పాయిజన్ ఐవీ
"టాక్సికోడెండ్రన్ రాడికన్స్" (పాయిజన్ ఐవీ (విషపు మొక్క) ; పురాతన పర్యాయపదాలు "రస్ టాక్సికోడెండ్రన్" , "రస్ రాడికన్స్" ) అనేది అనకార్డియేసి కుటుంబానికి చెందిన ఒక మొక్క. ఇది ఒక కలుపు మొక్క మాదిరిగా పెరిగే తీగ. దీనికి విషపూరిత రసాయన చమురును ఉత్పత్తి చేసే గుణం ఉంటుంది. ఇది ఎక్కువ మందిలో చర్మరోగాన్ని కలిగించే విధంగా పుండు ఏర్పడటానికి కారణమవుతుంది. సాంకేతికంగా, [[విషపూరిత రసాయన చమురు ప్రేరేపిత స్పర్శ చర్మ [[శోధం]] గా దీనిని పేర్కొనవచ్చు. అయితే ఇది ఒక నిజమైన [[మొక్క]] ("ప్రాచీనకాలపు కలప తీగలు" ) కాదు.
పాయిజన్ ఐవీ ఎక్కువగా కెనడా మేరిటైమ్ ప్రావిన్సులు, క్యూబెక్ మరియు ఒంటారియో, ఉత్తర డకోటా మినహా పశ్చిమ నార్త్ అమెరికా యొక్క తూర్పు భాగాన ఉన్న అన్ని U.S. రాష్ట్రాలు, అదే విధంగా మెక్సికో చుట్టుపక్కల పర్వత ప్రాంతాలు
([[మధ్య మెక్సికో భారతీయులు]] అనే పదం చూడండి) సహా ఉత్తర అమెరికాలో ఎక్కువగా పెరుగుతుంది. ఇది సాధారణంగా కలప ఎక్కువగా పెరిగే ప్రాంతాలు మరియు ప్రత్యేకించి, గట్టు అంచు ప్రాంతాల్లో పెరుగుతుంది. కొండ ప్రాంతాలు, బయట పొలాలు మరియు బురద ప్రాంతాల్లోనూ పెరుగుతుంది. ఇది కొంత వరకు రంగును నిలుపుకునే గుణం కలిగి ఉన్నప్పటికీ, ఇది ఒక [[అటవీ]] [[ప్రాంత]] మొక్కగా ఎదుగుతుంది. ఈ మొక్క సాధారణంగా న్యూ ఇంగ్లాండ్‌‌లోని ఉపపట్టణ మరియు పట్టణ, మిడ్‌-అట్లాంటిక్ మరియు ఆగ్నేయ అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాల్లో విస్తారంగా కనిపిస్తుంది. పాయిజన్ ఐవీ మాదిరిగా కనిపించే [[పాయిజన్‌-ఓక్‌]] మరియు [[టాక్సికోడెంట్రన్ రిడ్బర్గీ]] మొక్కలు ఎక్కువగా పశ్చిమ నార్త్ అమెరికా ప్రాంతంలో ఎదుగుతాయి. వివిధ ప్రాంతాల్లో ఎత్తుల స్థాయి మారినప్పటికీ, పాయిజన్ ఐవీ ఎత్తైన ప్రాంతాల్లోనే చాలా అరుదుగా పెరుగుతుంది. ఈ మొక్కలు ఒక పొద మాదిరిగా [[భూఉపరితలం]] ఎత్తుకు లేదా పలు ఆధారాల సాయంతో తీగ మాదిరిగా అల్లుకుపోతూ, సుమారు కొంత ఎత్తు వరకు పెరుగుతాయి. స్థిరమైన ఆధారాలతో పెరిగే పురాతన తీగలు సమీపంలోని కొమ్మలపై అల్లుకుంటాయి. ప్రాథమికంగా అది చెట్టు శాఖలపై గజిబిజిగా అల్లుకుంటుంది.
[[ఎడారి]] లేదా [[నిస్సార]] ప్రాంతాల్లో ఇది పెరగకపోయినా, దీనికి ప్రత్యేకించి [[తడినేల]] అంత అనువు కాదు. ఇది పలు రకాల [[నేల]]ల్లోనూ పెరుగుతుంది. అలాగే [[నేల pH]] 6.0 (ఆమ్ల సంబంధమైనది) నుంచి 7.9 (పరిమిత క్షారం) వరకు ఉండాలి. ఇది నియమిత కాల [[వరదల]]కు గురయ్యే లేదా [[ఉప్పు]] నీటి ప్రాంతాల్లోనూ పెరుగుతుంది.
ఇది [[ఐరోపావాసులు]] నార్త్ అమెరికాలో తొలుత ప్రవేశించినప్పటి కంటే ప్రస్తుతం సర్వసాధారణమైపోయింది. అటవీ, నిరుపయోగ భూమికి ఆనుకుని జరిగే రియల్ ఎస్టేట్ అభివృద్ధి అనేది "[[తీరప్రాంత ప్రభావాల]],"కు దారితీస్తుంది. ఫలితంగా అటువంటి ప్రదేశాల్లో పాయిజన్ ఐవీ విస్తారమైన, కోమలమైన సమూహంగా ఎదుగుతుంది. దీనిని [[హానికర కలుపుమొక్క]]గా మిన్నెసోటా మరియు మిచిగాన్ వంటి U.S. రాష్ట్రాలు మరియు కెనడాకి చెందిన [[ఒంటారియో]]లో పేర్కొనడం జరిగింది.
పాయిజన్ ఐవీ మరియు దానికి సంబంధించిన ఇతర మొక్కలు నిజానికి ఐరోపాలో అస్సలు తెలియదు. US మరియు కెనడాలకు వెళ్లే పలువురు ఐరోపావాసులు ఆయా ప్రాంతాల్లో అలాంటి హానికర మొక్క పెరుగుతుండటం పట్ల ఆశ్చర్యం వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
[[File:Poison ivy vine.jpg|right|thumb|ఎరుపు రంగు "గుబురు వేర్లు" కలిగిన పాయిజన్ ఐవీ (దీని యొక్క ఆకులు, తీగలు మానవులపై విపరీతమైన విష ప్రభావం చూపుతాయి)]]
పాయిజన్ ఐవీ యొక్క [[పతయాళు]] [[ఆకులు]] [[బాదాము]] ఆకృతిలో మూడు [[కరపత్రా]]లను కలిగిన [[త్రిపత్రం]]. పాయిజన్ ఐవీ ఆకు యొక్క వర్ణం లేత ఆకుపచ్చ (సాధారణంగా లేత ఆకులు) నుంచి ముదురు ఆకుపచ్చ (ముదిరిన ఆకులు) వరకు ఉంటుంది. [[రాలిపోయే]]టప్పుడు నిగనిగలాడే ఎరుపు రంగులోకి మారుతుంది. కానీ తొలుత పింగళ వర్ణంలోనూ, ముదిరినప్పుడు ఆకుపచ్చ రంగులోనూ, రాలిపోయేటప్పుడు ఎరుపు, నారింజ లేదా పసుపు రంగులోకి మారుతుందని మరికొందరు చెబుతున్నారు. అయితే ముదురు ఆకుల కరపత్రాలు (చిన్న ఆకులు) కొంత వరకు మెరుస్తూ ఉంటాయి. కరపత్రాలు సుమారు 3 నుంచి 12 cm, అరుదుగా 30 cm పొడవు కలిగి ఉంటాయి. ప్రతి కరపత్రం అంచు వెంట కొన్ని లేదా అసలు రంపపు పళ్లు ఉండదు. అయితే దాని ఉపరితలం మాత్రం నునుపుగా ఉంటుంది. కరపత్ర సమూహాలు తీగపై [[ప్రత్యామ్నాయం]]గా ఉంటాయి. దీనికి ఎలాంటి ముళ్లూ ఉండవు. ఒక చెట్టు కొమ్మపై అల్లుకునే తీగలు పైకి ఎగబాకే అసంఖ్యాక వేర్ల ద్వారా దృఢంగా ఉంటాయి. తీగల నుంచి [[అబ్బురపు వేళ్ళు]] పుడుతాయి. లేదంటే ఈ మొక్క [[వేరు]]ల లేదా [[వేరు శిఖరభాగా]]ల నుంచి విస్తరించగలదు. పాయిజన్ ఐవీ యొక్క తెల్లటి పాలు గాలి తగలడంతో నల్లబడుతుంది.
పాయిజన్ ఐవీ [[నిశ్చలంగా]] మరియు [[పునరుత్పత్తి]] రెండింటి పరంగా విస్తరిస్తుంది. [[ఏకలింగక]] మొక్కయైన ఇది మే, జులై మధ్య చిగురిస్తుంది. పసుపు లేదా ఆకుపచ్చ-తెలుపు వర్ణ పుష్పాలు సాధ్యమైనంత వరకు కనిపించవు. ఇవి ఆకుల పైభాగాన గుచ్ఛాలలో సుమారు 8 cm వరకు ఉంటాయి. రేగిపండు మాదిరి పండు, [[టెంకె పండు]] బూడిద-తెలుపు వర్ణంతో ఆగస్టు-నవంబరు మధ్య పక్వం చెందుతుంది. ఈ పండ్లు చలికాలంలో కొన్ని పక్షులు మరియు ఇతర జంతువులకు ఆహారంగా ఉపయోగపడుతాయి. విత్తనాలు [[ప్రధానంగా జంతువుల చేత వెదజల్ల]]బడతాయి. జంతువుల జీర్ణ ప్రక్రియ అనంతరం బయటకు విసర్జించబడినప్పటికీ, అవి మొలిచే సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంటాయి.
ఈ కింది మూడు లక్షణాలు వివిధ పరిస్థితుల్లో పాయిజన్ ఐవీని గుర్తించడానికి తగినవిగా చెప్పవచ్చు. (a) మూడు కరపత్రాల సమూహం (b) ప్రత్యామ్నాయ పత్ర అమరిక మరియు (c) ముళ్లులు లేకపోవడం. ఇదే విధమైన వివరణ పలు ఇతర మొక్కలకు కూడా వర్తించే అవకాశమున్నప్పటికీ, పాయిజన్ ఐవీని గుర్తించలేని వారు ఈ రకమైన లక్షణాలు ఉన్న మొక్కను తెలివిగా దూరం చేయడం మంచిది. ఆకులు చిరిగిపోవడం, ఆకులు లేని చలికాలంలో దీనిని గుర్తించడం అనుభవజ్ఞులకు కూడా కష్టమవుతుంది. పర్యావరణ సంబంధిత మరియు /జన్యుపరమైన అంశాల కారణంగా ఇవి అసాధారణ రీతిలో పెరుగుతాయి.
పాయిజన్ ఐవీ లాక్షణిక ఆకృతికి సంబంధించి [[జ్ఞాపకం]] పెట్టుకోదగిన పలు ప్రాసలు:
!" చెట్లపై కనిపించే పాయిజన్ ఐవీ తీగలకు బొచ్చుగల "రాగుల" ఆకారం ఉంటుంది. చెట్లు ఎక్కేవారిని ఈ ప్రాసలు పాయిజన్ ఐవీని గుర్తించి, జాగ్రత్తగా వ్యవహరించమని సూచిస్తుంది.
పాయిజన్ ఐవీ వల్ల ఏర్పడే దుష్పరిణామం [[విషపూరిత రసాయన చమురు ప్రేరేపిత స్పర్శ చర్మ శోధం]] అనేది [[ఎలర్జీ]]గా చెప్పబడుతుంది. సుమారు 15% నుంచి 30% మంది ఎలర్జీబారిన పడలేదు. అయితే విషపూరిత రసాయన చమురుకు మళ్లీ మళ్లీ లేదా మరింత నిర్జలీకరణ వల్ల ఎక్కువ మంది ఎలర్జీకి గురయ్యే ప్రమాదముంటుంది. దీని ప్రతిచర్య కారణంగా [[ఎనాఫిలాక్సిస్‌ (అమితమైన ఎలర్జీ)]]కు గురవుతారు.
[[File:Poison ivy-roadside.jpg|left|thumb|రోడ్డు పక్కన ఉన్న పాయిజన్ ఐవీ]]
విషపూరిత రసాయన చమురు ఒంటిపై అంటుకున్న ప్రదేశంలో విపరీతమైన దురద పుడుతుంది. తద్వారా గాయం ఎరుపు రంగులోకి మారి మంట పుట్టడం లేదా వర్ణరహిత దద్దుర్లు ఏర్పడతాయి. చివరకు [[పుండ్లు]] ఏర్పడుతాయి. ఇలా ఏర్పడిన పుండ్లకు [[కెలామైన్]] లోషన్ ద్వారా చికిత్స చేయవచ్చు. సాంప్రదాయ మందులు సమర్థవంతంగా పనిచేయడం లేదని ఇటీవల పలు అధ్యయనాలు పేర్కొన్నప్పటికీ, [[బరో సొల్యుషన్‌]] గుడ్డలు లేదా చికాకు నుంచి విముక్తి పొందే విధంగా స్నానాల ద్వారా కూడా దీని నుంచి ఉపశమనం పొందవచ్చు. దురదలు తగ్గడానికి వైద్యుడు సిఫారసు చేయని మందులు లేదా సాధారణంగా ఓట్ ధాన్యపు స్నానాలు మరియు బేకింగ్ సోడా వంటి పద్ధతులను పాయిజన్ ఐవీ చికిత్సకు డెర్మటాలజిస్టులు (చర్మవ్యాధి నిపుణులు) ప్రస్తుతం సిఫారసు చేస్తున్నారు. పలు సందర్భాల్లో పుండ్ల నుంచి చీము కారుతుంటుంది. దానికి [[కోర్టికోస్టెరాయిడ్లు]] తగిన చికిత్స.
[[File:Urushiol induced contact dermatitis.jpg|right|thumb|పాయిజన్ ఐవీ తగలడం వల్ల ఏర్పడిన పుండ్లు]]
దద్దుర్ల వల్ల ఏర్పడిన గాయాల (పొక్కుల) నుంచి కారే చీము విషంగా వ్యాపించదు. దద్దుర్లు వ్యాపిస్తున్నట్లు కనిపించడం కొన్ని భాగాల్లో విష పదార్థం ఎక్కువగా అంటుకుందన్న విషయాన్ని తెలియజేస్తుంది. అక్కడ ఇతర భాగాల్లో కంటే వెంటనే ఎక్కువ దురద పుడుతుంది. లేదంటే, విషం విస్తరించిన వస్తువులను తగలడం వల్ల దురద ప్రభావం కలుగుతూనే ఉంటుంది. రక్తనాళాల వల్ల ఏర్పడిన పొక్కులు మరియు చీము ఖాళీలను ఏర్పరచడం మరియు చర్మం ద్వారా ద్రవాన్ని బయటకు పంపుతుంది. ఒకవేళ చర్మం చల్లగా ఉంటే, నాళాలు బిగుతుగా మారి, కారడం తగ్గుతుంది. పాయిజన్ ఐవీని మండించడం ద్వారా వచ్చిన పొగను పీల్చినట్లయితే, దద్దుర్లు ఊపిరితిత్తుల అమరికపై ఏర్పడుతాయి. ఫలితంగా విపరీతమైన నొప్పి మరియు ప్రమాదకర శ్వాససంబంధ సమస్య కూడా తలెత్తవచ్చు. పాయిజన్ ఐవీని తింటే, ఆహార నాళం, శ్వాసనాళం, మూత్రపిండాలు లేదా ఇతర అవయవాలు చెడిపోయే ప్రమాదముంది. పాయిజన్ ఐవీ వల్ల ఏర్పడిన దద్దుర్లు ఒకటి నుంచి రెండు వారాల్లో తగ్గిపోతాయి. అయితే అది కఠిన పథ్యం మరియు చికిత్సపై ఆధారపడి ఉంటుంది. కొన్ని ప్రత్యేక సమయాల్లో, పాయిజన్ ఐవీ ప్రభావం కారణంగా ఆసుపత్రిపాలయ్యే అవకాశముంటుంది.
విషపూరిత రసాయన చమురు ప్రభావం పలు ఏళ్ల వరకు పనిచేస్తూనే ఉండొచ్చు. కాబట్టి, రాలిన ఆకులను లేదా తీగలను పట్టుకోవడం ఒక విధంగా దాని ప్రభావానికి గురయ్యే ప్రమాదముంటుంది. అదనంగా, మొక్క నుంచి చమురు ఇతర వస్తువుల (పెంపుడు జంతువలు వంటివి)పై పడటం ద్వారా అది చర్మానికి గనుక అంటుకుంటే దద్దుర్లు వచ్చే అవకాశముంది. చమురు అంటుకున్న దుస్తులు, పరికరాలు మరియు ఇతర వస్తువులను శుభ్రం చేయాలి. లేదంటూ అది వ్యాపించే ప్రమాదముంది.
పాయిజన్ ఐవీ బారిన సులువుగా పడే వారు [[మామిడికాయల]] నుంచి కూడా అదే విధమైన దద్దుర్లను పొందే అవకాశముంది. ఎందుకంటే, మామిడికాయలు కూడా పాయిజన్ ఐవీ మాదిరిగానే ఒకే కుటుంబానికి ([[అనాకార్డియాసియా]])చెందినవే. 
మామిడి చెట్టు మరియు మామిడికాయల నుంచి కారే స్రావానికి (రసు)విషపూరిత రసాయన చమురు వలే రసాయన ప్రభావం ఉంటుంది.
అదే విధమైన ప్రభావాలు ఫ్రాగ్రంట్ సుమాక్ "రస్ అరోమాటికా" లేదా [[జపనీస్ లాకెర్ ట్రీ]] సంబంధిత మొక్కలతో స్పర్శ కారణంగా కలిగినట్లు సందర్భోచితంగా పేర్కొనబడ్డాయి.
[[వర్గం:అనకార్డియేసి]]
[[వర్గం:ఔషధ మొక్కలు]]
[[వర్గం:విషపూరిత మొక్కలు]]