ఢెంకనల్
ఒడిషా రాష్ట్రంలోని 30 జిల్లాలలో ఢెంకనల్ జిల్లా ఒకటి. జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో కెందుజహర్ జిల్లా, తూర్పు సరిహద్దులో జైపూర్ జిల్లా, దక్షిణ సరిహద్దులో కటక్ జిల్లా, మరియు మరియు పశ్చిమ సరిహద్దులో అంగుల్ జిల్లా ఉన్నాయి. ఢెంకనల్ పట్టణం జిల్లాకు ప్రధాన నగరంగా ఉంది. జిల్లాకేంద్రంలో ఆలయ సామూహం మరియు మద్యయుగ కాలంనాటి కోట ఉన్నాయి. 
ఒకప్పటి రాజాస్థానం ఢెంకనల్ ప్రాంతానికి దీర్ఘకాల చరిత్ర ఉంది. క్రీ.శ 1529 లోఉత్కల్ సాంరాజ్యానికి చెందిన గజపతి మహారాజా ప్రతాప రుద్రదేవా యొక్క దక్షిణ సైనికాధిపతి స్థానికి సంస్థానాధిపతిని ఓడించి ఢెంకనల్ ప్రాంతాన్ని ఆక్రమించుకున్నాడు. గజపతి మహారాజా సైన్యాధిపతిని ఢెంకనల్ రాజ్యానికి అధిపతిని చేసాడు. తరువాత 18 తరాల రాజులు ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించారు. వారు ఈ ప్రాంతంలో నిర్వహణాపరమైన, రాజకీయపరమైన, సాంఘిక - ఆర్థిక పరమైన మరియు సాంస్కృతిక సంస్కరణలు చేపట్టారు. హరిసింగ్ విద్యాధర్ ఢెంకనల్ పట్టణంలో " సిధా బలరామ " ఆలయ నిర్మాణం చేపట్టాడు. తరువాత నృశింగ భమదర్ ఆలయనిర్మాణం పూర్తిచేసాడు. In 1947,లో దేశానికి స్వాతంత్ర్యం లభించిన తరువాత 1948న రాజాస్థానంగా ఉన్న ఢెంకనల్ భారతదేశంలో విలీనం చేయబడింది. జిల్లాలో అత్యధికభాగం దట్టమైన అరణ్యాలు పొడవైన పర్వతావళితో నిండి ఉంది. అటవీ ప్రాంతం ఏనుగులకు పులులకు ఆశ్రయం ఇస్తుంది. జిల్లా ప్రధానంగా వ్యవసాయ ఆధారితమై ఉంది. అంతేకాక అటవీ ప్రాంతం నుండి టింబర్, బాంబూ, వంటచెరుకు, కెందు ఆకులు మరియు మూలికలు మరియు ఔషధ మొక్కలు లభ్యం ఔతున్నాయి.జిల్లా మహిమా ధర్మా మతోధ్యమానికి కేంద్రంగా ఉంది. 18వ శతాబ్దంలో ఇది భారతదేశం మరియు ఫార్ ఈస్ట్ కంట్రీలలో ఇది విస్తరించింది. జిల్లాలో శీతాకాలంలో శివరాత్రిసమయంలో జగర్ జాత్రా అనే ప్రముఖ ఉత్సవం నిర్వహించబడుతుంది.
స్వాతంత్ర్యం వచ్చే వరకు రాజాస్థానంగా ఉన్న ఢెంకనల్ తరువాత భారతదేశంలో విలీనం అయింది.తరువాత ఢెంకనల్ రాజా శంకర్ ప్రతాప్ సింగ్‌దేవ్ మహీంద్ర బహదూర్ ఎం.ఎల్.ఎగా ఎన్నిక చేయబడ్డాడు. రాణీ రత్న ప్రవ దేవి ఎం.ఎ.ఎల్‌గా రెండుమార్లు ఎన్నికైంది.
దెంకనల్ జిల్లా ఒడిషాలో కేంద్ర ఉన్న జిల్లా ఒకటి. ఇది మధ్య ఉంది 
అక్షాంశం: 85 ° 58 తూర్పు '86 ° 2' మరియు అక్షాంశ 20 ° 29 ఉత్తర '21 ° 11'.దెంకనల్ జిల్లా భౌగోళిక ప్రాంతంలో 4595 & nbsp; km ; ఆచరణాత్మక ప్రయోజనం కోసం, ఈ జిల్లా మూడు సహజ విభాగాలుగా విభజించవచ్చు:
ఈ జిల్లా మట్టి ప్రధానంగా ఐదు రకాలు ఉన్నాయి: 
2006 గణాంకాలను అనుసరించి పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు (640) లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో ఢెంకనల్ జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న ఒడిషా రాష్ట్ర 19 జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.భువనేశ్వర్, సమీప విమానాశ్రయం (80 & nbsp; km) అనుసంధానించబడిన [అహ్మదాబాద్ []], న్యూ ఢిల్లీ, హైదరాబాద్, కోలకతా, [[ముంబై] ], [[బెంగుళూర్]], [[రాయ్పూర్]], [[గోవా]], [[శ్రీనగర్]], [[చెన్నై]], [[విశాఖపట్నం]], [[బాగ్దోగ్రా]], [[కోయంబత్తూర్]], మరియు [[పోర్ట్ బ్లెయిర్]].
[[కటక్]]; ప్రధాన [[హౌరా]] [[చెన్నై]] మార్గం (55 & nbsp km), [[న్యూ ఢిల్లీ]], [[ముంబై]], [[అహ్మదాబాద్]], [[కు దెంకనల్ లింకులు కోలకతా]], [[చెన్నై]], [[హైదరాబాద్, ఆంధ్ర ప్రదేశ్|హైదరాబాద్]], [[బెంగుళూర్]], [[త్రివేండ్రం]], [[గౌహతి]] మరియు [[పూరీ]]. దెంకనల్ కూడా నేరుగా [[ఢిల్లీ]], [[అహ్మదాబాద్]], [[వైజాగ్]], [[రాయ్పూర్]] మరియు [[ముంబై]] అనుసంధానించబడిన.
దెంకనల్ 75 & nbsp ఉంది కిమీ [[భువనేశ్వర్]] మరియు 55 & nbsp; కిమీ [[కటక్]] నుండి [[నేషనల్ హైవే 42 (భారతదేశం)|జాతీయ రహదారి 42]]. ఎయిర్ కండిషన్డ్ మరియు సాధారణ టాక్సీలు సుదూర అలాగే స్థానిక రవాణా నడపటం అందుబాటులో ఉన్నాయి.ఇల్లాలో అధికంగా హిందువులు నివసిస్తున్నారు.
కపిలాష్ ఆలయం ఢెంకనల్‌ జిల్లాకు ఈశాన్య భూభాగంలో జిల్లకేద్రనికి 26 కి.మీ దూరంలోఉంది. ఈ ఆలయాలు సముద్రమట్టానికి 2239 అడుగుల ఎత్తున ఉన్నాయి. క్రీ.శ 1246లో చంద్రశేఖర్ ప్రధాన దైవంగా ఉన్న ఈ ఆలయాన్ని మొదట మొదటి నరసింహదేవ నిర్మించాడు. ఇక్కడ చెక్కతో నిర్మించిన జగమోహన ఆలయం ఉంది. ఈ ఆలయాలలో శ్రీగణేశ, కార్తికేయ, గంగదేవ మొదలైన దైవాల మూర్తులు ఉన్నాయి. పతితపావన జగన్నాథ్ మూర్తి కూడా (పరసదేవ) ఆలయంలో ఉంది. కపిలాలయాలలో బిశ్వనాథ్ ఆలయం కూడా ఉంది. పరిశోధకులు చంద్రశేఖర దేవ్ కంటే ఈ ఆలయం పురాతనమైనదని భావిస్తున్నారు. ఈ ఆలయంలోని మూర్తిని " బుధ " లింగం అంటారు. 
[[File:White-tailed deer (Odocoileus virginianus) grazing - 20050809.jpg|thumb|Kapilas Deer Park]]
సప్తసజ్య ఢెంకనల్ బస్ స్టాప్ నుండి 12 కి.మీ దూరంలో ఉంది. సుందరమైన ఈ ప్రదేశంలో మర్యాదాపురోషోత్తముడైన " శ్రీరామచంద్రుడు " ఆలయం ఉంది. ఇది 900 అడుగుల ఎత్తైన కొండశిఖరం మీద ఉంది. ఇక్కడ పవిత్రమైన రామచద్రుని పాదాలను సెయేటిజలాలు స్పృజిస్తూ ఉంటాయి. ఈప్రదేశానికి పురాణ ప్రాముఖ్యత ఉంది. ఇక్కడ ఏడు కొమ్ండలు ఉన్నందున దీనిని సప్తసజ్య అంటారు. ఇక్కడ సప్తౠషి ఆశ్రమాలు ఉండేవని పురాణకథనాలు వివరిస్తూ ఉన్నాయి. వనవాసం చేస్తున్న సమయంలో ఇక్కడ శ్రీరాముడు ఏడు రోజులు విశ్రాంతి తీసుకున్నాడని భక్తులు విశ్వసిస్తున్నారు. అంతేకాక పాండవులు వనవాస సమయంలో ఇక్కడ కొంతకాలం నివసించారని పురాంఅకథనాలు వివరిస్తున్నాయి. [[1982]] లో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఇక్కడ పక్కారోడ్డు నిర్మించింది.ఆలయసముదాయంలో 1982లో అన్నపూర్ణ ఆలయం, 1985లో కల్కి ఆలయం, 1990లో సూర్యనారాయణ ఆలయం నిర్మించబడ్డాయి.
ప్రస్తుతం శ్రీరామేశ్వరాలయం, శ్రీ గణేశ్వరాలయం, శ్రీమహావీర్ మరియు నవగ్రహ ఆలయాలు ఉన్నాయి. మహాకాళి, మాతా సరస్వతి, శ్రీనృసింహాలయం నిర్మించాలని ఆలోచిస్తున్నారు. 
సుందరమైన ఈప్రదేశం మంచి పర్యాటక మరియు విహారకేంద్రంగా ప్రసిద్ధిచెందింది ఉంది. ఇక్కడకు ఒరిస్సా మరియు దేశంలోని ఇతర ప్రాంతాల నుండి వేలాది మంది పర్యాటకులు వస్తుంటారు.
నాగనాథేశ్వర ఆలయం నాగేనా గ్రామంలో (ఢెంకనల్ నుండి 20 కి.మీ దూరం) ఉంది. ఇది అతి పురాతన శివాలయం. ఇది కేసరి పాలనా కాలంలో నిర్మించబడింది. పండిత్ నాగేంద్రనాథ్ మహోపాత్రా వ్రాసిన " నాగనాథ్ శతకం " ఆధారంగా ఇది ద్వాదశ జ్యోతిర్లిగాలయాలలో ఒకటి అని విశ్వసిస్తున్నారు.ఆలయప్రాంగణంలో దారుకావనం (వేపచెట్ల వనం) ఉంది. ద్వాదశ జ్యోతిర్లిగ స్తోత్రం ఈ ఆలయం అంగరాజ్యానికి దక్షిణసరిహద్దు ప్రాంతంలో ఉందని భావిస్తున్నారు. కళింగులు అంగ సరిహద్దుని తాకారని చరిత్ర వివతిస్తుంది. 
ఇక్కడ ప్రత్యేకంగా నిర్ధారణ చేయబడని శిధిలమైన కోట ఒకటి ఉంది. ఇక్కడ బ్రహ్మణీ నది ఉత్తరదిశకు తిరిగి ప్రవహిస్తుంది కనుక ఇది గంగానది వలె పవిత్రమైనదని భక్తుల విశ్వాసం.
[[File:Astasambhu Temple, Kualo.JPG|thumb|Astasambhu Temple, Kualo]]
ఢెంకనల్ రాజాస్థానానికి కౌలో లేక కర్ముల పురాతన రాజధానిగా ఉంది. కులో డెంకనల్ పట్టణానికి 32 కి.మీ దూరంలో బ్రాహ్మణ్ నదికి కుడి వైపున ఉంది. రాజ్యం సుఖి రాజుల పాలించబడింది. 
వారి ప్రధాన దైవం శివుడు. అందువలన ఈ ప్రాంతంలో ఎనిమిది శివలింగాలు ఉన్నాయి. ఈ శివలింగాలు వరుసగా కనకేశ్వర్, స్వప్నేశ్వర్, అయినేశ్వర్, కపిలేశ్వర్, బైద్యనాదేశ్వర్, బనేశ్వర్ మరియు లోకనాదేశ్వర్.
ఇది ఢెంకనల్ నగరానికి 24 కి.మీ.దూరంలో ఉంది. ఇది మహిమాధర్మా (ఒరిస్సాలో మొదలైన ఏకైక మతం) మతకేంద్రంగా ఉంది. జొరాండాలో మహిమా గోసియన్ (మహిమా మతస్థాపకుడు మరియు ప్రవక్త) సమాధి ఉన్నాయి. ఇక్కడ సూన్య మందిరా, ధుని మందిరా మరియు గాది మందిరా మొదలైన ఇతర మందిరాలు కూడా ఉన్నాయి. మాఘమాస పౌర్ణమి రోజున జొరండాలో జరుపుకునే జొరండా ఉత్సవానికి పెద్ద సంఖ్యలో భక్తులు హాజరు ఔతుంటారు. ఇది ప్రతి సంవత్సరం జనవరి మరియు ఫిబ్రవరి మాసంలో వస్తుంటుంటుంది. మతగ్రంధం స్తుతిచింతామణి భీమాభోలీచే వ్రాయబడింది.దీనిని ప్రధానంగా మహిమా మతానుయాయులు జరుపుకుంటారు.[[1874]] నుండి ఈ ఉత్సవం ప్రతిసంవత్సరం నిర్వహించబడుతుంది. ఈ ఉత్సవాన్ని మహిమాస్వామి ఆరంభించాడు.ప్రతి సంవత్సరం మహిమా మతస్థులు వారి వార్షిక ఉత్సవం జరుపుకోవడానికి ఇక్కడకు చేరుకుంటారు. ఒరిస్సా నలుమూలలో ఉన్న మహిమామతస్థులు ఈఉత్సవానికి వచ్చి ప్రశాంతత పొంది మరణానంతరం నిర్వాణస్థితిని(స్వర్గం) చేరుకోవడానికి మార్గం వెతుక్కుంటారు.
భక్తులు ఇక్కడ వారిజీవితం ప్రశాంతంగా జరగాలని కోరుకుంటూ " అలేఖ బ్రహ్మ " పఠిస్తూ " జహన్ కుండ్ " లో నెయ్యిని నివేదిస్తారు. ఈ భక్తికార్యాలు భూమికి శాంతిని చేకూరుస్తాయని మరియు ప్రజల అవసరాలు తీర్చి వారికి సమృద్ధి కలుగజేస్తాయని భక్తులు విశ్వసిస్తారు.
జొరాండాకు 10 కి.మీ దూరంలో ఉన్న ఈప్రాంతంలో ప్రస్తుత ఢెంకనల్ రాజు పూర్వీకుల అవశేషాలు ఉన్నాయని విశ్వసిస్తారు.
ఢెంకనల్ పట్టణానికి 40 కి.మీ దూరంలో ఉన్న లడగడా మతప్రాముఖ్యత కలిగి ఉంది. ఇక్కడ రావిచెట్టు కింద కొలువైన " సిద్ధేశ్వరుడు " భక్తుల ప్రార్ధనలను అందుకుంటుంటాడు. రావిచెట్టు కల్పవృక్షంగా ఆరాధించబడుతుంది.
సరంగ్ ఢెంకనల్ నుండి 67 కి.మీ దూరంలో అంగుల్ నుండి 23 కి.మీ దూరం మరియు తాల్చర్ నుండి 3 కి.మీ దూరంలోఉంది. ఇక్కడ బ్రహ్మణీ నదీ జలాలలోని రాతివేదిక మీద ఉన్న ఆలయంలో విష్ణుమూర్తి అనంతశయనం భంగిమలో దర్శనం ఇస్తాడు. ఆదిశేషుని తల్పంలో ఆలౌకిక ఆనందస్తితిలో యోగనిద్రలో ఉన్న విష్ణుమూర్తి బొడ్డు నుండి ఉద్భవించిన పద్మంలో సృష్టికర్త బ్రహ్మదేవుడు దర్శనం ఇస్తాడు.
ఢెంకనల్ నగరం నుండి 100కి.మీ.దూరంలో మరియు కామాక్షేయనగర్ నుండి 30 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ధండ్ధర్ వద్ద రామియల్ నదీమీద నిర్మించిన ఇరిగేషన్ ప్రాజెక్టు ఉంది. ఇది విహారకేంద్రంగా ఉంది. శీతాకాలం ఇక్కడకు పర్యాటకులు అధికంగా వస్తుంటారు.
ఢెంకనల్‌లో ఇండియన్ ఇంస్టిట్యూటాఫ్ మాస్ కమ్యూనికేషన్ (ఒడిషా లోని ఒకే ఒక విశ్వవిద్యాలయం) ఉంది. ఇక్కడ జర్నలిజం మరియు మాస్ కమ్యూనికేషన్ కోర్సులు చేయడానికి దేశం మొత్తం నుండి విద్యార్థులు వస్తుంటారు. 
ఇతర కళాశాలలు, విశ్వవిద్యాలయాలు, మరియు సంస్థలు ఉన్నాయి:
ఢెంకనల్ పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గంలో 4 అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాలు ఉన్నాయి. ఢెంకనల్ నియోజకవర్గం నుండి ఎన్నికైన సభ్యులు
[[వర్గం:ఢెంకనల్ జిల్లా| ]]
[[వర్గం:1948 స్థాపితాలు]]
[[వర్గం:ఒడిశా జిల్లాలు]]