పొన్ననూనె
పొన్న లేదా పున్నాగ చెట్టును ఆగ్లంలో "అలెగ్జండ్రియన్ లారా" (Alexandrian laura) అంటారు. ఈ చెట్టు గట్టిఫెరె కుటుంబానికి చెందిన మొక్క. వృక్షశాస్త్ర నామం:"కలొపైల్లం ఇనొపైల్లం " (calophyllum inophyllum.linn).సముద్రతీర ప్రాంతాలలో బాగా పెరుగును. ఈ చెట్టు పుట్టుక స్థానం పసిఫిక్, మరియు ఆసియా ఉష్ణవలయ ప్రాంతాలు .మలనేశియా (malanesia, పొలినేశియా ( polynesia) ప్రాంతాల్లో కూడా విస్తరించినవి.కొందరి వాదన ప్రకారం ఇదిమొదట ఆఫ్రికా, భారతదేశంలో స్వాభావికంగానే వ్యాపించి ఉంది.ఇక్కడి నుండియే ఇతర దేశాలకు విస్తరణ చెందినది .భారతదేశం : ముఖ్యంగా కేరళ తీరప్రాంతంలోను మరియు కర్నాటక, మహారాష్ట్ర, తమిళనాడు, ఒడిస్సా, మరియు పశ్చిమ బెంగాల్ తీరప్రాంతాలలో, అండమాన్ దీవులలో పెరుగును.ఉద్యాన వనాల్లోను, ప్రాంగాణలలో, ఆవరణలలో కూడా పెంచెదరు.
ఇతరదేశాలు :తూర్పుఆఫ్రికా, దక్షిణ ఆసియా, ఇండియా, ఆస్ట్రేలియాసముద్ర తీరభూములు, దక్షిణ పసిఫిక్ సముద్రతటి ప్రాంతాలు.
చెట్టు:
సతతహరిత వృక్షం.ఎత్తు 40 అడుగుల వరకుపెరుగును. దట్టంగా, గుబురుగా ఆకులు అల్లుకొనివుండును. చెట్టు 10 సంవత్సరాలకు చేవకు వచ్చును. చెట్టు జీవితకాలం 100 సంవత్సాలు. మంచి ఫలదిగుబడి 20-40 సంవత్సరాల మధ్య ఇచ్చును. చెట్టు కలపను నావల (పడవల) తయారికి, రైల్వే స్లీపరులు చేయుటకు వాడెదరు. అకులను, బెరడును వైద్యపరంగా వినియోగిస్తారు.
పూలు:
మార్చి-ఏప్రిల్ నెలలో పూయును. కొన్నిప్రాంతాలలో చలికాలంలో రెండో కాపుకు వచ్చును.పూలు తెల్లగా, గుత్తులుగావుండి సువాసన వెదజల్లుచుండును.
పళ్ళు :
కొన్నిచోట్ల రెండు కాపులిచ్చును. మొదట మే నుండి నవంబరు వరకు, కొన్నిసందర్భాలలో డిసెంబరు వరకు కాయును. కాయలు ఆకుపచ్చగా, గుండ్రంగా వుండి 2.5 సెం.మీ.ల వ్యాసముండును.కాయ పక్వానికి వచ్చినప్పుడు పసుపు రంగులోకి మారును. తాజాగావున్న (పచ్చి) పెద్దకాయలు 16.6 గ్రాములు, చిన్నకాయలు 9గ్రాం.లుండును. ఎండిన తరువాత పెద్దకాయలు 8 గ్రాం.లు, చిన్నకాయలు 4గ్రాం.లు బరువు తూగును. ఒకచెట్టు ఏడాదికి 50కిలోల వరకు ఎండిన పళ్ళు దిగుబడి ఇచ్చును.
నూనెగింజల సేకరణ:
చెట్ల నుండి పండి నేలరాలిన పళ్ళను, మరియు పొడవాటి కర్రలతో కొట్టిరాల్చి సేకరించెదరు. తాజాపండ్లలో తేమశాతం (60%) వరకుండును.పండ్లను ఎండబెట్టి 50%వరకు తేమతొలగించెదరు.ఎండినపళ్లను తూకంలెక్కన కాకుండగా పండ్లను (లెక్కబెట్టి) సంఖ్యా పరంగా అమ్మకం చేస్తారు.పండ్ల సేకరణ 3నుండి 6 నెలల కాలం పట్టును. ఎండిన నూనెగింజలో విత్తనం (kernel) 43-52%వరకుండును.విత్తనం 1.5 సె.మీ. వ్యాసం కల్గి వుండును. విత్తనంలో 55-73%వరకు నూనె, 25%వరకు తేమ వుండును.
ప్రస్తుతం కేరళలో 7400 టన్నులు, ఒడిస్సాలో 1600 టన్నులు, మధ్యప్రదేశ్‍లో 100టన్నులు ఏడాదికి దిగుబడివచ్చే అవకాశం మెండుగా ఉంది.
సేకరించి, ఆరబెట్టిన/ఎండబెట్టిన నూనె గింజలను మల్లెట్‍ల ద్వారా లేదా పొట్టుతీయుయంత్రాల (decorticators) ఆడించి గింజలలోని విత్తనాలను (kernels) ను వేరుచేయుదురు.నూనెగింజలో విత్తనశాతం55-70% వరకుండును . విత్తనాలను గ్రామీణస్దాయిలో నయినచో గానుగ (ghani, మోటారుతో తిరుగు రోటరిలలో, లేదా నూనెతీయు యంత్రాలలో (Expeller) ఆడించి నూనెను సంగ్రహించెదరు. కేకులో మిగిలిన నూనెను సాల్వెంట్ ఎక్సుట్రాక్షన్ ప్లాంట్ లో ప్రాసెస్ చేసి మిగిలిన నూనెను కూడా తీయుదురు.
పొన్ననూనెను వాడటం వలన ఆరోగ్యం, చర్మం మరియు జుట్టుకి ఉపయోగాలు ఉండును మార్కెట్‍లో దొంబ (domba, లారెల్‍నట్ ఆయిల్ (Laurel nutoil, దిల్లో (Dillo, పిన్నె (pinnay, ఫోన్ నూనె (poonseed oil, అని పలుపేర్లతో పిలుస్తారు.ఆకుపచ్చ, పసుపులమిళితవర్ణం కలిగి, ఘాటైనవాసన కల్గివుండును. మరియు నూనెస్ధిగ్నత (viscosity) కూడా మిగతానూనెలకన్న అధికం. రుచికూడా వెగటుగా వుండును. ఈ నూనె వంటనూనె/ఖాద్యతైలంగా పనికిరాదు. నూనెలో ఇనొఫిల్లిక్ ఆమ్లం (Inophyllic acid, ఇనొఫిల్లొలైడ్ (inophyllolide) లు వువన్నాయి. ఇవి విషగుణం (Toxic) కలిగి వుండటం వలన ఆహరయోగ్యంకాదు. పారిశ్రామిక వినియోగం ఉంది.
పొన్ననూనె భౌతిక లక్షణాలపట్టిక
పొన్ననూనెలోని కొవ్వు ఆమ్లంలశాతం