అబ్దుల్ సత్తార్ ఈది
అబ్దుల్‌ సత్తార్‌ ఈది (1 జనవరి 1928 – 8 జూలై 2016) పాకిస్థాన్‌కు చెందిన ప్రఖ్యాత సంఘసేవకులు మరియు దాత. పాక్‌లో అతిపెద్ద సంక్షేమ సంస్థ ‘ఈది ఫౌండేషన్‌’ను ఏర్పాటుచేసిన గొప్ప వ్యక్తి ఆయన. ఆయనకు దేశవిదేశాల్లో ఎందరో అభిమానులు ఉన్నారు. ఈది ఫౌండేషన్‌ పాకిస్థాన్‌లో ఎన్నో అనాథాశ్రమాలు, మెడికల్‌ క్లినిక్‌లు, అంబులెన్స్‌లు నడుపుతోంది. పేదల కోసం ఎన్నో సహాయ కార్యక్రమాలు చేస్తోంది. తప్పిపోయి పాకిస్థాన్‌ చేరిన భారతీయ బాలిక గీత ఆశ్రయం పొంది, పెరిగి పెద్దదైంది ఈదీ ఫౌండేషన్‌లోనే. ఆయన "ఏంజల్ ఆఫ్ మెర్సీ"గా సుప్రసిద్ధుడు. "అతి గౌరవప్రదమైన" చారిత్రక వ్యక్తిగా పాకిస్తాన్ లో గుర్తింపు పొందాడు. 2013లో "ద హఫింగ్టన్ పోస్టు" ఆయనను "ప్రపంచంలో జివించిఉన్న గొప్ప మానవతావాది"గా ప్రకటించింది. మరికొంత మంది ఆయనను "ఫాదర్ ఆఫ్ తెరెసా"గా అభివర్ణిస్తారు.
ఆయన 1928లో బ్రిటిష్ ఇండియాకు చెందిన గుజరాత్ లో బంత్వా గ్రామంలో జన్మించాడు.
తన 11వ యేట ఆయన తల్లికి పక్షవాతం వచ్చింది. ఆయన 19వ యేట ఆమె మరణించింది. ఆమెకు తాను చేసిన సేవల అనుభవం వల్ల ఆయనకు ముసలివాళ్ళు, మానసిక వికలాంగులు మరియు వికలాంగులకు సేవచేయాలనే కృక్పథం అభివృద్ధి చెందింది. భారత పార్లమెంటు ప్రకారం ఈది మరియు ఆయాన్ కుతుంబ సభ్యులను 1947లో పాకిస్తాన్ వలస వెళ్ళారు. అప్పుడు ఆయన కరాచీ వెళ్ళి ఒక హోల్‌సేల్ షాపులో పనికి చేరాడు. ఆయన తల్లి ఆయనకు ఒక పైసాను తన ఆహారం కొరకు మరియు మరియొక పైసాను ముష్థివానికి దానం చేసింది. ఆయన మొదట పెడ్లర్ గానూ తరువాత ఆయన బట్టల షాపులో కమీషన్ ఎజంటుగా పని చేసాడు. కొన్ని సంవత్సరములు తరువాత ఆయన కులం వాళ్ళ సహకారంతో ఉచిత వైద్యశాలను ప్రారంభించాడు.
ఆయన నేషనల్ పబ్లిక్ రేడియోకు ఇచ్చిన కార్యక్రమం (2009) లో "నేను రోడ్లపక్క అనేక మంది ప్రజలను చూశాను... ఫ్లూ వ్యాధి కరాచీలో వ్యాపించింది, మరియు ఎవరూ వారికి వైద్య సహాయం అందించడం లేదు. కానీ నేను కొన్ని బల్లలను అచ్చట అమర్చి మెడికల్ విద్యార్థులను వాలంటీర్లుగా సంపాదించాను. నాకు డబ్బు లేదు. నేను వీధులలో విరాళాల కొరకు అడుక్కున్నాను. ప్రజలు సహాయమందించారు. నేను ఒక 8X8 గదిని తీసుకుని నా పనిని ప్రరంభించాను."
ఆయన తరువాత 60 సంవత్సరాల పాటు తన జీవితాన్ని పేద ప్రజల కొరకు అంకితం చేసారు. పాకిస్తాన్ లో ఆయాన పేదల సంక్షేమం కొరకు ఒంటి చేతితో పనిచేసారు. ఆయన ఈది ఫౌండేషన్ను స్థాపించారు. అదనంగా ఆయన సంక్షేమ ట్రస్టు స్థాపించి దానికి ఈది ట్రస్టుగా నామకరణం చేసారు. దానికి ప్రారంభంలో ఐదువందల పాకిస్తాన్ రూపాయల ప్రారంభ మొత్తాన్ని ఉపయోగించారు. తదుపరి ఆ ట్రస్టు "బిల్‌క్విస్ ఈది ట్రస్టు"గా నామాంతరం చెందింది. పేద ప్రజల సంరక్షకునిగా ఉన్న ఆయనకు అనేక విరాలాలు వచ్చాయి. అప్పుడు తన సేవలను విస్తరించారు. ప్రస్తుతం ఆ సంస్థ పరిమాణం లోనూ, సేవలలోనూ అభివృద్ధి చెంది పాకిస్తాన్ లొ అతి పెద్ద సంక్షేమ సంస్థగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ప్రారభం నుంచి ఆ సంస్థ 20000 మంది వదిలివేయబడిన శిశువులను, 50000 మంది అనాథలను ఆదుకొంది మరియు 40000 మంది నర్సులకు శిక్షణనిచ్చారు. ఈ సంస్థ 300 లకు పైగా కేంద్రాలను పాకిస్తాన్ లోని గ్రామీణ మరియు పట్టణ ప్రాంతాలలో నెలకొల్పి తన సేవలనందించింది. వివిధ ప్రాంతాలలో వంటశాలలు, వలస కేంద్రాలు, ఎవరూలేని మహిళలకు వసతి గృహాలు మరియు అంగవైకల్యం గలవారికి వైద్యశాలలను స్థాపించింది.
ఈది ఫౌండేషన్ "ఈది" స్థాపనలో ప్రపంచ వ్యాప్తంగా అతిపెద్ద అంబులెన్స్ సర్వీసు (1500 ) నడుపుతూ 24 గంటలు అత్యవసర సర్వీసులను కూడా అందిస్తుంది. ఆ సంస్థ ఉచిత నర్సింగ్ హోం లను, అనాధాశ్రయాలను, వైద్యశాలలను, మహిళా వసతి గృహాలను, డ్రగ్స్ తీసుకున్న బాధితులకు పునరావాస కేంద్రాలు మరియు మానసిక వికలాంగుల కేంద్రాలు స్థాపించింది. ఈ సంస్థ 2005లో కత్రినా తుఫాను బాధితుల కొరకు ఆఫ్రికా, మధ్య తూర్పు, కాకసస్ ప్రాంతం, తూర్పు యూరోప్ మరియు యునైటెడ్ స్టేట్స్ లలో సహాయ కార్యక్రమాలను చేసింది. ఆయన కుమారుడు ఫైసల్ ఈది, భార్య బిల్‌క్విస్ ఈది మరియు కుమార్తెలు ఆయన వ్యాధితో బాధపడుతున్నప్పుడు సంస్థకోసం తమ సేవలనందించారు. ఆయన పాకిస్తాన్ యొక్క మదర్ తెరెసాగా పిలువబడుతున్నారు.
భారతదేశానికి చెందిన మూగ చెవిటి బాలిక గీత పదకొండేళ్ల వయసులో పొరపాటున పాకిస్తాన్‌లో ప్రవేశించినప్పుడు ఈది ఆమెను కాపాడారు. ఫౌండేషన్‌లో ఉంచుకుని సంరక్షించి భద్రంగా భారత్‌కు అప్పగించారు. బదిరురురాలైన గీత బాగోగులు చూసుకున్నందుకు భారత ప్రధాని మోదీ ప్రకటించిన రూ. కోటి విరాళాన్ని పాక్ స్వచ్ఛంద సంస్థ ఈది ఫౌండేషన్ మంగళవారం తిరస్కరించింది. మోదీ ప్రకటనపట్ల ఫౌండేషన్ వ్యవస్థాపకుడు అబ్దుల్ సత్తార్ ఈది కృతజ్ఞత తెలుపుతూనే ఆర్థికసాయాన్ని సున్నితంగా తిరస్కరించారని సంస్థ ప్రతినిధి అన్వర్ తెలిపారు.
కిడ్నీ సంబంధిత సమస్యతో ఈది 8 జూలై 2016న మరణించారు. అనారోగ్యంతో బాధపడుతున్న ఈదిని ప్రత్యేక చికిత్స కోసం విదేశాలకు తరలిస్తామని ప్రభుత్వం కోరినా ఆయన నిరాకరించారు. తన దేశంలోనే ప్రభుత్వ ఆస్పత్రిలోనే చికిత్స తీసుకుంటానని చెప్పారు. జాతీయ స్టేడియంలో జరిగిన ఆయన అంతిమ ప్రార్థనలకు దేశవ్యాప్తంగా లక్షలాది ప్రజలు హాజరయ్యారు. పాకిస్తాన్ అధ్యక్షుడు మమ్‌నూన్ హుస్సేన్, ఆర్మీ చీఫ్ జనరల్ రహీల్ షరీఫ్‌లు సహా పలువురు సైనికాధికారులు, వివిధ రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రులు, అధికారులు కూడా పాల్గొన్నారు. ఆయన మృతికి భారత విదేశాంగ మంత్రి సుష్మా స్వరాజ్ సంతాపం ప్రకటించారు.