మూకాంబిక
మూకాంబిక దేవికి అంకితమయిన కొల్లూర్లోని మూకాంబిక దేవి ఆలయం (), భారత దేశములోని కర్నాటక మరియు కేరళ రాష్ట్ర ప్రజలకు అత్యంత ప్రాముఖ్యత కలిగిన ఆలయాలలో ఒకటి. మంగళూరుకు 147 కిమీ దూరములో సౌపర్ణిక నది ఒడ్డున మరియు పచ్చని కోడచాద్రి కొండల చుట్టూ ఉన్న ఈ ఆలయం ఏటా లక్షలాది యాత్రికులను ఆకర్షిస్తుంది. హిందువులు గౌరవించే ఋషి మరియు వేద పండితుడైన అది శంకరతో ఈ ఆలయానికి సంబంధం ఉండడంతో భక్తులకు ఈ ఆలయం ఎంతో ప్రముఖమైనది. సుమారు 1200 సంవత్సరాల క్రితం కొల్లూరులో మూకాంబిక దేవి ఆలయం ఒకటి నిర్మిచాలని అది శంకర అనుకుని విగ్రహాన్ని తనే స్వయంగా ప్రతిష్ఠించారట. మూకాంబిక దేవిని శక్తి, సరస్వతి మరియు మహాలక్ష్మి.స్వరూపముగా భావించడంతో, భక్తులకు మూకాంబిక దేవి పై అపార విశ్వాసం ఉంది. వాస్తవానికి కర్నాటక లోని 'ఏడు ముక్తి స్థల' యాత్రికా స్థలాలైన కొల్లూర్, ఉడుపి, సుబ్రహ్మణ్య, కుంబాషి, కోటేశ్వర, శంకరనారాయణ మరియు గోకర్ణ లలో మూకాంబిక దేవి ఆలయం ఒకటి.
మూకాంబికా దేవి ఆలయం కోడచాద్రి శిఖరం క్రింద ఉంటుంది. ఆ దేవత జ్యోతిర్-లింగ రూపంలో శివ మరియు శక్తి ఇద్దరినీ కలుపుకుని ఉంటుంది. శ్రీ చక్ర మీద ఉన్న ఆ దేవత యొక్క "పంచలోహ" మూర్తిని (ఐదు లోహాల మిశ్రమము) ఆది శంకరాచార్య ఆ ప్రాంతాన్ని దర్శించినప్పుడు ప్రతిష్ఠించారని అంటారు. దేవత యొక్క మొట్టమొదటి స్థానం కోడచాద్రి శిఖరం (3880') మీద ఉందని, సామాన్య ప్రజానీకానికి కొండ ఎక్కి వెళ్ళటం చాలా కష్టమవడంతో, శంకరాచార్య ఆ దేవాలయాన్ని కోలూర్ లో తిరిగి స్థాపించారని ప్రజలు నమ్ముతారు. ఇక్కడి పంచముఖ గణేశ యొక్క శిల్ప నిర్మాణం విశిష్టంగా ఉంటుంది.
కొల్లూర్ కర్నాటక లోని పరుశురామ క్షేత్ర యొక్క ఏడు ముక్తిస్థల పుణ్య క్షేత్రాలైన (కొల్లూర్), ఉడుపి, సుబ్రహ్మణ్య, కుంబాషి, కోటేశ్వర, శంకరనారాయణ, మరియు గోకర్ణలలో ఒకటిగా భావించబడుతుంది. .
కొల్లూర్ శ్రీ మూకాంబికా దేవాలయములోని ఇతర దేవతలు శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య, శ్రీ పార్థేశ్వర, శ్రీ పంచముఖ గణపతి, శ్రీ చంద్రమౌళీశ్వర, శ్రీ ప్రాణలింగేశ్వర, శ్రీ నంజుండేశ్వర, శ్రీ ఆంజనేయ, శ్రీ వెంకటరమణ, శ్రీ తులసి గోపాలకృష్ణలు.
నవంబరులో జరిగే నవరాత్రి ఉత్సవాలలో, ఆ దేవాలయం భక్తులతో నిండిపోయి ఉంటుంది. ఇక్కడ జన్మాష్టమి లేదా కృష్ణ జయంతి కూడా ఒక ప్రముఖ పండుగే. స్వయం భూలింగ ఈ రోజునే కనిపించిందని నమ్ముతారు.
నవరాత్రి పండుగలో ఆఖరి రోజున సరస్వతీ మంటపంలో విద్యారంభ లేక చిన్న పిల్లలకు వారి మాతృభాషలో అక్షరాలు నేర్పడం ప్రారంభించడం జరుగుతుంది. అయినా కూడా దేవాలయంలో, మరేదైనా వీలుపడిన రోజున కూడా విద్యారంభ జరుపుకోవచ్చు. భక్తులకు ప్రతి రోజు మధ్యాహ్నము మరియు సాయంత్రము ఉచితంగా అన్నదానం చేయడం జరుగుతుంది.
కొల్లూర్ మూకాంబిక మెటల్ రోడ్డు ద్వారా చేరుకునే వీలు కలిగి ఉండి, మంగుళూరు, ఉడుపి, మరియు కుందాపూర్ నుండి నేరు బస్సులు ఉన్నాయి. కొంకణ్ రైల్వే దారిలోని కుండాపూర్ లేక మూకాంబికా రోడ్డు ( బైన్డూర్) లు అత్యంత చేరువలో ఉన్న రైల్వే స్టేషన్లు.
కొల్లోర్ లో అనేక లాడ్జింగ్లు ఉన్నాయి. దేవాలయ దేవస్వాం సౌపర్ణిక అనే ఒక వసతిగృహాన్ని నిర్వహిస్తుంది. శ్రీ లలితాంబికా వసతిగృహం, మాతా ఛత్రం వసతి గృహం, గోయంకా వసతి గృహం మొదలగునవి కూడా అందుబాటులో ఉన్నాయి. మొత్తం మీద ఈ సదుపాయాలతో దాదాపుగా 400 గదులు ఉన్నాయి. గది అద్దెలు సామాన్య భక్తులకు అందుబాటులోనే ఉంటాయి. ఒంటరి సందర్శకులకు బస్సు స్టాండు సముదాయము యొక్క ఆవరణలోనే ఒక డార్మిటరీ ఉంది. మరొక సదుపాయం అయిన అతిథి మందిర రామకృష్ణ యోగాశ్రమంచే నిర్వహించబడుతుంది.
పురాణాల ప్రకారం, కోల మహర్షి ఇక్కడ తపస్సు చేస్తుండగా, శివ భగవానుని మెప్పించి, వరం పొందడానికి తపస్సు చేసుకునే ఒక రాక్షసుడి వలన ఆయన మనోవిచలితులయ్యారు. ఆ రాక్షసుడు తన దుష్ట కోరిక నేరవేర్చుకోకుండా ఉండడానికి, ఆది శక్తి అతనిని మూగవానిగా (మూక) చేయగా, దేవుడు ప్రత్యక్షమైనప్పుడు అతడు ఏమీ అడగలేకపోయాడు. దానితో అతను కోపధారి అయి, కోల మహర్షిని వేధించగా, ఆయన ఆది శక్తిని రక్షించమని వేడుకున్నారు. మూకాసురుని సంహరించిన ఆది శక్తిని దేవతలదరూ మూకాంబికగా స్తుతించారు. కోల మహర్షి యొక్క పూజ వద్ద దైవ మాత మిగిలిన అందరు దేవతలతో సహా ఉండిపోయి, భక్తులతో అచిరకాలము పూజింపబడుతుంది..
శ్రీ ఆది శంకరాచార్యకు శ్రీ మూకాంబికా దేవి కలలో కనిపించగా, ఆయన ఈ దేవత విగ్రహాన్ని ఇక్కడ ప్రతిష్ఠించారని నమ్ముతారు.ఆ కథ ఇలా నడుస్తుంది. ఆది శంకర కుడజాద్రి కొండలలో ధ్యానం చేస్తున్నపుడు, దేవి ఆయన ఎదుట ప్రత్యక్షమై కోరిక అడగమని చెప్పింది. ఆయన దేవిని కేరళలోని ఒక ప్రాంతంలో తాను పూజ చేసుకునేందుకు వీలుగా ప్రతిష్ఠించాలనే తన కోరికను తెలిపారు.దేవి దానికి అంగీకరించి, శంకరను తాను వెంబడిస్థానాని అయన తన గమ్యం చేరే వరకు తిరిగి చూడరాదని ఒక పోటీ పెట్టింది.కాని శంకరను పరీక్షించడానికి, దేవి కావాలనే ఒక చోట ఆగింది. దేవి యొక్క గజ్జల శబ్దం వినబడకపోవడంతో, శంకర హటాత్తుగా తిరిగి చూశాడు. వెంటనే దేవి శంకరను వెంబడించడం ఆపేసి తను ఎలా కనిపిస్తున్నానో అలాగే తన విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠ చేయమని అడిగింది. గోకర్ణ నుండి కన్యాకుమారి వరకు విస్తరించి ఉన్న పూర్వపు కేరళలో కూడా కొల్లూర్ భాగంగా ఉండేది.
ఈ కేరళ మూలం గురించి కథనాలు ఉన్నాయి. పరాక్రమవంతుడైన ఋషి అయిన పరుశురామ చేత కేరళ సృష్టించబడిందనేది ఒక కథనం. మహావిష్ణు అవతారమైన పరుశురామ తన యుద్ధ గొడ్డలిని సముద్రములో విసిరేశాడని బ్రాహ్మణ కథనం చెపుతుంది. ఫలితంగా కేరళ భూమి నీళ్ళనుండి బయటకు వచ్చింది.[5]
ఆయన విష్ణువు యొక్క పది అవతారాలలో ఆరవ అవతారం. సంస్కృతంలో పరుసు అనగా "గొడ్డలి'. అందుకే "గొడ్డలితో ఉన్నరామ" అనే అర్ధం వచ్చే విధంగా పరుశురామ అని పేరు వచ్చింది. పాలక వర్గం అయిన క్షత్రియల అహంకార హింస నుండి ప్రపంచాన్ని రక్షించడమే ఆ అవతారం యొక్క లక్ష్యం. భూమి మీద ఉన్న అందరు క్షత్రియ పురుషులను చంపి వాళ్ళ రక్తంతో ఐదు చెరువులను నింపాడు. క్షత్రియ రాజులను హతమార్చిన తరువాత, తన పాపాలకు పరిహారం కొరకు జ్ఞానుల సభను ఆశ్రయించాడు. తాను ఆక్రమించిన అన్ని భూములను బ్రాహ్మణులకు ఇచ్చేస్తేనే అతని ఆత్మ పాపాలనుండి రక్షించబడుతుందని వారు సలహా ఇచ్చారు. ఆ సలహాను ఆయన పాటించి గోకర్ణంలో ధ్యానానికి కూర్చున్నాడు. అక్కడ సముద్రాల రాజు అయిన వరుణుడు మరియు భూమికి దేవతైన భూదేవి అయనని అనుగ్రహించారు. గోకర్ణం నుండి ఆయన కన్యాకుమారి చేరి తన గొడ్డలిని సముద్రంలో ఉత్తర దిశగా విసిరేశాడు. ఆ గొడ్డలి పడిన భూమియే కేరళ. అది గోకర్ణానికి కన్యాకుమారికి మధ్య 160 కటం (పూర్వపు కొలత) భూమి ఉంది. తాను క్షత్రియలను చంపినందుకు పరిహార నిమిత్తం పరుశురామయే 64 బ్రాహ్మణ కుటుంబాలను ఉత్తరాది నుండి తీసుకువచ్చి కేరళలో ఉంచారని అని పురాణాలు చెపుతున్నాయి. పురాణాల ప్రకారం కేరళకు పరశురామ క్షేత్రమని కూడా పేరుంది, అనగా "పరుశురామ యొక్క భూమి", ఎందుకంటే సముద్రము నుండి ఆ భూమిని బయటకు తెచ్చింది ఆయనే కనుక.
ఆ దేవాలయంలో ఒక పెద్ద ఆభరణాల నిధి ఉంది. అవి దేవి యొక్క దీవతలతో తమ కలలు, కోరికలు తీరిన గుర్తుగా భక్త సమాజం ఇచ్చిన కానుకలు. దేవికి ఉన్న అనేక నగలలో, మరకతం ఉన్న నగ ఎంతో విలువైనది. మరకతము జ్ఞానాన్ని సూచిస్తుంది. ఈ దేవాలయానికి, బహిరంగ ప్రదర్శనకు గానూ రెండు బంగారు దేవతా విగ్రహాలు ఉన్నాయి. అసలు విగ్రహము పోవడంతో, రాణీ చెన్నమ్మ దానికి బదులుగా బహుకరించిన విగ్రహం ఒకటి ఉంది. తరువాత ఆ పోయిన విగ్రహం దొరకడంతో, ఇప్పుడు రెండు విగ్రహాలు ఉన్నాయి. గతంలో తమిళనాడు యొక్క ముఖ్యమంత్రి అయిన శ్రీ ఎం.జీ.ఆర్. ఒక కిలో బరువు మరియు రెండున్నర అడుగుల పొడవు ఉన్న ఒక బంగారు కత్తిని బహుకరించారు. గతంలో కర్ణాటక ముఖ్యమంత్రి అయిన శ్రీ గుండూ రావు అదే రకంలో వెండితో చేసిన కత్తిని బహుకరించారు. మూకాంబికా దేవత యొక్క ముఖ తొడుగు పూర్తి బంగారంతో తయారు చేయబడి, విజయనగర సామ్రాజ్యం వారిచే బహుమతిగా ఇవ్వబడింది. కేలాడికి చెందిన చెన్నమ్మాజీ బహుమతిగా ఇచ్చిన జ్యోతిర్లింగ యొక్క బంగారు ముఖ తొడుగు మరొక ప్రత్యేక ఆభరణము.
గత 30 సంవత్సరాలుగా యేసుదాసు కొల్లూర్ మూకాంబికా దేవాలయానికి తన పుట్టినరోజున వచ్చి సరస్వతి దేవి కీర్తనలు పాడుతూ వస్తున్నాడు. అతని 60వ పుట్టిన రోజు నుండి ఆ సంగీత ఉత్సవం ప్రారంభమయింది. ఆ తొమ్మిది-దినాల సంగీత ఉత్సవం దేవాలయంలో ప్రతి జనవరిలో మొదలవుతుంది.
2010 జనవరి 10 నాడు అయన తన 70వ జన్మదిన సందర్భముగా ఈ ఆలయములో ఒక ‘సంగీతార్చన’ (సాంప్రదాయక భక్తిగీతాలు) అనే కార్యక్రమాన్ని 70 గాయకులతో మూకాంబిక దేవి ముందు ఆదివారం నాడు నిర్వహించాడు. ఈ సంగీతార్చనలో ‘పంచరత్న గాయాన’ అనే త్యాగరాజ పద్యాలు కూడా ఉన్నాయి. ఆతను విద్యారంభ వేడుకలలో కూడా పాల్గొన్నాడు.
ఆ విశేష సంగీతార్చనను అల్ ఇండియా రేడియో కేరళ అంతటా ప్రసారం చేసింది.
కొల్లూర్ గ్రామము చుట్టూతా పచ్చని దట్టమైన అరణ్యం మరియు అరేకా పప్పు తోటలు ఉన్న ఇతర చిన్న గ్రామాలు ఉంటాయి. పశ్చిమ ఘాట్ లోని ఇతర శిఖరాలతో పాటు కోడచాద్రి శిఖరం కూడా ఆలయం నుంచి అందంగా దర్శనం ఇస్తుంది. అడవి ఎప్పుడూ పచ్చగా ఉండి అనేక రకాల అటవీ జంతువులు మరియు పక్షులకు ఆశ్రయం ఇస్తుంది.
అరుదైన మొక్కలు కూడా ఇక్కడ ఉన్నాయి. కొల్లూర్ మరియు కోడచాద్రి మధ్య ఉన్నఅంబవన అనే అడవికి ఎవరూ వెళ్ళలేరట.
అరసినగుండి అనబడు ఒక అందమైన జలపాతం దేవాలయానికి 4 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. ఈ జలపాతం కోడచాద్రి కొండల క్రింద ఉండి, ఆ ప్రాంతంలోనే అత్యంత సుందర దృశ్యాలలో ఒకటిగా నిలిచింది. డాలీ పల్లెటూరు వద్ద ఉన్న ఈ జలపాతాన్ని చూడాలంటే 3 కిలోమీటర్లు కొండ ఎక్కాలి.
మూకాంబికా అరణ్య ప్రాంతములో ప్రవహించే అగ్నితీర్ధ & సౌపర్ణిక అనే రెండు నదులు కోడచాద్రి కొండల నుండి దిగుతున్నాయి. కాలభైరవ మరియు ఉమామహేశ్వర ఆలయాల మధ్య ఉన్న చల్లటి నీటి జలమే సౌపర్ణిక నది యొక్క మూలం. తన తల్లి వినుత యొక్క కష్టాలను పోగొట్టమని దేవిని ప్రార్థిస్తూ సుపర్ణ (గరుడ) ఈ నది ఒడ్డునే తపస్సు చేశాడని పురాణాలు చెపుతున్నాయి. దేవి అతని ముందు కనిపించినప్పుడు, ఆ నదికి ఆపైన సుపర్ణ అనే తన పేరు పెట్టాలని కోరితే, అప్పటినుండి సౌపర్ణిక అని పేరు ఆ నదికి వచ్చింది. అతను తపస్సు చేసిన స్థలము "గరుడ గుహ" అని పిలవబడే ఒక చిన్న గుహగా ఈ నాటికి కూడా ఉంది.
ఈ పుణ్యనది కోడచాద్రిలో ఉత్పన్నమయి, అంతర్గామి (ప్రస్తుతం ఒలురు) వరకు ప్రవహిస్తుంది. అక్కడ భ్రున్గిష మరియు పిప్పలద అనే రెండు ప్రవాహాలు కూడా కలుస్తున్నాయి. తరువాత, కొల్లూర్ చుట్టూ "సంపర" అనే పేరుతో పడమట వైపు ప్రవహించి, మరవంతేలో "మహారాజస్వామి" (వరాహస్వామి) ఆలయం దగ్గర సముద్రంలో కలుస్తుంది. ఆ నది ప్రవహిస్తున్నప్పుడు 64 వివిధ మూలికలు మరియు వేళ్ళను తనలో పీల్చుకోవడం వలన ఆ నీటిలో స్నానం చేస్తే రోగాలు నయం అవుతాయని నమ్మకం. 
అందువలన ఈ నదిలో స్నానం ఆచరించడం చాలా ప్రాముఖ్యం కలిగినది, పుణ్యంగా భావించబడుతుంది.
బైందూర్: 15 కిమీ. బీచ్ కు ప్రసిధ్ధం 
ఒట్టిననే: 14 కిమీ. భూమి సముద్రాన్ని కలిసే చోటు, రహదారి దగ్గర
నగర కోట: 30 కిమీ పర్యాటకులు దర్శించే పాత కోట
మూకంబిక రిజర్వ్ అటవీ : 5 కిమీ, ఘాట్ రోడులు మరియు అటవీ దృశ్యం కూడా ఉన్నాయి
సిగండుర్ : 35 కిమీ శారావతి నది యొక్క నీటిలో చౌడేశ్వరి ఆలయంతో కూడిన ఒక అందమైన గ్రామం.
మరవంతే : 20 కిమీ అరబియన్ సముద్రం మరియు నది మధ్య ఒక రహదారి ఉన్న, భారత దేశములోని ఏకైక ప్రదేశం.