డార్జిలింగ్
డార్జిలింగ్ (బంగ్లా) భారతదేశ రాష్ట్రం పశ్చిమ బెంగాల్‌లో ఉన్న ఒక పట్టణం, ఒక కాలంలో ఇది ప్రఖ్యాత హానీమూన్ ప్రదేశంగా పేరు గాంచింది, ప్రస్తుతం గోర్ఖా జన్ముక్తి మోర్చాచే భారతదేశంలోనే తాలిబాన్ వంటి నియంత్రణలకు ఒక ఉదాహరణగా మారింది. ఇది ఒక సగటు ఎత్తు వద్ద హిమాలయాల యొక్క దిగువ ప్రాంతంలో శివాలిక్ కొండలలో డార్జిలింగ్ జిల్లాకు ముఖ్య కేంద్రంగా ఉంది.
భారతదేశంలో బ్రిటిష్ రాజ్ కాలంలో డార్జిలింగ్ యొక్క సమశీతల వాతావరణం వల్ల అది ఒక హిల్ స్టేషను‌‌గా (కొండ పట్టణం) అభివృద్ధి చెందడానికి దోహదపడింది, బ్రిటిష్ వాసులుకు వేసవిలో మైదానాల యొక్క వేడి నుండి ఉపశమనానికి ఉపయోగపడుతూ ఒక "వేసవి రాజధాని"గా పేరుపొందింది.
డార్జిలింగ్ టీ పరిశ్రమకు మరియు ఒక UNESCO ప్రపంచపు పూర్వ సంస్కృతి ప్రదేశం అయిన డార్జిలింగ్ హిమాలయన్ రైల్వేకు ప్రసిద్ధి చెందింది. టీ సేద్యాలు 19వ శతాబ్దం మధ్యలో, ప్రాంతాన్ని అభివృద్ధి చేయడంలో భాగంగా బ్రిటీష్ వారు ప్రారంభించారు. ఆ ప్రాంతం టీ అభివృద్ధిదారులు బ్లాక్ టీ యొక్క భిన్నమైన సంకర జాతులను మరియు కిణ్వనం ప్రక్రియలను అభివృద్ధి చేయడం ద్వారా ప్రపంచంలోనే ఉత్తమమైన మిశ్రమాలను తయారు చేసారు. పట్టణాన్ని మైదానాలతో కలిపే డార్జిలింగ్ హిమాలయ రైల్వే 1999లో ఒక ప్రపంచపు వారసత్వపు చిహ్నాల ప్రదేశంగా ప్రకటించబడింది మరియు భారతదేశంలో ప్రస్తుతం వాడకంలో ఉన్న అతి తక్కువ ఆవిరి యంత్రాలు ఈ రైల్వేలో ఉన్నాయి.
డార్జిలింగ్ అనేక బ్రిటిష్-శైలి ప్రజా పాఠశాలలను కలిగి ఉంది, ఇవి భారతదేశంలోని అనేక ప్రాంతాలు మరియు పొరుగు దేశాల నుండి విద్యార్థులను ఆకర్షిస్తున్నాయి. 1980లలో ప్రత్యేక గోర్ఖాల్యాండ్ రాష్ట్రాన్ని కోరుకుంటూ పొరుగున ఉన్న కలింపాంగ్తో సహా పట్టణాన్ని ప్రధాన అంశంగా, ప్రత్యేక రాష్ట్రం కోసం ప్రజాస్వామ్య పోరాటం మళ్ళీ మొదలైంది, అయితే ఈసారి ఏ విధమైన హింస లేకుండా అది మొదలు అయింది. ఇటీవల సంవత్సరాల్లో పర్యావరణ వనరులకై పెరుగుతున్న డిమాండ్, పెరుగుతున్న సందర్శకుల రద్దీ మరియు బలహీన పట్టణీకరణ ప్రణాళికల కారణంగా పట్టణం యొక్క సున్నితమైన జీవావరణ వ్యవస్థ దెబ్బ తింటుంది.
డార్జిలింగ్ యొక్క చరిత్ర బెంగాల్, భూటాన్, సిక్కిం మరియు నేపాల్‌ల చేత అంతర్వల్లిక చేయబడింది. 19వ శతాబ్దపు తొలి రోజుల వరకు లెప్చా కోయవాళ్ళను కలిగి ఉన్న కొన్ని గ్రామాలతో చేసుకున్న ఒప్పందపు పరిష్కారంతో డార్జిలింగ్ చుట్టూ ఉన్న ప్రాంతాన్ని బెంగాల్, నేపాల్ మరియు సిక్కిం యొక్క రాజ్య వ్యవస్థలు సవిరామంగా పాలించాయి. 1828లో బ్రిటిష్ వారి ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ అధికార ప్రతినిధుల బృందం సిక్కిం వెళ్తూ మార్గం మధ్యలో డార్జిలింగ్‌లో బస చేసి ఆ ప్రాంతం బ్రిటీష్ సైనికుల ఆరోగ్య కేంద్రానికి అనువైనదని నిర్ణయించుకున్నారు. 1835లో సిక్కిం యొక్క చోగ్యాల్ నుండి ఆ ప్రాంతం యొక్క కౌలు కోసం కంపెనీ చర్చలు జరిపింది. అక్కడ ఒక హిల్ స్టేషను‌ను నెలకొల్పే బాధ్యతను కంపెనీ యొక్క ఒక శస్త్ర చికిత్స వైద్యుడు ఆర్థర్ కాంప్బెల్‌కు మరియు లెఫ్టినెంట్ నాపియర్‌కు (తరువాత మగ్దల యొక్క లార్డ్ నాపియర్) ఇవ్వబడింది. 
1841లో డార్జిలింగ్‌లో ప్రయోగాత్మకంగా టీ సేద్యం‌ను బ్రిటిష్ నెలకొల్పింది. ఈ ప్రయోగాల విజయం 19వ శతాబ్దపు రెండవ అర్ధ భాగంలో పట్టణం చుట్టు పక్కల ప్రాంతాలలో టీ ఎస్టేట్‌ల అభివృద్ధికి దారి తీసింది. 1849లో సిక్కిం మరియు కంపెనీ మధ్య జరిగిన ఒక అసమ్మతి సంఘటన తరువాత డార్జిలింగ్ బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఎంపైర్ చేత కలుపుకోబడింది. ఆ సమయంలో వలస వచ్చిన వారిలో ముఖ్యంగా నేపాల్ వాసులు నిర్మాణ ప్రాంతాల పనిలో, టీ తోటలలో మరియు ఇతర వ్యవసాయ-సంబంధిత పనులలో నియమించబడ్డారు. స్కాట్‌ల్యాండ్ మిషనరీలు, పట్టణంలో పాఠశాలల మరియు బ్రిటిష్ వాసుల సంక్షేమ కేంద్రాల నిర్మాణాలను చేపట్టి విద్యా రంగంలో డార్జిలింగ్ యొక్క ఉన్నత ఖ్యాతికి పునాదిని వేసాయి. 1881లో చేయబడిన డార్జిలింగ్ హిమాలయన్ రైల్వే ప్రారంభం ఆ ప్రాంత అభివృద్ధిని మరింత వేగవంతం చేసింది. 1898లో డార్జిలింగ్ ఒక భారీ భూకంపాన్ని (అది "డార్జిలింగ్ విపత్తు"గా పిలుస్తారు) చవి చూసింది, దాని కారణంగా పట్టణానికి మరియు స్థానిక ప్రజానీకానికి తీవ్రంగా నష్టం జరిగింది.
బ్రిటిష్ పాలనలో, డార్జిలింగ్ ముందుగా ఒక "నియంత్రణాతీత జిల్లా"గా ఉండేది (బ్రిటిష్ రాజ్‌లో ఆర్థికంగా తక్కువ అభివృద్ధి చెందిన జిల్లాలకు అది ఒక పరిపాలన పథకం) — దాని కారణంగా బ్రిటిష్ రాజ్ యొక్క చట్టాలు మరియు నియంత్రణలు దేశంలో ఇతర ప్రాంతాలలో వర్తించినట్టుగా ఈ జిల్లాకు వర్తించవు.1905 బెంగాల్ విభజన ఫలితంగా ఆ ప్రాంతం రాజ్‌షహి విభాగం యొక్క అధికార పరిధిలోకి వచ్చింది ఇంకా అది కొత్తగా సృష్టించబడిన పశ్చిమ బెంగాల్ మరియు అస్సాంల ప్రాంతంలో చేర్చబడింది. డార్జిలింగ్ ఈ ఒప్పందం వల్ల ప్రస్తుతం బంగ్లాదేశ్‌లో ఉన్న రంగ్‌పూర్ జిల్లా పరిపాలన పాలనా పరిధిలోకి వచ్చింది. 1919 చివరిలో ఈ ప్రాంతం "వెనుకబడిన భూభాగం"గా నిర్ధారించబడింది. డార్జిలింగ్ యొక్క ఉన్నత వర్గ వాసులు ఆ కాలపు బ్రిటిష్ పరిపాలనా తరగతికి చెందినవారు, వాళ్ళు ప్రతి వేసవిలోనూ డార్జిలింగ్‌ను సందర్శించే వాళ్ళు.
ఎక్కువ సంఖ్యలో కోల్‌కతా (తరువాత కలకత్తా) యొక్క ధనవంతులైన భారతీయ వాసులు , ఐశ్వర్యవంత రాజవంశ రాజ్యాల యొక్క మహారాజులు మరియు భూమి-యాజమాన్యత కలిగిన జమీందారు‌లు డార్జిలింగ్‌ను సందర్శించడం మొదలు పెట్టారు. 
"కొండల యొక్క రాణి"గా పేరు తెచ్చుకుని ఆ పట్టణం పర్యాటక గమ్యంగా అభివృద్ధి చెందుతూ వచ్చింది. దీని సుదూర స్థానం మరియు తక్కువ జనాభా కారణంగా భారతదేశ స్వాతంత్ర పోరాటం సమయంలో ఈ పట్టణం గుర్తించతగిన ఎటువంటి రాజకీయ కార్యకలాపాల్లో పాల్గొనలేదు. అయితే, 1930లలో విప్లవకారులు, బెంగాల్ యొక్క గవర్నర్ సర్ జాన్ అండెర్సన్‌పై హత్యా ప్రయత్నం చేసినప్పటికీ, అది ఫలించలేదు. 
1947లో భారత దేశం యొక్క స్వతంత్రం తరువాత డార్జిలింగ్ పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రంలో విలీనం చేయబడింది. డార్జిలింగ్ ప్రత్యేక జిల్లాగా డార్జిలింగ్ యొక్క కొండ పట్టణాలు కర్సేయోంగ్, కాలింపోంగ్ మరియు తెరాయి ప్రాంతాలు యొక్క కొన్ని భాగాలతో కలసి ఏర్పడింది. 1950లో పీపుల్స్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ చైనా టిబెట్‌ను ఆక్రమించుకున్నప్పుడు వేలాది మంది టిబెట్ శరణార్ధులు డార్జిలింగ్ జిల్లా అంతా స్థిర పడ్డారు. ఒక భిన్న జాతి జనాభా సామాజిక-ఆర్థిక ఆందోళనలను డార్జిలింగ్‌కు ఇచ్చింది మరియు ప్రత్యేక రాష్ట్రాలు గోర్ఖాల్యాండ్ మరియు కంతాపూర్‌ల ఏర్పాటు కోసం ఆందోళన జాతుల యొక్క పెరుగుదలతో పాటు 1980లలో బాగా ప్రసిద్ధి చెందింది. 
గోర్ఖా నేషనల్ లిబెరేషన్ ఫ్రంట్‌చే నిర్వహించబడిన 40-రోజుల సమ్మె తరువాత ఇంకా ఆ సమయంలో నగరంలో జరిగిన హింస వల్ల ఈ అంశాలు ముఖ్యమైనవిగా మారాయి, ఆ కారణంగా పరిస్థితిని అదుపు చేయడం కోసం భారత సైన్యంను రాష్ట్ర ప్రభుత్వం పిలిచింది. సుభాష్ గిషింగ్ యొక్క ఆధ్వర్యంలో డార్జిలింగ్ గోర్ఖా హిల్ కౌన్సిల్ జరిగిన రాజకీయ ఆందోళనలను విస్తృతంగా ఖండించింది. జిల్లాను పాలించడానికి DGHCకి పాక్షిక-స్వయంపాలిత అధికారాలు ఇవ్వబడ్డాయి.తరువాత దాని పేరు "డార్జిలింగ్ గోర్ఖా అటానమస్ హిల్ కౌన్సిల్" (DGAHC)గా మార్చబడింది. డార్జిలింగ్ ప్రస్తుతం శాంతియుతంగా ఉన్నప్పటికీ గోర్ఖా జనముక్తి మోర్చా వంటి కొన్ని అహింసా రాజకీయ పార్టీలు చేత ప్రత్యేక రాష్ట్రం అంశం ఇంకా కొనసాగించబడుతూనే ఉంది.
డార్జిలింగ్ హిమాలయ కొండ ప్రాంతంలో ఘుమ్ నుండి దక్షిణంలో ప్రారంభమైన డార్జిలింగ్-జలపహర్ పరిధిపై ఒక సాధారణ ఎత్తు వద్ద డార్జిలింగ్ ఉంది. ఈ పరిధి Y - ఆకారంలో ఉండి దాని ఆధారం కతపహర్ మరియు జలపహర్ వద్ద నిలుస్తుంది మరియు రెండు బాహువులు అబ్సరవేటరీ హిల్ యొక్క ఉత్తర భాగం వరకు వ్యాప్తి చెందాయి. ఈశాన్య బాహువు ఆకస్మికంగా కృంగిపోయి మరియు లేబోంగ్ చీలిక వద్ద అంతం అయిపోతుంది, అదే సమయంలో వాయవ్య బాహువు ఉత్తర స్థానం ద్వారా వెళ్లి తుక్వేర్ టీ ఎస్టేట్ దగ్గర ఉన్న లోయలో అంతం అవుతుంది.
డార్జిలింగ్ సదర్ ఉప విభాగానికి ముఖ్య పట్టణంగా మరియు జిల్లా యొక్క ముఖ్య కేంద్రంగా ఉంది. డార్జిలింగ్ యొక్క కొండలు హిమాలయాల్లో దిగువన ఉన్నాయి, అయినప్పటికీ అవి షివాలిక్ కొండలు లో భాగంగా రూపొందలేదు. అక్కడ నేల ముఖ్యంగా ఇసుక రాయితో మరియు సమ్మేళన నిర్మాణాలతో కూర్చబడినది, అవి హిమాలయాల యొక్క గొప్ప వ్యాప్తితో ఘనీభవించి మరియు రాళ్ల గుట్టలుగా పైకి ఎదిగాయి. అయినప్పటికీ నేల గట్టి పడడం విషయంలో చాలా బలహీనమైనది (ఆ ప్రాంతం యొక్క పారగమ్యమైన అవక్షేపనం వానల మధ్య నీటిని భద్రపరచుకోలేదు) మరియు వ్యవసాయానికి అనువైనదిగా ఎంచబడలేదు. ఆ ప్రాంతం యొక్క ఏటవాలులు మరియు నదులు ఎగువనేల వర్షాకాలాలలో తరుచుగా జరిగే నేల కోతలకు గురవుతుంది. బ్యూరో అఫ్ ఇండియన్ స్టాండర్డ్స్ ప్రకారం ఆ పట్టణం సేసిమిక్ జోన్-IV కిందకి వస్తుంది, (I నుండి V యొక్క స్కేల్ మీద, భూకంపానికి వృద్ధి ఉన్ముఖత యొక్క క్రమంలో) తరచూ భూకంపాలకు అంశంగా ఉంటూ మరియు భారతదేశం యొక్క అభిసార సరిహద్దు మరియు యురాసియన్ టెక్టోనిక్ ప్లేట్స్‌కు దగ్గరగా ఉంది. ఆ కొండలు ఉన్నత శిఖరాలతో నిర్మితమై మరియు దూరంలో హిమాలయ వ్యాప్తుల మంచు-పరదాలను పట్టణం అంతా కలిగి ఉన్నాయి. కంచన్‌జుంగా పర్వతం (8,598 మీటర్లు లేదా 28,208 అడుగులు) — అది ప్రపంచపు మూడవ అతి ఎత్తైన శిఖరం — కనిపించే వాటిలో అత్యంత ప్రాముఖ్యతను కలిగిన శిఖరం. మేఘాలు లేని రోజులలో నేపాల్ యొక్క ఎవరెస్ట్ పర్వతం (29,035 అడుగులు లేదా 8,850 మీటర్లు) కనిపిస్తుంది.
ఆ ప్రాంతంలో అనేక టీ సేద్యాలు ఉన్నాయి. డార్జిలింగ్ పట్టణం మరియు చుట్టు పక్కల ప్రాంతాలు పెరిగిన కొయ్య ఇంధనం మరియు ఇతర కొయ్య అవసరాల కారణంగా అటవీ నిర్మూలనను ఇంకా వాహన రాకపోకల మూలంగా వాయు కాలుష్యాలను ఎదుర్కొంటుంది. డార్జిలింగ్ చుట్టూ ఉన్న వృక్ష జాలం సమశీతలతతో కలగలిసి ఉంది, పోప్లర్, బిర్చ్, ఓక్ మరియు ఎలం యొక్క ఆకు రాల్చు అడవి మరియు సతత హరిత, చెమ్మ ఆల్పైన్ యొక్క శృంగార వృక్షాలను కలిగుంది. దట్టమైన సతత హరిత వనం పట్టణం చుట్టూ పరచుకుని వుంది, అక్కడ విస్తృతమైన వైవిధ్యం కలిగిన అరుదైన ఆర్చిడ్‌లు కనిపిస్తాయి. లోయడ్స్ బొటానికల్ గార్డెన్ సాధారణ మరియు అరుదైన వృక్ష జాతుల యొక్క జాతులను జాగ్రత్త పరుస్తుంది, అదే సమయంలో పద్మజా నాయుడు హిమాలయ జూలాజికల్ పార్క్ ఒక్కటి మాత్రమే దేశంలో ఒక ప్రత్యేక జంతు ప్రదర్శన శాలగా నిక్షేపనాన్ని జరిగిస్తూ అంతరించి పోయే ప్రమదంలో ఉన్న హిమాలయ జాతులకు ప్రజననం చేస్తుంది.
డార్జిలింగ్ యొక్క సమశీతల వాతావరణం అయిదు ప్రత్యేక లక్షణాలు గల ఋతువులను కలిగుంది అవి: వసంతం, వేసవి, శరత్రుతువు, శీతాకాలం మరియు వర్షాకాలం.
వేసవి (మే నుండి జూన్‌తో పూర్తవుతుంది) మృదువుగా ఉంటాయి, అత్యధిక ఉష్ణోగ్రత అరుదుగా 15 °C (57 °F) దాటుతుంది. వర్ష ఋతువు జూన్ నుండి సెప్టెంబరు వరకు వుండి తీవ్ర కుంభ వృష్టి వర్షాలతో తరుచూ నేల కోతలకు కారణం అవుతూ డార్జిలింగ్‌ను మిగతా దేశంతో సంబంధాలు లేకుండా చేస్తుంది. శీతాకాలంలో ఉష్ణోగ్రత సాధారణంగా -10–-7 °C (12–18 °F)గా ఉంటూ చుట్టూ అల్పాలతో ఉంటుంది.-11C పగటి పూటన ఉష్ణోగ్రత ఘనీభవన స్థానానికి పడిపోతుంది మరియు అక్కడ హిమపాతం సర్వసాధారణం. వర్ష మరియు శీతాకాలాలలో డార్జిలింగ్ తరుచుగా మంచు మరియు పొగ మంచులతో కప్పబడుతుంది.వార్షిక సగటు ఉష్ణోగ్రత 1 °C (34 °F); మాసం సగటు ఉష్ణోగ్రత వ్యాప్తి -10–12 °C (12–54 °F) ఉంటుంది. ఆ జిల్లాలో అత్యధిక ఉష్ణోగ్రత 1957 ఆగస్టు 23న 20.7 °C (69.1 °F) మరియు అతి తక్కువ ఉష్ణోగ్రత 1905 ఫిబ్రవరి 11న −15 °C (4 °F) గా నమోదు చేయబడింది. జూలైలో అత్యధిక సంభవంగా (75.3 cm లేదా 29.6 in) ఉంటూ సగటు వార్షిక అవపాతనంగా 281.8 cm (110.9 in) ఉంది.
డార్జిలింగ్ పట్టణ సమీకరణం డార్జిలింగ్ మున్సిపాలిటీ మరియు పట్టబొంగ్ టీ గార్డెన్‌లను కలిగి ఉంది. 1850లో ఏర్పడిన డార్జిలింగ్ మున్సిపాలిటీ 10.57 km² (4.08 mi²) పట్టణం ప్రాంతం యొక్క పౌర పరిపాలనను చేస్తుంది. డార్జిలింగ్ పట్టణం యొక్క 32 వార్డుల నుండి ఒక్కొక్కరుగా ఎన్నుకోబడిన కౌన్సిలర్‌ల మండలిని మున్సిపాలిటీ కలిగి ఉంటుంది, మరికొంత మంది సభ్యులు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం చేత ఎన్నుకోబడతారు. కౌన్సిలర్‌ల మండలి సభ్యులు వారిలో నుండి ఒక ఛైర్మన్‌ను ఎన్నుకుంటారు; మున్సిపాలిటీకి ఛైర్మన్ కార్యనిర్వహణాధికారిగా ఉంటాడు. ప్రస్తుతం గోర్ఖా నేషనల్ లిబెరషన్ ఫ్రంట్ (GNLF) మున్సిపాలిటీలో అధికారాన్ని కలిగి ఉంది. 1988లో డార్జిలింగ్ గోర్ఖా అటానమస్ హిల్ కౌన్సిల్ ఏర్పడిన నాటి నుండి డార్జిలింగ్ యొక్క గోర్ఖా-ఆధిపత్యపు కొండ ప్రాంతాలు అన్ని దాని అధికార పరిధిలో ఉన్నాయి. DGHC యొక్క ఎన్నికైన కౌన్సిలర్‌లు కొన్ని కార్యకలాపాలను నిర్వహించడానికి అధికారాన్ని కలిగి ఉన్నారు, వాటిలో విద్య, వైద్య మరియు పర్యాటకం మొదలినవి కలసి ఉన్నాయి. పట్టణం డార్జిలింగ్ లోక్ సభ నియోజక వర్గం పరిధిలో ఉంటూ భారత పార్లమెంటు యొక్క లోక్ సభకు (దిగువ సభ) ఒక సభ్యుడ్ని ఎన్నుకుంటుంది. అది ఒక సభ్యుడిని పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్ర శాసన సభ అయిన విధానసభకు ఒక సభ్యుడ్ని ఎన్నుకుంటుంది. 2004 పార్లమెంటు ఎన్నికలలో ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ గెలుపు సాధించగా, 2006 ఎన్నికలలో రాష్ట్ర శాసన సభ స్థానాన్ని GNLF గెలిచింది. డార్జిలింగ్ పట్టణం జిల్లా పోలీసు అధికార పరిధిలోకి వస్తుంది (అది రాష్ట్ర పోలీసు శాఖలో ఒక భాగం); ఒక డిప్యూటీ సూపరింటెండ్ ఆఫ్ పోలీసు పట్టణం యొక్క రక్షణ మరియు చట్ట కార్యకలాపాలను చూస్తాడు. డార్జిలింగ్ మున్సిపాలిటీ రెండు పోలీసు స్టేషను‌లను డార్జిలింగ్ మరియు జోరేబంగ్లాలలో కలిగి ఉంది.
డార్జిలింగ్ యొక్క నీటి సరఫరాకు సహజ నీటి బుగ్గలు ఎక్కువగా ఉపయోగపడతాయి - సేంచల్ సరస్సు మార్గంలో నీరు సేకరించబడి (10 కిలోమీటర్లు లేదా పట్టణం యొక్క ఆగ్నేయం) అక్కడ నుండి గొట్టం ద్వారా పట్టణానికి సరఫరా చేయబడుతుంది. ఎండా కాలంలో నీటి బుగ్గల నుండి సరిపడే నీటి సరఫరా లేనప్పుడు సమీపంలో నిరంతరంగా ప్రవహిస్తున్న ఖోంగ్ ఖోల నుండి నీరు సరఫరా చేయబడుతుంది. నీటి సరఫరా మరియు అవసరం మధ్య ఒక స్థిరమైన అంతరం ఉంది; 50% గృహాలు మాత్రమే మునిసిపల్ నీటి సరఫరా వ్యవస్థకు అనుసంధానించబడ్డాయి. పట్టణం ఒక భూగర్భ మురుగు కాలువ వ్యవస్థను కలిగుంటూ గృహాల నుండి గృహ వినియోగ వ్యర్ధాలను మరియు యాభై సామాజిక మురుగు గది వ్యర్ధాలను సేకరిస్తుంది. వ్యర్ధం ఆరు కేంద్ర కలుషిత ట్యాంకులకు చేర్చబడి అంతిమంగా సహజ "ఝోరాస్‌" లోకి (జల మార్గాలు) వదిలి వేయ బడుతుంది; మార్గం పక్కన ఉండే కాలువలు కూడా మురుగును మరియు తుఫాను జలాన్ని సేకరిస్తాయి. మునిసిపల్ డార్జిలింగ్ ప్రతి రోజు 50 టన్నుల (110,200 lb) ఘన వ్యర్ధాలను ఉత్పత్తి చేస్తుంది, అది దగ్గరలో ఉన్న విసర్జన స్థలంలో విడిచి వేయబడుతుంది.
విద్యుత్తు పశ్చిమ బెంగాల్ స్టేట్ ఎలక్ట్రిసిటీ బోర్డ్ నుండి సరఫరా చేయబడుతుంది మరియు పశ్చిమ బెంగాల్ అగ్ని మాపక దళం పట్టణానికి అత్యవసర సేవలను అందిస్తుంది. పట్టణం తరుచుగా విద్యుత్తు అంతరాయం చేత బాధించబడుతూ ఉంటుంది మరియు విద్యుత్తు సరఫరా వోల్టేజ్ అస్థిరంగా ఉండటంతో వోల్టేజ్ స్టేబిలైజర్‌లు అక్కడ గృహావసరాలలో ఎక్కువగా చూడవచ్చు. ఇంచుమించు అన్ని ప్రాథమిక పాఠశాలలు ప్రస్తుతం డార్జిలింగ్ గోర్ఖా అటానమస్ హిల్ కౌన్సిల్ చేత నిర్వహించబదుతున్నాయి. అన్ని రకాల మార్గాలు అనగా — మున్సిపాలిటీలో మెట్ల మార్గాలతో కలిపి సుమారుగా 90 కిలోమీటరులు (56 మైళ్ళు) ఉన్నాయి; అవి అన్నీ మున్సిపాలిటీ చేత నిర్వహించబడుతున్నాయి.
డార్జిలింగ్ యొక్క ఆర్థిక వ్యవస్థ ప్రధానంగా పర్యాటకం మరియు టీ పరిశ్రమలపై ఆధారపడి ఉంది. డార్జిలింగ్ టీ అనేది బ్లాక్ టీలలో ఒక ఉత్తమమైనదిగా గుర్తించబడి విస్తృతంగా ఖ్యాతిని పొందింది, మరీ ముఖ్యంగా UK మరియు మాజీ బ్రిటీష్ సామ్రాజ్యంను తయారు చేసిన దేశాలలో ఖ్యాతి పొందింది. దేశంలో ఇతర ప్రాంతాలలో టీ ఉత్పత్తి చేసే భాగాల నుండి మరియు నేపాల్ వంటి ఇతర దేశాల నుండి ఇటీవలి కాలంలో ఇక్కడి టీ పరిశ్రమ పోటీని ఎదుర్కొంటుంది. విస్తృతంగా వ్యాపించిన కార్మిక వివాదాల ఆందోళనలు, కార్మికుల తాత్కాలిక తొలగింపులు మరియు టీ ఎస్టేట్‌ల మూసివేత పెట్టుబడి మరియు ఉత్పత్తి విషయాల మీద ప్రభావం చూపించింది. అనేక టీ ఎస్టేట్‌లు కార్మికుల సహకారం వల్ల నడుస్తున్నాయి, ఇతరమైనవి పర్యాటక విశ్రాంతి గృహాలుగా మారే ప్రణాళికలో ఉన్నాయి. టీ తోటలలో 60% కన్నా ఎక్కువ మంది కార్మికులు స్త్రీలు ఉన్నారు. కార్మికుల యొక్క వేతనాలు తరుచుగా సగం ధన రూపంలో, మిగిలిన సగం ఇతర రూపాలలో అనగా నివాస ఉపాధి, రాయితీతో ఆహార దినుసులు, ఉచిత వైద్యంగా అందించబడుతుంది.
జిల్లాల యొక్క అడవులు మరియు ఇతర సహజ సంపద పెరుగుతున్న జనాభా వల్ల ప్రతికూలంగా ప్రభావితం చెందాయి. స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన సంవత్సరాల నుండి విద్య, సమాచారం మరియు వ్యవసాయాలలో గణనీయమైన అభివృద్ధి కనిపించింది – తరువాత దుంప, ఏలకులు, అల్లం మరియు నారింజ వంటి పంటలు ఎక్కువ లాభాలను తెచ్చి పెట్టాయి. పట్టణం చుట్టుపక్కల ఉన్న గ్రామీణ ప్రజానీకానికి మిద్దె వాలులు మీద సేద్యం ఒక ముఖ్యమైన జీవనోపాధి వనరుగా ఉంటూ, ఇంకా అది పట్టణానికి ఫలాలు మరియు కూరగాయలను సరఫరా చేస్తుంది.
వేసవి మరియు వసంత కాలాలు పర్యాటకుల వల్ల ఖ్యాతిని పొందాయి, డార్జిలింగ్ యొక్క అనేక నివాసితులు హోటల్స్ మరియు ఆహారశాలలు కలిగి ఉండడం మరియు వాటిలో పని చేయడం ద్వారా ప్రత్యక్షంగా మరియు పరోక్షంగా ఉద్యోగాలను కలిగి ఉన్నారు. చాలా మంది ప్రజలు పర్యాటక సంస్థలకు పనిచేస్తూ మరియు గైడ్‌గా తమ జీవన వ్యయాన్ని సంపాదించుకుంటున్నారు. డార్జిలింగ్ బాలీవుడ్ మరియు బెంగాలీ చిత్రాల చిత్రీకరణకు ఒక ప్రఖ్యాత గమ్య స్థానంగా ఉంది, "ఆరాధన", "మై హూ నా", "కంచన్‌జంగా" వంటి చిత్రాలు ఇక్కడే చిత్రీకరించబడ్డాయి. డార్జిలింగ్ ఒక జిల్లా కేంద్రంగా ఉండటంతో చాలామంది ప్రభుత్వ కార్యాలయాల్లో ఉద్యోగులుగా ఉన్నారు. ఆర్థిక వ్యవస్థకు చిన్న సహాయం సిక్కిం, టిబెట్ మరియు బెంగాల్ యొక్క సంప్రదాయ కళలు మరియు నైపుణ్యం నుండి లభిస్తుంది. 
డార్జిలింగ్ పట్టణాన్ని చేరడానికి సిలిగురి నుండి 50 మైళ్ళ (80 కిలోమీటర్లు) దూరాన్ని డార్జిలింగ్ హిమాలయ రైల్వేలో (మారు పేరు "టాయ్ ట్రైన్") లేదా ఈ రైల్వే దారిని అనుసరించే హిల్ కార్ట్ రోడ్‌లో (జాతీయ రహదారి 55) గాని ప్రయాణించి చేరవలసి ఉంటుంది. డార్జిలింగ్ హిమాలయ రైల్వే ఒక 60 సెంటిమీటర్లుతో (2 అడుగులు) ఉండే ఒక నారో-గేజ్ రైల్వే. ఇది 1999లో ప్రపంచపు వారసత్వపు చిహ్నాల ప్రదేశంగా UNESCO చేత నిర్ధారించబడింది, ప్రపంచంలో ఈ గౌరవం పొందిన వాటిలో ఇది రెండవ రైల్వే. క్రమ బద్దమైన బస్ సేవలు మరియు అద్దె వాహనాలు డార్జిలింగ్‌ను సిలిగురి మరియు పొరుగు పట్టణాలు అయిన కర్సేయోంగ్, కలింపాంగ్ మరియు గాంగ్టక్‌లకు కలుపుతాయి. ఆ ప్రాంతంలో ఉండే ఏటవాలు జారుడు ప్రదేశాలను సులభంగా దాటి పోగలగటం చేత నాలుగు చక్రాల చోదకాలు ల్యాండ్ రోవెర్‌లతో కలిపి ఇక్కడ ముఖ్యమైన రవాణా వ్యవస్థగా ఉన్నాయి. అయినప్పటికీ వర్షా కాలంలో జరిగే నేల జారుడు వల్ల రహదారి మరియు రైల్వే సమాచార వ్యవస్థలు దెబ్బతింటుంటాయి. డార్జిలింగ్ నుండి 93 కిలోమీటర్లు (58 మైళ్ళు) దూరంలో సిలిగురికి దగ్గరగా ఉన్న బాగ్డోగ్రాలో ఉన్న విమానాశ్రయం అతి సమీపమైనది. ఢిల్లీ, కలకత్తా మరియు గౌహతిలను కలుపుతూ ఇండియన్ ఎయిర్‌లైన్స్, జెట్ ఎయిర్‌వేస్ మరియు ఎయిర్ డెక్కన్‌లు ప్రముఖంగా ఉన్నాయి. అతి సమీప పెద్ద రైల్వే స్టేషను న్యూ జాల్పైగురి, ఇది దేశంలో ఇంచు మించు అన్ని పెద్ద నగరాలతో అనుసంధానించబడి ఉంది. పట్టణం లోపల ప్రజలు సాధారణంగా నడుస్తూ సంచరిస్తారు. నివాసితులు తక్కువ దూరాల ప్రయాణానికి బైస్కిల్, ద్విచక్ర వాహనాలు మరియు అద్దె టాక్సీలను కూడా వాడుతారు. డార్జిలింగ్ రోప్‌వే 1968 నుండి 2003 వరకు పనిచేసింది, ఒక ప్రమాదంలో నలుగురు పర్యాటకులు మరణించాక అది నిలిపివేయబడింది. 
డార్జిలింగ్ పట్టణ సమీకరణ 109,163 జనాభాతో 12.77 km² (4.93 mi²) ప్రాంతంలో (అది పట్టబొంగ్ టీ తోటతో కలుపుకొని) విస్తరించి ఉంది, అదే సమయంలో మునిసిపల్ ప్రాంతం 107,530 జనాభాను కలిగుంది. పట్టణం అదనంగా సగటున 20,500 – 30,000 వరుకు పగటి పూట వచ్చి చేరే జనాభాతో ఉంది, ముఖ్యంగా పర్యాటకులను కలిగి ఉంది. మునిసిపల్ ప్రాంతం యొక్క జనాభా సాంద్రత 10,173 పెర్ km²గా ఉంది. జనాభాలో స్త్రీ పురుషల నిష్పత్తి, ప్రతి 1,000 మంది పురుషులకు 1,017 స్త్రీలుగా ఉంది — ఇది జాతీయ సగటు కన్నా ఎక్కువ. స్త్రీలు గృహావసర ఆదాయం సంపాదనలో మరియు కార్మిక బలంలో ముఖ్యమైన వాటాను కలిగి ఉన్నారు. భారీ వలస కారణంగా ఏర్పడిన ఒక పరిణామం. ఇక్కడ ప్రధాన మతంగా హిందూ మతం ఉంది, దానిని తర్వాత బౌద్ధ మతం ఉంది. తగు మాత్రమైన అల్ప సంఖ్యాక వర్గాల నుండి క్రైస్తవులు మరియు ముస్లింలు ఉన్నారు. జనాభా యొక్క జాతి సంవిధానం బెంగాల్, నేపాల్, భూటాన్ మరియు సిక్కింలతో సంబంధాన్ని కలిగుంది. జనాభాలో అధిక సంఖ్యాకులు బెంగాలీ మరియు నేపాలీ నేపథ్య జాతులుగా ఉన్నారు. దేశీయమైన జాతి సమూహాలు తమంగ్‌లు, లెప్చాలు, భూటియాలు, షేర్పాలు, రైస్, యమ్లూలు, దమైలు, కామైలు, నేవార్లు మరియు లింబులతో కలిసి ఉన్నాయి. డార్జిలింగ్‌లో నివాసం ఉండే ఇతర సామాజిక వర్గాలు మర్వారిలు, ఆంగ్లో-ఇండియన్‌లు, చైనా దేశస్థులు, బీహారీలు మరియు టిబెట్ దేశస్థులు. అత్యధికంగా మాట్లాడే భాష నేపాలీ, హిందీ ఇంకా ఆంగ్లం కూడా వాడబడుతుంది.
డార్జిలింగ్ గత శతాబ్దంలో మరీ ముఖ్యంగా 1970ల నుండి జనాభాలో గణనీయమైన పెరుగుదల సంభవించింది. జాతీయ, రాష్ట్ర మరియు జిల్లా సగటులకు చాలా ఎక్కువగా 1990లలో వార్షిక జనాభా పెరుగుదల గణ్యత ఎక్కువలో ఎక్కువగా 45%కు చేరింది, వలసల పట్టణం కేవలం 10,000 మందికి నివాస యోగ్యంగా రూపకల్పన చేయబడింది మరియు తదుపరి పెరుగుదల ప్రాథమిక సదుపాయాల మరియు పర్యావరణ సమస్యలను విస్తారంగా సృష్టించింది. ప్రాంతం సాపేక్షంగా భౌగోళిక అవధులలో నూతనమైనది మరియు ప్రకృతి పరంగా అస్థిరతను కలిగుంటూ పర్యావరణ సమస్యల నుండి బాధించబడుతుంది. చుట్టు పక్కల కొండల యొక్క నీటి కోతతో కలసి పర్యావరణ హైన్యం డార్జిలింగ్‌కు ఉన్న ఒక పర్యాటక గమ్యం కీర్తికి నష్ట పరిచే విధంగా ప్రభావితం చేస్తున్నాయి.
దీపావళి, క్రిస్మస్, దసరా, హోలీ మొదలైన ప్రధాన మతాల పండగలలో భాగంగా పట్టణం యొక్క వైవిధ్య జనాభా అనేక స్థానిక పండుగలను జరుపుకుంటుంది. లెప్చాలు మరియు భూటియాలు నూతన సంవత్సరం వేడుకను జనవరిలో జరుపుకుంటుండగా టిబెట్ దేశస్థులు నూతన సంవత్సరాన్ని ("లోసార్" ) "డెవిల్ డాన్స్"‌తో ఫిబ్రవరి-మార్చి‌లలో జరుపుకుంటారు. "మాఘే సంక్రాంతి", "రామ్ నవమి", "చోత్రుల్ దుచేన్", "బుద్ధ జయంతి", దలై లామామరియు "తెన్దొంగ్ లో రుంఫాట్" జన్మదినాలు మరి కొన్ని ఇతర పండగలుగా ఉన్నాయి, కొన్ని స్థానిక సంస్కృతికి దూరంగా ఉన్నా ఇతరమైనవి భారతదేశ ఇతర భాగాలుతో, నేపాల్, భూటాన్ మరియు టిబెట్‌తో పంచుకుంటాయి. డార్జిలింగ్ ఉత్సవం పౌర సామాజికోద్యమంతో ప్రారంభించబడి డార్జిలింగ్ ఉపక్రమంగా తెలుపబడుతూ ప్రతి సంవత్సరం శీతాకాలంలో దాని కేంద్ర ఇతివృత్తంగా ఉన్న డార్జిలింగ్ కొండల యొక్క సాంస్కృతిక వారసత్వం మరియు గొప్ప సంగీతం యొక్క ఉన్నత నాణ్యత చిత్రీకరణలతో ఒక పది రోజుల ఉత్సవంగా జరుపబడుతుంది.
డార్జిలింగ్‌లో ప్రఖ్యాత ఆహారం "మొమో" ఒక ఆవిరి పూర్ణంలోపంది మాంసం, గోమాంసం మరియు కూరగాయలు గట్టిగా చుట్టబెట్టి వండబడుతుంది మరియు అది పలచగా ఉండే పులుసుతో వడ్డించబడుతుంది. వై-వై ఒక బంగీ చేయబడిన అల్పాహారం, దానిలో ముందే వండబడిన నూడిల్స్ ఉంటాయి, వాటిని బంగీ నుండి సరాసరి పొడి రూపంలో గాని లేదా పులుసు రూపంలోకి మార్చి గాని తినవచ్చు. "చర్పీ" ఒక రకమైన ఘన జున్ను ఆవు లేదా జడల బర్రె యొక్క పాల నుండి తయారు చేయబడుతుంది, కొన్ని సార్లు మననం చేయబడుతుంది. డార్జిలింగ్‌లో పులుసు రూపంలో వడ్డించబడుతూ "తుక్పా" అని పిలువబడే ఒక నూడిల్ రూపం కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది."ఆలు దమ్" అత్యంత ప్రఖ్యాత అల్పాహారం, ఉడికించిన దుంప కారంతో, తినదగిన రంగు, పసుపులతో కలిపి మందమైన పులుసులాగా లేదా ఒక్కోసారి పులుసు కూరగా వండబడుతుంది. ఇది ఎక్కువగా ఆచార్ మరియు దుంప ముక్కలు లేదా ఇతర అల్పాహారాలతో భుజించబడుతుంది. అక్కడ అధిక సంఖ్యలో ఆహారశాలలు వైవిధ్యమైన భారతీయ సాంస్కృతిక, ఖండాల మరియు చైనా వంటకాలను పర్యాటకులకు అందిస్తున్నాయి. టీ అత్యంత ప్రఖ్యాత పానీయం, అది డార్జిలింగ్ టీ తోటల నుండి సేకరించబడుతుంది, ఇంకా కాఫీ కూడా."రక్షి" మరియు జాద్ మరియు తోంగ్బా"లను కూడా ప్రజలు ప్రేమిస్తారు, అది చ్చాంగ్‌ను పోలి ఉంటుంది, ఇవి అన్ని స్థానికంగా అందుబాటులో ఉన్న పానీయాలు. "చ్చాంగ్" మిల్లెట్ నుండి తయారు చేయబడిన ఒక స్థానిక బీరు.
వలస నిర్మాణ శాస్త్రం డార్జిలింగ్‌లో భవనాలను వర్ణనను చేస్తుంది; అనేక మోక్ టూడర్ గృహాలు, గోతిక్ చర్చ్‌లు, రాజ్ భవన్ (గవర్నర్ గృహం) ప్లాంటర్స్ క్లబ్ మరియు వివిధ విద్యా సంస్థలు ఉదాహరణగా ఉన్నాయి. బౌద్ధ ఆరామాలు పగోడా శైలి నిర్మాణ శాస్త్రానికి ప్రదర్శనగా ఉన్నాయి. సంగీతాకారులకు మరియు సంగీత హర్షకులకు డార్జిలింగ్ ఒక సంగీత కేంద్రం మరియు "నీచే"గా గౌరవించబడుతుంది. పాడడం మరియు సంగీత వాద్యాలను పలికించడం అక్కడ నివాసిత జనాభాలో ఒక సామాన్య కాలక్షేపంగా ఉంది, వారు సంప్రదాయాలు మరియు సంగీతంలో ఒక పాత్ర ధారిగా సాంస్కృతిక జీవనంలో ఉండడానికి గర్వ పడతారు. 
యువ తరంలో పాశ్చాత్య సంగీతం ప్రఖ్యాతంగా ఉంది మరియు నేపాలీ రాక్ సంగీతానికి డార్జిలింగ్ ఒక ప్రధాన కేంద్రంగా ఉంది. క్రికెట్ మరియు ఫుట్‌బాల్ డార్జిలింగ్‌లో ప్రఖ్యాత క్రీడలు. ఒక అభివృద్ధి చేసిన రబ్బరు తయారీ బంతి (చంగిగా పిలువబడుతుంది) తరుచుగా ఏటవాలు వీధులలో ఆటకు వినియోగ పడుతుంది.
సందర్శనకు గుర్తించిన కొన్ని ప్రదేశాలులో అద్వితీయంగా హిందూ మరియు బౌద్ధ దేవతలు కలసి ఉన్న మహాకాల్ దేవాలయం, టైగర్ హిల్, అంతరించి పోతున్న హిమాలయ ప్రఖ్యాత మంచు లెపర్డ్, రెడ్ పండా మొదలైన జీవ జాతులను సంరక్షించే దిశగా పెద్ద చొరవను తీసుకున్న జంతు ప్రదర్శన శాల మొదలైన వాటితో పాటు ఆరామాలు మరియు టీ తోటలు ఉన్నాయి. హిమాలయాలను అన్వేషించాలని ఆశించే సుదూర ప్రయాణం చేయు వారిని మరియు క్రీడాకారులను పట్టణం ఆకర్షిస్తుంది, సంధక్ఫు సాహస ప్రేమికులకు ప్రఖ్యాతమైనది, అక్కడి దృశ్యం అతి రమణీయమైనది. ఇది ఇంకా భారతీయ మరియు నేపాలీ శిఖరాల అధిరోహణకు ఒక ప్రారంభ స్థానంగా ఉంది. ఎవరెస్ట్ పర్వతాన్ని అధిరోహించిన ఇద్దరిలో తెన్జింగ్ నొర్గే ఒకడు, అతను తన వయోజన జీవితాన్ని ఎక్కువగా డార్జిలింగ్‌లో షేర్పా సమాజంలో గడిపాడు. డార్జిలింగ్‌లో 1954లో హిమాలయ మౌంటనీరింగ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌‌ను ఏర్పాటు చేయడానికి అతని విజయం ప్రేరణను ఇచ్చింది. టిబెట్ దేశస్థుల శరణాగతుల స్వయం సహాయక కేంద్రంలో టిబెట్ కళా నైపుణ్యాలు, కొయ్య మరియు తోలు వస్తువులు ప్రదర్శించబడతాయి. ఘుమ్ ఆరామం (పట్టణం నుండి 8 కిలోమీటర్లు లేదా ), భూటియా అర్ధాకృత ఆరామం వంటి అనేక ఆరామాలు ఉన్నాయి, ప్రాచీన బౌద్ధ లేఖనాలను మాగ్-దోగ్ యోల్మోవ భద్రపరిచింది.
డార్జిలింగ్ యొక్క పాఠశాలలు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం లేదా ప్రజా మరియు మత సంస్థల చేత నడపబడుతున్నాయి. పాఠశాలు బోధనను ముఖ్యంగా ఆంగ్లం మరియు నేపాలీ మాధ్యమాలలో చేసినా హిందీ మరియు రాష్ట్ర అధికార భాష అయిన బెంగాలీలు కూడా ప్రాధాన్యం చేయబడతాయి. పాఠశాలలు ICSE, CBSE లేదా పశ్చిమ బెంగాల్ బోర్డ్ అఫ్ సెకండరీ ఎడ్యుకేషన్‌తో అనుబంధం చేయబడి ఉంటాయి. భారతదేశంలో బ్రిటిష్ వారికి వేసవిలో ఒక ఉపసమనంగా ఉంటూ త్వరలోనే డార్జిలింగ్ ప్రజా పాఠశాలలకు ఒక ఎటోన్, హర్రో మరియు రగ్బీ నమూనాగా తయారై బ్రిటిష్ అధికారుల పిల్లలకు విశిష్టమైన విద్యను పొందేలాగా చేసింది. సెయింట్ జోసెఫ్స్ కళాశాల (పాఠశాల విభాగం.), లోరెటో కాన్వెంట్, సెయింట్ పాల్స్ పాఠశాల మరియు మౌంట్ హెర్మాన్ పాఠశాల మొదలైన విద్యా సంస్థలు భారతదేశం మరియు దక్షిణ ఆసియా నుండి విద్యార్థులను ఆకర్షిస్తున్నాయి. చాలా పాఠశాలలు (కొన్ని నూరు సంవత్సరాల కంటే పాతవి) ఇంకా వాటి బ్రిటిష్ మరియు వలస వారసత్వాన్ని అంటి పెట్టుకుని ఉన్నాయి. డార్జిలింగ్ మూడు కళాశాలలను కలిగుంది అవి — సెయింట్ జోసెఫ్స్ కళాశాల, లోరెటో కళాశాల, సలేసియన్ కళాశాల మరియు డార్జిలింగ్ ప్రభుత్వ కళాశాల — అన్ని కూడా సిలిగురిలో ఉన్న ఉత్తర బెంగాల్ విశ్వ విద్యాలయంకు అనుబంధంగా ఉన్నాయి.
డార్జిలింగ్ వార్తాపత్రికలు సిలిగురిలో ముద్రించ బడే ఆంగ్ల భాషా దినపత్రికలు "ది స్టేట్స్‌మాన్" మరియు "ది టెలిగ్రాఫ్" లతో కలిపి ఉన్నాయి ఇంకా "ది హిందూస్తాన్ టైమ్స్" మరియు "టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా" కోల్‌కతాలో ముద్రించబడి ఒక రోజు ఆలశ్యంగా చేరతాయి. "డార్జిలింగ్ టైమ్స్" డార్జిలింగ్ నుండి ముద్రితం అయ్యే ఒకే ఒక ఆంగ్ల భాషా వార్తా-మాస పత్రిక. అదనంగా నేపాలీ, హిందీ మరియు బెంగాలీ ప్రచురణలు కూడా ఉన్నాయి. నేపాలీ వార్తా పత్రికలు ""సంచారి", "హిమాలి దర్పన్"" ‌లతో కలిపి ఉన్నాయి. ప్రజా రేడియో కేంద్రం విషయంలో ఆల్ ఇండియా రేడియోను మాత్రమే డార్జిలింగ్ అందుకోగలుగుతుంది. అయినప్పటికీ డార్జిలింగ్ కూడా దేశంలో మిగిలిన ప్రాంతాలను అందుకునే ఇంచుమించు అన్ని టెలివిజన్ చానల్‌లను అందుకుంటుంది. అధికంగా పట్టణంలో అన్ని గృహాలలో ఉన్న రాష్ట్ర-సొంత అధి భౌతిక నెట్‌వర్క్ దూర్‌దర్శన్, కేబుల్ టెలివిజన్సేవలుతో పాటు ఉపగ్రహ టెలివిజన్ బయట ప్రాంతాలు మరియు ధనిక గృహాలలో సర్వసాధారణం. అన్ని ముఖ్యమైన భారతీయ చానల్‌లతో పాటు పట్టణం నేపాలీ భాష చానల్‌లను కూడా అందుకుంటుంది. ఇంటర్నెట్ కేఫ్‌లు ముఖ్య విపణి ప్రాంతంలో ఏర్పడ్డాయి, డయల్-అప్ ప్రవేశ సౌలభ్యంతో సేవలు అందిస్తున్నాయి. BSNL ఒక పరిమిత రూపంలో బ్రాడ్‌బ్యాండ్ అనుసంధానాన్ని 128 kbit/s వరకు DIAS (డైరెక్ట్ ఇంటర్నెట్ యాక్సెస్ సిస్టమ్) అనుసంధితాలతో అందిస్తుంది. ఆ ప్రాంతం స్థానిక సెల్యూలర్ సంస్థలు BSNL, రిలెయన్స్ ఇన్ఫోకాం, వోడా‌ఫోన్, ఎయిర్‌టెల్ మరియుఎయిర్‌సెల్‌ల చేత సేవలు పొందుతుంది.