hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
తమ్మలి
తమ్మలి : అనగా ఆంధ్రప్రదేశ్ లో బి.సి.డి. గ్రూపునకు చెందిన ఒక కులం. తమ్మలి వారు శివాలయాల్లో అర్చకులు. ఆదిశైవులు అంటే శివ బ్రాహ్మణులు. 
వారు దేవాలయాలలో స్వార్థ, పరార్థ పూజలను శివా గమముల ప్రకారం కొనసాగించేవారు. కర్షణాది ప్రతిష్ఠాంతము, ప్రతిష్ఠాది ఉత్సవాం తము, ఉత్సవాది ప్రాయశ్చిత్తాంతము... వంటి పూజాకలాపాలను నిర్వహించేవారు. శివార్చకులని, వివద్విజులని, స్థాపకులని, శివాచార్యులని, దీక్షితులని, తమ్మళులని కూడా అంటారు. పూర్వం తమిళప్రాంతం నుంచి వలస వచ్చిన `తమ్మళి' కులస్థులు తెలుగు నేలపై స్థిరపడ్డారు. కనుకనే వీరిని తమ్మళులు, తంబళులు అని పిలిచేవారు. కాలక్రమేణా వీరు తమ్మళిలు అయ్యారు. వీరి పూర్వీకులు బాసికాలు తయారు చేసేవారు. శైవ పూజ తగ్గటం వల్లవీరు తయారుచేసే బాసికాలకు ఆదరణ తగ్గింది. కొందరు శివాలయం ఎదుట పూలు అమ్ముకుని బతుకుతున్నారు. శివుని ఆజ్ఞలేనిదే చీమ అయినా కుట్టదనేది వీరి భావన. ఇప్పటి తరంలోని తమ్మళివారిని చూపించి వీరు తమిళ ప్రాంతపు వారంటే ఎవ్వరూ నమ్మరు కూడా. వీరి కట్టూ బొట్టూ, ఆచార వ్యవహారాలు, మాట్లాడే తీరు... అన్నీ తెలుగుదనమే. వీరి ఇంటి పేర్లు అందరివీ ఒకటే. తమ్మళి ఇంటి పేరు తప్ప మరో ఇంటి పేరు వీరిలో ఎవ్వరికీ ఉండదు. కనుక వావివరసలు మారకుండా ఉండేందుకు వీరు గోత్రాలను చూసి వివాహాలు జరిపిస్తుంటారు.
హిందు వివాహవ్యవస్థలో వధూవరులకు నుదుట బాసికం కట్టటం తరతరాల ఆచారంగా వస్తోంది. పూర్వపు రోజుల్లో తమ్మళివారు తయారు చేసిన బాసికానికి ఒక ప్రత్యేకత ఉండేది. వీరు అరచేయి అంత వెడల్పున బాసికాన్ని తయారు చేసేవారు. అది కూడా వెదురును సన్నటి ఈనెలుగా చివ్వి రమణీయంగా తయారు చేసేవారు. కనుకనే పెళ్ళిళ సీజన్‌ వచ్చిందంటే ఎక్కడెక్కడివారో ఈ బాసికాలు తయారు చేసేవారిని వెతుక్కుంటూ వచ్చేవారు. వీరు తయారు చేసిన పెద్ద బాసికాన్ని వస్త్రంతో నుదుటిపై బంధించేవారు.ఎక్కువ మంది బంగారానికే ప్రాధాన్యత ఇవ్వటం ప్రారంభించాక వీరి కులవృత్తి మరుగున పడింది. దాంతో ఈ కులంలో ఎక్కువమంది శివాలయాల్లో అర్చకులుగానే ఉంటున్నారు. ఇతర దేవాలయాలతో పోల్చుకుంటే శైవాలయాల్లో దక్షిణలు కూడా తక్కువగా వస్తుంటాయి. 
వైష్ణవ ఆలయాల్లోని అర్చకులు కూడా తమ్మలి వారికిచ్చిన రిజర్వేషన్‌ తమకూ వర్తింప చేయాలని కోర్టుకు వెళ్ళారు. పైగా తెలంగాణ ప్రాంతం మినహా మిగతా ప్రాంతా లలో తమ్మలి కులస్థులు లేరని అన్నారు. ఇందుకు ప్రభుత్వం స్పందించి 1997లో జీఓ నెం 20 విడుదల చేసింది. దీని ప్రకారం నల్గొండ, మహబూబ్‌నగర్‌, కరీంనగర్‌, ఆదిలాబాద్‌, నిజామాబాద్‌ జిల్లాలోని తమ్మలి వారికే రిజర్వేషన్‌ వర్తిస్తుం దనీ, రాష్ర్టంలోని మిగతా జిల్లాలలో నివసిస్తున్న తమ్మలి వారికి బిసి రిజర్వేషన్‌ వర్తించదని స్పష్టం చేసింది. తమ్మలివారు కోర్టును ఆశ్రయించటంతో స్టేటస్‌కో ఇవ్వటం జరిగింది. కనుక రాష్ర్ట వ్యాప్తంగా ఉన్న తమ్మళిలు ప్రస్తుతం రిజర్వేషన్‌ పొందగలుగుతున్నారు. కులవృత్తి దెబ్బతిన్నా, మరోవైపు కోర్టులో రిజర్వేషన్‌పై వ్యాజం నడుస్తున్నా, ఆదాయం వచ్చినా రాకపోయినా శైవాలయాల్లో సేవలు చేస్తూ కాలం గడుపుతున్నారు. పుట్టుస్వామి కమిషన్‌ ఎటువంటి సర్వే జరపక గుడ్డిగా తమ్మళి కులంవారు ఐదు జిల్లాలలోనే ఉన్నారని ప్రభుత్వానికి నివేదిక సమర్పించటం సమంజసం కాదంటున్నారు.
తమ సామాజిక వర్గానికి చెందిన వారందరికి‚ ఒకే ఇంటిపేరు ఉన్నప్పటికీ కులదృవీకరణ పత్రాలు మంజూరు చేసే అంశంలో అధికారులు వివక్ష చూపుతున్నారని వీరి మరోబాధ.
హరి
హరి అనగా హిందూ దేవదేవుడైన విష్ణువు
హరి ఇంటి పేరుతో కొందరు ప్రముఖులు:
ఆండీస్ పర్వతాలు
ఆండీస్ పర్వతాలు (ఆంగ్లం :The Andes) ప్రపంచంలోనే అతి పొడవైన . ఇవి ఒక గొలుసుక్రమంగా దక్షిణ అమెరికాలోని పశ్చిమతీరం వెంబడి ఏర్పడ్డ పర్వత శ్రేణులు. ఈ శ్రేణుల పొడవు 7,000 కి.మీ. (4,400 మైళ్ళు) కన్నా ఎక్కువ. వీటి వెడల్పు 18° నుండి 20°దక్షిణ రేఖాంశాల మధ్య వ్యాపించి యున్నది. వీటి సగటు ఎత్తు దాదాపు 4,000 మీ. (13,000 అడుగులు).
ఆండీస్ పర్వత శ్రేణులు, ప్రధానంగ రెండు మహాశ్రేణులైన మరియు ల సమాహారం. ఈ శ్రేణులను లోతైన సంకోచత్వము చే విడదీస్తున్నది. ఇందు అంతగా ప్రాముఖ్యంలేని శ్రేణులూ వున్నవి, ఇందులో ముఖ్యమైనది లో గల ఒకటి. ఇతర పర్వత గొలుసులు ఆండీస్ పర్వత ప్రధాన స్రవంతిలో కలుస్తున్నాయి. ఆండీస్ పర్వతాలు ఏడు దేశాలలో వ్యాపించియున్నాయి, ఆ దేశాలు : అర్జెంటీనా, బొలీవియా, చిలీ, కొలంబియా, ఈక్వెడార్, పెరూ మరియు వెనెజులా, వీటిలో కొన్ని దేశాలకు అని కూడా వ్యవహరిస్తారు.
ఆండీస్, బాహ్యఆసియాలో, అత్యంత ఎత్తైన పర్వత శ్రేణులు. ఎత్తైన శిఖరం , దీని ఎత్తు సముద్రమట్టానికి 6,962 మీ. (22,841 అడుగులు) 
దక్షిణ అమెరికాలోని ఆండీస్ ప్రపంచంలోనే అతి పొడవైన పర్వతశ్రేణులు. అయితే ఈ పర్వతాలకు ఆ పేరు ఎలా వచ్చిందనే దాని వెనక భిన్న వాదనలు ఉన్నాయి. స్థానిక క్యుచువా భాషలో ఆంటీ అంటే తూర్పు అని అర్థం. 'ఇంకా' తెగ ప్రజల రాజ్యానికి ఈ పర్వతాలు తూర్పుభాగాన ఉన్నందునే అలా పిలిచేవారని అంటారు. ఇక స్పానిష్ భాషలో ఆండీ అంటే 'కొండలపై చేసే సాగు' అని అర్థం. డానిష్ భాషలో ఆండీ అంటే ఊపిరి అని అర్థం.
ఈ జాబితాలో ప్రధాన శిఖరాలు ప్రస్తావింపబడినవి.
అక్షతలు
అక్షతలు లేదా అక్షింతలు నీటితో తడిపిన బియ్యము. క్షతములు కానివి అక్షతలు అని అర్ధము. భగ్నముగాని బియ్యమును అక్షతలు అంటారు. నిండు గింజలైన అక్షతల వలె మీ జీవితము కూడా భగ్నము కాకుండా ఉండాలని నిండు నూరేళ్ళు జీవించాలని చెప్పడానికి సంకేతంగా అక్షతలను ఉపయోగిస్తాము. పెద్దలు పిన్నలను ఆశీర్వదించేటప్పుడు గాని, పూజాదికములందు గాని, వివాహోపనయనములందు గాని వాడుట హిందూ ఆచారము.
బియ్యము చంద్రునికి చెందిన ధాన్యము. మనః కారకుడైన చంద్రుడి ప్రభావం బియ్యంపై ఉంటుంది. మానవుని దేహం ఓ విద్యుత్ వలయం. ఆశీర్వదించేవారు చేతిలోకి బియ్యం తీసుకోగానే వారిలోని విద్యుత్ బియ్యానికి అందుతుంది.
ఆశీర్వాదించే వారికి చర్మవ్యాధులు ఉంటే ఆ ప్రభావం కూడా ఆశీర్వాదం తీసుకునే వారిపై పడుతుంది. అందుకే క్రిమిసంహరకమైన పసునుని కలిపి, కేవలం విద్యుత్ మాత్రమే స్వీకరించేలా చేసి పసుపు కలిపిన బియ్యాన్ని అనగా అక్షింతలనిచ్చి ఆశీర్వదించమంటారు.
పసుపు లేదా కుంకుమ గానీ, కలపని అక్షింతలను పూజాకార్యక్రమాల్లో గానీ, శుభకార్యల్లోగానీ వాడరు.
అక్షింతలు మూడు రకాలు:
మదర్ ఇండియా (హిందీ సినిమా)
మదర్ ఇండియా (ఆంగ్లం : Mother India) (హిందీ: भारत माता, ఉర్దూ: بھارت ماتا) (తెలుగు: భారత్ మాతా), ఒక బాలీవుడ్ సినిమా, చే దర్శకత్వం వహించబడినది. దీనిలో నటీనటులు నర్గిస్ దత్, సునీల్ దత్, రాజేంద్ర కుమార్ మరియు రాజ్ కుమార్. ఈ సినిమా 1958 లో అకాడమీ అవార్డు, ఉత్తమ విదేశీ భాషా చిత్రం కొరకు నామినేట్ చేయబడినది.
మహబూబ్ ఖాన్ 1940లో "" (స్త్రీ) అనే చిత్రం నిర్మించాడు, దాని ఆధారంగానే 1957లో 'మదర్ ఇండియా' అనే ఈ చిత్రం నిర్మించాడు. 
భారతదేశపు గ్రామ పరిసరాలను ప్రతిబింబించే చిత్రం. ఇందులో భారతీయ సగటు స్త్రీ, తన కుటుంబంకోసం, తన పిల్లలకోసం పడే పాట్లను చక్కగా చిత్రీకరించడమైనది.
రాధా (నర్గిస్) శ్యాము (రాజ్ కుమార్) నవీన దంపతులు, వీరి వివాహం కొరకు రాధ అత్త, ఓ వడ్డీవ్యాపారి 'సుఖీలాల్' వద్ద 500 రూ. అప్పు తీసుకుంటుంది. ఆ అప్పును తీర్చమని సుఖీలాల్ బలవంతం చేస్తూ పంచాయితీ పెడతాడు. పంచాయితీ వడ్డీవ్యాపారి పక్షానే తీర్పు ఇస్తుంది. అప్పు తీర్చేందుకు శ్యాము మరియు రాధ, తమ పొలంలో పండే పంటలో మూడు వంతులు వడ్డీ రూపేణా ఇవ్వాలని తీర్మానం జరుగుతుంది.
పేదరికం, పంటలు సరిగా పండక పోవడం, గ్రామసీమలోని పేదరికాన్ని, వడ్డీవ్యాపారస్తుల మానవతావిహీనత్వాన్ని, పంచాయతీల కఠోరత్వాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. అప్పుతీర్చలేని శ్యామూను చూసి అందరూ అవహేళణ చేస్తారు, ఈ అవహేళణను భరించలేక శ్యాము ఊరు విడిచి వెళ్ళిపోతాడు. శ్యాము తల్లి మరణిస్తుంది. రాధ తన ఇద్దరు బిడ్డలతో పస్తులతో కఠోర జీవితాన్ని అనుభవిస్తుంది. సుఖీలాల్ రాధను వివాహమాడమని కోరతాడు, రాధ తనను 'అమ్ముకోన'ని నిరాకరిస్తుంది. ఈ విపత్తులోనే, ఇంకో విపత్తు దాపురిస్తుంది. తుఫాను భీబత్సాన్ని సృష్టిస్తుంది, ఈ విపత్తులో గ్రామవాసులంతా వలస వెళతారు. కాని రాధ అభ్యర్థనపై గ్రామ పునర్నిర్మాణానికి పూనుకుంటారు.
రాధ తనతో మిగిలిన ఇద్దరు కుమారులు బిర్జూ(సునీల్ దత్) మరియు రాము ( రాజేంద్ర కుమార్ ) తో జీవనం సాగిస్తుంది. కుమారులు యౌవనులవుతారు, కథ అనేక మలుపులు తిరుగుతుంది. రాము ఓ ఇంటి వాడవుతాడు, బిర్జూ సుఖీలాల్ పట్ల విద్వేషి అవుతాడు. సుఖీలాల్ కుమార్తె వివాహం రోజున బిర్జూ సుఖీలాల్ ను చంపుతాడు, పెళ్ళికుమార్తెను బలవంతంగా తీసుకెళ్లడానికి ప్రయత్నించినపుడు, సగటు భారతనారియైన రాధ, బిర్జూ విఘాతానికి వ్యతిరేకియై, బిర్జూని కాల్చి చంపుతుంది. ఆవిధంగా ఓ పెండ్లికుమార్తె జీవితాన్ని కాపాడి మానవత్వాన్ని సగర్వంగా ప్రకటిస్తుంది.
1971 లో తెలుగు భాషలో బంగారు తల్లి అనే పేరుతో రీమేక్ చేసారు.
యూరీ గగారిన్
యూరీ అలెక్సెయెవిచ్ గగారిన్ లేదా యూరీ గగారిన్ (ఆంగ్లం : Yuri Alexeyevich Gagarin) (రష్యన్ భాష Юрий Алексеевич Гагарин ), జననం మార్చి 9, 1934 - మరణం మార్చి 27, 1968. ఇతడు సోవియట్ వ్యోమగామి, రష్యన్లు ఇతడిని గా పరిగణిస్తారు. 1961 ఏప్రిల్ 12 న, అంతరిక్షంలోకి వెళ్ళిన మొట్టమొదటి మానవుడిగా చరిత్రపుటలకెక్కాడు, అలాగే మొదటి సోవియట్ కూడానూ. భూమి చుట్టూ కక్ష్యలో పరిభ్రమించినవాడుగానూ రికార్డులకెక్కాడు. అంతరిక్షంలోకి ప్రయాణించినందుకు, ప్రపంచంలోని అనేక దేశాలు, పతకాలు, బహుమానాలు ఇచ్చి, ఇతడిని గౌరవించాయి.
ఏప్రిల్ 12 1961 న, గగారిన్, అంతరిక్షంలో ప్రవేశించిన మొట్టమొదటి మానవుడిగా నమోదయ్యాడు. ఇతడు ప్రయాణించిన అంతరిక్ష నౌక "వోస్టోక్ 3KA-2" (). అంతరిక్షంలో ఇతడి మొదటి మాట సంకేతం 'కెడ్ర్' (; (రష్యన్ : Кедр). తన ప్రయాణంలో ప్రసిద్ధ గీతం "ద మదర్ ల్యాండ్ హీయర్స్, ద మదర్ ల్యాండ్ నోస్" అంతరిక్షంలో పాడాడు. (రష్యన్ భాష "Родина слышит, Родина знает"). 
ఆ కాలంలో మీడియాలో గగారిన్ వ్యాఖ్య గురించి ఓ వార్త సంచలనాన్ని సృష్టించింది. "నేను యే దేవుడినీ ఇక్కడ చూడడం లేదు" అని గగారిన్ అంతరిక్షంలో అన్నట్టు కథనం. కానీ, అంతరిక్ష నౌకలో 'వెర్బాటిమ్ రికార్డర్' లో అలాంటి వ్యాఖ్యలు గాని శబ్దాలు గాని లేవు. 
గగారిన్ వ్యోమగాముల శిక్షణా స్థలి లో ఉప-శిక్షణాధికారిగా నియమితుడయ్యాడు. అదే సమయంలో ఇతను గా తిరిగీ అర్హతపొందేందుకు ప్రయత్నించసాగాడు. మార్చి 27 1968, నుండి శిక్షణా విమానంలో ఎగురుతూ వుండగా, ఇతను మరియు ఇతని శిక్షకుడు వ్లాదిమీర్ సెరిఓజిన్ పట్టణం వద్ద కూలిపోయి మరణించారు. వీరిరువురినీ లోని లో ఖననం చేసారు.
మొండిబండ
మొండిబండ బి.సి.ఏ.గ్రూపు కులం. సంచారజాతిగా ఊరూవాడ తిరిగే మొండిబండ కులస్థులు ఇప్పుడు స్థిరనివాసం ఏర్పరచుకున్నారు. చిక్కెంట్రుకలు (మహి ళలు తలదువ్వుకోగా దువ్వెనకు చిక్కిన చిక్కు వెండ్రుకలు) వ్యాపారాన్ని కొనసాగిస్తూ ఉన్నారు. వరికోతల సమయంలో రైతుల దగ్గర మిరాసీ వసూలు చేసుకునేవారు. మిగతా రోజుల్లో భిక్షాటన చేసేవారు. అడుక్కోవడం కూడా రకరకాలుగా ఉండేది. కత్తి చేతపట్టి తమని తాము హింసించుకొంటూ భిక్షాటన చేసేవారు కొందరు. భిక్ష వేయకపోతే పులిసిన గంజి వంటికి రాసుకుని గుమ్మం ముందే తిష్టవేసేవారు మరికొందరు. ఆ కంపు భరించలేక గృహస్థులు తప్పనిసరిగా భిక్ష వేయాల్సివచ్చేది. ఈ విధంగా ఎదుటి వ్యక్తిని బట్టి వీరు యాచించే తీరు మార్చుకునేవారు. సవరాలు అమ్ముకుని గడిపేందుకు ఊరి పొలిమేరల్లో ఉండటానికి చిన్న చెట్టు, పరిసరాలలో కొంత ఖాళీ స్థలం కనిపిస్తే చాలు... మూడు రాళ్లు పేర్చి పొయ్యి పెడతారు. చెట్టుకొమ్మకు చీర వేలాడదీసి చంటిబిడ్డను అందులో పడుకోబెడతారు. చెట్టుకింద కాపురాలు వీరివి. ఆ గ్రామంతోపాటు చుట్టుపట్ల ఉన్న గ్రామాలకు తిరిగి చిక్కెంట్రుకలు సేకరించేవారు. ఈ సేకరణలో పిల్లలే వీరి కష్టమర్లు! చిన్న పిల్లలకు బెలూన్లు, స్వీట్లు ఇచ్చి వారి ద్వారా చిక్కెంట్రుకలు సేకరిస్తారు. ఈ చిక్కెంట్రుకల కోసం ఈ మహిళలు రోజుకు 10 నుంచి 12 కిలోమీటర్లు నడుస్తారు. రెండు మూడు రోజుల్లో పరిసర గ్రామాలలో చిక్కెంట్రుకల సేకరణ పూర్తిచేసి మరో ఊరికి ప్రయాణం కడతారు. ఇలా రాష్ర్ట మంతటా సంచారం చేస్తూనే ఉంటారు. స్థిర నివాసం లేకపోవటంతో తరతరాలుగా వీరు చదువుకు దూరమయ్యారు. సేకరించిన చిక్కెంట్రుకలను వేడి నీళ్లలో ఉడకబెట్టి శుభ్రం చేస్తారు. ఆ విధంగా శుభ్రపరిచిన వెంట్రుకలను ప్రత్యేకంగా తయారుచేసిన గట్టి కుంచెలతో సాపు చేసి సవరాలు కడతారు. ఈ సవరాలను వివిధ రూపాలలో కడతారు. ఈ కళలో పురుషులకు కూడా ప్రవేశం ఉంది. పదేళ్ల కిందటి వరకూ వీరి సవరాల వ్యాపారం బాగానే సాగింది. టీవీల ప్రభావం గ్రామీణ వాసులపై పడటంతో కొప్పులు పెట్టుకోవటం, జడలు అల్లుకోవటం పల్లెటూరి స్త్రీలకు ఓల్డ్ ఫ్యాషన్‌ అయ్యింది. పొడవాటి జడలను కత్తిరించటం ఫ్యాషన్‌ కావటంతోపాటు, సమయం, డబ్బు కూడా ఆదా అవుతోంది. కాబట్టి మహిళలు వయస్సుతో నిమిత్తం లేకుండా చిన్న క్లిప్‌తోనో, రబ్బర్‌ బ్యాండ్‌ తోనో వెంట్రుకలను బిగించి పోనీ టెయిల్‌ మాదిరి వదిలేస్తు న్నారు. సవరాలు పల్లెపడుచులకు మాత్రమే పరిమితం కావటంతో వీటికి గిరాకీ తగ్గింది. కనుక చిత్తు కాగితాలు ఏరుకునో మరో వృత్తిచేసుకునో వీరు జీవిస్తున్నారు. దేవాలయాలలోని మొక్కుబడి వెంట్రుకలకు పిలిచే టెండర్‌లలో వీరికి అవకాశం తక్కువ. శ్రీశైలం దేవాలయంలోని మొక్కుబడి వెంట్రుకల టెండర్‌లో పాల్గొనాలంటే కోటి 50 లక్షల రూపాయలు డిపాజిట్‌ చేయాలి. దాదాపు అన్ని ప్రముఖ దేవాలయాలలో ఇదేపద్ధతి ఉంది. తరాల కిందట వీరు ప్రారంభించిన ఈ వెంట్రుకల వ్యాపారం నేడు దేశం ఎల్లలు దాటింది. ఇది బడా బాబులు చేతుల్లోకి వెళ్ళి విదేశీ ఎగుమతి వ్యాపారంగా మారింది. ఏలూరులో కోట్లాది రూపాయలతో ఈ వెంట్రుకలను ఎగుమతి చేసే కంపెనీలు వెలిశాయి. ఆయా కంపెనీల్లో ఒక్కొక్క యూనిట్‌ ఖరీదే కోట్లలో ఉంది. ఈ వెంట్రుకలతో విగ్గులు తయారు చేస్తున్నారు. `ఏ గ్రేడ్‌ వెండ్రుకలు టన్ను 90 లక్షల రూపాయలు పలుకుతోంది. రెండు, మూడు గ్రేడ్‌ల నాణ్యత కల వెంట్రుకలకు వరుసగా 60 లక్షలు, 30 లక్షల రేటుంది. వెంట్రుకలపై ఏడాదికి దాదాపు 1200 కోట్ల రూపాయల వ్యాపారం జరుగుతోంది. చిక్కెంట్రుకల కోసం మైళ్ళ కొద్దీ నడిచే మహిళలు మాత్రం అప్పటకీ ఇప్పటికీ ఏ మాత్రం ఎదుగుబొదుగూ లేని జీవితాలు గడుపుతున్నారు. మొక్కుబడి వెంట్రుల్లో 30 శాతం తమకివ్వాలని ఈ కులస్తులు కోరుతున్నారు.
ఈడిగ
ఈడిగ ,గమళ్ళ , కలలీ , గౌండ్ల , శెట్టిబలిజ ,గాజుల బలిజ కులాలన్నీ బి.సి.బి.గ్రూపు 4 లో ఉన్నాయి.కాళ్లకి బంధం,నడుమకు మోకు,వెనక లొట్టి, పక్కన కత్తుల పొది... నిత్యం చెట్లు ఎక్కీదిగే గీత కార్మికుల వేషం ఇది. వీరి వృత్తి మృత్యువుతో పోరాటమేననాలి. చెట్లమీదకి ఎక్కేవీరు పసిరికపాములు,తేళ్లు, మండ్రగబ్బ లతో సహజీవనం చేస్తుంటారు. పాము కాటు కు గురైనా, కాలుజారి చెట్టుపైనుంచి జారిప డినా మరణమే. కల్లుగీతను బతుకుదెరువుగా చేసుకున్నవారు రాష్ట్రంలో 50 లక్షల మంది ఉన్నారు.అన్ని జిల్లాల్లో ఈ వృత్తిమీద బతి కేవారు ఉన్నారు. తమిళనాడు నుంచి వచ్చిన కార్మికులు నెల్లూరు, చిత్తూరు, జిల్లాల్లో కొబ్బరి చెట్లు గీస్తున్నారు.
కల్తీ కల్లు గురించి
కాంట్రాక్టర్లు లాభాల కోసం కల్లు కల్తీ చేస్తున్నారనీ, తాముకాదనీఅంటారు. మేం వృత్తిని తల్లిగా భావిస్తాం. కల్తీ ఆలోచనే మాకు రాదు. తీసిన కల్లును శుభ్రం చేయటానికి, చీమలు బయటకి రావటానికి మంగకాయలు వాడతాం. దాని వల్ల కల్లు కల్తీ కాదు. శుభ్రం చేసిన కల్లు తెల్లటి నుర గతో ఉంటుంది. మత్తు విషయానికి వస్తే నేల, చెట్టును బట్టి 2.5శాతం నుంచి 7 శాతం వరకు కల్లులో ఆల్క హాల్‌ ఉంటుంది' అంటారు.కల్లు రుచిలో తీపి పులుపు గురించి చెబుతూ నిల్వ ఉంచేకొద్దీ కల్లు పులుస్తుందనీ, బాగాపులుపు కావాలం టే ఎండలో కాసేపు ఉంచుతారు. `తీపి కల్లు కావాలంటే తీసిన వెంటనే ఇస్తారు. క్లోరో హైడ్రేట్‌, కట్టామిట్టా, సిల్వర్‌ నైట్రేట్‌ వంటి మాదక ద్రవ్యాలతో కల్తీ చేసేవారూ ఉన్నారు.ఒక్క క్వింటాల్‌ క్లోరో హైడ్రే ట్‌‌‌తో20 వేల లీటర్ల కల్లు తయారవుతుంది. తెల్లరంగు రావటానికి సిల్వర్‌ పౌడర్‌ వాడతారు కల్లు వృత్తిలో వేలం పాటల విధానాన్నిప్రవేశపెట్టటంతో స్వయంగా చెట్టెక్కి కల్లుతీసి అమ్ముకునే గీత వృత్తిలో వేతన కార్మికులు ప్రవేశించారు.ఫలితంగా వృత్తిపై ఆధారపడి జీవిస్తున్న గీత వృత్తిదారుడు కాంట్రాక్టరుపై ఆధారపడే పరిస్థితి దాపురించింది.బోగస్‌ సొసైటీలు,బోగస్‌ సభ్యత్వాలు లెక్కకు మించి పెరుగుతున్నాయి.
దిగుమతులపై ఆంక్షలు ఎత్తివే యబడ్డాయి. మధ్యపాననిషేధం సడలింపుతో కారుచౌక గా చీప్‌ లిక్కర్‌ అందుబాటులోకివచ్చింది. నిజంగా వృ త్తిపై ఆధారపడి జీవించేవారికి ఇది పెద్ద పోటీ అయ్యింది. రెంటల్‌స్ పెంచటంతో సాధారణ గీతకార్మికులకు వృత్తి అందుబాటులో లేకుండా పోయింది. ఫలితంగా గీత కార్మికుల వలసలు పెరిగాయి. ఈ నేపథ్యంలో 1400 కల్లు కాంపౌం డ్లను ప్రభుత్వం రద్దు చేయటంతో వృత్తి కోల్పోయిన 25 మంది ఆత్మహత్యలకు పాల్పడ్డారు. బోగస్‌ సొసైటీ లను, అక్రమ వ్యాపారాన్ని కులంపేర సమర్థించేవారి సంఖ్య పెరిగింది. పెరుగుతున్న వేతన కార్మికులకు సరైన వేతనాలు, రక్షణ లేకుండా పోయింది.రియల్‌ ఎస్టేట్‌ వ్యాపారం విస్తరించడంతో చెట్లను నరికేస్తున్నారు. భూస్వాములు ఇదే అదనుగా భావించి అదనంగా చెట్టు పన్ను అంటూ వసూలు చేస్తున్నారు. అడిగినంత ఇవ్వకుంటే కిరోసిన్‌ పోసి నిప్పు పెడుతు న్నారు. లేదా చెట్లను నరికేస్తున్నారు.చెట్టు మీద నుంచి జారిపడి మృతి చెందిన గీత కార్మికులకు ఎక్‌‌సగ్రేషియా ఇవ్వాలని డిమాండ్‌ చేస్తున్నారు. రాష్ర్టంలో కల్లు సొసైటీలను (టిఎఫ్‌టిమరియు టిసిఎస్‌) ఎకై్సజ్‌ శాఖ పరిధిలో నుంచి కార్పొరేషన్‌ పరిధిలోకి తీసుకురావాలని కోరుతున్నారు.
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ వెనుకబడిన కులాల జాబితా
యాదవ
భారతదేశంలో పశువులను, గొర్రెలను, మేకలను మేపుకొని వాటిని జీవనాధారంగా కలిగియున్న జాతులు ఎన్నో ఉన్నవి . అందులోని యాదవ అనేది భారతదేశానికి చెందిన ప్రాచీన జాతి. యాదవ తెగ వేదవ్యాసుడు వ్రాసిన మహాభారత కావ్యంలో పేర్కొనబడటంతో ప్రసిద్ధిపొందినది. ఆ కావ్యంలో యాదవులు చంద్రవంశపు క్షత్రియులు అని ప్రస్తావన ఉంది. మహాభారత కావ్యం ప్రకారం వృషిణి అను తెగకు చెందిన యదు అను రాజుయొక్క సంతానమునకు యాదవులని పేరు వచ్చింది. యాదవులకు ప్రధాన ఆరాధ్యదైవం శ్రీకృష్ణుడు. వీరు సంస్కృత మహాభారత కావ్యం రచించబడిన కాలంలో శ్రీ కృష్ణుడు నుంచే వర్ణ వ్యవస్థ పుట్టినట్టు తెలుస్తుంది. భారతీయ రిజర్వేషన్ సిస్టం ప్రకారం ఒ.బి.సి. వర్గాలకు చెందిన వీరి ప్రధాన వృత్తి వ్యవసాయం, పశు పోషణ. దక్షిణ భారత దేశంలో వీరు చాలా అధిక సంఖ్యలో ఉన్నారు. వీరు పశుపోషణ, వ్యవసాయం చేస్తారు.భారతదేశంలో 25 కోట్ల జనాభా యాదవులు ఉన్నారు (అన్ని ఉప తెగలు కలిపి)..
యాదవులు మహాభారత కావ్యంలో పేర్కొనబడటంతో ప్రసిద్ధిపొందారని చెప్పవచ్చు. సంస్కృత మహాభారత కావ్యం ప్రకారం యాదవులు యదు అను రాజు యొక్క వంశస్థులు. యాదవ వంశము అనేకశాఖలు కలిగి మిక్కిలి ప్రసిద్ధులు అగు రాజులను పలువురను కలిగి ఉండెను. అందు యదువునకు జ్యేష్ఠపుత్రుఁడు అయిన సహస్రజిత్తునుండి హేహయ వంశము ఆయెను. వారికి మాహిష్మతి ముఖ్యపట్టణము. ఆవంశమున కార్తవీర్యార్జునుఁడు మిగుల ప్రసిద్ధికి ఎక్కిన రాజు. అతని వంశస్థులు తాళజంఘులు అను పేర వెలసిరి. యదుని రెండవ పుత్రుఁడు అగు క్రోష్టువు వంశమున ప్రసిద్ధికి ఎక్కినరాజులు శశిబిందువు, జ్యామఘుఁడు, విదర్భుఁడు. వారలలో విదర్భుఁడు విదర్భరాజు వంశస్థాపకుఁడు ఆయెను. అతని మూడవ కొమరుని నుండి చేదివంశము వచ్చెను. రెండవ కొమరుని వంశస్థుఁడు అగు సాత్వతుని నుండి భోజవంశమును, అంధకవంశమును, వృష్ణివంశమును కలిగెను. అందు భోజవంశస్థులు ధారాపురాధిపులు అయిరి. అంధక వంశమున కృష్ణుఁడు పుట్టెను. వృష్ణివంశమున సత్రాజిత్తును సాత్యకియు పుట్టిరి.చండేశ్వర (చండియ), కొషలియ,బోధినీల్ల, కనింవాల్, కల్గాన్, కాంకస్, కస్నియ,నల్లందుల, కలలియ, కత్, కదియాన్, ఖోల్, పెడేంద్ర (గోపిదేశి), ఖైర్, ఖతోదియ, ఖోద్మియ, ఖుదోతియ, ఖుదోలియ, ఖైర్వాల్, ఖేద్కియ, కేశివ్, ఖోసియ, గరాహ్, గంవాల్, గిదాద్, ఘూంగ్లా, చోరా, చీకన, చైవాదియ, చైదాలియ, జంజాదియ, జాదం, జద్వాల్, చదోదియ, నానపాల్, జద్గోలియ,ఝావత్, తెహ్రాకియ, తొండక్, తక్రాన్, అదుక్వాల్, తతన్, దగర్, దాబర్, భంసార, దేహ్మివాల్, దాంతర్త, దేశ్వాల్, దహియ, దుంధల,ఉల్లేంల, నిగనియ, నహరియ, నిర్బాన్, నికుం, నిచ్వానియ, పంహార్, పచ్పడియ, రోద్వాల్, బల్రియ,వనగండ్ల,నందలి, వలపుల...
వీరి ఆరాధ్య దైవం మహాభారత కావ్యంలోని శ్రీకృష్ణుడు.
భారతదేశంలోని పశుపోషణ వృత్తిగల తెగలు చాలా ఉన్నా, ఆ తెగలను వివిధ రాష్ట్రాలలో వేర్వేరు పేర్లతో పిలుస్తారు . యాదవులు మహాభారత కావ్యంలో పేర్కొనబడటంతో దేశ ప్రసిద్ధినొందారు. కొన్ని తెగలు ఒకే వృత్తిని జీవనాధారంగా కలిగియున్నప్పుడు ఆ తెగలన్నీ ఒకే జాతికి చెందినవారనే భావన కలుగడం సహజము. ఆ క్రమంలో వృత్తిపరంగా యాదవులను పోలిన ఇతర పశుపోషణ వృత్తిగల తెగలు యాదవులను తమ పూర్వీకులుగా భావించాయి. యాదవులను పూర్వీకులుగా విశ్వసించే జాతుల పేర్లు, గోపాలులు, గొల్లలు, సద్గోప, గౌర్, అహిర్, గౌడ, దుమల గౌడ, మధురపురియ గౌడ, నంద గౌడ, కంజ గౌడ, మగధ గౌడ, లక్ష్మీనారాయణ గౌడ, జడేజా, రావత్, జాదవ్,కురుబ/ కురుబ గొల్ల
పేరాల
పేరాల : చీరాల మండలములోని ఒక గ్రామము. పిన్ కోడ్ నం.523 157., ఎస్.టి.డి.కోడ్ = 08594.
భాషకు లిపి కనిపెట్టిన కొత్తలో ` ఇప్పుడు మనం రాస్తున్న కామాలు, ఫులుస్టాపులూ, సెమికోలన్లూ, ఇన్వర్టెడ్‌కామాలూ, కొటేషన్లూ, బ్రాకెట్లూ, ఆశ్చర్యార్థకాలూ, క్వశ్చన్‌మార్కులూ... వంటివేం లేవు! క్రమక్రమంగా లిపి పరిణామక్రమం మారుతూ వచ్చింది. అందులో భాగంగా ఓ శాస్త్రిగారు మొట్టమొదటగా పేరాగ్రాఫ్‌లు రాయడం ప్రారంభించారట. పేరాలు రాసిన శాస్త్రిగారికి పేరిశాస్త్రి పేరు స్థిరపడిరది. పేరాలు రాసిన శాస్త్రిగారున్న ప్రాంతాన్ని పేరాలూరుగా, పేరలూరుగా, పేరిలూరుగా పిలచేవారట ! అదే కాలక్రమంలో ‘పేరాల’గా మార్పు చెందింది.
ఈ పాఠశాలలో భౌతిక శాస్త్ర ఉపాధ్యాయులుగా పనిచేయుచున్న శ్రీ కౌతవరపు రాజేంద్రప్రసాద్, ఐదుపైసల నాణేలతో వివిధ రకాల కళాకృతులను రూపొందించినండుకు, "ఇండియా బుక్ ఆఫ్ రికార్డ్స్" లో స్థానం సంపాదించుకున్నారు. గతంలో వీరు ఐదుపైసల నాణేలతో చార్మినార్, శివలింగం, ఓడ, కంటివైద్యశాల, వి.ఆర్.ఎస్. మరియూ వై.ఆర్.ఎన్. కలాశాలల నమూనా తయారుచేసినందుకు, ఈ అరుదైన గుర్తింపు లభించినది. గతంలో లింకా బుక్ ఆఫ్ రికార్డ్స్, తెలుగు బుక్ ఆఫ్ రికార్డ్స్ లో గూడా వీరిపేరు నమోదయినది. కళారత్న, ఆంధ్రరత్న తదితర పురస్కారాలతోపాటు, ఈయనకు, గిన్నెస్ బుక్ ఆఫ్ వరల్డ్ రికార్డ్స్ సభ్యత్వం గూడా లభించినది. [1]
భారతీయ స్టేట్ బ్యాంక్, పేరాల శాఖ.ఈ రెండు ఆలయాలదీ 300 సంవత్సరాల చరిత్ర. ఆ రోజులలోనే దాతలు నిర్వహణకై శివాలయానికి 8.35 ఎకరాలూ, మదనగోపాలునికి 12 ఎకరాలూ నిర్వహణకు, భూమిని విరాళంగా అందజేసినారు. ఈ భూములు అన్యాక్రాంతమై, ఆలయాల నిర్వహణ తీరు బాగుగా లేదు. [2]
వరి, అపరాలు, కాయగూరలు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు
[1] ఈనాడు ప్రకాశం; 2014,డిసెంబరు-18; 11వపేజీ.
[2] ఈనాడు ప్రకాశం; 2016,ఫిబ్రవరి-21; 1వపేజీ.
గురుత్వాకర్షణ
గురుత్వాకర్షణ అనగా ద్రవ్యరాశి కలిగిన వస్తువులు ఒకదానినొకటి ఆకర్షించుకునే శక్తి. ఇది విశ్వవ్యాప్తంగా విస్తరించి ఉన్న శక్తి.
భూమ్యాకర్షణ శక్తి అనగా వస్తువులను భూమి తనవైపుకు ఆకర్షించగలిగే శక్తి. ఇది కేవలం భూమికే పరిమితం కాదనిన్నీ, విశ్వవ్యాప్తమనిన్నీ మొట్టమొదటి సారిగా గుర్తించి, గణితపరంగా సూత్రీకరించినది ఐజాక్ న్యూటన్.
భూమి మీద మానవుడు మరియు ఇతర ప్రాణులు, జీవులు నిలబడి ఉన్నారంటే అది భూమి యొక్క ఆకర్షణ వల్లనే. అంతే కాక వస్తువులు భూమిపై స్థిరంగా కదలకుండా ఉన్నాయంటే అది భూమి యొక్క ఆకర్షణ వల్లనే సాధ్యం. అందు వల్ల భూమి ఆకర్షణ వలనే వస్తువులకు (ద్రవ్యరాశికి) "బరువు" అనే లక్షణం సంతరిస్తోంది. కనుక ఒక భూమి మీద ఉన్న ఒక వస్తువు యొక్క బరువు భూమి ఆకర్షణ పైన ఆధార పడి ఉంటుంది. అదే భూమికి ఆకర్షణ శక్తి లేకున్నచో బరువు అనేది ఉండదు. అదే వస్తువు చంద్రుడి మీద ఉంటే దాని ద్రవ్యరాశిలో మార్పు ఉండదు కాని బరువులో మార్పు ఉంటుంది. ఎందువల్ల? చంద్రుడి ఆకర్షణ శక్తి వేరు కనుక!
సూర్యసిద్ధాంతం అనే భారతీయ గ్రంధములోని శ్లోకం:
శ్లో|| మధ్యే సమంతాదణ్డస్య భూగోళో వ్యోమ్ని తిష్ఠతి|
బిభ్రాణః పరంఆం శక్తిం బ్రహ్మణో ధారణాత్మికామ్||—భూమికున్న ధారణాత్మక శక్తి వల్ల భూమి ఆకాశంలో నుండి పడిపోకుండా నిలబడి ఉంది.
సా. .శ. 1114 కాలం నాటి భాస్కరాచార్యుడు తాను వ్రాసిన లీలావతి అనే గ్రంధంలోని "భువనకోశం" అనే సర్గలో ఖగోళంలో గ్రహాల పరస్పర ఆకర్షణ శక్తి వల్ల తమకు తామే అలా నిలిచియున్నాయని తెలియజేశాడు. ఆ వివరాలు తెలిపే శ్లోకం:
ఆకృష్టి సక్తిశ్చ మహీతయా యత్ స్వస్థం/ గురు స్వాభిముఖం స్వశక్త్యా
ఆకృష్యాతే తద్పతతీవభాతి/ సమే సమాన్తాత్ ద్వ పతత్వియం ఖే||
భూమి యుక్క ఆకర్షణని 'g' అనే అక్షరంతో సూచిస్తారు. భూమి యొక్క ఆకర్షణ వల్ల భూమి మీద, లేదా దాని ఉపరితలపు సమీపంలో వస్తువులను, త్వరితగతిలో తనవైపు లాగుతుంది. ఈ బలాన్ని SI కొలమానంలోప్రతి సెకండు కాలంలోను సెకండుకి ఎన్ని మీటర్లు చొప్పున ప్రయాణిస్తోందో కొలిచి చెబుతారు. దీనినే ఇంగ్లీషులో m/s^2 అని రాస్తారు.
విశ్వంభర
విశ్వంభర డా.సి.నారాయణరెడ్డి రచించిన పద్య కావ్యము. ఈ గ్రంథానికి 1988 సంవత్సరంలో భారతదేశంలోని అత్యున్నతమైన జ్ఞానపీఠ పురస్కారం ప్రదానం చేయబడింది. సినారె దీనిని రాజాలక్ష్మీ ఫౌండేషన్ వ్యవస్థాపకులు మరియు తన ప్రియమిత్రులైన శ్రీ రమణయ్య రాజా గారికి అంకితమిచ్చారు. దీనిని మొదటిసారిగా 1980లో ముద్రించారు.
ఈ విశ్వంభర కావ్యాన్ని కొన్ని విశ్వవిద్యాలయాలు ఎం.ఏ.స్థాయిలో పాఠ్యగ్రంథంగా నిర్ణయించాయి. దీని మీద ఎం.ఫిల్., పి.హెచ్.డి. పట్టాల కోసం పరిశోధనలు జరిగాయి. దీనిని హిందీలోకి ఆచార్య భీమసేన్ నిర్మల్, ఇంగ్లీషులోకి డాక్టర్ అమరేంద్ర అనువదించారు.
ఈ కావ్యానికి నాయకుడు మానవుడు. రంగస్థలం విశాల విశ్వంభర. ఇతివృత్తం తేదీలతో నిమిత్తంలేని, పేర్లతో అగత్యంలేని మనిషి కథ. ఈ కథకు నేపథ్యం ప్రకృతి.
మనిషి ధరించే వివిధ భూమికలకు మూలధాతువులు మనశ్శక్తులు.
అలెగ్జాండర్, క్రీస్తు, అశోకుడు, సోక్రటీస్, బుద్ధుడు, లింకన్, లెనిన్, మార్క్స్, గాంధీ - ఇలా ఇలా ఎన్నెన్ని రూపాలో మనిషికి!
కామం, క్రోధం, లోభం, మదం, ఆత్మశోధనం, ప్రకృతిశక్తుల వశీకరణం - ఇలా ఇలా ఎన్నెన్ని విభిన్న ప్రవృత్తులో మనిషికి!
ఆదిమదశ నుంచీ ఆధునికదశ వరకు మనిషి చేసిన ప్రస్థానాలు ఈ కావ్యంలోని ప్రకరణాలు.
మనిషి సాధన త్రిముఖం - కళాత్మకం, వైజ్ఞానికం, ఆధ్యాత్మికం. ఈ సాధనలో అడుగడుగునా ఎదురుదెబ్బలు. క్షతుడైనా మనిషి తిరోగతుడు కాలేదు.
ఇలాంటి మహోన్నతమైన ఆలోచనల రేఖాచిత్రం 'విశ్వంభర' కావ్యరచనకు పునాది.నేను పుట్టక ముందే 
నెత్తి మీద నీలి తెర
కాళ్ళ కింద ధూళి పొర
ఆ తెరకు అద్దిన అద్దాల బిళ్లల్లో
మిణుగురులు కనురెప్పలు మిటకరించాయి
చిచ్చుముద్దల్లోంచి
చిమ్ముకొచ్చిన పచ్చి వెలుగులు
పాలమీగడల్లా పరుచుకున్నాయి"
బురద నవ్వింది కమలాలుగా
పువ్వు నవ్వింది భ్రమరాలుగా
పుడమి కదిలింది చరణాలుగా
జడిమ కదలింది హరిణాలుగా
నీటికి రెక్కలు మొలిచి నింగినందుకుంది
నింగికి అడుగులు కదిలి నేలనందుకుంది
వేయి తోటలను నరికిన చేయి
పూయిస్తుందా ఒక్క పువ్వును
ఉర్వీతలాన్ని వణికించిన శక్తి
ఒక్క హృదయాన్ని జయిస్తుందా...
మనసుకు తొడుగు మనిషి
మనిషికి ఉడుపు జగతి
ఇదే విశ్వంభరా తత్వం
ఇదే అనంత జీవిత సత్యం......ఇది ఎంతో గొప్ప పుస్తకం
ఈ రచనకు 1988లో జ్ఞానపీఠ పురస్కారం లభించింది. ఆంగ్ల, హిందీ భాషలలోకి ఇది అనువదించబడింది. కొన్ని విశ్వవిద్యాలయాలలో దీనిని పాఠ్యగ్రంధంగా నిర్ణయించారు. దీనిపై డాక్టరేటు పరిశోధనలు కూడా జరిగాయి.. కలకత్తా భారతీయ భాషా పరిషత్తు 'భిల్వారా' అవార్డును, త్రివేండ్రం కుమారన్‌ ఆసాన్‌ అవార్డును, సోవియెట్‌ ల్యాండ్‌ నెహ్రూ అవార్డును పొందింది.
బిందువు
బిందువు [ binduvu ] binduvu. సంస్కృతం n. A drop. (నీళ్ల) బొట్టు. A dot, చుక్క. A small circle or cipher representing the letters ణ, న, or మ, సున్న. An epigram says చింతాయాశ్చచితాయాశ్చ బిందుమాత్రం విశేషణం, చితాదహతి నిర్జీవం చింతాజీవంతమప్యహో. చిత the funeral pyre, and చింత, grief, differ only in a (bindu) cipher: the former consumes the dead, the latter the living body.
లాటిన్
లాటిన్ ఈ భాషను ప్రాచీన ఇటలీ సామ్రాజ్యంలో మాట్లాడేవారు. ఆధునిక యూరోపు లోని చాలా దేశాలలో మాట్లాడే భాషలు ఈ భాష నుండే పుట్టాయని భాషా శాస్త్రవేత్తలు నిరూపించారు. ఇంగ్లీష్, రోమన్ వంటి భాషలు ఈ భాష నుండే పుట్టాయి. వాటికన్ నగరంలో అధికారిక భాష కూడాను.
నీల్ ఆర్మ్‌స్ట్రాంగ్
నీల్ ఆర్మ్‌స్ట్రాంగ్ (ఆంగ్లం :Neil Alden Armstrong) (ఆగస్టు 5, 1930 - ఆగష్టు 25, 2012) అ.సం.రా.నికి చెందిన ఒక పూర్వపు వ్యోమగామి, , , మరియు . ఇతను . ఇతడి మొదటి "" 1966 లో ప్రయోగింపబడినది, దీనికి ఇతను మొదటి కమాండ్ పైలట్. ఈ కార్యక్రమంలో, మొదటి మానవ సహిత లో తోటి పైలట్ తో ప్రయాణించాడు. ఆర్‌మ్‌స్ట్రాంగ్ యొక్క రెండవ మరియు ఆఖరి దఫా అంతరిక్ష ప్రయాణం "" మిషన్ కొరకు జూలై 20 1969 న అమలుపరచబడింది. ఈ మిషన్ లో ఆర్‌మ్‌స్ట్రాంగ్ మరియు చంద్రుడిపై కాలుమోపి రెండున్నర గంటల సమయం సంచరించారు. ఆ సమయంలో కమాండ్ మాడ్యూల్ నందే ఉండి కక్ష్యలో పరిభ్రమించసాగాడు. ఆర్‌మ్‌స్ట్రాంగ్ కు ప్రసాదింపబడింది.
"అపోలో-11" నింగికెగిసిన తరువాత ఆర్‌మ్‌స్ట్రాంగ్ గుండె లయ నిముషానికి 109 చొప్పున విపరీతంగా పెరిగింది. జెమిని-8 వాహనంలో ఉన్న శబ్దంకన్నా విపరీతస్థాయిలో అపోలో 11 శబ్దం ఉంది. ఈ విపరీత పరిణామాలలో ఏర్పడే తట్టుకుని, అంతరిక్షంలోగి ఎగిసినపుడు మానసికంగా కలిగే మరియు మొదలగువాటిని అనుభవించాడు.
మాజేరు
మాజేరు గ్రామము కృష్ణా జిల్లా, చల్లపల్లి మండలంలో ఉంది. పిన్ కోడ్ నం.521 131., ఎస్.టీ.డీ.కోడ్ = 08671.
పురావస్తుశాఖ వారి వివరాల ప్రకారం పూర్వం ఈగ్రామం పేరు మజేరికా విషశ్య. ఇది కాలక్రమేణా "మాజేరు"గా రూపాంతరం చెందింది. ఇచట జరిపిన తవ్వకాలలో పురాతన బౌద్ధ అవశేషాలు లభించాయి. కొత్త మాజేరు, పాత మాజేరు అను గ్రామాలు ఉన్నాయి.
సముద్రమట్టానికి 10 మీ.ఎత్తు
ఈ గ్రామం చల్లపల్లి నుండి 9 కి.మీ. మరియు మచిలీపట్నము నుండి 15 కి.మీ. దూరములో ఉంది.
ఈ గ్రామానికి సమీపంలో నేలకుర్రు, చిన్నాపురం, దాలిపర్రు, పూషడం, లంకపల్లి గ్రామాలు ఉన్నాయి.
చల్లపల్లి, మోపిదేవి, మొవ్వ, గూడూరు
కొత్తమాజేరు, చల్లపల్లి నుండి రోడ్దురవాణా సౌకర్యం ఉంది. రైల్వేస్టేషన్: విజయవాడ 66 కి.మీ
ఈ పాఠశాల 14వ వార్షికోత్సవం, 2017,మార్చ్-19న ఘనంగా నిర్వహించినారు. [7]
ఇండియన్ బ్యాంక్. ఫోన్ నం. 08671/245238.
2013 లో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో శ్రీమతి మాచవరపు సునీత సర్పంచిగా 520 ఓట్ల ఆధిక్యంతో గెలుపొందారు. [2]2017,జులై-10న, 60వ జాతీయ మత్స్య కృషీవలుర దినోత్సవం సందర్భంగా, కేంద్రీయ మంచినీటి సంస్థ, భువనేశ్వర్, ఒడిశా మరియు మత్స్యశాఖ, అమరావతి, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రాల ద్వారా ఉత్తమ చేపల రైతు పురస్కారం అందుకున్నారు. [9]
[2] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్ద; 2013,ఆగస్టు-1; 2వపేజీ.
[3] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2014,అక్టోబరు-14; 2వపేజీ.
[4] ఈనాడు కృష్ణా; 2015,సెప్టెంబరు-9; 3వపేజీ.
[5] ఈనాడు గుంటూరు సిటీ; 2016,సెప్టెంబరు-7; 9వపేజీ.
[6] ఈనాడు అమరావతి/అవనిగడ్డ; 2016,డిసెంబరు-2; 1వపేజీ. 
[7] ఈనాడు అమరావతి/అవనిగడ్డ; 2017,మార్చి-20; 2వపేజీ.
[8] ఈనాడు అమరావతి/అవనిగడ్డ; 2017,జులై-11; 1వపేజీ. 
[9] ఈనాడు అమరావతి/గుడివాడ; 2017,జులై-12; 2వపేజీ.
ఏలూరివారిపాలెం
ఏలూరివారిపాలెం, ప్రకాశం జిల్లా, చీమకుర్తి మండలానికి చెందిన గ్రామము...
మండల పరిషత్తు ప్రాథమిక పాఠశాల. 
2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి నిర్వహించిన ఎన్నికలలో శ్రీ గోగినేని చంద్రశేఖరరావు, సర్పంచిగా ఎన్నికైనారు. [4]
శ్రీ రామ ఆలయం:
శ్రీ అభయాంజనేయస్వామివారి ఆలయం:- ఈ దేవస్థాన పంచమ వార్షికోత్సవాలు, 2014, జూన్-1, ఆదివారం నాడు వైభవంగా నిర్వహించారు. ఉదయం ఆలయంలో ఆకుపూజలతోపాటు పలు ప్రత్యేకపూజలు నిర్వహించారు. భక్తులు భారీగా తరలివచ్చి మొక్కులు తీర్చుకున్నారు. భక్తులకు అన్నదానం, ప్రసాదాల పంపిణీ చేసారు. ఈ సందర్భంగా ఏర్పాటు చేసిన రెండు విద్యుత్తు ప్రభలు భక్తులను బాగా ఆకర్షించినవి. ప్రభలపైన సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు ఏర్పాటుచేసారు. [3] 
వరి, అపరాలు, కాయగూరలు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు
ఈ గ్రామానికి చెందిన శ్రీ మన్నం కృష్ణమూర్తి, ప్రస్తుతం హైదరాబాదు కేంద్రంగా పనిచేయుచున్న "వర్శిటీ ఎడ్యుకేషన్ మేనేజ్ మెంటు లిమిటెడ్" అను సంస్థలో ఛీఫ్ ఎక్జిక్యూటివ్ గా పనిచేస్తున్నారు. వీరు జాతీయ రసాయనశాస్త్ర అధ్యాపకుల సమాఖ్య (ఏ.సి.టి) లో ఎక్జిక్యూటివ్ కౌన్సిల్ సభ్యులుగా ఎన్నికైనారు. ముంబై కేంద్రంగా పనిచేసే ఏ.సి.టి సంస్థలో, ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణా, తమిళనాడు, కర్నాటక, కేరళ, పుదుచ్చేరి, అండమాన్ నికోబార్ దీవులు మొదలైన ఏడు రాష్ట్రాలకు ప్రాతినిధ్యం వహించుచూ సౌత్ జోన్ నుండి వీరు, ఎక్జికూటివ్ కౌన్సిల్ సభ్యులగా ఎన్నికైనారు. [5]
E-Mail Id : elurivaripalem@gmail.com Facebook Id : elurivaripalem@gmail.com Facebook Link : https://www.facebook.com/profile.php?id=100010105860299
Wikipedia:- https://te.wikipedia.org/wiki/%E0%B0%8F%E0%B0%B2%E0%B1%82%E0%B0%B0%E0%B0%BF%E0%B0%B5%E0%B0%BE%E0%B0%B0%E0%B0%BF%E0%B0%AA%E0%B0%BE%E0%B0%B2%E0%B1%86%E0%B0%82 .[4]
[1] ఈనాడు ప్రకాశం/సంతనూతలపాడు; 2013, జూలై-26; 1వపేజీ.
[2] ఈనాడు ప్రకాశం/సంతనూతలపాడు; 2014, ఫిబ్రవరి-18; 2వపేజీ.
[3] ఈనాడు ప్రకాశం/సంతనూతలపాడు; 2014, జూన్-2; 1వపేజీ.
[4] ఈనాడు ప్రకాశం/సంతనూతలపాడు; 2016, ఏప్రిల్-8; 1వపేజీ. 
[5] ఈనాడు ప్రకాశం; 2016, అక్టోబరు-21; 11వపేజీ.
రాజుపాళెం
రాజుపాళెం : వైఎస్ఆర్ జిల్లా, పెనగలూరు మండలానికి చెందిన ఒక చిన్న గ్రామము .
సరస్వతీ గ్రంథాలయం
సరస్వతీ గ్రంథాలయం : పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, పెరవలి మండలం, ముక్కామల గ్రామంలో వున్న లో వున్న గ్రంథాలయం, ఈ గ్రామ ప్రజలకే కాకుండా పరిసర గ్రామ ప్రజలకు కూడ విజ్ఞాన ప్రదాయిని. పూర్వం ఈ గ్రంథాలయం గ్రామ కంఠం లో వున్న రామాలయం లో నిర్వహించబడేది. ఈ గ్రామం లో జరిగే ఇతర ఉత్సవాలతో పాటు ప్రతి సంవత్సం నవంబరు నెలలో గ్రంథాలయ వారోత్సవాలు కూడ ఎంతో ఉత్సాహంగా జరుపుతారు.
కాలక్రమంలో మహానుభావులు శ్రీ యినపకొళ్ళ రాఘవరావు గారి జ్ఞాపకార్థం వారి కుమారుడు శ్రీ యినపకొళ్ళ సుబ్బారావు గారి ఆర్థిక సహాయంతో ఒక పెద్ద భవనంలోకి మార్చబడింది. వ్యవసాయదారులు ఎక్కువుగా వుండే ఈ గ్రామం లో వారికి వున్న ఏకైక కాలక్షేపం ఈ గ్రంథాలయం. ఈ గ్రంథాలయంలో దినపత్రికలు, వార పత్రికలు, తో పాటు ఎన్నో విజ్ఞానదాయకమైన గ్రంథాలు కూడ అందుబాటు లో వుంటాయి.
కాలక్రమం లో ఈ గ్రంథాలయం కూడ అభివృధ్ధి చెందింది. ఢిల్లీ దూరదర్శన్ కార్యక్రమాలు ప్రజలకు అందుబాటు లోకి వచ్చిన కొత్తలో శ్రీ ముళ్ళపూడి అప్పారాయుడు గారి సుబ్బారావు గారు ఎంతో నిస్వార్థంగా అందించిన ధన సహాయంతో ఈ గ్రంధాలయమునకు ఒక టెలివిజన్ సమకూర్చడం జరిగింది. ఆనాటి నుండి ఇక్కడి ప్రజలకు ఎన్నో పత్రికలతో పాటు దూరదర్శన్ కార్యక్రమాలు కూడ అందుబాటులో వుండేవి.
మారుతున్న కాలానికి అణుగుణంగా ఈ గ్రామ ప్రజల నిస్వార్థ అంకిత భావంతో ఎంతో సమర్థవంతంగా నిర్వహించబడుచున్న ఈ గ్రంథాలయం మరెన్నో గ్రామాలకు ఆదర్శంగా వుంటుందనడం లో ఎంత మాత్రమూ అతిశయోక్తి లేదు.
బ్రహ్మ సమాజం
బ్రహ్మ సమాజం (ఆంగ్లం : Brahmo Samaj) (బెంగాలీ ব্রাহ্ম সমাজ "బ్రహ్మో షొమోజ్") బ్రహ్మసిద్ధాంతపు సామాజిక రూపం. నవభారతంలో తన ప్రగాఢ ప్రభావాన్ని చూపిన ఈ సమాజం, సామాజిక-ధార్మిక ఉద్యమంగా భావింపబడుతుంది. 19వ శతాబ్దంలో బెంగాల్ లో ఒక సామాజిక-ధార్మిక సంస్కరణల ఉద్యమంగా రూపుదాల్చింది. ఈ ఉద్యమం బెంగాల్ లో బయలుదేరింది కావున ఈ ఉద్యమానికి బెంగాల్ సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవనం అనికూడా గుర్తిస్తారు. రాజారాం మోహన్ రాయ్ ఈ బెంగాల్ సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవనానికి 'పితామహుడి'గా పిలువబడుతాడు, ఇతడే ఈ బ్రహ్మ సమాజ స్థాపకుడు. ఈ సమాజం ప్రత్యేకంగా, హిందూ సమాజంలో మతపరమైన మరియు విద్యాపరమైన సంస్కరణలు తీసుకురావడమే దీని ముఖ్య ఉద్దేశంగా పనిచేసింది. భారతదేశంలో ఈ ఉద్యమాన్ని చట్టపరమైన ధర్మంగా కూడా గుర్తింపు ఉంది. బెంగాల్ లోనే గాక, పొరుగుదేశమైన బంగ్లాదేశ్ లోనూ దీని ప్రభావం స్ఫూర్తిదాయకమైనది. ఈ సమాజపు సిద్ధాంతాలలో హిబ్ర్యూ మరియు ఇస్లామీయ సిద్ధాంత సాంప్రదాయలను జోడించడం కానవస్తుంది.
"బ్రహ్మో" (ব্রাহ্ম "bramho") సాహితీపరంగా అర్థం "బ్రహ్మన్ ను పూజించేవాడు", మరియు "సమాజ్" (সমাজ "shômaj") అనగా "మానవ సంఘం".
ఆగస్టు 20 1828 న, బ్రహ్మసమాజానికి చెందిన మొదటి సమావేశం, ఉత్తర కలకత్తాలోని ఫిరంగీ కమల్ బోస్ ఇంట్లో జరిగింది. ఈ దినాన్ని, "భద్రోత్సబ్" ( ভাদ্রোৎসব ) లేదా తెలుగులో "భద్రోత్సవం" అనే పేరుతో జరుపుకుంటారు. 
7వ పౌస్ 1765 శకము (1843) న దేవేంద్రనాథ్ టాగూర్ మరియు ఇతర 20 మంది తత్వబోధిని అనుయాయులు సమావేశమైనారు. బ్రహ్మ సభ ట్రస్టుకు పండిట్ విద్యాబగీష్, వీరిని ఆహ్వానించారు. శాంతినికేతన్ లో పౌస్ మేళా ఇదే రోజున ప్రారంభమవుతుంది. ఈ సమావేశాన్నే, బ్రహ్మ సమాజపు ఆరంభం అని భావింపవచ్చు. ఈ సమాజం 'కలకత్తా బ్రహ్మ సమాజం' అనికూడా పిలువబడుతుంది. ఈ సమావేశంలో పాల్గొన్న ఇతర బ్రాహ్మణులు:-
సామాజిక సంస్కరణల మైదానాలైనటువంటి, కుల సిద్ధాంతం, వరకట్నం, స్త్రీ విమోచన ఉద్యమం, మరియు విద్యావిధానాలను మెరుగుపరచడం లాంటివి, బ్రహ్మ సమాజం బెంగాల్ సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవనం నుండి గ్రహించింది. బెంగాల్ పునరుజ్జీవన ప్రభావం దీనిపై ఎక్కువగా వుండినది. వరకట్న నిషేధాల విషయాలపై చర్చలు బెంగాలీ భాషలో రచించిన నవల "" నుండి సంగ్రహించారు.
క్రింది విషయాలు నవీన సంస్కరణలు బ్రహ్మ సమాజం వెబ్‌సైటు
క్రింద నుదహరించిన సిద్ధాంతాలు, "హిందూత్వ పునరుజ్జీవనం" లోని భాగాలు, ఈ సిద్ధాంతాలే బ్రహ్మ సమాజ సిద్ధాంతాలకు ఆయువుపట్టు లాంటివి.
బారసాల
బిడ్డ పుట్టిన తరువాత మొదటిసారిగా ఊయలలో వేసే కార్యక్రమాన్ని బారసాల అంటారు. దీన్ని బిడ్డ పుట్టిన 21వ రోజున చేస్తారు. ఆరోజున బంధువులు, ఇరుగు పొరుగు వారు వచ్చి పసిబిడ్డను ఆశీర్వదించి, తాంబూలము పుచ్చుకొని వెళతారు.
బాబాయి
నాన్న తమ్ముడిని లేదా అమ్మ చెల్లెలి భర్తను బాబాయి లేక చిన్నాన్న అంటారు. ఈయనను తండ్రితో సమానంగా గౌరవించాలి.
నాన్నమ్మ
నాన్నకు తల్లిని నాన్నమ్మ, నాయనమ్మ అని లేదా అవ్వ అనీ అంటారు. ఉమ్మడి కుటుంబంలో నాన్నమ్మ పాత్ర గొప్పది, కొడుకులు, కోడళ్ళు, మనుమలు, మనుమరాళ్ళతో కూడిన పెద్ద సంసారాన్ని తాతతో కలిసి నడపడం ఆమె బాధ్యత.
తాత
నాన్నకు లేదా అమ్మకు నాన్నను తాత లేదా తాతయ్య (Grandfather) అంటారు. అమ్మ నాన్నను మాతామహుడు అని మరియు నాన్న నాన్నని పితామహుడు అని కూడా అంటారు. తాత బ్రహ్మదేవునికి మరోపేరు.
ఉమ్మడి కుటుంబంలో తాత పాత్ర గొప్పది, కొడుకులు, కోడళ్ళు, మనుమలు, మనుమరాళ్ళతో కూడిన పెద్ద సంసారాన్ని నాన్నమ్మ లేదా అమ్మమ్మతో కలిసి నడపడం ఆయన బాధ్యత.
రామాయణంలో వాల్మీకి లవ కుశలను పెంచి, వారికి శ్రీరాముని గొప్పతనాన్ని చెప్పి, వారిని సన్మార్గంలో పెంచి, తాత అనే పదానికి మొదటిసారిగా అర్ధం ఛెప్పినది వాల్మీకి మహర్షి.
మహాభారతంలో భీష్ముడు కౌరవులకు మరియు పాండవులకు ఇరువురికీ పితామహుడు కాబట్టి భీష్మ పితామహుడుగా గౌరవించబడ్డాడు.
భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యాన్ని తెచ్చి ఇచ్చిన మహాత్మా గాంధీని భారత ప్రజలంతా "గాంధీ తాత"గా పిలుస్తారు.
"భలే తాత మన బాపూజీ బాలల తాత బాపూజీ" అనే పాటను దొంగ రాముడు (1955) సినిమా కోసం సముద్రాల రాఘవాచార్య రచించారు.
కొన్ని హిందూ కుటుంబాలలో తాత గారి పేరును మనవడికి పెట్టుకుంటారు. ఇది పెద్దల పట్ల మనకు గల గౌరవాన్ని సూచిస్తుంది. ఈ సంప్రదాయం మూలంగా తాత మరియు మనవడి పేర్లు ఒకటేగా ఉంటాయి.
వేదము వేంకటరాయ శాస్త్రి : ఇతని మనవడి పేరు కూడా వెంకటరాయశాస్త్రే. ఈయన తాతగారి లాగే నాటక రచయిత. వ్యామోహం మొదలైన నాటకాలను రచించాడు. తాతగారి జీవిత చరిత్రను "వేదం వెంకటరాయ శాస్త్రి జీవిత సంగ్రహము" పేరుతో వ్రాశాడు.
క్రైస్తవుల పర్వదినమైన క్రిస్మస్ రోజు "క్రిస్మస్ తాత" (శాంతా క్లాజ్) అందరికీ ఎన్నో బహుమతుల్ని ఇస్తాడు.
ముత్తాత
తాత లేక నాన్నమ్మ లేక అమ్మమ్మకు నాన్నను ముత్తాత అంటారు. ముత్తాత  భార్యను ముత్తమామ్మ అంటారు. వాడుకలో మామ్మ అనేస్తారు. బంధుత్వాలు చర్చకు వచ్చినప్పుడు మాత్రం ముత్తమామ్మ అని స్పష్టంచేస్తారు.
మరదలు
ఒక వ్యక్తి యొక్క భార్య చెల్లెలు లేక తమ్ముడి భార్య మరదలు అవుతుంది.
మేనరికము
మేనమామ లేదా మేనత్త సంతానంతో వివాహమును మేనరికము అంటారు. పాతకాలంలో ఇది సాధారణమైనప్పటికీ, ఆధునికకాలంలో మేనరిక వివాహాల సంఖ్య చాలా తగ్గిపోయినది. వైద్యులు దీన్ని (ప్రత్యేకంగా తరతరాల మేనరికాన్ని) ప్రోత్సహించరు.
తాతమ్మ
తాత లేక నాన్నమ్మ లేక అమ్మమ్మకు తల్లిని తాతమ్మ అంటారు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో తాతకు తల్లిని మాత్రమే తాతమ్మ అని, నాన్నమ్మ లేక అమ్మమ్మకు తల్లిని జేజమ్మ అంటారు. తాతకు తల్లిని  ముత్తమామ్మ అని, తాత తండ్రిని ముత్తాత అని అంటారు గోదావరి జిల్లాలలో.
నాగవంశం
నాగవంశం : వెనుకబడిన తరగతుల జాబితాలో `డి' గ్రూప్‌ కులం.
ముక్కుకు కమ్ములు, అడ్డుగమ్మి, చెవులకు కొనకమ్ములు, నాగుజోడు, కాళ్ళకు అందెల కడియాలు ధరించటం ఈ స్త్రీల ఆచారం.
నాగవంశంవారు నాగాలాండ్‌, చోటా నాగపూర్‌, మణిపూర్‌, కల్హండి, మహా రాష్ర్ట ప్రాంతాల నుంచి వలస వచ్చి కోస్తా ఆంధ్రాలో వ్యవసాయ కార్మికులుగా స్థిరపడ్డారు. భారతదేశంలో అతి ప్రాచీన క్షత్రియ సామ్రాజ్యాల్లో నాగవంశం ఒకటి. కేరళలో అనంతపద్మనాభ స్వామి ఆలయంలో నిధిని దాచి పెట్టిన ట్రావన్కోర్ సామ్రాజ్యానికి చెందిన మార్తాండ వర్మ నాగవంశానికి చెందిన వాడు. వర్ణ వ్యవస్థ ప్రకారం వీరు క్షత్రియులైనా వెనుకబడ్డ కులాల్లో చేర్చబడ్డారు.
ఉత్తర కోస్తా జిల్లాల్లో జాతీయ రహదార్లు, రైల్వే లైన్లు, నీటి వనరులకు చాలా దూరంగా స్థిరనివాసం ఏర్పరచుకున్నారు. శ్రీకాకుళం, విజయనగరం, విశాఖ పట్నం ల్లో ఎక్కువగా నివశిస్తుంటారు. ఉభయ గోదావరి, కృష్ణా, ఖమ్మం, గుంటూరు జిల్లాల్లోనూ కనిపిస్తారు. బతుకుదెరువు కోసం పలసలుపట్టి పట్టణాలకు చేరినా నగరవాసుల్లో ఇమడలేకపోతున్నారు. కనుకనే వీరంతా ఎక్కడున్నా ఒకటిగా జీవిస్తుంటారు. విజయవాడ నగరానికి వలస వచ్చిన నాగవంశం వారు నివాసానికి ఎంచుకున్న ప్రాంతం ఇంద్రకీలాద్రి పర్వతం! వీరి పిల్లలు బాలకార్మికులుగా మారిపోతున్నారు. కుటుంబాన్ని పొషించే ఆర్థిక స్తోమత లేకనే వీరు ఇటువంటి నిర్ణయం తీసుకొంటున్నారు. వీరు అధికశాతం వ్యవసాయ కార్మికులే. తమ కులాన్ని వెనుకబడిన తరగతులలోని `డి' గ్రూప్‌ నుండి బి.సి-ఏ గ్రూప్‌లోకి మార్చాలని కోరుతున్నారు.
మామిడిపల్లి వీరభద్ర రావు
సుత్తి వీరభద్ర రావుగా ప్రసిద్ధిగాంచిన మామిడిపల్లి వీరభద్ర రావు (జూన్ 6, 1947 - జూన్ 30, 1988) తెలుగువారికి సుపరిచితమైన హాస్యనటుడు, రేడియో మరియు నాటక కళాకారుడు.
వీరభద్ర రావు తల్లిదండ్రులకు ఏకైక కుమారుడు, ప్రథమ సంతానము. ఆయనకు ఇద్దరు చెల్లెళ్ళు. స్వస్థలం గోదావరి జిల్లా. తండ్రి ఉద్యోగ నిమిత్తం విజయవాడకు తరలి వెళ్ళాడు. విజయవాడలో ఉన్న ఎస్.ఆర్.ఆర్ అండ్ సి.వి.ఆర్ కళాశాల నుండి పట్టభద్రుడయ్యాడు.
చిన్నతనము నుంచి నాటక రంగము మీద వున్నా మక్కువతో, తండ్రి చూసిన ఉద్యోగావకాశాలను కాదనుకుని, నటుడిగా అటు నాటకాలలో, ఉద్యోగరీత్యా ఆకాశవాణిలో స్థిరపడ్డాడు. సరదాగా మిత్రుని దగ్గరకు వెళ్ళిన వీరభద్రరావుని మాదాల రంగారావు బలిపీఠం సినిమాతో చిత్రరంగ ప్రవేశము చేయించారు. మిత్రుడు, శ్రేయోభిలాషి అయిన జంధ్యాల దర్సకత్వములో వచ్చిన నాలుగు స్తంభాలాట చిత్రముతో చిత్రసీమలో స్థిరపడ్డాడు. 1988లో జంధ్యాల దర్శకత్వములో వచ్చిన చూపులు కలసిన శుభవేళ చిత్రము ఆఖరి చిత్రము.
ఆకాశవాణి నుండి ఎందరో కళాకారులు సినీ రంగానికి వెళ్ళి పేరు తెచ్చుకున్నారు. అలాంటివారిలో వీరభద్రరావు ఒకరు. ఆయకు ' సుత్తి ' పదం పేరులో భాగమైంది. సినీరంగంలో చేరి 50కి పైగా చిత్రాలలో నటించాడు. ఆకాశవాణి విజయవాడ కేంద్రంలో ప్రొడక్షన్ అసిస్టెంట్ గా చేరి రెండు దశాబ్దాలు పనిచేసి 1980లో చిత్రపరిశ్రమలో చేరారు. 1988 జూన్ 30 న వీరభద్రరావు మదరాసులో కన్నుమూశారు. విజయవాడ కేంద్రంలో ఆయన నాటక విభాగములో చాలాకాలం పనిచేశారు.
ఇతడు నటించిన తెలుగు చిత్రాల పాక్షిక జాబితా:
1988లో చూపులు కలసిన శుభవేళ చిత్రానికి హైదరాబాదు లోఒక పాటని చిత్రీకరిస్తున్నప్పుడు కాలు బెణికింది. మధుమేహముతో ఉన్న వీరభద్రరావు విశ్రాంతి తీసుకోవాలని డాక్టర్లు సూచించగా, చిత్రీకరణ పూర్తి అవ్వగానే విశ్రాంతి కోసము చెన్నైలోని ఒక ఆసుపత్రిలో చేరాడు. ఒక రాత్రి నిద్రకోసం ఇచ్చిన ఇంజక్షను వికటించి గుండెపోటు వచ్చింది. అవే ఆయన ఆఖరి క్షణాలు. అది 1988, జూన్ 30 తెల్లవారుఝామున జరిగింది.
పట్ర
పట్ర బి.సి.ఏ.గ్రూపులోని కులం.
'పట్ర' పూర్వీకులు ఒరియా ప్రాంతానికి చెందినవారు, పట్టు దారాలతో వస్త్రాలు తయారుచేసేవారు. ఆంధ్ర ప్రాంతానికి వచ్చిన తర్వా త శ్రీకాకుళం జిల్లాలోని కంచిలి, అనంతపురం జిల్లాలోని ధర్మవరం ప్రాంతంలో మగ్గం పట్టారు. ఏ ప్రాంతంలో ఉంటే ఆయా ప్రాంతాల్లో తమ కు అనుకూలగా ఉన్న వృత్తులను ఎంచుకున్నారు. గుంటూరు జిల్లా మొదలు చిత్తూరు జిల్లా వరకు కొండలు, అడవులే వీరికి రక్షణ దుర్గాలు. 
గిరిపుత్రులుగా జీవనం సాగించే వీరికి చాలాకాలం ఎటువంటి రిజర్వేషన్‌ సౌకర్యాలు అందలేదు. 40 ఏళ్ళ సుదీర్ఘ పోరాటం తర్వాత 2007లో బీసీ-ఏ గ్రూప్‌లో రిజర్వేషన్‌ సౌకర్యం పొందగలిగారు. నాగరిక ప్రపంచానికి దూరంగా జీవిస్తారు. 1901లో మద్రాస్‌ రాష్ర్ట జనాభా గణనలో ఈ కులాన్ని గురించి వివరణ ఉంది. తెలుగు మాట్లాడే `పట్ర' కులస్తులను ఈ నివేదిక వేటగాళ్ళు, వ్యవసాయదారులుగా పేర్కొంది. అప్పట్లో అనంతపురం జిల్లా ఏర్పడలేదు కనుక ప్రధానంగా కడప, కర్నూలు, జిల్లాల్లో నివసించేవారిగా చూపింది. పట్ర కులస్తు లు ఒరియా నుంచి వలస వచ్చినవారు. ఒరియా మాట్లాడే పట్ర కులస్తులను శ్రీకాకుళం జిల్లాలో ఇప్పటికీ చూడొచ్చు. అక్కడ దాదాపు ఐదు వేలమంది జీవిస్తున్నారు. 'ఒరియా మాట్లాడే పట్ర వీవర్స్ అసోసియేషన్‌' అనే సంఘాన్ని కూడా ఏర్పాటు చేసుకున్నారు. రాష్ర్టవ్యాప్తంగా చూస్తే గుంటూరు జిల్లా నుండి చిత్తూరు జిల్లా వరకు వ్యాపించి ఉన్నారు. కర్నాటక రాష్ర్టంలో చిత్తూరు సరిహద్దు నుంచి బెంగళూరు వరకు, కొంతమేర తమిళనాడులో కూడా వీరిని చూడొచ్చు. గుంటూరు జిల్లా నుంచి చిత్తూరు జిల్లా వరకు విస్తరించిన నల్లమల్ల అడవులను, గుట్టలను ఆధారం చేసుకుని వీరు జీవిస్తున్నారు. పట్ర కులస్తులు ప్రకాశం జిల్లాలోని గిద్దలూరు, మార్కాపురం తదితర కొండ, అటవీ ప్రాంతాల్లో దొరికే ఉత్ప త్తులపై ఆధారపడి జీవిస్తున్నారు. బోయలుగా, రైతుకూలీలుగా కూడా వీరు కనిపిస్తారు. కడప జిల్లాలోని పులివెందులలో స్వర్ణకారులుగా పనిచేస్తున్నారు. ధర్మవరం, శ్రీకాకుళం జిల్లా లోని కంచిలి మండలంలో మగ్గం కార్మికులుగా జీవిస్తున్నారు. చిత్తూరు ప్రాంతంలో కాపు సారా కాస్తుంటారు. 
1968 వరకు బీసీ జాబితాలో ఉన్న వీరిని అనంతరామన్‌ కమిషన్‌ తొలగించింది. అనంతరామన్‌ కమిషన్‌ పట్ర కులాన్ని బీసీ జాబితా నుండి 1968లో తొలగించింది. 1986లో ఎన్‌టిఆర్‌ ప్రభుత్వం వీరిని బీసీ-డిలో చేర్చింది. దీనిని వ్యతిరేకిస్తూ కొందరు కోర్టుకు వెళ్ళారు.రిజర్వేషన్‌ శాతం 50 కంటే ఎక్కువగా ఉందనీ, ఇది రాజ్యాంగ బద్ధం కాదని తీర్పు వెలువడింది. రిజర్వేషన్‌ శాతం పెంపుదల, బీసీ జాబితా సవరణ అనే రెండు అంశాలు ఒకే జీఓలో చేర్చటంతో రిజర్వేషన్‌ పెరుగుదలకు వ్యతిరేకంగా ఇచ్చిన తీర్పు మొత్తం జీఓనే చెల్లలేదు. కోట్ల విజయభాస్కరరెడ్డి ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్న రోజుల్లో 1994లో తిరిగి వీరిని బిసీ జాబితాలో చేర్చారు. దీనిని వ్యతిరేకిస్తూ కొందరు కోర్టుకు వెళ్ళటంతో కథ మళ్లీ మొదటికి వచ్చింది. 2004లో ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ఓబిసీ జాబితాలో సీరియల్‌ నంబర్‌ 105లో చేరుస్తూ కేంద్ర గెజిట్‌ విడుదలైంది. 2006లో బీసీ కమిషన్‌ పట్ర కులాన్ని బీసీ-ఏ గ్రూప్‌లో వీరిని చేర్చాలని ప్రభుత్వానికి నివేదిక సమర్పించారు. మొత్తంమీద 40 ఏళ్ళ సుదీర్ఘ పోరాట ఫలితంగా పట్ర కులాన్ని బిసి-ఏ గ్రూప్‌లో చేరుస్తూ 2007లో జీఓ విడుదల అయ్యింది. రాజధాని హైదరాబాద్‌లో పట్ర కులానికి కూడా కమ్యూనిటీ సెంటర్‌ ఏర్పాటు చేసుకునేందుకు ప్రభుత్వం స్థలం కేటాయించాలని తమ కులానికీ ప్రత్యేక కార్పొరేషన్‌ ఏర్పాటు చేసి వివిధ వృత్తుల్లో ఉన్న పట్ర కులం వారికి చేయూత నివ్వాలని ఈకులస్తులు కోరుతున్నారు.
రామాలయం
శ్రీరాముడు పూజింజబడే హిందూ దేవాలయం రామాలయం. ఆంధ్రదేశంలో చాలా గ్రామాలలో 'శ్రీరామ మందిరాలు' ఉన్నాయి. కొన్నింటిలో విగ్రహాలు పూజాదికాలు జరగవు. వీటిని రామాలయం అని పిలవలేము.
దక్షిణామూర్తి (అయోమయ నివృత్తి)
దక్షిణామూర్తి: పరమశివుడు, హిందువుల గురువు సంప్రదాయానికి మూల పురుషుడు. 
దక్షిణామూర్తి పేరుతో ప్రసిద్దులైన కొందరు వ్యక్తులు:
దాలిపర్రు
దాలిపర్రు కృష్ణాజిల్లా, ఘంటసాల (కృష్ణా జిల్లా) మండలానికి చెందిన గ్రామం. పిన్ కోడ్ నం. 521 131., ఎస్.టీ.డీ.కోడ్ = 08671.
సముద్రమట్టానికి 11 మీ.ఎత్తు
మచిలీపట్టణం - చల్లపల్లి జాతీయ రహదారి-214కి, లంకపల్లి నుండి సుమారు 2 కి.మీ దూరంలో, లోపలికి ఉంది. ఈ గ్రామానికి సరిహద్దు గ్రామాలు లంకపల్లి, ఘంటసాల. ఈవూరి నుండి జాతీయ రహదారి-214 కి రావటానికి గ్రామం నుండి 2 దారులు ఉన్నాయి. వూరికి ఒక ప్రక్క పొలుగుల గండి అని ఒక ఏరు పారుతూ ఉంటుంది.
ఈ గ్రామానికి సమీపంలో మంగళాపురం, లక్ష్మిపురం, పూషడం, భోగిరెడ్డిపల్లి, మాజేరు గ్రామాలు ఉన్నాయి.
చల్లపల్లి, మొవ్వ, మోపిదేవి, గూడూరు
కొత్తమాజేరు, చల్లపల్లి నుండి రోడ్దురవాణా సౌకర్యం ఉంది. రైల్వేస్టేషన్: విజయవాడ 62 కి.మీ
మండల పరిషత్ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, దాలిపర్రు
ఈ గ్రామములోని పంచాయతీ కార్యాలయం సమీపంలో, ఈ పథకాన్ని,రు. 42 లక్షల గ్రామీణ నీటిసరఫరా విభాగం నిధులతో, నూతనంగా చేపట్టినారు. 60,000 లీటర్ల సామర్ధ్యంగల ఒక మంచినీటి ట్యాంకును నిర్మించుచున్నారు. [4]
దాతలు, గ్రామస్థులు సమకూర్చిన పది లక్షల రూపాయల నిధులతో నిర్మించిన నూతన డిజిటల్ నీటికేంద్రాన్ని, 2017,జూన్-1వతేదీ ఉదయం 9-40 కి ప్రారంభించెదరు. హైదరాబాదుకు చెందిన దాత శ్రీ గోరంట్ల బుచ్చినాయుడు, ఈ ప్లాంట్ ఏర్పాటులో భాగంగా పరికరాల కొనుగోలుకు ఐదు లక్షల రూపాయల విరాళాన్ని అందించారు. బెంగుళూరుకు చెందిన శ్రీమతి చలసాని కృష్ణకుమారి, తన సోదరుడు పరుచూరి రవిబాబు పేరిట, ఈ కేంద్ర భవన నిర్మాణానికి ఐదు లక్షల రూపాయల విరాళాన్ని అందించారు. ఈ కేంద్రం అభివృద్ధి పనులకోసం, గ్రామస్థులు నాలుగు లక్షల రూపాయల నిధులను సమకూర్చారు. [5]
ఈ గ్రామ పంచాయతీకి 2013 జూలైలో జరిగిన ఎన్నికలలో శ్రీమతి గడ్డేటి రేవతి సర్పంచిగా గెలుపొందినారు. [3]
వరి, చెరుకు, అపరాలు, కాయగూరలు
ఎక్కువ మందికి వ్యవసాయం ఆధారం.
ఈ గ్రామంలో 2013 జూలై 31న జరుగు పంచాయతీ ఎన్నికలలో, 102 సంవత్సరాల వయసుగల శ్రీమతి మిక్కిలినేని సంపూర్ణమ్మ, 55వ సారి తన ఓటు హక్కు వినియోగించుకోబోవుచున్నారు. గత ఏడాది శతవసంతాలు నిండినందులకు ఈమె వంశవృక్షం 40మంది కుటుంబసభ్యులు, బంధువులు ఘనంగా సన్మానించారు. [2]
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 1451, ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 698, స్త్రీల సంఖ్య 753, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 445 ఉన్నాయి.గ్రామ విస్తీర్ణం 584 హెక్టారులు.
[2] ఈనాడు కృష్ణా; 2013,జులై-28; 2వపేజీ.
[3] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2013,ఆగస్టు-8; 1వపేజీ.
[4] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2015,మే-29; 2వపేజీ.
[5] ఈనాడు అమరావతి/అవనిగడ్డ; 2017,జూన్-1; 1వపేజీ.
విల్ డ్యురాంట్
విలియం జేమ్స్ డురాంట్ (1885 నవంబరు 5 - 1981 నవంబరు 7) ఒక ప్రసిద్ధ అమెరికన్ చరిత్రకారుడు, తత్వవేత్త మరియు ధార్మికుడు. డురాంట్ తన భార్య అరియల్ తో కలిసి వ్రాసిన 11 సంపుటముల "The Story of Civilization" 1935-1975 సంవత్సరముల మధ్య ప్రకాశితమయ్యింది. వీరిద్దరికీ 1967లో పులిట్జర్ పురస్కారము ప్రదానము చేయబడింది.
విల్ డ్యురాంట్ అమెరికాలోని మసాచుసెట్స్ రాష్ట్రములో ఫ్రెంచ్-కెనడా దంపతులు జోసెఫ్ డ్యురాంట్, మేరీ అల్లార్డ్ లకు జన్మించాడు. తల్లితండ్రులు కెనడాలోని క్వెబెక్ రాష్ట్రము నుండి వలస వచ్చిన ఫ్రెంచ్ సంతతి వారు. 1900లో న్యూ జెర్సీ లోని క్రైస్తవ పాఠశాల, కళాశాలలలో విద్యాభ్యాసము చేశాడు.
తల్లి కోరిక ప్రకారము మతబోధకుడుగా శిక్షణ పొందవలెనని డ్యురాంట్ ఆశయము. కాని భవిష్యత్ లో ఒక గొప్ప తత్వవేత్తగా మారాడు. 1905లో సామ్యవాదమును మధించి అన్ని రాజకీయ పంథాల వెనుక అధికారవ్యామోహము నిద్రాణమై ఉంటుందని తేల్చాడు. 1907లో పట్టభద్రుడయ్యాడు. న్యూయార్క్ ఈవెనింగ్ జర్నల్ కు లేఖకునిగా వారానికి పది డాలర్ల జీతానికి కుదురుకున్నాడు. లైంగిక నేరములపై పలు వ్యాసాలు వ్రాశాడు. తరువాత న్యూజెర్సీ లోని సేటన్ హాల్ విశ్వవిద్యాలయములో ఆంగ్లము, లాటిన్, ఫ్రెంచ్ భాషల బోధకునిగా చేరాడు. అచటనే గ్రంథాలయాధికారిగా కూడా పనిచేశాడు. 1911లో ఫెర్రర్ మోడర్న్ పాఠశాలలో బోధకునిగా చేరాడు. అచటనే తన జీవిత సహధర్మచారిణి ఛాయ కాఫ్ మన్ తటస్థపడింది. తన కన్నా 13 ఏండ్లు చిన్నదగు విద్యార్థిని ఛాయకు అరియల్ అని పేరు పెట్టాడు.
డ్యురాంట్ తన జీవిత మూడవ దశకములో ప్రేమ, తత్వశాస్త్రము, క్రైస్తవము, సామ్యవాదము కలగలిసిన ఒక విచారధారను రూపొందించాడు. 1913లో అధ్యాపక పదవి వదలి స్థానిక ప్రెస్బిటీరియన్ చర్చ్ లో 10 డాలర్ల చొప్పున ఉపన్యాసములు ఇచ్చుట మొదలుపెట్టాడు. ఈ ఉపన్యాసముల విషయములే భవిష్యత్ లో రాబోవు 'The Story of Civilization' కు ఆధారాలు.
1917లో తత్వశాస్త్రములో పి.హెచ్.డి పట్టా పొందాడు. తత్వశాస్త్రము-సాంఘిక సమస్య అను గ్రంథము వ్రాశాడు. తరువాత కొలంబియా విశ్వవిద్యాలయములో బోధకునిగా చేరాడు.
డ్యురాంట్ వ్రాసిన ముఖ్య గ్రంథాలు:
తత్వశాస్త్ర గాథ (The Story of Philosophy) : ఇది చిన్న నీలపు రంగు పుస్తకాల మాలికగా ప్రారాంభమై, విపరీతమగు ప్రజాదరణ పొంది 1926లో ఒకే పుస్తకముగా ప్రచురింపబడింది. ఈ పుస్తకము ద్వారా సంపాదించిన ధనముతో డ్యురాంట్ దంపతులు పలు దేశాలు పర్యటించి నాలుగు దశాబ్దాలు అవిశ్రాంతముగా 'సంస్కృతి గాథ' (The Story of Civilization) వ్రాయుటకు తోడ్పడింది. బోధనా వ్యాసంగము వదిలి పదకొండు సంపుటముల బృహత్ గ్రంథము వ్రాయబూనాడు.
సంస్కృతి గాథ:
రాగోలు చిన అప్పలస్వామి
రాగోలు చిన అప్పలస్వామి (1888 - 1939) ప్రసిద్ధ మూలికా వైద్యులు.
వీరు విజయనగరం జిల్లా పార్వతీపురం మండలం లోని జగన్నాధపురం గ్రామంలో అప్పన్న మరియు చంద్రమ్మ దంపతులకు జన్మించారు.
ఈ ప్రాంతం అంతా అరణ్యంలా ఉండేది. పొలాలకు, కట్టెల కోసం పోయిన పేదలు ఎక్కువ పాము కాటుకు గురై మరణించేవారు. ఇది వారికి బాధ కలిగించేది. ఒకసారి ఊరి చివర పశువులు కాచుకుంటుండగా ఒక సాధువు పాము కాటుకు, కొన్ని వ్యాధులకు కొన్ని మూలికలు గురించి చెప్పాడు. నాటి నుండి వీరు ఎందరో సర్పదష్టుల ప్రాణాలను రక్షించారు.
ఈనాటికీ వీరి వారసులు ఉచితంగానే వైద్యం చేస్తున్నారు.
మోదుకూరి జాన్సన్
మోదుకూరి జాన్సన్ (ఆగష్టు 8, 1936 - డిసెంబరు 24, 1988) సుప్రసిద్ధ నటులు, నాటక కర్త. 1970లో ఆదుర్తి సుబ్బారావు దర్శకత్వంలో అక్కినేని హీరోగా నటించిన 'మరో ప్రపంచం' సినిమా ద్వారా రచయితగా పరిచయం అయ్యారు.
వీరు గుంటూరు జిల్లా కొలకలూరు గ్రామంలో 1936, ఆగష్టు 8 తేదీన జన్మించారు. వీరు ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం దుగ్గిరాల, గుంటూరులో చేసిన తర్వాత ఆంధ్ర విశ్వ కళాపరిషత్ నుంచి డిగ్రీ తీసుకున్నారు. తెనాలి లో కొంతకాలం న్యాయవాది గా పనిచేశారు,
ఢిల్లీలో జరిగిన అంతర్ విశ్వవిద్యాలయ యువజనోత్సవాలలో పాల్గొని బహుమతులు అందుకున్నారు. వీరు నటనాలయం, దేవాలయం, హృదయాలయ, సిలువభారం మొదలైన నాటకాలు రాసి ప్రదర్శించారు. ఢక్కాభిషేకం నవల రాశారు. రాగ హృదయం అనే రూపకానికి నేపథ్యగానం అందించారు. ఛండాలిక, పైరుపాట సంగీత రూపకాలకు సంగీత దర్శకత్వం వహించారు.
మోదుకూరి రాసిన నటనాలయం నాటకం అప్పట్లో ఎంతో పేరు తెచ్చుకుంది. ఆ నాటకం చూసే అక్కినేని నాగేశ్వరరావు - ఆదుర్తి సుబ్బారావు లు తమ సొంత చిత్రమైన మరో ప్రపంచం సినిమాకు సంభాషణల రచయితగా అవకాశం ఇచ్చారు. వీరు కరుణామయుడు (1978), ఇంద్రధనుస్సు (1978), మానవుడు - దానవుడు (1972), విచిత్ర దాంపత్యం (1971), , డబ్బుకు లోకం దాసోహం (1973), ఆంధ్ర కేసరి, దేశోద్ధారకులు మొదలైన సినిమాలకు సంభాషణలు రాశారు.వీరు 1988, డిసెంబరు 24 తేదీన గుండెపోటుతో హఠాన్మరణం చెందారు.
ఆరె మరాఠి
ఆరె మరాఠి : బిసి-బి గ్రూప్‌ కులం. ఆరె మరాఠి, మరాఠ (బ్రాహ్మణులు కానివారు), సురభి నాటకాల వాళ్లు. 
సురభి కమలాబాయి, సురభి బాలసరస్వతి ఈ కులం వారే. శతాబ్దాల క్రిందట మహారాష్ట్ర నుంచి వీరి పూర్వీకులు ఆంధ్ర ప్రాంతానికి వలస వచ్చారు. వీరు సంచార జీవులు.
ఎక్కడైనా నాటక ప్రదర్శన ఉంటే పటాలం మొత్తం తరలిపోతారు. రాత్రి పూట ముఖానికి రంగుపూసుకుని వేషం కడతారు. సురభి టైమ్‌ను కచ్చితంగా పాటిస్తుంది అనే గుర్తింపు ఉంది. ప్రేక్షకుల అభిరుచి మేరకు కాలానుగుణంగా చోటుచేసుకుంటున్న పరిణామాలు ఆకళింపు చేసుకుంటూ ఎప్పటికప్పుడు నవ్యతను రంగరించి, సునిశిత హాస్యాన్ని మేళవించి ప్రదర్శించటంలో వీరు దిట్టలు. కనుకనే నేటికీ సురభి కళాకారుల ప్రదర్శన అంటే ప్రాధాన్యతను సంతరించుకొంటోంది. ముదివగ్గుల నుంచి అడ్డాలలో బిడ్డల వరకు ఏదో ఒక పాత్ర పోషిం చాల్సిందే. దశాబ్దాల కిందట బండెనక బండికట్టి పటాలం మొత్తం ఒక గ్రామానికి వెళితే కొన్ని నెలలపాటు అక్కడే ఉండేవారట. ఆ తర్వాత మరో గ్రామం, ఇలా గ్రామాలు పట్టి తిరగటంతో తరతరాలుగా విద్యకు స్థిరనివాసానికి దూరమయ్యారు.
సినిమాలు, టీవీలు, కేబుల్‌ కనెక్షన్‌లు, సిడీలు రావటంతో నాటకాలకు ఆదరణ మరింత తగ్గింది. 35 ఏళ్ల క్రిందట పెద్ద సంఖ్యలో సమాజాలుగా ఉన్న సురభి నేడు ఐదు నాట్యమండలులుగా కుచించుకుపోయింది. స్టూ్స్, డ్రెస్‌ మెటీరియల్‌, మేకప్‌ మెటీరియల్‌ ధర విపరీతంగా పెరిగింది. భారీ సెట్టింగులు, ఇతర సామాగ్రిని తరలించాలంటే లారీ కిరాయి విపరీతంగా పెరిగింది. కనుకనే కళా కారులు బతుకు దెరువు కోసం దారులు వెతుక్కో వాల్సివచ్చింది. అయితే వారు ఎక్కడికి వెళ్లినా కళను మాత్రం విడి చిపెట్టలేదు. మేకప్‌మెన్‌గానో, ఆర్కె స్ట్రాలోనో, కాస్ట్యూమ్స్ సరఫరాలోనో ఉండి సేవలంది స్తున్నారు. ఇప్పటికీ టివీ, సినీ రంగంలో వీరి పాత్ర స్పష్టంగా నిపిస్తోంది. తోలుబొమ్మలాట తోలు బొమ్మలాట కళాకా రులు కూడా ఈ కులంలోని వారే. తోలుబొమ్మలాటకు కావలసిన చర్మం, రంగులు అన్నీ వీరే సమకూర్చుకుంటారు. తోలుబొమ్మలాట ద్వారా రామాయణం, మహాభారతంలోని ఏ అంశాన్ని ప్రదర్శించినా రోమా లు నిక్కబొడవాల్సిందే. అంత హృద్యంగా బొమ్మలు వేయటంతోపాటు, వాటినే ఆడించి రక్తి కట్టిస్తారు. ప్రదర్శనలో అవి దెబ్బతింటే క్షణాలలో వాటిని రిపేర్‌ చేయగల సత్తా కూడా వీరిలో ఉంది.
గత ఏడాది వరకు వీరు అగ్రకులాలుగా పరిగణించ బడటంతో ఎటువంటి రిజర్వేషన్లు లేకపోయాయి. ఆరె మరాఠిలను ఎస్.టి.లలో చేర్చాలని, తమ కులానికి ప్రత్యేకంగా ఆడిటోరియం వసతి కల్పించి ఇచ్చి ప్రోత్సాహించాలని వీరు కోరుతున్నారు.