మూత్ర పిండ వైఫల్యం
మూత్ర పిండ వైఫల్యం (అధికారికంగా, మూత్ర పిండ చాలమి గా పిలుస్తారు) అనేది మూత్ర పిండాలు తగిన స్థాయిలో రక్తం నుండి విష పదార్థాలు మరియు వ్యర్థ పదార్ధాలను వడపోయడంలో విఫలమైనప్పుడు ఆ వైద్య పరిస్థితిని వివరిస్తుంది. ఇది రెండు దశల్లో తీవ్రస్థాయి (తీవ్ర మూత్రపిండ గాయం) మరియు దీర్ఘస్థాయి (దీర్ఘ మూత్రపిండ వ్యాధి) ; పలు ఇతర వ్యాధులు లేదా ఆరోగ్య సమస్యలు మూత్రపిండ వైఫల్యం సంభవించడానికి కారణం కావచ్చు.
మూత్రపిండ వైఫల్యం అనేది గ్లోమెరులార్ వడపోత స్థాయిలో క్షీణతను వివరిస్తుంది. జీవరసాయన శాస్త్రం ప్రకారం, మూత్రపిండ వైఫల్యం అనేది సాధారణంగా ఒక పెరిగిన రక్తరసి క్రియేటినైన్ స్థాయిచే గుర్తించబడుతుంది. మూత్రపిండ వైఫల్యంలో తరచూ సమస్యలు సంభవిస్తాయి, వీటిలో శరీరంలో అసాధారణ ద్రవ స్థాయిలు, కలతపెట్టే ఆమ్ల స్థాయిలు, పోటాషియం, కాల్షియం, పాస్ఫేట్ మరియు (దీర్ఘకాల వ్యాధి సందర్భంలో) అనేమియాల అసాధారణ స్థాయిలు నమోదు అవుతాయి. సంభవించిన కారణంపై ఆధారపడి, హెమాటురియా (మూత్రం ద్వారా రక్తాన్ని నష్టపోవడం) మరియు ప్రోటీనురియా (మూత్రం ద్వారా ప్రోటీన్‌ను కోల్పోవడం) సంభవించవచ్చు. దీర్ఘ కాల మూత్రపిండ సమస్యలు కార్డియోవాస్క్యూలర్ వ్యాధి వంటి ఇతర వ్యాధుల ఉత్పతనాలకు దారి తీయవచ్చు.
మూత్రపిండ క్రియాలోపాన్ని రెండు వర్గాలుగా విభజించవచ్చు: తీవ్ర మూత్రపిండ గాయం లేదా దీర్ఘకాల మూత్రపిండ వ్యాధి. మూత్రపిండ వైఫల్యం రకాన్ని రక్తరసి క్రియోటినైన్‌లో ధోరణిచే గుర్తించబడుతుంది. తీవ్ర మూత్రపిండ గాయం మరియు దీర్ఘకాల మూత్రపిండ వ్యాధుల మధ్య వ్యత్యాసం గుర్తించడానికి సహాయపడే ఇతర కారకాల్లో అనేమియా మరియు ఆల్ట్రాసౌండ్‌లో మూత్రపిండ పరిమాణాలు ఉన్నాయి. దీర్ఘకాల మూత్రపిండ వ్యాధి సాధారణంగా అనేమియా మరియు చిన్న మూత్రపిండ పరిమాణానికి దారి తీస్తుంది.
గతంలో తీవ్ర మూత్రపిండ వైఫల్యం (ARF) గా పిలవబడిన తీవ్ర మూత్రపిండ గాయం (AKI) అంటే మూత్రపిండ చర్య త్వరగా క్షీణించడాన్ని చెప్పవచ్చు, సాధారణంగా ఆలిగురియా (మూత్ర ఉత్పత్తిలో క్షీణత, వయోజనుల్లో రోజుకు 400 mL కంటే తక్కువగా మరియు పిల్లల్లో 0.5 mL/kg/h కంటే తక్కువగా లేదా శిశువుల్లో 1 mL/kg/h కంటే తక్కువగా ఉంటుంది) ; శరీర నీరు మరియు శరీర ఆమ్లాల అశాంతి మరియు ఎలక్ట్రోలేట్ అస్తవ్యస్తతల ద్వారా గుర్తించబడుతుంది. AKI పలు కారణాల వలన సంభవించవచ్చు, సాధారణంగా "మూత్రపిండం ముందు", "అంతర్గత" మరియు "మూత్రపిండ వెనుక" వలె వర్గీకరించబడుతుంది. ఉపశమనం కోసం ప్రాథమిక కారణాన్ని గుర్తించాలి మరియు దానిని అడ్డుకోవడానికి చికిత్సను అందించాలి మరియు ఈ ప్రాథమిక కారణాలను కనుగొనేందుకు అవసరమయ్యే సమయ విరామాలను పూరించడానికి రక్తశుద్ధి అవసరం కావచ్చు.
దీర్ఘకాల మూత్రపిండ వ్యాధి (CKD) నెమ్మిదిగా పెరుగుతుంది మరియు ప్రారంభంలో కొన్ని సూచనలు కనిపించవచ్చు. CKD అనేది శాశ్వత తీవ్ర వ్యాధి యొక్క దీర్ఘకాల పర్యవసానంగా లేదా ఒక వ్యాధి అభివృద్ధిలో భాగం కావచ్చు.
తీవ్ర మూత్రపిండ గాయాలు దీర్ఘకాల మూత్రపిండ వ్యాధికి ప్రధాన కారణాలు కావచ్చు, ఈ పరిస్థితిని తీవ్ర దీర్ఘకాల మూత్రపిండ వైఫల్యం (AoCRF) గా పిలుస్తారు. AoCRF యొక్క తీవ్ర భాగం ప్రకోపకం మరియు AKIతో చికిత్స యొక్క ప్రధాన లక్ష్యంగా రోగిని ఆధార మూత్రపిండ చర్యకు తీసుకుని రావాలి, సాధారణంగా రక్తరసి క్రియేటినైన్‌చే గణిస్తారు. AKI వలె, AoCRF అనేది ఒక వైద్యుడిచే రోగి పరీక్షించబడినట్లయితే మరియు పోలికకు ఎటువంటి ఆధార (అంటే గత) రక్త పరీక్షలు లభ్యతలో లేనట్లయితే, దీర్ఘకాల మూత్రపిండ వ్యాధితో పోల్చడం సాధ్యం కాదు.
లక్షణాలు వ్యక్తి ఆధారంగా వేర్వేరుగా ఉంటాయి. ప్రారంభ స్థాయిలో మూత్రపిండ వ్యాధిని కలిగి ఉన్న వ్యక్తులు వ్యాధిని పొందినట్లు లేదా సంభవిస్తున్న లక్షణాలను గుర్తించలేకపోవచ్చు. మూత్రపిండాలు సరిగ్గా వడపోయడంలో విఫలమైనట్లయితే, రక్తం మరియు శరీరంలో వ్యర్థ పదార్థాలు పేరుకుపోతాయి, ఈ పరిస్థితిని ఆజోటెమియా అని పిలుస్తారు. ఆజోటామియా యొక్క చాలా తక్కువ స్థాయిలు కొద్దిగా లక్షణాలను ప్రదర్శిస్తాయి. వ్యాధి పెరిగినట్లయితే, లక్షణాలు స్పష్టంగా తెలుస్తాయి (లోపం లక్షణాలను ప్రదర్శించగల స్థాయికి చేరుకున్నప్పుడు). గుర్తించగల లక్షణాలతో ఉన్న మూత్రపిండ క్రియాలోపాన్ని యురామియా అని పిలుస్తారు.
మూత్రపిండ వైఫల్యం యొక్క లక్షణాల్లో ఇవి ఉంటాయి:
వికారం
బరువు తగ్గడం
రాత్రి సమయాల్లో మూత్రం రావడం
నురుగుతో లేదా బుడుగలతో మూత్రం
ఎక్కువసార్లు మూత్రవిసర్జన లేదా కాంతిహీనమైన మూత్రంతో సాధారణంగా కంటే ఎక్కువ మొత్తంలో మూత్ర విసర్జన
తక్కువసార్లు మూత్ర విసర్జన లేదా ముదురు రంగు మూత్రంతో తక్కువ మొత్తాల్లో మూత్ర విసర్జన
మూత్రంలో రక్తం
మూత్ర విసర్జనలో ఒత్తిడి లేదా కష్టం
దురద
ఎముక నష్టం
కండరాల పగళ్లు (తక్కువ స్థాయి కాల్షియం కారణంగా సంభవిస్తుంది, ఇది హైపోకాల్సామియాకు కారణం కావచ్చు)
అసాధారణ గుండె చప్పళ్లు
కండరాల పక్షవాతం
కాళ్లు, చీలమండలు, పాదం, ముఖం మరియు/లేదా చేతులు పొంగడం
ఉపిరితిత్తుల్లో అధిక ఆమ్లాలు కారణంగా శ్వాసక్రియలో సమస్యలు (అనేమియా వలన కూడా సంభవించవచ్చు) 
వెనుక లేదా పక్క భాగంలో నొప్పి
అలిసిపోయినట్లు మరియు/లేదా నీరసంగా ఉండవచ్చు
స్మృతి సమస్యలు
దృష్టిసారించడంలో సమస్యలు
అస్వస్థత
తక్కువ రక్తపోటు
ఆకలి లేమి, నోటిలో చెడు రుచి
నిద్ర లేమి
చర్మం నల్లబడటం
తీవ్ర మూత్రపిండ వైఫల్యం సాధారణంగా మూత్రపిండాలకు రక్త సరఫరా ఆకస్మాత్తుగా ఆటంకపర్చబడినా లేదా మూత్రపిండాల్లో విష పదార్ధాలు అధికమైనప్పుడు సంభవిస్తుంది. తీవ్ర మూత్రపిండ క్రియాలోపానికి కారణాల్లో ప్రమాదాలు, గాయాలు లేదా అధిక మూత్రపిండాల యొక్క సమయంపాటు సాధారణ రక్త ప్రసారాన్ని నిలిపివేసే శస్త్రచికిత్సలు కారణంగా సంభవించవచ్చు. ఇటువంటి విధానాలకు గుండె మార్పిడి శస్త్రచికిత్సను చెప్పవచ్చు.
ప్రమాదకరంగా అధిక మందు వాడకం లేదా యాంటీబయోటిక్స్ లేదా కెమోథెరాపెయుటిక్స్ వంటి మందులను అధికంగా ఉపయోగించడం వలన కూడా తీవ్ర మూత్రపిండ వైఫల్యం సంభవించవచ్చు. అయితే దీర్ఘకాల మూత్రపిండ వ్యాధిలో వలె కాకుండా, మూత్రపిండాలను తరచూ తీవ్ర వైఫల్యం నుండి పునరుద్ధరించవచ్చు, దీనితో రోగి ఒక సాధారణ జీవితాన్ని గడపగలరు. తీవ్ర వైఫల్యంతో బాధపడుతున్న వ్యక్తులకు వారి మూత్రపిండాలు పునరుద్ధరించబడే వరకు మద్దతు ఇచ్చే చికిత్స అవసరమవుతుంది మరియు వారు మరిన్ని మూత్రపిండ క్రియాలోప వ్యాధులకు గురయ్యే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంటుంది.
CKDకు పలు కారణాలు ఉన్నాయి. సర్వసాధారణ కారణంగా మధుమేహాన్ని చెప్పవచ్చు. రెండవ సర్వసాధారణ కారణంగా దీర్ఘకాల, అనియంత్ర రక్తపోటు లేదా అధిక రక్త పీడనాన్ని చెప్పవచ్చు. పాలీసెస్టిక్ మూత్రపిండ వ్యాధి అనేది CKD సంభవించడానికి మరొక తెలిసిన కారణంగా చెప్పవచ్చు. పాలీసెస్టిక్ మూత్రపిండ వ్యాధి బారినపడిన ఎక్కువమంది వ్యక్తుల కుటుంబంలో వ్యాధి సోకిన వారు ఉంటారు. అలాగే ఇతర జన్యుపరమైన అనారోగ్యం కూడా మూత్రపిండాల చర్యను ప్రభావితం చేస్తుంది.
ఆస్ప్రిన్, ఐబుప్రోఫెన్, కోడైన్ మరియు యాస్టామినోఫెన్ వంటి సాధారణ మందులను ఎక్కువగా ఉపయోగించడం వలన కూడా దీర్ఘకాల మూత్రపిండ వ్యాధి సంభవించవచ్చు.
"APOL1" జన్యువు ఆఫ్రికా మూలాల్లోని వ్యక్తుల్లో మధుమేహేతర మూత్రపిండ వైఫల్యం యొక్క పరిధికి ఒక ప్రముఖ జన్యుపరమైన ప్రమాదంగా ప్రతిపాదించబడింది, వీటిలో HIV సంబంధిత నెఫ్రోపతీ (HIVAN), ప్రాథమికంగా నాన్‌మోనోజెనిక్ రూపాల ఫోకల్ సెగ్మెంటల్ గ్లోమెరులోస్కోలెరోసిస్ ఉన్నాయి మరియు దీర్ఘకాల మూత్రపిండ వ్యాధికి సంబంధిత రక్తపోటు ఇతర రోగోత్పత్తికి కారణంకాదు. APOL1లో రెండు పాశ్చాత్య ఆఫ్రికన్ వైవిధ్యాలు ఆఫ్రికన్ అమెరికన్లు మరియు హిస్పానిక్ అమెరికన్‌ల్లో ఆఖరి స్థాయి మూత్రపిండ వ్యాధికి సంబంధాన్ని కలిగినట్లు తెలిసింది.తీవ్ర మూత్రపిండ క్రియాలోపాన్ని ఐదు దశల్లో గుర్తిస్తారు, వీటిని ఒక రోగి యొక్క GFR లేదా గ్లోమెరులర్ వడపోత స్థాయిని ఉపయోగించి లెక్కిస్తారు. CKD దశ 1లో మూత్రపిండ చర్య కొంచెం తగ్గుతుంది, కొన్ని బాహాటమైన లక్షణాలు కలిగి ఉంటుంది. 2 మరియు 3 దశల్లో వారి మూత్రపిండ సరిగా పనిచేయకపోవడాన్ని తగ్గించడానికి మరియు చికిత్స కోసం వారి వైద్య ప్రదాతల నుండి అధిక స్థాయిలో మద్దతు ఉండాలి. 4 మరియు 5 దశల్లో ఉన్న రోగులకు సాధారణంగా జీవించడానికి సక్రియమైన చికిత్స కోసం రోగిని సిద్ధం చేయవల్సిన అవసరం ఉంది. CKD దశ 5 అనేది ఒక తీవ్రమైన అనారోగ్యంగా భావిస్తారు మరియు మూత్రపిండ భర్తీ చికిత్స (రక్తశుద్ధి) లేదా మూత్రపిండ మార్పిడి వంటి సాధ్యమైనదానిని ఉపయోగించాలి.ఒక సాధారణ GFR లింగం, వయస్సు, శరీర పరిమాణం మరియు స్వజాతీయతలతో సహా పలు కారకాల ప్రకారం వేర్వేరుగా ఉంటుంది. మూత్రపిండ నిపుణులు గ్లిమెరులర్ వడపోత స్థాయిని (GFR) ఉత్తమ మూత్రపిండ చర్య సంపూర్ణ సూచికగా భావిస్తారు. ది నేషనల్ కిడ్నీ ఫౌండేషన్ వారిగ్లోమెరులర్ వడపోత స్థాయిని తెలుసుకోవాలని ఆసక్తి కలిగిన వారి కోసం ఆన్-లైన్ GFR కాలిక్యులేటర్‌ను ఉపయోగించడానికి ఒక సులభమైన మార్గాన్ని అందిస్తున్నారు. (ఒక రక్తరసి క్రియేటినైన్ స్థాయి, ఒక సాధారణ రక్త పరీక్ష ఈ కాలిక్యులేటర్‌ను ఉపయోగించడానికి అవసరమవుతాయి).
ఆధునిక వైద్యం అభివృద్ధి చెందడానికి ముందు, మూత్రపిండ వైఫల్యం తరచూ యురెమిక్ విష ప్రభావంగా సూచించేవారు. యురెమియా అనేది మూత్రంతో రక్తం అపరిశుభ్రతను వివరించడానికి ఉపయోగించేవారు. 1847 ప్రారంభం నుండి, ఈ పదం క్షీణించిన మూత్ర విసర్జనను సూచించడానికి ఉపయోగిస్తున్నారు, ఇది మూత్రమార్గం గుండా పోవడానికి బదులుగా రక్తంతో మూత్రం కలిసిపోవడానికి కారణంగా భావించేవారు. యురెమియా పదాన్ని ప్రస్తుతం మూత్రపిండ క్రియాలోపానికి సంబంధించి కొద్దిగా వివరించడానికి ఉపయోగిస్తున్నారు.