను మరియు సమీప గ్రామాలలోను కుటుంబ రహస్యాలుగా భద్రపరచబడ్డాయి. మాలీ సామ్రాజ్యం నుండి వచ్చిన తెలివైన వారిచే, ఈ ప్రతులలో అధికభాగం అరబిక్ లేదా ఫులనిలో రాయబడ్డాయి. వాటిలో ఉపదేశయుక్తమైన విషయాలు, ప్రత్యేకించి ఖగోళశాస్త్రం, సంగీతం, మరియు వృక్షశాస్త్రాలకు చెందిన విషయాలు ఉన్నాయి. ఇటీవలి కాలంలోని లిఖిత పత్రాలు న్యాయశాస్త్రం, విజ్ఞాన శాస్త్రాలు చరిత్ర (17వ శతాబ్దికి చెందిన ముఖ్య చారిత్రిక రచనలు, తారిఖ్ అల్-ఫత్తాష్" మరియు " తారిఖ్ అల్-సుడాన్తో"), మతం, వ్యాపారం, మొదలైన వాటితో వ్యవహరిస్తాయి."
1970లో UNESCO సహకారంతో మాలీ ప్రభుత్వంచే స్థాపించబడిన అహ్మద్ బాబా ఇన్స్టిట్యూట్ (సెడ్రాబ్), ఈ లిఖిత పత్రాలలో కొన్నిటిని పునరుద్దరణ మరియు డిజిటైజ్ చేసే ఉద్దేశంతో భద్రపరుస్తోంది. ఈ అహ్మద్ బాబా కేంద్రంచే 18,000కు పైగా లిఖిత ప్రతులు సేకరించబడ్డాయి, అయితే ఈ ప్రాంతంలో 300,000-700,000 లిఖిత ప్రతులు ఉన్నట్లు అంచనా.
సాన్కోర్ విశ్వవిద్యాలయం మరియు టింబక్టు పరిసరాలలోని ఇతర స్థలాల పురాతన లిఖిత ప్రతులు ఈ సంస్థ మరియు నగరం యొక్క ఘనత గురించి రచింపబడి, పండితులు చక్కని వివరాలతో చరిత్రను పునర్నిర్మించేందుకు దోహదం చేస్తాయి. 16 మరియు 18వ శతాబ్దాలకు చెందిన ఈ లిఖిత ప్రతులు, మానవ ప్రయత్నం యొక్క ప్రతి అంశాన్ని కలిగి ఉన్నాయి మరియు ఆ కాలంలో పశ్చిమ ఆఫ్రికన్లు సాధించిన అత్యున్నత స్థాయి నాగరికత గురించి తెలియచేస్తాయి. ఉదాహరణకు, టింబక్టు యొక్క ఘనతకు సాక్ష్యంగా, ఒక పశ్చిమ ఆఫ్రికన్ ఇస్లామిక్ సామెత ఈ విధంగా చెప్తుంది "ఉత్తరం నుండి ఉప్పు, దక్షిణం నుండి బంగారం వస్తాయి, కానీ దేవుని మాట మరియు జ్ఞానం యొక్క సంపద టింబక్టు నుండి వస్తాయి."
పట్టణంలోని 60 నుండి 80 వ్యక్తిగత గ్రంథాలయాలు ఈ లిఖిత ప్రతులను భద్రపరుస్తున్నాయి:మమ్మా హైదరా లైబ్రరీ; ఫోన్డో కాటి లైబ్రరీ (అన్డలుసి అనే మూలానికి చెందిన సుమారు 3,000 పత్రాలను కలిగి ఉంది, వీటిలో అత్యంత పురాతనమైనవి 14 మరియు 15 శతాబ్దాలకు చెందినవి) ; అల్-వంగారి లైబ్రరీ; మరియు మొహమద్ తహర్ లైబ్రరీ వీటిలో కొన్ని. ఈ గ్రంథాలయాలు, పశ్చిమ ఆఫ్రికా నుండి విస్తరించి ఉత్తర ఆఫ్రికా మరియు తూర్పు ఆఫ్రికాలను కలిపే "ఆఫ్రికాన్ ఇంక్ రోడ్"లో భాగంగా పరిగణించబడతాయి. ఒక సమయంలో టింబక్టు మరియు పరిసర ప్రాంతాలలో లిఖిత ప్రతులతో 120 గ్రంథాలయాలు ఉండేవి. ఒక మిలియన్ వస్తువులకు పైగా మాలీలో భద్రపరచబడగా అదనంగా 20 మిలియన్లు ఆఫ్రికాలోని ఇతర భాగాలలో భద్రపరచబడ్డాయి, వీటిలో అత్యధిక భాగం సోకోటో, నైజీరియాలో ఉన్నాయి, అయితే ఈ లిఖిత ప్రతుల పూర్తి విస్తరణ గురించి ఇంకా తెలియదు. వలసపాలన కాలంలో అనేక గ్రంథాలయాలను పూర్తి స్థాయిలో పారిస్, లండన్ మరియు ఐరోపాలోని ఇతర భాగాలకు తరలించబడటం వలన ఈ పత్రాలను దాచే ప్రయత్నం జరిగింది. కొన్ని లిఖిత పత్రాలు భూగర్భంలో పూడ్చి పెట్టబడగా, మిగిలిన వాటిని ఎడారిలో లేదా గుహలలో దాచి ఉంచారు. అనేక పత్రాలు నేటికీ మరుగుపడే ఉన్నాయి. ది యునైటెడ్ స్టేట్స్ లైబ్రరీ అఫ్ కాంగ్రెస్ జూన్ 2003లో అక్కడ ఒక ప్రదర్శన సమయంలో కొన్ని ప్రతులను మైక్రోఫిలింలపై చిత్రించింది. టింబక్టు మరియు పశ్చిమ ఆఫ్రికాలోని ఇతర ప్రాంతాలలో శాస్త్రీయ జ్ఞానం యొక్క స్థాయిని మదింపు చేయడానికి టింబక్టు లిఖిత పత్రాలపై దక్షిణ ఆఫ్రికా/మాలీల సంయుక్త పరిశోధన ఫిబ్రవరి 2006లో ప్రారంభమైంది.
నేడు, టింబక్టుకు ఉన్న ప్రసిద్ధి దానిని ఒక పర్యాటక ఆకర్షణగా మార్చి ఒక అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం (టింబక్టు ఎయిర్పోర్ట్) ఉన్నప్పటికీ, అది ఒక బీద పట్టణం. ఎనిమిది మాలీ యొక్క ప్రదేశాలలో అది కూడా ఒక ప్రదేశంగా ఉండి, స్థానిక పరిపాలకుడి నివాసంగా ఉంది. అది మాలీలోనే ఉన్న ద్జేన్నే నగరానికి సోదరీ నగరంగా ఉంది. 1998లో జనాభా లెక్కల ప్రకారం దాని జనాభా 31,973, ఇది 1987 నాటి 31,962 కంటే పెరిగింది.
టింబక్టు 1988 నుండి UNESCO యొక్క వరల్డ్ హెరిటేజ్ సైట్ జాబితాలో చేర్చబడింది. 1990లో, ఇది ఎడారి ఇసుక కారణంగా ప్రమాదంలో ఉన్న వరల్డ్ హెరిటేజ్ సైట్స్ జాబితాలో చేర్చబడింది. ఈ ప్రదేశాన్ని కాపాడటానికి ఒక కార్యక్రమం రూపొందించబడింది, 2005లో ఇది రక్షిత స్థలాల జాబితా నుండి తొలగించబడింది. ఏదేమైనా, నూతన నిర్మాణాలు పురాతన మసీదులకు ప్రమాదకరమని ఒక UNESCO కమిటీ హెచ్చరించింది.
హెన్రీ లూయిస్ గేట్స్ యొక్క PBS ప్రత్యేకం "వండర్స్ అఫ్ ది ఆఫ్రికన్ వరల్డ్"లో టింబక్టు, అనేక పెద్ద విరామాలలో ఒకటి. గేట్స్ కల్చరల్ మిషన్ అఫ్ మాలికి చెందిన అలీ ఔల్ద్ సిదితో కలసి మమ్మా హైదరా లైబ్రరీ యొక్క సంచాలకుడైన అబ్దెల్ కాదిర్ హైదరాను కలిసారు. టింబక్టు మనుస్క్రిప్ట్స్ ప్రాజెక్ట్కి ప్రేరణ కలిగిస్తూ, గ్రంథాలయ సౌకర్యాల నిర్మాణం కొరకు ఆండ్రూ మెల్లోన్ ఫౌండేషన్ గ్రాంట్ సాధించినందుకు గేట్స్ కు కృతజ్ఞతలు తెలియచేయాలి. పర్యాటక వర్తకానికి అనువుగా, గ్రంథ కళాకారుల సాంస్కృతిక జ్ఞాపకాలు ఇప్పటికీ నిలిచి ఉన్నప్పటికీ, దురదృష్టవశాత్తు, టింబక్టులో ప్రస్తుతం గ్రంథ కళాకారులు ఎవరూ లేరు. ఈ ప్రాంతంలో లభ్యమయ్యే చారిత్రక పత్రాలను భద్రపరచడానికి ఈ నగరం ఒక సంస్థను కలిగి ఉంది, దానితో పాటు రెండు చిన్న వస్తుసంగ్రహాలయాలను (ఒకదానిలో జర్మన్ అన్వేషకుడు హేయిన్రిచ్ బార్త్ 1853-54లో ఆరునెలలు గడిపాడు), టువరెగ్ మరియు మాలీ ప్రభుత్వాల మధ్య సర్దుబాటుకు జ్ఞాపక చిహ్నంగా "ఫ్లేం అఫ్ పీస్" కట్టడాన్ని కలిగి ఉంది.
టింబక్టు యొక్క స్వదేశీ నిర్మాణకళను బురదతో నిర్మించిన మసీదులలో గమనించవచ్చు, అంటోని గుడీ వీటిచే ప్రేరణ పొందాడు. వాటిలో:
ఇతర ఆకర్షణలలో ఒక మసీదు, పై కప్పుపై ఉన్న తోటలు మరియు ఒక నీటి గోపురం ఉన్నాయి.
టింబక్టు యొక్క ప్రధాన భాష కొయర చినిగా పిలువబడే సొంఘయ్ భాష, 80% పైగా నివాసితులు ఈ భాషను మాట్లాడుతారు. 1990-1994 యొక్క టువరెగ్/అరబ్ తిరుగుబాటు సమయంలో బహిష్కరించబడిన అనేక చిన్న సమూహాలు, 10% ఉండి హస్సనియ అరబిక్ మరియు తమషేక్ భాషలు మాట్లాడతారు.
సంవత్సరం పొడవునా వేడి మరియు పొడి వాతావరణం ఉండి సూర్యరశ్మి పుష్కలంగా ఉంటుంది. సంవత్సరంలో అత్యంత వేడిగా ఉండే నెలలైన-మే మరియు జూన్ లలో-సగటు దినసరి గరిష్ఠ ఉష్ణోగ్రత 40 డిగ్రీల సెంటిగ్రేడ్ ను దాటుతుంది. జూలై నుండి సెప్టెంబర్ వరకు ఉష్ణోగ్రతలు కొంచెం తగ్గినప్పటికీ, ఇంకా వేడిగానే ఉంటుంది, స్వల్ప సాంవత్సరిక వర్షపాతం ఈ సమయంలోనే ఉంటుంది. శీతాకాలమైన డిసెంబర్ మరియు జనవరి నెలలలోనే దినసరి గరిష్ఠ ఉష్ణోగ్రత 32 డిగ్రీల సెంటిగ్రేడ్ కంటే తక్కువగా ఉంటుంది.
ఒక రహస్యంగా లేదా కల్పితంగా ఈ నగరం యొక్క గుర్తింపు ఇతర దేశాలలో ఇప్పటికీ నిలిచి ఉంది:2006లో 150 మంది యువ బ్రిటనీయులను ఈ నగరం గురించి ప్రశ్నించగా, 34% ఈ నగరం ఇంకా ఉందని నమ్మలేదు, మిగిలిన 66% దీనిని "ఒక కల్పిత ప్రదేశం"గా భావించారు.
"ది ఫ్యూచర్ ఈస్ సో బ్రైట్, ఐ గొట్ట వేర్ షేడ్స్" సింగిల్ తో ప్రసిద్ధి చెందిన అమెరికన్ ప్రత్యామ్నాయ పాప్ సమూహం "టింబక్ 3", వర్డ్ ప్లేలో టింబక్టు యొక్క ఉచ్చారణ నుండి ఉద్భవించింది. శాన్ ఫ్రాన్సిస్కో ఆధారిత మెసేజ్ బేగ్ల తయారీదారు టింబక్ 2 కూడా వారి పేరును ఇదే విధమైన వర్డ్ ప్లే నుండే పొందింది.
డోనాల్డ్ డక్ టింబక్టును రక్షిత స్వర్గంగా ఉపయోగిస్తుంది, మరియు ఒక డొనాల్డ్ డక్ ఉప ధారావాహికకు ఈ నగరం స్థావరంగా ఉంది. 1970లోని, డిస్నీ అనిమేటెడ్ చిత్రం "ది అరిస్టోకాట్స్" లో, ఎడ్గర్ అనే నౌకరు పిల్లులను ఒక పెట్టెలో పెట్టి టింబక్టు పంపాలని అనుకుంటాడు. అది పొరబాటున ఫ్రెంచ్ వెస్ట్ ఆఫ్రికాకు బదులుగా ఫ్రెంచ్ ఈక్వెటోరియల్ ఆఫ్రికాగా రాయబడింది.
బ్రిటిష్ సంగీతం "ఆలివర్!" లో కూడా టింబక్టు ఉంటుంది. "నేను నీ కోసం ఏదైనా చేస్తాను, ప్రియా, ఏదైనా చేస్తాను" అని ఆర్ట్ ఫుల్ డాడ్జర్ నాన్సీ కోసం పాడినపుడు, నాన్సీ ప్రతిగా, "నీ మొహానికి నీలం రంగు పూసుకున్తావా?" అని పాడుతుంది. "ఏదైనా చేస్తాను", అని డాడ్జర్ ప్రతిస్పందిస్తాడు. "టింబక్టుకు వెళతావా?" నాన్సీ అడుగుతుంది. "మళ్ళీ తిరిగి వస్తాను", అని డాడ్జర్ ప్రతిస్పందించగా, ఈ పాట కొనసాగుతుంది.
టాం రాబిన్స్ నవల "హాఫ్ అస్లీప్ ఇన్ ఫ్రాగ్ పజామాస్" లో, టింబక్టు ముఖ్య విషయంగా ఉంది. ఒక ముఖ్యపాత్ర అయిన, లారీ డైమండ్, ఈ నగరం యొక్క గొప్ప చరిత్ర మరియు మానవాతీత ప్రాముఖ్యత గురించి విని ఆకర్షితుడవుతాడు.
టింబక్టు ఈ నగరాలకు జంటనగరంగా ఉంది: