దక్షిణ 24 పరగణాలు
పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్ర 20 జిల్లాలలో దక్షిణ 24 పరగణాలు జిల్లా (బెంగాలీ:দক্ষিণ চব্বিশ পরগণা জেলা) ఒకటి. అలిపోర్ పట్టణం జిల్లా కేంద్రంగా ఉంది. జిల్లకు ఒకవైపు కొలకత్తా నగరప్రాంతాలు మరొక వైపు రెవెన్యూ గ్రామాలు ఉన్నాయి. అత్యంత అధిక జనసంఖ్య కలిగిన భారతీయ జిల్లాలలో ఇది 6 వ స్థానంలో ఉంది.
ఒకప్పుడు మహారాజా ప్రతాపాదిత్య మరియు విక్రమాదుత్యాలకు ధుమఘాట్ రాజధానిగా ఉంటూ వచ్చింది. తరువాత అది ఈశ్వరీపూర్‌గా ( మూలం జెషోఋఏశ్వర్) మార్చబడింది. 
భారతదేశంలోని మొగల్ సామ్రాజ్యానికి వ్యతిరేకంగా మహారాజా ప్రతాపాదిత్య దక్షిణబెంగాలుకు (ఉత్తరంలో జెస్సోర్, ఖుల్నా, దక్షిణంలో సునదర్బన్, బే ఆఫ్ బెంగాల్, తూర్పులో బరిసల్ మరియు పశ్చిమంలో గంగానది ) స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించాడు.
మహారాజా ప్రతాపాదిత్య జషోరేశ్వరి కాలి ఆలయాన్ని నిర్మించాడు. ఈశ్వరీపూర్ వద్ద ఉన్న చందా భైరబ్ మందిర్ (పిరమిడ్ ఆకార ఆలయం) సేనా పాలనా కాలంలో నిర్మించబడింది. మొగల్ పాలనా సమయంలో బంషీపూర్ వద్ద నిర్మించబడిన " ఐదు గోపురాల టంగా మసీదు ", 1593లో మహారాజా బంగ్షిపూర్ వద్ద నిర్మించిన 2 పెద్దవి 4 చిన్న గోపురాలతో నిర్మించబడిన హమ్మంఖానా, కాంపూర్ వద్ద ఉన్న జహాజ్ఘటా రేవు జిల్లాలోని ప్రధానమైన నిర్మాణాలుగా గుర్తించబడుతున్నాయి. 
జెసోర్ రాజు ప్రతాపాదిత్య అలాగే బెంగాల్ బారా- భూయుయాన్లలో ఒకడు. 17వ శతబ్ధంలో ప్రతాపాధిత్య మొగల్ చక్రవర్తుల సైన్యాలతో పోరాడాడు. ఆయన తండ్రి శ్రీహరి (శ్రీధర్) కాయస్తుడు. దావూద్ ఖాన్ కర్రాని ఆస్థానంలో పలుకుబడి కలిగిన అధికారిగా ఉండేవాడు. దావూద్ పతనం తరువాత ఆయన ప్రభుత్వ ఖజానాతో పారిపోయాడు. 1574లో కుల్నా జిల్లాకు దక్షిణంగా చిత్తడి భూములలో శ్రీహరి స్వయంగా రాజ్యాన్ని స్థాపించి మహారాజా బిరుదును స్వీకరించాడు. 1574లో మహారాజా శ్రీహరి తరువాత ఆయన తనయుడు మహారాజ పదవిని స్వీకరించాడు. బహరుస్థాన్ యాత్రికుడు అబ్దుల్ లతీఫ్ మరియు సమకాలీన రచయుతలు అందరూ ప్రతాపాదిత్య శక్తిసామర్ధ్యాలకు, ఆయన రాజకీయ ఔన్నత్యానికి, వస్తు సంపదకు మరియు బలమైన యుద్ధనౌకా సామర్ధ్యానికి సాక్ష్యంగా నిలిచారు. ప్రస్తుత గ్రేటర్ జెస్సోర్, ఖుల్నా మరియు బారిసల్ జిల్లాలు ఒకప్పటి మహారాజా ప్రతాపాదిత్య రాజ్యంలో భాగంగా ఉండేది. ఆయన జమునా మరియు ఇచ్చామతీ నదుల సంగమస్థానంలో వ్యూహాత్మకంగా ధూంఘాట్‌ను తన రాజధానిగా చేసుకుని పాలన సాగించాడు.
బెంగాల్ జమీందార్లలో ఒకరైన ప్రతాపాధిత్య మొదటగా ఇస్లాం ఖాన్ చిస్తి వద్దకు విలువైన కానుకలో దూతను పంపాడు. మొగలు ప్రభుత్వ అనుకూలత కొరకు చేసిన ఈ ప్రయత్నం ఫలితంగా 1609లో ఆయన సుబేదార్ అయ్యాడు. ముసాఖానుకు వ్యతిరేకంగా సాగించే పోరులో సైనికసహాయం మరియు ఇతరసేవలు అందిస్తానని ప్రతాపాధిత్య ఇస్లాం ఖాన్ చిస్తికు మాట ఇచ్చాడు. 
అయినా ఆ మాట మాత్రం నిలువలేదు. ప్రతాపాధిత్య విశ్వసరాహిత్యానికి దండనగా ఘియాస్ ఖాన్ ఆధిపత్యంలో బృహత్తర దాడిసల్పి ఈ ప్రాంతాన్ని స్వాధీనపరచుకున్నారు. తరువాత జమున మరియు ఇచ్చామతి నదీ సంగమంలో ఉన్న ఈ ప్రాంతానికి 1611 సల్కా అని నామకరణం చేయబడింది. తరువాత ప్రతాపాదిత్య ఫెరింగ్స్, ఆఫ్గనీయులు మరియు పఠానుల సాయంతో బలమైన సైన్యాలను ఏర్పరచుకున్నాడు. ఆయన పెద్దకుమారుడు ఉదయాదిత్య సల్కా వద్ద సహజసిద్ధమైన సరిహద్దులలో నిర్భేద్యమైన కోటను నిర్మించాడు. తరువాత జరిగిన యుద్ధంలో ఉదయాదిత్య 
సైన్యం ముందుగా విజయపథంలో సాగినప్పటికీ తరువాత సామ్రాజ్యానికి చెందిన సైన్యం ఉదయాదిత్య సైన్యంలో ఐకమత్యాన్నీ మరియు క్రమశిక్షణను చెడగొట్టి ఉదయాఫిత్యపై విజయం సాధించాయి. నిస్సహాయుడైన ఉదయాదిత్య తండ్రితో కోటను విడిచి పారిపోయాడు. తరువాత జమాల్ఖాన్ కోటను ఖాళీ చేసి ఉదయాదిత్యను అనుసరించాడు.
కాగర్ఘాట్ కాలువ మరియు జమునా నది సంగమంలో ప్రతాపాదిత్య రెండవసారి పోరాటం చేయడానికి సిద్ధం అయ్యాడు. అక్కడ ఆయన వ్యూహాత్మకంగా పెద్ద కోటను నిర్మించి తనకు అనుకూలంగా పెద్ద సైన్యాన్ని సమకూర్చుకున్నాడు. 1612లో ప్రతాపాదిత్య మీద దాడిచేసి ఆయనను కోటలో నిర్భంధించారు. తరువాత చక్రవర్తి సైన్యం జెస్సోరును పూర్తిగా ఓడించి కోటను స్వాధీనం చేసుకుని ప్రతాపాదిత్యను బంధీకృతుని చేసాయి. గియాస్‌ఖాన్ ప్రతాపాదిత్యను ఢాకాలో ఉన్న ఇస్లాం ఖాన్ వద్దకు తీసుకువెళ్ళాడు. ఇస్లాం ఖాన్ జెస్సోర్ రాజును బంధించి జెస్సోర్ రాజ్యాన్ని స్వాధీనపరచుకున్నాడు. తరువాత ప్రతాపాదిత్య ఢాకాకారాగారంలో చాలాకాం ఉన్నడు. తరువాత ప్రతాపాదిత్య చివరిదశ తెలియనప్పటికీ ఢిల్లీకి వెళ్ళేదారిలో వారణాశి వద్ద మరణించినట్లు భావిస్తున్నారు
వ్యవసాయం, పరిశ్రమ మరియు మత్యపరిశ్రమ జిల్లాలో ఉన్నతస్థాయిలో ఉన్నాయి. జిల్లా పశ్చిమ భూభాగం భారతీయ ప్రత్యేక ఆర్థిక భూభాగం జాబితాలో చేర్చబడింది. ఈ జాబితాలో వివిధ రకాల పరిశ్రమలు చేర్చబడ్డాయి. 2006లో పంచాయితీ మంత్రిత్వశాఖ దక్షిణ 24 పరగణాలు జిల్లాను భారతీయ అత్యంత వెనుకబడిన జిల్లాలల ఒకటిగా గుర్తించింది.
జిల్లా 5 ఉపవిభాగాలు ఉన్నాయి:- అలిపోర్ సర్దార్, బరుయీపూర్, కన్నింగ్, డైమండ్ హార్బర్ మరియు కాక్‌ద్వీప్.
అలిపోర్ జిల్లాకు కేంద్రగా ఉంది. జిల్లాలో 33 పోలీస్ స్టేషన్లు, 29 డెవెలెప్మెంటు బ్లాకులు, 7 పురపాలకాలు, 312 గ్రేమపంచాయితీలు ఉన్నాయి.
సునర్బన్ ప్రాంతంలో 13 కమ్యూనిటీ డెవెలెప్మెంట్లు ( సాగర్, నంఖానా, కాక్‌ద్వీప్, పాథర్ప్రతిమ, కుల్తి, మథురాపుర్ -1, మథురాపూర్ -2, జాయ్నగర్-1, జాయ్నగర్-2, కన్నింగ్-1, కన్నింగ్-2, బసంతి మరియు గోస్బా ) ఉన్నాయి. జిల్లాలో 37 ద్వీపాలున్నాయి. పూరపాలకాలే కాక ఒక్కొక ఉపవిభాగంలో గ్రామీణ ప్రాంతాలు మరియు పట్టణాలు కలిగిన కమ్యూనిటీ డెవెలెప్మెంటు బ్లాకులు ఉన్నాయి. మొత్తంగా జిల్లాలో 21 నగరప్రాంతాలు, 7 పురపాలకాలు మరియు 14 పట్టణాలు ఉన్నాయి.
అలిపోర్ సాదర్ ఉపవిభాగం 3 మునిసిపాలిటీలు మరియు 2 కమ్యూనిటీ డెవెలెప్మెంటు బ్లాక్‌లు ఉన్నాయి.
బరుయీపుర్ ఉపవిభాగం 3 పురపాలకాలు మరియు 7 కమ్యూనిటీ డెవెలెప్మెంటు బ్లాకులు ఉన్నాయి.
కానింగ్ ఉపవిభాగంలో 4 కమ్యూనిటీ డెవెలెప్మెంటు బ్లాకులు ఉన్నాయి. నగరప్రాంతాలు లేవు.
డైమండ్ హార్బర్ ఉపవిభాగంలో డైమండ్ హార్బర్ పురపాలకం మరియు 9 కమ్యూనిటీ డెవెలెప్మెంటు బ్లాకులు ఉన్నాయి..
కక్‌ద్వీప్ ఉపవిభాగం కమ్యూనిటీ డెవెలెప్మెంటు బ్లాకులో 4 గ్రాపంచాయితీలతో కూడిన గ్రామీణ ప్రాంతాలున్నాయి.
జిల్లాలో పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలు ఉన్నాయి.
Based on the 1991 census, the district was divided into thirty-two assembly constituencies:
ధకురియా.
పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్ర నియోజకవర్గాల 2008లో పునర్విభజన తరువాత జిల్లా 31 శాసనసభ నియోజకవర్గాలున్నాయి. వీటిలో తూర్పు బరుయీపూర్, బసంతి, బిష్ణుపూర్, పశ్చిమ కన్నింగ్, గోసబా, కుల్తలి, జయ్నగర్, తూర్పు మాగ్రాహత్ మరియు మందిర్బజార్ నియోజక వర్గాలు షెడ్యూల్డ్ కులాలు (ఎస్సీ) మరియు షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగలకు ప్రత్యేకించబడ్డాయి.
**కొలకత్తా నియోజకవర్గాలు.
1984లో దక్షిణ 24 పరగణాలు జిల్లాలో 1330 చ.కి.మీ వైశాల్యంలో " సుందర్బన్ నేషనల్ పార్క్ " ఏర్పాటుచేయబడింది. ఈ జిల్లా ఈ పార్కును ఉత్తర 24 పరగణాలు జిల్లాతో పంచుకుంటుంది. అంతేకాక జిల్లాలో 4 వన్యప్రాణి అభయారణ్యాలు ఉన్నాయి:- హాలిడే హైలాండ్ వన్యప్రాణి అభయారణ్యం, లోథియన్ ఐలాండ్ వన్యప్రాణి అభయారణ్యం, లోథిన్ ఐలాండ్ వన్యప్రాణి అభయారణ్యం, నరేంద్రపూర్ వన్యప్రాణి అభయారణ్యం మరియు సజ్నాఖలి వన్యప్రాణి అభయారణ్యాలు ఉన్నాయి.
సుందర్బన్ ఒకప్పుడు గంగానది మైదాన దిగువన ఉన్న విస్తారమైన అరణ్యం మరియు ఉప్పునీటి చిత్తడి భూమిగా ఉండేది. ఈ ప్రాంతం ఉత్తర దిశలో బంగాళాఖాతం వెంట హుగ్లీ నది (ముఖద్వారం భారతదేశం) వరకు 260.కి.మీ.పొడవున ఉంది. ఈ ప్రాంతానికి తూర్పు భూభాగంలో మేఘనా నది (ముఖద్వారం బంగ్లాదేశ్) ఉన్నాయి. ఈ ప్రాంతం మొత్తం వైశాల్యం 100-130 చ.కి.మీ ఉంది. నదీ ముఖద్వారాలు కొండచరియలు, పలు కాలువలతో నిండిన చదునైన చిత్తడి నేలలు మరియు దట్టమైన అరణ్యాలతో నిండి ఉంది. ఈ సహజమైన సౌందర్యం కారణంగానే ఈ ప్రదేశానికి సుందర్బని అని పేరు వచ్చి ఉండవచ్చు. ఈ చిత్తడినేలలలో ఉష్ణమండల వర్షారణ్యం దట్టంగా వ్యాపించి ఉంది. దక్షిణంలో వన్యమృగాలు మరియు మొసళ్ళు నివసిస్తుంటాయి కనుక ఈ ప్రాంతంలో మానవనివాసాలు ఉండవు. బెంగాల్ పులుల చివరి అభయారణ్యం ఇదే. సారవంతమైన ఉత్తరప్రాంత వ్యవసాయ భూములలో వరి, చెరుకు, కొయ్య మరియు వక్క తోటలు ఉన్నాయి.
ఈ ప్రాంతం పశువుల పెంపకానికి అనుకూలమైనది. గొర్రెలు, చినీ హాన్లు మరియు మస్క్వీ బాతులు పెంచుతూ ఉంటారు. గరోల్ గొర్రెలను ప్రొజెనిటర్ మరియు బురూల షీప్ అంటారు. అయినప్పటికీ 
విలువైన దని ఉన్నిని స్థానికులు ఇంకా గుర్తించలేదు. బఖ్ఖలి రిసార్టులు క్రమంగా ప్రాముఖ్యత సంతరించుకుంటున్నాయి. కొలకత్తా నుండి ఇక్కడకు ప్రయాణవసతులు మెరుగుపరచబడ్డాయి. సుందర్బన్ అరణ్యాలు మరియు చిత్తడి నేలలు పలు జంతుజాతులకు నివాసయోగ్యంగా ఉంది. ప్రపంచంలో ప్రఖ్యాతి చెందిన బెంగాల్ పులులకు సునర్బన్ పుట్టిల్లు. ఈ ప్రాంతపు నదీ ముఖద్వారాలు మొసళ్ళకు నివాసయోగ్యాలుగా ఉన్నాయి. ఇక్కడ పలు ప్రాంతాలలో బోటు టూర్లు ఏర్పాటు చేస్తుంటారు. యునెస్కో ఈ ప్రాంతాన్ని ప్రపంచ వారసత్వసంపదగా ప్రకటించింది.