hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
శ్రీవేంకటాచల విహార శతకము
శ్రీవేంకటాచల విహార శతకమ్ ఒక అజ్ఞాత కవి వేంకటేశ్వర స్వామిని గురించి రచించిన శతకం. తిరుమలపై వెలసిన వేంకటేశ్వర స్వామిని గురించి వచ్చిన అనేకమైన భక్తి రచనలలో ఇది ప్రముఖమైనది.
క్రీ.శ.1700 శతాబ్ది ఉత్తరార్థంలో మహమ్మదీయ పరిపాలకులు దక్షిణ భారతదేశంపై చేసిన దండయాత్రల్లో భాగంగా తిరుమల, తిరుపతి పరిసర ప్రాంతాల్లో కూడా ప్రభావం తాకింది. సుల్తానుల సైన్యం రాజకీయ, సాంఘిక, మతపరమైన జీవనాన్ని అల్లకల్లోలం చేసి, దోపిడీలు, అకృత్యాలకు పాల్పడడంతో జనజీవనం కల్లోలభరితమైంది. ఆ కాలంలో వేంకటాచల విహారునిగా శ్రీవేంకటేశ్వరస్వామిని సంబోధిస్తూ రచించిన శతకం ఇది. సంఘజీవనంలోని అలజడులను రచన ప్రతిబింబిస్తూ వేంకటేశ్వరస్వామిని ఈ దుస్థితి నుంచి రక్షించమని, శత్రువులను నిర్జించమనీ వేడుకుంటూ సాగే పద్యాలు చాలానే ఈ శతకంలో కనిపిస్తాయి.
ఈ శతకంలోని ఏ పద్యంలోనూ కవి తన పేరు చెప్పుకోలేదు. శతకంలో కనీసం వంద పద్యాలు ఉండవలిసి ఉండగా, ఇందులో 98 పద్యాలే దొరుకుతున్నాయి. మిగిలిన రెండు పద్యాలలో కృతికర్త వివరాలు చెప్పుకుని ఉండొచ్చునని ప్రముఖ సాహిత్య పరిశోధకుడు, ఈ గ్రంథపరిష్కర్త వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి భావించారు. ఐతే ఏ ఇతర స్థితిగతుల ప్రభావం వల్లనైనా ఇలా రచనకు కర్త పేరు తెలియకుండా గుప్తంగా ఉంచుకునే అవకాశం ఉంది. మొత్తంగా ఈ కృతి కర్త పేరు తెలియకుండా పోయినా పద్యాలలోని రెండు చోట్ల సందర్భవశాన "బ్రాహ్మణుడను" అనీ, "నీ (తిరుమల వేంకటేశ్వరస్వామి) సొమ్ము తిన్నవాడను" అనీ చెప్పుకున్నాడు.
శ్రీవేంకటాచల విహార శతకంలోని పద్యాలను కవి సీస ఛందస్సులో రచించారు. సాధారణమైన పద్యాలకు రెట్టింపు పరిమాణంలో ఉండే సీస పద్యాలను విషయ విస్తారం వల్ల ఎంచుకుని ఉంటారని భావించవచ్చు. ఈ శతకానికి మకుటంగా శత్రుసంహార వేంకటాచలవిహారను స్వీకరించారు. మొదటి నాలుగు పద్యాలలో కాక మిగిలిన అన్ని పద్యాలలోనూ చివర పాదంగా శత్రుసంహార వేంకటాచలవిహార అన్న పదాలే పునరుక్తి చెందుతూంటాయి. శతకంలో ఉన్న విషయాలకు ఈ శతకానికి ఎంచుకున్న మకుటానికి చాలా దగ్గరి సంబంధం ఉంది. సుల్తానుల సైన్యం (వీరినే తురకలని వ్యవహరించారు) చేస్తున్న ఆగడాలను భరించలేక వారిని నశింపజేయమని కోరుతూ ఈ శతకం రచించారు. ఇందులోని కొన్ని పద్యాల సారాంశం ఇది:
తిరుమల-తిరుపతి దుస్థితిని వివరించడం, సైన్యాల దుష్కృత్యాలను వర్ణించడమే కాక వేంకటేశ్వర స్వామిని దుష్కరులను వెళ్ళగొట్టవేమంటూ రాసిన ఎంతో నిందా కవిత్వం కూడా ఇందులో ఉంది.
శ్రీవేంకటాచల విహార శతకంలో నుంచి ఉదహరింపదగిన పద్యాలు కొన్ని:
చక్రధారి శతకము
శతకాలు తెలుగు సాహిత్యంలో ప్రత్యేక స్థానం కలిగివున్నాయి. వివిధ శతక పద్యాలు జనసామాన్యం నోళ్లలో నాని జాతీయాలు, సామెతల స్థాయిలో నిలిచిపోయాయి. ఈ క్రమంలో ఎందరో తెలుగు కవులు శతకాలు రచించారు. ఆ కోవలోనిదే ఈ చక్రధారి శతకం. "చక్రధారీ!" అనే మకుటంతో ఈ పద్యాలను పింగళి వేంకట సుబ్రహ్మణ్య కవి రచించారు.
ఈ శతకం గుండవరపు మల్లికార్జునరావు గారి ద్రవ్యసహాయముతో 1933 సంవత్సరంలో బెజవాడలోని వాణీ ముద్రాక్షరశాల యందును మరియు 1935 సంవత్సరంలో గుంటూరు వాణీ ముద్రాక్షరశాల యందు ముద్రించబడింది.సీ. శ్రీజనార్ధనశౌరి సిరియు భూదేవియు
వాణీశ్వరుడుగొల్వ వరశచీపతివేడ
సనకసాదులువచ్చి సంస్తుతింపవిశేష
మౌనివరులువచ్చి మధురభాషలుబల్క
లోకపాలురు మొదలు సు శ్లోకులెల్ల
ప్రాకటంబుగ గొనియాడ భక్తకోటి
కేవిపత్తులు రానీక నెపుడుబ్రోచు
చక్రధారీశ్రి తమనోబ్జ చయవిహారి.
మందేశ్వర శతకము
ఈ శతకాన్ని దేవులపల్లి సుబ్బరాయశాస్త్రి రచించాడు. దీనిలో నూరు పద్యాలున్నాయి. పిఠాపురం రాజా రావు గంగాధరరామారావుతో కలసి మందపల్లి గ్రామంలో శ్రీ మందేశ్వరుడు అని పిలువబడే శివుడి ఆలయాన్ని దర్శించినపుడు కవి ఈ శతకాన్ని ఆశువుగా(?) చెప్పాడు. ఈ మందేశ్వరుడు శనిమహాత్ముని చేత ప్రతిష్ఠింపబడినవాడు. ""మందేశ్వరా!"" అనే మకుటం కలిగి శార్దూల మత్తేభ వృత్తాలున్న ఈ శతకాన్ని ఈశ్వరునికి అంకితమిచ్చాడు. 1949లో మద్రాసులోని శుభోదయా ప్రెస్సులో ఈ శతకముతో పాటు మల్హణము (మల్హణకవి సంస్కృతంలో వ్రాసిన శివస్తోత్రానికి ఆంధ్రీకరణము) కలిపి ఒకే పుస్తకంగా వెలువరించారు.
ఈ శతకంలో కవుల కృతుల ప్రశంస, సద్విభుని స్తుతి, సచివవ్యాపారములు, రాజనీతి, పతివ్రతాధర్మములు, లోకప్రవృత్తి, అవినీతి, కన్యాశుల్కము, ధనమహిమ,ఋణరాహిత్యము అనేక మొదలైన ప్రాపంచిక విషయాలు స్పృశించబడ్డాయి. ఇంకా వైరాగ్యము, పరోపకారము, సత్యప్రశస్తి, వినయశీలత, భూతదయ మొదలైనవి ఉపదేశించబడ్డాయి. కుంకుమ, పసువు,కాటుక, తాంబూలము, గంధము, కీలుజడ, పుష్పాలంకృతి, నుదుట సింధూరము, హస్తాంఘ్రికంఠాద్యలంకారములు స్త్రీలకు మంగళకరములని,ఆయా అలంకారధారణ వలన పతి దీర్ఘాయువుకలవాడవుతాడని ఈ శతకంలో కవి వ్రాశాడు.
జయపురం (కోడూరు, కృష్ణా)
జయపురం (కోడూరు, కృష్ణా) కృష్ణా జిల్లా కోడూరు (కృష్ణా) మండలానికి చెందిన గ్రామం.
సముద్రమట్టానికి 7 మీ.ఎత్తు
రేపల్లె, పెడన, మచిలీపట్నం, గుడివాడ
అవనిగడ్డ, మోపిదేవి, నాగాయలంక, చల్లపల్లి
కొత్తమాజేరు, అవనిగడ్డ నుండి రోడ్దురవాణా సౌకర్యం ఉంది. రైల్వేస్టేషన్; మచిలీపట్నం 79 కి.మీ
మండల పరిషత్తు ప్రాధమిక పాఠశాల, జయపురం. 
జిల్లా పరిషత్తు ఉన్నత పాఠశాల, పిట్టల్లంక. 
రవితేజ హైస్కూల్, కోడూరు. 
ఆక్సువర్డ్ ఇంగ్లీష్ మీడియం స్కూల్, కోడూరు.వరి, అపరాలు, కాయగూరలు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు
జయపురం గ్రామానికి చెందిన శ్రీ జాస్తి రాధాకృష్ణ, గత మూడు దశాబ్దాలుగా గ్రామంలో పాలసొసైటీ అధ్యక్షులుగా కొనసాగుచున్నారు. గ్రామంలో వీరు పాల సొసైటీ అభివృద్ధికి, రైతులకు పాల ఉత్పత్తి పెంపుదలకు, బోనస్ ల మంజూరుకు వీరు కృషిచేసారు. 4 సం క్రితం వీరు కృష్ణా డైరీకి జరిగిన ఎన్నికలలో డైరెక్టరుగా ఎన్నికైనారు. తాజాగా వీరు మరల ఇటీవల కృష్ణా డైరీకి జరిగిన ఎన్నికలలో డైరెక్టరుగా ఎన్నికైనారు. [1]
[1] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2014,సెప్టెంబరు-27; 2వపేజీ.
[2] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2015,సెప్టెంబరు-19; 2వపేజీ.
చెన్నకేశవ శతకము
శతకాలు తెలుగు సాహిత్యంలో ప్రత్యేక స్థానం కలిగివున్నాయి. వివిధ శతక పద్యాలు జనసామాన్యం నోళ్లలో నాని జాతీయాలు, సామెతల స్థాయిలో నిలిచిపోయాయి. ఈ క్రమంలో ఎందరో తెలుగు కవులు శతకాలు రచించారు. ఆ కోవలోనిదే ఈ శతకం. "చెన్నకేశవా!" అనే మకుటంతో ఈ పద్యాలను రామడుగు సీతారామశాస్త్రి రచించారు.
ఇందుకోసం నల్లమోతు కృష్ణయ్య గారు ధనసహాయం చేయగా రచయిత పుత్రుడు రామడుగు సత్యనారాయణ శాస్త్రి సంపాదకత్వం వహించారు. ఇది 1944లో ముద్రించబడినది.
లక్నవరం సరస్సు
లక్నవరం సరస్సు జయశంకర్ భూపాలపల్లి జిల్లా, గోవిందరావుపేట మండలంలోని చల్వాయి గ్రామం వద్దగల బుస్సాపూర్‌ క్రాస్‌ నుంచి కుడివైపుకు 8 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.
లక్నవరం సరస్సు క్రీ.శ. 1312వ సంవత్సరంలో ఓరుగల్లు రాజధానిని పరిపాలించిన కాకతీయరాజు ప్రతాపరుద్రుని చేతుల మీదుగా రూపుదిద్దుకుంది. కళలకు అత్యంత ప్రాధాన్యం ఇచ్చే కాకతీయ రాజులు ఆనాటి రైతాంగంపట్ల కూడా ప్రత్యేక శ్రద్ధ కనబర్చేవారనేందుకు ఈ సరస్సు సాక్షీభూతంగా నిలుస్తోంది. ఎత్తైన కొండల నడుమ నిర్మించిన ఈ సరస్సు నేటి ఆధునిక ఇంజనీరింగ్‌ పరిజ్ఞానాన్ని పోలి ఉంటుంది. కోనేరు, దేవాలయం, నగరం అనే పద్ధతిలో సరస్సు సమీపంలో శివాలయం, నగరాన్ని స్థాపించే కాకతీయులు లక్నవరంలో మాత్రం దానికి భిన్నంగా సరస్సును మాత్రమే నిర్మించడం ఇక్కడి ప్రత్యేకత. ఈ సరస్సుకు తొమ్మిది ప్రధాన తూములు ఉన్నాయి. కాంక్రీటు, ఇనుము వాడకం లేకుండా కట్టిన ఈ కట్టడం ఇప్పటికీ చెక్కు చెదరకపోవటం విశేషంగా చెప్పవచ్చు.
కాకతీయుల కాలం నుండి నేటివరకు లక్నవరం సరస్సు రైతులపాలిట వర్రపదాయినిగా ఉంటోంది. 8,700 ఎకరాల పంటపొలాలను సంవత్సరం పొడవునా నీరందిస్తోంది. సరస్సు నిర్మాణం సమయంలోనే సాగునీటి కోసం రంగాపుర్‌, శ్రీరాంపతి, నర్సింహుల కోట అనే నాలుగు ప్రధాన కాల్వలను నిర్మించారు. ఖమ్మం జిల్లాలోని అటవీ ప్రాంతం లోతట్టు ప్రాంతాలలో కురిసిన వర్షాలతో ఈ సరస్సు నిండుతుంది. 9 ప్రధాన తూముల ద్వారా నీటిని విడుదల చేసి సమీపంలోని సద్దిమడుగు రిజర్వాయర్‌లో నిల్వ చేస్తారు. అక్కడి నుంచి కాల్వల ద్వారా ఆయకట్టు పొలాలకు నీటిని అందిస్తారు.
ప్రకృతి అందాలతో అలరారుతున్న ఈ సరస్సు కొన్నేళ్ళక్రితం వరకు ఆంధ్రప్రదేశ్‌ పర్యాటకశాఖ నిరాదరణకు గురైంది. అయితే ప్రస్తుతం తెలంగాణ లోని ప్రధాన పర్యాటకకేంద్రంగా వెలుగొందుతోంది. లక్నవరం సరస్సు దీవుల మధ్య వేలాడే ఈ వంతెనను చూసేందుకు రాష్ట్రం నలుమూలల నుంచి ప్రతిరోజూ వందలాదిమంది పర్యాటకులు ఇక్కడికి వస్తుంటారు. ఈ సరస్సులో ఆరు దీవులు ఉండగా ఒక్కో దీవిని ఒక్కోరకంగా ముస్తాబు చేసి పర్యాటకులను మరింతగా ఆకర్షించేందుకు పర్యాటకశాఖ తగిన ఏర్పాట్లను చేస్తోంది.
శ్రీ కుమార శతకము
శ్రీ కుమారశతకము సంస్కృతములో రావు భాస్కరరావు చేత రచింపబడి దేవులపల్లి సుబ్బరాయశాస్త్రి చేత ఆంధ్రీకరించబడింది. ఇది 1900 ఆగస్టు 1వ తేదీన కోలంక వీరవరం జమీందారిణి రాజా చెల్లయ్యమ్మ రావుబహద్దూరు ఆజ్ఞానుసారం మద్రాసు లారెన్స్ అసైలమ్ ప్రెస్సులో క్రొత్తపల్లి పద్మనాభశాస్త్రిగారిచే ముద్రించబడింది. ఈ శతకంలో 101 శ్లోకాలు, ప్రతి శ్లోకానికి వెనువెంటనే ఆంధ్రీకృతపద్యము ఉన్నాయి. రావు వంశపు కులవృద్ధుడైన రావు భాస్కరరావు పిఠాపురం మహారాజా రావువేంకటకుమార మహీపతి సూర్యారావును ఉద్దేశించి రాజనీతిని బోధించిన శతకము ఇది. రావు వంశపుటౌన్నత్యము, మహారాజా వారి మాతృపితృ నగర మహిమ, మహారాజా వారి విద్వత్తు మొదలైన విషయాలు ఈ శతకంలో పొందుపరచబడి ఉంది. ""కుమార!"" అనేది ఈ శతకానికి మకుటంగా ఉంది.
పాకాల వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం
వరంగల్ జిల్లా ఖానాపురం మండలంలోని పాకాల సరస్సు తీరము చుట్టూ పాకాల వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం ఉన్నది.
ఈ అభయారణ్యం దాదాపు 839 చ.కిలోమీటర్ల ప్రాంతంలో విస్తరించి ఉంది. ఇది కాకులు దూరని కారడవే అయినా పర్యాటకులకు అనువైనదే.
ఇది వివిధ రకాల వృక్షజాలం మరియు జంతుజాలంను సంరక్షించే కేంద్రంగా విలసిల్లుతోంది. ఈ అభయారణ్యంలో చిరుతపులులు, మానిటర్ బల్లులు, మొసళ్లు, ఎలుగుబంట్లు, హైనాలు, కొండచిలువలు మరియు తోడేళ్ళు వంటి జంతువులు పర్యాటకులకు కన్నుల విందు చేస్తాయి.
మానికొండ సత్యనారాయణశాస్త్రి
మానికొండ సత్యనారాయణశాస్త్రి (1895-1985) స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు, రాజకీయనాయకులు, రచయిత మరియు పత్రికా సంపాదకులు.
వీరు కృష్ణా జిల్లా, గుడివాడ తాలూకా ఉరుటూరు గ్రామంలో 7 జూలై 1895 తేదీన లక్ష్మీనరసింహం దంపతులకు జన్మించారు.
వీరు సహాయ నిరాకరణోద్యమం, ఉప్పు సత్యాగ్రహం, శాసనోల్లంఘన ఉద్యమం, క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం వంటి భారత స్వాతంత్ర్యపోరాటంలో చురుకుగా పాల్గొన్నారు.
1939 లో న్యాయశాస్త్ర పరీక్షకు హాజరై బి.ఎల్. పట్టా పొందారు. అయినా ప్రజాసేవ లోనే జీవితాన్ని గడిపారు.
వీరు సత్యాగ్రహి, గ్రామ స్వరాజ్య వారపత్రికలను సంపాదకులుగా పనిచేసారు.
వీరు తెలుగులోను, ఆంగ్లంలోను ఎన్నో గ్రంథాలను రచించారు. ఆంగ్లంలో బసు పండితుడు రచించిన చారిత్రక గ్రంథాన్ని బ్రిటిష్ మహాయుగము అనే పేరుతో తెలుగులోకి అనువదించారు.
వీరు 90 ఏళ్ల వయసులో 1985 లో పరమపదించారు.
ప్రపంచ పర్యాటక దినోత్సవం
ప్రపంచ పర్యాటక దినోత్సవంను ప్రతి సంవత్సరం సెప్టెంబరు 27 న జరుపుకుంటారు. 1980 నుండి యునైటెడ్ నేషన్స్ వరల్డ్ పర్యాటకం ఆర్గనైజేషన్ ప్రపంచ పర్యాటక దినోత్సవ వేడుకలను సెప్టెంబరు 27 న ప్రత్యేకంగా నిర్వహిస్తుంది. ఈ తేదీని 1970 లో ఒక రోజున ఎంపికచేశారు, UNWTO విధానాలననుసరించి ఈ రోజును స్వీకరించడం జరిగింది. ఈ విధానాన్ని అవలంభించడాన్ని ప్రపంచ పర్యాటకానికి సంబంధించిన ఒక మైలురాయిగా భావిస్తారు. ఈ రోజు యొక్క ఉద్దేశం అంతర్జాతీయ సమాజంలో పర్యాటక పాత్ర మీద అవగాహన పెంచడం మరియు అది ప్రపంచవ్యాప్తంగా సామాజిక, సాంస్కృతిక, రాజకీయ మరియు ఆర్థిక విలువలను ఎలా ప్రభావితం చేసిందో చూపటం. UNWTO జనరల్ అసెంబ్లీ 1997 అక్టోబరులో ఇస్తాంబుల్, టర్కీలో దాని పన్నెండవ సమావేశంలో ప్రతి సంవత్సరం ప్రపంచ పర్యాటక దినోత్సవ వేడుకలలో ఆర్గనైజేషన్ భాగస్వామిగా వ్యవహరించడానికి ఒక ఆతిథేయ దేశం కేటాయించాలని నిర్ణయించుకుంది.
ఏటూరునాగారం వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం
వరంగల్ జిల్లా ఏటూరునాగారం మండలంలో ఈ వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం ఉంది.
ఈ అభయారణ్యం 806 చ.కి.మీ.ల విస్తీర్ణంలో విస్తరించి ఉంది. ఈ అభయారణ్యం వృక్ష, జంతుజాల సంరక్షణాకేంద్రంగా విలసిల్లుతోంది. ఇక్కడ వెదురు, మద్ది, చిరుమాను, సారపప్పు చెట్టు మున్నగువాటితో కూడిన ఆకురాల్చు పొడి టేకు వంటి వృక్షజాలం ఉంది. అడవిలో పెద్దపులి, చిరుతపులి, అడవిదున్న, కడితి, దుప్పి, మనుబోతు, కృష్ణ జింక, నాలుగు కొమ్ముల జింక, మొరుగు జింక, అడవి పంది, తోడేలు, నక్క, గుంటనక్క, అడవిపిల్లి అనేక రకాల పక్షులు ఉన్నాయి.
కవి ప్రభునామ గుంభిత విచిత్ర పద్యగర్భిత కందపద్య సకలేశ్వర శతకము
ఈ శతకాన్ని దేవులపల్లి సోదరకవులలో ఒకరైన దేవులపల్లి తమ్మన్నశాస్త్రి రచించాడు. ఈ సోదరకవులు పిఠాపురం మహారాజా రావు గంగాధరరామారావు ఆశ్రితులు. గంగాధరరామారావు పినతండ్రి కుమారుడు రావు ధర్మారావు కొలువు తీర్చి గీర్వాణాంధ్ర, శుద్ధాంధ్ర భాషలలో ఎవరైనా ఒక శతకాన్ని చెప్పమని కోరగా తమ్మన్నశాస్త్రి దీనిని రచించాడు.
ఈ శతకము చెలికాని లచ్చారావుచేత సమకూర్చబడి 1923లో చిత్రాడలోని శ్రీరామవిలాస ముద్రాక్షరశాలలో ముద్రించబడిన శతకముల ద్వితీయసంపుటములో స్థానం కల్పించుకుంది.
మొత్తము 8 విభాగాలుగా ఈ శతకాన్ని విభజించి కవి తన భావాన్ని చెప్పాడు. ఈ శతకంలో 107 పద్యాలున్నాయి. ఇవికాక ఆయా పద్యాలలో నిక్షిప్తమైన అంశాన్ని తెలుసుకోవడానికి సూచనగా ఆయాచోట్ల 9 పద్యాలు ఉన్నాయి.
తాడివాకవారిపాలెం
"తాడివాకవారిపాలెం" గుంటూరు జిల్లా, నగరం మండలానికి చెందిన గ్రామం.
వరి, అపరాలు, కాయగూరలు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు
[2] ఈనాడు గుంటూరు రూరల్/రేపల్లె; 2014,సెప్టెంబరు-27; 1వపేజీ.
[3] ఈనాడు గుంటూరు రూరల్/రేపల్లె; 2016,ఫిబ్రవరి-17; 2వపేజీ.
తిప్పలమ్మ గూడెం
తిప్పలమ్మ గూడెం, తెలంగాణ రాష్ట్రం లోని నల్గొండ జిల్లాకు చెందిన ఒక గ్రామము, తిప్పర్తి మండలము. పిన్ కోడ్: 508247.వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు
వరి, పత్తి, కంది, బత్తాయి మెదలైనవి.
అచ్యుతానంత గోవింద శతకములు
శతకాలు తెలుగు సాహిత్యంలో ప్రత్యేక స్థానం కలిగివున్నాయి. వివిధ శతక పద్యాలు జనసామాన్యం నోళ్లలో నాని జాతీయాలు, సామెతల స్థాయిలో నిలిచిపోయాయి. ఈ క్రమంలో ఎందరో తెలుగు కవులు శతకాలు రచించారు. ఆ కోవలోనిదే ఈ శతకం. ఇవి అద్దంకి తిరుమల సమయోద్దండకోలాహల లక్ష్మీనరసింహకుమార తిరువేంగడతాత దేశికాచార్యుల వారిచే రచించబడినవి. అచ్యుతానంత గోవిందా అనే మకుటంతో ఈ పద్యాలు రచించారు. ఇవి శ్రీవైష్ణవపత్రిక లో ప్రచురించబడి; తర్వాత చీరాలలోని ది సన్ ప్రింటింగ్ ప్రెస్ లో ముద్రించబడినది.
లౌక్యం
లౌక్యం 2014 సెప్టెంబరు 26 న విడుదలైన తెలుగు చిత్రం.
బాబ్జీ (సంపత్‌) అనే గూండా చెల్లెలికి పెళ్ళి జరుగుతుంటే... అక్కడ్నుంచి ఆమెని తప్పించి తీసుకెళ్లి తను ప్రేమించిన వాడితో పెళ్ళి చేస్తాడు వెంకటేశ్వరరావు అలియాస్‌ వెంకీ (తొట్టెంపూడి గోపీచంద్). దాంతో వెంకీ కోసం వెతుకుతూ హైదరాబాద్‌కి వస్తాడు బాబ్జీ. హైదరాబాద్‌లో చంద్రకళని (రకుల్ ప్రీత్ సింగ్) చూసి ప్రేమలో పడతాడు వెంకీ. ఆమె కూడా అతడిని ప్రేమించిన తర్వాత కానీ వెంకీకి తెలిసిరాదు.. చంద్రకళ కూడా బాబ్జీ చెల్లెలే అని. తన పెద్ద చెల్లికి పెళ్ళి చేసింది తాను అనేది తెలియకుండా తప్పించుకుంటూ చంద్రకళని పెళ్ళి చేసుకోవడానికి బాబ్జీ ఒప్పించడం వెంకీ ముందున్న సవాల్.దీనిని లౌక్యంగా అతడు ఎలా పూర్తి చేసాడనేది మిగిలిన కథ.
శ్రీ సూర్యరాయ శతకము
23 పేజీలలో 100 పద్యములు కల శ్రీ సూర్యరాయ శతకము దేవగుప్తాపు భరద్వాజము చేత రచింపబడి 1916లో చెన్నపురి ఆంధ్రపత్రికాలయములో ముద్రింపబడింది. పిఠాపురం మహారాజా రావు సూర్యారావు దాతృత్వాన్ని వర్ణించి, కొన్ని నీతులు బోధింపబడిన ఈ శతకములో ""సూర్యనృపా"" అనే మకుటం కలదు. ఇది కాక కవి "సూర్యరాయ విబుధవిదేయా!" "సూర్యరాయ సజ్జనగేయా!" "సూర్యరూప! చిత్తజరూపా!" అని కూడా సంబోధించాడు. అపాత్రదానము పనికి రాదని, ప్రభువెన్నడు తనకున్నదంతయు వెచ్చింపరాదని, వెనుక ముందు చూచి ఇవ్వవలెనని కవి ఈ శతకము ద్వారా ప్రభువుకు హితబోధ చేశాడు.
జొల్లా మొబైల్ ఫోన్
జొల్లా మొబైల్ ఫోన్ 2014 లో భారత విపణిలో ప్రవేశపెట్టబడిన నూతన స్మార్ట్‌ఫోన్. ఇది సెయిల్‌ఫిష్ ఆపరేటింగ్ సిస్టంపై పనిచేస్తుంది.
నోకియా మూసివేసే పరిస్థితికి వచ్చినప్పుడు దాదాపు 90 మంది ఉద్యోగులు దాని నుంచి బయటకు వచ్చారు. జొల్లా అనే పేరుతో సెల్‌ఫోన్‌ కంపెనీని స్థాపించారు. వీరు ఆండ్రాయిడ్, ఆపిల్‌ ఐఓఎస్, విండోస్కు పోటీగా, వాటికి భిన్నంగా ఉండే సెయిల్‌ఫిష్ ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్‌ను రూపొందించారు. నోకియా సంస్థ సింబియాన్‌ ఆపరేటింగ్‌ సిస్టమ్‌ను విజయవంతం చేయలేక మునిగిపోయింది. అయినప్పటికీ జొల్లా ఇంజినీర్లు ధైర్యంగా సొంత ఆపరేటింగ్‌ సిస్టమ్‌ సెయిల్‌ఫిష్‌ను రూపొందించారు.
చిరవిభవ శతకము
ఈ శతకము కూచిమంచి తిమ్మకవిచే రచింపబడి 1923లో చెలికాని లచ్చారావుచే సంకలించబడిన శతకములు రెండవ సంపుటిలో చోటు చేసుకున్నది. భక్తి ప్రధానమైన శతకము. లౌకిక విషయాలు కూడా చర్చింపబడ్డాయి. చంపకమాలా సురభిళములైన 101 పద్యాలు ఈ శతకంలో ఉన్నాయి. 5 పద్యాలు అలభ్యములు. "చిరవిభవా! భవా! విజిత చిత్తభవా!" అనే మకుటం ఈ శతకానికి ఉంది. ఈ శతకము శ్రీరామవిలాస ముద్రాక్షరశాల, చిత్రాడలో ముద్రించబడింది.
లోభులైన ప్రభువులు కవి ఏమేమి అడుగుతాడో, ఎక్కడ అతనికి దానమివ్వవలసి వస్తుందో అనే భయంతో అతనికి దర్శనమివ్వరనే భావం వచ్చే పద్యం ఇందులో ఉంది.
తిరుపతి వేంకటేశ్వర కృతులు
దివాకర్ల తిరుపతి శాస్త్రి (Divakarla Tirupati Sastry) (1872-1919) మరియు చెళ్లపిళ్ల వేంకట శాస్త్రి (Chellapilla Venkata Sastry) (1870-1950) - ఈ ఇద్దరు కవులు తిరుపతి వేంకట కవులు అని జంట కవులుగా తెలుగు సాహిత్యంలో ప్రసిద్ధులయ్యారు. వీరిద్దరు ఇంచుమించుగా వంద సంస్కృత మరియు తెలుగు గ్రంధాలు, నాటకములు మరియు అనువాదాలు వ్రాశారు. అవధానాల్లో వీరి పాండిత్యం, ప్రతిభ, చమత్కార చాతుర్యం సాహితీ సమాజంలో తరతరాలుగా చెప్పుకొనబడుతున్నాయి. ఇక వీరి నాటకాలలో పాండవ ఉద్యోగ విజయములు నాటకంలోని పద్యాలు తెలుగునాట ఊరూరా పండితుల, పామరుల నోట మారుమ్రోగాయి. ఈ షష్టిపూర్తి సాహిత్య సర్వస్వం సంపుటిలో ప్రసిద్ధమైన వారి నాటకాలు-పాండవ ఉద్యోగం, పాండవ విజయం మున్నగునవి ఉన్నాయి.
దీనిని షష్టిపూర్తి మహోత్సవ సంఘము, బందరు వారు 1934 సంవత్సరం ముద్రించారు.
ఇందులోని నాటకములు:
నక్షత్రశాల
నక్షత్రశాల అనగా ఒక ధియేటర్, దీనిని ప్రధానంగా ఖగోళశాస్త్రం మరియు రాత్రి ఆకాశం గురించి విద్యా మరియు వినోదాత్మక ప్రదర్శనలు ప్రదర్శించడం కోసం, లేదా ఖగోళ యాన శిక్షణ కోసం నిర్మిస్తారు. నక్షత్రశాలను ఆంగ్లంలో ప్లానిటోరియం అంటారు. అత్యధిక నక్షత్రశాలల యొక్క ప్రాబల్య లక్షణం పెద్ద గుమ్మటం ఆకారంలో ప్రొజెక్షన్ స్క్రీన్ కలిగి ఉండటం, దానిపై నక్షత్రాలు, గ్రహాలు మరియు ఇతర విశ్వాంతరాళంలోని వస్తువుల దృశ్యాలు కనిపించటం మరియు అవి విశ్వంలో వాస్తవంగా ఎలా కదులుతాయో అలాగే కదులుతున్నట్లుగా చూపించటం.
బిర్లా ప్లానిటోరియం హైదరాబాద్ లోగల ఖగోళ సందర్శన శాల. హుస్సేన్ సాగర్ సమీపంలో నౌబత్ పహాడ్ కొండపై బిర్లా మందిరం సమీపంలో కల ఈ ఖగోళశాలను 1985 సెప్టెంబరు 8న అప్పటి ముఖ్యమంత్రి ఎన్.టి.రామారావు ప్రారభించాడు.
కుక్కుటేశ్వర శతకము
కుక్కుటేశ్వర శతకాన్ని కూచిమంచి తిమ్మకవి తన జీవిత చరమాంకంలో భార్యావియోగం తరువాత వ్రాశాడు. 1920లో మద్రాసులోని వావిళ్లవారి ప్రెస్‌లో ముద్రించబడిన ఈ శతకాన్ని వావిళ్ల రామస్వామి అండ్ సన్స్ ప్రచురించారు. పురాణం సూర్యనారాయణతీర్థులు దీనిని పరిష్కరించాడు. దీనిలో 92 సీసపద్యాలు మాత్రం ఉన్నాయి. తక్కినవి (చివరి పద్యాలు) లభ్యం కాలేదు.
భూనుత విలాస! పీఠికాపుర నివాస!కుముద హితకోటి సంకాశ! కుక్కుటేశ! అనే మకుటంతో ఈ శతకములో భక్తితత్త్వము, మూర్ఖులయొక్కయు, దుష్టుల యొక్కయు స్వభావములు వివరించబడ్డాయి. పిఠాపురంలోని కుక్కుటేశ్వర ఆలయం మిక్కిలి ప్రాచీనమైన చారిత్రకతను, పౌరాణికతను సంతరించుకున్నది. ఈ ఆలయ ప్రాంగణంలో సుప్రసిద్ధమైన పాదగయాతీర్థము అశేష భక్తకోటిని ఆకర్షిస్తున్నది. అందులోని శివలింగమును కుక్కుటేశ్వరుడని భక్తులు భావిస్తారు. పీఠికాపుర నివాసుడైన కుక్కుటేశ్వరుడు భూనుత విలాసుడు.
పరులకు సమకూడని అందలమెక్కుట వలను మానవునికి గర్వము కలుగును. అలంకార ధారణమున అహంకారము అతిశయించును, సంపద సమకూరుట వలన యశస్సు కలుగును. పదవి వలన ప్రజలను దండించు అధికార మదమును పొందును. కాని ప్రభువైన వానికి ఇవి ముఖ్యములు కావు. ప్రభువుకు సాహసము, ఔదార్యము, ఘనమైన పౌరుషము ఉండవలెను.
పూజలు మొదలైన శుభసమయములలో వచ్చి శుభవాసర నక్షత్రాదులను తెలుపు బ్రాహ్మణులను చూచి వివేక శూన్యులు మూర్ఖులు అయిన గ్రామ్యజనులు నిందించుట ఎన్న తరము కాదు. ఇటువంటి సందేశాలు ఈ శతకములో ఉన్నాయి.
రాక్షస గూళ్లు
కొత్త రాతియుగంలో మనిషి గుంపులు గుంపులుగా సంచారం జీవనం సాగించేవాడట.. ఆ ఆదిమ తెగలు తమలో ఎవరైన చనిపోతే తమకు పునర్జన్మ ఉంటుందని భావించి చనిపోయిన శవాన్ని పెద్ద మట్టి కుంట తయారు చేసి అందులో పెట్టి ఆకులు, నారలతో చుట్టి దాన్ని భూమిలో పాతి పెట్టేవారు. ఆ తరువాత ఆ శవాన్ని ఏదీ పీక్క తినకుండా పెద్ద పెద్ద రాళ్లను చుట్టూ పెట్టేవారట. వీటిని పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు పాండవ గుళ్లు లేదా రాక్షస గూళ్ళు గా వ్యవహరిస్తారు. రాక్షస గూళ్లు బయల్పడటం, ఆయా ప్రాంతంలో పురాతన మానవ ఆవాసానికి ఆనవాళ్ళు. చనిపోయినవారిని సమాధి చేసి పెద్దపెద్ద ప్రాకారాలు నిర్మించేవారు. ఆ సమాధుల్ని రాక్షస గుళ్లు అంటారు. ఈ భారీ అంత్యక్రియకు సంబంధించిన కట్టడాలు శ్రీకాకుళం, విజయనగరం, ఉభయ గోదావరి జిల్లాల్లో తక్కువగా, మిగిలిన చోట్ల ఎక్కువగా ఉండేవి. రాయలసీమలో వీటిని నేటికీ పాండవ గుళ్లు అంటారు. కర్నూలు జిల్లా శంఖవరంలో గొర్రె ఆకారంలో, నల్గొండ జిల్లా ఏలేశ్వరంలో ఏనుగు ఆకారంలో విశేష నిర్మాణాలు బయల్పడినవి. పెద్ద పెద్ద బండరాళ్ళతో నిర్మించిన ఈ సమాధులు క్రీ.పూ.2000 నుండి క్రీ.పూ.500 సంవత్సరాల మధ్య కాలం నాటివిగా చరిత్రకారులు పేర్కొన్నారు... ఈ సమాధులలో మృతుల అస్థికలు గాని, మృతదేహాన్ని గాని ఉంచి వారికి సంబంధించిన వస్తువులను కూడా పూడ్చడం నాడు ఆచారంగా ఉండేది. పురాతత్వ శాస్త్రవేత్తలు వీటిని పరిశీలించి ఈ సమాధులలో బంగారు ఆభరణాలు, వేణువులు, ఇతర వస్తు సముదాయాలను బయల్పరిచారు. మృతి చెందిన వారితో పాటు వారి వస్తువులను కూడా సమాధులలో ఉంచితే అతని ఆత్మకు శాంతి కలుగుతుందని నాటి ప్రజల విశ్వాసం. సమాధుల చెంత స్మృతి చిహ్నాలుగా శిలాస్తంభాలు ఉంచేవారు. ఇక్ష్వాకు వంశీయుల నాటి ఛాయా స్తంభాలు నాగార్జున కొండ వద్ద తవ్వకాలలో బయల్పరిచారు.
ఈ సమాధుల్లోనూ రకాలు ఉన్నాయి. అవి 1. డాల్మెన్‌లు, 2. సిస్త్‌లు ఈ రెండు రకాల సమాధులు తెలుగు నేల మీద వేల సంఖ్యలో ఉన్నట్లు పురాతత్వ శాస్త్రవేత్తలు కనుగొన్నారు. ఈ రెండు రకాల సమాధులకు పై కప్పు బండలకు రంధ్రములు ఏర్పరిచి ఉన్నాయి. ఈ రంధ్రాల ద్వారా ప్రేతాత్మ సమాధి నుండి బయటికి వచ్చి సంచరించి, తిరిగి సమాధులలోకి పోతుందని ఆనాటి ప్రజల విశ్వాసం.
రాతి పలకలతో పెట్టె వలె నిర్మించి, పైన మూత వలె పెద్ద రాతి పలకను ఉంచెడి లోహ యుగం నాటి సమాధులను డాల్మెన్‌లు అంటారు. రాతి పలకకు ఒకవైపు పెద్ద రంధ్రం ఏర్పాటు చేస్తారు. ఈ రాతి పెట్టెను భూమి ఉపరి భాగంలో ఉంచి, శవంతో పాటు, మృతుడు వాడిన వస్తువులను అందులో ఉంచి పైన రాతి పలకను ఉంచెడివారు.
పెద్ద గోయి తీసి రాతి పలకలతో సిద్ధపరచిన పెట్టెను శవంతో పాటు భూస్థాపితం చేసి, చుట్టూ వృత్తాకారంలో పెద్ద పెద్ద రాతిగుండ్లను పేర్చి సురక్షితమొనర్చిన సమాధులను సిస్త్‌లు అని అంటారు.
మట్టపల్లి, తిప్పర్తి, నల్లగొండ, ఏలేశ్వరం, వలిగొండ, మౌలాలి, రాయగిరి, తుమ్మల గూడెం, పొడిచేడు, సింగాపురం, దేవరుప్పల, నడింపల్లి, కదంబాపూర్, పెద్ద మరూర్
దేవేంద్రనాథ ఠాకూరు చరిత్రము
దేవేంద్రనాథ ఠాకూరు చరిత్రము రాచపాళెం చంద్రశేఖర్ రెడ్డి రచించిన దేవేంద్రనాథ్ ఠాగూర్ జీవితచరిత్రకు సంబంధించిన అనువాద గ్రంథం.
దేవేంద్రనాథ్ ఠాగూర్ (మే 15 1817 – జనవరి 19 1905) హిందూ తత్వవేత్త మరియు బ్రహ్మ సమాజంలో మత సంస్కర్త. ఈయన హిందూ మత సంస్కరణకు కృషిచేశరు. 1848 లో బ్రహ్మో మతం స్థాపించిన వ్యక్తి. ఈయన బెంగాల్ నందు శ్రీలైదాహలో జన్మించారు. ఈ గ్రంథంలో చలమయ్య ఆయన జీవిత చరిత్రను వివరించారు. దీనికి దేవేంద్రనాథ భట్టాచార్య బెంగాలీ భాషలో రచన మూలం. దీని ప్రథమ ముద్రణ 1934లో విడుదలవగా, ద్వితీయ ముద్రణు, 1936లోను, తృతీయ ముద్రణము 1937లో విడులైనవి. వీటిని శ్రీ విద్వజ్జన మనోరంజనీ ముద్రాక్షరశాల ముద్రించగా; శాంతి కుటీరము, పిఠాపురం వారు ప్రచురించారు. రచయిత ఈ గ్రంథాన్ని బ్రహ్మశ్రీ రఘుపతి వేంకటరత్నం నాయుడు గారికి భక్తితో సమర్పించారు.
ధర్మసార రామాయణము
ధర్మసార రామాయణము జనమంచి శేషాద్రి శర్మ (1882 - 1950) రచించిన పద్యకావ్యం.
దీనిని వావిళ్ల రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్, చెన్నపురి వారి ద్వారా 1937 సంవత్సరంలో వావిళ్ల ముద్రణాలయమున ముద్రించబడింది.
"ప్రధానవ్యాసం: జనమంచి శేషాద్రి శర్మ"
జనమంచి శేషాద్రి శర్మ (Janamanchi Seshadri Sarma) (1882-1950) సుప్రసిద్ధ తెలుగు కవి, పండితుడు. వీరి పదిహేనవ ఏటనే కవిత్వాన్ని ప్రేమించి అవధానాలు చేయడం ప్రారంభించారు. శతావధానాలు కూడా చేశారు. కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు వంటి వ్యక్తుల ఉపదేశాల వలన కావ్య రచనా కార్యక్రమానికి దీక్ష వహించి జీవితాంతం విద్యార్ధిగా కృషిచేశారు. గురుకులావాసంతో, స్వయంకృషితో వీరు నాటకాంత సాహిత్యం, అలంకార శాస్త్రం, వ్యాకరణం, స్కంధత్రయ జ్యోతిషం, యోగ, మంత్ర శాస్త్రం, ధర్మ శాస్త్రం మొదలైన వాటిలో పరిశ్రమ చేసి మంచి ప్రావీణ్యం సంపాదించారు. ఆయుర్వేదంలో చక్కని నాడీజ్ఞానం పొందారు. వీరికి సాహిత్య గురువు రఘుపతి శాస్త్రి, వ్యాకరణ గురువు దాసాచార్యులు, జోతిశ్శాస్త్ర గురువు తోపల్లి చయనులు. వీరు విద్యా తపోనిధిగా ఎంతో మంది శిష్యులకు అక్షరదానం చేసిన విద్యాదాత వీరు. ఆయన బహుగ్రంథకర్త. వీరికి 'బాలసరస్వతి', 'అభనవ ఆంధ్ర వాల్మీకి', 'ఆంధ్ర వ్యాస', 'కావ్యస్మృతితీర్థ', 'కళాప్రపూర్ణ', 'మహాకవి', 'సంస్కృతసూరి' మొదలైన బిరుదులు ఉన్నాయి. వీరు చాలా సన్మానాలు పొందారు. వీరు చాలా సన్మానాలు పొందారు.
"రామో విగ్రహవాన్ ధర్మః"-రాముడు రూపం ధరించిన ధర్మం అని సూక్తి. రాముని దారి అనే అర్థంలోనే రామాయణం అనే పేరుని స్థిరపరిచారు వాల్మీకి మహర్షి. రామయణంలోని ధర్మానికి ఇంతటి ప్రాధాన్యత ఉండబట్టి ఈ గ్రంథాన్ని ధర్మసార రామాయణంగా, రామాయణంలోని ధర్మాలపై ప్రత్యేకమైన దృష్టి నిలిపి రచించారు కవి.
మతుకుమల్లి విద్యాసాగర్
ముతుకుమల్లి విద్యాసాగౠ (జననం. సెప్టెంబర్ 29 1947) రాయల్ సొసైటీకి చెందిన ఫెలో మరియు కంట్రోల్ ధియరిస్టు. ఆయన భారతదేశానికి చెందిన శాస్త్రవేత్త. ఆయన ప్రస్తుతం యూనివర్శిటీ ఆఫ్ డల్లాస్లో సిస్టమ్స్ బయాలజీ సైన్స్ లో ప్రొఫెసర్ గా యున్నారు.అంతకు ముందు ఆయన "టాటా కన్సల్టన్సీ సర్వీసు"లో వైస్ ప్రెసిడెంటుగా పనిచేశారు. అంతకు పూర్వం ఆయన బెంగళూరు లోని డి.ఆర్.డి.ఓ డిఫెన్స్ లాబొరేటరీలో (సెంటర్ ఫర్ ఆర్టిఫిసియల్ ఇంటెలిజన్స్ అండ్ రోబోతిక్స్) కు డైరక్టరుగా పనిచేశారు. ఆయన ప్రముఖ గణిత శాస్త్రవేత్త అయిన మకుతుమల్లి వి.సుబ్బారావు గారికుమారుడు.
Vidyasagar received several awards and honors, including:
సుధా చంద్రన్
సుధా చంద్రన్ ఒక భారతీయ భరతనాట్య నృత్యకారిణి మరియు నటి. తాను 1981 జూన్ నెలలో తమిళనాడు లోని "త్రిచీ" వద్ద జరిగిన రోడ్డు ప్రమాదంలో ఒక కాలును కోల్పోయినప్పటికీ కృత్రిమ కాలుతో నాట్య ప్రదర్శనలు ఇచ్చి అందరినీ విస్మయపరిచిన నృత్యకారిణి. ఈవిడ తెలుగులో మయూరి సినిమాతో తన నట ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించి అనేక సినిమా మరియు టెలివిజన్ ధారావాహికలలో నటించింది.
సుధా చంద్రన్ సెప్టెంబర్ 21 1964 న కేరళ లోని కన్నూర్ లో ఒక తమిళ బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించింది.shsududieudueuri ఆమె ముంబైలో గల నుండి బి.ఎ డిగ్రీని ఆ తర్వాత ఎం.ఎ డిగ్రీని పొందారు. జూన్ 5 1981 న ఆమె ముంబై నుండి తమిళనాడుకు విహారయాత్ర సందర్భంగా జరిగిన ఘోర ప్రమాదంలో గాయపడింది. వైద్యులు ఆమె కాలికి తగిలిన గాయానికి కట్టుకట్టారు. రెండు వారముల తర్వాత ఆమె మద్రాసు వచ్చి అచ్చటి వైద్యులను సంప్రదించగా వారు ఆ గాయం కారణంగా ఆమె కాలు తొలగించుటే సరియైన మార్గం అని చెప్పారు. ఆమెకు ఒక కాలిని తొలగించారు. ఆమె జైపూర్ లో వైద్యులు '' ను కృత్రిమంగా అమర్చారు.ఆ తర్వాత ఆమె ఆత్మ సడలని విశ్వాసంతో కృషిచేసి ఆ కృత్రిమ కాలితోనే నాట్య ప్రదర్శనలిచ్చి అందరినీ అబ్బురపరిచారు. ఆమెకు ప్రపంచ వ్యాప్తంగా అనేక సంస్థల నుండి ఆహ్వానాలు లభించాయి. ఆమెకు అనేక అవార్డులు లభించాయి. ఆమె భారతదేశంతోపాటు ఐరోపా, కెనడా అంరియు మధ్య తూర్పు దేశాలలో అనేక ప్రదర్శనలిచ్చారు. ఆ తర్వాతి కాలంలో ఆమె సినిమా రంగం మరియు టెలివిజన్ రంగంలో ప్రవేశించారు. ఆమెకు ప్రమాదం జరిగిన తర్వాతే ఈ గుర్తింపులన్నీ లభించాయి. ఆమె అనేక మందికి స్ఫూర్తిప్రదతగా నిలిచారు.
ఆమె 1984 లో తెలుగులో మయూరి సినిమాలో ఆమె జీవిత చరిత్రకు ప్రభావితురాలైన నృత్యకారిణిగా నటించారు. 1986 లో ఆమె హిందీలో "నాచే మయూరి"లో నటించారు. ఆమె తర్వాతి కాలంలో "మయూరి బాలికా గా గుర్తింపబడ్డారు.
ఆమె 1986 లో రవి డాంగ్ ను వివాహమాడారు. ఆమెకు పిల్లలు లేరు.
కాదంబరి
కాదంబరి సంస్కృతంలో బాణుడు రచించిన వచన కావ్యం. సంస్కృత కవి, నాటకకర్త బాణభట్టుడు దీనికి కర్త. శ్లోకరూపంలోని కావ్యాలే ప్రఖ్యాతంగా ఉండే ప్రాచీన సాహిత్యంలో బాణుని కాదంబరి సఫలీకృతమైన ప్రయోగంగా చెప్పుకోవచ్చు.
కాదంబరి బాణుని కృతిగా పేర్కొన్నా దీనిని పూర్తిచేసేవరకూ ఆయన జీవించలేదు. ఈ వచనకావ్య రచన పూర్తిచేయకుండా బాణుడు మరణించడంతో ఆయన కుమారుడు భూషణభట్టుడు పూర్తిచేశాడు. (మరికొందరి కథనం ప్రకారం కొడుకు పేరు పుళిందభట్టు) వీలుకోసం భూషణభట్టుడు రాసిన భాగాన్ని ఉత్తర భాగమనీ, బాణభట్టుడు రచించిన భాగాన్ని పూర్వభాగమనీ పేర్కొంటారు పండితులు. భూషణభట్టుడు కర్తృత్వం వహించి పూర్తిచేసినా తండ్రి బాణభట్టుడు అప్పటికే చేసిపెట్టిన రచనా ప్రణాళికనే అనుసరించాడు. ఇతివృత్తాన్ని గుణాఢ్యుడు పైశాచీ భాషలో రచించిన ప్రఖ్యాతమైన బృహత్కథ నుంచి స్వీకరించారు. 11వ శతాబ్దంలో సోమదేవుడు పైశాచీ భాషనుంచి సంస్కృతీకరించినట్టు చెప్పే బృహత్కథ అనువాదమైన కథా సరిత్సాగరంలో కూడా ఇదే ఇతివృత్తం ఓ కథగా కనిపిస్తుంది.
గుణాఢ్యుని బృహత్కథలోని అనేకమైన కథల్లో ఒకటైన సుమనస్ అనే రాజు కథ నుంచి ఈ ఇతివృత్తాన్ని స్వీకరించి విస్తరించి కాదంబరిగా మలిచాడు బాణుడు. ఈ ఇతివృత్తం శృంగారభరితమైనది. దీనిలో అనేకానేకమైన కథలు కలిసి ఒకే పాత్ర వేర్వేరు జన్మలతో వేర్వేరు కాలాల్లో తిరిగి కనిపిస్తుంటుంది. కథానాయకి కాదంబరి కథ మధ్యలోకి వచ్చేంతవరకూ కనిపించదు. విదిశ రాజ్యాధిపతియైన శూద్రకుని గాథ ఇది.
కాదంబరి ప్రపంచంలోనే తొలి నవలల్లో ఒకటిగా కొందరు సాహిత్యవిమర్శకులు ప్రతిపాదించారు. ఐతే నవలకు సంబంధించిన ఆధునికమైన భావనల విషయంలో కాదంబరి వర్గీకరణకు నిలవదని అనంతర కాలంలోని పరిశోధకులు ప్రతిపాదించినా దాని ప్రఖ్యాతి మాత్రం ప్రపంచవ్యాప్తమైనది. 
ఒక్కో భారతీయ భాషల్లోకి అనేకమైన అనువాదాలు, అనుసృజనలను పొందిన కాదంబరి ఆంగ్లంలోకి 3 ప్రామాణిక అనువాదాలు పొందింది. కాదంబరి ప్రభావం కూడా భారతీయ సాహిత్యంపై విస్తృతంగా ఉంది. నిజానికి మరాఠీ, కన్నడ భాషల్లో శృంగారానికీ, నవలకీ కాదంబరి అనే పదాన్ని సంకేతంగా ఉపయోగిస్తారు.
తెలుగు భాషలో కాదంబరిని పలువురు కవులు, రచయితలు, నాటకకర్తలు అనువాదం, అనుసృజన వంటి ప్రక్రియల ద్వారా అందించారు.
ఆంధ్రప్రదేశ్ నగరాల జాబితా జనాభా ప్రకారం
ఈ వ్యాసంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని నగరాల జాబితా ఇవ్వబడి ఉంది. ఈ గణాంకాలు 2011 జనాభా లెక్కల ఆధారితం.
నగరం : 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం నగరం అనగా లక్షకు మించిన జనాభా కలిగియున్న పట్టణం.
ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో 24 నగరాలున్నాయి, ఇందులో 12 నగరపాలకసంస్థలు కాగా, 12 పురపాలకసంఘాలు కలిగియున్నాయి. విశాఖపట్నం, విజయవాడ, గుంటూరు 20 లక్షలపైబడిన జనాభా కలవి కాగా, 21 ఇతర నగరాల జనాభా లక్షకు పైనే.
బిర్లా నక్షత్రశాల, చెన్నై
బిర్లా నక్షత్రశాల, చెన్నై అనగా చెన్నైలో ఉన్న ఒక పెద్ద నక్షత్రశాల. ఇది రాత్రి పూట ఆకాశంలో పయనిస్తున్నట్లుగా కాల్పనిక పర్యటనను అందిస్తుంది మరియు ప్రత్యేకంగా చిల్లుల అర్ధగోళ అల్యూమినియం అంతర్గత గోపురంపై విశ్వ సంబంధిత ప్రదర్శనలను చూపుతుంది. ఇది కొత్తూర్‌పురంలో పెరియార్ సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ సెంటర్ ప్రాంగణంలో ఉన్నది, ఈ సెంటర్ 500పైగా ప్రదర్శనలతో ఫిజికల్ సైన్స్, ఎలక్ట్రానిక్స్ అండ్ కమ్యూనికేషన్, శక్తి, లైఫ్ సైన్సు, ఇన్నోవేషన్, రవాణా, అంతర్జాతీయ డాల్స్ మరియు పిల్లల మరియు మెటీరియల్స్ సైన్స్ అనే ఎనిమిది గ్యాలరీల భవన సముదాయాన్ని కలిగి ఉన్నది.
గోపాల శతకము
సత్యవోలు సోమసుందరకవి కృతమైన ఈ శతకము రావుగంగాధర రామారావుకు అంకితమివ్వబడింది.1923లో శ్రీ విద్వజ్జన మనోరంజనీ ముద్రాక్షరశాలలో ముద్రించబడి మాహారాజా రావు సూర్యారావుచే ప్రకటించబడింది. గోపాలా అనే మకుటంతో భక్తి ప్రధానముగా ధారాళమైన శైలి ఈ శతకంలో ఉంది.
ఇది "కవివర విశ్వంభరా రమణ నామ గుంభిత సరసవచనరచనా విచిత్ర పద్య గర్భిత కందపద్య శతకము". ఇది చిత్ర కవిత్వము.
1. మొదటి ఇరవై నాలుగు పద్యాల సమపాదాలలోని నాలుగవ అక్షరాలను కలిపి చదివితే రాజావారిని కవి ఆశీర్వదించినట్లు తెలుస్తుంది. ఆ అక్షరాల కూర్పు ఈ క్రింది కందము.
2. తరువాతి ఇరవై పద్యాలలో ప్రతి పాదంలోని ఆరవ అక్షరము తీసి కలిపితే పండితులను పోషింపమని కవి రాజావారిని కోరినట్లు అర్థం వచ్చే ఉత్పలమాల అవుతుంది.
చివరి పాదములో 5వ గణము భగణము మాత్రము లోపించిననూ ఈ గర్భిత వృత్తము చక్కనిశైలితో అలంకార వైభవముతో అలరారు చున్నది.
3. మూడవ భాగములోని 21 పద్యాలలో ప్రతిపాదములోని 6వ అక్షరాన్ని కలిపితే కవి హృదయము వ్యక్తం అవుతుంది.
రామరాయ ప్రభువు ఐశ్వర్యవంతుడై పండితాదిపోషణ్ చేయుటకు కారణం కవి ఇట్లూహిస్తున్నాడు. విశాలమైన రాజావారి నేత్రాలను పద్మములనుకొని పద్మనిలయ యగు లక్ష్మీదేవి దానిలో నిలిచెను. కనుకనే రామరాయ ప్రభుని కటాక్షవీక్షణములు సిరులను వెదజల్లు చుండెను. ఈ పద్యములో భ్రాంతిమదాలంకారము, అతిశయోక్త్యలంకారము, అర్థాంతరన్యాసాలంకారములు ఉన్నాయి. కమనీయమైన ఈ కల్పన గర్భిత చంపకము చేయుట కవి ప్రతిభను చాటుచున్నది.
4. నాలుగవ భాగములోని 20 పద్యాలలో ప్రతిపాదపంచమాక్షరములను కలిపి చూస్తే తనను పోషింపమని రాజావారిని వేడుచు, ప్రభువుకు శ్రీరంగనాయకులు శుభములు కల్గించుగాక అని కవి ఆశీర్వదించిన భావము వస్తుంది.
5. ఐదవ భాగములో కవి తన పేరు నిక్షిప్తాక్షరాలలో తెలుపుతాడు.
6. శతకాంతములోని ఐదు పద్యాలలో గర్భితార్థము "దీనజనపోషకా మాన్యం దయచేసి పోషింపుమని కోరిక అని కలదు.
ఈ శతకములోని ఒక పద్యము
సురేశ్ వెనపల్లి
సురేశ్ వెనపల్లి భారతీయ గణిత శాస్త్రవేత్త. ఈయన బీజగణితంలో పరిశోధనలు చేశారు. ఆయన లో ప్రొఫెసర్ గా పనిచేస్తున్నారు. 
ఆయన ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోని వంగూరు గ్రామంలో జన్మించారు. వంగూరు లోని జిల్లా పరిషత్ ఉన్నత పాఠశాల యందు 9 వతరగతి వరకు చదువుకున్నారు. ఆయన హైదరాబాదు విశ్వవిద్యాలయంలో ఎం.ఎస్సీ పూర్తి చేసారు. తదుపరి టాటా ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫండమెంటల్ రీసెర్చ్లో 1989 లో చేరారు. ఆయన అచట రామన్ పరిమళ అధ్వర్యంలో పి.హె.డిని 1994 లో పూర్తిచేశారు. ఆయన ఆ తర్వాత హైదరాబాదు విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రొఫెసర్ గా పనిచేశారు.
తుంగభద్ర ఆనకట్ట
తుంగభద్ర ఆనకట్టను కృష్ణా నదికి ఉపనదియైన తుంగభద్ర నదిపై నిర్మించారు. ఈ ఆనకట్ట కర్నాటకలోని హోస్పేట్ పట్టణానికి సమీపంలో ఉంది. ఇది ఒక బహుళార్ధసాధక ఆనకట్ట, ఇది నీటిపారుదలకు, విద్యుత్ ఉత్పత్తికి, వరదలను నియంత్రించేందుకు ఇంకా తదితర సేవలకు ఉపయోగపడుతుంది. దీని నిర్మాణం 1943లో ప్రారంభమైనప్పుడు అప్పటి హైదరాబాద్ రాష్ట్రం మరియు అప్పటి మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీల యొక్క ఒక ఉమ్మడి ప్రాజెక్టు. తరువాత 1953లో దీని నిర్మాణం పూర్తయిన తరువాత ఇది కర్ణాటక మరియు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రాల యొక్క ఉమ్మడి ప్రాజెక్టుగా మారింది. ఈ ఆనకట్ట యొక్క ప్రధాన ఆర్కిటెక్ట్ డాక్టర్ తిరుమలై అయ్యంగార్, ఇతను మద్రాస్ కు చెందిన ఒక ఇంజనీరు.
కర్నాటకలోని బళ్లారి, రాయచూరు, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోని కర్నూలు, అనంతపూర్ జిల్లాలకు నీటిని అందించేందుకు వీలుగా ఈ డ్యాం నుంచి లోలెవల్, హైలెవల్, లెఫ్ట్ బాంక్ కెనాల్స్ నిర్మించారు. ముఖ్యంగా లోలెవల్స్ అంటే ఎల్ ఎల్ సి కెనాల్ ను కర్నూలు జిల్లాకు తాగునీరు అందించేందుకు నిర్మించారు. ఖరీఫ్, రబీ సీజన్ లో ఎల్‌ఎల్‌సి కాలువ కింద సుమారు లక్షా 52 వేల ఎకరాల ఆయకట్టు ఉంది, 200 గ్రామాలకు తాగునీరు కూడా అందుతుంది.
ఈ ఆనకట్ట తుంగభద్ర నదిపై, పూర్తి రిజర్వాయర్ స్థాయి (FRL) 498 మీటర్ల MSL వద్ద, స్థూల నిల్వ సామర్థ్యం 101 వేల మిలియన్ క్యూబిక్ అడుగుల (టిఎంసి) తో, 378 చదరపు కిలోమీటర్ల నీటి విస్తృత ప్రాంతాన్ని కలిగిన ఒక పెద్ద జలాశయాన్ని సృష్టించింది. ఈ ఆనకట్ట దాని లోతైన పునాది పైన 49.5 మీటర్ల ఎత్తు ఉంటుంది. పూర్తిగా కర్నాటక రాష్ట్రంలో నీటిపారుదలకు రిజర్వాయర్ సరఫరా నీటిని వెలువరించేవి ఎడమ కాలువలు. 
కర్నాటకకు మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని రాయలసీమ ప్రాంతాలకు నీటిపారుదల సౌకర్యానందించేందుకు తక్కువ స్థాయిలో ఒకటి, అధిక స్థాయిలో మరొకటి రెండు కుడి బ్యాంకు కాలువలు నిర్మించబడ్డాయి.
సౌదాగర్ గంగారాం
సౌదాగర్ గంగారాం నిజామాబాదు జిల్లాకు చెందిన కాంగ్రేసు పార్టీ రాజకీయ నాయకుడు. 1978లో జుక్కల్ నియోజకవర్గం నుండి పోటీ చేసి తొలిసారి శాసనసభకు ఎన్నికయ్యాడు. అప్పటి నుండి 2009లో తప్ప మిగిలిన అన్ని ఎన్నికలలో జుక్కల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి పోటీచేశాడు. 2009లో తన భార్య సావిత్రీబాయి జుక్కల్ నియోజకవర్గం నుండి పోటీచేసింది. మొత్తం ఎనిమిది సార్లు జుక్కల్ నుండి బరిలోకి దిగిన గంగారాం నాలుగు పర్యాయాలు శాసనసభ సభ్యుడిగా పనిచేశాడు. గంగారాం నిజామాబాదు జిల్లా, పిట్లం మండలంలోని చిన్నకోడప్‌గల్ గ్రామంలో జన్మించాడు.
1999లో జుక్కల్ కాంగ్రేసు పార్టీ టికెట్ రాజేశ్వర్‌కు దక్కగా, గంగారాం తిరుగుబాటుగా స్వతంత్ర అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి ఓడిపోయాడు. ఆ ఎన్నికలలో తెలుగుదేశం నుంచి పోటీ చేసిన అరుణతార విజయం సాధించింది. దీంతో పార్టీకి వ్యతిరేకంగా పనిచేసినందుకు గంగారాంను ఆరేళ్లపాటు కాంగ్రెస్ అధిష్టానం పార్టీ నుండి బహిష్కరించింది. తదనంతరం జరిగిన పరిణామాలతో తిరిగి కాంగ్రెస్ టికెట్ పైనే 2004లో పోటీ చేసి, గంగారాం టీడీపీ అభ్యర్థి హన్మంత్ సింధేపై గెలుపొందాడు. 2009లో ఆయన భార్య సావిత్రీబాయిని ఎన్నికల బరిలోకి దించగా ఓటమిపాలు కావడంతో ధర్మాన .శ్రీనివాస్‌తో సహా పలువురు కాంగ్రేస్ సీనియర్ నాయకులపై గంగారాం వివాదస్పద వ్యాఖ్యలు చేశాడు. దీంతో మరోసారి ఆరేళ్ల పాటు పార్టీనుండి బహిష్కరణకు గురయ్యాడు.
త్రిపురారిభట్ల వీరరాఘవస్వామి
త్రిపురారిభట్ల వీరరాఘవస్వామి (సెప్టెంబరు 9, 1892 - జనవరి 30, 1981) ప్రసిద్ధిచెందిన పండితులు మరియు రచయిత.
వీరు వైదికులు, భారద్వాజస గోత్రులు, ఆపస్తంబ సూత్రులు. వీరు 9 సెప్టెంబర్ 1892 తేదీన (నందన నామ సంవత్సర భాద్రపద శుక్ల తదియ, శుక్రవారం) వెంకటప్పయ్య శాస్త్రి మరియు అన్నపూర్ణమ్మ దంపతులకు జన్మించారు. వీరి స్వస్థలం తెనాలి మండలం బుర్రిపాలెం. చిన్ననాడు ఆంగ్లవిద్యను అభ్యసించినా, తర్వాతకాలంలో వీరు సంస్కృత భాషను నేర్చుకొని కావ్య, నాటక, అలంకార, తర్క, వ్యాకరణ, పూర్వమీమాంస జ్యోతిశాస్త్రాలలో పాండిత్యాన్ని సంపాదించారు. శ్రీ కళ్యాణానంద భారతీ స్వామివద్ద వేదాంత భాష్యం చదివి, శ్రీవిద్యలో పాదుకాంత దీక్ష గ్రహించి, వేదాంత పారీణ అను బిరుదును పొందారు. తెనాలిలోని రామ విలాస సభకు వీరు ఉపదేష్ట.
చలనచిత్రరంగంలో కూడా పేరు గడించారు. వీరు సినీనటి కాంచనమాలకు నాట్యశాస్త్ర గురువు. విప్రనారాయణ చిత్రానికి సినేరియో రచయితగాను, నాట్యరంగ విధాతగాను, ఉషా పరిణయం చిత్రానికి రచయితగాను పనిచేశారు.
వీరు తల్లావజ్ఝల శివశంకరశాస్త్రితో కలసి సాహితీ సమితిని స్థాపించారు. ఆ సంస్థలో కార్యదర్శిగాను, మంత్రిగాను, ఉపాద్యక్షునిగాను సుమారు 25 సంవత్సరాలు పనిచేశారు.
వీరు సాహితి పత్రికకు మరియు విశ్వజనీయ గ్రంథావళికి సహ సంపాదకులుగా పనిచేశారు. తెనాలిలోని సంస్కృత పాఠశాలకు తొలి ప్రధానోపాధ్యాయులుగా పనిచేశారు.
వీరు ఎన్నో కవితలను, కథానికలను, వ్యాకరణ గ్రంథాలను, నవలలను రచించారు.
వీరు ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్తు సెనేటులో, సిండికేటులో, పాఠ్యగ్రంథ నిర్ణాయక సంఘంలోను సభ్యులుగా వ్యవహరించారు.
ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమీలో మొదట సాధారణ సభ్యత్వం పొంది, తర్వాత విశిష్ట సభ్యత్వాన్ని పొందారు.
వీరు 30 జనవరి 1981 తేదీన పరమపదించారు.
తెనాలిలో వీరు నివసించిన వీధికి "త్రిపురారిభట్లవారి విథి" అని పేరు పెట్టారు.
బోడావుల నాగేశ్వరరావు
శ్రీ బోడావుల నాగేశ్వరరావు, సహజకవి, శతకరచనలో మేటి.
వీరు ఇంకొల్లు గ్రామములో ఒక పేదకుటుంబంలో, రఘుపతి, వరలక్ష్మమ్మ దంపతులకు మూడో కుమారుడుగా జన్మించారు. అప్పటి పరిస్థితులనుబట్టి, ఐదవ తరగతలోనే చదువుకు స్వస్తిపలికినారు. బ్రతుకుదెరువు కోసం, పరిసర గ్రామాలలో భూస్వాముల వద్ద పాలేరుగా పనిచేసారు. జీవితం నేర్పిన పాఠాలు, సమాజం నేర్పిన గుణపాఠాలు, స్వీయ అనుభవాలు ఆయన కవితా రచనకు నేపథ్యంగా నిలిచినవి. పూట్టుకతో వచ్చిన ప్రతిభకు గురువుల ఆశీస్సులు తోడైనవి.[ఈనాడు ప్రకాశం; 2014, సెప్టెంబరు-30; 9వపేజీ]
జొన్నలగడ్డ సత్యనారాయణమూర్తి
జొన్నలగడ్డ సత్యనారాయణమూర్తి (1906- 1965) ప్రముఖ నవలా రచయిత, నాటకకర్త.
వీరు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా సెట్టిపేటలో 1906 సంవత్సరంలో మృత్యుంజయుడు మరియు వేంకమాంబ దంపతులకు జన్మించారు. ఉన్నత విద్యాభాసం చేసి తత్త్వశాస్త్రం, చరిత్రలలో ఎం.ఏ. పట్టా పొందారు. వీరు డాక్టర్ సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ శిష్యుడు. వీరు కొంతకాలం స్వరాజ్య పత్రికలో పనిచేశారు.
వీరు 1926లో లా పట్టా పొందారు. కొన్నాళ్లు రాజమండ్రి, విశాఖపట్నం లలో న్యాయవాదిగా ప్రాక్టీసు చేశారు.
వీరు సంస్కృతాంధ్ర భాషలనే కాక, బెంగాలీ, హిందీ, పార్సీ, ఇంగ్లీషు, జర్మన్ మొదలైన నేర్చుకొని ఆయా భాషల సాహిత్యం గురించి పరిచయం చేసుకున్నారు. ముఖ్యంగా బెంగాలీ భాష ప్రభావం వీరి రచనలపై ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది.
వీరి భార్య శారదాంబ కూడా విదుషీమణి మరియు రచయిత్రి.
వీరు 14 డిసెంబర్ 1965 తేదీన పరమపదించారు.
రచయిత 1950ల్లో తాను చేసిన మహారాష్ట్ర యాత్రను ఈ గ్రంథంలో యాత్రా సాహిత్యరూపంలో రచించారు. ఈ యాత్రలో భాగంగా శివాజీ, బాజీరావు వంటి మహావీరులకు సంబంధించిన చారిత్రిక ప్రదేశాలు, కోటలు, మహానగరాలు, వివిధ పుణ్యక్షేత్రాలు వంటివి దర్శించి వాటి గురించి గ్రంథంలో పొందుపరిచారు. కాగా ఈ పుస్తకంలో అత్యంత విలువైన భాగం మాత్రం పీఠికలో ఉన్న యాత్రా సాహిత్య వివరాలు. క్రీస్తుకు పూర్వమున్న వివిధ నాగరికతల్లో యాత్రా సాహిత్యం నుంచి మొదలుకొని నిన్నమొన్నటి వరకూ యాత్రా సాహిత్యం రచించిన భ్రమణ కాంక్షాపరుల గురించి ఇందులో వివరించారు. ఈ సమాచారం విజ్ఞానసర్వస్వ దృక్కోణంలో యాత్రా సాహిత్యం తరహా వ్యాసాలకు చాలా విలువైనది. దీని రెండవకూర్పును వావిళ్ల రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్ వారు చెన్నపురిలోని వావిళ్ల ప్రెస్ లో 1951 సంవత్సరంలో ముద్రించారు.
సంపూర్ణ భక్త విజయం గ్రంథాన్ని భక్తుల చరిత్రల విషయంలో విజ్ఞాన సర్వస్వమనే చెప్పాలి. మద్రాసులో న్యాయవాది సత్యనారాయణమూర్తి ఎన్నో ఏళ్ళపాటు శ్రమకోర్చి ఈ గ్రంథాన్ని రూపొందించారు. భీష్ముడు, ప్రహ్లాదుడు, కుచేలుడు మొదలైన పౌరాణిక యుగపు భక్తుల నుంచి గత శతాబ్దాలకు చెందిన దయానంద సరస్వతి, భక్త రామదాసు వంటి వారి వరకూ వివరాలతో గ్రంథాన్ని తయారుచేశారు.
హయాత్ బక్షీ మస్జిద్
హయాత్ బక్షీ మస్జిద్ అనునది హయాత్ బక్షీ బేగం మస్జిద్" లేదా హయాత్‌నగర్ గ్రాండ్ మస్జిద్"' గా కూడా పిలువబడుతుంది. ఈ మస్జిద్ తెలంగాణ రాష్ట్రం లోని హైదరాబాదు వద్ద గల హయాత్‌నగర్‌లో ఉంది. ఇది 1672 లో గోల్కొండ ఐదవ సుల్తానైన అబ్దుల్లా కుతుబ్ షా చే 1672 లో నిర్మింపబడింది.
ఈ మస్జిద్ కుతుబ్ షాహీ నిర్మాణ శైలిలో నిర్మితమైనది. ఇది అలసిపోయిన సైనికులకు విశ్రాంతి మందిరంగా ఉండేది. దీని ముఖభాగం ఐదు ఆర్చిలతో, రెండు మీనార్లతోనూ, శిల్పాలతోనూ గోడలచుట్టు పన్నెండి ప్రక్కల తోరణాల గ్యాలరీలను మూలలలో గల మీనార్లనుండి వచ్చే విధంగా ఉంటుంది. ఇందులో ప్రార్థనా మందిరం ఎత్తెన వేదిక కలిగి ఉంది. ఈ వేదిక తూర్పు భాగంలో మరియు మస్జిద్ దిగువ భాగంలో వజూ ఖానా ("అబ్లుషన్ ట్యాంకు" నమాజ్ ప్రార్థన చేసే ముందు కాళ్ళు చేతులు కడుక్కునే ఆచారం) ఉంది. ఈ పెద్ద ప్రాంగణం 5 ఎకరాల విస్తీర్ణం కలిగి యున్నది. విశ్రాంతి మందిరం 150 మీటర్ల పొడవు మరియు 130 మీటర్లు వెడల్పు కలిగి యున్నది. ఈ అతిథి గృహం 130 గదులతో కూడుకుని ఉంది. "హాథీ బావ్లి" (ఏనుగు బావి - పెద్ద బావి) అనునది ఈశాన్యంలో గల అతి పెద్ద నుయ్యి.
సుల్తాన్ తన భార్య కోరిక మేరకు ఈ మసీదు నిర్మించి ‘హయాత్‌బక్షీ మసీద్’గా నామకరణం చేశాడు. ఇదే పేరు మీద అక్కడి ప్రాంతాన్ని ‘హయాత్‌నగర్’గా పిలుస్తున్నారు. మొత్తం ఐదు ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఈ మసీదును అరబ్ శైలిలో నిర్మించారు. మసీదుకు 5 ఆర్చ్‌లు, 2 మీనార్‌లు ఉన్నాయి. మసీదు చుట్టూ 140 ఆర్చ్ గదులున్నాయి. ఒకేసారి రెండు వేల మంది ఇక్కడ నమాజ్ చేయవచ్చు. ప్రస్తుతం శిథిలావస్థకు చేరిన ఈ మసీదు పురావస్తు శాఖ ఆధీనంలో ఉంది.
In May 2009, the archaeology and museums department requested permission from the Greater Hyderabad Municipal Corporation (GHMC) to tear down 20 structures abutting the Hayat Bakshi Begum Mosque in violation of the Ancient Monuments and Archaeological Sites and Remains Act of 1960.
హయాత్ బక్షీ బాగ్ (ఎర్ర కోట)
హయాత్ బక్షీ బాగ్ ఉద్యానవనం అనగా "జీవితాన్ని ప్రసాదించే ఉద్యానవనం" అని అర్థము. ఇది న్యూఢిల్లీ లోని ఎర్రకోట వద్ద గల అతి పెద్ద ఉద్యానవనం.
ఇది మొఘల్ చక్రవర్తి అయిన షాజహాన్ చే యేర్పాటు చేయబడినది. ఇది 200 చదరపు అడుగుల విస్తీర్ణంతో కూడి ఉన్నది. ఈ ఉద్యానవనం 1957 లో బ్రిటిష్ వలసవాద శక్తుల దండయాత్రల మూలంగా నాశనమైనది. ఈ ఉద్యానవనంలో అధిక భాగం బ్రిటిష్ వలసవాదులు రాతి వ్యారక్ లతో 1857 తర్వాత నిర్మించారు. లార్డ్ కర్జన్ ఈ ఉద్యానవనంలో కొన్నింటిని పునర్నిర్మించారు. ఈ ఉద్యానవనం నలుగు చదరాలుగా విభజింప బడినది. ఈ విభజన రహదారులు, నీటి కాలువలు మరియు నక్షత్ర ఆకారంలో ఎరుపు రాతి తో కూడిన చెట్లునాటే కుండీలతో జరిగినది. ఈ ఉద్యానవనం నిండా నీలం, తెలుపు మరియు ఊదా రంగు గల పూలతో కూడిన మొక్కలతో ఉన్నది. ఇందులో మూడు నిర్మాణాలు సంరక్షింపబడినవి.
సావన్ మరియు బాధన్ మండపాలు సరూపాలైన నిర్మాణాలు. యివి కాలువకు రెండు చివరలు వ్యతిరేక దిశలలో ఉంటాయి. ఇవి తెలుపు రంగు చలువరాతిలో తొలచబడి ఉన్నవి. ఈ విభాగం యొక్క లక్షణం గోడలలో గూళ్ళు ఉన్నాయి. వాస్తవంగా చిన్న నూనె దీపాలు ఈ గూళ్ళలో వెలిగింపబడి రాత్రులలొ కాంతినిచ్చేవి. పగటి పూట ఈ గూళ్ళలో బంగారు రంగు పూలతో అలంకరింపబడి ఉండేవి. ఛానెల్ నుండి వచ్చిన నీటి ప్రవాహం ఒక బంగారు తెరలా కనిపిస్తుంది. సావన్ మరియు బాధన్ అనునవి హిందూ కేలండరులో రెండు వర్షాకాల నెలలు.
In the middle between the two pavilions lies the "Zafar Mahal". This structure was constructed during the reign of Bahadur Shah II in 1842 and named after him. This pavilion stands in the middle of a pre-existing water tank. It is made out of red sandstone, which was cheaper than white marble. Originally a red sandstone bridge led into the pavilion, which was probably lost after the Indian Rebellion of 1857. After the occupation in 1857, the tank was used for a while as a swimming pool by the British troops.
West of the garden was another one called "Mehtab Bagh", or the "moon garden". This garden was completely destroyed by the British after the failed rebellion and four large military barracks constructed on its spot. There are plans to restore the garden.
Near the northwest corner is a "baoli" tank. The road from the "baoli" leads due south to the Delhi Gate of the fort.
పైడి తెరేష్ బాబు
గాయకునిగా, కవిగా, సంగీత కారుడుగా, దళిత సాహితీవేత్తగా తెలుగు సాహితీ లోకంపై చెరిగిపోని స్థానం పొందినవాడు పైడి తెరేష్ బాబు (నవంబర్ 3, 1963 - సెప్టెంబరు 29, 2014). తండ్రి నుంచి వచ్చిన వారసత్వాన్ని పుణికిపుచ్చుకున్న ఆయన అనతికాలంలోనే సమాజం మెచ్చే కవిగా ఎదిగారు. తెలంగాణ ఉద్యమం ఉధృతంగా సాగుతున్న సమయంలో ఆంధ్రా ప్రాంతానికి చెందిన పైడి తెరేశ్‌ బాబు తెలంగాణకు గట్టి మద్దతుదారుగా నిలిచారు. అంతేకాక.. ఆంధ్రా ప్రాంతంలో కవులు, కళాకారులను కలిసి తెలంగాణ ఉద్యమానికి బాసటగా నిలిచేలా కృషి చేశారు.
ప్రకాశం జిల్లా, ఒంగోలు పట్టణంలోని గద్దల కుంటలో సుబ్బమ్మ, శాంతయ్య దంపతులకు 1963 నవంబర్ 3 న జన్మించాడు. శాంతయ్య పద్యాలు రాయడం, పాడడం చేయడంతో తెరేశ్‌బాబు కవిత్వంపై మక్కువ పెంచుకున్నారు. మొదటిసారిగా కొత్తగూడెం లోని ఆలిండియా రేడియోలో వ్యాఖ్యాతగా ఉద్యోగ జీవితం ప్రారంభించారు. 20 సంవత్సరాల క్రితం హైదరాబాద్‌ లోని ఆలిండియా రేడియోలో ఉద్యోగిగా స్థిరపడ్డారు.
తాహెర సుల్తానాతో వివాహం జరిగింది. వీరికి ఒక కుమారుడు (ప్రణయ్‌ చంద్ర), కుమార్తె (సాయి రితిక) ఉన్నారు. నగరంలోని అశోక్‌నగర్‌లో నివసిస్తున్నారు.
తెలుగులో గజల్స్‌ రాసి వాటికి ట్యూన్స్‌ చేసి పాడడంలో ఈయన నిష్ణాతుడు. ముఖ్యంగా అల్పపీడనం, ', హిందు మహాసముద్రం, నేను నా వింతల మారి ప్రపంచం వంటి ఎన్నో రచనలు చేశారు.
మలిదశ తెలంగాణ ఉద్యమ కాలంలో సూటిగా, సున్నితంగా గుండెలను తట్టే తడితో ఆయన రాసిన ఎన్నో కవితలు పేరొందాయి. దళిత కవిత్వంలోని అగ్నిజ్వాలలను, అదే సమయంలో మానవ జీవితంలోని ప్రేమ, అనుభూతి అలాంటి అనేక అంశాలను ఆయన తన గేయాల్లో ఆవిష్కరించారు.
కవిసంగమం గ్రూప్ లో చాలా కవితలు రాశారు
ఆకాశవాణిలో ఎనౌన్సర్‌గా పనిచేస్తున్నగా ఈయన గతకొంతకాలంగా లివర్‌ వ్యాధితో బాధపడుతున్న ఆయన సోమాజిగూడ యశోద ఆస్పత్రిలో చికిత్స పొందుతూ, లివర్‌ పూర్తిగా చెడిపోయి పరిస్థితి విషమించడంతో సెప్టెంబర్ 29, 2014 సాయంత్రం 6 గంటలకు మృతి చెందారు.
షాబాన్
షాబాన్ ఇస్లామీయ కేలండర్ లో 8వ నెల.
పన్నెండు నెలల్లో షాబాన్‌ నెలకు ఓ ప్రత్యేక ప్రాముఖ్యత ఉంది. ఎందుకంటే షాబాన్‌ నెలని మహాప్రవక్త ముహమ్మద్‌(స) గారు తన నెలగా పేర్కొన్నారు. హజ్రత్‌ అబూ హురైరా(రజి) ఉల్లేఖనం ప్రకారం మహాప్రవక్త(స) గారు ఒక సందర్భంలో ఇలా ఉపదేశించారు : షాబాన్‌ నా నెల. రజబ్‌ అల్లాహ్ నెల, రమజాన్‌ నా జాతి నెల. షాబాన్‌ నెల మానవులను పాపాల నుండి దూరం చేస్తుంది, రమజాన్‌ నెల పరిశుభ్రం చేస్తుంది.
షాబాన్‌ నెల గురించి మహాప్రవక్త(స) గారు ఒక నెల ముందు నుంచే ప్రార్థించేవారు. ‘ఓ అల్లాహ్! మాకు రజబ్‌, షాబాన్‌ నెలలో సమృద్ధిని, శుభాలను ప్రసాదించు. రమ జాన్‌ నెల వరకు చేర్పించు’ అని వేడుకునే వారు. మరో హదీసులో ఈ విధంగా ప్రస్తావించబడిరది: రజబ్‌, రమజాన్‌ మధ్య గల నెల షాబాన్‌ నెల. ప్రజలు దీని ప్రాము ఖ్యత నుండి అలక్ష్యంలో ఉన్నారు. ఈ నెలలో దాసుల కృత్యాలు అల్లాహ్ వద్దకు తీసుకుని వెళ్ళడం జరుగుతుంది. కాబట్టి నా కర్మఫలాలు దేవుని వద్దకు తీసుకుని వెళ్ళే సమయంలో నేను ఉపవాస దీక్షలో ఉండటాన్ని ఇష్టపడతాను అని మహా ప్రవక్త(స) గారు సెలవిచ్చారు.
మహాప్రవక్త(స)గారు షాబాన్‌ మాసంలో ప్రత్యేక ఉపవాసాలను పాటించేవారు. హజ్రత్‌ ఆయిషా(రజి) గారు ఇలా సెల విచ్చారు. నేను మహాప్రవక్త(స) గారిని రమజాన్‌ నెల తప్ప మరే నెలలో మొత్తం నెల ఉపవాసాలుండటాన్ని ఎప్పుడు చూడ లేదు. షాబాన్‌ మాసంలో అత్యధికంగా ఉపవాసాలు పాటించడం మరే నెలలో చూడలేదు. (బుఖారి, ముస్లిం)
హజ్రత్‌ అబూ హురైరా (రజి) ఉల్లేఖనం ప్రకారం మహాప్రవక్త(స) గారు ఈ విధంగా సెలవిచ్చారు: షాబాన్‌ నెల సగ భాగం తర్వాత ఉపవాసాలు పాటించకండి. అంటే షాబాన్‌ నెల చివరి పదిహేను రోజులు ఉపవాసాలు పాటించకూడదు. ఎందుకంటే ముస్లింలు ప్రతి విషయంలో మహాప్రవక్త(స)ని అనుసరిస్తారు. అదే విధంగా షాబాన్‌ ఉపవాసాల విషయంలో కూడా నన్నే అనుసరించి ఎక్కువ ఉప వాసాలు పాటిస్తే శారీరక బలహీనత ఏర్పడి రాబోయే రమజాన్‌ నెల ఉపవాసాలకు కావలసిన శక్తి లోపిస్తుంది. రమజాన్‌ నెల ఉపవాసాలు విధిగా పాటించాల్సి వుంటుంది. కాబట్టి తన జాతి గురించి ఎల్ల ప్పుడు, ప్రతిక్షణం తపించే విశ్వకారుణ్య మూర్తి మహాప్రవక్త(స) గారు షాబాన్‌ నెల ఉపవాసాల ద్వారా రమజాన్‌ నెల ఉప వాసాల్లో ఎలాంటి ఆటంకం జరగకూడదనే ఉద్దేశ్యంతో చాలా స్పష్టంగా ఇలా సెల విచ్చారు. ‘ఇజన్‌తసఫ షాబాను ఫలా తసూమూ’ (బులూగుల్‌ మరామ్‌ 139` తిర్మిజి 155/1)
షాబాను మాసం సగభాగం తర్వాత ఉప వాసాలు పాటించకండి. అంటే షాబాన్‌ నెల మొదటి పదిహేను రోజులు ఉప వాసాలు పాటించి చివరి పదిహేను రోజులు ఉపవాసాలు విరమించాలి.
హజ్రత్‌ ఆయిషా(రజి) ఉల్లేఖనం ప్రకారం తన వద్ద ఒక స్త్రీ రజబ్‌ నెల ఉపవాసాల గురించి ప్రస్తావన చేయగా ఆమె (రజి) గారు ఇలా సెలవిచ్చారు: ఒకవేళ నీకు రమజాన్‌ నెల ఉపవాసాల తర్వాత వేరే నెలలో ఉపవాసాలను పాటించాలనే ఆసక్తి వుంటే షాబాన్‌ నెలలో ఉపవాసా లను పాటించు. ఎందుకంటే ఈనెల గురించి అనేక శుభాలు ప్రస్తావించ బడ్డాయి. (కంజుల్‌ ఆమాల్‌ 341/4)
దీని సారాంశం ఏమిటంటే షాబాన్‌ నెలలో ఉపవాసాలను పాటించవచ్చు, పూర్తిగా నిషేధించబడలేదు. ఇంకా ఇది మహా గొప్పకార్యం కూడాను. షాబాన్‌ నెల ప్రాముఖ్యత గురించి హజ్రత్‌ అబ్దుల్‌ ఖాదిర్‌ జిలాని(రహ్మ)గారి వాక్యాలను ఇక్కడ ప్రస్తావించడం చాలా అవసరం. ఆయన ఇలా సెలవిచ్చారు: ఈ నెలలో శుభాలు సమృద్ధిగా ప్రసాదించబడతాయి. పుణ్యాలు ప్రసాదించబడతాయి. పాపాలు దూరం చేయబడతాయి. కాబట్టి ప్రతి తెలివి గల విశ్వాసి ఈ నెలలో ఎలాంటి నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. అశ్రద్ధ వహించ కూడదు. ఇంకా రమజాన్‌ నెలను స్వాగ తించే విధంగా తనకు తాను సంసిద్ధులుగా చేసుకోవాలి. అల్లాహ్ తో విన్నవించు కోవాలి, పశ్చాత్తాపపడాలి. ఈ నెలలో ఎక్కువ ప్రార్థనలు చేసి దైవ సామీప్యాన్ని పొందాలి.
షబ్-ఎ-బరాత్
షబ్-ఎ-బరాత్ లేదా షబే బరాత్ ఇస్లామీయ కేలండర్ ప్రకారము షాబాన్ నెలలోని 15వ దినము.
షబె బరాత్‌కి అనేక పేర్లున్నాయి. లైలతుల్‌ బరఅతున్‌ అంటే నరకం నుంచి విముక్తి పొందే రేయి, లైలతుల్‌ ముబారక అంటే శుభాల రేయి. లైలతుస్సక్‌ అంటే దస్తా వేజుల రేయి. అనగా ఒక సంవత్సర కాలంలో ప్రతి మనిషికి సంబంధించిన అనేక విషయాలు స్పష్టంగా లిఖించబడ తాయి. కాని ఈ రేయి షబె బరాత్‌ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధిగాంచింది. ఇది అరబీ, ఫార్సీ భాషా పదాల సంగ్రహం. షబ్‌ అంటే ఫార్సీ భాషలో రాత్రి అని, బరాత్‌ అంటే అరబీలో విముక్తి పొందటం, మోక్షం పొందటం అని అర్థాలు వస్తాయి.
షబే బరాత్‌ గురించి హజ్రత్‌ ఆయిషా (రజి) గారి నుండి ప్రసిద్ధి చెందిన ఉల్లేఖనం ఉంది. దీనిని ఇమామ్‌ తిర్మిజీ (రహ) తన గ్రంథంలో పొందుపరిచారు.
అల్లాహ్ షాబాన్ మాసంలోని 15వ రాత్రి ఆకాశం నుండి భువిపైకి అవతరిస్తాడు. బనూ కల్బ్‌ మేకల వెంట్రుకల మందం ప్రజల పాపాలను క్షమిస్తాడు. (మిష్కాత్‌ 115)
హజ్రత్‌ ముఆజ్‌ బిన్‌ జబల్‌ (రజి) ఉల్లేఖించారు మహాప్రవక్త (స) ఇలా సెల విచ్చారు. షాబాన్‌ నెల 15వ రాత్రి అల్లాహ్ తన సృష్టి భూతములపై ప్రత్యేక అనుగ్ర హాలను ప్రసాదిస్తాడు మరియు అందరి పాపాలను క్షమిస్తాడు. బహు దైవారాధ కుని, ద్వేషాన్ని కలిగివున్న వ్యక్తి తప్ప అని వివరించారు.
రంజాన్ (నెల)
రంజాన్ నెల ఇస్లామీయ కేలండర్ లో 9వ నెల.
రమజాన్‌ మాసం ఖుర్‌ఆన్‌ అవతరించిన మాసం. నిగ్రహం, భక్తి, ధర్మనిష్ట, పాపభీతి, పరామర్శించడం, దయ, కరుణ, ప్రేమానురాగాలు, ఉపకారం, మేలు కోరడం, మానవ సేవ, దైవమార్గంలో స్థిరంగా ఉండటం, ఐక్యత, ఉత్సాహం అల్లాహ్, మహాప్రవక్త(స) గారితో అత్యంత సాన్నిహిత్యాన్ని పెంపొందించుకునే మాసం.ఈ మాసంలో ఉపవాసాలు విధిగా చేయబడ్డాయి. బదర్‌ యుద్ధం ఈ నెలలోనే జరిగింది. షబె ఖదర్‌ను ఉంచబడిరది. మక్కా విజయ సంఘటన కూడా ఈ నెలలోనే జరిగింది. ఈ నెలలోని ప్రతి పది రోజులకు ఒక ప్రత్యేక ప్రాముఖ్యత ఇవ్వబడిరది. ఇంకా ఈ నెలలో జకాత్‌, దానధర్మాలు, ఫిత్రాలతో ధాతృత్వం వెల్లివిరుస్తోంది. కావున పవిత్ర రమజాన్‌ నెల ప్రార్థనల ఔన్నత్యాన్ని ఎంతో పెంచబడినది. రమజాన్‌ రాకపూర్వమే ప్రతి ముస్లిం అంతః, భాహ్యపరంగా సంసిద్ధులౌతారు. అంతః, బాహ్య పరమైన పరిశుభ్రతను చేసుకోవడం కోసం, భక్తి, ధర్మనిష్ట, నిగ్రహం సాధించడం కోసం అత్యంత కార్యసాధనంగా సహాయ పడేదే ‘ఉపవాసం’. అందుకోసమే మహాప్రవక్త(స) గారు రమజాన్‌నెల తర్వాత అత్యధికంగా ఉపవాసాలు షాబాన్‌ మాసంలోనే ఉన్నారు. ఇదే రమజాన్‌ నెలను స్వాగతించడానికి మంచి అనువు.
ఈ నెలలోని రాత్రుల్లో తరావీహ్ నమాజును చదవడం నఫిల్‌గా భావిస్తారు. ఎవరైనా ఈ నెలలో ఒక గొప్ప పుణ్యకార్యం చేస్తే అది రమజానేతర నెలలో ఫరజ్‌ చేసినంత పుణ్యంగా భావించబడిరది. ఈ నెలలో ఎవరైనా ఒక ఫర్జ్‌ కార్యాన్ని నిర్వహిస్తే రమజానేతర నెలలో డెబ్బై ఫర్జ్‌ కార్యాలను నిర్వహించినంత పుణ్యం లభిస్తుంది. ఈనెల సహనం, ఓపిక గల నెల. సహనం ప్రతిఫలం స్వర్గం, ఈనెల సమాజంలోని పేద, అవసరాలు గల వారికి ఆర్థికంగా ఆదుకొనే నెల. ఈ ప్రార్థనలన్నిటినీ ప్రతి ముస్లిం విధిగా పాటించాల్సి ఉంటుంది.
ఐతన్న
ఐతన్న వైయస్సార్ కడప జిల్లా అట్లూరు మండలం రెడ్డిపల్లె గ్రామానికి చెందిన ఒక సాధారణ వేటగాడు. 
1986 జనవరి 5వ తేదిన చలికాలంలో రాత్రి 2 గంటల సమయంలో కడప జిల్లా అట్లూరు మండలం రెడ్డిపల్లె సమీపంలో లంకమల చిట్టడవిలో ఐతన్న వేటకు వెళ్ళాడు. ఆయన వేటాడుతుండగా కొత్తరకం పక్షుల జంట కనబడింది. రెండు వింతైన పక్షులు అతడి టార్చిలైట్‌ వెలుగులో మెరిశాయి. పొడవాటి కర్రకు ఉచ్చు తగిలించిన ఐతన్న వాటి దగ్గరకుపోయి మెడకు ఉచ్చులు బిగిద్దామనుకున్నాడు. ఓ పక్షి గిర్రున ఎగిరిపోయింది. అప్పటికే మంచులో తడిసి ముద్ద అయిన మరో పక్షి ఎగిరేందుకు తడిసిన రెక్కలు సహకరించక, పరిగెత్తే శక్తి లేక వేటగాడి ఉచ్చులో చిక్కింది. అప్పటి వరకూ భరత్ భూషణ్ లాంటి అధికారులు చెపుతున్న అరుదైన పక్షి అదే అయ్యిండవచ్చు అనుకున్నాడు. పోస్టర్లలోని పోటోతో ఈ పక్షులను పొల్చుకుని నిర్థారించుకున్నాడు. ఆ పక్షుల జంటలో ఓ పక్షిని అతి కష్టంమీద పట్టుకుని ఇంటికి తీసుకువెళ్ళాడు. ఆ పక్షి అంతరించిపోయిందనుకుంటున్న కలివికోడి. ఆయన ఆ పక్షిని అటవీ శాఖ అధికారులకు చూపించాడు. ఈ పక్షిని డాక్టర్‌ సలీం అలీ అనే శాస్త్ర వేత్త కలివికోడిగా దృవీకరించారు. దశాబ్దాల తరువాత ఈ అరుదైన పక్షిని గుర్తించిన ఐతన్నకు ప్రభుత్వం అటవిశాఖలో ఉద్యోగం ఇచ్చి సత్కరించింది.
జాకిర్ హుసేన్ గ్రంధాలయం
డాక్టర్ జాకీర్ హుసేన్ గ్రంథాలయం జామియా మిలియా ఇస్లామియా విశ్వవిద్యాలయంలో ఉన్న గ్రంథాలయం. ఇందులో దాదాపు 400,000 గ్రంథాలు మరియు రెఫరెన్సులు ఉన్నాయి.
భారతదేశంలోనే ప్రతిష్ఠాత్మకమైన సంస్థల్లో ఒకటి 'ద జమియా మిలియా ఇస్లామీయ' ఈ సంస్థ 1920లో అలి గడ్‌లో స్థాపించబడింది. 1925లో ఢిల్లికి మార్చబడింది. 1988లో పార్లమెంట్‌ ఆక్ట్‌ ద్వారా కేంద్రీయ విశ్వవిద్యాలయ స్థాయి నివ్వడం జరిగింది.
ప్రస్తుతం జామియా కేంద్ర గ్రంథాల యాన్నే డాక్టర్‌ జాకిర్‌ హుస్సెన్‌ గ్రంథాల యగా 1972లో పేరుమార్చడం జరిగింది. ఈ పేరు మార్పుకు చారిత్రక నేపథ్యం కూడా ఉంది. (1926-48 సమయంలో) పూర్వ ఉపకులపతి గాను, భారతదేశానికి పూర్వ అధ్యక్షుడు గాను (1967 - 69) ఉన్న డాక్టర్‌ హుస్సెన్‌ జ్ఞాపకార్థం ఈ గ్రంథాలయా నికి 'జాకిర్‌ హుస్సెన్‌ గ్రంథాల యం'గా నామకరణం చేయటం జరిగింది. ఈగ్రంథాలయాన్ని భారతదేశంలోని ప్రసిద్ధి చెందిన గ్రంథాలయాల్లో ఒక గొప్ప గ్రంథాలయంగా డాక్టర్‌ రవీంధ్రనాథ్‌
ఠాగూర్‌ పేర్కొన్నారు.
తెలుగు వ్రాతప్రతుల వివరణాత్మక సూచిక
తాళపత్రాలు, కాగితంపై వ్రాసిన గ్రంథాలు కలిపి మొత్తం వ్రాతప్రతులు (Manuscripts) అన్నింటి వివరాలతో సహా పుస్తకాల జాబితా ప్రచురించేందుకు ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రాచ్య లిఖిత భాండాగారం వెలువరించిన సూచికల్లో ఇది ఒకటి. ఇందులో కావ్యాల సూచికను అందజేశారు. మొత్తంగా 86 గ్రంథాల గురించిన వివరాలు అందజేశారు. ప్రారంభ పద్యాలు, ముగింపు పద్యాలు, ఇతివృత్తం, విశేషాంశాలు, కవి, పత్రాల సంఖ్య వంటి ఇతరల వివరాలతో ప్రచురించారు. విజ్ఞాన సర్వస్వ నిర్మాణంలో ఈ సీరీస్ ఎంతగానో ఉపకరిస్తుంది.
దీనికి డా. వి.వి.యల్. నరసింహారావు సంపాదకత్వం వహించగా, శ్రీ కోడూరు విఠ్ఠల్ రెడ్డి సహ సంపాదకులుగా వ్యవహరించారు.
ఇందులో సుమారు 86 కావ్యముల వివరాలు చేర్చబడ్డాయి. ఇది 1993లో ముద్రించబడినది.