రుద్రుడు
రుద్ర తెలుగు భాషలో రుద్రుడు ( ; దేవనాగరి: रुद्र) ఈయన గాలి లేదా గాలివాన, వేటతో సంబంధం కలిగిఉన్న ఋగ్వేద కాలపు దేవుడు.
ఈ పేరుని "ది రోరర్", లేదా "ది హౌవ్లర్"గా అనువదించవచ్చు.
రుద్రకి మారుపేరుగా "శివ" అనే సిద్ధాంతపదం ఉత్పత్తయ్యింది, "శివ" "దయ" అనే విశేషణం అలాగే మారుపేరు "ఘోరా" "భయానకం"ని కూడా ధ్వనించే ఋగ్వేదంలోని దేవుడికి సభ్యోక్తిగా వాడబడుతుంది. వేదిక-యుగపు తరువాతి కాలంలో మారుపేరు ఉపయోగం నిజ సిద్ధాంతపదాన్ని మించిపోయింది (సంస్కృత ఇతిహాసాలలో), "రుద్ర" అన్న పేరు శివ భగవానుడికి పర్యాయపదంగా తీసుకోబడి ఈ రెండు పేర్లు వినిమయంగా ఉపయోగించబడుతున్నాయి.
"రుద్ర" సిద్ధాంతపద చరిత్ర అనిశ్చితం. ఇది సాధారణంగా "ఏడుపు, కూత" అన్న అర్థం గల ధాతువు "రుద్-" నుంచి వచ్చింది. 
ఈ నిరుక్తం ప్రకారం రుద్ర అన్న పేరు "ది రోరర్"గా అనువదించబడింది. 
ప్రొ. పిస్చేల్ ప్రతిపాదించిన ప్రత్యామ్నాయ నిరుక్తం "రుద్ర" ("ఎరుపు, ఉజ్వలం") చివరి ధాతువు "రుద్-" "ఎరుపుగా" లేదా "ఎరుపైన" నుంచి ఉత్పత్తయ్యింది లేదా గ్రాస్మన్ ప్రకారం "మెరవడం" నుంచి వచ్చిందని సూచిస్తుంది. 
స్టెల్లా క్రమిష్ "రౌద్ర" విశేషణ రూపంతో సంబంధంకల భిన్న పదచరిత్రని గమనించింది, దీని అర్థం క్రూర, "రుద్ర" స్వభావంగల అని ఇది "రుద్ర" అన్న పేరుని "క్రూర" లేదా "ఉగ్ర దేవుడి"గా అనువదిస్తుంది. ఆర్.కే. శర్మ ఈ ప్రత్యామ్నాయ నిరుక్తాన్ని అనుసరించి తన శివ సహస్రనామపు పదపట్టికలో ఈపేరుని "భయానకం"గా అనువదించారు.
వ్యాఖ్యాత "రుద్ర" కి ఆరు సాధ్యమైన వ్యుత్పత్తులను సూచించారు. ఏమైనా వేరే సూచిక శయన పది వ్యుత్పత్తులను సూచించిందని వక్కాణించినది.
విశేషణం "శివం" "ప్రసన్నమైన" లేదా "దయ" అన్న భావంలో రుద్రకి RV 10.92.9 లో అనువర్తించబడింది. గవిన్ ఫ్లడ్ ప్రకారం "శివ" పేరుగా లేదా శీర్షికగా (సంస్కృతపు"" "దయగల/శుభప్రథమైనది") కేవలం వేదకాలపు చివర "కథా అరణ్యక" లో కనిపిస్తుంది, యాక్జేల్ మైకేల్ "రుద్ర" "శివ"గా మొదటిసారిగా "శ్వేతాశ్వతార ఉపనిషద్"లో పిలువబడ్డదని చెప్పాడు.
రుద్రని "విలుకాడు" అంటారు (సంస్కృతం:"" ) బాణం రుద్రుని ఆవశ్యక లక్షణం. ఈపేరు శివసహస్రనామలో కనిపిస్తుంది, ఆర్.కే.శర్మ తరువాతి భాషలలో ఇది శివుని పేరుగా తరచుగా ఉపయోగించబడిందని గమనించారు. ఈపదం "గాయమవ్వు" లేదా "చంపు" అన్న అర్థంగల సంస్కృత ధాతువు"-" నుండి ఉత్పత్తయ్యింది, శర్మ ఈ సాధారణ భావాన్ని అతని వివరణాత్మక అనువాదంలో పేరుకి "చీకటి శక్తులను చంపే మనిషి" అన్నట్లుగా ఉపయోగించారు. ఈ పేర్లు కూడా ("విల్లుమనిషి") మరియు ("విలుకాడు" అక్షరాలా "చేతులలో బాణాలతో ఉన్న వ్యక్తి") విలువిద్యని సూచించేవే.
మిగతా సందర్భాలలో "రుద్ర" అన్న పదానికి కేవలం "పదకొండు సంఖ్య" అన్న అర్థమే ఉంది.
"రుద్రాక్ష" అన్న పదం (సంస్కృతం:' ="రుద్ర" +' "కన్ను") లేదా "రుద్రుని కన్ను" రుద్రాక్ష చెట్టు ఫలానికి మరియు ఆ విత్తనాలనుంచి తయారుచేసే ప్రార్థన పూసల దండకి రెండింటికీ ఉపయోగిస్తారు.
రుద్ర గురించిన తొలిమాటలు ఋగ్వేదంలో లభిస్తాయి, ఇందులో పూర్తిగా మూడు శ్లోకాలు ఇతనికి అంకితమివ్వబడ్డాయి. ఋగ్వేదంలో మొత్తం రుద్రకి సంబంధించి డెబ్భయ్-ఐదు సూచనలు కనిపిస్తాయి. 
అందులో చెప్పిన విధంగా మొత్తం విశ్వంలో పదకొండు మంది (11) ఏకాదశ రుద్రులు ఉన్నారు. వారు:
ఈ 11 రుద్రుల యొక్క 11 మంది భార్యలు వీరు:-1 . ధీ దేవి, 2. ధ్రిత్తి దేవి, 3. ఉష్ణ (రసాల) దేవి, 4. ఉమా దేవి, 5. నీయుత్ దేవి, 5. సర్పి దేవి, 7. ఐలా దేవి, 8. అంబికా దేవి, 9. ఐరావతి దేవి, 10. సుధా దేవి మరియు 11. దీక్షా దేవి వరుసగా.
ఋగ్వేదంలో రుద్రుని పాత్ర భయానక దేవునిగా అతనిని "ఘోరా" ("భయానక"), లేదా ఉత్త "ఆశవు దేవం" ("ఆ దేవుడు") అన్న సూచననలలో చూపించడం కనిపిస్తుంది. 
అతను "భయంకర క్రూర జంతువువలె ఉగ్రత్వం కల" (RV 2.33.11). చక్రవర్తి రుద్ర అన్న భావనని ఈ క్రిందివిధంగా క్లుప్తీకరించాడు:
RV 1.114 రుద్రున్ని దయకోసం ప్రార్థించడం, ఇక్కడ ఇతను "సర్వశక్తి రుద్ర, జడతో ఉన్న దేవుడు"గా సూచించబడ్డాడు.
RV 7.46లో రుద్ర విల్లుతోను, వేగంగా వెళ్ళే బాణాలతోనూ విశదికరించబడ్డాడు. ఆర్.జి. భండార్కర్ చెప్పినట్లు ఈ శ్లోకం రుద్ర "స్వర్గానికి, భూమికి మధ్య తిరిగే తెలివైన బాణాలను" వదులుతాడు (RV 7.46.3), ఇది మెరుపుయొక్క నాశనపు శక్తిని సూచిస్తుంది.
రుద్ర వ్యాధులని కలిగించేవాడిగా నమ్మబడతాడు, ప్రజలు వాటినుంచి కోలుకున్నప్పుడు లేదా వాటినుంచి స్వేచ్ఛ పొందినపుడు అది కూడా రుద్రుని శక్తిగా కొలవబడుతుంది. పిల్లలని వ్యాధులతో భాధించవద్దని (RV 7.46.2) మరియు ఊర్లని రోగాలకి దూరంగా ఉంచమని (RV 1.114.1) అడగబడతాడు. అతనివద్ద నివారణోపాయాలు కలవని (RV 1.43.4), వైద్యులకే వైద్యుడని (RV 2.33.4), వేలకొద్దీ ఔషధాలనీ కలిగిఉన్నాడని (RV 7.46.3) చెప్పబడింది. ఇది శివుని ప్రత్యామ్నాయ పేరు వైద్యనాథ ని విశదీకరిస్తుంది (నివారణల దేవుడు).
RV 6.49.10 పాదం రుద్రని "విశ్వ పితగా" పిలుస్తుంది ("భువనాస్య పితరం" )
RV 2.33.9 పాదం రుద్రని "విశ్వపు యజమాని లేదా సార్వభౌమునిగా" పిలుస్తుంది ("ఈశానదాశ్య భువనాశ్య" )
రుద్ర శివ మరియు సమష్టి ("రుద్రులు") మరుత్ల పేరుకి రెండింటికీ ఉపయోగిస్తారు. గవిన్ ఫ్లడ్ మరుత్లను "గాలివాన దేవుళ్ళు"గా, వాతావరణంతో సంబంధం కలిగిఉన్నవారిగా చిత్రీకరించాడు. దేవుళ్ళ జట్టు సంఖ్యలో పదకొండుమందిని లేదా ముప్ఫై-మూడు మందిని కలిగిఉంటుంది. మరుత్ల సంఖ్య రెండు నుండి అరవై వరకు ఉంటుంది (RV 8.96.8.లో అరవైకి మూడు రెట్లు).
రుద్రులు కొన్నిసార్లు "రుద్రుని కొడుకులు"గా సూచించబడతారు. RV 2.33.1లో రుద్ర "మరుత్ల తండ్రి"గా సూచించబడతారు.
RV 7.40.5లో రుద్ర ఇతర దేవుళ్ళతో భాగంగా చెప్పబడతాడు. ఇక్కడ రుద్ర సూచికలు ఇవ్వబడ్డాయి, ఇతని పేరు అనేకమంది దేవుళ్ళలో ఒకటిగా ఈక్రింది విధంగా పిలువబడతున్నాయి:
ఈ"" విధి నాయకుడు, రాజ"మిత్ర" మరియు "ఆర్యమన్" నా క్రియలని సంరక్షిస్తాడు, "అదితి" ని ఎదిరించని దైవత్వం ఆదరంగా అమంత్రించబడుతుంది: అవి మనల్ని దుష్ట శక్తులనుంచి రక్షించుగాక.
నేను లాభాలని వర్షించే ఆ దైవత్వ' శాఖోపశాఖలని() నేను నైవేద్యాలతో ప్రసన్నం చేసుకుంటాను. "రుద్ర" అతని ప్రకృతి పటాటోపాన్ని మన మీద ప్రదర్శిస్తాడు. ఇవి' మన నివాసానికి ఆహారంతో విస్తారంగా (త్యాగ పూర్వక) వస్తాయి.
సంస్కృత పదం' "శాఖోపశాఖలు" లేదా "కొమ్మలు" అన్నదానికి ఒక పరిశోధక అభిప్రాయం మిగతా అందరు దేవతలు విష్ణువుకి శాఖలని, కానీ రాల్ఫ్ టి. హెచ్. గ్రిఫ్త్, లుడ్విగ్ "ఇది సంతృప్తికర అభిప్రాయాన్ని ఇవ్వటంలేదు" అని చెప్పడాన్ని చూపించి ఇతర అభిప్రాయాలూ, ధృక్కోణాలు ఈ అంశం వద్ద చెడిపోయాయని చెప్పాడు.
యజుర్వేదపు వివిధ శాఖలలో రుద్రాని పొగిడే కొన్ని చరణాలున్నాయి, అవి:("మైత్రాయనీ-సంహిత" 2.9.2, "కథక-సంహిత" 17.11, "తైత్తరీయ-సంహిత" 4.5.1, మరియు "వాజసనేయి-సంహిత" 16.1–14). ఈచరణాల భాగం తరువాత "శతరుద్రీయం", "నమకం" (ఎందుకంటే చాలా చరణాలు "నమః"తో ప్రారంభమయ్యాయి ['ప్రణామం']) లేదా కేవలం "రుద్రం"గా సూచించబడింది. ఈభాగాన్ని "అగ్నిచయన" తంతులో వల్లిస్తారు ("అగ్నిని పెంపొందించడం"), తరువాత ఇది రుద్రుని ప్రార్థనలో ప్రామాణిక అంశమయ్యింది.
ఈచరణాల్లో ఎన్నిక చేసినవాటిని ఇతరములతో వృద్ధి చేసి అథర్వవేదపు "పైప్పలాద-సంహిత"లో పొందుపరిచారు (PS 14.3—4). ఈ ఎంపిక చివర ఇంకా PS సంకలనాలతో "నీలారుద్రం"గా (లేదా "నీలారుద్ర ఉపనిషద్" ) విస్తృతంగా పంపిణీ అయ్యింది.
10వ సిక్కు గురువు గురు గోబింద్ సింగ్ తన పుస్తకం దసం గ్రంథ్ లో శివ భగవానుడియొక్క అవతారాన్ని వివరించారు, ఆ అధ్యాయం రుద్ర అవతారం అన్న పేరుతో ఉంది.