మనసు
మనలో భావోద్వేగాలు, అనుభూతులు, కోరికలు కలిగించేది మనసు లేదా మనస్సు. ఏదైనా వస్తువు లేదా జీవరాశిపై ప్రేమ లేదా ద్వేషం కలిగించే ఒక అంతరాళం. ప్రతి మనిషి యొక్క భావాలు, అనుభూతులు, అభిప్రాయాలు వారి వారి మనసు, అది ఆలోచించే విధానంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. అందుకే ఎవరి ఆలోచనలు వారివి. మనిషి ప్రవర్తన, నడవడి వారి మానసిక స్థితిని తెలియజేస్తుంది.
తెలుగు భాషలో మనసు పదానికి వివిధ ప్రయోగాలున్నాయి మానసు లేదా మనస్సు నామవాచకంగా The internal organ of cognition, the intellect, understanding, mind అని అర్ధం. ఇదికాక విశేషణంగా Inclination, wish, will, pleasure, ఇష్టము అనడానికి కూడా ఉపయోగిస్తారు. మనసగు (మనసు &plus; అగు.) v. n. అనగా To like, ఇష్టమగు. ఉదా: మనోవేగముగా పోయినాడు he went as quick as thought. మనోవ్యాధికి మందులేదు there is no cure for the heart-ache or for a mental disease. వాణ్ని పిలవడానకు నీకెట్లా మనస్సు వచ్చినది how could you find it in your heart to call him? నీకు మనస్సు వచ్చినదానిని తీసికొనవచ్చును you may take which you choose. దానిని చేయడానకు వానికి యింకా మనస్సు రాలేదు he is not yet inclined to do this. తమరు మనస్సు పట్టితే అవును if you once set your heart upon it it will be done. వానికి మనస్సువస్తే ఒకటి, మనస్సు రాకపోతే ఒకటి he is guided by fancy or whim. వాడి మనస్సును నొప్పించకు, మనస్సే కైలాసము heaven is in the heart. వానిమనస్సు అభేద్యము his thoughts are inscrutable. వాని మనస్సును ఎందుకు నొప్పించెదవు why should you grieve him or his heart? వానిమనస్సు విరిగినది he is heart-broken. ఈమాట నీమనస్సులో ఉండనీ you must keep this to yourself. అది యేడ్చితే వానిమనస్సు తాళలేదు he could not endure to see her weep. వాని మనస్సు తిరుగలేదు he has not altered his opinion. వానికి మనస్సులో ఒకటి, బయట ఒకటి he has one thing in his heart and another in his mouth. నా మనస్సు ఒక విధముగా నున్నది I know not what to think, my mind is confused. "ఇంద్రియములు మనస్థ్సములు" the senses are dependent on the mind. M. XII. v. 596. మనస్థ్సమైన మాట the thought of his heart. మీ మనస్సు as you please, your pleasure. వాని మనస్సు వచ్చినట్టు as he chose, as he pleased. మనసియ్యలేదు he did not tell his real thoughts. నీ మనస్సు వచ్చినట్టా or నీ మనస్సు పోయినదే దోవా what! are you to do as you like! మనస్సు ఉంచు to give close attention. మనస్సులోని మాట one's real opinion. తన మనస్సు వచ్చిన పనులు whatever jobs he pleased. ఇట్లు చేయుటకు మనస్సురానందున as (he) could not find it in (his) heart to do this. నా మనస్సున పట్టినది it was impressed on my mind. నాలుగు దినాలు మనస్సు పట్టుకొని (లేక. నిలుపుకొని) ఉండు you must keep yourself quiet or restrain yourself for a short time. వాడు మనస్సు విప్పి మాట్లాడుతున్నాడు., మనసరి (మనసు &plus; అరి.) n. అనగా A wise man. బుద్ధిమంతుడు. మనసా adv. Mentally, in the heart. హృదయములో. మనసార adv. Sincerely, willingly. మనసిజుడు, మనఃప్రభవుడు, మనోజుడు or మనోభవుడు అనగా The mind-born. An epithet of Manmadha, మన్మథుడు. మనస్కరించు v. n. To be inclined. మనఃపూర్తిగాచేయు, మనస్సు ఉంచు. In correspondence మనస్కరించేది denotes 'please to consider the above: this is equivalent to "yours truly." మనస్కరించి willingly, మనఃపూర్వకముగా. మనస్కారము n. Fixed attention, profound meditation. మనఃపూర్తి, మనఃప్రయత్నము, చిత్తపరిపూర్తి. మనస్కుడు adj. "Minded;" a word used in compounds, thus సన్మనస్కుడు a right minded man, a good hearted man. దుర్మనస్కుడు an evil minded man. ఖిన్నమసస్కుడయి heart-broken. భిన్నమనస్కులయి being of various minds. ప్రసన్నమనస్కులయి light hearted, pleased. మనస్తాపము n. Mental distress, displeasure, anger, vexation. ఆమెకు మనస్తాపముగా నున్నది she is annoyed or grieved at this. మనస్ఫూర్తిగా or మనఃపూర్వకముగా adv. Willingly. మనస్వి adj. Attentive, fixing the mind upon anything. Intelligent. జాగరూకుడు. Goodhearted. మంచి మనస్సు గల. మనోజ్ఞము adj. Agreeable, pleasing, captivating, lovely, handsome, మంజులమైన, సుందరమైన. మనోరంజని n. (Lit. that which delights the mind.) The name of a certain flower with a rank smell, apparently a sort of arum. మనోరథము n. A wish, desire. ఇచ్ఛ. నా మనోరథము తమరు త్వరగా నెరవేర్తురని నమ్మియున్నాను I trust that you will soon grant what I so earnestly wish. మనోమలికితము n. Misunderstanding. మనోహరము adj. Heart-stealing, i.e., charming, lovely, alluring, captivating, fascinating, ఇంపైన. n. Vermicelli.ముక్యమైన విషమము ఎంటటే మనకు మనసు చాల అవసరము.