వేదాంతశాస్త్రం
వేదాంతశాస్త్రం అనేది దైవం లేదా, చాలా సాధారణంగా, మతసంబంధమైన నమ్మకం, ఆచరణ, మరియు అనుభవం, లేదా ఆత్మస్వరూపత్వముల యొక్క అధ్యయనం.
హిప్పో యొక్క అగస్టీన్ లాటిన్ సమానార్థమైన, "వేదాంతశాస్త్రాము"ను "దైవాన్ని గూర్చిన హేతువాదం లేదా చర్చ", గా నిర్వచించారు రిచర్డ్ హూకర్ "వేదాంతశాస్త్రము"ను ఆంగ్లంలో "దివ్యమైన వస్తువుల యొక్క శాస్త్రం"గా నిర్వచించారు. అయినప్పటికీ, ఈ పదం, వైవిధ్యభరితమైన వివిధ అంశాలకు మరియు సంభాషణ యొక్క రూపాలకు ఉపయోగించవచ్చు.
వేదాంతులు అర్థంచేసుకునేందుకు, వివరించేందుకు, పరీక్షించేందుకు, విమర్శకు, ఏ విధమైన లెక్కకు మించిన మతసంబంధమైన అంశాలును సమర్ధించేందుకు లేదా వృద్ధిచేసేందుకు సహాయపడుటకు వివిధ రకాల విశ్లేషణలను మరియు వాదనలను (తాత్విక, నరవర్గ శాస్త్రీయ, చారిత్రిక, ఆధ్యాత్మిక మరియు ఇతరులు) ఉపయోగిస్తారు. వేదాంతికి సహాయపడేందుకు వేదాంతశాస్త్రాన్ని నియోగించి ఉండవచ్చు
"థియాలజీ" గ్రీకు పదం "థియోలాజియా" (θεολογία)ని ఆంగ్లంలోకి అనువదిస్తుంది ("థియోస్" (θεός) అనగా దైవం మరియు "లోగోస్" (λόγος) అనగా, ఉపన్యాసం, లేదా హేతువాదం అని అర్థం వచ్చే పదం, ఇంకా ధృడమైన సంగ్రాహక ప్రత్యయం "ఇయా" నుండి), లాటినులోకి ఇది "థియోలాజియా" గా పాకింది మరియు ఫ్రెంచిలోకి "థియోలోజీ" గా వచ్చింది. 1362వ సంవత్సరం నాటికి "థియాలజీ" (థియోలుగీ, టియోలజీ) అనే సమానమైన ఆంగ్ల పదం ఉద్భవించింది. ప్రస్తుతం ఆంగ్ల పదం క్రైస్తవ సంబంధాన్ని మించినప్పటికీ, ఆంగ్లంలో ఈ పదానికి ఉన్న భావం అధిక భాగం పౌరాణిక మరియు మధ్యయుగ క్రైస్తవ వాడుకలో లాటిన్ మరియు గ్రీకు సమానార్థాలు గ్రహించిన భావంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.విద్యావిషయక వృత్తాలలో వేదాంతశాస్త్రం అనేది ఒకవేళ క్రైస్తవ మతానికి విశేషమైన కార్యకలాపమేమో, కావున "వేదాంతశాస్త్రం" అనే పదం క్రైస్తవ వేదాంతశాస్త్రముకు ప్రత్యేకింపబడాలని, మరియు ఇతర మతసంబంధమైన ఆచారాల లోపలి సారూప్య ఉపన్యాసాలకు పేరుపెట్టేందుకు ఇతర పదాలను ఉపయోగించాలనే వాదన ఉంది. దేవుడు లేదా దేవతలను పూజించే మతాల యొక్క అధ్యయనానికి మాత్రమే ఈ పదం సరైనదిగా కొందరిచే చూడబడింది ("వేదాంతం" ), మరియు ఈ దైవం గురించి మాట్లాడుట మరియు తర్కించుటకు గల సామర్థ్యం పట్ల నమ్మకం "శాస్త్రం" ) -కావున మరో విధంగా వ్యవస్థీకరించబడిన (దేవుడు లేదా దేవత లేని మతాలూ, లేక అటువంటి అంశాలను తార్కికంగా అధ్యయనం చేయవచ్చని నిరాకరించే) మతసంబంధ సందర్భాలలో తక్కువ ఇతోధికంగా ఉండవచ్చు. ("పవిత్ర సాహిత్యశాస్త్రం" ప్రత్యామ్నాయ, మరింత వర్గసంబంధ పదంగా సూచించబడింది.)ఉన్నత విద్యా సంస్థలలో వేదాంతశాస్త్రం యొక్క అధ్యయన చరిత్ర ఆ సంస్థల యొక్క చరిత్ర అంత ప్రాచీనమైనది. ఉదాహరణకు, తక్షశిల అనేది వేదాభ్యాసం యొక్క తొలినాళ్ళ కేంద్రం, క్రీస్తు పూర్వం 6వ శతాబ్దం లేదా అంతకు పూర్వం నుండి ఉండి ఉండవచ్చు; క్రీస్తు పూర్వం 4వ శతాబ్దంలో ఏథెన్స్‌లో స్థాపించబడిన ప్లాటోనిక్ ఆకాడమీ తన విషయాంశాలలో వేదాంత ఇతివృత్తాంతాలను చేర్చినట్లుగా కనబడుతుంది; క్రీస్తు పూర్వం 2వ శతాబ్దం నుండి చైనీయుల టైఉయ్ తత్వవేత్త కన్ఫ్యుషియన్ యొక్క బోధనలను అందించింది; క్రీస్తు శకం 4వ శతాబ్దం నుండి స్కూల్ అఫ్ నిసిబీస్ క్రైస్తవ మత అధ్యయన కేంద్రంగా ఉంది; భారతదేశంలోని నలంద కనీసం క్రీస్తు శకం 5వ లేక 6వ శతాబ్దం నుండి బౌద్ధ ఉన్నత విద్యా కేంద్రంగా ఉండేది, మరియు 10వ శతాబ్దంలో మొరాకోకు చెందిన యునివర్సిటీ అఫ్ అల్-కరుయిన్ ఇస్లాం విద్యా కేంద్రంగా ఉండేది, అదే విధంగా కైరోలోని అల్ -అజ్హర్ యునివర్సిటీ ఉంది.
ఉన్నత మధ్య యుగాలలో ఆధునిక పశ్చిమ దేశాలు సాధు సంస్థల నుండి మరియు (ముఖ్యంగా) పశ్చిమ ఐరోపా యొక్క చర్చి సంబంధిత పాఠశాలల నుండి పరిణితి చెందాయి (ఉదాహరణకు చూడండి, యునివర్సిటీ అఫ్ బొలోగ్న, పారిస్ యునివర్సిటీ మరియు ఆక్స్ఫర్డ్ యునివర్సిటీ). కావున, మొదటి నుంచీ, ఈ సంస్థలలో క్రైస్తవ వేదంతాభ్యాసం కేంద్ర అంశంగా ఉండేది, అదే విధంగా చర్చి యొక్క అధ్యయనం లేదా చర్చి యొక్క చట్టం) : చర్చి సంబంధిత కార్యాలయాలకు శిక్షణ ఇవ్వటం, చర్చి దాని యొక్క బోధన యొక్క వివరణను తెలుసుకునేందుకు సాయపడటం మరియు ఆత్మరక్షణను పొందేందుకు, మరియు లౌకిక పాలకులకు వ్యతిరేకంగా చర్చి యొక్క న్యాయమైన హక్కులను సమర్ధించటంలో విశ్వవిద్యాలయాలు ముఖ్య భూమికను పోషించాయి. అటువంటి విశ్వవిద్యాలయాలలో, మొదట వేదాంతశాస్త్ర అధ్యయనం నమ్మకం యొక్క ప్రాణానికి మరియు చర్చి యొక్క ప్రాణానికి దగ్గరగా ముడివేయబడింది: మరియు ఉపదేశం, ప్రార్థన మరియు సామూహిక ప్రార్థనల యొక్క నిర్వహణ వంటివి ఆచరించడం ద్వారా అది పోషించింది, మరియు పోషించబడింది.
కావున, ఉన్నత మధ్య యుగాలలో, విశ్వవిద్యాలయాలలో వేదాంతశాస్త్రం ఉన్నత అంశంగా ఉండేది, "శాస్త్రాల యొక్క రాణి"గా నామకరణం చేయబడింది మరియు యువకులు అభ్యసించేటటువంటిదిగా ఉన్న ట్రివియం మరియు క్వాడ్రివియంలకు కిరీటంలో మణిగా ఉండేది. ఇతర అంశాలు (తత్వశాస్త్రంతో సహా) ప్రాథమికంగా వేదాంత ఆలోచననకు సహాయపడేందుకు ఉండేవని దీని అర్థం.
యురోపియన్ ఎన్లైటెన్మెంట్ ఉద్యమ సమయంలో ముఖ్యంగా జర్మనీలో, విశ్వవిద్యాలయంలో క్రైస్తవ వేదాంతం యొక్క సర్వోత్తమ స్థానం సవాలు చేయబడటం ప్రారంభమయింది. మిగిలిన అంశాలు స్వాతంత్ర్యాన్ని మరియు ప్రతిష్ఠను సంపాదించాయి, మరియు కొన్ని స్వతంత్ర కారణాల యొక్క నియమానికి అంకితం అయినట్లుగా అర్థంచేసుకోబడి ఒక విశేషమైన మతం యొక్క అధిష్టానం పట్ల అంకితభావం కలిగిఉన్నట్లుగా కనిపించే సంస్థలలోని స్థానం పట్ల ప్రశ్నలు తలెత్తాయి.
పందొమ్మిదవ శతాబ్దం తొలినాళ్ళ నుండి, పశ్చిమంలో విద్యావిషయక నియమంగా వేదాంతశాస్త్రానికై వివిధరకాల భిన్నమైన ప్రయత్నాలు వెలువడ్డాయి. విశ్వవిద్యాలయాలు మరియు సాధారణ ఉన్నత విద్యా పాఠావళి కేంద్రాలలో వేదాంత శాస్త్రము యొక్క విధానాలు న్యాయంగా సిద్ధాంతపరం మరియు (విస్తారంగా చెప్పాలంటే) శాస్త్రపరంగా లేదా, మరోవైపు, దాని యొక్క సాధకులచే వేదాంతశాస్త్రం ముందస్తు అంకితభావమును కలిగిఉండటం అవసరమా, మరియు అటువంటి అంకిత భావం విద్యావిషయక స్వాతంత్ర్యంతో విభేదిస్తుందా లేదా అనే దానిపై, వేదాంతశాస్త్రం యొక్క స్థానంపై చాలా వాదం జరుగుతుంది.
కొన్ని సందర్భాలలో, ఉన్నత విద్యా సంస్థలలో వేదాంతశాస్త్రం ప్రాథమికంగా క్రైస్తవ మతసంస్థల కొరకు వృత్తిపరమైన క్రమానికి సంబంధించినదిగా ఉంచబడింది. దీని ఆధారంగా ఫ్రిడ్రిచ్ ష్లయామకర్, అనే ఒక విశాల దృక్పథం గల వేదాంతి, 1810వ సంవత్సరంలో యునివర్సిటీ అఫ్ బెర్లిన్‌లో వేదాంతశాస్త్రాన్ని చేర్చాలని వాదించారు.
ఉదాహరణకు, జర్మనీలో, రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయాలలోని వేదాంతశాస్త్ర అధ్యాపక బృందాలు ప్రొటెస్టంట్ లేదా రోమన్ కాథలిక్, అనే ముఖ్యమైన మతాలకు చిహ్నంగా ముడిపెట్టబడ్డాయి, మరియు ఆ అధ్యాపక బృందాలు మతసంబంధమైన బృందాలకు నిబద్ధమైన (కన్ఫెషన్‌గేబందెన్) డిగ్రీలను ఇస్తాయి, మరియు అధ్యాపక బృందాలలో మతసంబంధమైన బృందాలకు నిబద్ధమైన ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలు ఉంటాయి; 'క్రైస్తవ మతం యొక్క అభివృద్ధి మరియు ఎదుగుదల'కు సహకారం అందించడంతో పాటుగా, అవి 'జర్మన్ పాఠశాలలో మతసంబంధమైన బోధన యొక్క భవిష్యత్ మతాధికారి మరియు అధ్యాపకులకు విద్యావిషయక శిక్షణను అందిస్తాయి.'
సంయుక్త రాష్ట్రాలలో, క్రైస్తవ మతాధికారులకు శిక్షణను ఇచ్చేందుకు అనేక ముఖ్యమైన కళాశాలలు మరియు విశ్వవిద్యాలయాలు ప్రారంభించబడ్డాయి. హార్వర్డ్, జార్జ్ టౌన్ యునివర్సిటీ, బోస్టన్ యునివర్సిటీ, యేల్, మరియు ప్రిన్స్టన్ అన్నీ వాటి యొక్క సంస్థలలో మతాధికారుల యొక్క వేదాంతశాస్త్ర శిక్షణ అనేదాన్ని ప్రాథమిక ఉద్దేశంగా కలిగి ఉన్నాయి.
వేదాంతశాస్త్రం యొక్క విద్యా విషయక అధ్యయనం మరియు క్రైస్తవ మతసంస్థల కొరకు శిక్షణల మధ్య ఉన్న ఈ సంబంధాన్ని పాఠశాలు మరియు బైబిల్ కళాశాలు కొనసాగించాయి. చికాగోలోని కాథలిక్ థియోలాజికల్ యూనియన్, బర్కిలీలోని గ్రాడ్యుయేట్ థియోలాజికల్ యూనియన్, డల్లాస్‌లోని క్రిస్వెల్ కాలేజ్, లూవిల్‌లోని సథరన్ బాప్టిస్ట్ థియోలాజికల్ సెమినరీ, ఇలినాయిస్‌లోని డీర్ ఫీల్డ్‌లో గల ట్రినిటీ ఈవాంజెలికల్ డివైనిటీ పాఠశాల, మరియు డల్లాస్ థియోలాజికల్ సెమినరీ ఇందుకు ఉదాహరణగా ఉన్నాయి.
మిస్సోరీలోని గల స్ప్రింగ్ ఫీల్డ్‌లో గల శాసనసభస్ అఫ్ గాడ్ థియోలాజికల్ సెమినరీ.
కొన్ని సందర్భాలలో, ఎటువంటి చర్చికి అనుబంధం లేకుండా (వ్యక్తిగతంగా అధ్యాపకబృందంలోని సభ్యులకు వివిధ చర్చిలతో అనుబంధం ఉన్నప్పటికీ), మరియు మతసంబంధమైన శిక్షణ అనేది వారి యొక్క ప్రయోజనం యొక్క కేంద్ర భాగం కాకుండా వేదాంతశాస్త్రం ఒక విద్యావిషయక నియమంగా అభ్యసించబడుతుంది. ఇది వాస్తవం, యునైటెడ్ కింగ్డంలోని యునివర్సిటీ అఫ్ ఎక్సిటర్, మరియు యునివర్సిటీ అఫ్ లీడ్స్ లోని డిపార్ట్మెంట్ అఫ్ థియాలజీ అండ్ రిలిజియస్ స్టడీస్ తోసహా అనేక విభాగాలు ఇందుకు ఉదాహరణ.
కొన్ని సమకాలీన సందర్భాలలో, అధ్యయనం చేయబడుతున్న మతసంబంధమైన ఆచారం యొక్క నిబద్ధతకు కొంత స్థాయి అంకితభావాన్ని కలిగి ఉండేదిగా చూడబడిన వేదాంతశాస్త్రం, మరియు అటువంటిది కాని మతసంబంధమైన అధ్యయనాలు మధ్య భేదం చూపబడింది. వేదాంతశాస్త్రంతో ఈ విధంగా వ్యత్యాసం చూపినట్లయితే, సాధారణంగా మతసంబంధమైన అధ్యయనాలకు అధ్యయనం చేయబడుతున్న మతసంబంధమైన ఆచారాల యొక్క నిబద్ధతను ప్రశ్నించుట యొక్క కుండలీకరణ ఆవశ్యకత ఉంది అని చెప్పబడింది, మరియు ఎటువంటి మతసంబంధ ఆచారానికి ప్రముఖంగా కట్టబడనటువంటి వివేచనాత్మక సాధనాలు మరియు తడకలను ఉపయోగించే చారిత్రిక మరియు సమకాలీన ఆచారాల లేదా ఆలోచనలు, మరియు సాధారణంగా తటస్థ లేక లౌకికమైనవిగా అర్థంచేసుకోబడిన వాటి యొక్క అధ్యయనాన్ని కలిగినదిగా చూడబడింది. ఈ భావంతో 'మతసంబంధమైన అధ్యయనాలు' కేంద్రంగా ఉన్న సందర్భాలలో, అధ్యయనం యొక్క ప్రాథమిక రూపాలు క్రింది వాటిని కలిగి ఉండవచ్చు:
వేదాంతశాస్త్రం మరియు మతం అప్పుడప్పుడు ఉద్రిక్తతలో ఉన్నట్టుగా అనిపిస్తుంది; అప్పుడప్పుడు అవి తీవ్ర ఉద్రిక్తత లేకుండా కలిపి ఉంచబడతాయి; మరియు ఇక్కడి సంక్షిప్త వర్ణన సూచించిన విధంగా అప్పుడప్పుడు వాటి మధ్య స్పష్టమైన సరిహద్దు ఉందనే విషయం నిరాకరించబడుతుంది.
దైవం గురించి హేతుపూర్వకమైన చర్చ సాధ్యమా కాదా అనేది చాలా కాలంగా ఉన్న కలహాంశం. క్రీస్తు పూర్వం ఐదవ శతాబ్దం నాటికే, దేవుళ్ళ యొక్క అస్థిత్వం గూర్చి ఆయనకు ఉన్న నాస్తికత్వం వలన ఏథెన్స్ నుండి బహిష్కరణకు గురైనాడనే ఖ్యాతి కలిగిన, ప్రొటాగరస్, "దేవుళ్ళ గురించి వారు ఉన్నారా లేక లేరా అనేది, లేక వారు ఏ రూపం కలిగి ఉంటారనేది నేను తెలుసుకోలేను, ఎందుకంటే ఒకరికి తెలిసినదానిని నివారించటానికి చాలా ఉంది: "విషయం యొక్క అస్పష్టత" మరియు మనిషి యొక్క జీవితపు స్వల్ప వ్యవధి."
అమెరికాకు చెందిన విప్లవకారుడు థామస్ పైన్, ఆయన యొక్క రెండు భాగాల ది ఏజ్ అఫ్ రీసన్ లో ఈ విధంగా వ్రాశారు, "క్రైస్తవ చర్చిలలో ఉన్న విధంగా, వేదాంతం యొక్క అధ్యయనం అనేది, దేని యొక్క అధ్యయనం కాదు; అది ఎటువంటి సుత్రాలపైన విశ్రమించదు; అది ఎటువంటి అధికారముచే కొనసాగదు; దానికి ఏ నిర్దిష్టాంశాలు లేవు; అది దేనిని చేసి చూపించలేదు; మరియు అది ఏ ముగింపును అంగీకరించలేదు. ఏ నియమాల ఆధారంగా అయితే అది కనిపెట్టబడిందో అటువంటి వాటియొక్క స్వాధీనంలో మనము లేకుండా, ఏదీ కూడా శాస్త్రంగా అధ్యయనం చేయడం కుదరదు; మరియు క్రైస్తవ వేదాంతం విషయంలో ఇదే జరిగింది, కావున ఇది దేని యొక్క అధ్యయనం కాదు."
నాస్తిక తత్వవేత్త లుడ్విగ్ ఫుయర్బఖ్ తన యొక్క రచన ప్రిన్సిపల్స్ అఫ్ ది ఫిలాసఫీ అఫ్ ది ఫ్యూచర్ లో వేదాంతశాస్త్రాన్ని విలీనం చేయాలని ఆపేక్షించారు: "దేవుని యొక్క సాక్షాత్కారం లేక నాగరీకరణ అనేది ఆధునిక యుగం యొక్క ఆలోచన - మానవశాస్త్రంలోనికి వేదాంతశాస్త్రం యొక్క రుపాంతరీకరణ మరియు విలీనం. ఇది ఆయని యొక్క ముందరి రచన ది ఎసెన్స్ అఫ్ క్రిస్టియానిటీ (1841 లో ప్రచురించబడిన)లో ప్రతిబింబించింది, దీనికై ఆయన జర్మనీలో బోధన నుండి బహిష్కరించబడ్డారు, దీనిలో ఆయన వేదాంతశాస్త్రం "వైరుధ్యాలు మరియు భ్రమల యొక్క జాలం" అని చెప్పారు.
తార్కిక-ఆశాజనవాది ఎ.జె. ఎవర్ ఆయని యొక్క వ్యాసం "క్రిటిక్ అఫ్ ఎథిక్స్ అండ్ థియాలజీ"లో దైవత్వానికి సంబంధించిన అన్ని ప్రవచనాలు నిరర్ధకం మరియు ఎటువంటి భగవత్-లక్షణం కూడా నిరూపించలేనిది అని చూపించటానికి ఆపేక్షించారు. ఆయన వ్రాసింది ఏమిటంటే: "సాధారణంగా ఇప్పుడు అది అంగీకరించబడింది, ఎలాగైతేనేమి తత్వవేత్తలు, ఏ ఒక్క ఆత్మ-లేని మతం యొక్క దేవుని నిర్వచించే లక్షణాలను కలిగిన జీవి యొక్క ఉనికి ప్రత్యక్ష ప్రమాణాలతో రుజువుచేయడం వీలుకాదు... దేవుని గూర్చి చెప్పబడినవి అన్నీ కూడా నిరర్థకమైనవి."
ఆయన వ్యాసం, "అగైన్స్ట్ థియాలజీ"లో, తత్వవేత్త వాల్టర్ కఫ్మాన్ సాధారణంగా మతం మరియు వేదాంతశాస్త్రం మధ్య గల భేదాన్ని చూపించడానికి చూశారు. "వాస్తవంగా, వేదాంతశాస్త్రం "మతం కాదు; మతంలో చాలా భాగం కచ్చితంగా వేదాంతానికి వ్యతిరేకం... కావున, వేదాంతశాస్త్రం పైన దాడి, మతంపై దాడిని కలిగి ఉందని అనుకోవలసిన ఆవశ్యకత లేదు. మతం వేదాంతం కానిది లేక వేదాంతానికి వ్యతిరేకంగా ఉండవచ్చు మరియు తరచుగా ఉంది." అయినప్పటికీ, "క్రైస్తవ మతం తప్పించుకోవటానికి వీలులేని విధంగా వేదాంతపరమైన మతం".
బెంగాలీ తత్వశాస్త్రం, ద్రిష్టాంతాయిఇసమ్, ప్రస్తుత రోజులలో వేదాంత విషయం ముఖ్యం కాదు అని వాదించింది.