కానూన్
"కానూన్" (హిందీ: कानून, ఉర్దూ: کانون) (శీర్షిక అనువాదం: చట్టం) 1960ల నాటి భారతీయ హిందీ చిత్రం. దీనికి బి. ఆర్. చోప్రా దర్శకత్వం వహించారు. ఈ చిత్ర నటులు రాజేంద్ర కుమార్, నందా, అశోక్ కుమార్, మెహమూద్, శశికళ, జీవన్ మరియు ఓం ప్రకాష్. ఈ చిత్రం ఆసక్తికరమైన కథ ద్వారా, మరణ శిక్షకు వ్యతిరేకంగా ఒక కేసును ప్రదర్సిస్తుంది, కేసులో సాక్షి నిజాయతీపరుడు కాడని, సందర్భానుసారం వారు చెప్పే తప్పుడు సాక్ష్యం వల్ల ఒకరు తప్పుగా ఉరి తీయబడవచ్చని ఇది వాదిస్తుంది.
ఈ చిత్రం ఒక హత్యకేసుకు సంబంధించిన న్యాయస్థాన డ్రామాగా నడుస్తుంది, దీంట్లో న్యాయమూర్తికి కాబోయే అల్లుడు (రాజేంద్రకుమార్) ఒక హత్యకేసులో డిఫెన్స్ లాయర్‌గా ఉంటూ తన మామగారినే అనుమానిస్తుంటాడు. ఈ సినిమా పాటలు లేని భారతీయ ప్రప్రథమ టాకీ చిత్రం .
కాళిదాస్ (జీవన్‌)ని గణపత్ అనే వ్యక్తిని హత్య చేసినందుకు గాను న్యాయస్థానం ముందు హాజరు పరుస్తారు. అతడు నేరం చేశానని ఒప్పుకున్నాడు కాని, అదే వ్యక్తిని హత్య చేసినందుకు గాను తాను ఇప్పటికే శిక్ష అనుభవించాను కాబట్టి తనకు కోర్టు ఎలాంటి హానీ చేయదని భావిస్తున్నట్లు చెప్పాడు. ఉద్వేగంతో కదిలిపోయిన కాళిదాస్ కుప్పగూలిపోయి మరణించక ముందు న్యాయమూర్తి బద్రీప్రసాద్ (అశోక్ కుమార్‌)ని అడుగుతాడు. తనకు ఎన్నడూ వెనక్కురాని దాన్ని ఒక అమాయకుడికి ఇవ్వకుండా చేసే హక్కును చట్టానికి ఎవరిచ్చారంటూ ప్రశ్నిస్తాడు.
దిగ్భ్రాంతి కలిగించిన ఈ ఘటన ప్రత్రికలకు చేరి, నగరంలో తీవ్ర చర్చలకు దారితీసింది. ఇద్దరు న్యాయమూర్తులు మిస్టర్ ఝా మరియు మిస్టర్ సవాల్కర్ (ఇఫ్తికార్ అతిథి పాత్రలో కనిపిస్తారు) బద్రీ ప్రసాద్, మరణశిక్ష ఎన్నటికీ వేయని న్యాయమూర్తిగా సుప్రసిద్ధుడు, ఇతడు ఝాతో మిత్రపూర్వకంగా వాదిస్తాడు, హంతకుడు శిక్ష పడకుండా తప్పించుకునే అవకాశం ఉందనే దానిపై ఇద్దరిమధ్యా పందెం జరుగుతుంది.
ఈలోపున, బద్రీ ప్రసాద్ కూతురు మీనా (నందా) మరియు కైలాష్ ఖన్నా (రాజేంద్ర కుమార్) మధ్య ప్రేమ చిగురిస్తుంది, ఇతడు న్యాయవాదుల్లో ఉదయతారలలో ఒకరు మరియు బద్రీ ప్రసాద్ మద్దతు కూడా ఇతడిని ఉంటుంది. ఈ యువ జంట ఒక బ్యాలెట్‌ను సందర్శించడం సాధారణంగా జరిగిపోతుంది కాని అశోకు కుమార్ అక్కడ అనుకోకుండా తారసపడతాడు, ఇతడు ఒక ప్రైవేట్ గదిలో అపరిచిత మహిళ (శశికళ)తో ప్రేమకలాపం సాగిస్తుండటాన్ని చూస్తాడు. అయితే హత్యచేయబడిన గణపత్ ఆమె భర్తే. తన మొదటి భర్త (గణపత్) జీవిత కాలంలోనే ఈమె ఒక సంపన్నుడిని పెళ్లాడింది, అతడి ఆస్తికి కూడా వారసురాలైంది. ఇది చట్టవిరుద్ధమైన వివాహం, ధనిరామ్ ఆమెను బ్లాక్ మెయిల్ చేస్తుంటాడు, ఎందుకంటే ఈ సమాచారాన్ని తెలిసిన వ్యక్తి ఇతడే మరి.
బద్రీ ప్రసాద్ కుమారుడు విజయ్ (మెహమూద్) స్థానిక వడ్డీ వ్యాపారి ధనిరామ్ (ఓం ప్రకాష్‌)కి భారీగా అప్పుపడి ఉంటాడు. ఈ వ్యాపారి తెల్ల కాగితంపై విజయ్ సంతకాన్ని చేయించుకుని ఉంటాడు, అతడి మొత్తం ఆస్తిని స్వాధీనిపర్చుకుంటానని వ్యాపారి బెదిరిస్తుంటాడు. తన సవతి తండ్రికి నిజం చెప్పాలంటే భయపడిన విజయ్, ఆ వడ్డీ వ్యాపారితో తన తరపున మాట్లాడవలసిందిగా కైలాష్‌ని అభ్యర్థిస్తాడు. మొదట్లో వ్యతిరేకించినప్పటికీ, కైలాష్ ఇందుకు అంగీకరించాడు.
వడ్డీవ్యాపారితో మాట్లాడేందుకు కైలాష్ అతడి ఇంటికి వెళ్లాడు. బద్రీనాద్ లాంటి రూపం కలగిన వ్యక్తి రాకతో వారి మధ్య మాటలకు అంతరాయం కలిగింది (వడ్డీవ్యాపారిని వాస్తవంగా చంపిన వ్యక్తి ఇతడే). ధనిరామ్‌తో తాను మాట్లాడుతున్నట్లు కనబడటం కైలాష్‌కి ఇష్టంలేదు దీంతో అతడు పక్కగదిలో దాక్కున్నాడు, తాను అక్కడికి వచ్చినట్లు న్యాయమూర్తికి చెప్పవద్దని ధనిరామ్‌కి అతడు సూచించాడు.
అనుకోకుండా వచ్చిన అతిథిని ధనిరామ్ అప్పటికే తెరిచి ఉన్న తలుపు గుండా ఆహ్వానించాడు. అనుకోని సందర్శకుడు (అశోక్ కుమార్) తన అతిథేయిని పొడిచి చంపటాన్ని కైలాష్ లోపలి గదినుంచి భయంతో గమనించాడు. ఏం చేయాలో అతనికి అర్థం కాక అతడు అక్కడినుంచి వెళ్లిపోయాడు. దురదృష్టవశాత్తూ చిన్న దొంగ కాలియా (నానా పాల్సికార్) దొంగతనం చేయాలని అక్కడికి వచ్చాడు, అయితే హత్య జరిగిన స్థలం వద్దకు రాగానే అతడిని పట్టుకుని బద్రి ప్రసాద్ న్యాయస్థానంలో హాజరుపర్చారు. సబ్ ఇన్‌స్పెక్టర్ దాస్ (జగదీష్ రాజ్) హవల్దార్ రామ్ సింగ్ ఇతడిని పట్టుకున్నట్లు చూపించారు. కాలియా చేతులు పూర్తిగా రక్తంతో తడిసిపోయి కనిపించాయి.
తన బోధకుడు మరియు అదేసమయంలో తన కాబోయే మామయ్య పట్ల విశ్వాసానికి మరియు ఒక అమాయక వ్యక్తిని ఉరితీస్తుండటంలో తాను చేస్తున్న నైతిక నేరానికి మధ్య నలిగిపోతూ, కైలాష్ నిందితుడిని కాపాడాలని నిశ్చయించుకున్నాడు, కాని అదే సమయంలో ఈ బాధాకరమైన నిజాన్ని బహిరంగపర్చకుండా ఉండిపోయాడు. చివరకు జరిగిందేమేటంటే అనూహ్యమైన ముగింపుతో కూడిన ఉద్రిక్తభరితమైన సైకలాజికల్ థ్రిల్లర్.
ఈ హత్యకు సంబంధించి పొరెన్సిక్ పరిశీలనలో ఆసక్తికరమైన వివరాలు తెలిశాయి. బద్రీనాథ్‌లా కనిపించి హత్య చేసిన వ్యక్తి ముందు వాకిలి గుండా వచ్చి, ధనిరామ్‌ను పొత్తికడుపులో పొడిచి, బల్బును స్విచ్ఛాఫ్ చేసి అదే తలుపు గుండా వెళ్లిపోయాడు.
ఆ తర్వాత చిల్లర దొంగ కాలియా, గొట్టం ద్వారా ఎక్కివచ్చి తర్వాత తెరిచి ఉన్న కిటికీ ద్వారా ధనిరామ్ ఇంటిలో తొలి అంతస్తులో అడుగుపెట్టాడు. దీపాలు ఆర్పివేయబడి ఉన్నాయి. కింద పడిన పాలలో అడుగు పడి అతడు జారిపడ్డాడు. పాల గ్లాసుపైకి నల్లపిల్లి దుమకడంతో పాలు ఒలికిపోయాయి, (హత్య తరువాత, కైలాష్ ఖన్నా పక్కనున్న గది నుంచి బయటకు వస్తూ, ఏం జరుగిందని చూస్తున్నప్పుడు పిల్లి పరుగెత్తడం కనిపించింది. నిజానికి ఆ స్థలం నుంచి పరిగెత్తి పోయేలా కైలాష్‌ని అదే అప్రమత్తం చేసింది).
పబ్లిక్ ప్రాసిక్యూటర్ కైలాష్ ఖన్నా, ధనిరామ్ ఇంటికి జూన్ 30న సరిగ్గా రాత్రి 11 గంటలకు వచ్చాడు. ఇది రెండు అంశాలతో రుజువయింది (i) ధనిరామ్ ఇంటినుంచి నేరారోపణ పత్రాన్ని సేకరించి తీసుకురమ్మని మీనా, కైలాష్‌ని అడిగినప్పడు, కైలాష్ తాను ఆ రోజు బార్ అసోసియేషన్ విందుకు హాజరు కావలసి ఉందని ఆమెతో చెప్పాడు. కాబట్టి రాత్రి 10.30 గంటలకు ముందు లేదా 11 గంటలకు తనకు ఖాళీ ఉండదని చెప్పాడు. తర్వాత అతడు ధనిరామ్ ఇంటివైపు నడుస్తున్నప్పడు, నేపథ్యంలో ఒక గడియారం గంట కొడుతున్నట్లు వినిపించింది. కైలాష్, ధనిరామ్ ఇంటికి నడచి వెళుతూ, తలుపు తెరిచినప్పుడు, గడియారం గంట 11 సార్లు కొట్టుకున్నట్లు ఎవరైనా సులువుగా గమనించవచ్చు, (తర్వాత గంట కొట్టడం ఆగిపోయింది). కాబట్టి ఘటన 11 గంటలకు మొదలైంది.
పోలీస్ సర్జన్ (ఫొరెన్సిక్ నిపుణుడి) నివేదిక ప్రకారం ధనిరామ్ 11.30 నిమిషాలకు మరియు అర్ధరాత్రి 12 గంటలకు (30వ తేదీ రాత్రి) మధ్యన చనిపోయినట్లు తెలుపుతోంది.
జూలై 1న 00.08 గంటలకు వడివడిగా గొట్టం పట్టుకుని కిందికి దిగుతున్నప్పుడు కాలియా పట్టుబడ్డాడు.
! నిజంగానే నేర స్థలంలో రెండు విభిన్న విషయాలు ఉంటున్నాయి, లైట్లు ఆపివేసి ఉన్నాయి కాబట్టి ఇంటి యజమాని నిద్రపోతున్నాడు. మరోవైపు ముందువాకిలి తెరిచి ఉన్నది, అంటే ఇంటి యజమాని మేల్కొని ఉన్నాడు. వాస్తవంగా, విజయ్ (మెహమూద్) రాసిన సంతకం పెట్టిన తెల్లకాగితాన్ని తెచ్చుకోవడానికి కైలాష్ ఖన్నా అచడి ఇంట్లోకి వెళ్లినప్పుడు ధనిరామ్ ఇంటి తలుపును తెరిచాడు (తర్వాత అది మూసివేయబడలేదు) కైలాష్ ఖన్నా ధనిరామ్ ఇంటి తలుపు తట్టినప్పుడు, ధనిరామ్ గ్లాసులో పాలు పోసుకుని తాగుతున్నట్లు కనబడింది (అయితే అతడు ఆ పాలను తాగనేలేదు, ఈ గ్లాసులోని పాలే తర్వాత బహుశా ఎలుక వల్ల ఒలికిపోయాయి. వీటిమీదే కాలియా కాలిముద్రలు పడ్డాయి. అతడు తలుపును తెరిచినప్పుడు, అటువంటి గౌరవనీయ అతిథికి కృతజ్ఞతాపూర్వకంగా, కైలాష్‌కి ఒక గ్లాసు షర్బత్‌ని అందించాడు. వారి సంభాషణ మధ్యలో కైలాష్ కిటికీ గుండా వెలుపలికి చూసి, బద్రీనాథ్ (వాస్తవానికి బద్రీనాథ్‌‍ని పోలిన వ్యక్తి) తలుపువేపు రావడం చూశాడు. ధనిరామ్‌తో కలిసి తాను ఉండటం ఇతరులకు తెలియడం కైలాష్‌కి ఇష్టంలేదు, అందుకే, అతడు పక్కగదిలోకి వెళ్లి దాక్కున్నాడు. బద్రీనాథ్‌ని పోలిన వ్యక్తిని ధనిరామ్ సాదరంగా అప్పటికే తెరిచి ఉన్న తలుపు గుండా ఆహ్వానించాడు (కైలాష్ లోపలకి ప్రవేశించిన తర్వాత అతడు ఆ తలుపును అస్సలు మూయలేదు). ఒక్కమాట కూడా మాట్లాడకుండా, కొత్తగా వచ్చిన ఆ వ్యక్తి ధనిరామ్‌ పొత్తికడుపుపై పొడిచాడు, తర్వాత లైట్లు ఆఫ్ చేసి తలుపులు మూయకుండానే వెళ్లిపోయాడు. కైలాష్ దీన్నంతా పక్క గది నుంచి చూస్తుండిపోయాడు. తర్వాత అతడు కూడా తలుపు మూయకుండానే, ఇంటినుంచి బయటకు జారుకున్నాడు. ఇది నేరస్థలాన్ని రెండు విభిన్న పరిస్థితులలోకి నెట్టింది - బల్పు ఆపివేసి ఉండటం, తలుపు తెరిచి ఉండటం. ఈ విభిన్న పరిస్థితిని ప్రాసిక్యూషన్ ఎన్నడూ సంతృప్తికరంగా వివరించలేదు. అది ఉత్తమంగా చెబుతున్నదేమిటంటే, కాలియా పైపు ఎక్కి పైకి వచ్చినప్పుడు తలుపు, లైట్లు రెండూ తెరుచుకుని ఉన్నాయనే. కాలియా, ధనిరామ్‌ని చంపి తర్వాత లైట్లు ఆర్పివేశాడు. అయితే కైలాష్ సరిగ్గానే ఈ విషయాన్ని ఎత్తి చూపాడు, కాలియా నిజంగానే లైట్లు ఆర్పివేసి ఉంటే, స్విచ్ బోర్డ్‌కి రక్తం అంటుకుని ఉండేది (ఎందుకంటే కాలియా పట్టుబడినప్పుడు అతడి చేతులకు పూర్తిగా రక్తం అంటుకుని ఉండింది). అయితే స్విచ్ బోర్డులో ఎలాంటి రక్తపు మరకా కనిపించలేదు. ఇది ప్రాసిక్యూషన్ కథను లోతుగా పరిశీలించడానికి కైలాష్‌కి అవకాశం కల్పించింది. న్యాయస్థానంలో హాజరైన వ్యక్తులు కైలాష్ హేతుపూర్వక వాదనను ప్రశంసించారు.
కైలాష్ ఖన్నా నేతృత్వంలో డిఫెన్స్ వాదన పలు తీవ్రలోపాలను కలిగి ఉంది, అయితే ఈ లోపాలను ప్రాసిక్యూషన్ పక్షం నుంచి న్యాయస్థానం ముందుకు ఎన్నడూ సమర్పించబడలేదు. వాటిలో కొన్ని: