పరిపాలన
పరిపాలన (Governance) అనేది పాలించడం యొక్క ఒక కార్యకలాపము. అది "ఆశించే వాటిని " నిర్వచించే వాటికి సంబంధించిన నిర్ణయములకు సంబంధించినది, అధికారమును ఇచ్చేది లేదా పనితీరు సరిగ్గా ఉందో లేదో సరి చూసేది. దీనికి ప్రత్యేకముగా ఒక పద్ధతి ఉంటుంది లేదా ఏదైనా నిర్వహణ యొక్క ప్రత్యేకమైన భాగము లేదా నాయకత్వములో భాగముగా కానీ ఉంటుంది. కొన్నిసార్లు ప్రజలు ఈ పద్ధతులను మరియు వ్యవస్థలను నిర్వహించడానికి ఒక ప్రభుత్వమును ఏర్పరుస్తారు.
వ్యాపార పరముగా చూస్తే లేదా లాభాపేక్ష లేని సంస్థలలో, గవర్నెన్స్ అనేది అనుకూలమైన నిర్వహణకు సంబంధించినది, ఏకమైన విధానములు, మార్గదర్శకత్వము, పద్ధతులు మరియు బాధ్యత ఇవ్వబడిన దాని గురించి నిర్ణయాధికారములను కలిగి ఉంది. ఉదాహరణకు, ఏకీకృతమైన స్థాయిలో నిర్వహణ అనేది రహస్యములపై పాలసీలను తయారు చేయడము, సంస్థ అంతర్గత పెట్టుబడి మరియు సమాచారము యొక్క వాడుక గురించి ఉంటుంది.
"గవర్నెన్స్" అనే పదమును గవర్న్మెంట్ నుంచి వేరుగా చూడడము- "ఒక" "గవర్న్ "మెంట్" " చేసే పనిని " గవర్నెన్స్" అని అంటారు. అది ఒక జియో-పొలిటికల్ (ఆ ప్రాంతమునకు చెందిన రాజకీయ ప్రభుత్వము) (దేశము-రాష్ట్రము) కావచ్చును, ఒక ఏకీకృతమైన ప్రభుత్వము (వ్యాపార సంస్థ), ఒక సోషియో-పొలిటికల్ ప్రభుత్వము (తెగ, కుటుంబము, మొదలైనవి), లేదా వేరే ఏ రకమైన ప్రభుత్వము అయినా కావచ్చును. కానీ పరిపాలన అనేది నిర్వాహకుల యొక్క అధికారము మరియు విధానముల కదలికలు ఉన్న అభ్యాసము, అదే ప్రభుత్వము (సాధారణముగా, కలిసి కట్టుగా) వాటిని చేసే పనిముట్టు వంటిది. గవర్న్మెంట్ అనే పదము వాడుకలో గవర్నెన్స్ అనే అర్ధం వచ్చేలా ఇలా కెనడియన్ లక్ష్యము తెలిపే ప్రకటన "శాంతి, ఆజ్ఞ మరియు "మంచి గవర్న్మెంట్" "లో లానే వాడుతున్నారు.
"గవర్నెన్స్" అనే పదము గ్రీక్ క్రియా పదము అయిన κυβερνάω ["kubernáo" ] నుంచి పుట్టింది, దీని అర్ధము "దారి చూపించు " అని మరియు తొలిసారిగా ఉపమానముల జ్ఞానములో ప్లేటో చే వాడబడింది. అది ఆ తరువాత లాటిన్కు వెళ్ళింది మరియు ఆ తరువాత ఇతర అన్ని భాషలకు పాకింది.
ఒక పద్ధతిగా, పరిపాలన అనేది ఎంత పెద్ద సంస్థలో అయినా పనిచేయవచ్చు, ఒక్క వ్యక్తి నుంచి మొత్తము మానవుల వరకు; మరియు అది ఏ కారణము కొరకైనా అంటే మంచి లేదా చెడు, లాభాపేక్షతో లేదా అలాంటి ఆలోచన లేకుండా అయినా సరే పని చేయవచ్చు. ఒక కారణము కలిగిన లేదా హేతుబద్దమైన పరిపాలన వలన, (కొన్ని కొన్ని సార్లు వేరే వారికి బదులుగా) ఒక సంస్థ అసంబద్దమైన పరిస్థితుల తీరు నుంచి బయటపడి చక్కటి ఫలితములను ఇస్తుంది అని నమ్మకము కలిగి ఉండవచ్చు.
పరిపాలన యొక్క నైతిక మరియు సహజ లక్ష్యము వచ్చేసి అవాంఛనీయమైన చెడును వదిలివేసి చక్కటి మంచి తీరైన పాలన అందించారు అని పాలనలో ఉన్నవారు భావించేలా మంచి పాలన ఉండేలా పనితీరుతో నమ్మకం కలిగించడం. కాబట్టి ఉద్దేశము యొక్క ఆదర్శము వచ్చేసి చక్కటి మంచి పాలన ఏమాత్రం చెడు లేకుండా అందించడమే.
ఒక ప్రభుత్వములో, అంతర్గతముగా ఆధారపడిన పరిపాలించే స్థానములు కలిగి ఉంటాయి మరియు అవి అధికారము కలిగి ఉంటాయి, ముఖ్యముగా నిర్బంధమైన అధికారము కలిగి ఉంటాయి.
ఒక మంచి ప్రభుత్వము, ఈ మంచి ఆలోచనను అనుసరిస్తూ ఉంటుంది, ఇందులో అంతర్గతముగా ఆధారపడిన పరిపాలించే స్థానములను, నిర్బంధమైన అధికారమును కలిగి ఉంటుంది, అవాంఛనీయమైన చెడును వదిలివేసి పాలింపబడిన వారు చక్కటి మంచి తీరైన పాలన అందించారు అని భావించేలా మంచి పాలన ఉండేలా పనితీరుతో నమ్మకం కలిగించడం వంటివి చేస్తుంది, దీని కొరకు వారి ఆకాంక్షలకు తగిన విధముగా నిర్ణయములు తీసుకోవడము, అధికారమును ఇవ్వడము మరియు పనితీరును సరిచేస్తూ ఉండడం వంటివి చేస్తుంటుంది.
రాజకీయములు అనేవి పరిపాలన అనేది జరగడానికి మార్గము మరియు ఒక ఆధారము కల్పిస్తాయి. ఉదాహరణకు, ప్రజలు ఒక రాజకీయ క్రియాకలపము ప్రకారము వారి ఆకాంక్షలను ఎంచుకోవచ్చును; ఒక రాజకీయ కార్యము ప్రకారము వారికి అధికారము ఇవ్వబడవచ్చు, రాజకీయములకు సంబంధించిన ప్రవర్తనను బట్టి వారు పనితీరును న్యాయవిచారణ చేయవచ్చు.
ఈ తీరులో పరిపాలన అంగీకరించడం అనే దానిని, ఒకరు రాష్ట్రములకు, సంస్థలకు, లాభాపేక్ష లేని సంస్థలకు, NGO లకు, భాగస్వామ్యములకు మరియు ఇతర సంఘములకు, ప్రాజెక్ట్–జట్టులకు మరియు మనుష్యులు చేసే మంచి లక్ష్యం ఉన్న ఏ కార్యకలాపమునకు అయినా సరే అన్వయం అయ్యేలా చేయవచ్చు.
ప్రపంచ బ్యాంకు పరిపాలనను ఇలా నిర్వచించింది
ప్రపంచ బ్యాంకు యొక్క వరల్డ్ వైడ్ గవర్నెన్స్ ఇండికేటర్స్ ప్రాజెక్ట్ పరిపాలనను ఇలా నిర్వచించింది
పరిపాలనకు మరొక నిర్వచనము ఇలా ఉంది
ఇంగ్లీష్-మాట్లాడేవారు కొన్నిసార్లు "గవర్నెన్స్" అనే పదమును "గవర్న్మెంట్" అనే పదముతో భ్రమకు గురి అవుతుంటారు.
యునైటెడ్ నేషన్స్ డెవలప్మెంట్ ప్రోగ్రామ్స్ రీజినల్ ప్రాజెక్ట్ ఆన్ లోకల్ గవర్నెన్స్ ఫర్ లాటిన్ అమెరికా ప్రకారము:
పరిపాలన అనే పదము రాజకీయ విధానము యొక్క సూత్రము, ఇది నటీనటుల మధ్య వచ్చే సమస్యలకు పరిష్కారము చూపించడానికి మరియు నిర్ణయమును తీసుకోవడానికి (న్యాయపరముగా)వాడబడేది. ఇది "సంస్థల పనితీరు సరిగ్గా ఉండేలా చూడడానికి మరియు వాటిని ప్రజలు అంగీకరించేలా చేయడం"(ఔరసత్వము)వంటి వాటిని కూడా వివరించడానికి కూడా వాడబడుతుంది. మరియు ఇది ప్రభుత్వము యొక్క ఫలిత ఉత్పాదన శక్తిని అమంత్రణ చేయడానికి కూడా వాడబడుతుంది మరియు అభిప్రాయ సామ్యము యొక్క విజయమును ప్రజాస్వామ్య పద్దతిలో సాధించడానికి (పాల్గొనడం) ఉపయోగపడుతుంది.
కొంతమంది పరిపాలన మరియు రాజకీయములు అనే రెండు విషయముల మధ్య తేడాను బాగా తెలిసేలా చేయమని సలహా ఇస్తారు. రాజకీయములలో ముందు వేరు వేరు ఆలోచనా విధానములు మరియు ఇష్టములు కలిగిన వ్యక్తుల సమూహములు అందరు కలిసి చేసే నిర్ణయములకు వస్తారు, ఇది సాధారణంగా సమూహమును కలిపి ఉంచడము అని అంటారు మరియు అది సామాన్య పాలసీ అని పిలవబడుతుంది. పరిపాలన దృష్టి కోణము నుంచి చూస్తే, ఇవి విరుద్దమైనవి కాకుండా నిర్వహణ మరియు పాలించడంలో పద్ధతి కలిగిన మూలకములను కలిగి ఉంటుంది. అలాంటి ఒక వాదన శాస్త్రీయంగా "రాజకీయాలు" మరియు "నిర్వహణ" ల మధ్య తేడాను ఉన్న తేడాను చక్కగా ఉహించగలుగుతుంది. సమకాలీన పరిపాలన విధానము మరియు వాడము కొన్నిసార్లు ఈ తేడాను ప్రశ్నిస్తుంది, "పరిపాలన" మరియు "రాజకీయాలు" రెంటిలో కూడా అధికారము యొక్క శక్తి ఉంటుంది.
మామూలు మాటలలో చెప్పాలంటే, పరిపాలన మూడు విశాలమైన మార్గములలో జరుగుతుంది :పరిపాలన యొక్క ఈ పద్ధతులు తరచుగా సోపాన క్రమము, మార్కెట్ లు మరియు నెట్వర్క్ ల రూపములో కనిపిస్తూ ఉంటాయి.
కార్పోరేట్ సంస్థలలో "పరిపాలన" అనే పదమును ఈ రెండు వివరించడానికి వాడతారు:
ఒక చక్కటి పరిపాలన అనేది ఒక ప్రజాస్వామ్యము ఉన్న వాతావరణములో, ఉద్యోగస్తులు "ప్రతినిధులు") స్టేక్ హోల్డర్ ల హక్కులను మరియు వారి ఇష్టములను గౌరవించడము ("నియమములు").
"పరిపాలన"కు ఉన్న శాస్త్రీయ అర్ధమునకు వ్యతిరేకముగా, జేమ్స్ రోసనేయు వంటి రచయితలు " విశ్వజనీనమైన పరిపాలన" అనే పదమును ఒకదానితో ఒకటి సంబంధము కలిగి ఉన్న నిబంధనను అతిక్రమించకుండా రాజకీయ అధికారము లేనప్పుడు వాడబడింది. దీనికి సరైన ఉదాహరణ వచ్చేసి అంతర్జాతీయ విధానము లేదా విడివిడిగా ఉన్న రాష్ట్రముల మధ్య సంబంధములు. ఈ పదము ఎక్కడెక్కడ తేలికగా సమముగా ఉండే సమూహములు ఒక నియమానుసారము సంబంధములు కలిగి ఉండాలో అక్కడక్కడ అన్వయము చేయవచ్చు.
"కార్పొరేట్ పరిపాలన /0} పై ఉన్న ముఖ్యమైన వ్యాసమును చూడండి."
కార్పొరేట్ పరిపాలనలో ఒక సమితిగా పద్ధతులు, అభ్యాసములు, పాలసీలను, న్యాయముల మరియు ప్రజలను సూటిగా ప్రభావితం చేసే సంస్థల సమితి లేదా ఒక సంస్థను నియంత్రించడము ఉంటుంది. కార్పొరేట్ పరిపాలనలో చాలా మంది ఆటగాళ్లు (స్టేక్ హోల్డర్స్) మరియు కార్పొరేట్ లక్షములు కూడా ఉంటాయి. ముఖ్యమైన ఆటగాళ్లలో షేర్ హోల్డర్లు, నిర్వహణ చేసేవారు మరియు బోర్డ్ ఆఫ్ డైరెక్టర్లు ఉంటారు. వేరే స్టేక్ హోల్డర్లలో ఉద్యోగస్తులు, సరఫరా చేయువారు, వినియోగదారులు, బ్యాంకులు మరియు ఇతర అప్పులు ఇచ్చేవారు, నియంత్రణ చేసేవారు, వాతావరణము మరియు సంఘములు ముఖ్యముగా, ఎక్కువగా ఉంటాయి.
రిచర్డ్ ఎల్స్స్ (1960, pg. 108), తొలిసారిగా " కార్పొరేట్ పరిపాలన" అనే పదము వాడబడినట్లు నమోదు చేసాడు, ఇది "కార్పొరేట్ విధానము యొక్క నిర్మాణము మరియు పనులను సూచించడానికి వాడబడినది". "కార్పొరేట్ ప్రభుత్వము" అనే విధానమే పాతది మరియు ఆర్థిక శాస్త్రమునకు చెందిన పుస్తకములలో ఇరవయ్యో శతాబ్దము మొదటిలోనే (బెచ్ట్, బోల్టన్, రోయేల్ 2004) వాడబడింది. ఈ మూలములు కార్పొరేట్ ప్రభుత్వము యొక్క నిర్వచనములోని చాలా పరిపాలనా విభాగముల (స్టేక్ హోల్డర్) ను సమర్ధించాయి.
పరిశ్రమలలో వాడబడిన "పరిపాలన" అనే పదము (ముఖ్యముగా ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ (IT) విభాగములో) ఒక ప్రాజెక్ట్ విజయం సాధించడానికి కావలసిన పద్ధతులను వివరిస్తుంది.
IT పరిపాలన అనేది ముఖ్యముగా ఎక్కడ వ్యాపారము దృష్టి పెడుతోంది అనే విషయము మరియు ది IT నిర్వహణల గురించి చూస్తుంది. స్పష్టమైన పరిపాలన అనే దాని యొక్క లక్ష్యము IT లో పెట్టుబడులు పెట్టి వ్యాపారమునకు విలువ పెంచడము మరియు IT ప్రాజెక్ట్ లతో ఉన్న ఇబ్బందులను తగ్గించడము.
పాల్గొనే వీలున్న పరిపాలన రాష్ట్రములోని పరిపాలనలో భాగము చేయడం ద్వారా ప్రజాస్వామ్య ఒడంబడికను బలపరిచే దిశగా దృష్టి పెడుతుంది. దీని ముఖ్య ఉద్దేశము ప్రజలు వారికి సంబంధించిన నిర్ణయములలో వేరే వేరే పాత్రలలో ఎక్కువగా మనసు పెట్టి పని చేయడం లేదా రాజకీయ సమస్యలలో ఇంకా కొంచెం ఎక్కువగా మనసు పెట్టడం వంటివి చేయాలి అని ఉంది. ప్రభుత్వ అధికారులు కూడా ఇలా వారిని మనసు పెట్టేలా చేయడము గురించి శ్రద్ధ పెట్టాలి. ఈ సాధనలో, పాల్గొనే వీలున్న పరిపాలనలో ప్రజలు వోట్లు వేసేవారుగా లేదా సూటిగా పాల్గొనడం వలన కాపలా కుక్కల్లా కానీ అయ్యేలా చేస్తుంది.
లాభాపేక్ష లేని పరిపాలనలో బోర్డ్ ఆఫ్ ట్రస్టీస్ యొక్క విశ్వాసపాత్రమైన బాధ్యతలపై ముఖ్యముగా దృష్టి పెడుతుంది (ముఖ్యముగా కొన్నిసార్లు డైరెక్టర్లు అని పిలవబడతారు – ఈ రెండు పదములు ఒకదాని బదులు ఒకటి వాడవచ్చు), మరియు ఆయా బాధ్యతలను బట్టి ఆయ సంస్థల ఉద్దేశము మరియు దాని వలన లాభపడే వాళ్ళ నమ్మకము మరియు అధికారము కలిగి ఉంటారు.
ఇస్లామిక్ పరిపాలన అనేది వ్యక్తిగత మరియు సామాజిక జీవనములో అల్లా ఇష్టమునకు కట్టుబడి ఉండడము. అల్లా యొక్క ఇష్టమునకు కట్టుబడి ఉండడము అనేది ఖురాన్ మరియు సున్నే (ప్రవక్త మొహమ్మద్ చెప్పిన పనులు మరియు మాటలు) లను పాటించడము ద్వారా సాధించవచ్చు.
గత దశకములో, ప్రపంచములోని అన్ని పరిపాలనల యొక్క నాణ్యతను కొలవటానికి మరియు గమనించటానికి పరిశోధన మరియు అంతర్జాతీయ అభివృద్ధి సంఘాలలో అనేక విధమైన చర్యలు నిర్వహించబడ్డాయి.
పరిపాలన ప్రమాణములు చూడడం ఒక విమర్శనాత్మకమైన పని మరియు ఒక రాజకీయ కసరత్తు. అందుకే బయటి పరిశీలనలు, ప్రక్కన వారి పరిశీలనలు మరియు స్వంత పరిశీలనలలో తేడా చూపించారు. బయటి పరిశీలనలకు ఉదాహరణగా దాతల పరిశీలనలు లేదా అంతర్జాతీయ ప్రైవేట్ సంస్థల ద్వారా తయారు చేయబడిన పోల్చి చూడతగిన సూచికలు కానీ ఉంటాయి. స్వంత పరిశీలనలకు ఆఫ్రికన్ పీర్ రివ్యూ యంత్రాంగముఉదాహరణగా నిలుస్తుంది. స్వంత పరిశీలనలు, ఆ దేశములో నడిచిన పరిశీలనలు , నాగరిక సంఘము, పరిశోధకుల మరియు/లేదా జాతీయ స్థాయిలో ఇతర స్టేక్ హోల్డర్లు పరిశీలనలు అవ్వవచ్చును.
అంతర్జాతీయ స్థాయిలో పరిపాలనను పోల్చి చూడడానికి తగిన కృషి జరిగిన వాటిలో ఒకటి మరియు బయటి పరిశీలనలకు ఒక ఉదాహరణ వచ్చేసి వరల్డ్ వైడ్ గవర్నెన్స్ ఇండికేటర్స్ ప్రాజెక్ట్ గా ఉంది, ఇది ప్రపంచ బ్యాంకు యొక్క సభ్యులచే మరియు వరల్డ్ బ్యాంకు ఇన్స్టిట్యూట్ అభివృద్ధి పరచబడింది. ఈ ప్రాజెక్ట్ ఆరు కొలమానములలో పరిపాలన 200 దేశముల సరాసరి మరియు విడివిడి సూచికల ద్వారా తెలుపుతుంది, అవి ; మాట మరియు జవాబుదారి, రాజకీయ స్థిరత్వము మరియు హింస లేకపోవడము, ప్రభుత్వము బాగా పని చేయడము, నియంత్రణ లక్షణము, న్యాయము యొక్క చట్టము, అవినీతి పై నియంత్రణ. మాక్రో-లెవల్ క్రాస్-కంట్రీ వరల్డ్ వైడ్ పరిపాలన సూచికలకు సహకారం అందించడానికి, వరల్డ్ బాంక్ సంస్థ వరల్డ్ బ్యాంకు సర్వేలను అభివృద్ధి పరచింది, ఇవి జాతీయ స్థాయిలో పరిపాలనను ప్రమాణ బద్దం చేసే పనిముట్లుగా ఉన్నాయి, మరియు ఇవి మైక్రో లేదా సబ్-నేషనల్ స్థాయిలో పని చేస్తాయి మరియు ఆ దేశము యొక్క ప్రజల నుంచి, వ్యాపారస్తుల నుంచి మరియు పబ్లిక్ సెక్టార్ లో పని చేసేవారి నుంచి తీసుకోబడి, ఈ పరిపాలన యొక్క భేద్యములను గుర్తించేందుకు మరియు అవినీతితో పోరు సల్పడానికి కావలసిన గట్టి నిర్ణయములు తీసుకోవడానికి వీలు కల్పిస్తాయి.
ఒక క్రొత్త వరల్డ్ గవర్నెన్స్ ఇండెక్స్ (WGI) అనేది అభివృద్ధి పరచబడినది మరియు ప్రజల ఆలోచన ద్వారా అభివృద్ధి పరచబడే దిశలో ఉంది. క్రింద ఇవ్వబడిన ప్రదేశములు, సూచికల రూపములో మరియు సంయుక్త సూచికలు గాను తీసుకోబడి WGI యొక్క అభివృద్ధి కొరకు ఉపయోగించబడుతున్నాయి: శాంతి మరియు రక్షణ, న్యాయము యొక్క చట్టము, మానవ హక్కులు మరియు పాల్గోనడము, చెప్పుకోతగ్గ స్థాయిలో అభివృద్ధి మరియు మానవ అభివృద్ధి.
వీటితో పాటుగా, 2009లో బెర్టేల్స్ మాన్ ఫౌండేషన్ సస్టైనబుల్ గవర్నెన్స్ ఇండికేటర్స్ (SGI) ను ప్రచురించింది, ఇది ఆ సంస్థలోనే ఆర్గనైజేషన్ ఫర్ ఎకనమిక్ కో-ఆపరేషన్ అండ్ డెవలప్మెంట్ (OECD) దేశములను తిరిగి పునరుద్దరించటానికి మరియు పునరుద్దరణ చేయడానికి కావలసిన శక్తిని కొలుస్తుంది. ఈ ప్రాజెక్ట్ ప్రభుత్వములు ఎంతవరకు భవిష్యత్తులో రాబోయే సవాళ్ళను ఎదుర్కోగలవు మరియు భవిష్యత్తులో వాటి స్వయంభరణశక్తి గురించి పరీక్షించి చెపుతుంది.
దేశములో-నడిచిన పరిశీలనల ఉదాహరణలలో ఇండోనేషియన్ డిమాక్రసీ ఇండెక్స్, మిలేనియం డెవెలప్మెంట్ గోల్ 9 ఆన్ హ్యుమన్ రైట్స్ అండ్ డిమోక్రటిక్ గవర్నెన్స్ ఇన్ మంగోలియా  లను గమనించడము మరియు ది గ్రాస్ నేషనల్ హాపీనెస్ ఇండెక్స్ ఇన్ భూటాన్.మార్కెల్ సేన్"సావేరిగినిటీ – సం క్రిటికల్ రిమార్క్స్ ఆన్ ది గినియాలజీ ఆఫ్ గవర్నెన్స్" ఇన్: జర్నల్ ఆన్ యురోపియన్ హిస్టరీ ఆఫ్ లావ్, లండన్: STS సైన్స్ సెంటర్, సంపుటి. 1, No. 2, పేజీలు. 9 - 13, (ISSN 2042-6402).