అమరావతి (రాష్ట్ర రాజధాని)
అమరావతి ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం యొక్క రాజధాని నగరం. ఇది కృష్ణా నది దక్షిణపు ఒడ్డున నిర్మింపబడుతున్నది.
ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం (2014) ప్రకారం, హైదరాబాద్ తెలంగాణ రాజధానిగా మారింది. అయితే, కొత్త రాజధాని అభివృద్ధి చేసే వరకు పది సంవత్సరాల వ్యవధి కోసం రెండు రాష్ట్రాల ఉమ్మడి రాజధానిగా ఉండటానికి వీలుంది... అమరావతిలో కొత్త రాజధానికి 2015 అక్టోబరు 23 న శంకు స్థాపన జరిగింది.. మార్చి 2, 2017న శాసనసభ ప్రారంభించబడి పరిపాలన మొదలైంది.
కొత్త రాజధాని నగరం యొక్క మొదటి దశలో మూడు మండలములు అయిన మంగళగిరి, తుళ్ళూరు మరియు తాడేపల్లి లోని 31 గ్రామాలు (కొన్ని గ్రామాల భూభాగములతో సహా) ఉన్నాయి. ఇది కృష్ణా నది ఒడ్డున, గుంటూరు జిల్లాలో భూమి 217,23 చదరపు కిలోమీటర్లు (83.87 చ.మైళ్ళు) లో నిర్మించబడి వుంటుంది. ఈ నగరం విజయవాడ నగరం యొక్క నైరుతి దిశలో 12 కిలోమీటర్లు (7.5 మైళ్లు) మరియు గుంటూరు సిటీ ఉత్తరమునకు 24 కి.మీ. (15 మై.) దూరములో ఉంటుంది.
ఆంధ్రప్రదేశ్ కు రాజధానిగా నిర్ణయించబడిన ఈ ప్రాంతానికి చాలపురాతన చరిత్రవుంది. క్రీస్తు పూర్వం 1వ శతాభ్దం నుండి క్రీస్తు శకం 3వ శతాభ్ధం వరకు భారత దేశంలో దాదాపు 60 శాతాన్ని (ప్రస్తుత ఆంధ్రప్రదేశ్,తెలంగాణా, మహరాష్ట్ర,గుజరాత్, మధ్యప్రదేశ్, కర్ణాటక ప్రాంతాలను) పరిపాలించిన శాతవాహన సామ్రాజ్యానికి రాజధాని అయిన ధరణికోట ప్రస్తుత కొత్త రాజధాని ప్రాంతం లోనేవున్నది.
భారత ప్రధాని శ్రీ నరేంద్రమోడి గారు ఉద్దండరాయునిపాలెం లో రాజధాని నగర నిర్మాణానికి 2015 అక్టోబర్ 22న విజయదశమి నాడు శిలాన్యాసం (శంకుస్థాపన) గావించారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ పరిపాలనా భవన సముదాయానికి 2016 అక్టోబర్ 28 వ తేదిన అప్పటి కేంద్ర పట్టణాభివృధ్ది మంత్రి, శ్రీ ఎం. వెంకయ్య నాయుడు గారు శంకుస్థాపన గావించారు.
2016 జనవరి నెలలో ముఖ్యమంత్రి ఎన్.చంద్రబాబునాయుడు గారు తాత్కాలిక సచివాలయ భవన సముదాయానికి శంకుస్థాపన గావించారు. జూన్ 2015 నాటికి పరిపాలన అక్కడి నుంచి సాగించాలని భావించినా అది అక్టోబర్ నాటికి సాకారమయింది. అనతి కాలంలో అన్ని హంగులతో సదుపాయాలతో సచివాలయ భవన సముదాయాన్ని నిర్మించిన ఘనత ప్రభుత్వానికి లభించింది.
అమరావతి అర్బన్ నోటిఫైడ్ ఏరియా, దాని నగర అభివృద్ధి మరియు ప్రణాళికా కార్యకలాపాలు అమరావతి డెవలప్మెంట్ కార్పొరేషన్ లిమిటెడ్ మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజధాని ప్రాంతీయ అభివృద్ధి సంస్థ (APCRDA) చే నిర్వహించబడుతున్నాయి. రాష్ట్ర ప్రభుత్వంలోని ఉద్యోగులకు వెలగపూడిలోని ఆంధ్రప్రదేశ్ సెక్రటేరియట్ ఉంది. 
ఎపిసిఆర్‌డిఎ దాని అధికార పరిధిని నగరంపై కలిగి ఉంది మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజధాని ప్రాంతాన్ని కలుపుతూ ఉంది. రాజధాని నగరం 217.23 చ.కి.మీ. (83.87 sq mi) విస్తీర్ణంలో విస్తరించి ఉంది. మంగళగిరి, తుళ్ళూరు మరియు తాడేపల్లి మూడు మండలాల నుండి గ్రామాలు (కొన్ని గృహాలతో సహా) ఉంటాయి. సీడ్ రాజధాని 1694 చ.కి.మీ. (6.54 sq mi) విస్తీర్ణంలో విస్తరించింది.
ఈ క్రింది పట్టిక గుర్తించబడిన గ్రామాలను మరియు వారి సంబంధిత మండలాలలో ఉన్న కుగ్రామాలూ (హామ్లేట్స్) జాబితా చూపిస్తుంది. ఇది రాజధాని నగరంలో భాగంగా మారింది.
అమరావతి నివాసితులు తెలుగు మాట్లాడే ప్రజలు. తెలుగు నగరం యొక్క అధికారిక భాష తెలుగు. హిందువులు పెద్ద సంఖ్యలో ఉన్నారు. ముస్లింలు, క్రిస్టియన్, మరియు బౌద్ధ సమాజాలు కూడా ఉన్నాయి. అమరావతి స్వామి ఆలయం మరియు అమరావతి మహాచైత్యం అనేవి అమరావతి హెరిటేజ్ కాంప్లెక్స్ లో ఉన్నాయి.
రాష్ట్ర ప్రభుత్వం రాజధాని నగరం నిర్మాణం కోసం సింగపూర్ ఆధారిత అస్కెన్డాస్-సిన్బ్రిడ్జ్ మరియు సెంకోకార్ డెవలప్మెంట్ కన్సార్టియంను ప్రారంభించింది. కొత్త రాజధాని నగరం యొక్క మౌలిక సదుపాయాలు, 7-8 సంవత్సరాల దశలో, 33,000 కోట్ల అంచనా వ్యయంతో అభివృద్ధి చేయబడతాయి. హడ్కో నుండి 7,500 కోట్లు, ప్రపంచ బ్యాంకు నుండి $ 500 మిలియన్లు మరియు భారత ప్రభుత్వం నుండి 2,500 కోట్ల రూపాయలు, వీటిలో 1,500 కోట్ల రూపాయలు మంజూరయ్యాయి. 
ఫైనాన్స్, జస్టిస్, హెల్త్, క్రీడలు, మీడియా మరియు ఎలక్ట్రానిక్స్ కలిగిన తొమ్మిది నేపథ్య నగరాలు; నార్మన్ ఫోస్టర్, హఫీజ్ కాంట్రాక్టర్, రిలయన్స్ గ్రూప్, మరియు NRDC- ఇండియా రూపొందించిన ప్రభుత్వ భవనాలు నగరంలోనే నిర్మిస్తారు. 600 మిలియన్ కోట్ల (US $ 83 మిలియన్) మరియు పై కేర్ సర్వీసెస్ తోటి, ఆరోగ్య సంరక్షణ 'బిపిఓ' మంగళగిరి ఐటి పార్కులో ప్రారంభించబడింది. హెచ్‌సిఎల్ టెక్నాలజీస్ అనే ఒక ఐటి సంస్థ అమరావతిలో తన కేంద్రాలలో ఒకదానిని ఏర్పాటు చేస్తుంది.
బిఆర్‌ఎస్‌ మెడిసిటి దాదాపు $ 1.8 బిలియన్ పెట్టుబడితో అమరావతికి వచ్చింది. రాష్ట్ర రాజధానిలో భాగంగా ఉన్న, మంగళగిరి మండలంలోని
మంగళగిరి చీరలు మరియు ఫాబ్రిక్సులు ఆంధ్రప్రదేశ్ నుండి జియోగ్రాఫికల్ ఇండికేషన్స్‌లో ఒకటిగా నమోదు చేయబడ్డాయి.
ఎస్‌ఆర్‌ఎం విశ్వవిద్యాలయం, ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు వెల్లూరు ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ (వీటీ- ఎపి) ఇప్పటికే అమరావతిలోని వారి క్యాంపస్‌లలో తరగతులను ప్రారంభించాయి. అమ్రిత విశ్వవిద్యాలయం, అమిటీ మరియు ఇండోర్-యుకె ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ హెల్త్ (IUIH) కింగ్స్ కాలేజ్, లండన్ సహకారంతో ఇతరులు వారి క్యాంపస్ ఏర్పాటు చేసారు.
అమరావతికి ప్రజా రవాణా ప్రణాళిక అభివృద్ధి కాలేదు. నగరానికి ప్రజా రవాణా ప్రణాళిక లేదు. బస్ రాపిడ్ ట్రాన్స్పోర్ట్ సిస్టం, మెట్రో రైలు లేదా సబర్బన్ రైల్ నగరానికి ప్రతిపాదించబడలేదు. అలాగే, నగరం ఇతర స్మార్ట్ నగరాలకు ప్రతిపాదించిన సిగ్నల్ ఫ్రీ కారిడార్ను కలిగి ఉండకపోవచ్చు.
పండిట్ నెహ్రూ బస్ స్టేషన్  మరియు ఎన్టీఆర్ బస్సు స్టేషన్ నుండి ఎపిఎస్‌ఆర్‌టిసిచే నడుపబడుతున్న బస్సులు అమరావతి నగరాన్ని విజయవాడ మరియు గుంటూరు నగరాలతో కలుపుతున్నాయి. నగరంలో రెండు కొత్త డిపోలు, ఎపిఎస్‌ఆర్‌టిసి యొక్క ఉత్తర మరియు దక్షిణాన నిర్మించబడ్డాయి. ఆటో రిక్షాలు కూడా అమరావతి రాష్ట్ర రాజధాని నగర ప్రాంతంలో తక్కువ దూరానికి పనిచేస్తాయి.
అమరావతి-అనంతపురం ఎక్స్‌ప్రెస్ వే, కర్నూలు మరియు కడప ఫీడెర్ రోడ్ల మద్దతుతో కొనసాగుతున్న గ్రీన్‌ఫీల్డ్ ఎక్స్‌ప్రెస్ వే ప్రాజెక్టు అనంతపురం, గుంటూరు, కడప, కర్నూలు మరియు ప్రకాశం జిల్లాల నుండి అమరావతికి వేగవంతమైన రహదారి ప్రవేశం కల్పిస్తుంది. అమరావతి సీడ్ రాజధాని రహదారి జాతీయ రహదారి 16 నుండి ప్రధాన రాజధాని ప్రాంతాన్ని చేరుకోవటానికి ఒక రహదారి. విజయవాడ-అమరావతి రహదారి నగరాన్ని విజయవాడతో కలుపుతుంది.
ప్రతిపాదిత అమరావతి వృత్తాకార రైల్వే మారము, సమీపంలోని నగరాలైన విజయవాడ, గుంటూరు మరియు తెనాలి లతో అనుసంధానించబడిన అమరావతి సుప్రసిద్ధ వృత్తాకార రైలు మార్గము 105 కిలోమీటర్ల (65 మైళ్ళు) విస్తీర్ణంలో సుమారు 10,000 కోట్ల (US $ 1.4 బిలియన్) ఖర్చుతో సుప్రసిద్ధ వృత్తాకార రైలు మార్గము ఉంది.
దేశవ్యాప్తంగా గమ్యస్థానాలకు ఎయిర్ కనెక్టివిటీని అందించడం ద్వారా గన్నవరం లోని విజయవాడ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం రాజధాని ప్రాంతానికి సేవలు అందిస్తుంది.
అమరావతి భారతదేశంలో మొట్టమొదటి హైపర్ లూప్‌ రవాణాను పొందడం జరిగింది. హైదరాబాద్ ట్రాన్స్పోర్ట్ టెక్నాలజీస్ (HTT), అమరావతి మరియు విజయవాడ యొక్క నగర కేంద్రాలను అనుసంధానించటానికి భారతదేశంలోని ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి ఒక చారిత్రాత్మక ఒప్పందాన్ని సంతకం చేసింది.
ఈ మార్గం ఆరు నిమిషాల ప్రయాణంలో, ఒక గంటకు పైగా పర్యటనకు దారితీస్తుంది.
ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి మన అమరావతి అప్లికేషన్‌ను ప్రారంభించారు. అన్ని ప్రభుత్వ సేవలు ఒక యాప్‌లో చేర్చబడ్డాయి. ఐఒఎస్ మరియు ఆండ్రాయిడ్వర్షన్లలో యాప్‌లు అందుబాటులో ఉన్నాయి.
ఈ ప్రాంతంలోని క్రికెట్ అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన క్రీడ. ఎసిఎ ఇంటర్నేషనల్ క్రికెట్ స్టేడియం (లేదా ఆంధ్ర క్రికెట్ అసోసియేషన్ ఇంటర్నేషనల్ క్రికెట్ స్టేడియం) రాష్ట్ర రాజధానిలో భాగంగా ఉన్న మంగళగిరి మండలం, నవులూరు వద్ద నిర్మాణంలో ఉంది.