తామర వ్యాధి
డెర్మటోఫైటోసిస్ లేదా రింగ్‍వార్మ్ అనేది మనుషుల్లో, పిల్లుల వంటి పెంపుడుజంతువులకు, గొర్రెలు మరియు పశువుల వంటి మచ్చికయ్యే జంతువులకు సోకే చర్మసంబంధ ఫంగల్ అంటురోగం. "రింగ్‍వార్మ్" (ringworm) అనే పదం తగని పేరు, ఎందుకంటే ఈ వ్యాధి పరాన్నజీవి క్రిములద్వారా కాక, వివిధ రకాల జాతులకు చెందిన శిలీంధ్రాలద్వారా సోకుతుంది. పరాన్నజీవుల అంటురోగం (డెర్మటోఫైట్స్) కలిగించే శిలీంధ్రాల ఆహారం కెరటిన్, ఈ పదార్థం చర్మం ఉపరితలంలో, వెండ్రుకలు, మరియు గోళ్ళలో లభిస్తుంది. ఈ శిలీంధ్రాలు వెచ్చగా మరియు తడిగా ఉండే చర్మంపై జీవిస్తాయి, కానీ వెంట్రుకల ఉపరితలాలు లేదా అంతర్భాగాల్లోనూ కూడా జీవించగలవు. పెంపుడు జంతువులలో, ఈ వ్యాధికారక శిలీంధ్రాలు చర్మం మరియు వెంట్రుకల వెలుపలి ఉపరితలంపై జీవిస్తాయి.
ప్రస్తుతం సుమారు ఇరవై శాతం జనాభా రింగ్‍వార్మ్ లేదా ఇతర డెర్మటోఫైటోసెస్ లో ఒక దానితో బాధపడుతున్నారని అంచనా. ఇది ప్రత్యేకంగా క్రీడలు ఆడేవారికి, ముఖ్యంగా కుస్తీలో సాధారణంగా కనిపిస్తుంది. రింగ్‍వార్మ్ కలిగిన కుస్తీ క్రీడాకారులను అనర్హులుగా చేయవచ్చు.
రింగ్‍వార్మ్ ను సరిగా నిర్దారించకపోవడం మరియు పైకి అలాగే కనిపించే పిటిరియసిస్ రోసేను సరిచేసే ప్రామాణిక ఉపరితల స్టెరాయిడ్ తో చికిత్స చేయడం వలన, టినియా ఇంకాగ్నిటోకు దారితీయవచ్చు, ఈ స్థితిలో నిర్దిష్టంగా ఉబ్బిన ఎల్లల వంటి సామాన్య లక్షణాలు లేకుండా కూడా రింగ్‍వార్మ్ శిలీంధ్రం వ్యాపించవచ్చు.
డెర్మటోఫైటోసిస్ అనేది 1906కి పూర్వం నుండి ఉంది, అప్పట్లో రింగ్‍వార్మ్ కు చికిత్స చేయడానికి పాదరసం మిశ్రమాలు లేదా కొన్నిసార్లు గంధకం లేదా అయోడిన్ ఉపయోగించేవారు. చర్మంపై వెండ్రుకలు కలిగిన భాగాలకు చికిత్స చేయడం కష్టంగా భావించేవారు, కాబట్టి తలపై చర్మానికి చికిత్స చేయడానికి ముందుగా ఎక్స్-రేలు పంపి, తరువాత పరాన్నజీవులకు విరుగుడు ఔషధాన్ని ప్రయోగించేవారు.
ఎన్నో వివిధ జాతుల శిలీంధ్రాలు ఇందులో ఉన్నాయి. అతి సాధారణంగా ఈ వ్యాధి కలిగించేవి "ట్రైకోఫైటాన్" మరియు "మైక్రోస్పోరం" జాతులకు చెందిన డెర్మటోఫైట్స్. ఈ శిలీంధ్రాలు శరీరంలోని వివిధ ప్రాంతాలకు సోకుతాయి మరియు క్రింది పరిస్థితులకు దారితీస్తాయి:శరీరంపై వ్యాధి సోకడం ద్వారా సామాన్యంగా రింగ్‍వార్మ్ యొక్క విస్తారమైన ఉబ్బిన ఎర్రటి వలయాలు ఏర్పడవచ్చు, పాదాలపై చర్మం మీద వ్యాధి సోకడం ద్వారా ఆటగాడి పాదం రావచ్చు మరియు గజ్జల ప్రదేశంలో గజ్జల్లో దురద సోకవచ్చు. ఇది గోళ్ళకు సోకడాన్ని ఆనికోమైకోసిస్ అంటారు, మరియు ఇందులో గోళ్ళు దళసరి కావడం, రంగు వెలిసి పోవడం మరియు చివరికి విరిగి ఊడిపోవడం కూడా జరుగుతుంది.
ఇవి ఎక్కువగా పెద్దవారిలో కనిపిస్తాయి, ఎప్పుడైనా సుమారు 20 శాతం జనాభాకు ఇందులో ఏదో ఒకటి ఉంటూ ఉంటుంది.
డెర్మటోఫైటోసిస్ వేసవిలో దుర్భరంగా తయారవచ్చు, ఈ లక్షణాలు శీతాకాలంలో తగ్గుతాయి.
కుక్కలు మరియు పిల్లుల వంటి జంతువులకు కూడా తామరవ్యాధి సోకవచ్చు మరియు ఈ వ్యాధి జంతువుల మరియు మనుష్యుల మధ్య సోకవచ్చు (జూనోటిక్ వ్యాధి).
తడిగా ఉన్న, వెచ్చని ప్రదేశాలైన లాకర్ గదులు, టానింగ్ పడకలు, స్విమ్మింగ్ పూల్స్ లో మరియు చర్మపు ముడతలలో శిలీంధ్రాలు పెంపొందుతాయి. ఈ శిలీంధ్రాలు ఎలాంటి లక్షణాలూ లేకనే ఉండవచ్చు.
రింగ్‍వార్మ్ నివారణకు తరచూ ఇచ్చే సలహాలు ఇవి:
శిలీంధ్ర-నిర్మూలన చికిత్సలు సాధారణంగా మైకోనజోల్, టేర్బినఫైన్, క్లోట్రిమజోల్ (Clotrimazole), కేటోకొనజోల్, లేదా టోల్నఫ్తాట్ వంటి ఉపరితల పదార్థాలు వ్యాధిసోకిన ప్రదేశంలో లక్షణాలు తగ్గేవరకూ ప్రతిరోజూ రెండుసార్లు ప్రయోగించడం ద్వారా జరుగుతాయి - సామాన్యంగా దీనికి ఒకటి లేదా రెండు వారాలు పడుతుంది. కనిపించే లక్షణాలు తగ్గిన తరువాత కూడా, తిరిగి సోకకుండా ఉండడానికి ఉపరితలంపై చికిత్స మరొక 7 రోజులు కొనసాగించాలి. కాబట్టి చికిత్సకు పట్టే పూర్తికాలం సాధారణంగా రెండు వారాలు, కానీ మూడువారాలు కూడా పట్టవచ్చు.
మరింత తీవ్రమైన సందర్భాలు లేదా తలపై చర్మం మీద రింగ్‍వార్మ్ సోకినపుడు, నోటిద్వారా మందులను అందించే, వ్యవస్థాత్మక చికిత్స అందించవచ్చు.
వ్యాధి వ్యాప్తి చెందకుండా ఉండడానికి, గాయాల్ని తాకకూడదు, మరియు చేతులు మరియు శరీరం కడుక్కుంటూ మంచి ఆరోగ్య పద్ధతులు పాటించాలి.
పెంపుడు జంతువులలో రింగ్‍వార్మ్ తరచూ లక్షణాలు లేనిది ఉంటుంది, ఇందులో ఇతర పెంపుడుజంతువులకు సోకేలా వ్యాధివాహకంగా ఉండవచ్చు, లేదా తోటి జంతువులో వ్యాధినిరోధక నిర్బంధ స్థితి వృద్ధి చెందినపుడు వ్యాధి బయటపడేలా చేస్తుంది. చర్మంపై వలయాకార ప్రదేశాలు రోగానిర్దారణను సూచిస్తాయి, కానీ ప్రత్యేకంగా ఈ శిలీంధ్రానికి చెందిన గాయం అంటూ ఉండదు. పెమ్పుడు జంతువులలో 95% రింగ్‍వార్మ్ కలిగించేవి మూడు జాతుల శిలీంధ్రాలు. ఇవి మైక్రోస్పోరం కేనిస్, మైక్రోస్పోరం జిప్స్యూం, మరియు ట్రైకోఫైటాన్ మెంటాగ్రోఫైట్స్.
రింగ్‍వార్మ్ అంటురోగాన్ని కనుగొనేందుకు మరియు జాతులను కనుగొనేందుకు పశువైద్యులు వివిధ పరీక్షలు నిర్వహిస్తారు:
"వుడ్స్ టెస్ట్" ఇది ఒక భూతద్దం కలిగిన నల్లని కాంతి (అతినీలలోహిత కాంతి). కేవలం 50% మైక్రోస్పోరం కేనిస్ మాత్రమే ఈ నల్లని కాంతి క్రింద, వెంట్రుకలపై పచ్చని ఆపిల్ రంగు ప్రకాశంలా కనిపిస్తాయి. ఇతర శిలీంధ్రాలు కనిపించవు. ఈ ప్రకాశవంతమైన పదార్థం శిలీంధ్రం కాదు (ఇది ప్రకాశవంతం కాదు), కానీ వెంట్రుకలకు అతుక్కుని ఉండే శిలీంద్రాల విసర్జక పదార్థం. వ్యాధికి గురైన చర్మం ప్రకాశవంతంగా ఉండదు.
"మైక్రోస్కోపిక్ టెస్ట్" పశువైద్యుడు వ్యాధికి గురైన ప్రాంతం నుండి వెంట్రుకలను సేకరించి, వాటిని సూక్ష్మదర్శిని క్రింద ఒక కళంకిత ద్రావణంలో ఉంచి పరిశీలిస్తాడు. వెంట్రుకలపై ప్రత్యక్షంగానే శిలీంధ్ర బీజాణువులను చూడవచ్చు. ఈ పద్ధతి ద్వారా సుమారు 40%-70% శిలీంధ్ర వ్యాధులను కనుగొనవచ్చు, కానీ డెర్మటోఫైట్ జాతిని గుర్తించలేము.
"కల్చర్ టెస్ట్" : ఇది పెంపుడు జంతువుపై రింగ్‍వార్మ్ని నిర్ధారించేందుకు ఎక్కువ ప్రభావవంతమైనది కానీ ఎక్కువ-సమయం తీసుకుంటుంది కూడా. ఈ పరీక్షలో, పశువైద్యుడు పెంపుడుజంతువు నుండి వెంట్రుకలను, లేదా పెంపుడుజంతువు వెంట్రుకల నుండి శిలీంధ్ర బీజాణువులను ఒక టూత్-బ్రష్ లేదా ఇతర పరికరం ద్వారా సేకరించి, శిలీంధ్ర మాధ్యమానికి సంవర్ధనం కోసం టీకా అందిస్తారు. ఈ సంవర్ధనాల్ని పారదర్శకమైన టేప్ పైకి తీసుకుని సూక్ష్మదర్శిని ద్వారా పశువైద్యుడు పరిశీలించవచ్చు లేదా ప్రయోగశాలకు పంపవచ్చు. పెంపుడుజంతువులలో రింగ్‍వార్మ్ కలిగించే మూడు సామాన్య రకాలైన శిలీంధ్రాలను వాటి ప్రత్యేక లక్షణమైన బీజాణువుల ద్వారా గుర్తించవచ్చు. ఇవి "మైక్రోస్పోరా" యొక్క రెండు సామాన్య జాతులలో భిన్నంగా కనిపించే మాక్రోకోనిడియా, మరియు "ట్రైకోఫైటాన్" వ్యాధులలో సామాన్యమైన మైక్రోకానిడియా.
పెంపుడుజంతువుల అంటురోగాల్లో కారకమైన శిలీంధ్రాల జాతిని గుర్తించడం ద్వారా వ్యాధి మూలాల్ని నియంత్రించే అవకాశం ఉండవచ్చు. దాని పేరుకు విరుద్ధంగా మైక్రోస్పోరం కేనిస్, మచ్చికయ్యే పిల్లుల్లో ఎక్కువ సామాన్యంగా కనిపిస్తుంది, మరియు ఈ జీవి 98% పిల్లుల వ్యాధులకు కారకం. కానీ, ఇది కుక్కలు మరియు మనుష్యులకు కూడా సోకవచ్చు. ట్రైకోఫైటాన్ మెంటాగ్రోఫైట్స్ ఎలుకల్లో ఎక్కువగా ఉంటుంది, కానీ పెంపుడు కుందేళ్ళు, కుక్కలు మరియు గుర్రాలకు సోకవచ్చు. మైక్రోస్పోరం జిప్స్యూం అనేది నేలలో జీవిస్తుంది మరియు తరచూ ఉద్యానవనాలు మరియు అటువంటి ఇతర ప్రదేశాలనుండి సంక్రమిస్తుంది. మనుష్యులకే కాకుండా, ఇది ఎలుకలు, కుక్కలు, పిల్లులు, గుర్రాలు, పశువులు మరియు పందులకు కూడా సోకవచ్చు.
చికిత్సలో మనుష్యులలో ఉపయోగించే టేర్బినఫైన్, ఫ్లుకోనజోల్, లేదా ఇట్రాకొనజోల్ వ్యవస్థాత్మక మౌఖిక చికిత్స, లేదా ఉపరితల "డిప్" చికిత్స, రెండూ ఉండవచ్చు.
పెంపుడుజంతువులలో పొడవైన వెండ్రుకలు ఉండడం కారణంగా, వ్యాధిసోకిన ప్రదేశం మరియు వీలయితే పెంపుడుజంతువు యొక్క మొత్తం పొడవైన వెండ్రుకలు కత్తిరించడం మంచిది, దీనివలన పెంపుడుజంతువు వెంట్రుకలకు తగులుకునే శిలీంధ్ర బీజాణువుల భారం తగ్గించవచ్చు. కానీ, సామాన్యంగా పూర్తిగా వెంట్రుకల్ని తొలగించడం చేయకూడదు, ఎందుకంటే చర్మం తెగిన పక్షంలో చర్మంపై వ్యాధి వ్యాపించే అవకాశం ఉంటుంది.
పెంపుడుజంతువుకు వారానికి రెండుసార్లు సున్నపు గంధకం కలిసిన పలుచని ద్రావణంలో స్నానం చేయించడం ద్వారా శిలీంధ్ర బీజాణువుల్ని ప్రభావవంతంగా నిర్మూలించవచ్చు. ఇది 3 నుండి 8 వారాల వరకూ కొనసాగాలి.
ఇంటిలోని కఠిన ఉపరితలాల్ని 1:10 గృహసంబంధ హైపోక్లోరైట్ బ్లీచ్ ద్రావణంతో కడగడం ద్వారా బీజాణువుల్ని ప్రభావవంతంగా నిర్మూలించవచ్చు.
అన్ని గృహసంబంధ ఉపరితలాల నుండి, పెంపుడుజంతువుల వెండ్రుకలు జాగ్రత్తగా తొలగించాలి, మరియు ఇది మరిన్ని సార్లు చేసినపుడు, వాక్యూం క్లీనర్ సంచీ (మరియు తరచూ వాక్యూం క్లీనర్ కూడా) విడిచిపెట్టాలి. అన్ని వెంట్రుకలనూ తొలగించడం ముఖ్యం, ఎందుకంటే ఉపరితలాలకు తగులుకున్న వెంట్రుకలపై బీజాణువులు 12 నెలలు లేదా సుమారు రెండేళ్ళు జీవించి ఉండవచ్చు.