hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
జినవల్లభుడు
జినవల్లభుడు తెలుగు భాషకు ప్రాచీన భాష హోదా కట్టబెట్టిన తొలి కందపద్యాలు రాసిన కవి. వేములవాడ చాళుక్యులు క్రీ.శ. 750 నుంచి క్రీ.శ. 973 వరకు.. అంటే సుమారు రెండు శతాబ్దాల పాటు మొదట బోధన్‌ను, తర్వాత వేములవాడను రాజధానిగా చేసుకొని ‘సపాదలక్ష’ రాజ్యాన్ని (నేటి నిజామాబాద్, కరీంనగర్ జిల్లాల ప్రాంతాన్ని) పరిపాలించారు. వీరు రాష్ట్రకూటుల సామంతులు. వీరిలో రాజనీతిజ్ఞుడు, విద్యావిశారదుడు, కవిపండిత పోషకుడిగా గుర్తింపు పొందిన రెండో అరికేసరి, క్రీ.శ.930 నుంచి క్రీ.శ.955 వరకు వేములవాడ రాజధానిగా పాలించాడు. ఈయన ఆస్థానంలోని పంప మహాకవి, కన్నడ కవిత్రయంలో ఒకడు. రెండో అరికేసరిని అర్జునుడితో పోలుస్తూ.. ఆయన రచించిన ‘విక్రమార్జున విజయం’.. ‘పంప మహాభారతం ’గా ప్రసిద్ధిగాంచింది. ఆ పంప మహాకవి తమ్ముడే జినవల్లభుడు . జైనమతాభివృద్ధి కోసం విశేష కృషి చేసిన ఈ జినవల్లభుడే తెలంగాణ కవులను,ఆంధ్ర నన్నయకు అన్నయ్యలను చేశాడు.ఆదికవి నన్నయకు అన్నయ్యలాంటి కవి జినవల్లభుడే. 
కరీంనగర్ జిల్లాలోని గంగాధర మండలం కురిక్యాల గ్రామంలోని వృషభగిరి అనే బొమ్మలమ్మ గుట్ట పై చెక్కబడి ఉన్నాయి.
తెలుగుకు ‘ప్రాచీన హోదా’ కట్టబెట్టిన కందాలు..
ఈ జైనచక్రేశ్వరి, దిగంబర విగ్రహాల కింది భాగాన జినవల్లభుడు చెక్కించిన త్రిభాషా (తెలుగు, కన్నడ, సంస్కృత) శాసనం వలన ఆదికవి నన్నయ (కీ.శ.1051) కు వందేళ్ల ముందే ఇక్కడ తెలుగులో సాహిత్యం వచ్చిందని ఆధారసహితంగా రుజువైంది. క్రీ.శ.945లో వేయించిన ఈ శాసనం చివరన ఉన్నవి తొలి తెలుగు కంద పద్యాలని తేలింది. 1995లో కరీంనగర్ జిల్లాకు చెందిన సుప్రసిద్ధ కవి, డాక్టర్ మలయశ్రీ పరిశోధనతో ఇవి తెలుగుభాషలోనే మొట్టమొదటి కంద పద్యాలు అని ప్రపంచానికి తెలిసింది. అనంతర కాలంలో తమిళంలాగే తెలుగుకూ ప్రాచీనభాష హోదా కల్పించాలనే ఉద్యమం రాష్ట్రవ్యాప్తంగా బయలుదేరింది. ఈమేరకు రాష్ట్ర సర్కారు ఎన్నిసార్లు మొరపెట్టుకున్నా సరైన ఆధారాల్లేక కేంద్రప్రభుత్వం ససేమిరా అంది. ఆ సమయంలో బొమ్మలమ్మ గుట్టపై ఉన్న కందపద్యాలే కీలకమయ్యాయి. చివరికి వీటి ఆధారంగానే కేంద్ర ప్రభుత్వం మన తెలుగుభాషకు ప్రాచీనహోదా కల్పించింది.
బొమ్మలమ్మ గుట్టపై ఉన్న కంద పద్యాలు..
దత్తన్న
"దత్తన్న" బోరవెల్లి సీమకు, బోరవెల్లి వంశానికి చెందిన కవి. శబ్ధశాస్త్ర ప్రవీణుడు. . కాని ఇతను రచించిన గ్రంథముల వివరాలు ఏమి తెలియవు. 'యయాతి చరిత్ర ' రచించిన బోరవెల్లి కృష్ణప్ప ఇతని కుమారుడు. 'చంద్రభాను చరిత్ర ' రచించిన బోరవెల్లి మల్లన మంత్రి ఇతనికి సోదరుడు.
మల్లన మంత్రి
"మల్లన మంత్రి" క్రీ.శ. 1650 పూర్వార్థానికి చెందినవాడు. బోరవెల్లి సీమకు చెందిన కవి. దత్తన్నకు సోదరుడు. బోరవెల్లి నృసింహకవికి తాత. ఇతను ' చంద్రభాను చరిత్ర ' అను ప్రబంధాన్ని రచించాడు. ఇది ఐదు ఆశ్వాసాల గ్రంథం. సత్యాకృష్ణల సంతానమైన చంద్రభానుడు కుండినపురం రాజైన రుక్మబాహు కూతురగు కుముదినిని వివాహమాడుటను ఇతివృత్తంగా చేసుకొని రాసిన గ్రంథమిది. మల్లన దీనిని తన ఇలవేల్పైన శ్రీదత్తాత్రేయస్వామిని మొదటి పద్యమును కీర్తించి గ్రంథాన్ని ఆరంభించాడు. దీని తాళపత్ర ప్రతి హైదరాబాదులోని ప్రాచ్యలిఖిత పుస్తక భాండాగారంలో ఉంది. వీరి నివాస ప్రాంతమే వంశం పేరుగా స్థిరపడిపోయింది, బోరవెల్లి కవులుగా ప్రసిద్ధిచెందారు. వీరు ఆరువేల నియోగుల కుటుంబానికి చెందినవారు. స్వతంత్ర కపి గోత్రం. వీరి ఇలవేల్పు శ్రీ దత్తాత్రేయస్వామి.
బోరవెల్లి నృసింహకవి
బోరవెల్లి నరసింహకవి క్రీ.శ. 1650 ప్రాంతానికి చెందినవాడు. బోరవెల్లి సీమకు చెందిన కవి. దత్తన్న, మల్లన మంత్రి లకు మనుమడు. కృష్ణప్ప కవికి కుమారుడు. గద్వాల సంస్థానంలో అల్లసాని పెద్దనలా భాసిల్లిన కాణాదం పెద్దనకు భావమరిది. "నృసింహ విలాసం" అను కావ్యాన్ని రాసినట్లు తెలుస్తుంది. కాని ఇది అలభ్యం. నృసింహకవి "సౌపర్ణోపాఖ్యానం" ను రచించి ఆలంపూరులోని నరసింహస్వామికి అంకితమిచ్చాడు. ఇతను రాజ సభలకు వెళ్లేటప్పుడు లేఖకులు, పాఠకులు వెంట నడిచేవారట. ఉక్తపదార్థగౌరవాలు అడుగుతూ నడిచేవారట. ఇతను రాజ గురువు కూడా. రాజకవి ఐన పెద పానుగల్లు దుర్గాధిపతి కుమార వేంకటరాయలు నృసింహకవికి శిష్యుడు. నృసింహకవి ప్రోత్సాహంతో "ద్రౌపదీ కల్యాణం" అను ప్రబంధాన్ని రచించాడు.
ఆవిర్భావం
తత్వశాస్త్రం, వ్యవస్థల సిద్ధాంతం, విజ్ఞాన, మరియు కళలలో ఆవిర్భావం అనగా సంక్లిష్ట విధానాల మరియు సాపేక్ష సాధారణ పరస్పర చర్యల బహుళత్వము యొక్క బయటకు ఉత్పన్నమయ్యే మాదిరిల మార్గం. ఏకీకృత స్థాయిల యొక్క మరియు క్లిష్టమైన వ్యవస్థల యొక్క సిద్ధాంతాలకు కేంద్రబిందువు ఆవిర్భావం. జీవశాస్త్రంలోని రసాయన శాస్త్రముల యొక్క నియమములలో ఆవిర్భావ లక్షణములు చూడవచ్చు, ఇంకా సూక్ష్మకణ భౌతికశాస్త్రములలోను ఆవిర్భావ లక్షణములు చూడవచ్చు.
అదేవిధంగా, మనస్తత్వశాస్త్రంలో న్యూరోబయలాజికల్ డైనమిక్స్ యొక్క ఆవిర్భావ లక్షణములు అర్ధం చేసుకోవచ్చు, మరియు మనస్తత్వశాస్త్రం యొక్క ఆవిర్భావ లక్షణముగా స్వేచ్ఛా మార్కెట్ సిద్ధాంతాల ఆర్థిక వ్యవస్థ అర్థమవుతుంది.
ఆవిర్భావమనే ఆలోచన కనీసం అరిస్టాటిల్ కాలం నుండి ఉంది. ఈ భావన వ్రాసిన అనేక చారిత్రిక శాస్త్రవేత్తలలోని ఇద్దరు జాన్ స్టువర్ట్ మిల్ మరియు జూలియన్ హుక్స్లే. తత్వవేత్త G. H. ల్యుస్ వ్రాతల ద్వారా ఎమర్జెంట్ (ఆవిర్భావం) పదం వాడుకలోకి వచ్చింది.
సాధారణ వాడుక పదాలలో:
ఆవిర్భావం అంటే ఆవిర్భవించటం, లేదా జనించటం, లేదా ఉద్భవం, లేదా ఉద్భవించటం, లేదా పుట్టుకురావడం
అవిశ్వాస తీర్మానం
ప్రభుత్వాన్ని నియంత్రించే శక్తివంతమైన రాజ్యాంగ పద్ధతుల్లో అవిశ్వాస తీర్మానం ఒకటి.
అధ్యక్ష మరియు ఉపాధ్యక్షులపై అవిశ్వాస తీర్మానము:
మాదాల నారాయణస్వామి
మాదాల నారాయణస్వామి (ఫిబ్రవరి 13, 1914 - డిసెంబర్ 9, 2013) సీనియర్ కమ్యూనిస్టు నాయకుడు. ఎంఎన్‌ఎస్‌గా ప్రసిద్ధిగాంచారు.
ఈయన ప్రకాశం జిల్లా, సంతనూతలపాడు మండలం మైనంపాడు గ్రామంలో 1914, ఫిబ్రవరి 13 న జన్మించారు. తల్లిదండ్రులు: రంగయ్య మరియు రాఘవమ్మ. 99ఏళ్ల వయస్సు గల ఎంఎన్‌ఎస్ ఉత్తమ కమ్యూనిస్టుగా, నీతి నిజాయితీలకు మారుపేరుగా నిలిచారు. ‘భారత- చైనా మిత్ర మండలి’ వ్యవస్థాపక అధ్యక్షులుగానూ పనిచేశారు. బెనారస్ విశ్వవిద్యాలయంలో ఎం.ఏ డిగ్రీ తీసుకున్నారు. 1936లో భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ సభ్యుడయ్యారు. 1946-1951 తెలంగాణ సాయుధ రైతాంగ పోరాట కాలంలో రహస్య జీవితం గడిపారు.ఆ సమయంలోనే తన సోదరుడు మాదాల కోటయ్య ఎన్‌కౌంటర్‌లో కోల్పోయారు. కమ్యూనిస్టు పార్టీపై నిషేధం తొలగించిన తర్వాత 1952లో జరిగిన సాధారణ ఎన్నికల్లో సీపీఐ అభ్యర్థిగా ఒంగోలు శాసన సభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యారు. 1962లో ఒంగోలు పార్లమెంటు నియోజకవర్గం నుంచి పార్లమెంటు సభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యారు. శాసనసభ్యుడిగానూ, పార్లమెంటు సభ్యుడిగానూ పార్టీ క్రమశిక్షణకు కట్టుబడి పనిచేశారు. రైతు కూలీల సమస్యలనూ, కార్మిక సమస్యలనూ చట్ట సభల్లో ప్రస్తావించి, వాటి సాధన కోసం పోరాడారు. విశాఖ ఉక్కు ఫ్యాక్టరీ ఉద్యమం సందర్భంగా కొల్లా వెంకయ్యతో కలిసి రాజీనామా చేశారు.
2013, డిసెంబర్ 9 న గుంటూరులో మరణించారు., భార్య సులోచన కుమారుడు విద్యాసాగర్ కుమార్తె వీణ ఉన్నారు.
క్యారట్ మెంతి పచ్చడి
క్యారట్ మెంతి పచ్చడి మెంతి పచ్చడి ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని కొన్ని ప్రాంతాలలో ఒక పేరుపొందిన పచ్చడి. దీనిని ఇప్పుడు విదేశాలకు కూడా ఎగుమతి చేస్తున్నారు.
కేర్చిపల్లి
కేర్చిపల్లి ,తెలంగాణ రాష్ట్రం, యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లా, వలిగొండ మండలంలోని గ్రామం.
ఇది మండల కేంద్రమైన వలిగొండ నుండి 8 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన నల్గొండ నుండి ఉత్తర దిశగా 52 కిమీ దూరంలో ఉంది.
దీనికి తూర్పున మొగిలిపాక, పడమరలో పులిగిళ్ళ, ఉత్తరాన రేగుల బావి, దక్షిణాన వెల్వర్తి గ్రామాలు ఉన్నాయి.
ఈ గ్రామం ప్రక్కన పేరుపొందిన కేర్శి బావి కలదు. ఈ బావి పేరు మీదనే ఈ గ్రామానికి ఆ పేరు వచ్చిందని గ్రామస్తుల కథనం.
క్యారట్ దోశ
క్యారట్ దోశ దోశలో ఒక ప్రత్యేక రకమైన దోశ. ఇందులో పలు పోషకాలు లభ్యమౌతాయి. దీనిని ఉత్తర భారతదేశంలో విరివిగా చేస్తారు.
స్టాక్‌హోమ్
స్టాక్‌హోమ్ స్వీడన్ దేశపు రాజధాని నగరం మరియు అతిపెద్ద నగరం. స్వీడన్ లోని జనాభాలో అత్యధికంగా 22 శాతం ప్రజలు ఇక్కడ నివసిస్తున్నారు. స్వీడన్ కు ఆర్థిక, రాజకీయ, సాంస్కృతిక కేంద్రంగా వర్ధిల్లుతోంది. అద్భుతమైన భవన సముదాయాలతో, విస్తారమైన జల నిల్వలతో, అనేక ఉద్యానవనాలతో విలసిల్లే అందమైన నగరంగా పేరు గాంచింది. ఇది అనేక దీవుల సముదాయం.
1252 నుంచే ఇది ఒక పట్టణంగా విలసిల్లింది. ఇందులో చాలా భాగం వరకు బిర్జర్ జార్ల్ నిర్మించినట్లు తెలుస్తోంది.ఆ తరువాత జర్మన్ నగరమైన లుబెక్ తో ఏర్పాటు చేసుకున్న వాణిజ్య ఒప్పందం వల్ల వేగంగా అభివృద్ధి చెందింది.ఈ ఒప్పందం ప్రకారం జర్మన్ వర్తకులు ఇక్కడ స్వేచ్ఛగా వ్యాపారాలు చేసుకోవడమే కాకుండా అక్కడే స్థిర నివాసం ఏర్పాటు చేసుకోవచ్చు.1436 లో ఈ నగరం అధికారికంగా స్వీడన్ రాజధానిగా ప్రకటించబడింది.
పూడూరు కృష్ణయామాత్యుడు
"పూడూరు కృష్ణయామాత్యుడు" ఇతను 17 వ శతాబ్ది పూర్వార్థానికి చెందిన కవి. గద్వాల సమీపంలోని పూడూరు గ్రామవాసి. ఇతని తండ్రి కొండయామాత్యుడు. కాండిన్యస గోత్రులు. ఈ కవి తన గురువు యోగానందుడని చెప్పుకున్నాడు. ఈ యోగానందుడే కృష్ణయామాత్యునికి వాసుదేవద్వాదశాక్షరీమంత్రబీజాన్ని ఉపదేశించాడు. కౌసలేయ చరిత్రమును రాసిన లయగ్రాహి గరుడాచల కవి కి ఇతను సమకాలికుడు. కృష్ణయామాత్యుడు ' భగవద్గీతార్థ దర్పణం ' అను గ్రంథాన్ని రచించాడు. 17 అధ్యాయములు కలిగిన ఈ తాళ పత్ర గ్రంథం 62 కమ్మలతో రాయబడి ఉన్నది.
రావెళ్ళ వెంకట రామారావు
రావెళ్ళ వెంకట రామారావు (జనవరి 31, 1927 - డిసెంబర్ 10, 2013) తెలంగాణ తొలితరం కవి, తెలంగాణ సాయుధ పోరాట యోధుడు. నిజాం నిరంకుశ పాలనకు వ్యతిరేకంగా ఉద్యమించడంతో పాటు, తన రచనలు, పాటల ద్వారా ప్రజలను చైతన్య పరిచాడు.
రావెళ్ల ఖమ్మం జిల్లా ముదిగొండ మండలం గోకినేపల్లిలో 1927, జనవరి 31 న రైతు కుంటుంబంలో లక్ష్మయ్య, సుబ్బమ్మ దంపతులకు జన్మించారు. భూమి కోసం, భుక్తి కోసం, నిజాం రాచరిక పాలన అంతం కోసం తుపాకి పట్టి దళకమాండర్‌గా పనిచేశారు.విద్యార్థి దశలోనే కమ్యూనిస్టు పార్టీ పట్ల ఆకర్షితులైన రావెళ్ల 1944 లో ఆంధ్రమహాసభలో చేరారు. 1947 ప్రాంతంలో నవభారత, స్వతంత్రభారత పత్రికలలో నైజాంపాలనను విమర్శిస్తూ అభ్యుదయ జానపదశైలిలో రచనలకు శ్రీకారం చుట్టారు. తెలంగాణ సాయుధ పోరాటం సమయంలో తొలిదశ కమాండర్‌గా పెన్నూ గన్నూ చేతబట్టి బరిలోకి దూకి పీడిత ప్రజల పక్షాన నిలిచి పోరాడారు. రహస్య జీవితం గడుపుతూ పోరాట ఉద్యమం నిర్వహించారు. 1948 అక్టోబర్ నుంచి 1952 డిసెంబర్ వరకు గుల్బర్గా, ఔరంగాబాద్, బీడ్, ఢిల్లీ, ఖమ్మం తదితర జైళ్లలో గడిపి...జైళ్లలో దుస్థితిని మార్చాలని 16 రోజులు నిరాహార దీక్ష చేపట్టడం ద్వారా చదవడం, రాయడం సౌకర్యాన్ని సాధించారు.ఢిల్లీ కేంద్ర కారాగారంలో ప్రముఖ కమ్యూనిస్టు నేత ఇంద్రజిత్ గుప్తా, మణిపూర్ మాజీ ముఖ్యమంత్రి దశరథదేవ్, కె ఎన్ సింగ్, బర్మా, కెప్టెన్ మహ్మద్ తదితరులు రావెళ్లకు సహచరులుగా ఉన్నారు. 1952 డిసెంబర్ 8వ తేదీన ఆయన జైలు నుంచి విడుదల అయ్యారు.నేలకొండపల్లి మండలం బోదులబండలో క్యాంపు నిర్వహిస్తుండగా ఓ సైనికుడు జరిపిన కాల్పుల్లో ఓ తూటా రావెళ్ల శరీరంలోకి దూసుకెళ్లింది. అయినప్పటికీ శక్తినంతటినీ కూడగట్టుకుని ఆయన కాల్పులు సాగించడంతో సైనికులు పరారయ్యారు. అనంతరం కాలంలో జయశ్రీ అనే కలం పేరుతో 1947లో తన రచనా వ్యాసాంగాన్ని ప్రారంభించారు. పురాతన్‌, క్రిషిక్‌, తెలంగాణ్యుడు, ఆర్‌.వి.ఆర్‌. పేరుతో ఎన్నో రచనలు చేశారు. తన ఇంటినే ఓ కవితా కుటీరంగా మలుచుకున్నారు. ఆతరువాత గోకినేపల్లి కవిత కుటీరంలో నిరాడంబర జీవితం గడుపుతూ రచనలు సాగించారు. రావెళ్ల పద్యరచనతో పాటు అనేక వ చన రచనలు సైతం చేశారు.తెలుగు, ఉర్దూల్లో అద్భుతంగా రాయడంతోపాటు అనర్గళంగా మాట్లాడగలరు.దాశరథి, ఆరుద్ర, శ్రీశ్రీ తదితర ప్రముఖుల సహచరుడు. రావెళ్ల కవితా ఖండికల్లో అనంతల్పం, పల్లెభారతి, రాగజ్యోతుల్లాంటివి ముఖ్యమైనవిగా ఉన్నాయి.మధుర కవి, కర్శక కవి అనే బిరుదులను పొందారు. అలాగే గురజాడ సాహితీ అవార్డు, దాశరథీ సాహితీ పురస్కారం, జాషువా సాహితీ అవార్డులను అందుకున్నారు.
ఆయనకు భార్య సుగుణమ్మ, నలుగురు కుమారులు ఉన్నారు.
గ్రామీణ ప్రాంతంలో జీవించిన ప్రజా కవి. ముదిగొండ మండలం గోకినపల్లి లోని తన స్వగృహంలో 2013, డిసెంబర్ 10 న తనువుచాలించారు.
కుమ్మరి చక్రం
కుమ్మరి, మట్టి పాత్రలను గుండ్రని చక్రం ఆకారంలో తయారు చేయడానికి ఉపయోగించే యంత్రం కుమ్మరి చక్రం. ఈ చక్రంపై మట్టి పాత్రల తయారీ జరుగుతున్నప్పుడు పాత్రకు అవసరమైన దానికన్నా అదనముగా ఉన్న మట్టినీ గీకి వేయవచ్చు. ఇంకా ఈ చక్రంపై ఎండిన మట్టి పాత్రలకు ఉన్న అదనపు భాగాలను గీకెయ్యవచ్చు మరియు ఛేదిత అలంకరణ చేయవచ్చు మరియు రంగు వృత్తాలు వేయవచ్చు. పురాతన ప్రపంచం అంతటా విరివిగా కుమ్మరిచక్రము ఉపయోగించారు, కానీ పూర్వ కొలంబియన్ న్యూ వరల్డ్ లో తెలియదు, ఇక్కడ చుట్టడం మరియు కొట్టడం వంటి పద్ధతుల ద్వారా కుండలను చేతితో చేశారు.
కుమ్మరిచక్రం ఒక్కొసారి కుమ్మరి లేత్ గా సూచింపబడవచ్చు. అయితే ఈ పదం మరొక రకమైన యంత్రానికి బాగా ఉపయోగిస్తారు, అది వేరువేరు ఆకారపు ప్రక్రియల కోసం ఉపయోగిస్తారు, కుమ్మర చక్రం వలె తిరుగు దీనిని లోహ మరియు చెక్క వస్తువులను మలచడం కోసం ఉపయోగిస్తారు.
ముకుందవిలాసము
ముకుందవిలాసము ఒక ప్రసిద్ధిచెందిన తెలుగు ప్రబంధం. దీనిని గద్వాల సంస్థానపు ప్రభువుల ఆస్థాన కవి కాణాదం పెద్దన సోమయాజి రచించారు. ఇది మూడాశ్వాసాల ప్రబంధం. ఇది తొలిసారి క్రీ.శ. 1886లో గద్వాల సాహిత్య విద్యా ముకురం ముద్రాక్షరశాలలో ముద్రితమైంది.. తరువాత తెలుగు విజ్ఞానపీఠం వారు ఈ ప్రబంధాన్ని 1985లో ముద్రించారు. ముకుందుడు అనగా శ్రీకృష్ణుడు. కృష్ణుడి అష్టమహిషులలో ఒకరైన భద్రాదేవితో శ్రీకృష్ణునికి జరిగిన వివాహం ఇందులోని ప్రధానమైన ఇతివృత్తం. అందువలన దీనికి భద్రాపరిణయం, భద్రాపరిణయోల్లాసం అని దీనికి నామాంతరాలు ఉన్నాయి. ఇది గద్వాల సంస్థాన ప్రభువు చినసోమ భూపాలుని ఆస్థానంలో చేరిన తరువాత అతని ప్రేరణచే పెద్దన రచించిన మొదటి ప్రబంధం. ఈ ప్రబంధం గద్వాల లోని కేశవస్వామికి అంకితం చేయబడింది. శ్లేష, శబ్దాలంకారాలు, బంధకవిత మొదలైన చిత్రకవితా విన్యాసాలు ఎన్నో ఈ కావ్యంలో కనిపిస్తాయి.
శ్రీకృష్ణుడు ద్వారలలో వుంటూ ప్రజలను ఈతిబాధలు లేకుండా పాలిస్తున్నాడు. ఒకనాడు పాండవులను చూడాల్ని ఇంద్రప్రస్థానికి వెళ్ళి అక్కడ కాలక్షేపం చేస్తుంటాడు. ఒకనాడు కృష్ణార్జునులు ముచ్చటలాడుచుండగా వారి వద్దకు అగ్నిదేవుడు వచ్చి ఆకలిగావున్నది కావున ఖాండవవనాన్ని ఆహుతిగా ఇమ్మని వేడుకుంటాడు. కృష్ణార్జునులు అందులకు అంగీకరిస్తారు. అగ్నిదేవుడు ఖాండవ వనాన్ని దహిస్తుండగా ఆ వనంలోనున్న మయుడు అగ్నిదాహాన్ని భరించలేక అర్జునున్ని శరణు వేడుకుంటాడు. అర్జునుడు మయుణ్ణి రక్షిస్తాడు. మయుడు కృతజ్ఞడై అర్జునునికి మయసభను సమర్పిస్తాడు. శ్రీకృష్ణుదు తిరిగి ద్వారకకు తిరిగివస్తాడు.
అర్జునుడు తనను రక్షించింది శ్రీకృష్ణుని మూలంగానే కదా అని మయుడు ఒక చిత్రసభను నిర్మించి దానిని శ్రీకృష్ణునికి సమర్పించాలని ద్వారకకు వెళ్తాడు. శ్రీకృష్ణుని మాయా ప్రభావం వల్ల ఆ సభాభవనమంతా అతనికి పలువింతలతో కనిపిస్తుంది. తనెంత భ్రమలో వున్నది గ్రహించి రైవతక పర్వత సానుతలం మీద ఒక కేళీవనాన్ని నిర్మించి శ్రీకృష్ణునికి సమర్పిస్తాడు. అదే విధంగా కానుకలను సమర్పించడానికి ఇంద్రుడు కూడా ద్వారకకు వచ్చి పశ్చాత్తాపంతో అక్కడొక లతాసంచయాన్ని నాటి స్వర్గలోకానికి వెళ్ళిపోతాడు. శ్రీకృష్ణుడు ఆ కేళీవనంలో విహరిస్తూ సుఖంగా ఉంటాడు.
ఒకనాడు వసుదేవుని వెల్లెలైన శ్రుతకీర్తి యోగక్షేమాలను తెలుసుకొని రావడానికి తన కుమారుడైన గదుణ్ణి పంపుతాడు. గదుడు కేకయపురానికి వెళ్ళి మేనత్త యోగక్షేమాలను తెలుసుకొని వచ్చి తన తండ్రికి తెలియజేస్తాడు. ఏకాంతంగా శ్రీకృష్ణునితో మేనత్త కూతురైన భద్రాదేవి సౌందర్యాతిశయాన్ని గూర్చి చెబుతాడు. శ్రీకృష్ణునికి భద్రపై ప్రేమ అంకురిస్తుంది. వసంతంలో ఒకనాడు శ్రీకృష్ణుడు రైవతక పర్వతానికి వెళ్ళి తదారామశోభను తిలకిస్తూ ఆనందనిమగ్నుడౌతాడు.
యర్రాయి చెరువు
యర్రాయి చెరువు, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, ఇరగవరం మండలానికి చెందిన గ్రామము.. పిన్ కోడ్: 534 217.
సూక్తి సింధు
సూక్తి సింధు ఒక ప్రత్యేకమైన తెలుగు పుస్తకం. ఇది విక్టరీ పబ్లిషర్స్ వారి ప్రచురణ. దీనిని మొదటిసారిగా 2007లో ముద్రించారు. దీనిలో యస్వీయస్ గారు సంకలనం చేసిన కొన్ని వేల సూక్తులు ఉన్నాయి.
క్వింటన్ డికాక్
క్వింటన్ డికాక్ దక్షిణాఫ్రికా దేశానికి చెందిన క్రికెట్ ఆటగాడు. 2013 లో ఇతడు మనదేశ క్రికెట్ జట్టు పై వరుసగా మూడు శతకాలు సాధించి ఒకే సిరీస్ లో ఈ ఘనత సాధించిన తొలి ఆటగాడిగా చరిత్ర సృష్టించాడు. ఐపిఎల్ పోటీలలో ఇతడు సన్ రైజర్స్ హైదరాబాద్ జట్టుకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నాడు.
దక్షిణాఫ్రికా ఆటగాడు గ్రేమ్ స్మిత్ చదివిన కింగ్ ఎడ్వర్డ్ హైస్కూల్‌లోనే చదివిన డి కాక్ అక్కడే ఆటలో ఓనమాలు నేర్చుకున్నాడు. అదే సమయంలో క్లబ్ క్రికెట్‌లో భారీగా పరుగులు సాధించి అందరి దృష్టినీ ఆకర్షించాడు. ఈ ప్రదర్శనతో పాటు దూకుడైన మనస్తత్వం అతడికి జాతీయ అండర్-19 జట్టు కెప్టెన్‌గా కూడా అవకాశం కల్పించింది. సీఎల్‌టి20 ప్రదర్శన, ఫస్ట్‌క్లాస్ కెరీర్‌లో నిలకడతో పాటు డివిలియర్స్ విశ్రాంతి కోరడంతో ఇతడికి దక్షిణాఫ్రికా జాతీయ క్రికెట్ జట్టు నుంచి పిలుపు వచ్చింది. బ్యాటింగ్‌లో పెద్దగా ఆకట్టుకోలేకపోయినా వికెట్ కీపర్‌గా రాణించడం, చిన్న వయసు కూడా కావడంతో వరుసగా అతడిని కొనసాగించారు.
ఈ మధ్యలో సన్ రైజర్స్ హైదరాబాద్ తరఫున ఐపీఎల్‌లో కూడా తన అదృష్టాన్ని పరీక్షించుకున్నాడు. ఎట్టకేలకు తాను ఆడిన తొమ్మిదో వన్డేలో (పాక్‌పై) శతకంతో పోటీలో ఉన్న కీపర్లను వెనక్కి తోసి కాక్ నిలదొక్కుకున్నాడు. ఇక భారత్‌తో సిరీస్‌లో లభించిన అవకాశాన్ని సద్వినియోగం చేసుకున్నాడు. ఎన్నో ఏళ్ల అనుభవం తర్వాతే దిగ్గజాలకు సాధ్యమైన వరుస సెంచరీల రికార్డును చిన్న వయసులోనే అందుకున్నాడు.
తెలుగు లలితకళాతోరణం
తెలుగు లలితకళాతోరణం ఆరుబయట కళావేదిక (ఓపెన్ ఆడిటోరియం). తెలుగుకళాకారులు తమ లలితకళలను ప్రదర్శించడానికి ఏర్పాటుచేసిన ఒక ఉచిత వేదిక. 1985లో ముఖ్యమంత్రి ఎన్‌.టి.రామారావు నాంపల్లి పబ్లిక్ గార్డెన్స్ లో ప్రారంభించారు. చాలాకాలం ఇక్కడ సాయంత్రం సమయంలో సినిమాలు ప్రదర్శించారు. సంగీత కచేరీలు, నాటకాలు, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు కూడా జరిగేవి. ఇప్పుడు సినిమాల ప్రదర్శన కూడా నిలిపివేసారు. ‘తెలుగు లలితకళా గబ్బిళాల తోరణం’ పేరుతో వార్తలు వస్తే మళ్లీ సినిమాలు చాలా కాలం ప్రదర్శించారు. మళ్ళీ ఆగిపోయాయి. లలిత కళాతోరణం ప్రస్తుతం ధనవంతులకు పెద్ద పెద్ద సాంస్కృతిక సంస్థలకు లక్షల రూపాయలు స్పాన్సర్ తెచ్చుకోగలిగినవారికే పరిమితమైంది. ప్రస్తుతం లలిత కళాతోరణం అద్దె ముప్ఫయి ఎనిమిదివేల రూపాయలు. ఈ అద్దె కేవలం ప్రాంగణానికి మాత్రమే. కుర్చీలు, టేబుళ్లు, అలంకార సామాగ్రి బయట నుంచి తెచ్చుకోవాల్సిందే. బయటకు చాలా అందంగా కనిపిస్తుంది కానీ లోపల కళావిహీనంగా వెలవెలబోతూ ఉంది. ఇకనైనా పేద కళాకారులను ఆహ్వానించి ప్రదర్శనలిప్పించాలి. లలిత కళాతోరణంలో మళ్లీ సినిమాలు ప్రదర్శించాలి. ప్రేక్షకులకు వసతులు కల్పించాలి.సాంస్కృతిక కార్యక్రమాల కోసం అద్దెను బాగా తగ్గించి అందరికీ అందుబాటులో వుంచాలని కళాకారులు ప్రభుత్వాన్ని కోరుతున్నారు. ప్రతి నిత్యం భాగ్యనగరం చూడటానికి ఎంతోమంది టూరిస్టులు వస్తుంటారు. వారి కంటికి లలిత కళాతోరణం ఏదో ఒక కార్యక్రమంతో కళకళలాడుతూ కనిపించాలేకానీ వెలవెలపోకూడదు. అన్ని సదుపాయాలతో కొత్త అందాలతో లలితకళాతోరణం రూపుదిద్దుకోవాలి. అది నిత్యం కళాకారులతో సందడిగా ఉండాలి. తెలుగు లలిత కళామతల్లి ఖ్యాతి నలుదిశలా వ్యాపించాలి. టి.సుబ్బరామిరెడ్డి కోరికమేరకు గతంలో తెలుగు లలితకళాతోరణం పేరును రాజీవ్‌ తెలుగు లలితకళాతోరణంగా మార్చారు. ప్రజల వ్యతిరేకత దృష్ట్యా మళ్ళీ జారీ చేసిన ఉత్తర్వులను రద్దు చేశారు. తెలుగు లలితకళాతోరణం పేరు మారిస్తే బోర్డు పీకేస్తామని సీపీఐ రాష్ట్ర కార్యదర్శి నారాయణ అన్నారు. కాంగ్రెస్‌ నేత సుబ్బిరామిరెడ్డికి అంతగా దానం చేయాలని ఉంటే మురికివాడల్లో మరుగుదొడ్లు నిర్మించి రాజీవ్‌, ఇందిరల పేర్లు పెట్టుకోవాలని సూచించారు. పేరు మార్చాలనుకుంటే సాహిత్య సేవ చేసిన సుద్దాల హనుమంతు, సురవరం ప్రతాపరెడ్డి పేరు పెట్టాలని సూచించారు
జియాన్ రెన్ బ్రిడ్జి
జియాన్ రెన్ బ్రిడ్జి (సూక్ష్మంగా: 仙人桥, సాంప్రదాయంగా:仙人橋), అనునది అందమైన బ్రిడ్జి. ఇది ప్రపంచంలోనే అతి పెద్ద సహజ వంతెన. ఈ వంతెన చైనా లోని లో గల "బులియు నది" పై ఉంది. అక్టోబరు 2010 లో వారి యాత్ర ద్వారా కనుగొనబడింది. దీని పొడవు 400 అడుగులు (120 మీటర్లు) ఉంటుంది.
సురభి పెద్ద బాలశిక్ష
సురభి పెద్ద బాలశిక్ష బుడ్డిగ సుబ్బరాయన్ సంకలనం చేసిన పెద్ద బాలశిక్ష. ఇది సాంస్కృతిక సాక్షరాస్యత ప్రాతిపదికగా రూపకల్పన చేయబడిన బాలవివేక కల్పతరువు. దీనిని ఎడ్యుకేషనల్ ప్రోడక్ట్స్ ఆఫ్ ఇండియా వారు 1997 లో మొదటిసారి ప్రచురించారు.
ఈ పుస్తకాన్ని రచయిత తమ నాన్నగారైన శ్రీ బుడ్డిగ వెంకన్న మరియు అమ్మగారైన శ్రీమతి బుడ్డిగ సుబ్బారావు గార్లను స్మరిస్తూ తెలుగు జాతికి సమర్పించారు.
దీనిలోని విషయాలను భాషా పీఠం, సంస్కృతీ సంప్రదాయ పీఠం, బాలసాహిత్య పీఠం, సాహిత్య పీఠం, విజ్ఞాన పీఠం మరియు లోకజ్ఞాన పీఠం అనే ఆరు విభాగాలుగా చేశారు.
లార్డ్ క్లైవ్ చరిత్రము
లార్డ్ క్లైవ్ చరిత్రము (Life of Lord Clive) వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్ వారిచే 1913 సంవత్సరంలో ప్రకటించబడిన తెలుగు పుస్తకం.
ఈ పుస్తకంలో బ్రిటిష్ సైన్యాధికారి లార్డ్ క్లైవ్ (Lord Clive) గా తెలుపబడిన రాబర్ట్ క్లైవ్ (Robert Clive) (1725-1774) కు సంబంధించిన జీవిత విశేషాలున్నాయి.
ఆక్టేన్
ఆక్టేన్ అనునది ఒక హైడ్రోకార్బన్. ఇది సంతృప్త హైడ్రోకార్బన్. ఇది CH ఫార్ములా గల అల్కేను. దీని సంఘటిత నిర్మాణ ఫార్ములా CH (CH) CH. ఆక్టేన్ అనేక నిర్మాణాత్మక సాదృశాలు కలిగి ఉంటుంది. ఈ సాదృశాలలో శాఖాయుత శృంఖలాలలో తేడాలు కలిగి ఉంటుంది. దీని సాదృశ్యాలలో 2,2,4-ట్రైమిథైల్ పెంటేన్ (ఐసోఆక్టేన్) అనునది అక్టేన్ రేటింగ్ స్కేల్ లో ప్రామాణిక విలువ గలిగి ఉంది.
అన్ని అల్ప భార హైడ్ర్ఫోకార్బన్లలో ఆక్టేన్ మరియు దాని ఐసోమెర్లు (సాదృశ్యాలు) దహన శీలత కలిగినవి మరియు గ్యాసోలీన్ (పెట్రోలు) యొక్క అనుఘటకాలు.
ఆక్టేన్ అనునది వ్యవహారికంగా "అక్టేన్ రేటింగ్" (అక్టేన్ యొక్క శాఖాయుత శృంఖలాలు గల సాదృశ్యాల యొక్క సామర్థానికి (ముఖ్యంగా ఐసో అక్టేన్) పేరు) లో సూక్ష్మరూపంగా ఉపయోగపడుతుంది. ప్రత్యేకించి "ఉన్నత ఆక్టేన్" యొక్క వ్యక్తీకరణలో ఉపయోగ పడుతుంది. అయితే గ్యాసోలిన్ లోని ఆక్టేన్ యొక్క సాదృశ్యాలు కాని అనుఘటకాలు కూడా అధిక ఆక్టేన్ రేటింగ్ దోహదం చేస్తాయి. కానీ కొన్ని ఆక్టేన్ యొక్క ఐసోమెర్లు తగ్గిస్తుంది. "n" - ఆక్టేన్ తనకు తాను ఋణ ఆక్టేన్ రేటింగ్ కలిగియుంటుంది.
కాకునూరి అప్పకవి
కాకునూరి అప్పకవి తెలుగు లాక్షణిక కవిగా సుప్రసిద్ధుడు. ఇతను మహబూబ్ నగర్ జిల్లా కల్వకుర్తి తాలుకాలోని కాకునూరి అగ్రహారానికి చెందినవాడు. అప్పకవి నన్నయభట్టు రచించిన 'ఆంధ్రశబ్ద చింతామణి ' ఆధారంగా 'ఆంధ్రశబ్దచింతామణి ' అను ఛందో గ్రంథాన్ని రచించాడు. తెలుగుభాషలో లక్షణగ్రంథాలను వాటి రచయితల పేర్లతో పిలిచే రివాజుగా ఈ పుస్తకం తెలుగు సాహితీ లోకంలో ' అప్పకవీయం ' గానే స్థిరపడిపోయింది. ఈ గ్రంథాన్ని అప్పకవి ' సారపాదపం 'అని కూడా అన్నాడు. అప్పకవి పూర్వికులది కాకునూరికి సమీపంలోని ' లేమామిడి ' గ్రామం. వీరి తాత గారి తాత అక్కడే ఉండేవాడు. అప్పకవి తాతముత్తాతలంతా పండితులే. వీరి తాత పెద సోమయ్య పండితుడే కాక శ్రీమంతుడు కూడా. అప్పకవి తండ్రి వెంగన్న గొప్ప వేదపండితుడు. అప్పకవి పల్నాడుసీమలోని కామేపల్లిలో తనమేనమామల ఇంట పెరిగాడు. ప్రముఖ ఆధ్యాత్మిక వేత్త కాకునూరి సూర్యనారాయణ మూర్తి వీరి వంశానికి చెందిన వారు.
కాకునూరి అప్పకవి మన్మథ నామ సంవత్సరం శ్రావణ బహుళ అష్టమి (1656 ఆగస్టు 03 వ తేది) నాడు జన్మించినట్లు తానే స్పష్టంగా తన అప్పకవీయంలో పేర్కొన్నాడట.
అప్పకవి విద్యాభ్యాసం తన మేనమామల ఇంట పల్నాడు సీమలో సాగింది. మూర్తి సర్వన్న దగ్గర యజుర్వేదం, కాండూరి గిరయ్య దగ్గర వ్యాకరణం, సూరభట్టు దగ్గర సకలసిద్ధాంతాలు, కొలిచెలమల్ల సింగన్న గారి దగ్గర స్మార్తకర్మలు, రాజయోగి దగ్గర ఆగమాలు, మంచికంటి ఓబన్న దగ్గర లక్షణగ్రంథాలు చదువుకున్నాడు.. అప్పకవిని లక్షణ కవిగా తీర్చిదిద్దినది ఓబన్నగారే. 
విద్యాభ్యాసం పూర్తయ్యాక అప్పకవి శ్రీశైలం వెళ్ళాడు. అప్పటి ఆ ప్రాంత అధికారి అయిన భోగి విభూషణుడి ఆస్థాన కవిగా కొంతకాలం పనిచేశాడు. అక్కడే స్మార్తకర్మలకు సంబంధించి ' అపస్తంబ షట్కర్మ నిబంధనం ' అను సంస్కృత నిబంధన గ్రంథాన్ని రచించాడు. కాలబాలార్ణవ సంహిత అనే జ్యోతిష గ్రంథానికి శ్లోకరూప సంగ్రహాన్ని రాశాడు. స్త్రీలకు పనికి వచ్చే ' సాద్వీజన ధర్మం ' అనే ద్విపద కావ్యాన్ని, 'అనంతవ్రత కల్పం ' అను కావ్యాన్ని రచించాడు. శ్రీశైల మల్లికార్జుని మీద శ్లేష గర్భితమైన నిందా స్తుతి శతకాన్ని రాశాడు. 'అంబికావాదం ' అను యక్షగానాన్ని, 'కవికల్పం' అను లక్షణ గ్రంథాన్ని రచించాడు..
క్షితి మ్లేచ్ఛభాష శ్రుతిగ
ర్హిత మగునట్లైన నాధరిత్రిని దానిన్
మతిరోసి విడువగూడదు
సతతము వ్యవహారహాని సంధిలు కతన్
కాకునూరి తిమ్మకవి.
సరళ యంత్రం
సరళ యంత్రం అనగా మోటారు లేని పరికరం ఇది దిశతో లేదా ఒక బలం యొక్క తీవ్రతతో మార్పుచెందుతుంది. సాధారణంగా, ఒక సరళ యంత్రమును ఈ విధంగా నిర్వచించవచ్చు, సులభమైన యంత్రాంగాల్లో ఒకటి ఇది యాంత్రిక ప్రయోజనాన్ని అందిస్తుంది.
సాధారణంగా ఈ పదం ఆరు శాస్త్రీయ సాధారణ యంత్రాలను సూచిస్తుంది, ఇవి పునరుజ్జీవన శాస్త్రవేత్తలు వివరించిన వాటిలో ఉన్నాయి:
సాధారణ యంత్రం అనగా ఒక ప్రాథమిక పరికరం, ఇది ఒక నిర్దిష్ట చలనమును (ఎక్కువగా ఒక యంత్రాంగం అంటారు) కలిగి ఉంటుంది, ఇది ఇతర పరికరాలతో కలిసి ఉండి, యంత్ర కదలికలు ఏర్పరుస్తుంది.
ఆత్మ యొక్క నిద్ర
ఆత్మ యొక్క నిద్ర (soul sleep) క్రైస్తవ మతం యొక్క ఒక సిద్ధాంతం ఉంది. చర్చిలు మాత్రమే మైనారిటీ ఈ సిద్ధాంతం ప్రచారం. చారిత్రాత్మకంగా ఈ చేర్చబడిన: విలియం టిండేల్, జాన్ మిల్టన్, థామస్ హాబ్స్ మరియు ఐజాక్ న్యూటన్
చక్రం మరియు ఇరుసు
సాంకేతికతపై గ్రీక్ గ్రంధాలలోని రేఖాచిత్రాల ద్వారా ఆరు సాధారణ యంత్రాలలో ఒకటిగా చక్రం మరియు ఇరుసును పునరుజ్జీవన శాస్త్రవేత్తలు గుర్తించారు. చక్రం మరియు ఇరుసు అనగా సాధారణంగా ఇరుసుకు జోడించబడిన చక్రముగా భావించబడుతుంది, కాబట్టి శక్తి ఒకదాని నుండి మరొక దానికి బదిలీ అయి రెండు భాగాలు కలిసి తిరుగుతాయి. ఈ ఆకృతీకరణలోని కీలు లేదా బేరింగ్ ఇరుసు యొక్క భ్రమణమునకు తోడ్పాటునందిస్తాయి.
హీరో ఆఫ్ అలెగ్జాండ్రియా బరువులను ఎత్తేందుకు ఉపయోగించే ఐదు సాధారణ యంత్రాలలో ఒకటిగా ఇరుసు చక్రమును గుర్తించారు. ఇక్కడ విండ్లాస్ లో జరిగే విధానాన్ని తలచుకోవచ్చు, ఇందులో స్థూపాకార బారెల్ కు తాడు చుట్టబడడం ద్వారా దానితో అనుసంధానమైన క్రాంక్ లేదా కప్పికి యాంత్రిక ప్రయోజనం అందించబడుతుంది, మరియు బరువు ఎత్తబడుతుంది, ఉదాహరణకు బావి నుండి చేద వంటివి.
వేమన (పుస్తకం)
వేమన అనేది వేమన జీవితం గురించి విశేషమైన పరిశొధన చేసి రాళ్లపల్లి అనంతకృష్ణశర్మ రచించిన తెలుగు పుస్తకం. దీనిని ఆంధ్రా యూనివర్సిటీ ప్రెస్సు, వాల్తేరు వారిచే 1929 సంవత్సరంలో మొదటిసారిగా ముద్రించబడినది.
ఉయ్యాల జంపాల (2013 సినిమా)
ఉయ్యాల జంపాల 2013 డిసెంబరు 25నలో విడుదలైన చిత్రం. 2013 డిసెంబరు 15 న ఈ చిత్ర సంగీతం విడుదలయ్యింది.
ఈ చిత్రాన్ని కన్నడలో "కృష్ణ-రుక్కు" బెంగాలీలో "పర్బొనా అమి చర్తె తొకె"గా పునఃనిర్మించారు.
గోదావరి జిల్లా కూనవరం నేపథ్యంగా సాగే పక్కా గ్రామీణ ప్రేమ కథ ఇది. ఈ చిత్రంలో సూరి, ఉమాదేవి బావ, మరదళ్లు. కోడిపెంట ఎరువు అమ్ముకునే ఓ పల్లెటూరి బుల్లెబ్బాయి... సూరి (రాజ్‌ తరుణ్‌). తన మేనమామ కూతురు ఉమ (అవిక) అంటే అతనికి క్షణం పడదు. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో సహజంగా కనిపించే బావ మరదళ్ల సరసం, చిలిపి తగాదాలు, గిల్లి కజ్జాలు, ఆటపట్టించడం లాంటి తమాషాలు సూరి, ఉమల బాల్యంలో ఓ భాగం. బావామరదళ్లు ఇద్దరూ ఒకర్ని ఒకరు ఉడికించుకోవడానికి వేరే వాళ్లని ప్రేమిస్తారు. వారి జీవితం అలా సాగిపోతుండగా అనుకొని సంఘటన వారిద్దర్ని మరింత దగ్గరికి చేరుస్తుంది. ఉమ ప్రేమించిన వాడు ఆమెని మోసం చేయబోతే తన్ని బుద్ధి చెప్తాడు సూరి. దాంతో సూరిపై తనకున్న ప్రేమని తెలుసుకుంటుంది ఉమ. అంతేకాకుండా సూరిపై తనకు ఉన్న ఇష్టం ప్రేమ అని ఉమకు అర్ధమవుతుంది. కానీ సూరికి తన మరదలిపై తనకున్న ప్రేమ తెలీదు. అయితే ఇరు కుటుంబాల మధ్య ఉన్న తగాదాల కారణంగా ఉమకు సూరి పెళ్ళి సంబంధాన్ని ఖాయం చేయాల్సిన పరిస్థితి ఎదురవుతుంది. సూరి ఖాయం చేసిన పెళ్ళి ఉమ చేసుకుంటుందా? లేక సూరికి తన ప్రేమను తెలుపుతుందా? సూరి, ఉమాదేవిల మధ్య ఉన్న సాన్నిహిత్యం పెళ్ళి వరకు దారి తీస్తుందా అనేది మిగతా కథ.
సన్నీ ఎం.ఆర్ సంగీతాన్ని సమకూర్చాడు.
ఉయ్యాలైనా జంపాలైనా
లపక్ లపక్
నిజంగా ఇది నేనెనా
మన బందం
ధెర్ థక్ ఛేలో(హిందీ)
కోరాడ రామకృష్ణయ్య
కోరాడ రామకృష్ణయ్య (2 అక్టోబర్ 1891 - మార్చి 28, 1962) ప్రముఖ భాషావేత్త, తెలుగు-సంస్కృత భాషా నిపుణులు.
తూర్పు గోదావరి జిల్లా అమలాపురంలో అమ్మమ్మ ఇంట కోరాడ రామకృష్ణయ్య 1891, 2 అక్టోబర్ న జన్మించారు. ఈయన తల్లిదండ్రులు సీతమ్మ, లక్ష్మీమనోహరం.
ఈయన ప్రాథమిక విద్యానంతరం మచిలీపట్నం నోబుల్ కళాశాలలో 1915లో బీ.ఏ. పూర్తి చేసారు. లెక్చరర్ గా కొన్ని సంస్థలలో ఉద్యోగం చేసి, ఆపై 1921లో మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయంలో ఎం.ఏ పూర్తి చేసారు.
బీ.ఏ పూర్తి చేసిన వెంటనే నోబుల్ పాఠశాలలో పండితులుగా పనిచేసారు. తరువాత విజయనగరం మహారాజాకళాశాలలో తెలుగు, సంస్కృతం బోధించారు.
ఎం.ఏ పూర్తిచేసిన అనంతరం 12 సంవత్సరాలు (1915-27) మహారాజా కాలేజీలో పనిచేసారు. తరువాత 1927లో మద్రాస్ విశ్వవిద్యాలయంలో రీడర్ గా పని ఆరంభించారు. 1950లో పదవీ విరమణ చేసారు. ఆపై తితిదేలో ప్రాచ్య పరిశోధనాలయంలో రీడర్ గా ఆరు సంవత్సరాలు పనిచేసారు.
వీరు 1962, మార్చి 28 న చనిపోయారు.
వీరి రచనలు:
ఇంకా మరెన్నో భాషా సాహిత్యక వ్యాసాలు రాసారు.
విన్డ్ లస్
విన్డ్ లస్ అనగా భారీ బరువులు కదిలించే ఒక ఉపకరణం. సాధారణంగా విన్డ్ లస్ ఒక సమాంతర సిలిండర్ (బారెల్) కలిగి ఉంటుంది, ఇది కొక్కి లేదా బెల్ట్ యొక్క మలుపు ద్వారా త్రిప్పబడుతుంది. వించ్ ఒకటి లేదా రెండు చివరలు అతకబడివుంటాయి, మరియు వించ్ చుట్టూ ఒక కేబుల్ లేదా తాడు చుట్టబడివుంటుంది, లాగబడే బరువు వ్యతిరేక చివరకు జోడించబడివుంటుంది.
భౌగోళిక నిర్దేశాంక పద్ధతి
భౌగోళిక నిర్దేశాంక పద్ధతి అనగా ఒక నిర్దేశాంకాల వ్యవస్థ, ఇది భూమిపై ఉన్న ప్రతి స్థానాన్ని సంఖ్యలు లేదా అక్షరాల సమితి ద్వారా సూచిస్తుంది. నిర్దేశాంకము తరచుగా సంఖ్యల యొక్క ఒకదానిని నిలువు స్థానము ఆధారంగా మరియు సంఖ్యల యొక్క రెండొవ లేదా మూడవ దానిని సమాంతర స్థానం ఆధారంగా ఎంపిక చేసుకుంటుంది. నిర్దేశాంకము యొక్క సాధారణ ఎంపికగా అక్షాంశం, రేఖాంశం మరియు ఎలివేషన్ ఉన్నాయి.
ప్రధాన వ్యాసాలు: అక్షాంశం మరియు రేఖాంశం
అక్షాంశం:
భూగోళాన్ని తూర్పు, పడమర భాగాలుగా విడగొట్టే ఊహాజనితమైన గీతలను అక్షాంశాలని (Latitude) పిలుస్తారు. ఈ రేఖలు ఏదైనా ప్రదేశం అంతర్జాతీయ గ్రీన్ విచ్ రేఖాంశానికి ఎంత దూరంలో ఉన్నది అన్న విషయం తో పాటు, ఆ ప్రదేశం తూరపు దిక్కున ఉన్నదా, లేక పడమటి దిక్కున ఉన్నదా అన్న విషయాన్ని సూచిస్తాయి. గ్రీకు అక్షరం లామ్డా, \lambda\,\! అక్షాంశాలకు గుర్తు. సాధారణంగా అక్షాంశాలను డిగ్రీలతో కొలుస్తారు. అంతర్జాతీయ గ్రీన్ విచ్ రేఖాంశం 0° గా వ్యవహరిస్తారు. భూగోళం మొత్తం 360 రేఖాంశాలుగా విభజింపబడింది. అంతర్జాతీయ తేదీ రేఖ చాలా వరకు 180వ అక్షాంశాన్ని అనుసరిస్తుంది.
రేఖాంశం:
భూగోళాన్ని ఉత్తర, దక్షిణ భాగాలుగా విడగొట్టే ఊహాజనితమైన గీతలను రేఖాంశాలని (Longitude) పిలుస్తారు. ఈ రేఖలు ఏదైనా ప్రదేశం భూమధ్యరేఖ ఎంత దూరంలో ఉన్నది అన్న విషయం తో పాటు, ఆ ప్రదేశం ఉత్తరార్థ గోళంలో ఉన్నదా, లేక దక్షిణార్థ గోళంలో ఉన్నదా అన్న విషయాన్ని సూచిస్తాయి. గ్రీకు అక్షరం ఫై, \phi\,\! రేఖాంశాలకు గుర్తు. సాధారణంగా రేఖాంశాలను డిగ్రీలతో కొలుస్తారు. భూమధ్యరేఖను 0° గానూ, ఉత్తర ధ్రువాన్ని 90°N, దక్షిణ ధ్రువాన్ని 90°S గానూ వ్యవహరిస్తారు.
వితంతు పునర్వివాహం
వితంతు వివాహం అనగా భర్త మరణించిన ఆడవారికి మళ్ళీ పెళ్ళి లేదా వివాహం చెయ్యటము.పునర్వ అంటే మళ్ళీ అని అర్ధము
వితంతువు అనగా భర్త మరణించిన స్త్రీ.
పూర్వం భర్త మరణించిన ఆడవారికి సతీ సహగమనం అనే సాంఘిక దురాచారం అమలులో ఉండేది.దీని ద్వారా భర్త చితి మీద భార్యను సజీవంగా దహనం చేసేవారు.దీనిని కందుకూరి వీరేశలింగం వంటి సంఘ సంస్త్కర్తలు అడ్డుకొని వితంతు వివాహాలను ప్రోత్సహించారు.
హాషిం ఆమ్లా
హషీమ్‌ ఆమ్లా ఒక దక్షిణాఫ్రికా క్రికెట్ ఆటగాడు. ఇతడు 83 వండేలలో 4000 పరుగులు పూర్తి చేసి గతంలో వివియన్ రిచర్డ్స్ పేరిట ఉన్న రికార్డును బద్దలు కొట్టాడు.
ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ చట్టం 2000
ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ చట్టం 2000 (అంటే సమాచార సంకేతిక చట్టం 2000) అనే చట్టం భారత దేశ పార్లమెంటులో చట్టం సంఖ్య 21 ఆఫ్ 2000 గా నోటిఫై చేయబడి 17 అక్టోబరు, 2000 తేదిన అమలులోకి వచ్చింది. దీనిని ITA 2000 అని మరియు IT Act అని జనబాహుల్యం ఎక్కువగా పిలుస్తారు. ఎలక్ట్రానిక్ డేటా ఇంటర్ చేంజ్ మరియు అటువంటి మార్గాలైన ఎలక్ట్రానిక్ కమ్యూనికేషన్ ద్వారా జరిగే లావాదేవీలకు చట్టపరమైన గుర్తింపు తేవడానికిగాను ఆమోదించబడిన చట్టం.
ఎలక్ట్రానిక్ పత్రాల చట్టపరమైన గుర్తింపు. డిజిటల్ సంతకాల చట్టపరమైన గుర్తింపు. సైబర్/ఇంటర్నెట్/ఎలక్ట్రానిక్ లావాదేవీలకు సంబంధించిన నేరాలు మరియు ఉల్లంఘనలు.సైబర్ నేరాలకు సంబదించిన న్యాయ వ్యవస్థీకరణ.
ఈ చట్ట సవరణ ద్వారా భారత ప్రభుత్వం సైబర్ ఉగ్రవాదం మరియు డేటా రక్షణ సంబదిత నేరాలకు సంబంధించిన ఎన్నో క్రొత్త విభాగాలు జోడించింది .
రథోత్సవం
రథోత్సవం అనగా రథంపై దేవుని ఊరేగించడం. రథోత్సవమును రథ యాత్ర అని కూడా అంటారు. రథ యాత్ర హిందూ మతం పండుగ. ఉత్సవాల సమయంలో పలు దేవ వాహనములపై దేవతల ఉత్సవ విగ్రహాలను ఊరేగిస్తారు. రథోత్సవము జరిగే ముందుగా దేవ ఉత్సవ విగ్రహములకు కళ్యాణం జరిపిస్తారు, ఈ కళ్యాణాన్ని కళ్యాణోత్సవం లేదా కళ్యాణ మహోత్సవం అంటారు. కళ్యాణోత్సవం తరువాత స్వామి వారు సతీ సమేతంగా అత్తవారింటికి రథంపై ఊరేగింపుగా వస్తున్నట్టు ఈ ఉత్సవాన్ని భక్తజనులు ఆనందంగా జరుపుకుంటారు.
రథోత్సవము నాడు రథమును బాగా అలంకరిస్తారు, రథమును భక్తులు లాగేందుకు రథమునకు మోకు కడతారు. రథయాత్ర ప్రారంభ పూజలు తరువాత జయజయధ్వనాలతో రథయాత్ర నిర్వాహకుని సూచనల మేరకు మోకులను పట్టుకుని భక్తులు రథమును కదలిస్తారు.
రైలు మార్గం
రైలు నడిచే మార్గమును రైలు మార్గం అంటారు. రైలుమార్గం రోడ్డు మార్గమునకు భిన్నముగా ఉంటుంది. ఈ మార్గం రైలు నడిచేందుకు ప్రత్యేకంగా నిర్మించబడివుంటుంది. ఈ మార్గంలో రైలు చక్రాల వంటి చక్రాలు కలిగిన వాహనములు మాత్రమే ప్రయాణించగలవు. ఈ మార్గంపై పట్టాలు ఉంటాయి. వీటిని రైలు పట్టాలు అంటారు. ఈ పట్టాలపైనే రైలు చక్రాలు నడిపించబడతాయి. రైలు పట్టాలు ఒక పట్టాకు మరొక పట్టా ప్రక్కప్రక్కనే ఉంటాయి. వీటి మధ్య దూరం దారి పొడవునా సమంగా ఉంటుంది. పట్టాలు వంగకుండా, కుంగకుండా, పక్కకు జరిగిపోకుండా ఉండేందుకు పట్టాల కింద కాంక్రీట్ దిమ్మెలను ఏర్పాటు చేస్తారు. దిమ్మెలు దిగ్గబడకుండా, రైలు స్వల్ప కదలికలకు అనుగుణంగా పట్టాల స్వల్ప కదలికలకు ఈ పట్టాల వెంబడి లావు కంకర పరచబడి ఉంటుంది. వంతెనలపై, రోడ్డు క్రాసింగ్ ల వద్ద మాత్రం విడి కంకర పరచరు. రైలు పట్టాలు ఇనుప లోహముతో తయారు చేయటం వలన ఈ పట్టాలు చాలా బలంగా ఉంటాయి. అందువలనే ఈ పట్టాలు బలమైన ఇనుప చక్రాలు కలిగిన బరువైన రైలు ప్రయాణించినప్పటికి తట్టుకోగలవు.
సంజీవరెడ్డిపల్లె
"సంజీవరెడ్డిపల్లె" కడప జిల్లా దువ్వూరు మండలానికి చెందిన గ్రామం.
అంత్యప్రాసాలంకారము
అంత్యప్రాసాలంకారము తెలుగు భాషకు చెందిన ఒక రకమైన అలంకారము.
సేనం
సేనం అనేది ఒక పనిముట్టు. ఇది సిమెంట్ కట్టడాలను బద్దలుకొట్టేందుకు వాడుతారు. ఇది ఉలి మాదిరి ఆకారం కలిగి ఉలి కంటే పెద్దగా లావుగానూ ఉంటుంది. దీనిని సుత్తి ఉపయోగించి అనవసరమైన సిమెంట్ చేయబడిన బాగాలను పగలగొడతారు. బొమ్మలో చూపిన విధంగా ఉండే దీని పైభాగంలో సుత్తితో గట్టిగా కొట్టడం ద్వారా పగలగొట్టవలసిన భాగం పగులుతుంది.
గలగల పారుతున్న గోదారిలా (పాట)
గలగల పారుతున్న గోదారిలా అనే పాట గౌరి (1974 సినిమా) లోనిది. ఈ చిత్రంలో కృష్ణ, జమున నటించారు. సంగీతం: చెళ్ళపిళ్ళ సత్యం
జీవితం ఎలా సాగాలో, సస్యశ్యామలంగా ఉండే పల్లెసీమల్లో నిత్యం కనిపించే దృశ్యాలతో పోలుస్తూ కవి ప్రథమార్దంలో వివరించారు. పల్లెలే దేశాభివృద్ధికి పట్టుగొమ్మలని, సత్యం, ధర్మం, న్యాయం, సేవలే జీవిత పరమార్థాలని ద్వితీయార్దం లో వివరించారు.
లా లా ల లా హే హే ఎ హె హే
గల గల పారుతున్న గోదారిలా
రెప రెపలాడుతున్న తెరచాపలా
ఈ చల్లని గాలిలా
ఆ పచ్చని పైరులా
ఈ జీవితం సాగనీ హాయిగా హే
గల గల పారుతున్న గోదారిలా
అందాల పందిరి వేసే ఈ తోటలూ
ఆ నింగి అంచులు చేరే ఆ బాటలూ
నాగలి పట్టే రైతులు
కడవలు మోసే కన్నెలు
బంగరు పంటలు సీమలు చూడరా హే
దేశానికాయువు పోసే ఈ పల్లెలూ
చల్లంగ ఉండిన నాడే సౌభాగ్యమూ
సత్యం ధర్మం నిలుపుటే
న్యాయం కోసం పోరుటే
పేదల సేవలు చేయుటే జీవితం హేదేశాభివృద్ధిని కాంక్షించే ఈ గీతాన్ని కొద్దిగా మార్చి 2006లో విడుదలైన పోకిరి చిత్రంలో పొందుపరచారు. అయితే పోకిరి చిత్రంలో ఈ గీతం ప్రేయసి తన కోసం పడుతున్న బాధలో ప్రేమికుడికి హాయి ఉన్నదనే భావంతో కూర్చారు.
ప్రమిద
ప్రమిద అనేది జ్యోతి వెలిగించేందుకు ఉపయోగించు సాధనం.వీటిని దేవాలయాల్లో, పూజలలో, పూజా మందిరాల్లో, దేవుని ముందు, దీపావళి వంటి పర్వదినాల్లో, మొక్కులలో, చీకటిగా ఉన్నచోట్లా పలు రకాలుగా వాడుతారు.
విదేశీ కోడలు
విదేశీ కోడలు కోసూరి ఉమాభారతి రచించిన కథా సంకలనం. దీనిని చింతలచెరువు సువర్చల
ఈ సంపుటిలోని కథలు విదేశాల్లోని మనుగడల్ని ప్రదర్శించినా తమ భారతీయ పునాదుల్ని, సంప్రదాయ శిల్పాన్నీ ఎక్కడా కోల్పోలేదు. రచయిత్రి తన స్వానుభవాల్ని, తన దృష్టికి వచ్చిన వాస్తవ జీవితాల్ని అక్షరీకరించారు. ఈ కథా సంపుటిని చూస్తే..రచయిత్రి మంచి చందనపు చెక్కను తన భావుకతకొద్దీ నగిషీలుగా చెక్కి మన ముందు చందనపు బొమ్మగా నిలబెట్టారని తోస్తుంది. బాలి గారి బొమ్మలు మరింత చక్కగా అందగించాయి. ఈ కథల్లో కొంత సామాన్యత, మరికొంత వైవిధ్యత ఉంది. జీవితం పట్ల అవగాహన ఉంది. సందేశం ఉంది. మనోల్లాసాన్ని కలిగించే అందమైన గేయాలు, రమణీయమనిపించే ప్రకృతి వర్ణనలు పూర్తి ఆహ్లాదాన్ని పంచుతాయి. జీవనశైలిని ఆదర్శంగా సూచిస్తాయి. మానవత్వాన్ని జోడిస్తాయి.
కథలనిండా రచయిత్రి విస్తృత పరిఙ్ఞానం, అవగాహన, కథన చాతుర్యం ప్రతిఫలిస్తాయి. విభిన్న కథాంశాలతో పాఠకుడ్ని కాసేపు ఆలోచింపచేస్తాయి. విలక్షణత, సందేశాత్మకత రచయిత్రి లక్షణాలుగా తోస్తాయి. అందమైన తెలుగు పదజాలంతో అలరిస్తాయి. భాషపై పట్టేకాదు, ఎంతో మక్కువ వుంటేనే గానీ ఇలాంటి పదాలు పలికించటం సాధ్యంకాదు! విదేశంలో వసిస్తున్నా తన మూలాల్ని, భాషనీ ఇసుమంతైనా కోల్పోక, హుందాగా నడిపించిన తీరు బావుంది. ఈ సంపుటిలోని కథలన్నీ చాలావరకు సంఘటనల ఆధారంతో అల్లుకున్నవే! స్పష్టంగా మానవతావాదాన్ని, స్నేహ దృక్పథాన్ని బోధించేవే!
శ్రీకంఠదత్త నరసింహరాజ ఒడయార్
శ్రీకంఠదత్త నరసింహరాజ ఒడయార్ మైసూర్ సంస్థానం చివరి రాజు జయచామ రాజేంద్ర ఒడయార్ ఏకైక కుమారుడు. ఇతడు మైసూరు రాజ్యాన్ని పరిపాలించిన యదు వంశ రాజులలో చివరివాడు.
1953 ఫిబ్రవరి 20న ఒడయార్ మైసూరులో జన్మించాడు. అక్కడే మహారాజ కళాశాలలో రాజనీతి శాస్త్రంలో ఎం.ఏ, శారదా విలాస్ న్యాయ కళాశాలలో ఎల్‌.ఎల్‌.బీ. పూర్తి చేశాడు. 1973లో ప్రైవేట్ రాజ దర్బారులో పట్టాభిషేకం జరిగింది. 1976 ఫిబ్రవరి 2న ప్రమోదా దేవిని వివాహమాడాడు. 1984, 1989, 1996, 1999లలో మైసూరు నుంచి లోక్‌సభకు ఎన్నికయ్యాడు.
ఉండ్రపూడి
" ఉండ్రపూడి" కృష్ణా జిల్లా పామర్రు మండలానికి చెందిన గ్రామం. పిన్ కోడ్ నం. 521 157., ఎస్.టి.డి.కోడ్ = 08674.
సముద్రమట్టానికి 9 మీ.ఎత్తు
గుడివాడ, పెడన, మచిలీపట్నం, హనుమాన్ జంక్షన్.
పమిడిముక్కల, గూడూరు, మొవ్వ, గుడ్లవల్లేరు.
పామర్రు, కూచిపూడి నుండి రోడ్ద్దు రవాణా సౌకర్యం ఉంది. రైల్వేస్టేషన్; విజయవాడ 50 కి.మీ.
మండల పరిషతు ప్రాథమిక పాఠశాల, ఉండ్రపూడి.
2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో శ్రీ మట్టా వెంకటేశ్వరరావు, సర్పంచిగా ఎన్నికైనారు. ఉప సర్పంచ్‌గా శ్రీ తోట చిననరసయ్య ఎన్నికైనారు. [4]
గ్రామములోని పురాతనమైన ఈ ఆలయం శిథిలావస్థకు చేరడంతో గ్రామస్థులు, దాతల సహకారంతో, రు. 25 లక్షల అంచనా వ్యయంతో, నూతన ఆలయ నిర్మాణానికి శ్రీకారం చుట్టినారు. ఈ ఆలయ నిర్మాణానికి, గ్రామానికి చెందిన శ్రీ దుబ్బుల కోటేశ్వరరావు, శ్రీ మండపాక వెంకటేశ్వరరావు, 3 సెంట్ల స్థలాన్ని వితరణగా అందించారు. ఈ నేపథ్యంలో మొత్తం 6 సెంట్ల భూమిలో ఈ ఆలయం రూపుదిద్దుకుంటున్నది. ఆలయ నిర్మాణం, తూర్పుగోదావరి జిల్లా అనపర్తి మండలంలోని కొమరపాలెం గ్రామానికి చెందిన శిల్పులు, నిర్మించుచున్నారు. [5]
ఉండ్రపూడి - పోలవరం అడ్డరోడ్డు వద్ద ఉన్న శ్రీ వీరాంజనేయస్వామి ఆలయం పునర్నిర్మాణం కోసం 2013, డిసెంబరు 11, బుధవారం భూమిపూజ జరిగింది. జిల్లాలో మూడవ ఆంజనేయస్వామిగా ప్రసిద్ధి చెందిన ఈ ఆలయంలో, పుష్యమీ నక్షత్రయుక్త, వృషభ లగ్నమందు, నూతన ధ్వజ, శిఖర, ప్రతిష్ఠా మహోత్సవములను, (2014, ఏప్రిల్-9, చైత్ర దశమి, బుధవారంనాడు) అత్యంత వైభవంగా నిర్వహించారు. జిల్లాలోని పలు ప్రాంతాల నుండి భక్తులు ఉదయమే ఆలయానికి చేరుకోగా, దేవాదాయ ధర్మాదాయ శాఖవారి ఆధ్వర్యంలో, వేదపండితులు ఆంజనేయస్వామికి ప్రత్యేకపూజలు నిర్వహించి, వేదమంత్రాల నడుమ, ధ్వజ, శిఖర, బలిపీఠ, ఉష్ఠ్ర, గణపతి విగ్రహాల ప్రతిష్ఠ, అనంతరం, సీతారాముల శాంతికళ్యాణం నిర్వహించారు. యాగం నిర్వహించి, పూర్ణాహుతి నిర్వహించగా, భక్తులు ప్రదక్షణలు చేశారు. అనంతరం ప్రదర్శించిన కోలాట భజన భక్తులను అలరించింది. అనంతరం భక్తులకు అన్నసమారాధన నిర్వహించారు. ఈ దేవాలయంలో హనుమజ్జయంతి నాడు (23-మే/2014 న) ఉదయం స్వామివారికి క్షీరాభిషేకం, లక్ష తమలపాకుల పూజ నిర్వహించి, అనంతరం హనుమాన్ చాలీసా పఠనం, శ్రీ సీతారాముల తాళం భజన, కోలాట భజన నిర్వహించెదరు. [1],[2]&[3]
[1] ఈనాడు కృష్ణా; 2013,డిసెంబరు-12. 
[2] ఈనాడు కృష్ణా; 2014,ఏప్రిల్-10; 6వపేజీ.
[3] ఈనాడు కృష్ణా; 2014,మే-21; 2వపేజీ.
[4] ఈనాడు కృష్ణా, 2014,జులై-31; 7వపేజీ. [5] ఈనాడు అమరావతి; 2015,ఆగస్టు-9; 27వపేజీ.
షకీల్ బదాయూనీ
పాత హిందీ పాటలలో గజల్ శైలిని అనుసరిస్తూ, కొద్దిగా సినిమాలకు అనుగుణంగా మార్చుకుంటూ, ఉర్దూ సొగసులను అద్దుతూ పాటలు రాసినవారు చాలా మంది ఉన్నారు. అందుకే పాత హిందీ పాటల మాధుర్యం ఎన్నిసార్లు విన్నా తనివితీరదు. పదే పదే వినాలనిపిస్తుంది. గజల్ ప్రక్రియను సినిమాపాటకు ప్రతిభావంతంగా వాడుకున్న కవుల్లో షకీల్ బదాయూని పేరు ముందుగా చెప్పుకోవాలి.
ఆగస్టు 3, 1916లో పుట్టిన షకీల్ ఉర్దూ సాహిత్యంలోను, హిందీ సినిమారంగంపైన కూడా తనదైన ముద్రవేసిన కవి. షకీల్ విద్యాభ్యాసం ఇంటివద్దనే జరిగింది. అరబిక్, పర్షియన్, ఉర్దూ, హిందీ భాషలు ఇంటివద్దకు వచ్చి టీచర్లు బోధించారు. ఆయన తండ్రి జమాల్ అహమద్ ఖాదర్ సోక్తా ఖాద్రీ తన కుమారుడు కవి కావాలని ఎన్నడూ అనుకోలేదు. నిజం చెప్పాలంటే ఆ వంశంలో కవులెవ్వరు లేరు. కవిత్వాన్ని సంప్రదాయిక ముస్లిమ్ కుటుంబాల్లో ఎలా ఆదరిస్తారో అంతకు మించి కవిత్వం వారికి సంబంధమూ లేదు. షకీల్ దూరపు బంధువు జియావుల్ ఖాద్రీ బదయూని ధార్మికమైన కవితలు కొన్ని రాశారు. ఆయన ప్రభావం కొంతవరకు షకీల్ పై ఉండవచ్చు. యాభై, అరవై దశకాల్లో షకీల్ రాసిన పాటలు, ఉర్దూలో ఆయన కవిత్వం దేశాన్ని ఒక్క ఊపు ఊపాయి. ముఖ్యంగా సంగీత దర్శకుడు నౌషాద్ తో కలిసి షకీల్ పనిచేసేవారు. 1961 నుంచి 1963 వరకు షకీల్ వరుసగా మూడు ఫిల్మ్ ఫేర్ అవార్డులు గెలుచుకున్నాడు. ఆ పాటలు వింటే ఇప్పటికి కూడా మనం చెవికోసుకు వింటాం. బీస్ సాల్ బాద్ సినిమాలో – కహీం దీప్ జలే కహీం దిల్, ఘరానా సినిమాలో – హుస్న్ వాలే తేరా జవాబ్ నహీం, చౌదివీం కా చాంద్ సినిమాలో – చౌదివీం కా చాంద్ హో పాటలు అప్పుడే కాదు ఇప్పుడు, ఎప్పుడూ కూడా హాట్ ఫేవరేట్స్.
షకీల్ 1936లో అలీగఢ్ ముస్లిమ్ విశ్వవిద్యాలయంలో చదువుకున్నాడు. అప్పటి నుంచే కవిసమ్మేళనాల్లో (ముషాయిరా) పాల్గొనడం, అవార్డులు గెలుచుకోవడం మొదలయ్యింది. 1940లో సల్మాను పెళ్ళి చేసుకున్నాడు. షకీల్ పుట్టింది ఉత్తరప్రదేశ్ లోని బదాయూన్ గ్రామంలో. అందుకే తన పేరు చివర బదయూని అని పెట్టకున్నాడు. 1942లో అలీగఢ్ నుంచి బి.ఏ పట్టా పొందగానే సప్లయి ఆఫీసర్ గా ఉద్యోగం వచ్చింది. ఉద్యోగం కోసం ఢిల్లీకి మకాం మారాడు. ఢిల్లీలో కూడా ముషాయిరాల్లో పాల్గొనడం కొనసాగింది. అప్పటికే ఆయన కవితలు ప్రాచుర్యం పొందాయి. నిజానికి అప్పట్లో ప్రేమకవిత్వం రాసినవాళ్ళు తక్కువ. అణగారిన వర్గాల అభ్యున్నతి కోసం రాయడమే ఎక్కువగా ఉన్న రోజులవి. కాని షకీల్ దారి వేరు. షకీల్ రాసింది ఎక్కువగా ప్రేమకవిత్వమే.. ఆయన కేవలం సినిమా పాటలు మాత్రమే రాయలేదు. ఆయన రాసిన గజళ్ళు ఉర్దూ కవితాభిమానుల నాలుకలపై నాట్యం చేస్తున్నాయి.
చిక్కనైన ప్రేమ కవిత్వం. భగ్న ప్రేమను షకీల్ అత్యంత అద్భుతంగా వ్యక్తం చేశాడు. ముఖ్యంగా చివరి ద్విపద … నూరేళ్ళు బతకాలని దీవించడం మామూలే కదా.. దువా అంటే ప్రార్థన.. ఆనందంగా బతకాలన్న ప్రార్థనలు షకీల్ కూడా చాలా విన్నాడు. కాని విషాదాలు ఎదురైన తర్వాత.. అంటే ప్రేమ భగ్నమైన తర్వాత ఈ ఆశీర్వాదాల ప్రభావం చూసి ఏడుస్తున్నానంటున్నాడు. మనసు పారేసుకున్నా ప్రేమ దొరకలేదు, విధిరాతనే పోగొట్టుకున్నాను అని బాధపడుతున్నాడు. ప్రేమ ఒక గొప్ప కలను చూపించింది. కాని మెలకువ వచ్చిన తర్వాత కలకు అర్ధం తెలిసి ఏడుపు వచ్చిందని చెబుతున్నాడు. భగ్న ప్రేమను షకీల్ వ్యక్తం చేసిన తీరులో ఎంత భావుకత ఉంది.
బారహా ఆప్కీ హర్ బాత్ పే రోనా ఆయా… అన్న పాత హిందీ పాట చాలా మంది వినే ఉంటారు. సాహిర్ లూధియాన్వి రాసిన ఈ పాట కూడా భావంలో దీనికి దగ్గరగానే ఉంటుంది.భారత ప్రభుత్వం షకీల్ బదాయూనీ గౌరవార్ధం 2013 మే 3 తేదీన ఒక తపాలాబిళ్ళను విడుదల చేసింది.
అనిల్ కపూర్
అనిల్ కపూర్ (జ: 1956 డిసెంబరు 24) ఒక భారతీయ నటుడు మరియు నిర్మాత. అనేక బాలీవుడ్ సినిమాల్లోనూ, కొన్ని అంతర్జాతీయ చిత్రాల్లోనూ నటించాడు. వంశవృక్షం అనే తెలుగు సినిమాతో ఆయన కథానాయక పాత్రలు వేయడం ప్రారంభించాడు. అంతర్జాతీయ చిత్రాల్లో ఆయన ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ప్రసిద్ధి గాంచిన స్లమ్ డాగ్ మిలియనీర్లో మొదటి సారిగా నటించాడు. 
అనిల్ కపూర్ 1956 డిసెంబరు 24 న చెంబూరు, ముంబైలో జన్మించాడు. ఆయన తండ్రి సినీ నిర్మాత సురీందర్ కపూర్. పాఠశాల విద్య చెంబూరు లోని'అవర్ లేడీ ఆఫ్ పర్పెచువల్ సక్కర్ ఉన్నత పాఠశాల' లోనూ, ఉన్నత విద్య సెయింట్ జేవియర్స్ కళాశాలలోనూ చదివాడు.
1984 లో ఆయన సునీతా కపూర్ (పూర్వనామం:భంభాని) ను వివాహమాడారు. ఆయనకు ఇద్దరు కుమార్తెలు, ఒక కుమారుడు (హర్షవర్ధన్). పెద్ద కుమార్తె సోనమ్ కపూర్ కథానాయిక. చిన్న కూతురు రియా కపూర్ న్యూయార్క్లో విద్యాభ్యాసం పూర్తి చేసుకుని నిర్మాతగా మారింది.ఆయన అన్న బోనీ కపూర్ కూడా సినీ నిర్మాత.
సౌదా అరుణ
సౌదా అరుణ క్రియాశీల రచయితలు, నాటకకర్తలు. వీరు 25 సంవత్సరాలుగా వచన రచనా సాధకులు.
పుల్లలపాడు
పుల్లలపాడు, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, నల్లజర్ల మండలానికి చెందిన గ్రామము.. పిన్ కోడ్: 534 112.
వామనగుంటపాలెం
"వామనగుంటపాలెం" గుంటూరు జిల్లా, అమృతలూరు మండలానికి చెందిన గ్రామం.
గ్రామములోని ఈ గ్రంథాలయానికి, కోగంటి వంశస్థులు నూతనంగా నిర్మించిన భవనాన్ని, 2015, నవంబరు-24వ తేదీనాడు ప్రారంభించారు. [3]
2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో, శ్రీ కోగంటి తరుణ్ కుమార్, సర్పంచిగా ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికైనారు. [2]
మాజీ ఎం.ఎల్.ఏ. శ్రీ కొడాలి వీరయ్య గారి స్వగ్రామం ఈ గ్రామమే. గ్రామస్థులు ఆయన విగ్రహాన్ని ఇక్కడ ఏర్పాటు చేశారు. ప్రతి సం. డిసెంబరు 10న ఆయన వర్ధంతిని గ్రామంలో జరుపుతారు. "వీరయ్య ఎడ్యుకేషనల్ ట్రస్ట్" ఆధ్వర్యంలో, ఆయన మనుమరాలు ప్రియబాంధవి, మహిళలకు స్వయం ఉపాధికి అవసరమైన కోర్సులలో ఉచిత శిక్షణ ఇస్తున్నారు.
[2] ఈనాడు గుంటూరు/వేమూరు; 2013, జూలై-26; 1వపేజీ.
[3] ఈనాడు గుంటూరు సిటీ; 2015, నవంబరు-25; 35వపేజీ.
యువన్ శంకర్ రాజా
యువన్ శంకర్ రాజా (జ. 1979 ఆగస్టు 31) ప్రముఖ తమిళ్, తెలుగు సంగీత దర్శకులు. వీరు మరో ప్రముఖ సంగీత దర్శకులయిన ఇళయరాజా గారి అబ్బాయి. 1996లో అరవిందన్ అనే సినిమా ద్వారా 16 ఏళ్ళ వయసులో సంగీత దర్శకునిగా తెరంగేట్రం చేసిన యువన్ 2013లో వచ్చిన బిరియాని సినిమాతో 15 ఏళ్ళలో 100 సినిమాలకు సంగీతాన్ని అందించారు. వీరి సంగీతం పాశ్చ్యాత సంగీతం ఛాయల్లో ఉండటం గమనార్హం. తమిళనాట రీమిక్స్ సంప్రదాయాన్ని మొదలుపెట్టిన వీరు తెలుగునాట కూడా అనతికాలంలో కీర్తి గడించారు. ముఖ్యంగా వీరు తను పనిచేసిన సినిమాలకు ఇచ్చిన నేపథ్య సంగీతానికి విమర్శకుల, ప్రేక్షకుల మెప్పును పొందారు. సిప్రస్ ఇంటర్నేషనల్ ఫిలిం ఫెస్టివల్లో ఉత్తమ సంగీత దర్శకుడు పురస్కారం అందుకున్న తొలి భారతీయ సంగీత దర్శకుడు కూడా యువన్ శంకర్ రాజా కావడం గమనార్హం.
ధర్మవరపుపాలెం
"ధర్మవరపుపాలెం" కృష్ణా జిల్లా జగ్గయ్యపేట మండలానికి చెందిన గ్రామం.[1] ఈనాడు కృష్ణా/మైలవరం, డిసెంబరు-12, 2013. 2వ పేజీ.
సిరికిం జెప్పడు (పద్యం)
సిరికిం జెప్పడు అనేది బమ్మెర పోతన రచించిన భాగవతంలోని ప్రసిద్ధిచెందిన తెలుగు పద్యం.
సిరికిం జెప్పఁడు; శంఖ చక్ర యుగముం జేదోయి సంధింపఁ; డే
పరివారంబునుఁ జీరఁ డభ్రగపతిం బన్నింపఁ డాకర్ణికాం
తర ధమ్మిల్లముఁ జక్క నొత్తఁడు; వివాద ప్రోత్థిత శ్రీ కుచో
పరిచేలాంచలమైన వీడఁడు గజప్రాణావనోత్సాహియై...భా.8-96-మ.
sirikiM jeppa@MDu; SaMkha chakra yugamuM jaedOyi saMdhiMpa@M; Dae
parivaaraMbunu@M jeera@M 'DabhragapatiM banniMpa@M' DaakarNikaaM
tara dhammillamu@M jakka notta@MDu; vivaada prOtthita Sree kuchO
parichaelaaMchalamaina veeDa@MDu gajapraaNaavanOtsaahiyai. 
గజేంద్రుని ప్రాణాలు కాపాడలనే ఉత్సాహంతో నిండిపోయిన విష్ణుమూర్తి లక్ష్మీదేవికీ చెప్పలేదు; శంఖచక్రాలను రెండు చేతుల్లోకీ తీసుకోలేదు; సేవకుల నెవరినీ పిలువలేదు; గరుడవాహనాన్నీ సిద్దపరచకోలేదు; చెవి దుద్దు వరకు జారిన జుట్టూ చక్కదిద్దుకోలేదు; ప్రణయ కలహంలో ఎత్తిపట్టిన లక్ష్మీదేవి కొం గైనా వదల్లేదు.
నల్లనివాడు (పద్యం)
నల్లనివాడు పద్మనయనంబులవాడు అనేది బమ్మెర పోతన రచించిన భాగవతంలోని ఒక భక్తిపూరిత తెలుగు పద్యం.నల్లనివాఁడు పద్మనయనంబులవాఁడు మహాశుగంబులున్
విల్లును దాల్చువాఁడు గడు విప్పగు వక్షమువాఁడు మేలు పైఁ
జల్లెడువాఁడు నిక్కిన భుజంబులవాఁడు యశంబు దిక్కులం
జల్లెడువాఁడు నైన రఘుసత్తముఁ డిచ్చుత మా కభీష్టముల్...భా. 9-361-ఉ.నల్లని వాడు = నల్లగా ఉండు వాడు; పద్మ = పద్మముల వంటి; నయనంబుల వాడు = కన్నులు గల వాడు; మహా = గొప్ప; ఆశుగంబులున్ = బాణములు; విల్లునున్ = బాణాసనమును; తాల్చు వాడు = ధరించెడి వాడు; కడు = మిక్కిలి; విప్పు = విశాల మైన; వక్షము వాడు = రొమ్ము గల వాడు; మేలున్ = శుభములు; పైన్ = మీద; జల్లెడు వాడు = కురిపించు వాడు; నిక్కిన = ఎగు; భుజంబుల వాడు = భుజములు కల వాడు; యశంబున్ = కీర్తిని; దిక్కులన్ = దిక్కుల కడ వరకు; జల్లెడు వాడు = వ్యాపించిన వాడు; ఐన = అయినట్టి; రఘుసత్తముడు = రఘువంశపు తిలకుడు; ఇచ్చుత = తీర్చుగాక; మా = మా; కున్ = కు; అభీష్టముల్ = కోరికలు.
నల్లటివాడు, పద్మాలవంటి కళ్ళు గలవాడు, గొప్ప ధనుస్సు బాణాలు ధరించువాడు, విశాలమైన వక్షస్థలం గలవాడు, మేళ్ళు అనేకం సమకూర్చువాడు, ఎగుభుజాలు గలవాడు, అన్ని దిక్కులకు తన కీర్తిని వ్యాపింపజేసిన వాడు, రఘు కులోత్తముడు అయిన శ్రీరామచంద్రుడు మా కోరికలు తీర్చుగాక.10.1-1012-ఉ.
నల్లనివాఁడు పద్మనయనంబులవాఁడు గృపారసంబు పైఁ
జల్లెడువాఁడు మౌళిపరిసర్పిత పింఛమువాఁడు నవ్వు రా
జిల్లెడు మోమువాఁ డొకఁడు చెల్వల మానధనంబుఁ దెచ్చె నో!
మల్లియలార! మీ పొదలమాటున లేఁడు గదమ్మ! చెప్పరే!కవిత్వ విశిష్ఠతలు
సెకండ్‌ హ్యాండ్‌
సెకండ్‌ హ్యాండ్‌ 2013 లో విడుదలైన తెలుగు చిత్రం.
సంతోష్‌కి (సుధీర్‌వర్మ) ఫోటోగ్రఫీ హాబీ. దీపుని (ధన్య) తొలిచూపులోనే ప్రేమించిన సంతోష్‌ ఆమెని కూడా తన ప్రేమలో పడేస్తాడు. కానీ వీరిద్దరి ప్రేమ ఎక్కువ కాలం నిలవదు. దీపు వేరే పెళ్ళి చేసుకుంటుంది. సుబ్బారావు (కిరీటి) ఒక మంచి మనసున్న మనిషి.. పెళ్ళి చూపుల్లోనే స్వేఛ్ఛపై (ధన్య) మనసు పారేసుకుంటాడు. కానీ ఆమెకి అదివరకే ప్రియుడు ఉన్నాడని, అతనితో ఆమె చాలా దూరం వెళ్లిందని తెలుసుకుంటాడు. అయినా కానీ ఆమెని పెళ్ళి చేసుకుంటాడు కానీ సుబ్బారావు జీవితం ఆమె వల్ల చిందర వందర అవుతుంది. సహస్ర (ధన్య) తన సహచరుడు అయిన చైతన్య (విష్ణు) ప్రేమలో పడుతుంది. ప్రేమ మత్తులో గర్భవతి అవుతుంది. ఈ ప్రేమకథతో పాటు మిగిలిన వాళ్ల ప్రేమకథలు ఎలా ముగింపుకు చేరువ అయ్యాయి, వారికి పరిష్కారం ఎలా దొరుకుతుంది అనేది మిగతా కథ.
స్వామి రంగనాథానంద
అసలు పేరు శంకరన్ కుట్టి. కేరళ రాష్ట్రంలోని త్రిస్సూర్ గ్రామంలో 15 డిసెంబర్ 1908న జన్మించారు. 18 ఏళ్ళ వయసులోనే శంకరన్ రామకృష్ణ సంఘంలో చేరా రు. మొదటి మజిలీ మైసూరు. ఇక్కడ ఆయన అన్ని పనులూ చేసేవారు. పాత్రలు తోమటం, వంట చేయటం, బట్టలు ఉతకటం లాంటి పనులు చేసేవారు.లాంఛన ప్రాయమైన విద్య ఆయనకి 5,6 తరగతులతోనే ఆగిపోయింది. కానీ చదువులలో సారం అంతా కాచి వడపోసారు: ఉపనిషత్తు లు, గీత, ఇతిహాసాలు, భారతీయ సాంస్కృతిక చరిత్ర, సంస్కృత అధ్యయనం- ఇవే కాక శ్రీ రామకృష్ణ -వివేకానం దుల సాహిత్యాన్ని కూలంకషంగా అధ్యయనం చేశారు. ఈ దశలో శ్రీ రామకృష్ణుల ప్రత్యక్ష శిష్యులైన శ్రీ శివానందస్వామిజీ శంకరన్‌కి సన్యాస దీక్ష ఇచ్చారు. శంకరన్ రంగనాథస్వామి అయ్యారు. రంగూన్‌ లోని రామకృష్ణ ఆశ్రమానికి 1933 నుంచి 1942 దాకా కార్యదర్శిగా ఉన్నారు. అవి రెండవ ప్రపంచ యుద్ధపు రోజులు. దేశ విభజన రోజుల్లో రంగనాథానంద కరాచీలో ఉన్నారు (1942-48) తర్వాత రంగనాథానంద స్వామి ఢిల్లీ రామకృష్ణ మిషన్‌కి కార్యదర్శిగా ఉండి ఆ కేంద్రాన్ని అభివృద్ధి పరచారు. ఆ తర్వాత 1962 నుంచి 67 వరకు కలకత్తా లోని రామకృష్ణ మిషన్ సాంస్కృతి క అధ్యయనం కేంద్రం కార్యదర్శిగా వెళ్ళారు. 1998లో అధ్యక్షులుగా కలకత్తాలోని బేలూరు మఠానికి వెళ్ళారు. ఇందిరాగాంధీ జాతీయ ఐక్యతా పురస్కారం (1986), గాంధీ శాంతి పురస్కారం (1999) పొందారు. స్వామీజీ ఆంగ్ల భాషలో ప్రతిభావంతుడు.
ఆచార్య మ.శివరామకృష్ణ ఆంధ్రజ్యోతి 14.12.2008 లో రాసిన వ్యాససారం
మానవ వంశావళి
మానవ వంశావళి ఒక పరిశోధనాత్మక తెలుగు పుస్తకం. దీనిని కంచి శేషగిరిరావు రచించగా 1964 సంవత్సరంలో ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్తు, వాల్తేరు వారు తొలిసారిగా ముద్రించారు. ఈ పుస్తకంలో మానవుడు ఏకకణజీవుల నుండి ఎలా పరిణామం చెందినదీ విపులంగా వివరించారు. ఇది ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్తువారు 1958 సంవత్సరంలో నిర్వహించిన పోటీలో బహుమతి పొందినది.
గాడ్ ఆన్‌ ద హిల్
వెల్చేరు నారాయణరావు మరియు డేవిడ్ షుల్మన్ ద్వయం ఇటీవల వెలువరించిన మరోగ్రంథం గాడ్ ఆన్ ద హిల్ (God on the Hill). దీన్లో పదకవితా పితామహుడు తాళ్ళపాక అన్నమయ్య జీవన, సాహిత్యాల విశ్లేషణ, ఎంచి కూర్చిన 91 పదాలకు ఆంగ్లానువాదాలు వున్నాయి. ఇదివరకు వీరే When God is a customer అనే గ్రంథంలో అన్నమయ్య కృతుల్ని కొన్నిటిని అనువదించారు గాని అక్కడ ప్రాధాన్యత క్షేత్రయ్యది. ఇప్పుడు అన్నమయ్య కవిత్వం మీద ప్రత్యేక దృష్టి సారించారు.
అన్నమయ్య పదాల్లో ఇప్పుడు మనకు దొరుకుతున్నవి కొన్ని వేలున్నాయి (ఆయన రాసినవి పదమూడు వేలని వాళ్ళ మనవడు చిన తిరుమలయ్య చెప్పినా అవన్నీ ఇప్పుడు దొరకటం లేదుట). వాటి నుంచి 91 ఎంచుకోవటం చాలా క్లిష్టమైన సమస్యే. ఆయన భావనా పరంపరలోని వివిధ అంశాలను స్పృశించే పదాలను ఎన్నుకోవటానికి మంచి ప్రయత్నం జరిగింది ఈ గ్రంథంలో. మూలాలు తెలియక పోయినా చక్కగా చదివి ఆనందించగలిగే అనువాదాలు అందించారు. సాహిత్యభాషగా తెలుగుకి చివరిరోజులు వస్తున్నాయని నాకు చాలా అనుమానం. దీనికి ముఖ్య కారణాలు - తెలుగు వచ్చిన వాళ్ళ సంఖ్య ఒక తరాన్నుంచి తరువాతి తరానికి విపరీతంగా పడిపోవటం, ప్రజ్ఞావంతులు తెలుగుకి దూరంగా పారిపోవటం, తెలుగు వల్ల ఆర్థికలాభం కనపడకపోవటం, అందువల్ల ఆర్థికంగా వెనకబడ్డ వాళ్ళ భాషగానే తెలుగు వెనకపడిపోవటం - అని అనిపిస్తున్నది నాకు. సంప్రదాయ తెలుగు సాహిత్యాన్ని చదివేవాళ్లు, చదివి అర్థం చేసుకోగలవాళ్లు చాలా కొద్దిమంది మాత్రమే ఉన్నారిప్పుడు. ముందుతరంలో ఇంకా తగ్గిపోబోతున్నారు.
ఈ నేపథ్యంలో తెలుగు సాహిత్యం నిలిచివుండాలంటే దాన్ని ఆంగ్లంలోకి అనువదించటమే ఇప్పుడున్న ఏకైక సాధనం. ఎంతో కాలం నుంచి నిర్విరామంగా ఈ కృషిని కొనసాగిస్తున్న నారాయణరావు, షుల్మన్ గార్లను మనం ప్రత్యేకించి అభినందించాలి.
పుస్తకం చివర్లో అన్నమయ్య గురించి, ఆయనకూ తిరుమల దేవాలయానికీ ఉన్న సంబంధం గురించి వివరించిన అనేక నూతనవిషయాలు నాకు ఈ గ్రంథంలో ముఖ్యంగా నచ్చాయి. అందరికీ ఆసక్తికరంగా ఉండే అంశాలివి. కొద్దిగా ఆలోచిస్తే తిరుపతి గురించి ఎవరికైనా కొన్ని ధర్మసందేహాలు కలగక మానవు.
అగ్నిపరీక్ష (నవల)
మాదిరెడ్డి సులోచన దాదాపు నలభై ఏళ్ళ క్రితం, అచ్చమైన తెలంగాణా వాతావరణం, మానవ సంబంధాలూ కలిపి చక్కనైన కుటుంబకథా నవలలను వ్రాశారు. ఆమె నవలలలో ఎక్కువగా మధ్యతరగతి కుటుంబాలలలో వుండే సమస్యలు కనిపిస్తూవుంటాయి. మన చుట్టూ వుండే వాతావరణం ప్రతిబిబంబిస్తూ వుంటుంది. ఆ నవల చదువుతూ వుంటే ఇది ఎక్కడో మనమధ్యే జరిగిందే అనిపిస్తుంది. పాఠకులు ఊహాలోకలో విహరించరు. సులభమైన శైలిలో చివరి వరకూ ఆగకుండా చదివిస్తాయి. ఆవిడ వ్రాసిన నవలలో ఒకటి ఈ “అగ్నిపరీక్ష”. ఇది ఇద్దరు యువకులు ఒకేరకమైనటువంటి సమస్యలో ఇరుక్కునప్పుడు ఎలా స్పందించారు అన్నదాని గురించి వ్రాసారు.
కోదండరామయ్య, చలపతి, రఘుపతి ముగ్గురు అన్నదమ్ములు. కోటీశ్వరులుగా పేరు పొందారు. కోదండరామయ్య అలనాటి కోదండరాముడే. అతనికి తమ్ములంటే అభిమానం. వ్యసనాలకులోనై మరణించిన రఘుపతిని తలుచుకొని ఏడుస్తూ వుంటాడు. ఉమ్మడికుటుంబం. అతని భార్య కాంతమ్మ భర్త లాంటిదే. మరిది పిల్లలు, నా పిల్లలు అని ఏనాడు భేదం చూపి ఎరగదు. రామయ్యకు, మోటార్ రిపేరింగు కంపెనీ ఉంది. అడితీ దుఖాణం ఉంది.ఇంకా ఎన్నో వ్యాపారాలు చేస్తాడు. అతని ఆదాయవ్యయ సంగతులు ఎవరికీ తెలియదు. రోజుకు పది మంది ఆశ్రితజనం ఆయింట వుంటారు. పిల్లలంతా పిల్ల జమీందారులా పెరుగుతున్నారు. ఇంటిలోని ఆడవారుకు జమా ఖర్చులు తెలియదు.
కావలసిన వస్తువులు, బట్టలు అన్నీ పద్దు వ్రాయించి తెచ్చుకోవటమే. అలాంటి పరిస్థితులలో కోదండరామయ్య చనిపోతాడు. చనిపోయేముందు తమ ఆర్థికపరిస్థితి గురించి కొడుకు విష్ణువర్ధన్ కు వివరించి, కుటుంబగౌరవం కాపాడమని మాట తీసుకుంటాడు. అస్తవ్యస్తంగా వున్న ఆర్థికపరిస్థితిని చక్కదిద్దటానికి కఠినమైన నిర్ణయాలు తీసుకుంటాడు విష్ణు. ఇంటిలోని దుబారా ఖర్చులు తగ్గిస్తాడు. పద్దువ్రాసి వస్తువులు తెప్పించే పద్ధతి మానిపిస్తాడు. ఇంటివారంతా కర్కోటకుడని తిడుతున్నా పట్టించుకోడు. ఈ కష్టసమయములో తోడు కావాలని మధ్యతరగతి అమ్మాయి సుజాతను వివాహమాడుతాడు. సుజాత అత్తవారి సూటిపోటిమాటలను పట్టించుకోక విష్ణుకు అండగా నిలుస్తుంది. ఎన్నో వొడిదడుకులను ఎదురుకొని అన్నీ సరిదిద్దుతాడు విష్ణు.
సుందరమ్మ భర్త ఒకప్పుడు తాసిల్దారుగా పనిచేసాడు. సికింద్రాబాద్ దగ్గర లాల్ బజార్ లో బంగళా కట్టించాడు. దగ్గరే పొలం కొన్నాడు. నలుగురు ఆడపిల్లలు ఒక్కడే కొడుకు. ముగ్గురు ఆడపిల్లల పెళ్ళి అయ్యింది. చివరి కూతురు సుజాత బి.యే చదివింది. అన్న ఇబ్బంది చూసి కట్నం ఇచ్చేవాడిని వివాహమాడటానికి ఇష్టపడదు. సుందరమ్మ కొడుకు రఘు ప్రాణాలు తీస్తూ, ఆడపిల్లలలకు అన్ని లాంచనాలను జరిపిస్తూవుంటుంది. ఖర్చుచేస్తూవుంటుంది. అడ్డుపడబోయిన కూతురు సుజాతను, కోడలు సరళను మాట్లాడనీయదు. తల్లికి ఎదురుచెప్పలేని బలహీనతతో రఘు అప్పులపాలవుతాడు. ఖర్చులు తట్టుకోలేక బంగళా, పొలం అన్నీ అమ్మేస్తాడు. ఐనా సుందరమ్మ ఖర్చులు తట్టుకోలేకపోతాడు. సుజాత, సరళ ఎంత హెచ్చరించినా ఆమెను అదుపులో వుంచలేకపోతాడు. మధ్యతరగతి భేషజాలకు బలైపోతాడు. పిచ్చివాడైపోతాడు. ఒక్క రఘు కాదు, రఘు లాంటి యువకులెందరో ఇంటివారి దుబారా,బయటవారి దుష్ప్రచారాలకు బ్రతుకులు బలిచేస్తున్నారు.
రఘు, విష్ణు ఇద్దరూ జీవిత బాటపై డక్కామొక్కీలు తిన్నవారే. ఒకరు బలహీనుడు. భయపడుతూ పిరికితనంతో,చెడు అని తెలిసినా, భయపడి పిరికివానిలా తన జీవితమేకాక, ఇతరుల జీవితం నరకప్రాయం చేసినవాడు. రెండో అతను మంచిని ఎంచి యెవరెన్ని మాటలన్నా, కర్కోటకుడని బిరుదునిచ్చినా ధైర్యంగా నిలబడి, శాసించి, శ్క్షించి, బ్రతుకు బాటలోని గతుకులను పూడ్చాడు.
ఈ నవల 1982లో కలవారి సంసారం అనే పేరుతో సినిమాగా తీయబడింది. దోనేపూడి బ్రహ్మయ్య నిర్మించి కె.ఎస్.రామిరెడ్డి దర్శకత్వం వహించిన ఈ సినిమాలో కృష్ణ, శ్రీదేవి, హరనాథ్, పండరీబాయి తదితరులు నటించారు.