మానసిక చికిత్స
మానసిక చికిత్స (ఆంగ్లం: సైకోథెరపీ-Psychotherapy) , లేదా ఒక మానసిక రోగ నిపుణుడి వద్ద వ్యక్తిగత చికిత్స పొందడం, అనేది జీవన సమస్యల్లో ఉన్న ఒక సేవాగ్రహీత లేదా రోగికి సాయం చేసేందుకు శిక్షితులైన మానసిక రోగ నిపుణులు ఉపయోగించే ఒక ఉద్దేశపూర్వక సామాజిక (వ్యక్తుల మధ్య) సంబంధం.
ఇది ఒక మాట్లాడే చికిత్స, స్వీయ సంక్షేమం విషయంలో ఒక వ్యక్తి యొక్క వివేకాన్ని పెంచడం దీని లక్ష్యంగా ఉంటుంది. మానసిక రోగ నిపుణులు ఒక సేవాగ్రహీత లేదా రోగి యొక్క మానసిక ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపరిచేందుకు లేదా సమూహ (ఒక కుటుంబం వంటి సమూహాల్లో) సంబంధాలు మెరుగుపరిచేందుకు రూపొందించిన ప్రయోగాత్మక సంబంధ నిర్మాణం, చర్చలు, భావ ప్రసారం మరియు ప్రవర్తన మార్పు ఆధారిత వివిధ పద్ధతులను ఉపయోగిస్తారు.
సైకియాట్రీ (మానసిక రోగ చికిత్సా శాస్త్రం), క్లినికల్ సైకాలజీ (మానసిక చికిత్సాధ్యయన శాస్త్రం), క్లినికల్ సోషల్ వర్క్ (సామాజిక చికిత్సా శాస్త్రం), కౌన్సెలింగ్ సైకాలజీ, మెంటల్ హెల్త్ కౌన్సెలింగ్ (మానసిక ఆరోగ్య చికిత్స), క్లినికల్ లేదా సైకియాట్రిక్ సోషల్ వర్క్ (చికిత్సా లేదా మానసిక సామాజిక వైద్యశాస్త్రం), మ్యారేజ్ అండ్ ఫ్యామిలీ థెరపీ (వివాహ మరియు కుటుంబ చికిత్స), రీహాబిలిటేషన్ కౌన్సెలింగ్ (పునరావాస చికిత్స), మ్యూజిక్ థెరపీ (సంగీత చికిత్స), ఆక్యుపేషనల్ థెరపీ (వృత్తి చికిత్స), సైకియాట్రిక్ నర్సింగ్ (మానసిక పోషణ), సైకోఎనాలసిస్ (మానసిక రోగ విశ్లేషణ) మరియు ఇతరాలతోపాటు వివిధ రకాల విద్యార్హతలు ఉన్న సాధకులు (వృత్తి నిపుణులు) కూడా మానసిక చికిత్సను నిర్వహిస్తారు. ఇది అధికార పరిధి (దేశాలు) ఆధారంగా చట్టబద్ధమైన నియంత్రణలో, స్వచ్ఛంద నియంత్రణలో లేదా ఎటువంటి నియంత్రణ లేకుండా ఉండవచ్చు. ఈ వృత్తుల యొక్క అవసరాలు వైవిధ్యభరితంగా ఉంటాయి, అయితే తరచుగా దీనికి గ్రాడ్యుయేషన్ పూర్తిచేసి, పర్యవేక్షకుల ఆధ్వర్యంలో చికిత్సా అనుభవం అవసరమవుతుంది.
జర్మనీలో, మానసిక రోగ చికిత్సా చట్టం (PsychThG, 1998) మానసిక రోగ చికిత్సను మనస్తత్వ శాస్త్రం (సైకాలజీ) మరియు మానసిక రోగ చికిత్సా శాస్త్రం (సైకియాట్రీ) అనే రెండు వృత్తులకు సంబంధించిన నిపుణులకు పరిమితం చేసింది. ఇటలీలో, ఓస్సిసినీ చట్టం (నెం. 56/1989, అధికరణ 3) మానసిక రోగ చికిత్సను నిర్వహించే అధికారాన్ని ప్రభుత్వ గుర్తింపు ఉన్న ఒక శిక్షణ సంస్థలో మానసిక రోగ చికిత్సలో నాలుగేళ్ల పోస్ట్‌గ్రాడ్యుయేట్ కోర్సును పూర్తి చేసిన పట్టభద్రులకు పరిమితం చేసింది; ఫ్రెంచ్ చట్టం "సైకోథెరపిస్ట్" (మానసిక రోగ వైద్యుడు) అనే పేరును "నేషనల్ రిజిస్టెర్ ఆఫ్ సైకోథెరపిస్ట్‌"లో నమోదైన వైద్య నిపుణులకు మాత్రమే పరిమితం చేసింది. మానసిక రోగ చికిత్సా విజ్ఞాన శాస్త్రంలో (క్లినికల్ సైకోపాథాలజీ)లో శిక్షణ మరియు మానసిక శాస్త్రం లేదా మానసిక రోగ విశ్లేషణ శాస్త్రంలో మాస్టర్స్ డిగ్రీ పొందిన వైద్యులు లేదా పట్టభద్రులకు మాత్రమే ఇచ్చే మలిదశ శిక్షణా కాలాన్ని పూర్తి చేసినవారిని ఈ రిజిస్టర్‌లో సభ్యులుగా చేర్చుకుంటారు. ఆస్ట్రియాలో బహుళ-క్రమశిక్షణా పద్ధతులను గుర్తించే ఒక చట్టం ఉంది; ఇతర ఐరోపా దేశాలు ఇప్పటివరకు మానసిక రోగ చికిత్సను ప్రభుత్వ నియంత్రణలోకి తీసుకురాలేదు.
యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌లో, మానసిక రోగ చికిత్స స్వచ్ఛందంగా నియంత్రించబడుతుంది. మూడు ప్రధాన సంస్థలు మానసిక రోగ చికిత్సకులు మరియు వైద్యుల యొక్క జాతీయ రిజిస్టర్‌లను నిర్వహిస్తున్నాయి, అవి:ఇవి కాకుండా అనేక చిన్న వృత్తినిపుణ సంస్థలు మరియు సంఘాలు ఉన్నాయి, వీటికి ఉదాహరణ అసోసియేషన్ ఆఫ్ చైల్డ్ సైకోథెరపిస్ట్స్ (ACP) మరియు బ్రిటీష్ అసోసియేషన్ ఆఫ్ సైకోథెరపిస్ట్స్ (BAP).
యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ హెల్త్ ప్రొఫెషనల్స్ కౌన్సిల్ (HPC) ఇటీవల మానసిక రోగ చికిత్సా నిపుణులు మరియు వైద్యులను చట్టబద్ధమైన నియంత్రణ పరిధిలోకి తీసుకొచ్చేందుకు సంప్రదింపులు జరిపింది. HPC ప్రస్తుతం 15 వైద్య వృత్తులపై ఒక అధికారిక ప్రభుత్వ నియంత్రణ సంస్థగా పనిచేస్తుంది.
"" అనేది గ్రీకు మూలం ఉన్న ఆంగ్ల పదం, పురాతన గ్రీకు భాషలో "" ( అంటే "శ్వాస; మనస్సు; ఆత్మ" అనే అర్థాలు వస్తాయి) మరియు "థెరపియా" ( అంటే "నయం చేయడం; వైద్య చికిత్స" అనే అర్థాలు వస్తాయి) పదాల నుంచి సైకోథెరపీ ఏర్పడింది.
"ఆక్స్‌ఫోర్డ్ ఆంగ్ల పదకోశం" ప్రకారం "సైకోథెరపీ (psychotherapy)" అనే పదం మొదట "మానసిక రోగ చికిత్స (సైకోథెరపీ)"కు బదులుగా "హిప్నోథెరపీ" (సమ్మోహనం ద్వారా రోగాలు మరియు అలవాట్లను మాన్పించే చికిత్స) కి ఉద్దేశించబడింది. దీని అసలు అర్థం "మానసిక (అంటే సమ్మోహన చికిత్సా సంబంధ) పద్ధతులు ద్వారా వ్యాధికి చికిత్స చేయడం", ఈ అర్థాన్ని 1853లో "సైకోథెరపియా లేదా మనస్సు యొక్క రోగనివారణ ప్రభావం"గా నమోదు చేయడం జరిగింది. దీనికి ఆధునిక అర్థం ఏమిటంటే "మానసిక సంబంధ లేదా మానసిక శరీర ధర్మ సంబంధ పద్ధతుల ద్వారా మనస్సు లేదా వ్యక్తిత్వ రోగాలకు చికిత్స చేయడం", దీనిని మొదటిసారి 1892లో ఫ్రెడెరిక్ వాన్ ఈడెన్ ఉపయోగించారు, ఆయన ఫ్రెంచ్ భాషలో రాసిన "సైకోథెరపీ సజెస్టివ్" కోసం "సూచనాత్మక సైకో-థెరపీ"ని అనువదిస్తూ ఈ అర్థాన్ని సూచించారు. వాన్ ఈడెన్ ఈ పదాన్ని డేనియల్ హాక్ ట్యూక్ నుంచి పొందినట్లు పేర్కొన్నారు, సైకో-థెరపీ...దురదృష్టవశాత్తూ సమ్మోహన చికిత్సా విధానం (హిప్నటిజం) తో కలిసిపోవాల్సి వచ్చిందని వ్యాఖ్యానించారు.
మానసిక రోగ వైద్యుడు జెరోమ్ ఫ్రాంక్ ఒక వ్యక్తిలో దుఃఖం లేదా బలహీనతకు ఒక నిర్దిష్ట సిద్ధాంతం లేదా ఉదాహరణ ఆధారిత ఒక పద్ధతిని ఉపయోగించి మరో వ్యక్తి ఉపశమనం కలిగించడాన్ని మానసిక రోగ చికిత్సగా నిర్వచించారు, ఈ చికిత్సను నిర్వహించే వ్యక్తికి దీనిని చేపట్టేందుకు ఏదో ఒక రూపంలో సంబంధిత శిక్షణ అవసరమవుతుందని సూచించారు. ఈ చివరి రెండు అంశాలు మానసిక రోగ చికిత్సను ఇతర రూపాల కౌన్సెలింగ్ లేదా సంరక్షణ పద్ధతుల నుంచి వేరు చేస్తాయి.
సంభాషణలో మానసిక రోగ చికిత్స యొక్క అనేక రూపాలను ఉపయోగిస్తారు. వ్రాసే పదం, కళ, నాటకం, వర్ణనాత్మక కథ లేదా సంగీతం వంటి ఇతర భావ ప్రసార రూపాలను కూడా కొందరు ఉపయోగిస్తారు. పిల్లలు మరియు వారి తల్లిదండ్రులకు సంబంధించిన మానసిక రోగ చికిత్స తరచుగా ఆట, నాటకీకరణ (అంటే పాత్ర-పోషణ) మరియు చిత్రలేఖనంతో ముడిపడివుంటుంది, ఈ మౌఖికేతర మరియు స్థానాంతర సంకర్షణ రూపాల నుంచి ఒక సహ-నిర్మిత వృత్తాంతంతో ఈ చికిత్సను నిర్వహిస్తారు. మానసిక రోగ చికిత్స ఒక శిక్షిత మానసిక రోగ చికిత్స మానసిక రోగ వైద్యుడు మరియు సేవాగ్రహీత (లు) మధ్య ఒక క్రమబద్ధమైన సమావేశంలో జరుగుతుంది. ప్రయోజనాత్మకంగా, సిద్ధాంత ఆధారిత మానసిక రోగ చికిత్స 19వ శతాబ్దంలో మానసిక విశ్లేషణతో ప్రారంభమైంది; అప్పటి నుంచి, అనేక రకాల ఇతర పద్ధతులు అభివృద్ధి చెందడం జరిగింది, ఇప్పటికీ కొత్త పద్ధతుల సృష్టి కొనసాగుతుంది.
చికిత్సను సాధారణంగా వైద్యశాలలో నిర్ధారణ చేయదగిన వివిధ నిర్దిష్ట లేదా అనిర్దిష్ట సాక్ష్యాత్కారాలు మరియు/లేదా అస్తిత్వ సంక్షోభాలకు స్పందనగా ఉపయోగిస్తారు. రోజువారీ సమస్యలకు అందించే చికిత్సను ఎక్కువగా 
కౌన్సెలింగ్ (ఇది మొదట కార్ల్ రోజర్స్ పరిచయం చేసిన ఒక వ్యత్యాసంగా గుర్తించబడుతుంది) గా సూచించడం జరుగుతుంది. అయితే, కొన్నిసార్లు కౌన్సెలింగ్ అనే పదాన్ని "మానసిక చికిత్స"కు ప్రత్యామ్నాయంగా ఉపయోగిస్తున్నారు.
రోగికి చికిత్స అందించేందుకు కొన్ని వైద్య నమూనాను ఉపయోగించే మానసిక చికిత్సా జోక్యాలను అభివృద్ధి చేయగా, అనేక మానసిక రోగ చికిత్సా పద్ధతులు రోగం/చికిత్స యొక్క లక్షణ-ఆధారిత నమూనాకు కట్టుబడివుండవు. మానవీయ మనస్తత్వ వైద్యులు వంటి కొందరు వైద్య నిపుణులు తమనుతాము చికిత్సలో ఒక అనుకూలపరిచే/సహాయక పాత్రను పోషించేవారిగా పరిగణించుకుంటారు. మానసిక చికిత్స సందర్భంగా తరచుగా సున్నితమైన మరియు లోతైన వ్యక్తిగత అంశాలపై చర్చిస్తారు, వైద్యులు, ముఖ్యంగా సాధారణంగా చట్టబద్ధమైన నియంత్రణ పరిధిలో ఉన్నవారు తమ సేవాగ్రహీత లేదా రోగి యొక్క గోప్యతను గౌరవించాల్సివుంటుంది. మానసిక రోగ చికిత్స నియంత్రణ సంస్థల నైతిక సాధన నియమావళిలో గోప్యతకు అత్యంత ప్రాధాన్యత కల్పించబడుతుంది.
మానసిక చికిత్సకు సంబంధించి అనేక ప్రధాన విస్తృత పద్ధతులు ఉన్నాయి:
వందలాది మానసిక చికిత్సా పద్ధతులు లేదా తరగతలు ఉన్నాయి. 1980నాటికి ఈ చికిత్సలు 250కిపైగా గుర్తించబడ్డాయి; 1996నాటికి వీటి సంఖ్య 450కి చేరుకుంది. విస్తృతమైన సైద్ధాంతిక నేపథ్యాల చుట్టూ కొత్త మరియు సంకర పద్ధతుల అభివృద్ధి కొనసాగుతూ ఉంది. అనేక మంది సాధకులు తమ పనిలో అనేక రకాల పద్ధతులను ఉపయోగిస్తారు, రోగి యొక్క అవసరం ఆధారంగా పద్ధతిలో మార్పులు చేస్తారు.
అనధికారిక కోణంలో, మానసిక చికిత్స యుగాలుగా ఆచరణలో ఉన్నట్లు చెప్పబడుతుంది, వ్యక్తులు ఇతరుల నుంచి మానసిక సాయం మరియు సందేహ నివృత్తి పొందే రూపంలో ఈ చికిత్సను ఉపయోగించినట్లు భావిస్తున్నారు. హెలెనిస్టిక్ తత్వశాస్త్ర మరియు వైద్య పాఠశాలలకు చెందిన తత్వవేత్తలు మరియు వైద్యులు సుమారుగా క్రీస్తుపూర్వం 4వ శతాబ్దం నుంచి క్రీస్తుశకం 4వ శతాబ్దం వరకు పురాతన గ్రీకు మరియు రోమన్‌లకు మానసిక రోగ చికిత్సను ఉపయోగించారు. గ్రీకు తత్వవేత్త హిప్పోక్రాట్స్ (క్రీస్తుపూర్వం 460– 377) మానసిక రోగాన్ని అధ్యయనం చేయదగిన మరియు అనుభవంతో చికిత్స చేయదగిన ఘటనగా పరిగణించారు. వాడుకలో, సిద్ధాంత-ఆధారిత మానసిక చికిత్సను బహుశా మొదటిసారి మధ్యప్రాచ్యంలో పర్షియా వైద్యుడు మరియు మానసిక భావకుడు రాజెస్ (క్రీస్తుశకం 852-932) 9వ శతాబ్దంలో అభివృద్ధి చేశారు, ఈ సమయంలో రాజెస్ బాగ్దాద్ వైద్యశాలలో ప్రధాన వైద్యుడిగా ఉన్నారు. ఈ సమయంలో ఐరోపాలో తీవ్రమైన మానసిక రుగ్మతలను సాధారణంగా అతీంద్రియ లేదా వైద్య పరిస్థితులుగా పరిగణించి చికిత్స చేసేవారు, 18వ శతాబ్దంలో నైతిక చికిత్స అందుబాటులోకి వచ్చే వరకు ఇటువంటి రుగ్మతలకు శిక్ష మరియు నిర్బంధం ద్వారా చికిత్స అందించారు. ఒక పిచ్చివాడికి పునరావాసం కల్పించేందుకు ఇది తర్కం, నైతిక ప్రోత్సాహం మరియు సమూహ కార్యకలాపాలతోపాటు మానసిక జోక్యం యొక్క సాధ్యతకు ప్రాధాన్యత తీసుకొచ్చింది.
మానసిక చికిత్స యొక్క మొదటి తరగతిగా పరిగణించబడుతున్న మానసిక విశ్లేషణను సిగ్మండ్ ఫ్రాయిడ్ మరియు ఇతరులు 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో అభివృద్ధి చేశారు. ఒక నాడీ శాస్త్రవేత్తగా శిక్షణ పొందిన ఫ్రాయిడ్ ఎటువంటి స్పష్టమైన అవయవ ప్రాతిపదిక లేని సమస్యలుగా కనిపించేవాటిపై దృష్టి పెట్టారు, బాల్యానుభవాలు మరియు అపస్మారక మనస్సు నుంచి ఏర్పడే మానసిక కారణాలను సిద్ధాంతీకరించారు. స్వప్నం యొక్క అర్థ వివరణ, స్వేచ్ఛా సహవాసం, భావోద్వేక బదిలీ మరియు ఐడి (వ్యక్తిత్వం యొక్క అపస్మారక సంవేగ భాగం), అహం (ఇగో) మరియు ఉపరిబోధాత్మ (సూపర్ఈగో) వంటి పద్ధతులను అభివృద్ధి చేశారు. అన్నా ఫ్రాయిడ్, ఆల్‌ఫ్రెడ్ ఆడ్లెర్, కార్ల్ జుంగ్, కారెన్ హార్నీ, ఒట్టో ర్యాంక్, ఎరిక్ ఎరిక్సన్, మెలానీ క్లెయిన్ మరియు హీంజ్ హోహుత్ వంటి పలువురు సిద్ధాంతకర్తలు ఫ్రాయిడ్ యొక్క సైద్ధాంతిక ఆలోచనలు ఆధారంగా పనిచేశారు, తరచుగా వారి సొంత భిన్నమైన మానసిక చికిత్సా పద్ధతులు అభివృద్ధి చేశారు. ఇవన్నీ తరువాత "సైకోడైనమిక్‌"గా వర్గీకరించబడ్డాయి, బాహ్య సంబంధాలు మరియు వ్యక్తిగత భావాలను ప్రభావితం చేసే మనస్సు యొక్క చేతన/అచేతన అంశాలను సైకోడైనమిక్ చికిత్సా పద్ధతిలో భాగంగా ఉంటాయి. కాల గమనంలో ఈ చికిత్స పద్ధతులు వందల సంఖ్యకు పెరిగాయి.
ప్రవర్తనా వాదం 1920వ దశకంలో అభివృద్ధి చెందింది, ప్రవర్తన సవరణ ఒక చికిత్సగా 1950 మరియు 1960వ దశకాల్లో ప్రాచుర్యం పొందింది. దీనికి కృషి చేసినవారిలో ముఖ్యులు దక్షిణాఫ్రికా చెందిన జోసెఫ్ వోల్పే, బ్రిటన్‌కు చెందిన ఎం.బి. షిపిరో మరియు హాన్స్ ఐసెంక్ మరియు అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలకు చెందిన జాన్ బి. వాట్సన్ మరియు బి.ఎఫ్.స్కిన్నెర్. ప్రవర్తన చికిత్స పద్ధతులు గుర్తించదగిన లక్షణాల్లో చికిత్సా మార్పును తీసుకొచ్చేందుకు ప్రభావ నియంత్రీకరణ, ప్రామాణిక నియంత్రీకరణ యొక్క సిద్ధాంతాలు మరియు మరియు సామాజిక అభ్యాస సిద్ధాంతంపై ఆధారపడతాయి. భయాలు మరియు ఇతర రుగ్మతలకు ఈ పద్ధతిని సాధారణంగా ఉపయోగిస్తున్నారు.
అస్తిత్వ తత్వశాస్త్రం యొక్క ఐరోపా పాఠశాలలో కొన్ని చికిత్సా పద్ధతులు అభివృద్ధి చెందాయి. జీవితమంతా అర్థం మరియు ప్రయోజన జ్ఞానాన్ని అభివృద్ధి చేయడానికి మరియు కాపాడటానికి వ్యక్తి యొక్క సామర్థ్యంపై ఇవి దృష్టి పెడతాయి, ఈ రంగం అభివృద్ధికి అమెరికా (ఉదాహరణ ఇర్విన్ యాలోమ్, రోల్లో మే) మరియు ఐరోపా (వైక్తోర్ ఫ్రాంకల్, లుడ్వింగ్ బిన్స్‌వాంజెర్, మెడార్డ్ బాస్, ఆర్.డి.లాయింగ్, ఎమ్మీ వాన్ డెయుర్జెన్) దేశాల్లో కృషి చేసిన వ్యక్తులు మానవ స్వీయ-అవగాహన యొక్క అత్యవసర అతిశీలత నుంచి ఏర్పడే సాధారణ జీవిత సంక్షోభాలకు సన్నితమైన చికిత్సలను సృష్టించేందుకు ప్రయత్నించారు, గతంలో ఇవి గతంలో అస్తిత్వ తత్వవేత్తల (ఉదాహరణకు సోరెన్ కీర్క్‌గార్డ్, జీన్-పాల్ సార్‌ట్రే, గాబ్రియెల్ మార్సెల్, మార్టిన్ హీడెగ్గెర్, ఫ్రైడ్‌రిచ్ నీట్షే) యొక్క సంక్లిష్టమైన రచనల ద్వారా మాత్రమే అందుబాటులో ఉన్నాయి. రోగి-వైద్యుడి సంబంధం యొక్క ప్రత్యేకత కూడా చికిత్సా విచారణ కోసం ఒక వాహకాన్ని ఏర్పాటు చేస్తుంది. మానసిక చికిత్సలో సంబంధిత ఆలోచనా విభాగం 1950వ దశకంలో కార్ల్ రోజర్స్‌తో ప్రారంభమైంది. అస్తిత్వవాదం మరియు అబ్రహం మాస్లో మరియు ఆయన యొక్క మానవ అవసరాల అధిక్రమం ఆధారంగా, రోజర్స్ వ్యక్తి-ఆధారిత మానసిక చికిత్సను ప్రధానస్రవంతిలోకి తీసుకొచ్చారు. రోజర్స్ యొక్క ప్రాథమిక అవసరం ఏమిటంటే కౌన్సెలర్ లేదా వైద్యుడి నుంచి సేవాగ్రహీత మూడు ప్రధాన మూల పరిస్థితులను పుచ్చుకునే వ్యక్తిగా ఉండాలి, అవి: బేషరుతుగా నిజమైన గౌరవం, కొన్నిసార్లు ఇది వ్యక్తిని పొగడటంగా లేదా ఒక వ్యక్తి యొక్క మానవత్వానికి విలువ ఇవ్వడంగా వర్ణించబడుతుంది, అనురూపత [ప్రామాణికత/వాస్తవికత/పారదర్శకత], మరియు భావ సాదృశ్య అవగాహన. సేవాగ్రహీత యొక్క మానసిక సంక్షేమాన్ని విస్తరించేందుకు సహాయకారిగా ఉండే ఒక నిర్దేశాత్మకేతర సంబంధంలో చికిత్సాపరమైన మార్పును కలిగించే లక్ష్యంతో మూల పరిస్థితులను ఉపయోగిస్తారు. ఈ రకమైన సంకర్షణ సేవాగ్రహీత పూర్తిగా అనుభవం పొందడం మరియు తమనుతాము వ్యక్తపరుచునేందుకు వీలు కలిగిస్తుంది. గెస్టాల్ట్ థెరపీని సృష్టించడంలో ఫ్రిట్జ్ మరియు లారా పెరల్స్ మరియు అహింసా సమాచార ప్రసారాన్ని కనిపెట్టిన మార్షల్ రోసెన్‌బెర్గ్ మరియు వ్యవహార విశ్లేషణను కనిపెట్టిన ఎరిక్ బెర్నే మరియు ఇతరులు ఈ పద్ధతిని అభివృద్ధి చేశారుయ తరువాత ఈ మానసిక చికిత్సా విభాగాలు ప్రస్తుత రోజు మానవీయ మానసిక చికిత్సగా రూపాంతరం చెందాయి. స్వయం-సేవా సంఘాలు మరియు పుస్తకాలు విస్తృతంగా వ్యాప్తి చెందాయి.
1950వ దశకంలో, ఆల్‌బెర్ట్ ఎల్లీస్ హేతుబద్ధ భావావేశ ప్రవర్తన చికిత్స (రేషనల్ ఎమోటివ్ బిహేవియర్ థెరపీ - REBT) కనిపెట్టారు. కొన్నేళ్ల తరువాత, మానసిక రోగ నిపుణుడు ఆరోన్ టి. బెక్ అభిజ్ఞా చికిత్స అనే మానసిక చికిత్సా రూపాన్ని అభివృద్ధి చేశారు. ఈ రెండు పద్ధతులను సాధారణంగా సంబంధిత క్లుప్తమైన, క్రమబద్ధమైన మరియు భూతకాల-కేంద్రీకృత చికిత్సలో భాగంగా చేర్చారు, ఈ చికిత్సను వ్యక్తి యొక్క విశ్వాసాలు, అంచనాలు మరియు ప్రతిస్పందన-క్రమాలను గుర్తించేందుకు మరియు మార్చేందుకు ఉపయోగిస్తారు, మానసిక-గతి లేదా మానవీయ చికిత్సల యొక్క మరింత సుదీర్ఘ-కాలపు అంతరార్థ-ఆధారిత పద్ధతికి ఇవి భిన్నంగా ఉంటాయి. అభిజ్ఞా మరియు ప్రవర్తన చికిత్సా పద్ధతులను 1970వ దశకంలో అభిజ్ఞా ప్రవర్తన చికిత్స (కాగ్నెటివ్ బిహేవియర్ థెరపీ-CBT) అనే పేరు మరియు ఉమ్మడి-పదం పరిధిలో ఏకీకృతం మరియు సంఘటితం చేయడం జరిగింది. CBTలో అనేక పద్ధతులు క్రియాశీల/నిర్దేశక భాగస్వామ్య అనుభవవాదంపై మరియు సేవాగ్రహీతల యొక్క మూల విశ్వాసాలు మరియు నిష్క్రాత్మకమైన ఆలోచనలను ప్రతిలేఖనం, అంచనా వేయడం మరియు నవీకరించడంపై దృష్టి పెడతాయి. ఈ పద్ధతులు నాడీసంబంధ రుగ్మతలకు ఒక ప్రాథమిక చికిత్సగా విస్తృత ఆమోదం పొందాయి. అభిజ్ఞా మరియు ప్రవర్తన చికిత్సల అభివృద్ధికి సంబంధించిన మూడో వరవడిలో భాగంగా అంగీకారం మరియు నిబద్ధత చికిత్స మరియు ద్వంద్వ తార్కిక ప్రవర్తన చికిత్సలు అందుబాటులోకి వచ్చాయి, ఇవి ఇతర రుగ్మతల యొక్క అంశాలను విస్తరించడం మరియు/లేదా నూతన భాగాలను మరియు బాధ్యతాయుతమైన వ్యాయామాలను జోడించాయి. పరిష్కార-ఆధారిత చికిత్స మరియు దైహిక శిక్షణలతోపాటు కౌన్సెలింగ్ పద్ధతులు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి.
కథనాత్మక చికిత్స మరియు పొందికగల చికిత్స వంటి ఆధునికోత్తర మానసిక రోగ చికిత్సలు మానసిక ఆరోగ్యం మరియు రుగ్మత యొక్క నిర్వచనాలను పాటించవు, దీనికి బదులుగా ఇవి ఒక సామాజిక సందర్భంలో సేవాగ్రహీత మరియు వైద్యుడి ద్వారా నిర్మించబడే చికిత్స లక్ష్యాన్ని పాటిస్తాయి. వ్యవస్థల చికిత్స కూడా అభివృద్ధి చేయబడింది, ఇది కుటుంబం మరియు సమూహ గమనాలపై దృష్టి పెడుతుంది- వ్యక్తిగతాంతర మానసిక శాస్త్రం మానవ అనుభవం యొక్క ఆధ్యాత్మిక లక్షణంపై దృష్టి పెడుతుంది. గత మూడు దశాబ్దాల్లో పూర్వకాలపు ఉత్తమ అంశాల ఆధారంగా స్త్రీపురుష సమానత్వ చికిత్స, సంక్షిప్త చికిత్స, మనశ్చర్మ శాస్త్రం, భావస్పోరక చికిత్స, అనువర్తిత సకారాత్మక మానసిక శాస్త్రం మరియు మానవ ఉద్దిష్ట పద్ధతి వంటి ఇతర ముఖ్యమైన ప్రాధాన్యతలు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి. 2,500 మంది US వైద్యులపై 2006లో నిర్వహించిన ఒక అధ్యయనంలో ఎక్కువగా ఉపయోగించిన చికిత్సా నమూనాలను గుర్తించారు, గత 25 సంవత్సరాల్లో అత్యంత ప్రభావాత్మకమైన పది మంది వైద్యులను కూడా ఈ అధ్యయనంలో ఎంపిక చేశారు.
సేవాగ్రహీతను వారి పూర్తి సామర్థ్యాన్ని చేరుకునేందుకు లేదా జీవితంలో సమస్యలను మెరుగ్గా ఎదుర్కొనేందుకు సాయపడటానికి మానసిక వైద్యులు (తరచుగా శిక్షిత మరియు నియంత్రిత వైద్యులు) ద్వారా అందించబడే ఒక పరస్పర ఆహ్వానంగా మానసిక చికిత్స పరిగణించబడుతుంది. మానసిక వైద్యులు సాధారణంగా వారి సమయం మరియు నైపుణ్యాలు ఉపయోగించినందుకు ప్రతిఫలంగా ఆదాయం పొందుతారు. ప్రతిఫలం పొందడం ఒక పరహితాత్మక సహాయం నుంచి ఈ సహాయ సంబంధాన్ని వేరుచేస్తుంది.
మానసిక వైద్యులు మరియు కౌన్సెలర్‌లు తరచుగా చట్రంగా సూచించబడే ఒక చికిత్సా పర్యావరణాన్ని సృష్టించుకోవాల్సిన అవసరం ఉంటుంది, ఇది సేవాగ్రహీత తన సమస్యలను, అభిప్రాయాలను పంచుకునేందుకు సురక్షితమైన వాతావరణంగా ఉండాలి. వైద్యుడితో తనకు అనుబంధం ఉందని సేవాగ్రహీత భావించే స్థాయి వైద్యుడు లేదా కౌన్సెలర్ ఉపయోగించే పద్ధతులు మరియు విధానాలపై కూడా ఎక్కువగా ఆధారపడివుంటుంది.
మానసిక చికిత్సలో తరచుగా స్వీయ పరిశీలన, ప్రవర్తన మరియు జ్ఞానశక్తి మార్పు మరియు అంతర్లోకనం మరియు సహానుభూతి అభివృద్ధి చేయడం కోసం అవగాహన మరియు సామర్థ్యాన్ని పెంచడానికి ఉద్దేశించిన విధానాలు కూడా ఉంటాయి. సంక్షేమం యొక్క జ్ఞానాన్ని పెంచేందుకు మరియు ఆత్మాశ్రయ అసౌకర్యం లేదా దురవస్థ మెరుగైన నిర్వహణకు; ఒక వాంఛిత ఫలితం ఆలోచన, అనుభూతి లేదా క్రియ యొక్క ఇతర ప్రత్యామ్నాయాలకు వీలు కల్పిస్తుంది. వాస్తవికత యొక్క అవగాహన ఆశావహంగా మెరుగుపడుతుంది. తక్కువ దీర్ఘకాల దురవస్థను సృష్టించడం ద్వారా విచారం విస్తరించబడవచ్చు. మానసిక చికిత్స ఔషధాల ఉపయోగం అసరమైన పరిస్థితిలో ఔషధ ప్రయోగాన్ని మెరుగుపరచగలదు. జంటలు మరియు మొత్తం కుటుంబాలతో కలిసి, సమూహ చికిత్సలో, మానసిక చికిత్సను ఒకరి తరువాత ఒకరికి అందించవచ్చు. ముఖాముఖి (వ్యక్తిగతంగా) సంప్రదింపుల ద్వారా, టెలిఫోన్‌లో లేదా అప్పుడప్పుడు ఇంటర్నెట్ ద్వారా ఈ చికిత్సను అందిస్తారు. ఈ చికిత్స యొక్క కాలవ్యవధి కొన్ని వారాలపాటు లేదా కొన్నేళ్లపాటు ఉండవచ్చు. చికిత్స చేయదగిన మానసిక రుగ్మత లేదా వ్యక్తుల మధ్య సంబంధాల నిర్వహణ లేదా పర్యవేక్షణలో రోజువారీ సమస్యలు లేదా వ్యక్తిగత లక్ష్యాలను అందుకోవడంలో ఇబ్బందుల వంటి నిర్దిష్ట సమస్యలను ఈ చికిత్స ద్వారా పరిష్కరించవచ్చు. పిల్లలతో ఉన్న కుటుంబాలకు చికిత్స వలన బాలల అభివృద్ధిపై సానుకూల ప్రభావాలు ఉంటాయి, ఈ ప్రభావాలు వారి జీవితాంతం మరియు భవిష్యత్ తరాల్లో కూడా కొనసాగుతాయి. మెరుగైన తల్లిదండ్రుల సంరక్షణ చికిత్స యొక్క ఒక పరోక్ష ఫలితంగా ఉండవచ్చు లేదా తల్లిదండ్రుల సంరక్షణ పద్ధతులుగా వీటిని ఉద్దేశపూర్వకంగా నేర్చుకోవచ్చు. విడాకులను నివారించవచ్చు లేదా బాగా తక్కువ బాధాకరంగా ఉండేలా చేయవచ్చు. రోజువారీ సమస్యలకు చికిత్సను తరచుగా కౌన్సెలింగ్‌ గా సూచిస్తారు (మొట్టమొదట కార్ల్ రోజర్స్ ఈ ప్రత్యేకతను పాటించారు), అయితే ఈ పదాన్ని కొన్నిసార్లు మానసిక చికిత్సను సూచించేందుకు కూడా ఉపయోగిస్తారు. చికిత్సా నైపుణ్యాలను సహోద్యోగులు లేదా సేవాగ్రహీతల సమర్థతను మెరుగుపరిచేందుకు మరియు వారికి సాయం చేసేందుకు వ్యాపార మరియు ప్రభుత్వ సంస్థల్లో మానసిక ఆరోగ్య సంప్రదింపులో ఉపయోగించవచ్చు.
ఎంపిక చేసుకున్న మార్గంలో సేవాగ్రహీతను సమయానుకూలంగా మార్చేందుకు లేదా ప్రభావితం చేసేందుకు లేదా అనునయించేందుకు మానసిక వైద్యులు వివిధ రకాల పద్ధతులను ఉపయోగిస్తారు. వారి ఐచ్ఛికాల గురించి చేసే స్పష్టమైన ఆలోచన; అనుభావిక సంబంధ నిర్మాణం; చర్చలు, భావ ప్రసారం మరియు ప్రవర్తన మార్పు వ్యూహాల స్వీకరణ ఆధారంగా ఈ చికిత్సలు ఉంటాయి. ఒక సేవాగ్రహీత లేదా రోగి యొక్క మానసిక ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపరిచేందుకు లేదా సంబంధాలు మెరుగుపరిచేందుకు (కుటుంబాల్లో) వీటిలో ప్రతి చికిత్సను రూపొందించడం జరిగింది. అనేక రూపాల మానసిక చికిత్స సంభాషణలను మాత్రమే ఉపయోగిస్తుంది, కొన్ని చికిత్సలు రాతలు, కళ, నాటకం, వర్ణణాత్మక కథ లేదా చికిత్సా స్పర్శ వంటి ఇతర రూపాల భావ ప్రసారాన్ని కూడా ఉపయోగిస్తాయి. ఒక శిక్షిత వైద్యుడు మరియు సేవాగ్రహీత (లు) మధ్య క్రమబద్ధమైన సంప్రదింపులతో మానసిక చికిత్సను అందిస్తారు. మానసిక చికిత్స సందర్భంగా తరచుగా సున్నితమైన అంశాలపై చర్చిస్తారు కాబట్టి, వైద్యులు సాధారణంగా సేవాగ్రహీత లేదా రోగి గోప్యత హక్కును గౌరవించేందుకు చట్టబద్ధమైన నియంత్రణలో ఉంటారు.
మానసిక వైద్యులు తరుచుగా శిక్షణ పొంది, ధ్రువీకృత మరియు అనుమతి పొందిన వారిగా ఉంటారు, అధికార పరిధి ఆధారంగా మానసిక వైద్యులకు వివిధ రకాల ధ్రువపత్రాలు మరియు అనుమతులు అవసరమవతాయి. మానసిక చికిత్సను మానసిక చికిత్సాధ్యయన నిపుణులు, కౌన్సెలింగ్ మానసిక నిపుణులు, సామాజిక కార్యకర్తలు, వివాహ-కుటుంబ వైద్యులు, వయోజన మరియు బాలల మానసిక వైద్యులు మరియు ఎక్స్‌ప్రెసివ్ థెరపిస్ట్‌లు, శిక్షిత నర్సులు, మనోరోగ వైద్యులు, మానసిక విశ్లేషకులు, మానసిక ఆరోగ్య కౌన్సెలర్‌లు, పాఠశాల కౌన్సెలర్‌లు లేదా ఇతర మానసిక ఆరోగ్య విభాగాల నిపుణులు నిర్వహిస్తారు.
మానోరోగ నిపుణులకు వైద్య విద్యార్హతలు ఉంటాయి, వీరు ఔషధ సూచనలు కూడా చేయవచ్చు. ఒక మనోరోగ నిపుణుడి యొక్క ప్రాథమిక శిక్షణలో జీవ-మానసిక-సామాజిక నమూనాను ఉపయోగిస్తారు, అంతేకాకుండా ఆచరణాత్మక మానసిక శాస్త్రం మరియు అనువర్తిత మానసిక చికిత్సలో వైద్య శిక్షణ ఇస్తారు. మనోరోగ శిక్షణ వైద్య పాఠశాలలో ప్రారంభమవుతుంది, మొదట రుగ్మతతో బాధపడుతున్న వ్యక్తులతో వైద్యుడు-రోగి సంబంధంలో, తరువాత నిపుణుల కోసం ఉద్దేశించిన మనోరోగ కేంద్రంలో వీరి శిక్షణ జరుగుతుంది. వీరి శిక్షణ సాధారణంగా పరిశీలనాత్మక పద్ధతిలో ఉంటుంది, అయితే దీనిలో జీవ, సాంస్కృతి మరియు సామాజిక కోణాలు కూడా ఉంటాయి. వైద్య శిక్షణ ప్రారంభం నుంచి వారు రోగులను అర్థం చేసుకోవడంలో నైపుణ్యాలు పొందుతూ ఉంటారు. మానసిక నిపుణులు పాఠశాలలో వారి ప్రారంభ సంవత్సరాల్లో సమయాన్ని తెలివితేటలతో మరింత శిక్షణ పొందుతారు, మానసిక సిద్ధాంతాన్ని మానసిక సంబంధ అంచనా మరియు పరిశోధన కోసం ఉపయోగిస్తారు, మానసిక చికిత్సలో వీరికి లోతైన శిక్షణ ఇస్తారు, అయితే మనోరోగ నిపుణులు అధికారిక శిక్షణ చివరిలో వ్యక్తులతో మరింత వైద్య అనుభవాన్ని పొందుతారు. MDలు వైద్యశాల శిక్షణలోకి అడుగుపెడతారు కాబట్టి, విద్యాపరమైన పరిజ్ఞానంలో మానసిక నిపుణుల కంటే వెనుకబడి ఉంటారు. మానసిక నిపుణులు తరువాతి సంవత్సరాల్లో చికిత్సా అనుభవాన్ని పొందుతారు, MDలు సాధారణంగా తమ మేధస్సును మెరుగుపరుచుకుంటారు, తద్వారా వీరి మధ్య ఒక రకమైన సమానత్వం ఏర్పడుతుంది. మానసిక శాస్త్రంలో ప్రస్తుతం రెండు డాక్టర్ డిగ్రీలు ఉన్నాయి, అవి PsyD మరియు PhD. ఈ డిగ్రీలకు శిక్షణ ఒకదానితో ఒకటి కలిసి ఉంటాయి, అయితే PsyD డిగ్రీ ఎక్కువగా వైద్యశాలతో ముడిపడివుంటుంది, PhD ఎక్కువగా పరిశోధనపై దృష్టి పెడుతుంది కాబట్టి, ఇది విద్యా ఆధిక్యత కలిగివుంటుంది. రెండు డిగ్రీల్లో చికిత్సా విద్యా భాగాలు ఉంటాయి, సామాజిక చికిత్స కార్యకర్తలు చికిత్సకు సంబంధించిన విద్యలో ప్రత్యేక శిక్షణ పొందుతారు. సామాజిక పనిలో వారికి ఒక మాస్టర్స్ డిగ్రీ ఉంటుంది, దీనిలో రెండేళ్ల వైద్యశాల శిక్షణ భాగంగా ఉంటుంది, USలో కనీసం మూడేళ్లపాటు మానసిక చికిత్సలో పోస్ట్-మాస్టర్స్ అనుభవం కూడా ఉంటుంది. వివాహ-కుటుంబ వైద్యులకు సంబంధాలు మరియు కుటుంబ సమస్యలతో పనిచేసిన అనుభవం మరియు నిర్దిష్ట శిక్షణ ఉంటుంది. ఒక అనుమతి పొందిన వృత్తినిపుణ కౌన్సెలర్ (LPC-లైసెన్స్‌డ్ ప్రొఫెషనల్ కౌన్సెలర్) కు సాధారణంగా వృత్తి, మానసిక ఆరోగ్యం, పాఠశాల లేదా మదింపు మరియు అంచనాలతోపాటు మానసిక చికిత్సలో పునరావాస కౌన్సెలింగ్ విభాగాల్లో ప్రత్యేక శిక్షణ ఉంటుంది. విస్తృతమైన శిక్షణ కార్యక్రమాల్లో అనేకవాటిలో బహుళ వృత్తులు ఉంటాయి, అంటే, మనోరోగనిపుణులు, మానసిక నిపుణులు, మానసిక ఆరోగ్య నర్సులు మరియు సామాజిక కార్యకర్తలను ఒకే శిక్షణ సమూహంలో గుర్తించవచ్చు. ఈ డిగ్రీలన్నీ సాధారణంగా, ముఖ్యంగా సంస్థాగత అమరికల్లో ఒక బృందంగా కలిసి పనిచేస్తాయి. అనేద దేశాల్లో ప్రత్యేక మానసిక చికిత్స పనిచేస్తున్న వైద్యులందరికీ ప్రాథమిక డిగ్రీ తరువాత ఒక నిరంతర విద్యా కోర్సు, లేదా ఒక ప్రత్యేక డిగ్రీకి సంబంధించిన పలు ధ్రువపత్రాలు పొందడం అవసరమవుతుంది మరియు మానసిక శాస్త్రంలో బోర్డు ధ్రువీకరణను పొందాల్సి ఉంటుంది. సమర్థను ధ్రువీకరించేందుకు ప్రత్యేక పరీక్షలను ఉపయోగిస్తారు లేదా మనోరోగ నిపుణులకు అయితే బోర్డు పరీక్షలను నిర్వహిస్తారు.
అనుభవం ఉన్న మానసిక రోగ వైద్యుల యొక్క సాధనల్లో ఎక్కువగా చికిత్స స్పష్టంగా ఒకే విభాగానికి చెందినదిగా ఉండదు, ఇది అనేక దృక్కోణాలు మరియు పాఠశాలల నుంచి అంశాలను పొందుతుంది.
19వ శతాబ్దం చివరి కాలంలో సిగ్మండ్ ఫ్రాయిడ్ మానసిక విశ్లేషణను అభివృద్ధి చేశారు. ఒక మనస్సు యొక్క శక్తివంతమైన పనుల్లో మూడు భాగాలు ఉన్నట్లు ఆయన చికిత్స సూచిస్తుంది: అవి, హెడోనిస్టిక్ "ఐడి" (వ్యక్తిత్వం యొక్క అపస్మారక సంవేగ భాగం) (జర్మన్: "డాస్ ఎస్", "ఇది"), హేతుబద్ధమైన "అహం" ("డాస్ ఐచ్", "నేను") మరియు నైతిక "ఉపరిబోధాత్మ" ("డాస్ ఉబెరిచ్", "నేను-పైన"). ఈ గతుల్లో ఎక్కువ భాగం వ్యక్తుల యొక్క అవగాహనకు వెలుపల జరుగుతాయి కాబట్టి, ఫ్రాయిడ్ మానసిక విశ్లేషణ వివిధ పద్ధతులను ఉపయోగించి అపస్మారక కోణంలో పరిశీలన జరుపుతుంది, కలల అర్థ వివరణ మరియు స్వేచ్ఛా సహవాసం వంటి పద్ధతులను దీనికి ఉపయోగిస్తారు. అపస్మారక మనస్సు యొక్క పరిస్థితి ఎక్కవగా బాల్యానుభవాలతో ప్రభావితమవుతుందని ఫ్రాయిడ్ సూచించారు. అందువలన ఒక అధిక భారంగల అహం ద్వారా ఉపయోగించబడే రక్షణ వ్యవస్థలతో పనిచేస్తున్నప్పుడు, అతని చికిత్స స్థిరీకరణలు మరియు ఇతర సమస్యలను సేవాగ్రహీతల యొక్క యవ్వనంపై లోతుగా పరిశీలించడం ద్వారా పరిష్కారాలను సూచిస్తుంది.
ఇతర మానసిక గతి సిద్ధాంతాలు మరియు పద్ధతులు కూడా అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి, వీటిని మానసిక వైద్యులు, మానసిక నిపుణులు, మనోరోగ నిపుణులు, వ్యక్తిగత అభివృద్ధి నిపుణులు, వృత్తిసంబంధ వైద్యులు మరియు సామాజిక కార్యకర్తలు ఉపయోగిస్తున్నారు. సమూహ చికిత్స కోసం ఉద్దేశించిన పద్ధతులు కూడా అభివృద్ధి చేయడం జరిగింది. ప్రవర్తన తరచుగా పనికి లక్ష్యంగా ఉన్నప్పటికీ, అనేక పద్ధతులు అనుభూతులు మరియు ఆలోచనలకు కూడా విలువ ఇస్తాయి. మానసిక చికిత్స యొక్క మానసిక గతి పాఠశాలల విషయంలో ఇది వాస్తవంగా ఉంటుంది, ఈ పాఠశాలల్లో ప్రస్తుతం జుంగియన్ చికిత్స మరియు మానసిక నాటక చికిత్సలతోపాటు మానసిక విశ్లేషణ పాఠశాలలు చేర్చబడ్డాయి.
సమగ్రాకృతి చికిత్స అనేది మానసిక విశ్లేషణ యొక్క ఒక ప్రధాన సమగ్ర పరిశీలన. మొదట అభివృద్ధి చేసినప్పుడు వ్యవస్థాపకులు ఫ్రెడెరిక్ మరియు లారా పెరల్స్ ఈ విధానాన్ని "కేంద్రీకరణ చికిత్స"గా పిలిచారు. అయితే, సైద్ధాంతిక ప్రభావాలతో ఇది కలిసిపోవడం సమగ్రాకృతి చికిత్సకుల యొక్క పనిలో బాగా వ్యవస్థీకృతం చేయబడింది; అందువలన, 'గాస్టాల్ట్ థెరపీ, ఎక్సైట్‌మెంట్ అండ్ గ్రోత్ ఇన్ హ్యూమన్ పర్సనాలిటీ' రాసే సమయానికి (పెరల్స్, హెఫెర్‌లైన్ మరియు గుడ్‌మ్యాన్) సమగ్రాకృతి చికిత్స ఒక విధానంగా ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చింది.
అత్యవసరమైన నాలుగు మూల సిద్ధాంతాల్లో సమగ్రాకృతి చికిత్స అగ్రస్థానంలో ఉంటుంది: అవి దృగ్విషయశాస్త్ర సంబంధ పద్ధతి, చర్చా సంబంధం, క్షేత్ర-సిద్ధాంత వ్యూహాలు మరియు ప్రయోగాత్మక స్వేచ్ఛ. కొందరు దీనిని ఒక ప్రయోగాత్మక దృగ్విషయ శాస్త్రంగా పరిగణించారు, ఇతరులు దీనిని దృగ్విషయశాస్త్ర ప్రవర్తన వాదంగా వర్ణించారు. సమగ్రాకృతి చికిత్స ఒక మానవీయ, అవిభాజ్య, మరియు ప్రయోగాత్మక పద్ధతి, ఇది మాట్లాడటంపైన మాత్రమే ఆధారపడివుండదు, అయితే ఇది మాట్లాడటం నుంచి క్రియాత్మక మరియు ప్రత్యక్ష, ప్రస్తుత అనుభవం వరకు వెళ్లడం ద్వారా వివిధ పరిస్థితులకు సంబంధించిన జీవిత సందర్భాలపై అవగాహన కల్పిస్తుంది.
ఆధునిక చికిత్సా సాధనలో సమూహాల యొక్క చికిత్సా ఉపయోగాన్ని 20వ శతాబ్దం ప్రారంభం నుంచి గుర్తించవచ్చు, అమెరికా ఛాతీ వైద్య నిపుణుడు ప్రాట్ బ్రోస్టన్‌లో పనిచేస్తూ వైద్యశాల చికిత్స తిరస్కరించబడిన, క్షయ వ్యాధితో బాధపడుతున్న 15 నుంచి 20 మంది రోగులతో ఏర్పడిన తరగతులను వర్ణించారు. అయితే సమూహ సిద్ధాంతం అనే పదాన్ని మొదటిసారి సుమారుగా 1920లో జాకబ్ ఎల్. మోరెనో ఉపయోగించారు, మానసిక నాటక చికిత్స అభివృద్ధి కోసం ప్రధానంగా కృషి చేసిన మోరెనో, దీనిలో సమూహాలను తారాగణం మరియు ప్రేక్షకులుగా ఉపయోగించారు, నాయకుడి ఆదేశం పరిధిలో ప్రదర్శించడం ద్వారా వ్యక్తిగత సమస్యలను అన్వేషించడం కోసం ఆయన ఈ మార్గాన్ని కనిపెట్టారు. ఆస్పత్రి మరియు వెలుపలి రోగి చికిత్సా అమరికలు రెండింటిలో సమూహాల యొక్క మరింత విశ్లేషణాత్మక మరియు అన్వేషణాత్మక వినియోగానికి USAకు వలస వెళ్లిన కొందరు ఐరోపా మానసిక విశ్లేషకులు మార్గదర్శకులుగా నిలిచారు, వీరిలో పాల్ షిల్డెర్ ముఖ్యులు, న్యూయార్క్‌లోని బెల్లెవ్వే ఆస్పత్రిలో తీవ్రమైన మానసిక రోగులు మరియు చిన్న సమూహాల్లోని పాక్షిక మానసిక రోగులకు చికిత్స చేశారు. రెండో ప్రపంచ యుద్ధం సందర్భంగా బ్రిటన్‌లో సమూహాల యొక్క శక్తి అత్యంత ప్రభావవంతంగా ప్రదర్శించబడింది, యుద్ధ కార్యాలయ నియామక బోర్డుల్లో అధికారుల ఎంపికలో సమూహ సిద్ధాంతాల యొక్క విలువను అనేక మంది మానసిక విశ్లేషకులు మరియు మనోరోగ నిపుణులు నిరూపించారు. సమూహ క్రమాల ఆధారంగా ఒక సైనిక మానసిక కేంద్రాన్ని నడిపే అవకాశాన్ని తరువాత పలువురు నిపుణులకు అప్పగించారు, వీరిలో విల్‌ఫ్రెడ్ బియాన్ మరియు రిక్‌మ్యాన్, తరువాత ఎస్.హెచ్. ఫౌల్కెస్, మెయిన్ మరియు బ్రిడ్జెర్ ముఖ్యలు. బర్మింగ్‌హామ్‌లోని నార్త్‌ఫీల్డ్ హాస్పిటల్ పేరుమీదగా రెండు ప్రయోగాలకు "నార్త్‌ఫీల్డ్ ప్రయోగాలు" అనే పేరు వచ్చింది, ఈ ప్రయోగాలు సామాజిక చికిత్స, అంటే, సమూహ చికిత్స ఉద్యమం మరియు నాడీ మరియు వ్యక్తిత్వ రుగ్మతల చికిత్స కోసం చిన్న సమూహాలు ఉపయోగించడం రెండింటికీ ప్రేరణ అందించాయి. ప్రస్తుతం సమూహ చికిత్సను వైద్యశాలల్లో మరియు ప్రైవేట్ సాధన అమరికల్లో ఉపయోగిస్తున్నారు. ఇది వ్యక్తిగత చికిత్సగా మరియు దాని కంటే సమర్థవంతమైన చికిత్సగా పరిగణించబడింది.
వైద్య నమూనాను అమలు చేసే మానసిక చికిత్సలు మరియు మానవీయ నమూనాను అమలు చేసే మానసిక చికిత్సల మధ్య వ్యత్యాసాన్ని కూడా చూపించవచ్చు. వైద్య నమూనాలో సేవాగ్రహీతను అనారోగ్య వ్యక్తిగా పరిగణిస్తారు, వైద్యుడు తన నైపుణ్యాన్ని ఉపయోగించి సేవాగ్రహీత తిరిగి ఆరోగ్యాన్ని పొందేందుకు సాయం చేస్తాడు. అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల్లో మానసిక రుగ్మతల యొక్క నిర్ధారణ మరియు గణాంక పట్టీలో DSM-IVను విస్తృతంగా ఉపయోగించడం ఒక ప్రత్యేక వైద్య నమూనాకు ఉదాహరణగా చెప్పవచ్చు.
వైద్యేతర విభాగం యొక్క మానవీయ నమూనా దీనికి భిన్నంగా మానవ పరిస్థితి యొక్క లోతైన అంశాలను అమలు చేస్తుంది. ప్రయోగాత్మక అభ్యాసానికి అనుకూలమైన ఒక హేతుబద్ధమైన పర్యావరణాన్ని సృష్టించేందుకు వైద్యుడు ప్రయత్నిస్తాడు, అంతేకాకుండా సేవాగ్రహీతలకు వారిపై గల లోతైన అవగాహన ఆధారంగా సహజ ప్రక్రియలో విశ్వాసాన్ని నిర్మించేందుకు సాయం చేస్తాడు. దీనికి ఒక ఉదాహరణ సమగ్రాకృతి చికిత్స.
కొందరు మానసిక గతి చికిత్స సాధకులు మరింత నిగూఢమైన మానసిక చికిత్స మరియు మరింత సహాయక మానసిక చికిత్స మధ్య వ్యత్యాసాన్ని గుర్తిస్తారు. నిగూఢమైన మానసిక చికిత్స, సేవాగ్రహీత యొక్క అంతర్లోకనాన్ని వారి యొక్క సమస్యల మూలాల్లోకి అనుకూలపరచడంపై దృష్టి పెడుతుంది. నిగూఢమైన మానసిక చికిత్సకు ఉత్తమమైన ఉదాహరణ శాస్త్రీయ మానసిక విశ్లేషణ. దీనికి భిన్నంగా సహాయక మానసిక చికిత్స సేవాగ్రహీత యొక్క రక్షణలను పటిష్ఠపరచడంపై దృష్టి పెడుతుంది, తరచుగా ప్రోత్సాహం మరియు సలహాను అందిస్తుంది. సేవాగ్రహీత యొక్క వ్యక్తిత్వం ఆధారంగా, ఒక మరింత సహాయ మరియు మరింత నిగూఢమైన పద్ధతి ఆశావహంగా ఉంటుంది. ఎక్కువ మంది మానసిక వైద్యులు నిగూఢమైన మరియు సహాయక పద్ధతుల మేళనాన్ని ఉపయోగిస్తారు.
"అభిజ్ఞా ప్రవర్తన చికిత్స" వ్యక్తుల యొక్క జ్ఞాన శక్తి, భావోద్వేగాలు మరియు ప్రవర్తనల యొక్క నిర్మాణం మరియు పునర్నిర్మాణంపై దృష్టి పెడుతుంది. సాధారణంగా అభిజ్ఞా ప్రవర్తన చికిత్సలో వైద్యుడు వివిధ రకాల వ్యవస్థల ద్వారా సేవాగ్రహీతల అంచనాలకు సాయం చేస్తాడు, ఆలోచన, భావోద్వేగం మరియు ప్రవర్తన యొక్క సమస్యాత్మక మరియు నిష్క్రియాత్మక మార్గాలను గుర్తించడం మరియు పరిష్కరించడంలో సాయపడతాడు.
బహిరంగ ప్రవర్తనను మార్చడంపై మరియు సేవాగ్రహీతలు వారి లక్ష్యాలను సాధించడంలో సాయం చేయడంపై ప్రవర్తన చికిత్స దృష్టి పెడుతుంది. స్పష్టమైన మరియు ప్రతిస్పందన నియంత్రీకరణలతోపాటు అభ్యాస సిద్ధాంతం యొక్క సిద్ధాంతాలపై ఈ పద్ధతి నిర్మించబడింది, అనువర్తిత ప్రవర్తన విశ్లేషణ లేదా ప్రవర్తన సవరణ విభాగాన్ని ఇవి నిర్మిస్తాయి. ఈ పద్ధతిలో అంగీకార మరియు నిబద్ధత చికిత్స, క్రియాత్మక విశ్లేషణాత్మక మానసిక చికిత్స మరియు ద్వంద్వ తార్కిక ప్రవర్తన చికిత్స భాగంగా ఉంటాయి. కొన్నిసార్లు అభిజ్ఞా ప్రవర్తన చికిత్సను నిర్మించేందుకు అభిజ్ఞా చికిత్సతో ఇది విలీనం చేయబడుతుంది. సహజంగా, ప్రవర్తన చికిత్సలు అనుభావికంగా (సమాచార-ఆధారిత), సందర్భానుసారంగా (పర్యావరణంపై మరియు సందర్భంపై దృష్టి కలిగి), క్రియాత్మక (ఒక ప్రవర్తన చివరకు పొందే ప్రభావం లేదా పర్యావరణంపై ఆసక్తి కలిగివుంటాయి), సంభావ్యతా (ప్రవర్తనను గణాంకపరంగా ఊహించదగినదానిగా పరిగణించడం), ఏకతావాద (మనస్సు-శరీర ద్వంద్వ ప్రమాణాన్ని తిరస్కరించడం మరియు వ్యక్తిని ఒక అంశంగా చూడడం) మరియు హేతుబద్ధమైనవిగా (ద్విదిశాత్మక సంకర్షణలను విశ్లేషించడం) ఉంటాయి.
శరీర-ఆధారిత మానసిక చికిత్స లేదా శరీర మానసిక చికిత్సను శారీరక మనస్తత్వ శాస్త్రంగా కూడా గుర్తిస్తారు, ముఖ్యంగా అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల్లో ఈ భావన ఉంది. అనేక భిన్నమైన మానసిక చికిత్సా పద్ధతులు అందుబాటులో ఉన్నాయి. ఇవి సాధారణంగా మనస్సు మరియు శరీరం మధ్య సంబంధంపై దృష్టి పెడతాయి, భౌతిక శరీరం మరియు భావోద్వేగాల యొక్క విస్తృత అవగాహన ద్వారా మనస్సు యొక్క లోతైన స్థాయిలకు ప్రాప్తి పొందేందుకు ప్రయత్నిస్తాయి, "శరీర-ఆధారిత" మానసిక చికిత్సా పద్ధతులకు ఇవి ఊతం ఇచ్చాయి, వీటికి ఉదాహరణ రీచియాన్ (విల్‌హెల్మ్ రీచ్) వ్యక్తిత్వ-విశ్లేషణ వెజెటోథెరపీ మరియు ఓర్గోనమీ; అలెగ్జాండర్ లోవెన్ యొక్క నూతన-రీచియాన్ జీవ శక్తి విశ్లేషణ; పీటర్ లెవిన్ యొక్క శారీరక అనుభవం; జాక్ రోసెన్‌బెర్గ్ యొక్క సమగ్ర శరీర మానసిక చికిత్స; రోన్ కుర్ట్ యొక్క హాకోమీ మానసిక చికిత్స; పాట్ ఓగ్డెన్ యొక్క సెన్సోరిమోటర్ మానసిక చికిత్స; డేవిడ్ బోడెల్లా యొక్క జీవసంశ్లేష మానసిక చికిత్స; గెర్డా బోయెసెన్ యొక్క జీవప్రభావ మానసిక చికిత్స; తదితరాలు.
ఈ శరీర-ఆధారిత మానసిక చికిత్సలను ప్రత్యామ్నాయ వైద్య శారీరక-పని లేదా శరీర-చికిత్సలుగా భావించరాదు, శరీర చికిత్సలు ప్రధానంగా శరీరంపై ప్రత్యక్ష పని ద్వారా (స్పర్శ మరియు సర్దుబాటు) శారీరక ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపరిచేందుకు ప్రయత్నిస్తాయి, అయినప్పటికీ శరీరపని పద్ధతులు (ఉదాహరణకు అలెగ్జాండర్ పద్ధతి, రోల్ఫింగ్ మరియు ఫెల్డెన్‌క్రాయిస్ పద్ధతి) భావోద్వేగాలను కూడా ప్రభావితం చేయగలవు, ఈ పద్ధతులు మానసిక సమస్యలపై పని చేసేందుకు అభివృద్ధి చేయలేదు, అదేవిధంగా వీటిని అమలు చేసేవారు బాగా శిక్షితులైనవారేమీ కాదు.
సేవాగ్రహీతలకు చికిత్స అందించడంలో కళాత్మక వ్యక్తీకరణను మూలాంశంగా ఉపయోగించే విధానాన్ని వ్యక్తీకరణ చికిత్సగా పరిగణిస్తారు. వ్యక్తీకరణ చికిత్స అందించే వైద్యులు వివిధ రకాల సృజనాత్మక కళలను చికిత్స ప్రమేయాలుగా ఉపయోగిస్తారు. దీనిలో నృత్య చికిత్స, నాటక చికిత్స, కళా చికిత్స, సంగీత చికిత్స, రచనా చికిత్స, తదితరాలు భాగంగా ఉన్నాయి. వ్యక్తీకరణ చికిత్స వైద్యులు తరచుగా ఒక సృజనాత్మక పనిలో ఊహాకల్పిత వ్యక్తీకరణ మరియు పనిలో తలెత్తిన సమస్యలను సమగ్రపరచడం మరియు సంవిధానం చేయడం ద్వారా ఒక సేవాగ్రహీతకు చికిత్స అందించడాన్ని అత్యంత సమర్థవంతమైన మార్గంగా భావిస్తారు.
ఇంటర్‌పర్సనల్ సైకోథెరపీ (అంతర్‌సంబంధ మానసిక చికిత్స) (IPT) అనేది ఒక కాల-పరిమిత మానసిక చికిత్స, ఇది వ్యక్తుల సంబంధ సంబంధాలపై దృష్టి పెడుతుంది, అంతేకాకుండా వ్యక్తుల మధ్య సంబంధాలు నిర్మించే నైపుణ్యాలపై కూడా దృష్టి కేంద్రీకరిస్తుంది. అంతర్ సంబంధ కారకాలు మానసిక సమస్యలకు ఎక్కువగా కారణమవతాయనే విశ్వాసం ఆధారంగా IPT పనిచేస్తుంది. మనస్సు అంతర ప్రక్రియలకు బదులుగా అంతర్ సంబంధ ప్రక్రియలపై దృష్టి పెట్టడం ద్వారా ఇతర చికిత్సా రూపాలకు ఇది భిన్నంగా ఉంటుంది. ప్రస్తుత అంతర్ సంబంధ పాత్రలు మరియు పరిస్థితుల అన్వయాన్ని ప్రోత్సహించడం ద్వారా ఒక వ్యక్తి యొక్క అంతర్ సంబంధ ప్రవర్తనలో మార్పు తీసుకురావడం IPT లక్ష్యంగా ఉంటుంది.
ప్రతి వ్యక్తి యొక్క ఆధిపత్య కథకు చికిత్సా సంభాషణలుగా వర్ణనాత్మక చికిత్స ప్రాధాన్యత ఇస్తుంది, ఇది నిస్సహాయకర ఆలోచనలను అన్వేషించడం మరియు అవి ఏ విధంగా ప్రాముఖ్యంలోకి వస్తాయనేదానిపై కూడా ఇది దృష్టి పెడుతుంది. సేవాగ్రహీత సాయకరమైనవిగా భావిస్తున్నట్లయితే, సాధ్యనీయ సామాజిక మరియు సాంస్కృతిక ప్రభావాలు కూడా ఇది పరిగణలోకి తీసుకుంటుంది.
ఒక సైద్ధాంతిక పద్ధతి కంటే ఎక్కువ ఆలోచనలు మరియు వ్యూహాలను కలిపి ఉపయోగించే ప్రయత్నాన్ని ఏకీకృత మానసిక చికిత్సగా పరిగణిస్తారు. ఈ పద్ధతుల్లో మూల విశ్వాసాలను మరియు నిరూపిత విధానాలను ఏకీకృతం చేయడం భాగంగా ఉంటుంది. ఏకీకృత మానసిక చికిత్స యొక్క రూపాల్లో బహుళ నమూనా చికిత్స, సైద్ధాంతికాంతర నమూనా, చక్రీయ మానసిక గతి చకిత్స, క్రమబద్ధమైన చికిత్స ఎంపిక, అభిజ్ఞా విశ్లేషణ చికిత్స, అంతర్గత కుటుంబ వ్యవస్థల నమూనా, బహుళ సైద్ధాంతిక మానసిక చికిత్స మరియు సంభావిత సంకర్షణ భాగంగా ఉంటాయి. వాడుకలో, బాగా అనుభవం ఉన్న మానసిక వైద్యులు కాలక్రమంలో వారి సొంత ఏకీకృత పద్ధతిని అభివృద్ధి చేస్తారు.
సమ్మోహనం (వశీకరణ) తో ఒక వ్యక్తికి నిర్వహించే చికిత్సను సమ్మోహన చికిత్సగా గుర్తిస్తారు. సమ్మోహన చికిత్సను తరచుగా ఒక వ్యక్తి ప్రవర్తన, భావోద్వేగాన్ని మరియు వైఖరిని మార్చేందుకు అమలు చేస్తారు, అంతేకాకుండా నిష్క్రియాత్మక అలవాట్లు, ఉద్రేకం, ఒత్తిడి-సంబంధ అనారోగ్యం, బాధ నివారణ మరియు వ్యక్తిగత అభివృద్ధి వంటి విస్తృత పరిస్థితులకు దీనిని ఉపయోగించడం జరుగుతుంది.
అపస్మారక పరిస్థితిని ప్రత్యక్షంగా ఉపయోగించే చికిత్సగా సమ్మోహన చికిత్స గుర్తించబడుతుంది.
బాలల యొక్క అభివృద్ధి అవసరాలను తీర్చేందుకు కౌన్సెలింగ్ మరియు మానసిక చికిత్సను ఉపయోగిస్తారు. అనేక కౌన్సెలింగ్ సన్నాహక కార్యక్రమాల్లో మానవ అభివృద్ధికి సంబంధించిన కోర్సులు ఉంటాయి. ఆలోచనలు మరియు భావాలను స్పష్టం చేసే సామర్థ్యం బాలలకు ఉండదు కాబట్టి, కౌన్సెలర్లు రంగు బలపాలు, రంగు, మట్టి, తోలు బొమ్మలు, పుస్తక కౌన్సెలింగ్ (పుస్తకాలు), బొమ్మలు, బోర్డు గేమ్‌లు, తదితరాల వంటి అనేక మాధ్యమాలను ఉపయోగిస్తారు. ఆట చికిత్స ఉపయోగం యొక్క మూలాలు తరచుగా మానసిక గతి సిద్ధాంతంలో ఉంటాయి, అయితే పరిష్కార ఆధారిత సంక్షిప్త చికిత్స వంటి ఇతర పద్ధతులను కూడా కౌన్సెలింగ్‌లో ఉపయోగించడం జరుగుతుంది. అనేక సందర్భాల్లో కౌన్సెలర్ పిల్లల యొక్క సంరక్షకులతో కలిసి పని చేస్తాడు, ముఖ్యంగా పిల్లలు నాలుగేళ్ల కంటే తక్కువ వయస్సులో ఉండే వైద్యులు సంరక్షకుల సాయం కూడా తీసుకుంటారు. ఇలా చేయడం వలన, తప్పుడు అన్వయ సంకర్షణ క్రమాల యొక్క పొడిగించబడకుండా కౌన్సెలర్ బాధితులను కాపాడతాడు, అంతేకాకుండా బాలల యొక్క సంబంధం ముగింపుపై అప్పటికే ప్రభావం చూపిన ప్రతికూల ప్రభావాల నుంచి రక్షిస్తాడు, అందువలన ఈ వయస్సు గల బాలలకు సంబంధించిన సమకాలీన ఆలోచనలు తల్లిదండ్రులు మరియు బాలలతో సంకర్షణలో ఏకకాలంలో కలిసి పనిచేయడంపై దృష్టి పెడుతున్నాయి, అవసరమైతే వీరితో వ్యక్తిగత సంప్రదింపులు కూడా నిర్వహిస్తారు.
గోప్యత అనేది చికిత్సా సంబంధం మరియు సాధారణంగా మానసిక చికిత్సలో ఒక సమగ్ర భాగంగా ఉంది.
మానసిక చికిత్సా సమూహంలో అనుభవం-ఆధారిత మానసిక చికిత్స, ఉదాహరణకు , చర్చనీయాంశంగా ఉంది.
వాస్తవానికి సుదీర్ఘ కాలంపాటు వివిధ మానసిక చికిత్సలను పోల్చడంపై ఎటువంటి ప్రయత్నాలు జరగలేదు. ఒక క్రమరహిత వైద్యశాల పరిశోధనగా ఉన్న హెల్సింకీ మానసిక చికిత్సా అధ్యయనంలో అధ్యయన చికిత్సలను ప్రారంభించిన తరువాత రోగులను 12 నెలలపాటు పరిశీలించారు, ఈ అధ్యయనంలో పాల్గొన్న ప్రతి రోగికి ఆరు నెలలపాటు చికిత్స అందించారు. ప్రాథమిక పరీక్ష సమయంలో మరియు 3, 7, మరియు 9 నెలల తరువాత మరియు 1, 1.5, 2, 3, 4, 5, 6 మరియు 7 సవంత్సరాల తరువాత ఈ అధ్యనయంలో అంచనాలను సేకరించారు. ఈ పరిశోధన యొక్క తుది ఫలితాలు ఇప్పటికీ ప్రచురితం కావాల్సి ఉంది, ఎందుకంటే తదుపరి అంచనాలు 2009లో సేకరించాల్సి ఉంది.
ఏ రకమైన మానసిక చికిత్స సమర్థవంతమైనదనే అనే అంశం, ముఖ్యంగా, ఏ రకమైన సమస్యలకు ఎటువంటి చికిత్స ఆశావహ ఫలితాలు ఇస్తుందనే అంశం కూడా వివాదాస్పదంగా ఉన్నాయి. అంతేకాకుండా, అనేక మానసిక చికిత్సల్లో ఉమ్మడిగా ఉండే చికిత్స లేదా అంశాలు అసమర్థ చికిత్స నుంచి సమర్థవంతమైన చికిత్సను వేరు చేస్తాయా లేదా అనే అంశం కూడా వివాదాస్పదంగా ఉంది. ఉమ్మడి కారకాల చికిత్సలో అనేక మానసిక చికిత్సల్లో ఉమ్మడిగా ఉండే అంశాలను, అంటే ఏదైనా మానసిక చికిత్సను విజయవంతమైన చికిత్సగా మార్చే అంశాలను కలిగివుంటుంది: ఇది చికిత్సా సంబంధం యొక్క లక్షణంగా ఉంటుంది.
చికిత్స నుంచి వైదొలిగే రేటు కూడా బాగా ఎక్కువగా ఉంటుంది; 125 అధ్యయనాలపై జరిపిన ఒక అధి-విశ్లేషణ చికిత్స నుంచి వైదొలిగే రేటు సగటున 46.86% వద్ద ఉందని సూచించింది. చికిత్స నుంచి వైదొలిగే వారి సంఖ్య బాగా ఎక్కువగా ఉండటం వలన మానసిక చికిత్స యొక్క సంబద్ధత మరియు సమర్థత గురించి కూడా విమర్శలు వ్యక్తమయ్యాయి.
రోగులకు చికిత్స ముందు, సందర్భంగా మరియు తరువాత ప్రశ్నావళి ఇవ్వడం ద్వారా పొందిన సమాచారంతో మానసిక చికిత్స సమర్థతను అంచనా వేసిన ఒక మానసిక చికిత్స ఫలిత పరిశోధనలో వివిధ రకాల చికిత్స యొక్క విజయం మరియు వైఫల్యాలను గుర్తించడం కష్టతరంగా మారింది. సుదీర్ఘకాలంపాటు వైద్యుడితో ఉండేవారికి దీర్ఘకాల సంబంధం అభివృద్ధి చెందేందుకు ఎక్కువ అవకాశం ఉంది. నిరంతర ఆర్థిక వ్యయాలకు సంబంధించిన ఆందోళనలతో కొంత చికిత్స అపరిమితంగా ఉండవచ్చని ఇది సూచిస్తుంది.
1952నాటికి, మానసిక చికిత్సకు సంబంధించిన ఒక ప్రారంభ అధ్యయనంలో హాన్స్ ఐసెంక్ మూడింట రెండొంతుల మంది చికిత్స రోగులు గణనీయమైన మెరుగుదల సాధించారు లేదా మానసిక చికిత్స పొందినా లేదా పొందకపోయినా రెండేళ్లకాలంలో వారంతటవారే కోలుకున్నారు.
అనేక మంది మానసిక వైద్యులు ప్రశ్నావళి-శైలి పరిశీలన ద్వారా మానసిక చికిత్స యొక్క స్వేల్ప భేదాలను గుర్తించలేమని భావిస్తారు, వారి సొంత వైద్య అనుభవాలు మరియు తాము అనుసరించే చికిత్స రకం యొక్క మద్దతు కోసం సంభావిత వాదనలపై ఆధారపడతారు.
2001లో విస్కాన్సిన్ విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన బ్రూస్ వాంపోల్డ్ "ది గ్రేట్ సైకోథెరపీ డిబేట్" అనే పుస్తకాన్ని ప్రచురించారు. దీనిలో కౌన్సెలింగ్ సైకాలజిస్ట్‌గా శిక్షణ పొందేందుకు వెళ్లిన మాజీ గణాంక నిపుణుడు వాంపోల్డ్ ఈ విధంగా అభిప్రాయపడ్డారు
వాంపోల్డ్ అందువలన మానసిక చికిత్స ఎందుకు పనిచేస్తుందో చెప్పలేమని నిర్ధారణకు వచ్చారు.
"గ్రేట్ సైకోథెరపీ డిబేట్" ప్రధానంగా అణగారిన రోగుల సమాచారంపై దృష్టి పెట్టినప్పటికీ, తరువాతి కథనాలు కూడా పోస్ట్-ట్రూమాటిక్ స్ట్రెస్ డిజార్డర్ మరియు యువకుల రుగ్మతల విషయంలో ఇటువంటి పరిశీలనలు వ్యక్తపరిచాయి. భయానికి సంబంధించిన రుగ్మతపై జరిగిన అధ్యయనాలు కూడా ఉన్నాయి, వీటిలో చికిత్స సమర్థతను భయానక దాడుల యొక్క తగ్గుదలలో గుర్తిస్తారు. సుదీర్ఘ కాలంలో తక్షణ ఉపశమనం కలిగించడం మరియు మరింత సమర్థవంతంగా పనిచేయడం కోసం అభిజ్ఞా ప్రవర్తన చికిత్స మాదిరిగానే మానసిక విశ్లేషణ మానసిక చికిత్స కూడా సమర్థవంతమైనదని గుర్తించారు
చికిత్సను సంవిధానం చేసేందుకు లేదా పత్రబద్ధం చేసేందుకు ప్రయత్నించిన ఒక నివేదిక, మానసిక వైద్యులు సమర్థత తగ్గుతున్నట్లు సూచించింది, అయితే అనేక మంది మానసిక వైద్యుల యొక్క క్రమరహిత పద్ధతి గత తప్పిదాల నుంచి భిన్నమైన ప్రత్యేక పద్ధతులను అమలు చేయడం ద్వారా తమ ఇబ్బందులను పరిష్కరించుకోవాలని ప్రేరణ పొందే రోగులను ఆకర్షించలేదు.
మానసిక చికిత్స యొక్క విమర్శకులు మానసిక చికిత్సా సంబంధం యొక్క శక్తిపై అనుమానం కలిగి ఉన్నారు. ఏదైనా ఫలితానికి సమయం పడుతుంది కాబట్టి, విమర్శకులు కాల గమనాన్ని మాత్రమే పరిగణలోకి తీసుకొని, చికిత్సా జోక్యాన్ని విస్మరిస్తున్నారు, తరచుగా దీని ఫలితంగా మానసిక-సామాజిక వైద్యంలో ఫలితాలు వస్తాయని వాదిస్తున్నారు. ఇతరులతో సామాజిక సంబంధం ప్రపంచవ్యాప్తంగా మానవులందరికీ ప్రయోజనాత్మకంగా పరిగణించబడుతుంది, ఎవరైనా ఒక వ్యక్తితో క్రమబద్ధమైన పర్యటనలు పాక్షిక మరియు తీవ్రమైన భావోద్వేగ ఇబ్బందిని తగ్గిస్తాయి.
భావోద్వేగ ఒత్తిడిని అనుభవిస్తున్న ఒక వ్యక్తికి అందుబాటులో ఉన్న అనేక వనరులు-స్నేహితుల యొక్క స్నేహపూర్వక మద్దతు, కుటుంబ సభ్యులు, తోటి వ్యక్తులు, సేవకులు, వ్యక్తిగత పఠనం, ఆరోగ్యకర వ్యాయామం, పరిశోధన మరియు స్వీయరక్షణ-అన్నీ గణనీయమైన విలువ కలిగివుంటాయి. మానసిక చికిత్స అందుబాటులోకి రాక ముందు చాలా కాలం నుంచే మానవులు సంక్షోభాలను అధిగమించడం, తీవ్రమైన సామాజిక సమస్యలను అధిగమించడం మరియు జీవిత సమస్యలకు పరిష్కారాలు కనుగొనడం చేస్తున్నాడని విమర్శకులు వాదిస్తున్నారు. వాస్తవానికి, చికిత్సకు అవసరమైన ఈ సహజమైన మద్దతులు అభివృద్ధి చెందని రోగులకు ఈ చికిత్స అవసరమవుతుంది.
స్త్రీపురుష సమానత్వ వాదులు, నిర్మాణత్వవాదులు మరియు వివరణాత్మక వ్యక్తుల నుంచి మరిన్ని విమర్శలు వ్యక్తమయ్యాయి. వీటికి కీలకమైన అంశం ఏమిటంటే శక్తి. దీనికి సంబంధించి సేవాగ్రహీతలు-అంతర్గత మరియు బాహ్య సంప్రదింపుల గది రెండు అమరికల్లో- తమనుతాము అర్థం చేసుకునేందుకు మరియు చికిత్సా ఆలోచనలతో తాము అనుగుణంగా ఉండే మార్గాల్లో ఇబ్బందుల పట్ల అనునయిస్తున్నారని ఒక ఆందోళన ఉంది. అంటే ప్రత్యామ్నాయ ఆలోచనలు (ఉదాహరణకు, స్త్రీపురుష సమానత్వ, ఆర్థిక, ఆధ్యాత్మిక) కొన్నిసార్లు పూర్తిగా నిర్లక్ష్యం చేయబడుతున్నాయి. చికిత్సను కేవలం ఒక సహాయక సంబంధంగా మనం భావించినప్పుడు, పరిస్థితిని ఆదర్శప్రాయంగా మారుస్తామని విమర్శకులు సూచిస్తున్నారు. సిద్ధాంతపరంగా ఇది ఒక రాజకీయ సాధనగా ఉంది, దీనిలో కొన్ని సాంస్కృతిక ఆలోచనలు మరియు ఆచరణలకు మద్దతు లభిస్తుంది, ఇతరాలను నిర్లక్ష్యం చేయడం లేదా అర్హతలేని అంశాలుగా పరిగణించడం జరుగుతుంది. అందువలన, అరుదుగా దీని ఉద్దేశం, వైద్యుడు-సేవాగ్రహీత సంబంధం ఎల్లప్పుడూ సమాజం యొక్క అధికార సంబంధాల్లో మరియు రాజకీయ గమనాల్లో పాలుపంచుకుంటుంది.