ఈ దుర్యోధన దుశ్శాసన దుర్వినీతి లోకంలో (పాట)
ఈ దుర్యోధన దుశ్శాసన దుర్వినీతి లోకంలో అనే ఈ పాట 1985లో విడుదలైన ప్రతిఘటన చిత్రంలోని సుప్రసిద్ధమైన పాట. ఈ పాట రాసినందుకు వేటూరి సుందరరామ్మూర్తి గారికి రాష్ట్రస్థాయిలో ఉత్తమ గీత రచయితగా నంది బహుమతి వచ్చింది. ఈ పాటను గానం చేసింది ఎస్. జానకి, సంగీతం అందించింది కె. చక్రవర్తి.
స్త్రీ శక్తిస్వరూపిణి. కరుణిస్తే అమ్మ. కన్నెర్రజేస్తే అమ్మవారు. మహాభారతంలో ద్రౌపది సభాపర్వంలో అవమానం పాలవుతుంది. ఎదురుగా భర్తలు ఉంటారు. ఎవరూ స్పందించకపోయినా ఆమె ప్రతిఘటించదు. దీనంగా కృష్ణుడ్ని ప్రార్ధిస్తుంది. అప్పటి ద్రౌపది వేరు. విరాటపర్వంలో ద్రౌపది వేరు. కీచకుడు వెంటపడుతుంటాడు. అక్కడామె ఒంటరి. ‘అబలనని అనుకుంటున్నావేమో. దగ్గరికొస్తే నాశనమైపోతావ్ జాగ్రత్త’ అని విరుచుకుపడుతుంది. అదీ స్త్రీ శక్తి అంటే! సమయమొస్తే ప్రాణాలకు తెగిస్తుంది ఆడది. సభ్యత మరిచిన విద్యార్థులపై క్లాసురూంలో తిరగబడుతుంది విజయశాంతి! ఇది ప్రతిఘటన చిత్రంలో ఓ సందర్భం. దానికి రాసిందే ‘ఈ దుర్యోధన దుశ్శాసన’ … అంటూ సాగిన గీతం.
ఓ సామాజిక ప్రయోజనంతో రూపొందిన చిత్రం ప్రతిఘటన. ఇందులో కథానాయిక విజయశాంతి కాలేజీ లెక్చరర్. ఆమె భర్త చంద్రమోహన్. కళ్ళెదుటే భార్యను రౌడీలు అవమానిస్తుంటే ఏమీ చేయలేని పిరికివాడు. తరువాత కథానాయిక యుక్తితో ప్రతినాయకుణ్ణి అంతమొందిస్తుంది. ఇదీ కథ. ఈ సినిమాలో విజయశాంతికీ, చంద్రమోహన్ కీ ఓ డ్యూయెట్ ఉంది. మరోటి ఉంటే బాగుణ్ణు అన్నది దర్శకుడు టి. కృష్ణ అభిప్రాయం. అయితే, దాన్ని కథలో ఎక్కడ చొప్పించాలా అని ఆలోచిస్తున్నారు. డ్యూయెట్ కి బదులు క్లాసురూం సన్నివేశానికి పాట పెట్టుకోవచ్చు కదా అని వేటూరిగారు సలహా ఇచ్చారు. ఆ సన్నివేశం ఏంటంటే … క్లాసురూంలో బ్లాక్ బోర్డుపై స్త్ర్హీ బొమ్మల్ని నగ్నంగా చిత్రిస్తారు కొందరు విద్యార్థులు. అపుడే క్లాసులో అడుగుపెట్టిన విజయశాంతి ఆ బొమ్మలు చూసి రగిలిపోతుంది. స్త్ర్హీ ఔన్నత్యాన్ని విద్యార్థులకు వివరిస్తూ, వాళ్ళు చేసిన తప్పును తెలియచేస్తూ సుదీర్ఘ ఉపన్యాసం ఇవ్వొచ్చు. భారీ డైలాగులు చెప్పొచ్చు. దానికి బదులు ఓ పాట ఉంటే బాగుంటుందన్నది వేటూరిగారి ఆలోచన. మొదట అయిష్టంగానే ‘సరే మీరన్నట్టే పాట రాయండి’ అన్నారు దర్శకుడు .‘యత్ర నార్యస్తు పూజ్యన్తే, రమన్తే తత్ర దేవతాః
యత్రైతాస్తు న పూజ్యన్తే, సర్వాస్తత్రా ఫలాఃక్రియాః ‘‘‘స్త్రీని గౌరవించే చోట తలపెట్టిన కార్యాలన్నీ సఫలమౌతాయి. ఆడదాన్ని అవమానించే చోట కార్యాలన్నీ విఫలమౌతాయి. అదీ సమాజంలో స్త్రీకి ఉండాల్సిన స్థానం. కానీ, ఇప్పుడేమౌతోంది? ఎంతోమంది కీచకులు మన కళ్ళముందే ఉన్నారు. ఇలాంటి కీచకుల అకృత్యాలకి దర్పణమే ‘ప్రతిఘటన’లో ఆ సన్నివేశం. ఈ సందర్భంలో పాట అనగానే మహాభారతం స్ఫురించింది. విరాటపర్వంలోని ద్రౌపది గుర్తొచ్చింది. కీచకుడుపై ఆమె విరుచుకుపడ్డ విధానం మనసులో మెదిలింది. అదే స్ఫూర్తితో పాట రాయడం మొదలుపెట్టాను…. ‘ఈ దుర్యోధన దుశ్శాసన దుర్వినీతి లోకంలో’ అంటూ. జూబ్లీహిల్ల్స్ (హైదరాబాదు) లోని ఉషాకిరణ్ గెస్ట్ హౌస్ బాల్కనీలో ఉద్వేగంతో రాసాను. పాట అందరికీ నచ్చేసింది. ఆ సీన్లో డైలాగులు ఉంటే బాగుంటుందని అభిప్రాయపడ్డ కృష్ణ కూడా పాటే పెడదాం అన్నారు. కాకపోతే కొన్ని లైన్లు అందులో ఎక్కువయ్యాయి. పక్కనే చిత్రనిర్మాత రామోజీరావుగారు ఉన్నారు. ఆయనకి పాట చూపించి ‘మీరు ఎడిటర్ కదా, పాటలో కొన్నిలైన్లు ఎడిట్ చేసి పెడతారా’ అన్నాను సరదాగా! ఆయన పాట అంతా చదివి ‘చూశారా… నా శరీరం ఎలా రోమాంచితం అవుతోందో’ అన్నారు. ఒక్క అక్షరం కూడా తీయడానికి ఆయనకి మనసొప్పలేదు. తప్పక చివరికి ఓ నాలుగులైన్లు తీసెయ్యాల్సి వచ్చింది. ఈపాటను చక్రవర్తి స్వరపరిస్తే ఎస్. జానకి పాడారు. దీన్ని తెరమీద అద్భుతంగా ఆవిష్కరించారు కృష్ణ. నేను రాసిన పాటల్లో అత్యంత ప్రయోజనకరమైన గీతం ఏదంటే ఇదే అంటాను’’ అని వేటూరిగారు ఒక సందర్భంలో చెప్పారు.
పల్లవి:
ఈ దుర్యోధన దుశ్శాసన దుర్వినీతి లోకంలో
రక్తాశ్రులు చిందిస్తూ రాస్తున్నా శోకంతో
మరో మహాభారతం… ఆరవ వేదం
మానభంగ పర్వంలో మాతృహృదయ నిర్వేదం
చరణం 1:
పుడుతూనే పాలకేడ్చి పుట్టీ జంపాలకేడ్చి
పెరిగి పెద్దకాగానే ముద్దూమురిపాలకేడ్చి
తనువంతా దోచుకున్న తనయులు మీరు
మగసిరితో బ్రతకలేక కీచకులై
కుటిలకామ మేచకులై
స్త్రీ జాతిని అవమానిస్తే
మీ అమ్మల స్తన్యంతో మీ అక్కల రక్తంతో
రంగరించి రాస్తున్నా ఈనాడే మీకోసం
మరో మహాభారతం… ఆరవ వేదం
మానభంగ పర్వంలో మాతృహృదయ నిర్వేదం
చరణం 2:
కన్న మహాపాపానికి ఆడది తల్లిగ మారి
మీ కండలు పెంచినదీ గుండెలతో కాదా
ఎర్రని తనరక్తాన్నే తెల్లని నెత్తురుచేసి
పెంచుకున్న తల్లీ ఒక ఆడదనీ మరిచారా
కనపడలేదా అక్కడ పాపలుగా మీ చరిత్ర
ఏనాడో మీరుంచిన లేత పెదవిముద్ర
ప్రతి భారతి సతిమానం చంద్రమతీ మాంగల్యం
మర్మస్థానం కాదది మీ జన్మస్థానం
మానవతకి మోక్షమిచ్చు పుణ్యక్షేత్రం
శిశువులుగా మీరుపుట్టి పశువులుగా మారితే
మానవరూపంలోనే దానవులై పెరిగితే
సభ్యతకీ సంస్కృతికీ సమాధులే కడితే
కన్నులుండి చూడలేని ధృతరాష్ట్రుల పాలనలో
భర్తలుండి విధవ అయిన ద్రౌపది ఆక్రందనలో
నవశక్తులు యువశక్తులు నిర్వీర్యం అవుతుంటే
ఏమైపోతుందీ సభ్యసమాజం
ఏమైపోతుందీ మానవధర్మం
ఏమైపోతుందీ ఈ భారతదేశం
మన భారతదేశం మన భారతదేశం