hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
స్వామి అగ్నివేష్
స్వామి అగ్నివేష్ సామాజిక కార్యకర్తగా అంతర్జాతీయ స్థాయిలో ఘనతకెక్కారు . ఈయన చిక్కోలు (శ్రీకాకుళం) వాసే. 1939 లో తన తల్లిదండ్రుల మరణానంతరము తాతగారి స్వగ్రామము చత్తీస్ ఘడ్ వెల్లిపోయారు. ఫిలాసఫీ, న్యాయవాద కోర్సులు చదివినప్పటికీ సామాజిక సమస్యలపై పోరాడేందుకే తన జీవితాన్ని అంకితం చేశారు. కొన్నాళ్ళు లెక్చెరర్‌గా కలకత్తాలో పనిచేసారు. కొద్దికాలము లాయర్‌గా ప్రాక్టీష్ చేసారు. తాను చదివిన చదువుకు పరమార్ధం చేకూర్చే ఉద్దేశంతో సామాజిక సమస్యల పరిష్కారానికి విశేష కృషి జరుపుతున్నారు. హర్యానా రాష్ట్రంలో శాసనసభ్యుడుగా ఎన్నికై విద్యామంత్రిగా సైతం పనిచేసారు.
పర్యావరణ సమస్యలు, బాలల వెట్టిచాకిరిపై పోరాటం, ప్రాంతీయ ఉద్యమాలు తదితర అంశాలపై ఆయన తనదైన శైలిలో ఉద్యమిస్తూ ప్రజలను చైతన్యవంతులను చేస్తున్నారు. ఇటీవల సోంపేటలో థర్మల్ విద్యుత్ కేంద్రం నిర్మాణానికి వ్యతిరేకంగా ఉద్యమం చేస్తున్నవారికి తన మద్దతు ప్రకటించారు.
ఆయన "World council of Arya Samaj" కు అధ్యక్షుడిగా ఉన్నారు.
స్వామి అగ్నివేశ్ అసలు పేరు వేపా శ్యాంరావు. ఇతడు 1939, సెప్టెంబరు 21న ఒరిస్సా రాష్ట్రంలోని గంజాం జిల్లాలో ఒక తెలుగు కుటుంబంలో జన్మించాడు. తన నాలుగవయేటనే తండ్రి మరణించడంతో ప్రస్తుతం ఛత్తీస్‌గఢ్ లో ఉన్న శక్తి అనే రాజ్యానికి దివాన్‌గా వున్న అతని మాతామహుని వద్ద పెరిగాడు. కలకత్తాలోని సెయింట్ జేవియర్స్ కళాశాలలో చదువుకుని అక్కడే అధ్యాపకుడిగా ఉద్యోగం సంపాదించుకున్నాడు.
Founder-Chairperson of Bandhua Mukti Morcha (Bonded Labour Liberation Front) since 1981.
President – Sarvadeshik Arya Pratinidhi Sabha (World Council of Arya Samaj) since Sept. 2004.
Chairperson of the United Nations Trust Fund on Contemporary Forms of Slavery (January 1994 to December 2004).
Member of the Haryana Legislative Assembly (1977–1982). Minister of Education in Haryana 1979.
National Coordinator – Adhyatma Jagran Manch (Spiritual Awakening Movement) since April 2003.
Vice President - Interntional Niwano Peace Prize Committee, Tokyo (January 2003 to 2005).
Member - International Peace Council (since January 2003)·
Convenor-Sarva Dharma Sansad (Parliament of Religions) since 5th October 2007.
స్వామిబాబు పొట్నూరు
పొట్నూరు స్వామిబాబు నరసన్నపేట వాస్తవ్యులు. దేశభక్తుడు, దాత, సంఘసేవకుడు, కవి, పండితపోషకుడు. 
1906 వందేమాతరం ఉద్యమంలో సకుటుంబంగా పాల్గొన్నారు. స్వరాజ్యోద్యమం, ఉప్పు సత్యాగ్రహం, క్విట్ ఇండియా ఉద్యమాలలో క్రియాశీల పాత్రలు పోషించారు, 1941-42 ఉమ్మడి విశాఖ జిల్లాబోర్డు అధ్యక్షుడుగా, ఖాదీ ఉద్యమవ్యాప్తికి ఎనలేని కృషిచేసారు.
స్త్రీ విద్య, ఆదర్శ వితంతు వివాహములు, అస్పృశ్యత నిర్మూలన కోసం కృషిచేసారు.
దళితులకు గ్రామసముదాయ నిర్మాణము, సహకారరంగ విస్తరణకు తోడ్పడినారు, 
కవులకు ఇల్లు, శిశు సదనాలు, ఆశ్రమాలు, ఆసుపత్రుల నిర్మాణములు గావించారు.
అట్టి మహాపురుషుని విగ్రహాన్ని ఇంటాక్ సహకారము తో డే & నైట్ కొత్త బ్రిడ్జి రోడ్ న ఆవిష్కరించారు.
ఎస్.పి.లక్ష్మణస్వామి
ఎస్.పి.లక్ష్మణస్వామి తెలుగు రంగస్థల నటుడు,సినీ నటుడు,గాయకుడు.ఈలపాట రఘురామయ్య సమకాలికుడు.
జార్జెస్‌ లెమైటర్‌.
జార్జెస్‌ లెమైటర్‌. మహా విస్ఫోటం వూహ తెలిపిన వాడు! బిగ్‌బ్యాంగ్‌ సిద్ధాంతం గురించి మీరు పాఠాల్లో చదువుకుని ఉంటారు. ఆ సిద్ధాంతాన్ని ప్రతిపాదించిన శాస్త్రవేత్తే జార్జెస్‌ లెమైటర్.
విశ్వం ఎలా పుట్టింది? ఈ ప్రశ్న మానవుడికి ఊహ తెలిసిన దగ్గర్నుంచి వేధిస్తూనే ఉంది. వేదాంతులు, శాస్త్రవేత్తలు అనేక సిద్ధాంతాలు ప్రతిపాదించారు. గ్రీకు తత్వవేత్త అరిస్టాటిల్‌ 'విశ్వం పుట్టలేదు. అది అనాదిగా ఆద్యంతాలు లేకుండా అలాగే ఉంది' అన్నాడు. దీన్ని బలపరుస్తూ 20వ శతాబ్దంలో బ్రిటిష్‌ ఖగోళ శాస్త్రవేత్త హెర్మన్‌ బాండి 'స్థిరస్థితి సిద్ధాంతం' (Steady state Theory) ప్రతిపాదించాడు. దీని ప్రకారం 'నక్షత్రమండలాలు, నక్షత్రాలు, గ్రహాలు, పరమాణువులకు పుట్టుక ఉంటుంది కానీ, విశ్వానికి కాదు. విశ్వం చలనం లేకుండా స్థిరంగా ఉంటుంది. దాని లోని ద్రవ్యం (matter) పుడుతూనే ఉంటుంది. విశ్వం ఏ మాత్రం మార్పు చెందడం లేదు'.
ప్రపంచంలోని శాస్త్రవేత్తలందరూ దీన్ని నమ్మే రోజుల్లో 1927లో ఒక వ్యక్తి ఓ కొత్త సిద్ధాంతంతో సంచలనం సృష్టించాడు. అదే 'బిగ్‌బ్యాంగ్‌' (మహా విస్ఫోటం) సిద్ధాంతం. దీన్ని అందించిన వ్యక్తే జార్జెస్‌ లెమైటర్‌ (Georges Lemaitre). అతడి సిద్ధాంతం ప్రకారం 'అత్యధిక సాంద్రత, ఉష్ణోగ్రతలతో ఉండే ఓ సూక్ష్మమైన బిందువు పేలిపోవడం వల్లనే విశ్వం ఏర్పడింది. ఈ బిందువే ప్రథమ పరమాణువు. అప్పటి నుంచి విశ్వం విస్తరిస్తూనే ఉంది'.
బెల్జియంలోని చార్లెరోయ్‌లో 1894 జూలై 17న పుట్టిన లెమైటర్‌ తన జీవితంలో రెండు లక్ష్యాలను పెట్టుకున్నాడు. ఒకటి గణితంలో పీహెచ్‌డీ సాధించడమైతే, రెండోది మతగురువు కావడం. రెండూ సాధించిన తర్వాత అతడు తన దృష్టిని ఖగోళ ప్రదర్శనల వైపు మళ్లించాడు. అప్పటికే ప్రఖ్యాత శాస్త్రవేత్త ఐన్‌స్టీన్‌ తన సామాన్య సాపేక్ష సిద్ధాంతం (General Theory of Relativity) ప్రతిపాదనలో విశ్వం విస్తరిస్తుందనే విషయాన్ని గమనించాడు. అయితే అప్పటికి ప్రాచుర్యంలో ఉన్న స్థిరస్థితి సిద్ధాంతానికి మద్దతిస్తూ 'విశ్వస్థిరాంకం' (Cosmological Constant) అనే గణిత భావనను ప్రవేశపెట్టి విశ్వం స్థిరంగా ఉంటుందని ప్రవచించాడు.
ఐన్‌స్టీన్‌ సిద్ధాంతంలోని అంశాలను లెమైటర్‌ అధ్యయనం చేస్తూ విశ్వం నిరంతరం వ్యాపనం చెందుతూనే ఉంటుందనే నిర్దారణకు వచ్చి, బిగ్‌బ్యాంగ్‌ సిద్ధాంతాన్ని ప్రకటించాడు. మొదట్లో దీన్నెవరూ పట్టించుకోకపోయినా, రెండేళ్ల తర్వాత మరో శాస్త్రవేత్త ఎడ్విన్‌ హబుల్‌ తాను నిర్మించిన టెలిస్కోపుతో చేసిన పరిశీలనలతో విశ్వ వ్యాపనాన్ని నిర్దరించడంతో ఎంతో ప్రాచుర్యం లభించింది. ఐన్‌స్టీన్‌ కూడా తన సిద్ధాంతంలో విశ్వ స్థిరాంకాన్ని ప్రవేశపెట్టడం పెద్ద తప్పిదమని అంగీకరించాడు.
మహావిస్ఫోటం జరిగినప్పుడు వెలువడిన సూక్ష్మతరంగాలను, అప్పటి ధ్వని తరంగాలను శాస్త్రవేత్తలు ఆ తర్వాత కనుగొనడంతో దానికి ఎంతో మద్దతు లభిస్తోంది. అయితే ఒకప్పటి సూక్ష్మబిందువు ఎందువల్ల విస్ఫోటానికి గురై, కాంతి వేగం కన్నా అధికమైన వేగంతో విస్తరిస్తోందో ఇప్పటికీ అంతుపట్టని విషయమే!
జాకబ్స్ హెన్రికస్ వాంట్‌హాఫ్
జాకబ్స్ హెన్రికస్ వాంట్‌హాఫ్ జూనియర్ 1852 ఆగస్టు 30న నెదర్లాండ్స్‌లోని రోటర్‌డామ్‌లో జన్మించారు. తల్లిదండ్రులు హెన్రికస్ వాంట్‌హాఫ్ సీనియర్, కాఫ్‌ వాంట్‌హాఫ్. చదువు ప్రారంభించిన తొలినాళ్లలో కవిత్వం, వేదాంతం పట్ల ఆసక్తి ప్రదర్శించేవాడు. 1869లో డెప్ట్ విశ్వవిద్యాలయంలో చేరాడు. రసాయన సాంకేతిక నిపుణుడిగా పట్టా పొందాడు. 1874లో యుట్రెక్ విశ్వవిద్యాలయం నుంచి డాక్టరేట్ పట్టా పొందాడు. 1874లో వాంట్‌హాఫ్ స్టియిరో కెమిస్ట్రీలో చేసిన పరిశోధనలను ప్రచురించాడు. 1884లో రసాయన గతిశాస్త్రంపై చేసిన పరిశోధనా వివరాలను ప్రచురించాడు. వీటిలో రసాయన చర్యల క్రమాంకాన్ని (Order) నిర్ణయించడానికి కొత్త పద్ధతి కనిపెట్టాడు. ఈ పద్ధతిలో గ్రాఫిక్స్, ఉష్ణగతి శాస్త్ర నియమాలను రసాయన చర్యల సమతాస్థితికి ఉపయోగించాడు. 1889లో అర్హీనియస్ సమీకరణానికి భౌతిక న్యాయాన్ని సమకూర్చాడు. 1896లో వాంట్‌హాఫ్‌ను బెర్లిన్‌లోని ప్రష్యన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్‌లో రసాయన శాస్త్ర ఆచార్యుడిగా నియమించారు. వాంట్‌హాఫ్ 1893లో రాయల్ సొసైటీ నుంచి డేవి పతకాన్ని స్వీకరించాడు. ద్రావణాల మీద చేసిన ప్రయోగాలు, పరిశోధనలకు 1901లో రసాయన శాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి పొందాడు. జర్మనీలోని బెర్లిన్‌లో 58వ ఏట 1911 మార్చి 1న మరణించారు.
హెన్రీ కేవిండిష్
హెన్రీ కేవిండిష్ FRS ( అక్టోబరు 10, 1731 - ఫిబ్రవరి 24, 1810 ) బ్రిటిష్ తత్వవేత్త మరియు శాస్త్రవేత్త. ఈయన ప్ర్రయోగాత్మక మరియు సైద్ధాంతిక రసాయన మరియు భౌతిక శాస్త్రవేత్త. ఈయన హైడ్రోజన్ కనుగొనుటలో ప్రసిద్ధిగాంచాడు ఆయన హైడ్రోజన్ ను "మండే వాయువు"గా అభివర్ణించాడు. దీని సాంద్రతను వివరించాడు. దీనిని మండిస్తే నీరు ఏర్పదుతుందని కనగొన్నాడు.
పట్టభద్రుడు కాలేకపోయినా పరిశోధనలు చేశాడు... ప్రచారానికి ఇష్టపడక మౌనంగా ఉండిపోయాడు... దశాబ్దాల తర్వాత ఆయన ఆవిష్కరణలు బయటపడ్డాయి... ఆ శాస్త్రవేత్త పుట్టిన రోజు ఇవాళే - 1731 అక్టోబరు 10న. రసాయన, వాతావరణ, విద్యుత్‌, హృదయ సంబంధిత రంగాల్లో ఎన్నో సిద్ధాంతాలను రూపొందించిన ఓ శాస్త్రవేత్త, భూమి సాంద్రతను కూడా కనుగొన్నాడు. తద్వారా భూమి బరువు, గురుత్వ స్థిరాంకాలను నిర్ధరించడానికి దోహదపడ్డాడు. ఆయనే హెన్రీ కేవిండిష్‌. శాస్త్రరంగంలో ప్రాముఖ్యత కలిగిన కూలుంబ్‌ నియమం, ఓమ్‌ నియమం, డాల్టన్‌ పాక్షిక పీడన నియమాల్లాంటి వాటిని ఆయా శాస్త్రవేత్తల కన్నా ముందే ఊహించినా ప్రచారం చేసుకోలేదు. ఆయన మరణానంతరం 30 ఏళ్లకు అవి బయటపడి ప్రపంచాన్ని ఆశ్చర్యపరిచాయి.
ఫ్రాన్స్‌లోని నైస్‌ నగరంలో 1731 అక్టోబరు 10న ఓ ధనిక కుటుంబంలో పుట్టిన హెన్రీ కావిండిష్‌ (Henry Cavendish) చిన్నతనంలోనే తల్లిని కోల్పోయాడు. తండ్రి లార్డ్‌ ఛార్లెస్‌ శాస్త్రవేత్తే కాకుండా 'ఫెలో ఆఫ్‌ రాయల్‌ సొసైటీ' కూడా. హెన్రీ కేంబ్రిడ్జ్‌లోఉన్నత చదువులకు చేరినా మత సంబంధమైన అధ్యయనంతో విముఖత చూపడంతో డిగ్రీ పట్టా అందుకోలేకపోయాడు. ఆపై ప్యారిస్‌లో చదివి తండ్రి లాబరేటరీలో చేరాడు. సంపన్నుడైనా విలాసాలకు అలవాటు పడకుండా నిరంతరం పరిశోధనలు చేయడం విశేషం. ఎవరితోనూ మాట్లాడకుండా ఏకాంతాన్ని కోరుకునేవాడు. హెన్రీ ప్రయోగశాలలో హైడ్రోజన్‌ వాయువును ఉత్పన్నం చేయగలిగాడు. వాతావరణంలోని గాలిపై ప్రయోగాలు చేసి అనేక ప్రాథమిక సూత్రాలు కనుగొన్నాడు. వాతావరణంలో అయిదింట నాలుగు వంతులు నైట్రోజన్‌ ఉంటే ఒక వంతే ఆక్సిజన్‌ ఉంటుందని నిర్ణయించగలిగాడు. నీరు మూలకం కాదని, హైడ్రోజన్‌, ఆక్సిజన్‌ మూలకాల వల్ల ఏర్పడే సమ్మేళనమని నిర్ధరించాడు.
తన 70వ ఏట భూమి సాంద్రతను లెక్కించిన ప్రక్రియ 'కేవిండిష్‌ ప్రయోగం'గా పేరొందింది. విమోటన త్రాసు అనే పరికరం ద్వారా సీసపు గోళాలను అమర్చి వాటి మధ్య ఉత్పన్నమయ్యే ఆకర్షణ బలాన్ని లెక్కించడం ద్వారా భూమి సాంద్రత (density) కనుగొన్నాడు. దీని వల్ల భూమి బరువు, గురుత్వ స్థిరాంకాల గణన సాధ్యమైంది.
ఆయన మరణానంతరం తన సంపదంతా కేంబ్రిడ్జ్‌ విశ్వవిద్యాలయానికి చెందే ఏర్పాటు చేశాడు. ఆ ధనంతోనే ప్రపంచ ప్రఖ్యాతి గాంచిన 'కేవిండిష్‌ లాబొరేటరీ'ని నెలకొల్పారు. ఇందులో పరిశోధనలు చేసిన వారిలో మాక్స్‌వెల్‌, జేజే థామ్సన్‌, రూథర్‌ఫర్డ్‌, లారెన్స్‌ బ్రాగ్‌, ఫ్రాన్సిస్‌ క్రిక్‌, జేమ్స్‌ వాట్సన్‌, స్టీఫెన్‌ హాకింగ్‌ లాంటి గొప్ప శాస్త్రవేత్తలు ఉండడం విశేషం.
ఎడ్మండ్ హేలీ
ఎడ్మండ్‌ హేలీ FRS (/ˈɛdmənd ˈhæli/; నవంబర్ 8, 1656 - జనవరి 14 1742) ఇంగ్లీషు ఖగోళ శాస్త్రవేత్త, భూగర్భ శాస్త్రవేత్త, గణిత శాస్త్రవేత్త, మెటెరాలజిస్టు మరియు భౌతిక శాస్త్రవేత్త. ఈయన హెల్లీ తోకచుక్క యొక్క కక్ష్యలు కనుగొనుటలో ప్రపంచ ప్రసిద్ధుడు.
తోకచుక్కల అన్వేషకుడు!నక్షత్రాలంటే ఆ కుర్రాడికి ఎంతో ఇష్టం. ఏవేవో పరికరాలతో వాటిని గమనిస్తూ ఉండేవాడు. ఆ కుర్రాడే ఖగోళ శాస్త్రవేత్తగా మారి ఎన్నో సంగతులు వెల్లడించాడు. అతడే ఎడ్మండ్‌ హేలీ. పుట్టిన రోజు ఇవాళే-1656 నవంబర్ 8న. అంతరిక్షంలోని అద్భుతాల్లో తోకచుక్కలోకటి. వాటిపై పరిశోధన చేసి ఆశ్చర్యకరమైన నిజాలు వెల్లడించిన శాస్త్రవేత్తగా ఎడ్మండ్‌ హేలీ పేరొందాడు. అందుకు గౌరవసూచకంగా ఓ తోకచుక్కకు ఆయన పేరే పెట్టారు. అదే 76 ఏళ్లకోసారి భూమికి దగ్గరగా వచ్చి కనువిందు చేసే హేలీ తోకచుక్క. ఖగోళ, భూభౌతిక, గణిత రంగాల్లో కూడా ఆయన విలువైన పరిశోధనలు చేశారు.
ఇంగ్లాండులోని హాంగర్‌స్టన్‌లో 1656 నవంబర్ 8న ఓ సంపన్న కుటుంబంలో పుట్టిన హేలీ ప్రాథమిక విద్యను ఇంటి వద్దనే అభ్యసించాడు. స్కూల్లో చేరేప్పటికే తండ్రి కొనిచ్చిన పరికరాల సాయంతో అంతరిక్ష పరిశీలన చేశాడు. పదిహేడేళ్ల వయసులో ఆక్స్‌ఫర్డ్‌ యూనివర్సిటీలోని క్వీన్స్‌ కాలేజీలో చేరేటప్పటికే సౌరకుటుంబం గురించి పరిశోధన పత్రాలు వెలువరించగలిగాడు. ఖగోళ పరిశీలనపై ఆసక్తితో సొంతంగా 24 అడుగుల పొడవుండే టెలిస్కోపును రూపొందించుకుని, దక్షిణ అట్లాంటిక్‌లోని సెయింట్‌ హెలీనా దీవికి వెళ్లి 341 నక్షత్రాలపై అధ్యయనం చేశాడు. ఫలితంగా ఆక్స్‌ఫర్డ్‌ నుంచి ఎమ్మే డిగ్రీ పొంది ఫెలో ఆఫ్‌ రాయల్‌ సొసైటీగా కూడా ఎంపికయ్యాడు. భూ అయస్కాంతత్వంలోని మార్పులు, వాయువులు, సముద్రంలోని ఆటుపోట్లను వివరించే మ్యాపులను హేలీ తయారు చేశారు. ఎత్తును బట్టి పీడనం ఎలా మారుతుందో చెప్పే నియమాన్ని ప్రతిపాదించారు. భూమి వయసు కనుగొనడం, ఇంద్రధనుస్సులోని వర్ణకాంతుల విశ్లేషణ, పరమాణువు పరిమాణం గురించిన ఎన్నో పరిశోధనలు చేశారు. సముద్రపు లోతుల్లోకి వెళ్లేవారి కోసం డైవింగ్‌బెల్‌, హెల్మెట్‌లాంటి పరికరాలు రూపొందించారు. జామెట్రీ, లాగరిథమ్స్‌, ట్రిగనామెట్రీలకు సంబంధించిన సూత్రాలు కనుగొన్నారు. భూమికి, సూర్యునికి మధ్య దూరం, విశ్వం రూపం, పరిమాణం, నక్షత్రాల సంఖ్యలను అంచనా వేశారు.
సూర్యుడికి సుదూరంగా తిరుగుతూ ఎప్పుడో ఓసారి సూర్యకుటుంబం పరిధిలోకి వచ్చిపోయే తోకచుక్కల గమనాలు, కక్ష్యల గురించి ఆయన పరిశోధనలు అద్భుతమైనవి. అంతకు పూర్వం 1531, 1607, 1683లలో కనిపించిన తోకచుక్కలు వేర్వేరు కావని, ఒకటే ప్రతి 76 ఏళ్లకువస్తోందని చాటి చెప్పారు. అదే హేలీ తోకచుక్క. అంతేకాదు న్యూటన్‌ సిద్ధాంతాలను వెలుగులోకి తెచ్చింది ఈయనే. ప్రచారానికి దూరంగా ఉండే న్యూటన్‌ పరిశోధనలు ఎంత విలువైనవో గ్రహించిన హేలీ, ఆయన చేత పుస్తకాన్ని రాయించి సొంత ఖర్చుతో అచ్చు వేయించారు. తద్వారా శాస్త్రలోకానికి ఎంతో మేలు చేశారు.
బెడుసు పల్లె
బెడుసుపల్లె శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా, సీతారాంపురము మండలానికి చెందిన గ్రామము.. పిన్ కోడ్ నం. 524 302., ఎస్.టి.డి.కోడ్ = 08628.
[1] ఈనాడు నెల్లూరు ; 2014,ఫిబ్రవరి-1; 3వ పేజీ.
వెంగారెడ్డిపాళెం
వెంగారెడ్డిపాళెం, శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా, సంగం మండలానికి చెందిన గ్రామము..
అక్కినేని నాగేశ్వర రావు నాటక కళాపరిషత్
అక్కినేని నాగేశ్వర రావు నాటక కళాపరిషత్ వై.కె. నాగేశ్వరరావు సహాయంతో సారిపల్లి కొండలరావు సారథ్యంలో 1995లో ఈ కళా పరిషత్తు నాటక పోటీలను నిర్వహించింది. ఆచంట వెంకటరత్నం నాయుడు నాటక సప్తాహం చేశారు. ఈ పరిషత్తు ద్వారా 11 నాటకాల ప్రచురణలు వెలువడ్డాయి. దుగ్గిరాల సోమేశ్వరరావు, సి.ఎస్.రావు, డి.ఎస్.ఎన్. మూర్తి, నెమలికంటి తారక రామారావు, ఆర్. నాగేశ్వరరావు తదితరులు సత్కారాన్ని అందుకున్నారు.
2012 సంవత్సరం యువకళావాహిని ఆధ్వర్యంలో సారిపల్లి కొండలరావు సారథ్యంలో 17వ రాష్ట్ర స్థాయి నాటిక పోటీలు అయిదు రోజులపాటు జరిగాయి.
మల్లాది క్రియేషన్స్, హైదరాబాదు వారు ప్రదర్శించిన ‘బావిలో కప్ప’ నాటిక, బాలి రామారావు రచించగా మల్లాది భాస్కర్ దర్శకత్వంలో హాస్యభరితంగా నడచి ప్రేక్షకుల నవ్వుల పువ్వులు వికసింప చేసింది.
కళాదర్శిని, హైదరాబాదు వారిచే ‘మనిషి మంచోడే’ నాటిక కాటా సుబ్బారావు రచించగా, కె. హరిబాబు దర్శకత్వంలో ప్రదర్శించారు.
రెండవ నాటికగా, కోమలి కళాసమితి నల్గొండ వారి నాటిక ‘ఆత్మగీతం’ శిష్టా చంద్రశేఖర్ రచించగా ఎస్.ఎం. భాషా దర్శకత్వంలో ప్రదర్శించారు.
అడవికీ, నగరానికీ మధ్యన ఉన్న లక్ష్మణరేఖ తుడిచివేయబడితే, వన్యప్రాణులకు నిలువనీడ లేకుండా పోతే, తమ అస్తిత్వం కోసం అవి పాడుతున్న విషాద గీతమే ఈ ఆత్మగీతం కథ. వన్య ప్రాణులను నిర్లక్ష్యం చేసి, ప్రకృతి సమతుల్యాన్ని దెబ్బతీసే ఆధునిక మానవుని చర్యలు ఎలాంటి విపత్కర పరిస్థితులను కొని తెచ్చి పెడుతుందో అని చెప్పడమే ఈ నాటిక ఉద్దేశం. ఇరవై మంది కళాకారులు గిరిజన పాత్రలలోను, పక్షులు, జంతువుల పాత్రలలో నటించి ప్రేక్షకుల మెప్పును పొందారు.
తెలంగాణా డ్రమెటిక్ అసోసియేషన్, వరంగల్ వారి ‘ముసుగు’ నాటిక, స్నిగ్ధ రచించగా, పందిళ్ళ శేఖర్‌బాబు దర్శకత్వంలో ప్రదర్శించి సమాజంలోని వైవిధ్యమైన మనుష్యులను వారి కుట్రపూరిత బద్ధులను కనిపెట్టి ఉండవలసిందిగా హెచ్చరించిందీ నాటిక.
‘బొమ్మ సముద్రం’, ఉదయ్ భాగవతుల రచన దర్శకత్వంలో ప్రదర్శించారు.
‘కాలుష్యం’ నాటికను కళాభారతి ప్రొద్దుటూరువారు, ఉషోదయ కళానికేతన్, హైదరాబాదు వారు ‘గారడీ’ నాటికను ప్రదర్శించారు.
‘నెంబరు లేని ఖైదీ’ ఆకెళ్ళ రచించగా, గోపరాజు విజయ్ దర్శకత్వం వహించారు.
‘ఓ లచ్చీ… గుమ్మడి’ ఎం.ఎస్. చౌదరి రచన చేయగా డా. సి.ఎస్. ప్రసాద్ దర్శకత్వంలో ప్రదర్శించారు. అద్దాల దుస్తులు ధరించి, వయ్యారాలను ఒలకబోస్తూనే చెమటోడ్చి, గంజినీళ్ళు మాత్రమే తాగి బ్రతికే ఆజాతి ఆడపడుచుల ఆక్రందనలకు ప్రతిబింబమే ఈ నాటిక.
గంగోత్రి పెదకాకాని వారి ‘నువ్వు+నేను, ప్రేమ= పెళ్ళాం’ నాయుడు గోపి దర్శకత్వంలో ప్రదర్శించారు.
విప్లవరచయిత రావిశాస్త్రి మూలకథని ఎం.ఎస్. చౌదరి వేదిక నెక్కించిన ‘పిపీలికం’ పరిషత్ ‘వేర్ ది మైండ్ ఈజ్ వితవుట్ ఫియర్’ సుఖమంచి కోటేశ్వర రావు రచించగా, జయప్రకాశ్ రెడ్డి దర్శకత్వంలో ప్రదర్శించి శుభప్రదం చేశారు.
నల్గొండ కోమలి కళాసమితివారి ‘ఆత్మగీతం’ ప్రథమ బహుమతి పొందగా, మోడరన్ థియేటర్ విజయవాడ వారి ‘పిపీలికం’ ద్వితీయ బహుమతి పొందింది.
ఉత్తమ రచన: ఆకెళ్ళ రచించిన ‘నెంబరు లేని ఖైదీ’, ఉత్తమ దర్శకత్వం: ‘ఆత్మగీతం’ దర్శకుడు ఎస్.ఎం. భాషా.
21 వ ఉభయ తెలుగు రాష్ట్ర స్థాయి నాటిక పోటీలు రవీంద్రభారతిలో సెప్టెంబరు 11,12,13 తేదీల్లో నిర్వహించారు.22 వ ఉభయ తెలుగు రాష్ట్ర స్థాయి నాటిక పోటీలు రవీంద్రభారతిలో సెప్టెంబరు 18,19 తేదీల్లో నిర్వహించారు.
బ్రాంకైటిస్
వాతావరణంలో మార్పు లేదా వాతావరణంలో తేమ ఎక్కువగా ఉండటం వంటి మార్పులతో కొందరికి ఊపిరి సక్రమంగా అందదు. ఊపిరితిత్తుల్లోని శ్వాసకోశవాహికల్లోని లోపలి పొరలో సంభవించే ఇన్‌ఫ్లమేషన్ (వాపు) వల్ల శ్వాసకోశనాళాలు సన్నబడతాయి. దాంతో ఊపిరితీసుకోడానికి ఇబ్బంది కలుగుతుంది. ఈ జబ్బునే వైద్యపరిభాషలో ‘బ్రాంకైటిస్’ అంటారు.
శ్వాసకోశ నాళాల్లో కలిగే మార్పుల వల్ల ఆయాసం, దగ్గు, కఫం, జ్వరం, నీరసం వంటి మాటిమాటికీ కనిపిస్తూ ఒక్కోసారి అది దీర్ఘకాలం కనిపించే వ్యాధిగా మారుతుంది. దీన్నే ‘క్రానిక్ బ్రాంకైటిస్’ అని అంటారు. దీనితో రోగనిరోధకశక్తి తగ్గడం, ఆస్తమాలోకి దింపడం వంటి పరిణామాలు కూడా సంభవిస్తాయి. 
క్రింద సూచించిన మందులను రోగి లక్షణాలను, మానసిక ప్రవృత్తి వంటి అనేక అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకుని మోతాదును, మందులను నిర్ణయించాల్సి ఉంటుంది.
జాగాబత్తిన నవనాధరావు
జాగాబత్తిన నవనాథరావు(1941-2012) ప్రముఖ రంగస్థల నటుడు, నిర్మాత మరియు దర్శకుడు.
ఆయన రంగస్థలానికి ఆయన విశిష్టసేవలు అందించారు. జిల్లాలో పౌరాణిక నాటకాలు ఎక్కువవుతున్న సమయంలో సాంఘిక నాటకాలను కాపాడేందుకు సిద్ధార్థ ఆర్ట్స్ సంస్థను ప్రారంభించి అనేక నాటకాలు ప్రదర్శించారు. దాదాపు 500 నాటక ప్రదర్శనలు చేసి ప్రత్యేక గుర్తింపు తెచ్చుకున్నారు. నంది నాటకోత్సవాల్లో నాటక ప్రదర్శనలు ఇచ్చి బహుమతులు పొందారు వేరు నటులే కాకుండా దర్శకులు కూడా. అలాగే ౨౦ నాటిక, నాటకాలను కూడా రచించారు. వారు పలు పోటీల్లో కూడా ప్రదర్శించారు. సింహపురి కీర్తిప్రతిష్టలను నలుదిశలా వ్యాప్తి చేసిన వారిలో నవనాధరావు ఒకరు.. ప్రముఖ నటులు జి. చంద్ర శేఖర్ గారితో కలసి వీరు జెడ్. జి. ఆర్ట్స్ పేరుతో నాటక సంస్థను ప్రారంభించి పలు నాటకాలు ప్రదర్శించారు. పలు నాటకాలకు దర్శక నిర్మాతగా వ్యవహరించారు. వీరు ఒక ఏడాది ‘కళ’ సాంస్క్రతిక సంస్థకు అధ్యక్షులుగా వున్నారు. కళా పరిషత్ నిర్వహించారు. ఆయనకు భార్య, ముగ్గురు కుమారు వున్నారు. ప్రముఖ చిన్న పిల్లల వైద్య నిపుణులు జెడ్. శివప్రసాద్, డా. శశికాంత్, మెడికల్ సాంకేతిక నిపుణుడు శైలేష్ ఈయన కుమారులే. వీరు నెల్లూరులో మార్చి7 2012 తేదీన కన్నుమూశారు. రెండు నెలలు నవనాధారావు అనారోగ్యంతో బాధపడుతూ నారాయణ ఆసుపత్రిలో చేర్చగా అక్కడే తుదిశ్వాస విడిచారు.
సైనసైటిస్‌
ముఖంలో కళ్ళ దగ్గర, ముక్కు పక్క భాగంల్లోని ఎముకలలో ఉండే సన్నని గాలితో నిండే ప్రదేశాన్ని సైనస్ అంటారు. ఈ భాగంలో ఇన్ఫెక్షన్ సోకి వాచి పోవడాన్ని సైనసైటిస్ (Sinusitis) అంటారు. అత్యధికంగా శస్త్రచికిత్సకి దారితీసే రోగాలలో సైనసైటిస్ ఒకటిగా ఒక అధ్యయనంలో వెల్లడైంది. 
ప్రతి మనిషి తన జీవితకాలంలో సైనసైటిస్ బారిన పడనివారు ఉండరు.అలా కాకపోయినా కనీసం 90శాతం పైన దాని బారిన పడతారు. ఈ సైనసైటిస్ ఇన్‌ఫెక్షన్స్ వల్ల వస్తుంది. వైరస్, బాక్టీరియా... ముఖ్యంగా స్టైప్టోకోకస్ బ్యాక్టీరియా వల్ల వస్తుంది. ఈ సైనసైటిస్‌కు హోమియోలో అద్భుత చికిత్స ఉంది. పూర్తిగా మందుల ద్వారా నయం చేయడమే కాకుండా వ్యాధి నిరోధక శక్తిని పెంచి మళ్లీ మళ్లీ రాకుండా నివారించవచ్చు. 
సైనసైటిస్ వస్తే ఇక ఆపరేషన్ తప్పదని, ఆ తర్వాత కూడా ఇది మళ్లీ మళ్లీ వచ్చి దీర్ఘకాలికంగా బాధిస్తుంటుందని దీని బారిన పడిన వారు అంటుంటారు.
ఇందులో మూడు విభాగాలుగా వర్గీకరించారు.
దీర్ఘకాలికంగా సైనసైటిస్ వ్యాధితో బాధపడేవారు కళ్ళ రెప్పల వాపు, కనుగుడ్లు ప్రక్కకు జరిగినట్లుండటం, కన్ను నరం దెబ్బతిన్నప్పుడు చూపు కోల్పోవడం, వాసనలు తెలియకపోవడం, తరచు వచ్చే జ్వరం, ఎదుగుదలలో లోపాలు రావచ్చును. మానసికంగా ధైర్యం కోల్పోవడం జరగవచ్చు.
ఎవరైనా పది రోజుల కంటే ఎక్కువగా ఈ కింది వాటిలో దేనితోనైనా బాధపడుతున్నట్లయితే దానిని సైనుసైటిసా అనుమానించి వెంటనే వైద్యుడిని సంప్రదించవలెను.
హోమియోపతి ద్వారా ఎలాంటి శస్త్రచికిత్స లేకుండా సైడ్‌ఎఫెక్ట్స్ లేకుండా సమూలంగా కాన్‌స్టిట్యూషనల్ చికిత్స ద్వారా నయం చేయవచ్చు.హోమియోపతిలో ఆపరేషన్ లేకుండా మంచి మందులు ఉన్నాయి. వాటిలో ముఖ్యంగా కాలిబైక్, కాలిసల్ఫ్, హెపార్ సల్ఫ్, మెర్క్ సాల్, సాంగ్‌న్యూరియా, లెమినా మైనర్, స్పైజిలియా వంటి మందులు ఉన్నాయి.
శివాజీ రాజా
శివాజీ రాజా (ఫిబ్రవరి 26 1962) ఒక ప్రముఖ తెలుగు నటుడు. నటుడుగా 1985లో చిత్రరంగ ప్రవేశం చేసిన శివాజీరాజా 260 చిత్రాలకు పైగానే నటించాడు. ఎం.వి.రఘు దర్శకత్వంలో గొల్లపూడి రాసిన "కళ్ళు" అనే నాటిక ఆధారంగా రూపొందిన అదే పేరుగల చిత్రంలో నటుడిగా గుర్తింపు పొందిన శివాజీ రాజా ఈ ప్రయోగాత్మక చిత్రం ద్వారా ఉత్తమ నూతన నటుడుగా నంది అవార్డు స్వీకరించాడు. పెళ్ళిసందడి, సిసింద్రీ, ఘటోత్కచుడు, మురారి, శంకర్ దాదా ఎంబీబీఎస్ లాంటి సినిమాలలో చెప్పుకోదగ్గ పాత్రలలో నటించాడు.
గుణ్ణం గంగరాజు నిర్మాణ సారథ్యంలో జెమినీ టీవీలో ప్రసారమై బాగా ప్రాచుర్యం పొందిన అమృతం ధారావాహికలో కొన్ని ఎపిసోడ్లలో ప్రధాన పాత్రయైన అమృతం పాత్రను పోషించాడు. మాటీవీలో కొద్దికాలం పాటు సంబరాల రాంబాబు అనే ధారావాహిక ను కూడా నిర్వహించాడు. ప్రస్తుతం సినిమా రంగంలోనూ, టీవీ రంగంలోనూ కొనసాగుతున్నాడు.
శివాజీ రాజా ఫిబ్రవరి 26, 1962 న రామరాజు, చంద్రావతి దంపతులకు జన్మించాడు. తండ్రి భీమవరం లోని డి.ఎన్.ఆర్ కళాశాలలో అటెండరుగా పని చేసేవాడు. శివాజీ రాజా హైదరాబాదులో పాలిటెక్నిక్ పూర్తి చేసి అక్కడే నటనలో శిక్షణ తీసుకున్నాడు. శిక్షణ పూర్తయ్యాక వారి కుటుంబం చెన్నైకి మారింది.
శివాజీ రాజా మొదటి సినిమా కళ్ళు. ఆయన నటించిన ఇతర సినిమాలు
ఆయన భార్య పేరు అరుణ.
అసీమానంద్
అసీమానండ్ లేదా స్వామీ అసీమానంద్ ఒక మాజీ రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్ (RSS) కార్యకర్త. ఇతడు అజ్మీర్ లోని ఖ్వాజా మొయినుద్దీన్ చిష్తీ దర్గాలో, 2006 మాలేగాంవ్ విస్ఫోటం లోను, హైదరాబాదులోని మక్కా మసీదు లోను, మరియు 2007 సంఝౌతా ఎక్స్ ప్రెస్ లోను బాంబులు పెట్టి విస్ఫోటాలు గావించిన తీవ్రవాది. సి.బి.ఐ. ఇతడిని అరెస్టు చేసి ఎన్.ఐ.ఏ. (నేషనల్ ఇంవెస్టిగేషన్ ఏజెంసీ) కు అప్పగించింది. ఇతనేగాక అనేక హిందూత్వ తీవ్రవాదులు, అనేక ముస్లిం ప్రాంతాలలోనూ, మతపరమైన ప్రదేశాలలోనూ బాంబులు పెట్టి విధ్వంసాలు సృష్టించాలని పన్నాగాలు పన్నారు. His confession, recorded in Hindi, has been reported in Tehelka news magazine Issue Dated January 15, 2011 “In the Words of a Zealot.’’. 
అసీమానంద్ అసలు పేరు నబ కుమార్, మరియు జితేన్ ఛటర్జీ మరియు ఓంకార్ నాథ్. ఇతను పశ్చిమ బెంగాల్ హుగ్లీ జిల్లా లోని కమర్‌పుకార్ లో జన్మించాడు. ఇతడి తండ్రి బిభూతిభూషన్ సర్కార్ ఒక ప్రముఖ స్వాతంత్రసమరయోధుడు, తల్లి ప్రమీలా సర్కార్.
క్లాడ్ బెర్నార్డ్
క్లాడ్ బెర్నార్డ్
క్లాడ్ బెర్నార్డ్ ఫ్రెంచ్ జీవ శాస్త్రజ్ఞుడు (Physiologist). 1813 లో జూలై 12 న ఫ్రెంచ్ లోని సెయింట్ జులిఎన్ గ్రామంలో జన్మించారు . ఆయన 20 వ ఏట 1834 లో పరిస్ వెళ్లి జీవశాస్త్రంలో పరిశోధనలు చేశారు . 1845 లో ఫ్రాన్కిసే మరియేను వివాహమాడి వచ్చిన కట్నంతో తన పరిశోధనలు కొనసాగించారు .ఈయనకు ఒక కుమార్తె .1847 మగెండీ మదికల్ కాలేజీలో డిప్యూటి ప్రొఫెసర్ గా నియమించబడ్డారు . 1855 ప్రొఫెసర్ గా ఎదిగేరు . ఫెబ్రవరి -10 -1878 లో చనిపోయారు .
వైద్యశాస్త్రంలో శాస్త్రీయ పద్ధతులను ప్రవేశపెట్టేరు . పంక్రేయాస్ గ్రంథి ధర్మాలను, లక్షనాలను శాస్త్రీయంగా వివరించారు . జీరణ ప్రక్రియను కులన్కాశంగా అధ్యనమ చేశారు . vasomotor nerves ఉనికిని కనిపెట్టి వాటి ధర్మాలు -- vaso dilator, vaso constrictor లను వివరించారు . The constancy of the internal environment is the condition for a free and independent life" అనే గ్రంథాన్ని వ్రాసారు . An Introduction to the Study of Experimental Medicine (1865, ద్వారా వైద్య విధానాలు శాస్త్రీయ పద్ధతులు అనే సిద్ధాంతాన్ని ప్రవేశపెట్టారు .
ఆంటోనీ లెవోషియర్‌
ఆంటోనీ లెవోషియర్‌
మంట... నీరు... గాలి... వీటి గురించి కొత్త విషయాలెన్నో చెప్పాడు! ఆధునిక రసాయన శాస్త్రానికి పితామహుడుగా గుర్తింపు పొందాడు! ఆయనే ఆంటోనీ లెవోషియర్‌... పుట్టిన రోజు ఇవాళే!--1743 ఆగస్టు 26న.
మంట అంటే ఏమిటో, దహనంలో జరిగే చర్య ఏమిటో అప్పటికి తెలీదు. నీరు ఒక మూలకం అనుకునే రోజులవి. గాలిలో ఏమేమి ఉంటాయో చెప్పలేని స్థితి. వాటిని పరిశోధించి రసాయన శాస్త్రాన్ని కొత్త పుంతలు తొక్కించిన ఫ్రెంచి శాస్త్రవేత్త ఆంటోనీ లెవోషియర్‌. ఫ్రెంచి విప్లవం తర్వాత దేశాన్ని పాలించిన ప్రభుత్వం ఆయనపై తప్పుడు అభియోగాలు మోపి శిరచ్ఛేదం చేయడం ఓ విషాదం. 'ఆయన తల తీయించడానికి ఒక క్షణం పట్టింది కానీ, అలాంటి మరో తల రావాలంటే యుగాలు పడుతుంది' అని శాస్త్రరంగం నివాళులు పొందిన శాస్త్రవేత్త ఆయన.
పారిస్‌లో 1743 ఆగస్టు 26న సంపన్న కుటుంబంలో పుట్టిన ఆంటోనీ లారెంట్‌ డి లెవోషియర్‌ చిన్నప్పుడే తల్లిని కోల్పోయాడు. న్యాయవాది అయిన తండ్రి కోరికపై న్యాయశాస్త్రాన్ని చదివినా, ఆపై భూగర్భ శాస్త్రంపై దృష్టి పెట్టాడు. పాతికేళ్లకే ఫ్రెంచ్‌ అకాడమీ ఆఫ్‌ సైన్సెస్‌లో చేరి డైరెక్టర్‌గా ఎదిగిన ఇతడు, మరో వైపు పన్నులు వసూలు చేసే కంపెనీని స్థాపించాడు. ఇన్ని వ్యాపకాల మధ్య కూడా పరిశోధనలు కొనసాగించడం విశేషం.
అప్పటి సిద్ధాంతాల ప్రకారం మండే వస్తువుల్లో 'ఫోజిస్టాన్‌' అనే పదార్థం ఉంటుందని నమ్మేవారు. దహనచర్యలో భాగంగా వస్తువులు ఆ పదార్థాన్ని కోల్పోతాయనుకునేవారు. లెవోషియర్‌ తన ప్రయోగాల ద్వారా గాలిలోని ఆక్సిజన్‌ వల్లనే దహనం సాధ్యమవుతుందని నిరూపించాడు. అలాగే గాలిలో ఏఏ వాయువులు కలిసి ఉంటాయో చాటి చెప్పాడు. ఆయనకు ముందు 2000 సంవత్సరాల నాటి నుంచే నీరనేది ఒక మూలకమని భావించేవారు. ఆ దశలో హైడ్రోజన్‌, ఆక్సిజన్‌ వాయువుల ద్వారా ప్రయోగశాలలో నీటిని తయారు చేసి లెవోషియర్‌ సంచలనం సృష్టించాడు. ఇంకా వజ్రాలనేవి కార్బన్‌ యొక్క స్ఫటిక రూపాలేనని నిరూపించాడు. తూనికలు, కొలతల విషయంలో ఉపయోగపడే మెట్రిక్‌ పద్ధతి రూపకర్త కూడా ఆయనే. ప్రయోగశాలలో రసాయన పదార్థాల చర్యలను, వాటి ఫలిత పదార్థాలను కచ్చితంగా కొలవడం ద్వారా 'ద్రవ్య నిత్యత్వ సూత్రం' (Law of Conservation of Mass) ఆవిష్కరణకు దోహదపడ్డాడు. దీని ప్రకారం 'విశ్వంలో పదార్థాన్ని సృష్టించనూ లేము, నాశనం చేయనూ లేము'.
దహనచర్యపై తన సిద్ధాంతాన్ని జీవుల శ్వాసక్రియకు ఆపాదించడం ద్వారా జీవశాస్త్రంలో కూడా కొత్త వివరాలు చోటు చేసుకున్నాయి. ఆయన రచించిన 'ది ఎలిమెంటరీ ట్రీటైజ్‌ ఆన్‌ కెమిస్ట్రీ' ఓ ప్రామాణిక గ్రంథంగా గుర్తింపు పొందింది.
ఫ్రెంచి విప్లవం తర్వాత అధికారం చేపట్టిన ప్రభుత్వ అధికారుల్లో ఒకరు రాసిన రసాయన గ్రంథాన్ని పాఠ్య పుస్తకంగా అంగీకరించలేదన్న కక్షతో ఆయనపై తప్పుడు అభియోగాలు మోపి శిరచ్ఛేద శిక్ష విధించడం ఆ దేశ చరిత్రలో ఒక మాయని మచ్చ.
అమెదియో అవగాడ్రో
అమెదియో అవగాడ్రో
డాక్టరేట్‌ పూర్తి చేసి మంచి ఉద్యోగంలో స్థిరపడిన ఎవరైనా తిరిగి కొత్తగా చదువు మొదలు పెడతారా? అలా చదివిన ఓ వ్యక్తి శాస్త్రవేత్తగా ఎదిగి ప్రపంచ గుర్తింపు పొందాడు. ఆయన పుట్టింది ఈరోజే--1776 ఆగస్టు 9న .
సమగ్రమైన అధ్యయనం ద్వారా ఓ శాస్త్రవేత్త ఓ సిద్ధాంతాన్ని ప్రకటించాడు. అది ఆయన కాలంలో ఆదరణకు నోచుకోలేదు. తర్వాతి కాలంలో అదెంత కీలకమైనదో తెలుసుకున్న శాస్త్రవేత్తలు ఆయన పేరును ఓ స్థిరాంకానికి పెట్టి నివాళులు అర్పించారు. ఆ శాస్త్రవేత్త పేరు అవొగాడ్రో అయితే, ఆయన పేరిట ఇప్పటికీ ఉపయోగపడుతున్న స్థిరాంకం 'అవగాడ్రో సంఖ్య'.
'విశ్వంలో ఒకే రకమైన పీడనం, ఉష్ణోగ్రతలు ఉండే సమాన ఘనపరిమాణం ఉన్న ఏ రెండు వాయువుల్లోనైనా సమాన సంఖ్యలో అణువులు ఉంటాయి'- ఇదే విజ్ఞానశాస్త్రంలో ప్రసిద్ధిపొందిన అవగాడ్రో నియమం (Avogadro Law). రసాయన శాస్త్రంలోను, వివిధ వాయువుల ధర్మాల నిర్ణయంలోను ఎంతో కీలకమైనదిగా ఈనాటికీ ఉపయోగపడుతున్న ఈ సిద్ధాంతాన్ని అవగాడ్రో 1811లో ప్రపంచానికి అందించాడు.
ఇటలీలోని ట్యూరిన్‌లో 1776 ఆగస్టు 9న న్యాయవాదుల కుటుంబంలో పుట్టిన అవగాడ్రో చురుకైన విద్యార్థి. పదహారేళ్లకే పట్టభద్రుడై, ఇరవై ఏళ్లకల్లా చర్చికి సంబంధించిన న్యాయశాస్త్రంలో డాక్టరేట్‌ సాధించాడు. న్యాయవాద వృత్తిని స్వీకరించి ఆర్థికంగా ఎదిగి సుఖవంతమైన జీవనంలో స్థిరపడినా సంతృప్తి చెందలేదు. తిరిగి భౌతిక, రసాయనిక, గణిత శాస్త్రాలను కొత్తగా అధ్యయనం చేయసాగాడు. ఇరవై నాలుగేళ్ల వయసులోనే విద్యుత్‌ రంగంలో ప్రయోగాలు చేశాడు. ఆపై రాయల్‌ కళాశాలలో ప్రొఫెసర్‌గా నియమితుడయ్యాడు.మూలకాల సాపేక్ష అణుభారాలను భాష్పసాంద్రతల నుంచి కనుగొనడం, వాయు సమ్మేళనాల్లో అణువుల నిష్పత్తిని కనుగొనడంలో ఈ సిద్ధాంతం ఉపయోగపడుతుంది. పరమాణువుల కలయిక వల్ల అణువులు ఏర్పడతాయని కూడా అవగాడ్రో ప్రతిపాదించగలిగాడు. అలాగే నీరు ఒక ఆక్సిజన్‌ పరమాణువు, రెండు హైడ్రోజన్‌ పరమాణువుల సంయోగంతో ఏర్పడుతుందని నిర్ధరించాడు. అయితే ఈయన సిద్ధాంతాలను అప్పట్లో ఎవరూ గుర్తించలేదు. ఆయన మరణించిన నాలుగేళ్లకు అణు, పరమాణు భారాల వివరణలో తలెత్తిన చిక్కుముడులను అవగాడ్రో నియమాన్ని అన్వయించుకోవడం ద్వారా శాస్త్రవేత్తలు అర్థం చేసుకోగలిగారు. అందుకు గుర్తింపుగా పదార్థంలోని ప్రాథమిక కణాలను లెక్కించే ప్రమాణమైన మోల్ (mole) సూచించే సంఖ్య (6.023 తర్వాత 23 సున్నలు)ను అవగాడ్రో సంఖ్యగా గుర్తించారు. డజను అనేది 12 సంఖ్యను సూచించినట్టే మోల్‌ అనేది ఈ పెద్ద సంఖ్యను సూచిస్తుంది. అలాగే చంద్రునిపై ఉండే ఓ క్రేటర్‌కి కూడా ఆయన పేరే పెట్టారు.
డి.ఎన్‌. వాడియా
డి.ఎన్‌. వాడియా
హిమాలయాల గుట్టు విప్పినవాడు- పర్వతాలు ఎలా ఏర్పడ్డాయి? నేలల స్వభావమేమిటి? భూగర్భంలో దాగిన రహస్యాలేంటి? ఇలాంటి విషయాలను విప్పి చెప్పడం ద్వారా అంతర్జాతీయ ఖ్యాతిని పొందిన భారతీయ శాస్త్రవేత్త డి.ఎన్‌. వాడియా (Darashaw Nosherwan Wadia or D.N.Wadia) ! ఆయన పుట్టిన రోజు 1883 అక్టోబరు 23న అయితే 1969 వీరు పరమపదించారు.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా పర్వత శ్రేణులు ఏర్పడడం వెనుక భౌగోళిక కారణాలను విశ్లేషించిన భారతీయ శాస్త్రవేత్తగా డి.ఎన్‌. వాడియా పేరుపొందారు. ఆయన పరిశోధనలు భారతదేశంలో వ్యవసాయాభివృద్ధికి దోహదపడ్డాయి. శ్రీలంక భౌగోళిక పటాన్ని తయారు చేసింది ఆయనే. హిమాలయాలు ఎప్పుడు, ఎలా, ఏ పరిస్థితుల్లో ఏర్పడ్డాయో ఆయన వివరించగలిగారు. అనేక దేశాలు పర్యటించి భూగర్భ శాస్త్రపరమైన పరిశీలనలు చేశారు. లండన్‌లోని రాయల్‌ సొసైటీ ఫెలోగా ఎన్నికయ్యారు. భారతదేశం ఆయనను పద్మభూషణ్‌తో సత్కరించింది.
గుజరాత్‌లోని సూరత్‌లో 1883 అక్టోబరు 23న పార్శీల కుటుంబంలో తొమ్మిదిమంది సంతానంలో నాలుగోవాడిగా పుట్టిన దారాషా నోషర్వాన్‌ వాడియాకు చిన్నతనంలోనే సైన్స్‌ పట్ల అభిరుచి ఏర్పడింది. ఓ పల్లెటూరిలో రైల్వే స్టేషను‌ మాస్టర్‌గా పనిచేసే తండ్రి అతడిని సూరత్‌లో తాతగారింట్లో చదివించారు. బరోడా కళాశాలలో చదివేప్పుడు వాడియాకు భూగర్భశాస్త్రంపై ఆసక్తి కలిగింది. రెండు బీఎస్సీ డిగ్రీలను పొందిన అతడు ఆపై ఎమ్మెస్సీ పూర్తిచేసి జమ్మూలోని ప్రిన్స్‌ ఆఫ్‌ వేల్స్‌ కళాశాలలో అధ్యాపకుడిగా చేరాడు. సెలవు రోజుల్లో హిమాలయ పర్వత ప్రాంతాల్లో ఖనిజాలు, రాళ్లు, శిలాజాలను సేకరిస్తూ పరిశోధనలో మునిగితేలేవాడు. అప్పట్లో అతడు సేకరించిన అరుదైన శిలాజాలు ఇప్పటికీ జమ్మూ విశ్వవిద్యాలయంలోని మ్యూజియంలో ఉన్నాయి.
ఆపై 1921లో జియోలాజికల్‌ సర్వే ఆఫ్‌ ఇండియాలో అసిస్టెంట్‌ సూపరింటెండెంట్‌గా చేరిన వాడియా మరింత విస్తృతంగా పరిశోధనలు చేశారు. హిమాలయాల్లోను, ఇతర ప్రాంతాల్లోను కలిపి సుమారు 11,000 చదరపు కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణంలో స్వయంగా పర్యటించి సవివరమైన భౌగోళిక పటాలను రూపొందించారు. వందలాది పరిశోధన పత్రాలను వెలువరించారు. దేశవ్యాప్తంగా భూసార శాస్త్రానికి సంబంధించిన వివరాలను నమోదు చేశారు. తద్వారా అపార ఖనిజ నిక్షేపాలు ఉన్న ప్రాంతాలను, భూగర్భ జలవనరులను, వ్యవసాయానికి అనుకూలమైన భూములను, ఆనకట్టల వంటి ప్రాజెక్ట్‌ల నిర్మాణానికి అనుకూలమైన స్థలాలను గుర్తించడం సాధ్యమైంది. ఎన్నో అంతర్జాతీయ సదస్సులలో పాల్గొని విదేశాల్లో అక్కడి బృందాలతో కలిసి పరిశోధనలు చేశారు. పదవీవిరమణ అనంతరం శ్రీలంక ప్రభుత్వం తరఫున అక్కడి భౌగోళిక స్థితిగతులపై పరిశోధన చేశారు. ఆపై మన దేశ భూగర్భశాస్త్ర సలహాదారుగా నియమితులై ఖనిజ విధానాన్ని రూపొందించారు. ఆయన రాసిన 'జియాలజీ ఆఫ్‌ ఇండియా' ఒక ప్రామాణిక గ్రంథం.
ఫ్రెడ్రిక్‌ ఓలర్
ఫ్రెడ్రిక్‌ ఓలర్ చిన్నప్పటి నుంచీ రసాయనాలతో ప్రయోగాలు చేసిన ఓ కుర్రాడు, పెరిగి పెద్దయ్యాక ఓ ప్రత్యేక శాస్త్రం ఆవిర్భావానికి నాంది పలికాడు. ఆయన పుట్టిన రోజు ఇవాళే! 1800 జూలై 31న - ఆర్గానిక్‌ కెమిస్ట్రీ ఆయన చలవే!
యూరియా అంటే ఏంటో తెలిసే ఉంటుంది. అది ఒక ఎరువుగా వ్యవసాయ రంగంలోనే కాదు, నిర్మాణ, వైద్య, ప్లాస్టిక్‌, టెక్స్‌టైల్‌, కాస్మెటిక్‌ రంగాల్లో కూడా ప్రముఖ పాత్ర వహిస్తుంది. కేవలం జీవుల్లో మాత్రమే ఉండే ఈ రసాయనాన్ని తొలిసారిగా ప్రయోగశాలలో ఉత్పత్తి చేసిన శాస్త్రవేత్తే ఫ్రెడ్రిక్‌ ఓలర్‌ (Friedrich Wohler). దీని ద్వారా ఆర్గానిక్‌ కెమిస్ట్రీ అనే శాస్త్ర విభాగానికి పితామహుడిగా పేరొందాడు. అలాగే ఇవాళ అల్యూమినియం ఎంత వాడుకలో ఉందో తెలియనిది కాదు. దాన్ని కూడా ఆవిష్కరించింది ఈయనే. ఇవేకాక ఎన్నో విధాలుగా ఉపయోగపడుతున్న సిల్వర్‌ సైనేట్‌, బెరీలియం, నైట్రియం, సిలికాన్‌, సిలికాన్‌ నైట్రైడ్‌, టైటానియం లాంటి పదార్థాలను వేరుపరచే ప్రక్రియలకు దోహదపడ్డాడు.
జర్మనీలోని ఫ్రాంక్‌పోర్టమ్‌ దగ్గరి ఓ కుగ్రామంలో 1800 జూలై 31న పుట్టిన ఓలర్‌ చిన్నతనం నుంచే ఖనిజాలు, రసాయన శాస్త్రాలపై శ్రద్ధ చూపించాడు. అతడి ఆసక్తిని గమనించిన తండ్రి ఒక గ్రంథాలయాన్ని, చిన్నపాటి రసాయన ప్రయోగశాలను సమకూర్చాడు. పుస్తకాలు చదవడం, రసాయనాల ధర్మాలు పరిశీలించడమే ఓలర్‌ ముఖ్యవ్యాపకం. ఉన్నత పాఠశాల స్థాయిలోనే ఓల్టాయిక్‌ ఘటాలను తయారు చేయడం లాంటి ప్రయోగాలు చేస్తుండేవాడు. ఇరవై ఏళ్ల వయసులో వైద్యవిద్య కోసం మార్‌బర్గ్‌ విశ్వవిద్యాలయంలో చేరినా, హాస్టల్‌ గదిలో ప్రయోగాలు వద్దన్నందుకు చదువు మానేశాడు. తర్వాత స్టాక్‌హోమ్‌లోని ప్రముఖ స్వీడిష్‌ శాస్త్రవేత్త బెర్జీలియస్‌ వద్ద పరిశోధనకు చేరాడు.
ఆ రోజుల్లోనే నైట్రోజన్‌, కార్బన్‌, ఆక్సిజన్‌, సిల్వర్‌ సమ్మేళనమైన సిల్వర్‌ సైనేట్‌ (silver cynate) తయారు చేయడం అతడికి ఎంతో పేరు తెచ్చిపెట్టడమే కాకుండా, రసాయనిక శాస్త్రంలో 'ఐసోమర్‌' (Isomer) అనే కొత్త భావనకు దారి తీసింది. ఆపై పొటాషియం సైనేట్‌ను తయారు చేసిన ఓలర్‌, దాన్ని అమ్మోనియా సల్ఫేట్‌తో మేళవించడంతో ఓ అద్భుత ఆవిష్కరణ వెలువడింది. ఆ ద్రవం నుంచి తెల్లని సూదుల్లాంటి స్ఫటికాలు తయారయ్యాయి. అది అంతకు ముందెన్నడూ ప్రయోగశాలలో తయారవలేదు. మానవాళికి ఎన్నో ప్రయోజనాలు కలిగించే ఆ అమోనియం సైనేట్‌ స్ఫటిక పదార్థమే 'యూరియా'! దీన్ని కనుగొనేనాటికి ఓలర్‌ వయసు కేవలం 28 ఏళ్లు.
ఆర్గానిక్‌ సమ్మేళనాలు జీవజాలంలో మాత్రమే ఉత్పన్నమవుతాయనే భావనకు తొలగించి, శాస్త్రవేత్తలు వేలాదిగా వాటిని ప్రయోగశాలల్లో తయారు చేయడానికి దోహదం చేసిన వ్యక్తిగా ఓలర్‌ పేరు చిరస్మరణీయం.
ఫ్రెడ్రిక్‌ అగస్ట్‌ కెకూలే
ఫ్రెడ్రిక్‌ అగస్ట్‌ కెకూలే ఒక ప్రపంచ ప్రఖ్యాత రసాయన శాస్త్రవేత్త. ఇతను కర్బన రసాయన శాస్త్రములో పెక్కు ఆవిష్కరణలు చేశాడు.
రసాయనిక నిర్మాణాల ఇంజినీర్‌!
భవన నిర్మాణాలను చేపట్టే ఇంజినీరు కావాలనుకున్న ఓ వ్యక్తి, శాస్త్రవేత్తగా మారి అణువుల రసాయన నిర్మాణాలను ఆవిష్కరించాడు.
మీ పాఠాల్లో ఆర్గానిక్‌ కెమిస్ట్రీని చదువుకుని ఉంటారు. ఆ శాస్త్రానికి అంత ప్రాముఖ్యత చేకూరడం వెనుక ఓ శాస్త్రవేత్తను తప్పక తల్చుకోవాలి. ఆయనే జర్మనీకి చెందిన ఫ్రెడ్రిక్‌ అగస్ట్‌ కెకూలే. భవన నిర్మాణంలో ఇటుకలు, సిమెంటు పాత్ర ఎలాంటిదో, రసాయన శాస్త్రంలో పరమాణువుల, వేలన్సీ బాండ్ల పాత్ర అలాంటిది. అణువుల రసాయన నిర్మాణాలను నిర్థ్దరించడం ద్వారా కెకూలే ఆ శాస్త్ర అభివృద్ధికి ఎంతో దోహద పడ్డాడు. పరిశోధనల్లో ఆయనకు కలలు కూడా ఉపయోగపడడం ఓ విచిత్రం!
ఆర్గానిక్‌ కెమిస్ట్రీలో కార్బన్‌ పరమాణువు ప్రముఖ పాత్ర వహిస్తుంది. ఇది మిగతా మూలకాలతో సంయోగం చెందడం ద్వారా అనేక పదార్థాలను ఎలా ఉత్పన్నం చేస్తుందో కెకూలె విశ్లేషించి చెప్పగలిగాడు. ఆయన పరిశోధనల వల్ల రసాయనిక చర్యల్లో జరిగే అణుమార్పులను శాస్త్రవేత్తలు అర్థం చేసుకోగలిగారు. తద్వారా ఎనలిటికల్‌ కెమిస్ట్రీ, సింథటిక్‌ ఆర్గానిక్‌ కెమిస్ట్రీ అనే కొత్త శాస్త్రాలు ఆవిర్భవించాయి.
జర్మనీలోని డామ్‌స్టాట్‌లో [1829]] సెప్టెంబరు 7న పుట్టిన కెకూలే, తండ్రి సూచనపై ఆర్కిటెక్చర్‌ (భవన నిర్మాణ విద్య) చదివాడు. ఆపై రసాయన శాస్త్రంపై మక్కువ పెంచుకుని, ఇరవై మూడేళ్లకల్లా డాక్టరేట్‌ సాధించాడు. లండన్‌ విశ్వవిద్యాలయంలోని రసాయన పరిశోధనాలయంలో జీతం లేకుండానే కొన్నాళ్లు పనిచేశాడు. ఇరవై తొమ్మిదేళ్లకే ప్రొఫెసర్‌గా బాధ్యతలు స్వీకరించి ఆర్గానిక్‌ కెమిస్ట్రీలో పరిశోధనలు చేశాడు.
ఒక పరమాణువు, ఇతర పరమాణువులతో కలిసే సంయోగ సామర్థ్యాన్ని వేలన్సీ (సంయోగత) అని, అలా కలిపే బంధాన్ని వేలన్సీ బాండ్‌ అని అంటారు. అణువుల రసాయన నిర్మాణాలను కనిపెట్టడంలో దీనికి ఎంతో ప్రాముఖ్యత ఉంది. ఓసారి కెకూలే బస్సులో ప్రయాణిస్తూ నిద్రలోకి జారుకున్నప్పుడు కలలో కార్బన్‌ పరమాణువులు ఒకదాని చుట్టూ మరొకటి గుండ్రంగా తిరుగుతూ సంకృత శృంఖలాలను (closed chains) పోలిన ఆకారాలలో కనిపించాయిట. ఆ తర్వాత పరిశోధనల్లో ఆయన కార్బన్‌ పరమాణువులు తమలో తామే కాకుండా మిగతా పరమాణువులతో కలిసినప్పుడు కూడా ఇలాంటి గొలుసుల బంధాలనే ఏర్పరుస్తాయని తేలింది. దీని వల్ల రసాయన చర్యల్లో పాల్గొనే పరమాణువుల బంధాలను ఫార్ములాలుగా కాకుండా తొలిసారిగా త్రీడైమన్షనల్‌ రూపంలో అర్థం చేసుకునే వీలు కలిగింది. ఇలా పరిశోధనలు కొనసాగిస్తున్న కెకూలేకు బెంజీన్‌ కొరుకుడు పడలేదు. వేలన్సీ నియమాలకు లోబడని దాని అణునిర్మాణం గురించి ఆలోచిస్తూ అలసిపోయి నిద్రపోయిన కెకూలేకు మళ్లీ కల వచ్చింది. కలలో ఓ పాము తన తోకను తానే నోటితో పట్టుకున్నట్టు కనిపించింది. దాంతో బెంజీన్‌ నిర్మాణం ఆయనకు స్ఫురించింది. తర్వాతి కాలంలో శాస్త్రవేత్తలు డీఎన్‌ఏ నిర్మాణాన్ని కనిపెట్టడంలోను, ఆవర్తన పట్టిక ఆవిష్కరణలోను కెకూలే పరిశోధనలే మార్గం చూపాయి.
హెన్‌రిచ్ రుడాఫ్ హెర్జ్
హెన్‌రిచ్ రుడాఫ్ హెర్ట్జ్ Heinrich Rudolf Hertz- హెర్జ్ 'కాంతి' వంతమైన పరిశోధకుడు. రేడియో తరంగాల ఫ్రీక్వెన్సీని "హెర్జ్"(Hertz) అన్న కొలమానంతో కొలుస్తారు.. హెర్జ్ 1857 ఫిబ్రవరి 22న జర్మనీ హేంబర్గ్‌లో పుట్టారు. అన్నా ఎలిజబెత్, గుస్టావ్ ఫెర్డినాండ్ హెర్జ్, ఆయన తల్లిదండ్రులు. ఆయన జర్మనీలోని వివిధ నగరాల్లో విజ్ఞాన శాస్త్రం, ఇంజినీరింగ్ అభ్యసించారు. 1880లో బెర్లిన్ విశ్వవిద్యాలయం నుంచి డాక్టరేట్ పట్టా పొందారు.
1883లో కేల్ విశ్వవిద్యాలయంలో సైద్ధాంతిక భౌతిక శాస్త్ర అధ్యాపకుడిగా చేరారు. 1885లో కార్ల్‌స్రూహే విశ్వవిద్యాలయంలో భౌతికశాస్త్ర ఆచార్యుడిగా నియమితులయ్యారు. అక్కడ పనిచేస్తూనే విద్యుదయస్కాంత వికిరణాలను ఉత్పత్తి చేయడం, శోధించే ప్రక్రియలను కనుక్కున్నారు. హెర్జ్ చేసిన ప్రయోగాలు వైర్‌లెస్ టెలిగ్రాఫ్, రేడియో, రాడార్, టెలివిజన్ ఆవిష్కరణలకు దోహద పడింది. కాంతి తరంగాలు కూడా ఒకరకం విద్యుదయస్కాంత తరంగాలని ఆయన కనుక్కున్నారు. 1887లో కాంతి విద్యుత్తు ఫలితం లెక్కగట్టగలిగారు. 1892లో కాథోడ్ కిరణాలు అతిపల్చటి లోహపు రేకుల ద్వారా చొచ్చుకు పోగలవని తెలుసుకున్నారు.
విద్యుదయస్కాంత వికిరణాల పౌనఃపున్యం S.I ప్రమాణంగా ఆయన గౌరవార్థం హెర్ట్జ్ పేరే పెట్టారు. ప్రపంచంలోని ఎన్నో దేశాలు ఈయన చిత్రంతో
తపాలా బిళ్లలను విడుదల చేసాయి. ఆయన 1894 జనవరి 1న తన 36వ ఏట జర్మనీలోని బాన్ నగరంలో కన్నుమూశారు.
హెర్మన్‌ లుడ్విగ్‌ ఫెర్డినాండ్‌ వాన్‌ హెల్మ్‌హోజ్‌
Hermann von Helmholtz , హెర్మన్‌ లుడ్విగ్‌ ఫెర్డినాండ్‌ వాన్‌ హెల్మ్‌హోజ్‌
పలు శాస్త్రాలపై పట్టు ... ఏడు భాషల్లో ప్రావీణ్యత... సంగీత, చిత్రకళల్లో ప్రవేశం... అన్నింటినీ మించి అనేక శాస్త్రాలపై పట్టు... ఇవన్నీ ఓ శాస్త్రవేత్త పరిచయ వాక్యాలే. ఆయన పుట్టిన రోజు ఇవాళే!-1821 ఆగస్టు 31న.
కంటిలోపల ఏముందో పరిశీలించగలిగే ఆప్తాల్మోస్కోప్‌, కంటిలోని కటకం వక్రతను నిర్ణయించే ఆప్తాల్మోమీటర్‌ పరికరాలు ఇప్పటికీ వైద్య రంగంలో ఉపయోగపడుతున్నాయి. వాటిని రూపొందించిన శాస్త్రవేత్త హెల్మ్‌హోజ్‌ (Helmholtz) అందుకు మాత్రమే పసిద్ధుడు కాదు. ఆధునిక శాస్త్రవిభాగాల్లోని అనేక అంశాల్లో సైద్ధాంతిక, పరిశోధనాత్మక కృషి చేసిన వాడు. భౌతిక, శరీర, మానసిక, కాంతి, ధ్వని తదితర శాస్త్ర విభాగాల్లో గొప్ప సేవలు అందించిన వాడు.
జర్మనీలోని బెర్లిన్‌ దగ్గరి పాట్స్‌డామ్‌లో 1821 ఆగస్టు 31న పుట్టిన హెర్మన్‌ లుడ్విగ్‌ ఫెర్డినాండ్‌ వాన్‌ హెల్మ్‌హోజ్‌ చిన్నప్పటి నుంచే తండ్రి వద్ద లాటిన్‌, గ్రీకు, హిబ్రూ, ఫ్రెంచ్‌, ఇంగ్లిష్‌, అరబిక్‌, ఇటాలియన్‌ భాషలను అభ్యసించాడు. ఇటు సంగీత చిత్రకళలు, అటు వేదాంత ధోరణులను వంటపట్టించుకున్నాడు. ఆర్థిక పరిస్థితుల వల్ల విశ్వవిద్యాలయంలో చదవలేకపోయినా, అప్పటి ప్రభుత్వ నిబంధనల ప్రకారం కొన్నాళ్లు సైన్యంలో పనిచేస్తే ఉచితంగా వైద్యవిద్యను అభ్యసించవచ్చనే షరతును చక్కగా ఉపయోగించుకున్నాడు. ఆపై మెడికల్‌ కాలేజీలో చేరి జంతువుల నాడీవ్యవస్థపై పరిశోధన చేసి ఎమ్‌డీ పట్టా సాధించాడు. వివిధ విశ్వవిద్యాలయాల్లో అధ్యాపకుడిగా వ్యవహరించిన ఆయన భూమి వయస్సు, సూర్యుడు, గ్రహాల ఆవిర్భావం గురించి సాధికారికమైన వ్యాసాలు రాశాడు. ఆపై బెర్లిన్‌లో ఫిజిక్స్‌ ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేశాడు. అక్కడ ఆయన విద్యుదయస్కాంత సిద్ధాంతాలపై చేసిన పరిశోధన ఫలితం 'హెల్మ్‌హెజ్‌ సమీకరణం'గా ఇప్పటికీ ఉపయోగపడుతోంది. ఆయన కాంతిశక్తిపై పరిశోధన చేసి ఆప్తాల్మోస్కోప్‌, ఆప్తాల్మోమీటర్‌ రూపొందిండమే కాకుండా కంటి చూపునకు సంబంధించిన ఎన్నో లోపాలను, వాటి పరిష్కారాలను సూచించాడు. అలాగే ధ్వని శాస్త్రంపై పరిశోధనలు చేసి వివిధ పౌనఃపున్యాలుండే శబ్దాలకు చెవిలోని కర్ణభేరి స్పందనలు, అనునాదం (resonance) అంశాలపై పరిశోధనలు చేశాడు. అలాగే సంగీతానికి అనుగుణంగా స్వరాల అన్వయమవుతున్న తీరు, స్వరంలో నాడీ ప్రేరణల వేగం కనుగొన్నాడు. స్వరధ్వనుల తీవ్రతను తెలిపే రెసొనేటర్‌ పరికరాన్ని రూపొందించాడు.
ఆయన చేసిన మరో ముఖ్య పరిశోధన 'శక్తి నిత్యత్వ సూత్ర ప్రతిపాదన'ప్రాణుల్లోని ఉష్ణం, కండరాల కదలికలకు మూలం శరీరంలో జరిగే భౌతిక, రసాయనిక చర్యలేనని నిరూపించాడు. కండరాల కదలికల వల్ల దేహం శక్తిని ఏమాత్రం కోల్పోదని నిర్ధరించాడు. ఉష్ణం ఒక శక్తి స్వరూపమని నిర్వచించే ఈ సూత్రం ఉష్ణగతిక శాస్త్రం (థర్మో డైనమిక్స్‌) మొదటి నియమం. ఆ తర్వాత ఎలక్ట్రో డైనమిక్స్‌పై చేసిన పరిశోధనల వల్ల యాంత్రిక, ఉష్ణ, కాంతి, విద్యుత్‌ అయస్కాంత శక్తులు ఒకే శక్తి యొక్క వేర్వేరు రూపాలని ప్రతిపాదించి 'ఐక్య క్షేత్ర సిద్ధాంతా'నికి పునాదులు వేశాడు.
కమర్లింగ్‌ ఓన్స్
Heike Kamerlingh Onnes , కమర్లింగ్‌ ఓన్స్
అతివాహకతను ఆవిష్కరించినవాడు - పదార్థాలలో ఉన్న ఒక ధర్మాన్ని ఓ శాస్త్రవేత్త ఆవిష్కరించాడు... ఆ పరిశోధన ఈ శతాబ్దపు గొప్ప ఆవిష్కరణగా పేరొందింది... అనేక రంగాల్లో ఉపయోగపడుతూ మానవ జీవితాలను మలుపుతిప్పింది... ఆ ధర్మం 'అతి వాహకత' అయితే, దాన్ని కనిపెట్టిన వాడు కమర్లింగ్‌ ఓన్స్‌.
విద్యుత్‌ ప్రవాహమంటే ఎలక్ట్రాన్‌ల ప్రవాహం. ఎలక్ట్రాన్లు దాదాపు అన్ని పదార్థాల ద్వారా ప్రయాణిస్తాయి. కానీ కొన్ని పదార్థాలలో ఎక్కువగాను, కొన్నింటిలో తక్కువగాను వీటి ప్రవాహం ఉంటుంది. దీనికి కారణం పదార్థాలలోని పరమాణువుల ప్రకంపనాలే. ఈ ప్రకంపనాలు ఎలక్ట్రాన్ల ప్రయాణాన్ని అడ్డుకుంటాయి. ఎక్కువ సంఖ్యలో ఎలక్ట్రాన్లు పయనించే పదార్థాలను ఉత్తమ వాహకాలని, అతి తక్కువ సంఖ్యలో పయనించే వాటిని అధమ వాహకాలని అంటారు. అయితే కొన్ని పదార్థాల ఉష్ణోగ్రతను బాగా తగ్గిస్తే, పరమాణువుల ప్రకంపనాల తీవ్రత తగ్గి అధమ వాహకాలు కూడా ఉత్తమ వాహకాలుగా మారతాయి. ఇలాంటి పదార్థాలనే 'అతివాహకాలు' అనీ, ఈ ధర్మాన్ని 'అతివాహకత' (Super conductivity) అనీ అంటారు.
అతివాహకాల వాడకం వల్లనే విద్యుత్‌ యంత్రాలు, జనరేటర్లు, ట్రాన్స్‌ఫార్మర్లలో విద్యుత్‌ ప్రసార నష్టాలు తగ్గిపోయాయి. అణువిద్యుత్‌లో ఉత్పత్తి వ్యయం అందుబాటులోకి వచ్చింది. పరిశోధనలు, పరిశ్రమల్లో ఉపయోగపడే విద్యుదయస్కాంతాల తయారీ సాధ్యమైంది. వైద్యరంగంలో ఉపయోగపడే ఎమ్మారై స్కానర్‌, కంప్యూటర్లలో మైక్రోప్రాసెసర్లు, అయస్కాంత రైళ్లు ఇవన్నీ పని చేసేది ఈ ధర్మం ఆధారంగానే. అతివాహకతను కనుగొన్న డచ్‌ శాస్త్రవేత్త కమర్లింగ్‌ ఓన్స్‌ 1913లో నోబెల్‌ బహుమతిని పొందారు.
నెదర్లాండ్‌లోని గ్రోవిజన్‌లో 1853 సెప్టెంబర్‌ 21న పుట్టిన ఓన్స్‌ పాతికేళ్లకల్లా భౌతికశాస్త్రంలో మాస్టర్స్‌ డిగ్రీ, ఆపై ఏడాదే డాక్టరేట్‌ సాధించాడు. లెయిడన్‌ యూనివర్శిటీలో ప్రొఫెసర్‌గా చేరి అక్కడి ప్రయోగశాలను ప్రపంచంలోనే అతి పెద్ద క్రయోజెనిక్‌ (అతిశీతలీకరణ) కేంద్రంగా మార్చాడు. శీతలీకరణ విధానాల ద్వారా అతివాహకాలుగా మారే 26 పదార్థాలను గుర్తించాడు. పరమశూన్య ఉష్ణోగ్రత(Absolute Zero అంటే సుమారు మైనస్‌ 273 డిగ్రీల సెల్షియస్‌)కు దగ్గరగా 0.9 కెల్విన్‌ వరకు ఉష్ణోగ్రతను తగ్గించి హీలియం వాయువును ద్రవ రూపంలోకి మార్చిన తొలి శాస్త్రవేత్త ఆయనే. ఆ రోజుల్లో అదే భూమిపై సాధించిన అత్యల్ప ఉష్ణోగ్రత. పాదరసం 4 కెల్విన్ల వద్ద, తగరం 3.7 కెల్విన్ల వద్ద, సీసం 7.2 కెల్విన్ల వద్ద అతివాహకాలుగా మారతాయని నిర్ధరించాడు. అనేక పతకాలు, అవార్డులు పొందిన ఓన్స్‌ గౌరవార్థం చంద్రుడిపై ఒక క్రేటర్‌కు ఆయన పేరు పెట్టారు.
-ప్రొ||ఈ.వి. సుబ్బారావు
జయంత్ విష్ణు నార్లికర్
Jayanth Vishnu Narlikar-జయంత్ విష్ణు నార్లికర్. 19-july-1938 ప్రముఖ గ్రహాంత శాస్త్రవేత్త. అంతరిక్ష పరిశోధనల్లో అశేష కృషి చేసినవాడు. ఈ విశ్వంలో భూమిపై తప్ప మరెక్కడా జీవులు లేవా? అనే ప్రశ్న అందరినీ వేధిస్తున్నదే. ఈ అంశంపై సాధికారికమైన పరిశోధనలు జరుపుతున్న శాస్త్రవేత్తల్లో మన దేశానికి చెందిన జయంత్‌ విష్ణు నార్లికర్‌ ఒకరు.
మహారాష్ట్రలోని కొల్హాపూర్‌లో 1938 జూలై 19న పుట్టిన జయంత్‌ నార్లికర్‌ చిన్నతనం నుంచే చురుకైన విద్యార్థిగా గుర్తింపు పొందారు. తండ్రి బెనారస్‌ హిందూ విశ్వవిద్యాలయం ప్రొఫెసర్‌. తల్లి సంస్కృత పండితురాలు. బెనారస్‌ విశ్వవిద్యాలయంలోనే బీఎస్సీ డిగ్రీ అందుకున్న జయంత్‌, కేంబ్రిడ్జి యూనివర్శిటీ నుంచి గణితంలో ఎంఏ చేశారు. ప్రఖ్యాత ఖగోళ శాస్త్రవేత్త ఫ్రెడ్‌హొయల్‌ పర్యవేక్షణలో పీహెచ్‌డీ సాధించారు.
సైద్ధాంతిక భౌతిక (Theorigtical Physics), ఖగోళ (Astronomy), విశ్వసృష్టి (Cosmology) శాస్త్రాలకు ఎనలేని సేవలందించారు. మొదట్లో కేంబ్రిడ్జిలోని ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఆఫ్‌ థియరిటికల్‌ అస్ట్రానమీలో అధ్యాపకునిగా పనిచేస్తూ తన సిద్ధాంతాలతో ప్రపంచ ప్రఖ్యాతిగాంచినా, స్వదేశంపై అభిమానంతో తిరిగి వచ్చి టాటా ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఆఫ్‌ ఫండమెంటల్‌ రీసెర్చ్‌ (TIFR) లో ప్రొఫెసర్‌గా (1972-88) పనిచేశారు. ఆపై పుణెలోని ఇంటర్‌ యూనివర్శిటీ సెంటర్‌ ఫర్‌ అస్ట్రానమీ అండ్‌ అస్ట్రోఫిజిక్స్‌కు వ్యవస్థాపక డైరెక్టర్‌గా పనిచేశారు. ప్రస్తుతం రిటైరయినా అక్కడే ఎమిరిటస్‌ ప్రొఫెసర్‌ హోదాలో పరిశోధనలు కొనసాగిస్తున్నారు.
గ్రహాంతరాల్లో జీవం ఉందనే ఆయన వాదనకు 2001 జనవరిలో భారత అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ (ఇస్రో) హైదరాబాద్‌లో జరిపిన ప్రయోగం బలం చేకూర్చింది. ఓ భారీ బెలూన్‌కు అనుసంధానించిన పేలోడ్‌ను భూమి ఉపరితలం నుంచి 41 కిలోమీటర్ల ఎత్తులోని వాతావరణంలోకి ప్రయోగించి అక్కడ సూక్ష్మజీవుల ఉనికిని గుర్తించారు. భూమి నుంచి సూక్ష్మజీవులు ఇంత ఎత్తుకు వెళ్లలేవు కాబట్టి, ఇవి భూమికి సంబంధించినవి కావు. ఇతర గ్రహాలకు సంబంధించిన జీవులే అక్కడి వాతావరణంలో ఉన్నాయని నార్లికర్‌ అంచనా వేశారు. ప్రాణికోటి అవతరణలో గొప్ప మలుపు తెచ్చిన ఈ ప్రయోగం అంగారుకుడిపై జరుపుతున్న ప్రయోగాలకు నాంది పలికింది.
నార్లికర్‌ జరిపిన ప్రయోగంలో కనుగొన్న సూక్ష్మజీవులో ఒక జాతికి తన గురువైన ఫ్రెడ్‌హోయల్‌ పేరిట 'జనీబేక్టర్‌ హొయ్‌లీ' అని, మరో జాతికి ఇస్రో పేరిట 'బేసిల్లెస్‌ ఇస్రోనెన్‌సిస్‌' అని, మూడో జాతికి 'బేసిల్లస్‌ ఆర్యభట్ట' అని పేరు పెట్టారు.
సైన్స్‌ను సామాన్యుడికి చేరువ చేసేందుకు కృషి చేస్తున్న ఆయన ఇంగ్లిషు, మరాఠీ, హిందీ భాషల్లో సైన్స్‌కు సంబంధించిన అనేక కథలు, నవలలు, వ్యాసాలు రాశారు.
జేమ్స్‌ వాట్సన్‌
James Watson - జేమ్స్‌ వాట్సన్‌. జీవశాస్త్రంలో విశేష కృషి చేసిన శాస్త్రవేత్త.
అమెరికాలోని షికాగో నగరంలో 1928 ఏప్రిల్‌ 6న సంపన్న కుటుంబంలో పుట్టిన జేమ్స్‌ డేవీ వాట్సన్‌ బాల మేధావిగా పేరొందాడు. రేడియో క్విజ్‌ కార్యక్రమాల్లో చురుగ్గా రాణించిన జేమ్స్‌ 15 ఏళ్ల కల్లా షికాగో విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రవేశం పొందాడు. జంతుశాస్త్రంలో పట్టభద్రుడయ్యాక 'వాట్‌ ఈజ్‌ లైఫ్‌' గ్రంథం చదివి ఉత్తేజితుడై జన్యుశాస్త్ర (జెనెటిక్స్‌) అధ్యయనం ఆరంభించాడు. ఆపై 22 ఏళ్లకే డాక్టరేట్‌ సాధించాడు. పరిశోధనలు కొనసాగించి లండన్‌లోని కేవిండిష్‌ లాబరేటరీలో ఫ్రాన్సిస్‌ క్రీక్‌, మారిస్‌ విల్కిన్స్‌తో కలిసి డీఎన్‌ఏను ఆవిష్కరించగలిగాడు. 'డబుల్‌ హెలిక్స్‌' గ్రంథం రాశాడు.
జీవశాస్త్రంలో అద్భుతమైన ఆవిష్కరణగా పేరొందినది ఏమిటో తెలుసా? డీఎన్‌ఏ నిర్మాణాన్ని కనిపెట్టడం. ఆ పరిశోధనలో ప్రముఖ పాత్ర వహించిన శాస్త్రవేత్తే జేమ్స్‌ వాట్సన్‌. ఇందుకుగాను నోబెల్‌ బహుమతిని అందుకునేనాటికి అతడి వయసు 25 సంవత్సరాలే! ఆయన పుట్టిన రోజు -1928 ఏప్రిల్‌ 6 .
మానవ శరీరం కోట్లాది జీవకణాలతో నిర్మితమైందని మీరు పాఠాల్లో చదువుకుని ఉంటారు. ఒకో కణంలో సైటోప్లాజమ్‌ అనే జెల్లీలాంటి ద్రవ పదార్థం ఉంటుంది. కణ కేంద్రమైన న్యూక్లియస్‌లో క్రోమోజోమ్స్‌ అనే రసాయనిక పోగులుంటాయి. ఇవి క్లిష్టమైన DNA(Deoxy ribo Nucleic Acid) అనే రసాయనంతో తయారై ఉంటాయి. డీఎన్‌ఏ సర్పిలాకారపు నిచ్చెన (spiral ladder) రూపంలో ఉండే అతి పొడవైన రెండు దారాల్లాంటి నిర్మాణంతో మెలికలు తిరిగి ఉంటుంది. దీన్ని డబుల్‌ హెలిక్స్‌ అంటారు. జీవపదార్థాల్లో సమాచార మార్పిడికి ఇదెంతో కీలకం.
జేమ్స్‌ పరిశోధన వల్ల జీన్‌ క్లోనింగ్‌, జీన్‌ బ్యాంకులు, జెనెటిక్‌ ఇంజినీరింగ్‌ అందుబాటులోకి వచ్చాయి. వీటి వల్ల పుష్ఠికరమైన ఆహార పదార్థాల ఉత్పత్తి, నాణ్యమైన ఔషధాల ఉత్పాదన, రోగ నిర్దారణలో ప్రమాణాలు సాధ్యమవుతున్నాయి. జేమ్స్‌ సారధ్యంలో కేన్సర్‌కి కారణమైన ఆంకోజీన్‌ను కనుగొన్నారు. ఎనభై రెండేళ్ల వయసులో ఆయన ఇప్పటికీ పరిశోధనలను చురుగ్గా కొనసాగిస్తుండడం విశేషం.
జేజే థామ్సన్‌
జేజే థామ్సన్‌, ఎలక్ట్రాన్‌ ఉనికిని కనుక్కున్న బ్రిటిష్‌ శాస్త్రవేత్త. ఎలక్ట్రాన్‌ శాస్త్ర సాంకేతిక రంగాల్లో అద్భుతమైన విప్లవాన్ని తీసుకొచ్చింది. 'ఎలక్ట్రానిక్స్‌' అనే శాస్త్రాన్ని మన ముందుకు తెచ్చింది. ఇతని పూర్తి పేరు సర్‌ జోసెఫ్‌ జాన్‌ థామ్సన్‌. విజ్ఞానశాస్త్రంలో అత్యున్నతమైన 'నోబెల్‌'ను తాను అందుకోవడమే కాకుండా, తన మార్గదర్శకత్వంలో కుమారుడికి, మరో ఎనిమిది మంది శాస్త్రవేత్తలకు నోబెల్‌ లభించేలా చేసిన ఘనత ఈయనదే.
థామ్సన్‌ 1856లో డిసెంబర్‌ 18న ఇంగ్లాండులోని మాంచెస్టర్‌లో పుట్టాడు. నాన్న పాత గ్రంథాల వ్యాపారి అవడంతో చిన్నప్పటి నుంచే దొరికిన పుస్తకమల్లా చదివేవాడు. తండ్రి కోరికపై ఇంజనీరింగ్‌ కళాశాలలో చేరాడు. పదహారేళ్ళ వయసులోనే తండ్రిని కోల్పోయినా స్కాలర్‌షిప్‌లతో దాన్ని పూర్తిచేశాడు. ఆపై భౌతిక శాస్త్రంపై ఇష్టం పెంచుకున్నాడు. పరిశోధనలే ధ్యేయంగా లండన్‌లోని కేవిండిష్‌ లాబోరేటరీలో పరిశోధకునిగా చేరాడు. చేరిన కొన్నాళ్లకే ఆ సంస్థ హెడ్‌గా మారాడు. అప్పటికి అతడి వయస్సు కేవలం 24 ఏళ్లు. ఆ పదవిలో 34 ఏళ్ల పాటు కొనసాగాడు.
పదార్థంలో పరమాణువే విభజించలేని కణమని భావించే ఆ కాలంలో పరమాణువులో ఎలక్ట్రాన్‌ అనే కణం ఉంటుందని చెప్పి సంచలనం సృష్టించాడు. క్రీస్తుకు పూర్వమే గ్రీకు శాస్త్రవేత్తలు విద్యుచ్ఛక్తిని ఊహించి రుణావేశం, ధనావేశం అనే రెండు విద్యుదావేశాలు ఉంటాయని చెప్పారు. అంతకు మించి దాని గురించి ఎవరికీ తెలియదు. 19వ శతాబ్దంలో విలియమ్‌ క్రూక్‌ అనే శాస్త్రజ్ఞుడు కేథోడ్‌ కిరణాలను కనుక్కున్నాడు. ఆ కేథోడ్‌ కిరణాలకు విద్యుత్‌, అయస్కాంత క్షేత్రాలను అన్వయించి ఆ కిరణాలు రుణావేశముండే అతి తేలికైన కణాల ప్రవాహమని థామ్సన్‌ నిర్ధారించాడు. విశ్వంలోని ద్రవ్యంలో రుణ విద్యుదావేశముండే అతి తేలికైన ప్రాథమిక కణం అదేనని ప్రకటించి థామ్సన్‌ దానికి ఎలక్ట్రాన్‌ అని పేరు పెట్టాడు. ఎలక్ట్రాన్‌ను కనుగొన్నందుకు 1906లో థామ్సన్‌కు నోబెల్‌ వచ్చింది. థామ్సన్‌ కుమారుడు జె.పి.థామ్సన్‌ ఎలక్ట్రాన్‌కి తరంగ స్వభావాన్ని ఆపాదించి, 1937లో నోబెల్‌ అందుకున్నాడు.
జీన్‌ పెరిన్
పరమాణుతత్వాన్ని నిరూపించినవాడు
పదార్థం ఏదైనా పరమాణువులనే అతి సూక్ష్మకణాలతో నిర్మితమై ఉంటుందని ఇప్పుడు మీరు పాఠాల్లో చదువుకుంటున్నారు. కానీ పరమాణువుల ఉనికికి సంబంధించిన వూహ, నిజమని నిరూపణ కావడానికి వందేళ్లు పట్టింది. అలా తొలిసారిగా నిరూపించిన శాస్త్రవేత్తే జీన్‌ పెరిన్‌. ఆయన పుట్టిన రోజు ఇవాళే-1870 సెప్టెంబరు 30నపరమాణువుల ఉనికిని మొదటగా చెప్పిన జాన్‌డాల్టన్‌ సిద్ధాంతాన్ని, అందుకు కొనసాగింపుగా ఐన్‌స్టీన్‌ ద్రవాలకు సంబంధించి చెప్పిన 'బ్రౌనియన్‌ చలనం' అనే సిద్ధాంతాన్ని ప్రయోగపూర్వకంగా నిరూపించిన ఘనత పెరిన్‌దే. అందుకనే 1926లో ఆయనకు నోబెల్‌ బహుమతి లభించింది.
ఫ్రాన్స్‌ దేశంలోని లిలీ నగరంలో 1870 సెప్టెంబరు 30న పుట్టిన పెరిన్‌ ప్యారిస్‌లో చదువుకున్నాడు. కేథోడ్‌ కిరణాలు, ఎక్స్‌ కిరణాలపై చేసిన ప్రయోగాల వల్ల ఇరవై నాలుగేళ్లకే డాక్టరేట్‌ సాధించాడు. ఆపై అధ్యాపకుడిగా చేరి, ప్రొఫెసర్‌గా ఎదిగాడు. రెండో ప్రపంచ యుద్ధంలో జర్మనీ, ఫ్రాన్స్‌ను ఆక్రమించేవరకూ అదే పదవిలో కొనసాగాడు. తర్వాత నాజీల బారి నుంచి తప్పించుకోడానికై అమెరికాకు వలస వెళ్లాడు.
కేథోడ్‌ కిరణాలకు రుణ విద్యుదావేశం ఉంటుందని నిరూపించాడు. వాయువుల వాహకత్వం (conductivity) పై ఎక్స్‌రేల ప్రభావం, రేడియం ప్రతిదీప్తి (fluorescence), ధ్వని ఉత్పాదన, ప్రసారాల గురించి కూడా ముఖ్యమైన పరిశోధనలు చేశాడు. అతి నిశితమైన సూక్ష్మదర్శిని సాయంతో ఆయన చేసిన పరిశోధన వల్ల నీటి అణువు పరిమాణాన్ని, అవగాడ్రో సంఖ్య కచ్చితమైన విలువను కనుగొన్నాడు. అలాగే సూర్యశక్తికి మూలకారణమైన థర్మోన్యూక్లియర్‌ చర్యలను కూడా వివరించగలిగాడు. కృష్ణ వస్తువు వికిరణం (black body radiation), రేడియో కెమిస్ట్రీలలో కూడా అనేక ప్రయోగాలు చేశాడు.
ఎన్నో పుస్తకాలు, పరిశోధన పత్రాలు వెలువరించిన ఆయనకు అనేక గౌరవ పురస్కారాలు లభించాయి. ఎన్నో విశ్వవిద్యాలయాల నుంచి డాక్టరేట్లు, ఎన్నో దేశాల సైన్స్‌ అకాడమీల్లో సభ్యత్వాలు దక్కాయి.
-ప్రొ|| ఈ.వి. సుబ్బారావు
జాన్‌ డాల్టన్
ద్రవ్యం, పరమాణువులు, రసాయనిక చర్యలపై అనేక పరిశోధనలు చేసి ఆధునిక పరమాణు సిద్ధాంతానికి పునాదులు వేసిన శాస్త్రవేత్త, జాన్ డాల్టన్. రసాయన శాస్త్రం అభివృద్ధికి, పదార్థాలన్నింటికీ విద్యుత్‌ ధర్మం ఉందనడానికి, అణుశక్తి వినియోగానికి డాల్టన్‌ పరమాణు సిద్ధాంతమే బాటలు పరిచింది.
ఇంగ్లండ్‌లోని ఈగల్స్‌ ఫీల్డ్‌ గ్రామంలో ఓ పేద చేనేత కార్మికుడి అయిదుగురి సంతానంలో ఒకడుగా 1766 సెప్టెంబరు 6న పుట్టిన డాల్టన్‌ చిన్నతనంలోనే సైన్స్‌, గణితం, ఇంగ్లిషుల్లో పట్టు సాధించాడు. వాతావరణ శాస్త్రం (మెట్రియాలజీ)పై ఆసక్తి పెంచుకుని పరిశీలనకు కావలసిన పరికరాలను స్వయంగా రూపొందించుకున్నాడు. వాతావరణ పీడనం, ఉష్ణోగ్రత, గాలి వేగం, తేమ లాంటి విషయాలను రోజూ నమోదు చేసుకోవడాన్ని ప్రారంభించి జీవితాంతం కొనసాగించాడు. చనిపోయే చివరి రోజు వరకు ఆయన నమోదు చేసిన అంశాలు 2 లక్షల పైమాటే! స్కూల్లో పిల్లలకు చదువు చెప్పడం, తండ్రికి సాయపడడంతో పాటు లాటిన్‌, గ్రీకు భాషలు నేర్చుకున్నాడు.
ఇరవై ఏడేళ్లకల్లా కళాశాల అధ్యాపకునిగా చేరినా పరిశోధనలు మానలేదు. ఇంగ్లండ్‌లోని కొండలు, లోయలు, పట్టణాలు తదితర ఎన్నో ప్రాంతాల్లో వాతావరణాన్ని పరిశీలించి, ఎక్కడైనా గాలి సమ్మేళనం (composition) ఒకేలా ఉందని తేల్చుకున్నాడు. అలా ఆయన చేసిన పరిశోధనల ఫలితంగా 'పాక్షిక పీడన సిద్ధాంతం' (Theory of Partial Pressures) చెప్పగలిగాడు. ఆపై రసాయన చర్యలపై దృష్టి సారించి పరమాణు సిద్ధాంతాన్ని అందించాడు. పరమాణువులు ఎలా సంపర్కం చెందుతాయో తెలిపేలా మూలకాలకి డాల్టన్‌ ఏర్పరిచిన సంకేతాలకు ఇప్పటికీ ప్రాధాన్యత ఉంది.
అలాగే మూలకాలు సమ్మేళనంగా ఏర్పడే అంశానికి సంబంధించి 'నిర్దుష్ట అనుపాత నియమం' (Law of Definite proportions), బహుళ అనుపాత నియమం (Law of multiple proportions) నిర్వచించాడు. వాతావరణ పీడనాన్ని సూచించే భారమితి (Barometer), తేమని తెలిపే హైగ్రోమీటర్‌, మేఘాలు ఏర్పడే విధానాలు, వర్షపాతం, బాష్పీభవనం, తుషారస్థానం (Dew Point) గురించిన పరిశోధనలు డాల్టన్‌ చేసినవే. తన పరిశోధనలకు ఎన్నో డాక్టరేట్లు, పురస్కారాలు పొందాడు.