పర్యాటక రంగం
మనో ఉల్లాసం కోసం, విశ్రాంతి కోసం, వ్యాపారం కోసం మనం చేసే ప్రయాణాన్ని గురించిన విషయాలు పర్యాటక రంగం (Tourism) క్రిందికి వస్తాయి. ప్రపంచ పర్యాటక రంగ సంస్థ పర్యాటకుడిని ఈ విధంగా నిర్వచించింది- "ఎవరైనా వ్యక్తి తను నివసిస్తున్న ప్రదేశంలో గాక వేరే ప్రాంతంలో విశ్రాంతి కోసమై, వరుస సంవత్సరాలలో 24 గంటల కన్నా ఎక్కువ సమయం గడిపినవాడై, వ్యాపార రంగానికి యితర అవసరాల నిమిత్తమై తాను నివసిస్తున్న ప్రాంతం నుండి తాను వెళ్ళిన ప్రదేశంకు ప్రయాణపు ఖర్చులు గాని జీత బత్యాలు గాని చెల్లించకుండా ఉన్నప్పుడు చేసే ప్రయాణం, బస పర్యాటకుని లెక్క క్రిందకి వస్తాయి." పర్యాటక రంగం 2007 లో పేరొందిన విశ్రాంతపు చర్యలుగా పేర్కొనడం జరిగింది. 2006 కన్నా 63 % మంది ఎక్కువ పర్యాటకులు అంతర్జాతీయంగా 2007 లో పర్యటించడం జరిగింది. ఆ సంఖ్య సుమారు 856 బిలియన్ల అమెరికన్ డాలర్ల పర్యాటక రంగంలో 3 వచ్చాయి.
ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ మందగమనంలోను అనిశ్చితంగా ఉన్నప్పుడు 2008 లో మొదటి నాలుగు నెలల్లో అంతకు ముందు 2007 లో ఉన్న పెరుగుదలను ప్రపంచ పర్యాటక రంగం చేరుకోగలిగింది. అయితే 2008 లో వచ్చిన ఆర్థిక సంక్షోభం వలన పర్యాటక రంగంలోని డిమాండ్ 2008 జూన్ నెల నుండి తగ్గడం మొదలైంది. అంతర్జాతీయ పర్యాటకరంగం లోని పెరుగుదల వేసవి కాలం లోనే 2% శాతానికి పడిపోయింది. 2007 పర్యాటక స్థాయిని పోల్చుకుంటే 2008 జనవరి నుండి ఏప్రిల్ వరకు సగటు 5.7% శాతమే నమోదైంది. 2006 నుండి 2007 సంవత్సరంవరకు పరిగణన లోనికి తీసుకుంటే అది కేవలం 3.7 శాతమే. జనవరి నుండి ఆగస్టు వరకు ప్రయాణించిన అంతర్జాతీయ పర్యాటకులు 641 మిలియన్ల మంది అయితే ఇదే కాలానికి గాను 2007 లో విహరించిన వారి సంఖ్య 618 మిలియన్ల పర్యాటకులు .
పర్యాటక రంగం అనేక దేశాల ఆర్థిక వ్యవస్థను శాసిస్తుంది. యు.ఎ.ఇ., ఈజిప్ట్, గ్రీసు, థాయిలాండ్ దేశాలు మరియు ద్వీపాలతో కూడుకున్న బహమాస్, ఫిజి, మాల్దీవులు, సేషిల్స్ వంటి దేశాలు పర్యాటకులు ద్వారాను వారి కందించే సేవల ద్వారాను వేలాది మంది ఆయా దేశాల ప్రజలకు ఉపాధిని కల్పిస్తునాయి. పర్యాటక రంగంలోని అవకాశాలు, విమానయానం, విహార ఓడలు, టాక్సీలు వీటిల్లో ఉద్యోగులు వాటిలో ప్రయాణించే వారికి టికెట్లను కేటాయించే పనిలోనూ చాలా మంది ఉపాధిని పొందుతున్నారు. పర్యాటకులకు వసతి కల్పించే పనిలో కూడా అంటే హోటళ్ళను, రిసార్ట్స్ లోనూ అనేక మందికి ఉపాధి లభిస్తుంది. పర్యాటకులు వారి సమయాన్ని గడపడానికో, వినోదం కోసమో ఆయా సందర్భాలను బట్టి ఎమ్యూజ్మెంట్ పార్కులు, కేసినోలు, షాపింగ్ మాల్స్, రంగ స్థలాన్ని దర్శించేటప్పుడు ఆయా సంస్థల్లో పనిచేసే వారికి ఉపాధి లభిస్తుంది.
1941లో టి. హుంజికేర్, క్రపఫ్ లు కలసి పర్యాటక రంగాన్ని ఈ విధంగా నిర్వచించారు: "ప్రజలు తమ బంధుత్వాలను ఆసరాగా చేసుకొని యితర ప్రదేశాలకు వెళ్లి అక్కడ శాశ్వత నివాసాలు ఏర్పాటు చేసుకోకుండా, సంపాదించడానికి పనికొచ్చే ఎటువంటి పనులు చేయకుండా ఆయా ప్రదేశాల్లో పరాయి వారిగా ఉండడాన్ని పర్యటన"గా నిర్వచించారు.
ఇంగ్లండు పర్యాటక రంగ సంస్థ 1976 లో ఈ విధంగా నిర్వచనం చెప్పింది: "ప్రజలు తాము మామూలుగా నివసిస్తున్న ప్రదేశం నుండి ఎటువంటి అవసరం నిమిత్తమైనా సరే వేరొక గమ్యాన్ని చేరుకుని తాత్కాలికంగా కాని, కొద్ది కాలానికి మాత్రమే బయట ప్రదేశాల్లో నివసిస్తే దాన్ని పర్యాటక రంగంగా నిర్వచించ వచ్చు."
పర్యాటక రంగంలోని వైజ్ఞానిక అనుభవజ్ఞులు అంతర్జాతీయ సంఘం 1981 లో పర్యాటక రంగాన్ని నిర్వచించాల్సి వచ్చినప్పుడు ఈ క్రింది విధంగా పేర్కొంది: ఫామిలి థొ సరదాగ గదపదనికి వెల్లే వూరిని పర్యతకం అంతరు (happynewyearsgreetings.com) "ఎవరైనా సరే తమ ఊరు నుండి బయటి ప్రదేశాలకు ఎంచుకున్న నిర్ణీత ప్రదేశాలకు ఏదైనా పని మీద వెళ్ళడమే పర్యాటన అని తెలిపింది."
1994 లో ఐక్య రాజ్య సమితి పర్యాటక రంగాన్ని మూడు విధాలుగా విభజించింది. దీని గూర్చి సమితి వెలువరించిన పర్యాటక రంగ గణాంకాలకు సిఫార్సులు అన్న పుస్తకంలో దేశం లోని (1) అంతర్గత పర్యాటకులు అంటే దేశంలో నివసించేవారు అదే దేశం లోని ఒక ప్రదేశం నుండి వేరొక ప్రదేశానికి వెళ్ళడం డొమెస్టిక్ టూరిజం (Domestic tourism) అని, (2) వేరొక దేశం నుండి వచ్చినవారు ఆ దేశంలో పర్యటించడాన్ని ఇన్ బౌండ్ టూరిజం (In-bound tourism) అని, (3) వేరొక దేశంలో పర్యటించేవారిని అవుట్ బౌండ్ టూరిజం (Out-bound tourism) అని విభజించారు. ఐక్యరాజ్యసమితి వారు పైన పేర్కొన్న మూడు విధానాలను పర్యాటకులతో కలిపి మరికొన్ని వర్గీకరణలు చేసారు. అవేమిటంటే అంతర్గత పర్యాటక రంగం, ఇది డొమెస్టిక్ టూరిజం, ఇన్ బౌండ్ టూరిజాన్ని కలపగా ఏర్పడినది. రెండు అంతర్జాతీయ టూరిజం, అవుట్ బౌండ్ టూరిజంలను కలిపి పరిగణలోకి తీసుకోగా ఏర్పడినది. ఇంట్రా బౌండ్ టూరిజం అన్న పదం కొరియాలో బాగా ప్రజల మన్ననలను అందుకుని కొరియా పర్యాటక రంగ సంస్థ ద్వారా పేరు పెట్టబడింది. అయితే డొమెస్టిక్ టూరిజానికి, ఇంట్రా బౌండ్ టూరిజానికి తేడాలున్నాయి. ఇంట్రా బౌండ్ టూరిజంలో విధాన నిర్ణయాలు, జాతీయ టూరిజం విధి విధానాలను అమలు చేయడం జరుగుతుంది.
ఈ మధ్య కాలంలో ఇన్ బౌండ్ టూరిజాన్ని ప్రోత్సాహించడం కన్నా ఇంట్రా బౌండ్ టూరిజాన్ని ప్రోత్సాహించడంలో అందరూ మక్కువ చూపుతున్నారు. దానికి కారణం చాలాదేశాలు ఇన్ బౌండ్ టూరిజంలో తన పొరుగుదేశాల నుండి తీవ్ర పోటీని ఎదుర్కుంటున్నాయి. కొంతమంది జాతీయ విధానాల్ని నిర్ణయించే వారు తమ దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఊతమిచ్చేటటువంటి ఇంట్రా బౌండ్ టూరిజాన్ని పెంపొందించడానికి అధిక ప్రాముఖ్యత ఇస్తున్నారు. దీనికి ఉదాహరణగా వారు ప్రచారాన్ని కూడా ఈ విధంగా నిర్వహిస్తునారు. "సింగపూర్ లో అమెరికాను చూడండి, శత శాతం స్వచ్చమైన న్యూజిలాండ్, భారత దేశంలో నమ్మశక్యం కాని 'భారత్', వియత్నాంలో దాగి ఉన్న శోభ."
ప్రపంచ పర్యాటక రంగ సంస్థ 2007 సంవత్సరంలో పర్యాటకులు ఎక్కువగా దర్శించిన దేశాల జాబితాను విడుదల చేసింది. మొదటి పది దేశాల జాబితాను 2006 సంవత్సరంతో పోల్చి చూస్తే ఉక్రెయిన్, రష్యాను దాటి మొదటి స్థానంలో నిలబడింది. ఆస్ట్రియా, మెక్సికో దేశాలు తరువాయి స్థానాల్లో నిలిచాయి. అయితే ఐరోపా ఖండంలోని మిగిలిన దేశాలు అంతర్జాతీయ పర్యాటకులు ఎక్కువసార్లు దర్శించిన స్థానాలుగా మొదటి పది దేశాల స్థానాన్ని ఆక్రమించాయి.
2007 అంతర్జాతీయ పర్యాటక రంగం పర్యాటకుల ద్వారా 96.7 బిలియన్ల అమెరికా డాలర్లను సంపాదించింది. ఇది 2006 లో సంపాదించిన 85.7 బిలియన్ల అమెరికా డాలర్ల కన్నా ఎక్కువ. అంతర్జాతీయ పర్యాటకుల ఎగుమతుల ద్వారా సాధించిన వ్యాపారాన్ని లెక్కలోకి తీసుకుంటే, 2007 లో అది రికార్డు స్థాయిలో 1.02 ట్రిలియన్ల అమెరికా డాలర్లను చేరుకుంది అంటే రోజుకు మూడు (3) బిలియన్లు . ప్రపంచ పర్యాటక సంస్థ పర్యాటకుల ద్వారా ఎక్కువ ఆదాయాన్ని సంపాదించిన పది దేశాల జాబితాను విడుదల చేసింది. ఆ జాబితాలో యూరోప్ లోని దేశాలే ఎక్కువగా ఉండట మన్నది గమనించదగినది. అయితే పర్యాటకుల నుండి ఎక్కువ సొమ్మును సంపాదించింది మాత్రం అమెరికానే.
ప్రపంచ పర్యాటక రంగ సంస్థ 2007 సంవత్సరానికి గానూ ఈ క్రింద ఇవ్వబడిన దేశాల ప్రజలు అత్యంత ఎక్కువగా పర్యటనలకై ఖర్చు చేస్తారని ప్రకటించింది. వరుసగా ఐదో సంవత్సరం కూడా జర్మనీ దేశపు పర్యాటకులు అంతర్జాతీయముగా ఎక్కువ ఖర్చు పెట్టడంలో అందరికన్నా ముందున్నారు. డ్రాస్త్ద్ నర్ బ్యాంకు వారు చేసిన ఒకానొక అధ్యయనం ప్రకారం 2008 లో కూడా జర్మన్లు, యురోపియన్లు ఎక్కువగా పర్యాటక రంగంలో ఖర్చు చేస్తారని అంచనా వెలువడింది. దీనికి కారణాలేమిటంటే? అమెరికా డాలరు కన్నా ఐరోపా దేశస్థుల యూరో ఎక్కువ బలాన్ని కలిగి ఉండడంతో పాటు వారంతా అమెరికాలో ఉన్న పర్యాటక ప్రదేశాల్లోకి వెళ్లాలనుకోవడమే.
ఫోర్బ్స్ ట్రావెల్స్ వారు 2007 సంవత్సరంలో పర్యాటనలను అమితంగా ఆకర్షించిన ప్రపంచంలోని మొదటి 50 ప్రదేశాల జాబితాను ప్రకటించింది. దేశీయ పర్యాటకులు, అంతర్జాతీయ పర్యాటకుల పర్యటనలను లెక్కలోకి తీసుకుని ఈ జాబితాను వారు తయారు చేయడం జరిగింది. ఈ క్రింద ఇవ్వబడినవి అత్యంత ఆకర్షణ గల 10 ప్రదేశాలు. ఇవి వారిచ్చిన 50 పర్యాటక ప్రదేశాల జాబితాలో నుండి ఇవ్వబడినవి. ఇందులో గమనించదగిన అంశమేమిటంటే? ఆకర్షణీయమైన మొదటి 5 స్థానాల్లో 4 ఉత్తర అమెరికాలోనే ఉండడం.
యూరోమానిటర్ 2007 సంవత్సరంలో ఎక్కువ మంది అంతర్జాతీయ పర్యాటకులు దర్శించిన ప్రపంచంలోని 150 నగరాల జాబితా [92]ను విడుదల చేసింది. యూరో మోనిటర్ సంస్థ విడుదల చేసిన జాబితాలో చోటుచేసుకున్న మొదటి 15 నగరాల జాబితా ఈ క్రిందనివ్వబడ్డాయి.
అయితే ఈ సంఖ్యలు ఎలా ఉన్నా వేరే సంస్థల సమాచారాన్ని బట్టి పారిస్ను 30 మిలియన్ల మంది దర్శించారని తెలుస్తోంది.
సంపన్న ప్రజలు ఎల్ల వేళలా అనేక సుదూర ప్రాంతాలకు పర్యటిస్తూ ఉంటారు. తమ పర్యటనలో గొప్ప కట్టడాలను చూడడానికి క్రొత్త భాషలు నేర్చుకోవడానికి క్రొత్త సంస్కృతులను అనుభవించడానికి, క్రొత్త క్రొత్త ఆహారపు రుచులను ఆస్వాదించడానికి ప్రయత్నిస్తారు. చాలా కాలం క్రితం రోమన్ రిపబ్లిక్ లో ఉన్న తీర ప్రాంతపు రిసార్టులు బేయి స్థలంలో ఉండి అనేక మంది పర్యాటకులను ఆకర్షిస్తూ ఉండేవి. టూరిజం అనే అనే పదాన్ని 1811లో వాడగా టూరిస్టు అన్న పదాన్ని మాత్రం 1840 లో వాడారు. నానాజాతి సమితి 1936 లో విదేశీ పర్యాటకుడిని ఈ విధంగా నిర్వచించింది. "ఎవరైనా వ్యక్తి దేశం వదిలి వేరే ప్రదేశంలో కనీసం 24 గంటల నివసిస్తే అలాంటి వారిని "పర్యాటకులు" అని అనవచ్చు". దాని స్థానంలో ఏర్పడిన ఐక్యరాజ్యసమితి పై నిర్వచనాన్ని మార్చి ఎవరైనా వ్యక్తి ఆరు నెలల వరకు వేరే ప్రదేశంలో నివసించినాసరే అటువంటి వారిని "పర్యాటకుడు" అని నిర్వచించింది.
యునైటడ్ కింగ్ డమ్ లో ఏర్పడిన పారిశ్రామిక విప్లవం తమ పారిశ్రామిక సంబంధాలను పెంపొందించుకోవడానికి ఐరోపా ఖండంలో తొలిసారిగా విశ్రాంతి ప్రయాణాలని మొదలుపెట్టింది. మొట్టమొదట ప్రారంభంలో ఈ తరహా ప్రయాణాల్ని పరిశ్రమల యజమానులు, ఆర్థికరంగంలోని నిపుణులు, యంత్రాన్ని తయారుచేసే వారు, వ్యాపారులు మాత్రమే కొనసాగించేవారు. వీరంతా కలిసి ఒక క్రొత్త మధ్య తరగతిని సృష్టించారు. మొదట సారిగా కోక్స్ అండ్ కింగ్స్ అన్న ట్రావెల్స్ కంపనీ 1758 లో ప్రారంభించబడింది.
బ్రిటన్ లో మొగ్గ తొడిగిన ఈ క్రొత్త పరిశ్రమ ప్రపంచంలోని అనేక ప్రదేశాల పేర్లను ప్రభావితం చేసింది. ఫ్రాన్స్ లోని నైస్ లో సముద్రానికి ఎదురుగా నిర్మించిన అత్యుత్తమమైన విశ్రాంతి రిసార్టును ప్రోమ్నేడ్ డెస్ అంగ్లయిస్ గా నామకరణం చేయడానికి బ్రిటన్ నుండి వచ్చే పర్యాటకులే కారణం. ఇదే కాకుండా ఐరోపా లోని అనేక చారిత్రాత్మక రిసార్ట్లకు పైన తెలిపిన కారణాలతోనే వాటి పేర్లను బ్రిస్టల్ హోటల్, హోటల్ కార్లటన్, హోటల్ మేజస్టిక్ గా పెట్టారు.
చలికాలంలోను, వేసవికాలంలోను దర్శించే విశ్రాంతి ప్రయాణీకుల ప్రదేశాలు. క్యూబా, డొమినికన్ రిపబ్లిక్, థాయిలాండ్, ఆస్టేలియా లోని ఉత్తర క్వీన్స్ లాండ్, సంయుక్త రాష్ట్రాలలోని ఫ్లోరిడా.
పెద్ద పెద్ద స్కీ రిసార్ట్ లు అని వివిధ ఐరోపా దేశాల్లో ఉన్నాయి. (ఉదా. ఆస్ట్రియా, బల్గేరియా, జెక్ రిపబ్లిక్, ఫ్రాన్స్, జర్మనీ, ఇటలీ, నార్వే, పోలాండ్, స్లొవాకియా, స్పెయిన్, స్విడ్జర్ లాండ్) కెనడా, సంయుక్త రాష్ట్రాలు, ఆస్ట్రేలియా, న్యూజిలాండ్, జపాను, కొరియా, చీలి, అర్జంటినా.
తక్కువ సమయంలో ఎక్కువ మంది ప్రజలు తమ తమ విశ్రాంతపు పర్యటన ప్రదేశాలకు వెళ్లడానికి సిద్ద పడడంతో ప్రజల పర్యాటక రంగం ప్రారంభమైంది. దీనికి సంబంధించిన సాంకేతిక అభివృద్ధి సాధించడంలో ఎక్కువ మంది ప్రజలు ఈ విశ్రాంతపు పర్యాటక రంగాన్ని ఎంచుకుని దాని ద్వారా ఆనందించడమే మొదలెట్టారు.
అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలలోని అట్లాంటిక్ నగరం, న్యూజెర్సీ , లాంగ్ ఐ లాండ్, న్యూయార్క్ నగరాల్లో యూరోపియన్ రీతిలో కట్టిన గొప్ప సముద్రం వైపున్న రిసార్ట్ లను ప్రారంభించారు.
ఐరోపా ఖండంలో మొదట ప్రారంభమైన రిసార్టుల్లో కొన్ని బ్రస్సెల్స్ ప్రజల ద్వారా ప్రాచుర్యం పొందిన ఒష్టండ్, బావ్ లోన్-సర్మేర్ (పాస్-డి-కలైస్), డేవావిల్లీ (కాల్వోడాస్), వీటిని పర్షియన్లు ఉపయోగించేవారు. హేలేగాండం, 1797 లో ప్రారంభించబడిన బాల్టిక్ సముద్రం ఒడ్డున గల మొట్ట మొదటి సముద్రపు ప్రక్కన గల రిసార్టు.
విశేషణాత్మక పర్యటన అంటే ప్రత్యేక కారణాలతో ప్రత్యేక అవసరాలను తీర్చుకోవడానికై ఎంపిక చేసుకొన్న ప్రత్యేక దేశాలను పర్యటించడం. విద్యా రంగానికి చెందిన వారు, పర్యాటక రంగంలోని వారు దీనిని సామాన్యంగా ఉపయోగించడం మొదలెట్టారు. మిగిలిన విషయాలు మటుకు జనాదరణ పొందడమూ పొందలేక పోవడమో జరిగే అవకాశం ఉంది. ఇటువంటి ప్రత్యేక కారణాల కోసమై చేసే పర్యటనలకు ఉదాహరణలు.గడచిన కొన్ని దశాబ్దాల కాలంగా పర్యాటక రంగం అభివృద్ధి చెందుతూ వస్తుంది. ముఖ్యంగా ఐరోపాలో కొద్ది కాలానికి గాను వెళ్ళే పర్యాటకుల సంఖ్య బాగా పెరిగింది. పర్యాటకులు ఖర్చు పెట్టగలిగే ఆదాయాలు ఈ మధ్య కాలంలో బాగా పెరిగాయి. వారు తమ విశ్రాంతి సమయాన్ని తీరిక సమయాన్ని కొత్త కొత్త ఆధునిక రుచులతో వారు తమ అవసరాలను తీర్చు కొంటున్నారు. అంతే కాకుండా ఉత్పత్తులను ఉత్తమ నాణ్యతతో స్వీకరించాలని పర్యాటకులు డిమాండు చేస్తున్నారు.సముద్రపు ఒడ్డున రూపు దిద్దుకొన్నరిసార్టులలో ఆయా వర్గాల వారికి మాత్రమే ప్రవేశం ఉండాలన్న కోరిక కూడా పర్యాటకుల్లో బలపడింది. ఒకే వర్గానికి, సమూహానికి చెందిన వారిని మాత్రమే ఆకర్షించాలన్న లక్ష్యంతో కుడా రిసార్టు లను ప్రారంభిస్తున్నారు. ఆ వర్గాల్లో కొన్ని క్లబ్ 18-30, ప్రశాంత రిసార్టులు, కుటుంబాలకే పరిమితమైనవి.
రవాణా సాధనాల మౌలిక రంగాల్లో సాంకేతిక శాస్త్రం తమ ప్రభావాన్ని చూపడం వలన జంబో జెట్ లాంటి చౌకైన విమానయానం ప్రజలకు అందుబాటులోకి వచ్చాయి. దీంతో పాటుగా వివిధ రకాలైన పర్యాటకులు సులువుగా చేరగలిగే విమానాశ్రాయాలు అందుబాటులోకి రావడంతో పర్యాటక రంగం కొత్త పుంతలు తొక్కింది.పదవీ విరమణ పొందిన వారు సంవత్సరపు చివరలో పర్యటనల కెల్లడం వారి జీవన విధానంలో ఒక భాగమై పోయింది. ఈ పద్ధతులన్నీ ఇంటర్నెట్ ద్వారా పర్యాటకరంగా ఉత్పత్తులను అమ్మడానికి దోహదపడ్డాయి. కొన్ని వెబ్ సైట్లయితే తమ వినియోగ దారుడు కోరిన విధంగా వారు కోరిన వెంటనే వారి అవసరాలకు అనుగుణంగా పర్యటన కార్యక్రమాల్ని రూపొందించాయి.
పర్యాటక రంగానికి సెప్టెంబరు 11 దాడులు, బాలి లోను, వివిధ యూరొపు నగరాలలోని జరిగిన సంఘటనల ద్వారా కొంత దెబ్బ తగలడం వాస్తవమే. అలాగే 2004 డిశంబరు 26న హిందూ మహా సముద్రంలో ఏర్పడిన సునామీ దాని ద్వారా ఏర్పడిన హిందూ మహా సముద్రం ప్రాంతం లోని భూకంపాలు ఆసియా ఖండంలోని పలు దేశాల్లోని పర్యాటక రంగాన్ని దెబ్బ తీశాయి. ఈ భూకంపం వల్ల అనేక మంది ప్రజలు, పర్యాటకులు చని పోవుట జరిగింది. సునామీ వచ్చిన ప్రాంతాలను ఎక్కువ కాలం పాటు శుభ్రపరచాల్సి రావడంతో ఆయా ప్రాంతాల్లో పర్యాటకులను అనుమతించకపోవడంతో పర్యాటక రంగం గడ్డు కాలాన్ని ఎదుర్కోవలసి వచ్చింది.
ప్రయాణం, పర్యాటక రంగం అనే పదాలు ఒక్కక్కపుడు ఒక దానికి బదులుగా ఇంకొకటి వాడడం జరుగుతుంది. ఈ సందర్భంలో ప్రయాణం నిర్వచనం పర్యాటక రంగం నిర్వచనంతో కలసి పోయినా ఒక నిర్ణేత మైన ప్రయోజనాన్ని ఆశించి చేసే పర్యటనే ప్రయాణం. ఒక్కొక్కపుడు ప్రయాణం, పర్యాటక రంగం అన్న పదాలు అపకరణంగా వాడినా పర్యాటకులు పర్యటించిన ప్రదేశాల్లోని సంస్కృతులను ఆస్వాదించడమే వారి లక్ష్యం.
నిల దొక్కు గోగలిగే పర్యాటక రంగం భవిష్యత్ లో జరుగబోయే అనేక మార్పులను ముందే ఊహించి వాటిని సామాజిక ఆర్థిక అవసరాల నిమిత్తమై ఉన్న వనరులన్నింటినీ సమర్ధంగా నిర్వహించాలని యోచిస్తుంది. దీంతో పాటు సాంస్కృతిక సమగ్రతను నిర్వహించడం, అవసరమైన జీవావరణ ప్రక్రియలను, జీవన వైవిధ్యాలను, జీవితాలకు మద్దతునిచ్చే విధానాలని నిర్వహించడం కూడా చేస్తోంది. (ప్రపంచ పర్యాటక సంస్థ)
నిలదొక్కు గోగలిగే అభివృద్ధి అంటే ప్రస్తుతం మనకున్న అవసరాలను మన భావి తరాల వారి అవకాశాలను దెబ్బ తీయకుండా తీర్చగలడం (ప్రకృతి, అభివృద్ధి లపై ఏర్పడిన ప్రపంచ స్థాయి కమిషను, 1987)
ఎప్పుడైతే వ్యక్తుల రోగాల నివారణకై పెట్టే ఖర్చులో ఒక దేశానికి వేరొక దేశానికి తేడా ఉంటుందో అప్పుడు ఆయా వ్యక్తుల తక్కువ ఖర్చుతో ఏ దేశంలో ఏ ప్రదేశంలో తమ వ్యాధి నయమవుతుందో ఆయా ప్రదేశాలకు చేసే ప్రయాణాన్ని వైద్య పర్యాటక రంగంలో లెక్కవేయడం జరుగుతుంది. ఎందుకంటే దక్షిణ తూర్పు ఆసియా, భారతదేశం, తూర్పు యూరోపు లోని కొన్ని దేశాల్లో వైద్యం ప్రభుత్వ నియంత్రణలో ఉండటంతో ఆయా దేశాల్లో వైద్య ఖర్చులు మిగిలిన దేశాలతో పోల్చు కొంటే తక్కువగా ఉంటాయి. ఖర్చులో ఉన్న ఈ తేడాను పొందాలని ప్రజలు ఆయా దేశాలకు పర్యటించడమే 'వైద్య పర్యాటకం (Medical Tourism) '.
తరగతి గదుల కన్నా బయటి వాతావరణంలో నేర్చుకోవడంలో సాంకేతికత ప్రాముఖ్యత సాధించి, జ్ఞాన సముపార్జనలోను, బోధనలోను ప్రాచుర్యం పొందడంతో విద్యా పర్యాటక రంగం బాగా అభివృద్ధి చెందింది. పొరుగు దేశాల సంస్కృతులను అధ్యయనం చేయడానికి విద్యార్థులు చేసే అధ్యయన యాత్రలు విద్యా పర్యాటక రంగంలో ప్రధాన పాత్రను పోషిస్తున్నాయి. ఇంతేకాకుండా విద్యార్థులు తమ తరగతి గదుల్లో నేర్చుకొన్న నైపుణ్యాల్ని ఆచరణాత్మకంగా వినియోగించడానికై ఏర్పాటైన అంతార్జాతీయ ఆచరణాత్మక శిక్షణా కార్యక్రమం లాంటి వాటి ద్వారా కూడా విద్యా పర్యాటక రంగం పెంపొందు చున్నది.
పర్యాటక రంగం మొదలైన తొలినాళ్ళలోనే సాంస్కృతిక పర్యాటక రంగంలో ఒక భాగంగా సృజనాత్మక పర్యాటక రంగం ప్రారంభమైంది. ప్రపంచంలోనే అత్యున్నత వర్గాల నుండి వచ్చిన వారు మహాయాత్ర పేరుతో, యితర దేశాల వారి విద్యల తోను సంస్కృతులతోను పరిచయం పెంచుకొనే నిమిత్తం చేసే పర్యటనలతోనే ఈ రకమైన పర్యాటక రంగం ప్రాచీన కాలంలోనే మొదలైంది. పర్యాటక రంగం, తీరిక విద్యల సంఘం (అట్లాస్) సభ్యులైన క్రిస్పిన్ రేమండ్, గ్రెగ్ రిచర్డ్స్ సృజనాత్మక పర్యాటక రంగానికి కొత్త భాష్యాన్ని చెప్పారు. దీంతో పాటుగా కొన్ని ప్రణాళికలను అంటే సాంస్కృతిక, కళల పర్యాటక రంగాలతో పాటుగా నిలదోక్కుకోగల పర్యాటక రంగంలోని కొన్ని పనులను యురోపియన్ కమిషనుకు అప్పచెప్పారు. వారు సృజనాత్మక పర్యాటక రంగాన్ని ఈ విధంగా నిర్వచించారు. ప్రయాణికులు తాము పర్యటించబోయే దేశ ప్రజల జీవన విధానాలను, సంస్కృతులను నేర్చుకోవడానికి ప్రయత్నించేటపుడు జరిగే ఒకరినొకరు స్పందించే వర్కు షాపుల్లో పాల్గొంటారో అటువంటి పర్యటనలకు సృజనాత్మక పర్యాటక రంగం అని పేరు పెట్టారు.
అయితే ఈ మధ్యకాలంలో సృజనాత్మక పర్యాటక రంగం అన్న అంశాన్ని అత్యున్నత స్థాయి వనరులు, అవకాశాలు, అధికారాలు గల యునెస్కో చేపట్టింది. ఆ సంస్థ క్రియేటివ్ సిటీస్ నెట్ వర్క్ పేరుతో నగరాలను అనుసంధానం చేసి ఆయా స్థలాలకున్న ప్రాముఖ్యతను పెంపొందించి, ఇతర దేశాల వారికి తెలియచెప్తుంది.
ఇప్పుడిప్పుడే సృజనాత్మక పర్యాటక రంగం, సాంస్కృతిక పర్యాటక రంగంలోని భాగంగా బాగా ప్రాచుర్యం పొందడం మొదలైంది. ఆతిధ్యం కల్పించే దేశాల్లోని వారి సాంస్కృతిక కార్యక్రమాల్లో ప్రయాణికులు చురుకుగా పాల్గొంటున్నారు. ఈ విధమైన పర్యాటక రంగాన్ని అనేక దేశాలు ఉదాహరణగా తీసుకొంటున్నాయి. చిన్న దేశాలే కాకుండా అభివృద్ధి చెందిన దేశమైన యునైటెడ్ కింగ్ డమ్ కూడా పర్యాటకులను ఈ విధంగా ఆకర్షిస్తుంది. బహామాస్, జమైకా, స్పెయిన్, ఇటలీ, న్యుజిలాండు వంటి దేశాలు ఈ తరహా పర్యాటక రంగంలో బాగా రాణిస్తున్నాయి.
లేనన్, ఫోలే (2000) ఒక కొత్త తరహా పర్యాటక రంగాన్ని గుర్తించి దానికి 'చీకటి పర్యటనలు' అని పేరు పెట్టారు. ఈ తరహా పర్యాటకులు చరిత్రలోని చీకటి కోణాల్ని చూడ్డానికై ఆయా ప్రదేశాలకు వెళతారు. యుద్ధ భూమి, భయంకరమైన నేరాలు జరిగే ప్రదేశాలు, సామూహిక హత్యలు జరిగే ప్రదేశాలు, నీచమైన నేర కార్యక్రమాలు జరిగే స్థలాలు వీటిలో భాగం. దీనికి ఉదాహరణగా కాన్ సంట్రేశను కేంపులను చెప్పుకోవచ్చు. అయితే చీకటి పర్యాటక రంగం మనముందు అనేక నైతిక, వర్గ పోరాట ప్రశ్నలను ఉంచుతుంది. ఆయా ప్రదేశాలను పర్యాటక ప్రదేశాలుగా మనం గుర్తించాలా వద్దా అన్నది ప్రశ్న. ఆయా స్థలాలు గూర్చి మనం ఏ విధంగా ప్రచారం నిర్వహించాలి అన్నది కూడా మనం ఆలోచించాలి. చీకటి పర్యాటక రంగం కూడా కొంత ప్రత్యేక మార్కెటును కలగి ఉంది. ఆయా ప్రదేశాలకు వెళ్ళిన పర్యాటకులు తమ భావోద్వేగాలను వెల్లగక్కి, వారికి శ్రద్ధాంజలి ఘటించడానికి ఆ స్థలాల్ని ఉపయోగించుకొంటారు. చరిత్రలో చూసుకొన్నప్పుడు ఈ తరహా పర్యాటక రంగానికి మూలాల మధ్య యుగాలనుండి ప్రారంభమైంది.
అంతర్జాతీయ పర్యాటక రంగంలో పెరుగుదల కొనసాగుతుందని అది సగటున సంవత్సారానికి 4% ఉంటుందని ప్రపంచ పర్యాటక రంగ సంస్థ (యు.ఎన్.డబ్ల్యు.టి.ఓ) తెలిపింది. 2020 నాటికల్లా పర్యాటకుల గమ్యస్థానంగా ఐరోపా ఉంటుందని అయితే దాని వాటా మాత్రం 1995 లో ఉన్న 60% నుండి 46% శాతానికి పడిపోతుందని అంచనా వేసింది. అంతర ప్రాంతాల నుండి పర్యటించే వారికన్నా దూర ప్రాంతాలకు పర్యటించే వారి సంఖ్యలో పెరుగుదల కనిపిస్తుందని అది 1995 ఉన్నటువంటి 18% నుండి 24%కు పెరుగుతుందని అంచనా వేసింది.
ఈ - కామర్స్ రాకతో ఇంటర్నెట్ ద్వారా పర్యాటక రంగం తాలుకా ఉత్పత్తులు ఎక్కువగా లావా దేవీలకు నోచుకొన్నాయి. పర్యటనలను ఏర్పాటు చేసేవారు (హోటళ్లు, విమానయాన రంగాలు మొదలైనవి) నేరుగా పర్యాటుకులకు సేవలందించగల స్థితిలో ఉన్నప్పటికీ వారు మధ్య వర్తుల ద్వారా కూడా సేవలందించడం మొదలుపెట్టారు. పర్యాటక రంగ ఉత్పత్తులకు ఆన్ - లైన్ ద్వారాను సంప్రదాయక దుకాణాల్లోను గిరాకీ ఏర్పడింది.
భూగోళానికి సంబంధించి ఆయా దేశాల ప్రభావం చూపే తీరును, ఆ దేశ ప్రజలు పర్యాటక రంగం మీద పెట్టిన ఖర్చుకు ఆ దేశపు తలసరి ఆదాయానికి సంభందం ఉందన్న ఆలోచనను కలిగిస్తుంది. ఒక దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థలో పర్యాటక పరిశ్రమ ప్రాముఖ్యం వహించడమే గాకుండా, పర్యాటక రంగం మీద పెట్టే ఖర్చుని బట్టి ఆ దేశ ప్రజల ఆత్మవిశ్వాశానికి ప్రతీకగా కూడా నిలుస్తుంది. ఆ దేశ ప్రజలు పర్యాటక రంగం ద్వారా తమ తమ ఆర్థిక స్థితి గతుల బాగుపడతాయని కూడా నమ్ముతున్నారు. దీని వలనే పర్యాటక రంగంలో అంచనా వేసిన అభివృద్ధి, ఆ దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థను కూడా అభివృద్ధి చేస్తుందని, ప్రభావితం చేస్తుందని ఆయా దేశాల ప్రజలు నమ్ముతున్నారు.
21 శతాబ్దంలోని మొదటి భాగంలో స్పేస్ టూరిజం "టేక్ ఆఫ్" అవుతుందని అందరూ అంచనా వేస్తున్నారు. అంతరిక్ష యాత్రను చౌకగా అందించిన సరే భూమ్మీద పర్యటించే వారికన్నా అంతరిక్షంలో పర్యటించే వారి సంఖ్య చాలా తక్కువగా ఉంటుంది.
సూర్య శక్తితో నడిచే విమానాలు, విమానాల్లో ఏర్పాటయ్యే హోటళ్లు, ఇవన్ని సాంకేతికంగా అభివృద్ధి చెందినపుడు ఏర్పాటయినట్లయితే ఈ రకమైన పర్యాటక రంగం అభివృద్ధి చెందుతుంది. హైడ్రో పోలిస్ లాంటి నీటి అడుగున ఉండే హోటళ్లు 2009 లో దుబాయ్ లో రానున్నాయి. తేలియాడే నగరాలు, అతి పెద్ద క్రూయిజ్ పడవలతో సముద్రం మీద నుండి పర్యాటకులకు స్వాగతం లభించనున్నది.
2008 లో తలెత్తిన ఆర్థిక సంక్షోభం మూలంగా అంతర్జాతీయ ప్రయాణీకుల రాకపోకల సంఖ్య జూన్ 2008 నుండి బాగా తగ్గడం మొదలైంది. 2008 లో మొదట ఎనిమిది నెలల్లో, మనం 2007 తో పోల్చి చూస్తే కేవలం 3.7% పెరుగుదల మాత్రమే నమోదైంది. ఆసియా, పసిఫిక్ పర్యాటక రంగాలు బాగా దెబ్బతిన్నాయి. ఐరోపా మాత్రం ఎటువంటి మార్పు లేకుండా ఉంది. అమెరికా మాత్రం కొద్దిపాటి అభివృద్ధి సాధించింది. అయితే పెరుగుదల రేటు మాత్రం 6% జనవరి నుండి ఆగస్టు 2008 వరకు చోటు చేసుకుంది. ఇదే కాలంలో మధ్య తూర్పుదేశాలు మాత్రం వాటి పెరుగుదల రేటును నిలబెట్టుకున్నాయి. 2007 లో ఉన్న ఇదే సమయానికి పోల్చితే ఆ దేశాలు 17% వృద్దిని చూపగలిగేయి. అంతర్జాతీయ పర్యాటక రంగంలో చోటు చేసుకొన్న ఈ తగ్గుదల పర్యావరణ రంగం మీద కూడా ప్రభావాన్ని చూపడంతో ఆ రంగం సెప్టెంబరు 2008 నాటికి వ్యతిరేక పెరుగుదలను చవి చూసింది. ప్రయాణీకుల రద్దీని కేవలం 3.3% మాత్రమే పెంచ గలిగాయి. హోటల్ పరిశ్రమకు కూడా మాంద్యం సెగ తగలడంతో వాటి ఆక్యుపెన్సీ రేషియో (అతిధులు నిష్పత్తి ) బాగా తగ్గడం మొదలైంది.. ప్రపంచ ఆర్థిక సంక్షోభం కారణంగా అంతర్జాతీయ పర్యాటక రంగం తాలుకా డిమాండు సెప్టెంబరు, అక్టోబరు నెలల్లో బాగా తగ్గింది. 2008 లో మిగిలిన కాలానికి కూడా అంతర్జాతీయ పర్యటకుల్లోని పెరుగుదల తగ్గుతుందని అందరూ అంచనా వేసారు. బాగా ఖర్చు పెట్టే దేశాల్లో ఆర్థిక మాంద్యం ఉండడంతో 2009 లో అంతర్జాతీయ పర్యాటక రంగం లోకి ఏ మాత్రం పెరుగుదలను మనము ఆశించే స్థితిలో లేము . అయితే కొన్ని పర్యాటక ప్రదేశాలు మాత్రం ఈ దెబ్బ నుండి తప్పించుకోన్నాయి. అయితే వాటికి కారణాలు చౌకైనా వసతులు, సరళమైన వీసా నిభందనలు, ఎక్కువ కాలం పాటు ఆ ప్రదేశంలో ఉండగలగడం, అక్కడకు సులభంగా వెళ్లడానికి అనేక సులువైన దారులుండడం. మాట్ లండావు కొత్త పదాన్ని కనిపెట్టాడు. అదేంటంటే మాంద్యం - పర్యటన. ఎందుకంటే సమస్యలతో సతమతమయ్యే వారు తమకున్న క్లిష్ట పరిస్థితుల నుండి తప్పించుకోడానికై పనామా వెళ్ళడంతో అక్కడ పర్యాటక రంగం 2009 లో అభివృద్ధి చెందింది.
ఒక రకంగా చెప్పాలంటే పర్యాటక రంగం అన్నది ప్రతి నగరానికి ఒక సమస్య లాంటిదే. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ఉన్న సముద్రపు ఒడ్డులకు, ప్రముఖమైన స్థలాలను, పవిత్ర ప్రాంతాలకు, రిసార్టులకు ఎదురయ్యే సమస్య. 
అయితే ఎక్కువ సంఖ్యలో పర్యాటకులను ఆకర్షించడం కూడా వ్యతిరేకంగా ఆ నగరాలపై ప్రభావాన్ని చూపెడుతుంది. న్యూ యార్క్ నగరానికి 33 మిలియన్ల పర్యాటకులు రావడంతో 
అనేక సమస్యలు ఎదుర్కొంది. ఎందుకంటే పర్యావరణం మీద ప్రతికూల ప్రభావం బాగా పడుతుంది. 
డిశంబరు 26,2004 న వచ్చిన సునామీ అంతర్జాతీయ ప్రయాణికుల మానసిక పరిస్థితి పై తీవ్ర ప్రభావాన్ని చూపింది.
క్రూయిజ్ పడవులు అవి ప్రయానించేటప్పుడు వదిలే నీటి వల్ల సముద్ర జలాలు కలుషితమవుతున్నాయి. విమానాల వల్ల కూడా వాయు కాలుష్యం జరుగుతుంది. వాటన్నింటి వల్ల పర్యావరణం పై తీవ్ర దుష్పరిణామాలు చోటు చేసుకుంటున్నాయి