భారతీయ కుల వ్యవస్థ
భారతీయ కుల వ్యవస్థ భారత ఉపఖండంలోని సాంఘిక అంతస్తుల మరియు సాంఘిక నిర్బంధాల యొక్క వ్యవస్థగా వర్ణించబడింది, ఇందులో సాంఘిక తరగతులను వంశం లోపలే వివాహం చేసుకునే పద్ధతి ఉన్న(ఎండోగమస్) అనేక వేల సమూహాలచే నిర్వచించబడింది, తరచుగా వీటిని "జాతులు" లేదా కులాలు అని పిలిచారు. జాతి లోపల, గోత్రము అని పిలవబడే అన్యజాతి వివాహం చేసుకునే సమూహాలు(ఎక్సోనమస్) ఉంటాయి, ఇది వ్యక్తి యొక్క కులాన్ని లేదా వంశపరంపరను తెలుపుతుంది. శాకాద్వీపీ వంటి కొన్ని ఉప-కులాలలో, ఎండోగమీ సగోత్రులను వివాహం చేసుకోవడాన్ని అనుమతిస్తుంది మరియు ఎండోగమీని నియంత్రించడానికి ప్రత్యామ్నాయ పద్ధతులను ఉపయోగిస్తారు (ఉదా. ఒకే ఇంటిపేరు ఉన్నవారి మధ్య ఎండోగమీ నిషేధం వంటివి ఉన్నాయి).
సాధారణంగా హిందూమతంతో గుర్తించబడినప్పటికీ, భారత ఉపఖండంలో ఇతర మతాల యొక్క అనుచరులు కూడా దీనిని ఆచరిస్తారు, ఇందులో కొన్ని ముస్లిం సంఘాలు మరియు క్రైస్తవులు ఉన్నారు. కుల అడ్డంకులు చాలా వరకూ అతిపెద్ద నగరాలలో తొలగిపోయాయి, అయిననూ భారత జనాభాలో 72% మంది ఉన్న పల్లెప్రాంతాలలో ఇవి ఇంకా ఉన్నాయి. ఏ హిందూ వేదాలు కూడా కులం మీద ఆధారపడి ఉన్న తారతమ్యాన్ని బలపరచలేదు, మరియు దేశాన్ని స్థాపించిన లౌకిక, ప్రజాస్వామ్య నియమాలను దృష్టిలో ఉంచుకొని భారత రాజ్యాంగం కులాధార-తారతమ్యాన్ని చట్టవిరుద్ధం చేసింది. అయిననూ, కులవ్యవస్థ అనేక రూపాలలో ఆధునిక భారతదేశంలో జీవించి ఉంది, దీనికి కారణం రాజకీయ అంశాలతో పాటు సాంఘిక గ్రహణశక్తులు మరియు నడవడి యొక్క సమష్టి కలయికగా ఉంది.
భారతీయ కుల వ్యవస్థ మూలం గురించి విశ్వవ్యాప్తంగా ఆమోదించబడిన సిద్ధాంతం ఏమీలేదు. భారతదేశంలోని వర్ణాలలానే ప్రాచీన ఇరానియన్ వర్ణాలు (""పిస్త్రాలు" ") ఉన్నాయి, ఇందులో పూజారులు బ్రాహ్మణులుగా, రాజులు క్షత్రియులుగా, వర్తకులు వస్త్రియులుగా మరియు కృషికారులు హుయ్తీలుగా ఉన్నారు.
ప్రాచీన హిందూ వేదాల ప్రకారం నాలగు "వర్ణాలు" ఉన్నాయి. భగవద్గీతలో చెప్పిన దానిప్రకారం వర్ణాలు గుణం మరియు కర్మ మీద ఆధారపడి ఉంటాయి. మనుస్మృతి మరియు కొన్ని ఇతర శాస్త్రాలు నాలుగు వర్ణాలను తెలిపాయి: బ్రాహ్మణులు (శిక్షకులు, విద్వాంసులు మరియు పూజారులు), క్షత్రియులు (రాజులు మరియు యోధులు), వైశ్యులు (వ్యవసాయదారులు మరియు వర్తకులు), మరియు శూద్రులు (కృషికారులు, సేవలు అందించేవారు, కార్మికులు).
ఈ సిద్ధాంతపరమైన విధానం వర్ణవర్గాలను ఆదర్శాలుగా తీర్మానించాయి మరియు "వర్ణ సంకరం"గా పిలవబడే "స్వచ్ఛమైన" వర్ణాలలో చారిత్రాత్మక మిళితం యొక్క ఫలితంగా దేశంలో వాస్తవంగా ఉన్న వేల కొద్దీ ఎండోగమస్ జాతుల వాస్తవికతకు దూరంగా వివరించబడింది. హిందూ సమాజం యొక్క విధానాలకు కట్టుబడిలేని విదేశీయులు, గిరిజనులు మరియు దిమ్మరులను సంకలిత మరియు అంటరానివారుగా భావిస్తారు. ముఖ్య సమాజం నుంచి బహిష్కరించిన ఇంకొక సమూహాన్ని పర్జన్య లేదా అంత్యజ అని పిలుస్తారు. పూర్వపు అంటరాని సమూహం అయిన దళితులను శూద్రులలో నీచులుగా లేదా వర్ణవ్యవస్థలో లేనివారుగా భావించేవారు.
అనేక హిందూమత విమర్శకులు పేర్కొనిన దాని ప్రకారం కుల వ్యవస్థ వర్ణ వ్యవస్థలో మూలాలను కలిగి ఉందని ప్రాచీన హిందూ వేదాలలో చెప్పబడింది. అయినప్పటికీ, ISKCON వంటి అనేక సంఘాలు, ఆధునిక కుల వ్యవస్థను మరియు వర్ణ వ్యవస్థను రెండు వేర్వేరు ఉద్దేశాలుగా పరిగణలోకి తీసుకున్నాయి. అనేక మంది యురోపియన్ అధికారులు సహనివేశ శకం నుండి తప్పుగా మనుస్మృతిని హిందువుల యొక్క "న్యాయ పుస్తకం"గా భావించారు, మరియు కుల వ్యవస్థ హిందూమతంలో భాగంగా ఉందనే నిర్ణయానికి వచ్చారు, ఈ చెప్పబడినదానిని అనేక మంది విద్వాంసులు ఇప్పుడు ఖండిస్తున్నారు, వీరి ప్రకారం ఇది ఒక సాంఘిక అభ్యాసం మాత్రమే కానీ మతపరమైన నమ్మకం కాదు.. మనుస్మృతి ఉత్తర భారతదేశంలో ఉన్న బ్రాహ్మణులకు ముఖ్యంగా బెంగాల్ లో ఉన్నవారి కొరకు పని గురించి ఉదహరింపుగా ఉండేది, మరియు దక్షిణ భారతంలో దీని గురించి పెద్దగా ఎవ్వరికీ తెలియదు.
హిందూ వేదాలు కుల వ్యవస్థను కలిగి ఉండటాన్ని అనేక భాగాలలో ఆమోదించినట్టు అన్వయించినప్పటికీ, అవి కుల వ్యవస్థ హిందూమతంలో ముఖ్యమైన భాగం కాదనే సంకేతాలను కలిగి ఉన్నాయి. వేదాలలో కుల వ్యవస్థకు ఏవిధమైన ప్రాముఖ్యతను ఇవ్వలేదు, (పురుష సూక్తం) పదుల కొద్దీ ఉన్న వేల సంఖ్యలోని శ్లోకాలలో కులాన్ని కేవలం ఒక్కసారి ప్రస్తుతించారు. చాలా మంది వేద విద్వాంసులు దీనిని తరువాత చేర్చబడిన మరియు కృత్రిమమైన చేరికగా భావిస్తారు; B. R. అంబేద్కర్ కూలంకుషంగా అధ్యయనం చేసిన తరువాత ఇది తరువాత ఎప్పుడో చేర్చారనే నిర్ణయాన్ని తెలిపారు, మరియు తను ఇచ్చిన అంతిమ తీర్పుకు మద్ధతుగా బలమైన సాక్ష్యం కూడా ఇచ్చారు. వేద కాలంలో, వేదాలను ఆలకించటానికి లేదా ఏదైనా మతసంబంధ కర్మలలో పాల్గొనటానికి శూద్రులతో సహా ఎవరిమీద నిషేదం ఉండేది కాదు.
జార్జ్ L. హార్ట్ వ్రాసిన "ఎర్లీ ఎవిడన్స్ ఫర్ కాస్ట్ ఇన్ సౌత్ ఇండియా" లో "పురాతన తమిళ మూలాలు కులంగా ఖచ్చితంగా కనిపించే అస్తిత్వాన్ని కనపరచాయి, కానీ ఇది బ్రాహ్మణులు మరియు హిందూ సదాచారానికి ముందు చెప్పబడ్డాయి". అతని నమ్మకం ప్రకారం కుల వ్యవస్థ యొక్క మూలాలను "వ్యవసాయ నాగరికతతో అభివృద్ధి చెందిన విశ్వాస విధానం"లో చూడవచ్చును, మరియు ఇది తరువాత అధికంగా "బ్రాహ్మణులు మరియు బ్రాహ్మణ మతం" చేత ప్రభావితం కాబడింది. పురాతనమైన ఈ తమిళ మూలాలు సమానత్వం యొక్క ఉద్దేశ్యానికి ఆకృతిని ఇచ్చాయి. మహాత్ముడు వళ్ళువార్ పేర్కొనిన దాని ప్రకారం "పిరపొక్కుం ఎల్లా ఉయిరుక్కుం" అని ఉంది, అనగా "పుట్టినప్పుడు అందరూ సమానమే". అలానే, మహాత్ముడు ఆవయ్యార్ పేర్కొంటూ
ప్రపంచంలో కేవలం రెండే కులాలు ఉన్నాయి: కొందరు ప్రతికూలంగా సహకరిస్తారు మరియు కొంతమంది అనుకూలంగా సహకరిస్తారు. ఈ ప్రకటనల నుండి, కుల వ్యవస్థ ఒక సాంఘిక-ఆర్థిక తరగతి వ్యవస్థగా భావించబడింది.
సాంప్రదాయపరంగా, రాజకీయ శక్తి క్షత్రియుల వద్ద ఉన్నప్పటికీ, చరిత్రకారులు బ్రాహ్మణులను సంరక్షుకులుగా మరియు ధర్మం యొక్క వ్యాఖ్యాతలుగా వర్ణించారు, వీరు చాలా గౌరవాన్ని మరియు అనేక లాభాలను ఆస్వాదించారు.
ఫా హీన్ అనే చైనాకు చెందిన ఒక బౌద్ధ భక్తుడు భారతదేశాన్ని 400 ADలో సందర్శించారు. "కేవలం అనేకమంది చండాలురును అతను అన్యాపేక్షంగా కనుగొన్నాడు; మరణించినవారి మృతదేహాలను తీసివేసేవంటి హీనమైన పనులు వారు చేస్తున్నందుకు వారిని బహిష్కరించారు, మరియు విశ్వవ్యాప్తంగా వారిని దరికి చేరనీయలేదు... కానీ జనాభా యొక్క వేరే ఏ విభాగం గుర్తించదగినంత నష్టపోలేదు, వేరే ఏ ఇతర కుల అంతరాలు చైనా భక్తుని వ్యాఖ్యానాలను ఆకర్షించలేదు, మరియు ఏ అన్యాయమైన కుల 'వ్యవస్థ' కూడా అతని ఆశ్చర్యకరమైన ఆక్షేపణను ముందుకు తీసుకురాలేదు.". ఈ కాలంలో శూద్ర రాజులు మరియు బ్రాహ్మణ మూలాలు ఎంత సాధారణం అంటే క్షత్రియ "వర్ణం" మరియు కుల వ్యవస్థ పూర్తిగా నిషేధింపబడక పోవటం మరియు అణిచివేయబడక పోవటం అంత సాధారణంగా ఉంది.
కులాలు వృత్తి యొక్క నిర్దిష్టమైన వర్ణనను లేదా సమూహం యొక్క సాంఘిక స్థితిని ఏర్పరచలేదు. ఎందుకంటే బ్రిటీష్ సమాజం తరగతిచే విభజనకాబడింది, బ్రిటీష్ వారు భారతీయ కుల వ్యవస్థను వారి యొక్క సాంఘిక తరగతి వ్యవస్థతో సమానం చేయడానికి ప్రయత్నించారు. వారు కులాన్ని వృత్తి, సాంఘిక పరిస్థితి, మరియు బుద్ధి కుశలత సామర్థ్య సూచకంగా చూశారు. కావాలని లేదా అనుకోకుండా, కుల వ్యవస్థ బ్రిటీష్ రాజుల కాలంలో మరింత దృఢంగా అయ్యింది, బ్రిటీష్ వారు పదేళ్ళ జనాభా లెక్కల సమయంలో కులాలను వివరించినప్పుడు వారి పాలనలో ఈ వ్యవస్థను క్రోడీకరించారు.
హరిజనులు, లేదా కుల వ్యవస్థ వెలుపల ఉన్న ప్రజలు హీనమైన సాంఘిక స్థితిని కలిగి ఉన్నారు. హరిజనులు గతంలో "అంటరానివారు"గా కొంతమంది సూచించారు, వీరు అనారోగ్యకరమైన, అసహ్యమైన లేదా కలుషితమైన ఉద్యోగాలను చేసేవారు. గతంలో, హరిజనులు విపరీతమైన పేదరికంతో పాటు సాంఘిక వేర్పాటు మరియు నిబంధనలతో బాధపడ్డారు. ఇతరులతో కలిసి ప్రార్థించటానికి వారిని దేవాలయాలలోకి లేదా మిగిలినవారికి లభ్యమయ్యే నీటి వనరుల నుంచి నీటిని తీసుకోవటానికి అనుమతించబడేవారు కాదు. ఉన్నత కులాల వ్యక్తులు వారితో మాట్లాడకుండా ఉండేవారు. ఒకవేళ ఏదోవిధంగా ఉన్నత కుల వ్యక్తి అంటరానివారితో భౌతిక లేదా సాంఘిక సంబంధం పెట్టుకుంటే, ఉన్నత కుల సభ్యుణ్ణి అపవిత్రుడుగా భావించేవారు, మరియు అతను లేదా ఆమె అపవిత్రాన్ని శుభ్రపరుచుకోవటానికి పరిశుద్ధం చేసుకోవాల్సి వచ్చేది. సాంఘిక విభేదం హరిజనులలో కూడా అభివృద్ధి చెందింది; హరిజనులలో ఉప-కులాలు వచ్చాయి, వాటిలో "చాకలి" మరియు "మంగలి" వారు, దిగువ-స్థాయిలోని పాకీవారితో సంబంధం పెట్టుకోరు, వీరిని "బహిష్కరించిన వాటిలో బహిష్కరించిన కులాలుగా" చెప్పబడింది.
నరశాస్త్ర శాస్త్రజ్ఞులు నిర్దిష్టమైన సాంఘిక ఆకృతి అలానే వాటి లోపాల చేత అందించబడిన చారిత్రాత్మక లాభాల మీద వ్యాఖ్యానించారు. అయితే ఇప్పుడు కులాన్ని అసమంజసమైనదిగా చూడబడుతోంది, దాని యొక్క వాస్తవమైన ఆకృతిలో కుల వ్యవస్థ సమాజంలో ఉత్తరువు యొక్క సాధనంగా ఉంది, ఇక్కడ బలవంతం కాకుండా పరస్పర అంగీకారం అమలులో ఉంటుంది; ఇక్కడ సభ్యుల యొక్క కర్మ సంబంధ హక్కులు మరియు ఆర్థిక పరమైన ఉపకారాలు కఠినంగా ఏదైనా ఇతర కులం లేదా ఉప-కులంతో మితంగా ఉంటాయి; ఇక్కడ ఒకరు వారి యొక్క కులంలో జన్మిస్తారు మరియు జీవించటం కొరకు సమాజంలో ఒకరి యొక్క స్థానాన్ని నిలుపుకొని ఉంటారు; ఇక్కడ యోగ్యత వారసత్వంగా వస్తుంది, ఇక్కడ సమానత్వం కులంలోనే ఉంటుంది, కానీ కులాంతర సంబంధాలు అసమానమైనవి మరియు అధిష్టాన వర్గానికి చెందినవిగా ఉన్నాయి. కార్మిక విభజన ద్వారా బాగా-నిర్వచించబడిన విధానం యొక్క పరస్పర అన్యోన్యత సమాజంలో భద్రతను ఏర్పరచింది. దానికి తోడు, జాతి ఆధారంగా చేయబడిన కార్మిక విభజన వలసలను మరియు విదేశీయులను వారి యొక్క సొంత కులంలోకి వేగవంతంగా కలిసిపోవటానికి అనుమతించింది. ఆర్థిక కార్యకలాపాల ఆకృతిలో కుల వ్యవస్థ ఒక ప్రభావవంతమైన పాత్రను పోషించింది, ఇక్కడ ఇది మధ్యకాలంనాటి యురోపియన్ సమాజాలలాగా పనిచేస్తుంది, శ్రామిక విభజనను నిశ్చయపరుస్తుంది, శిక్షణ పొందేవారి యొక్క శిక్షణ కొరకు అందించబడుతుంది, కొన్ని సందర్భాలలో సంకుచితమైన ప్రత్యేకీకరణను సాధించటానికి తయారీదారులను అనుమతిస్తుంది. ఉదాహరణకు, కొన్ని కచ్చితమైన ప్రాంతాలలో, ప్రతి వస్త్ర రకాన్ని ఉత్పత్తి చేయటంలో ఒక కచ్చితమైన ఉప-కులం ప్రత్యేకతను కలిగి ఉంటుంది. దానికితోడు, కొంతమంది మనస్తత్వ శాస్త్రవేత్తల వాదన ప్రకారం ప్రాచీన కాలాలలో లాగా అధిక సంఖ్యలో ప్రజలు అంతస్తులుగా ఉన్న ఎండోగమస్ సమూహాలతో సౌకర్యవంతంగా ఉన్నారు.
కొంతమంది నిపుణుల నమ్మకం ప్రకారం బ్రిటీష్ వారి రాక ముందునుంచి ఇతర కులాల యొక్క సాపేక్ష స్థాయిలు ఒక ప్రదేశం నుండి ఇంకొక ప్రదేశంకు అస్థిరంగా లేదా వ్యత్యాసంగా ఉంటాయి. బెర్నార్డ్ బుబెర్ మరియు మారియట్ మక్‌కిమ్ వంటి సామాజికశాస్త్రవేత్తలు ఏ విధంగా కుల వ్యవస్థ యొక్క జ్ఞానం ఏ విధంగా నిశ్చలత మరియు మూల అంతరాలు కుల వ్యవస్థ యొక్క జ్ఞానానికి మార్గాన్ని పద్ధతుల అధ్యయనంగా, అశాస్త్రీయ మరియు పూర్వోత్తర సంబంధ అంతరాలుగా ఇవ్వబడుంతుందని విశదీకరించారు. ఇతర సామాజికశాస్త్రవేత్తలు Y.B డంలె వంటివారు భారతదేశంలో ఉన్న కులవ్యవస్థ చపలతను మరియు వశ్యతను వివరించటానికి సిద్ధాంతపరమైన నమూనాలను అమలుచేశారు. ఈ నిపుణుల ప్రకారం, నిమ్న కులాల వ్యక్తులు ఉన్నత కులాల యొక్క అభ్యాసాలను సమానమవటానికి ప్రయత్నించటం ద్వారా వారి కులం యొక్క స్థితి స్థాయిని పెంచటాన్ని కోరవచ్చు. కుల శాసనాలలో వశ్యతను హీనమైన నిమ్న-కులాల మత గురువులను అనుమతించాయి, ఇఁదులో వాల్మీకి రామాయణం స్వరపరిచారు, ఇది హిందూ మతగ్రంధాలలో ముఖ్యమైనది అయ్యింది. దక్షిణ భారతదేశంలోని శ్రీవైష్ణవుల శాఖ దేవాలయాలలోకి వారి కులాన్ని గొప్పగా పేర్కొంటూ కొంతమంది సూద్ర కుటుంబాలను అనుమతించలేదు.
కొంతమంది మానసిక శాస్త్రవేత్తల ప్రకారం, కులాల మొత్తంలో చలనత్వం "స్వల్పంగా" ఉంది, అయిననూ ఉప-కులాలు (జాతులు) వారియొక్క సాంఘిక స్థితిని విభజన, పునఃస్థానీకరణ మరియు నూతన పూజావిధానాల అవలంబన చేత అనేక తరాల వరకూ మార్చబడి ఉంటాయి.
సమాజ శాస్త్రజ్ఞుడు M. N. శ్రీనివాస్ కులంలోని దృఢత్వాన్ని ప్రశ్నించటం మీద చర్చించారు. కర్ణాటకలోని కూర్గీల యొక్క నరశాస్త్ర సంబంధ అధ్యయనంలో, అతను తగినంత వశ్యతను మరియు చపలత్వాన్ని వారి కుల అంతస్తులలో గమనించాడు. అతను పేర్కొంటూ కుల వ్యవస్థకు దృఢ వ్యవస్థకు చాలా వ్యత్యాసం ఉంది, ఇందులో కులం యొక్క ప్రతి భాగం అన్ని సమయాలలో స్థిరంగా ఉంటుంది; అయితే, ఉద్యమం ఎప్పుడైనా జరిగే అవకాశం ఉంది, ముఖ్యంగా అంతస్తుల యొక్క మధ్య భాగాలలో జరుగుతుంది. నిమ్న కులాల్లో జన్మించిన సంఘాలు "ఉన్నత స్థానానికి ఎదగటానికి శాకాహారిగా మారటం మరియు మధ్యపానానికి దూరంగా ఉండి" ఇది సాధ్యపరుస్తారు అనగా. ఉన్నత కులాల యొక్క అలవాట్లు అవలంబింస్తారు. అయితే ఇది సిద్ధాంతపరంగా "నిషేదింపబడినది", అభ్యాసంలో మాత్రం ఈ పద్ధతి అసాధారణమైనది కాదు. సంస్కృత భాష యొక్క అభిప్రాయం, లేదా నిమ్న కులాలు ఉన్నత-కులాల అలవాట్లను ఆచరించటం కుల సంబంధాల యొక్క సంకీర్ణతను మరియు అచలత్వాన్ని చెప్పబడింది.
అనేక సామ్రాజ్యాలు మూల ప్రదేశం నుండి మరుగైపోవటం సాంఘిక చలనత్వాన్ని సూచిస్తుంది: ఏ కులానికి చెందిన వ్యక్తి అయినా, ఒకసారి రాజకీయ అధికారాన్ని ఆర్జిస్తే, వంశాన్ని కూడా ఆర్జించి సంప్రదాయ వంశపరంపరలతో అతనిని జతకలిపేటట్టు చేస్తుంది మరియు క్షత్రియ స్థితిని నిశ్చయపరుస్తుంది. అనేక సంఖ్యలో నూతల కులాలు, కయస్థాలు (లేఖకులు) మరియు ఖట్రీలు (వర్తకులు) వంటివారిని ఈ కాలాల్లోని మూలాల్లో పేర్కొన్నారు. బ్రాహ్మణిక్ మూలాల ప్రకారం, వీరు కులాంతర వివాహాల నుండి ఉత్పన్నమయ్యారు, కానీ ఇది కేవలం అంతస్తులలో వారి శ్రేణిని వివరించటానికి స్పష్టమైన ఒక ప్రయత్నం మాత్రమే. ఖట్రీలు సందేహం లేకుండా సంస్కృత క్షత్రియ యొక్క ప్రాకృత భాషా రూపం. ఈ నూతన కులాలు సమాజంలో అతిపెద్ద పాత్రను పోషించాయి. కులాంతరాలు దేశ వ్యాప్తంగా ఒకే రకమైన పంపిణీని కలిగి లేవు.
బుద్ధుడు, మహావీర మరియు గోసాల మాస్కారిన్ కాలం నుండి కుల వ్యవస్థలో అనేక సవాళ్ళు ఉన్నాయి. యోగ ఉపనిషత్తులలో ఎప్పుడూ వర్ణ వ్యవస్థకు వ్యతిరేకతను తెలిపారు మరియు ఇది సినా-అకరా-తాంత్రికం యొక్క స్థిరమైన లక్షణంగా ఉంది, ఇది అసోంలో చైనీయుల నుండి పొందబడిన ఉద్యమం; రెండూ కూడా మధ్యయుగం నాటివే. నాథ విధానాన్ని మత్స్య-ఇంద్ర నాథ మరియు గో-రాక్స నాథ అదే శకంలో స్థాపించారు మరియు దానిని భారతదేశం అంతటా విస్తరింపచేశారు, ఇది కూడా స్థిరంగా వర్ణ వ్యవస్థను వ్యతిరేకించింది.
అనేకమంది భక్తి కాలం నాటి మహాత్ములు కుల విచక్షణలను వ్యతిరేకించారు మరియు అన్ని కులాలను స్వీకరించారు, అంటరానివారిని కూడా ఆలింగనం చేసుకున్నారు. బ్రిటిష్ రాజ్యం సమయంలో, ఈ భావన మీద కోపోద్రిక్తులు అయ్యారు, మరియు అనేక హిందూ సంస్కరణ ఉద్యమాలు, బ్రహ్మ సమాజం మరియు ఆర్య సమాజం వంటివి కులాధార విచక్షణలను పరిత్యజించమని కోరాయి. అప్పట్లో అంటరానివారని పిలవబడే వారిని ప్రధాన స్రవంతిలో చేర్చటానికి అనుకూలంగా అనేక సాంఘిక సంస్కర్తలు వాదించారు("చారిత్రాత్మక విమర్శలను దిగువున చూడండి" ). మహాత్మాగాంధీ వీరిని "హరిజనులు" (దేవుని బిడ్డలు) అని పిలిచేవారు కానీ ఇప్పుడా పదాన్ని ఆసరా ఇవ్వడంగా భావిస్తున్నారు మరియు దళితులు ("అణగద్రొక్కబడినవారు" ) అనే పదం సాధారణంగా ఉపయోగించబడుతోంది. అంటరానివారి యొక్క దాస్యం కొరకు గాంధీ యొక్క సహకారం ఇంకనూ చర్చించబడుతోంది, ముఖ్యంగా అతని సమకాలీనుడు అయిన Dr. B.R. అంబేద్కర్ యొక్క వ్యాఖ్యానంలో చేయబడింది, ఇతను ఒక అంటరానివాడై తరచుగా గాంధీ చర్యలను అతని ప్రజల యొక్క ఉద్ధరణ కొరకు నష్టకరమైన వాటిగా భావించాడు.
అంటరానితన అభ్యాసాన్ని అధికారికంగా 1950లో భారత రాజ్యాంగం బహిష్కరించింది, మరియు అప్పటి నుండి గణనీయంగా దీనిని త్రోసిపుచ్చారు. 1997లో భారతదేశ రాష్ట్రపతి అయిన K. R. నారాయణన్ మరియు K. G. బాలక్రిష్ణన్ (మాజీ భారతదేశ ప్రధాన న్యాయమూర్తి) గతంలో అంటరాని కులాలుగా భావించబడిన వాటికి చెంది ఉన్నారు.
కుల వ్యవస్థ యొక్క గమనం బ్రిటీష్ వారి రాకతో ప్రభావితం అయ్యింది. దానికి పూర్వం, కులాల యొక్క సాన్వయమైన స్థాయి ఒక ప్రదేశం నుండి వేరొక ప్రదేశానికి మారింది. కులాలు వృత్తి యొక్క కఠినమైన వర్ణనను లేదా సాంఘిక స్థితిని ఏర్పరచలేదు. బ్రిటీష్ వారు భారతీయ కుల వ్యవస్థను వారి యొక్క సొంత తరగతి విధానంతో సమానం చేయటానికి ప్రయత్నించారు, కులాన్ని వృత్తి, సాంఘిక స్థితి మరియు మేధో సామర్థ్యం యొక్క సూచికగా ఉంది. బ్రిటీష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ యొక్క పాలన తొలి రోజులలో, కుల సత్వం మరియు అలవాట్లు ప్రోత్సహించబడినాయి, కానీ న్యాయ స్థానాలు నిమ్న కులాలకు వ్యతిరేకంగా విచక్షణను అంగీకరించలేదు. అయినప్పటికీ, విభజన చేసి పాలించు మరియు స్థిరమైన వర్గాలలోకి 10 ఏళ్ళ జనాభా లెక్కలలో జనాభా ఎన్నిక వంటి బ్రిటీష్ విధానాలు కుల గుర్తింపులను కఠినాత్మకం చేసాయి.
బ్రిటీష్ పాలన సమయంలో, భారతదేశం అనేక నిమ్న కులాల యొక్క విప్లవాలను చవిచూసింది, ముఖ్యంగా బ్రిటీష్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా ఆదివాసులు విప్లవం లేవనెత్తారు. అవి:
కొన్ని గ్రామాలలో మరియు చిన్న పట్టణాలలో ఇప్పటికీ కుల వ్యవస్థ ఇంకనూ చాలా దృఢంగా ఉంది. కులం భారతదేశం యొక్క రాజకీయాలలో ఒక అంశంగా ఉఁది.
భారత ప్రభుత్వం అధికారికంగా కులాలను మరియు ఉప-కులాలను దత్తాంశపరిచింది, జనాభా లెక్కల ద్వారా ప్రధానంగా ఏవి రిజర్వేషన్‌కు (విద్య మరియు ఉద్యోగాలలో అనుకూల వివక్షణ) అర్హులైనవో నిర్ణయించటానికి చేయబడింది. భారతీయ రిజర్వేషను విధానం పరిధిలో పరిమితమైనప్పటికీ, పూర్తిగా కోటాల(వంతుల) మీద ఆధారపడుతుంది. ప్రభుత్వ జాబితాలో షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగలు మరియు ఇతర వెనుకబడిన తరగతులు ఉన్నాయి:
కులాధార రిజర్వేషన్లు భారతదేశంలో విస్తారమైన నిరసనలకు దారితీసింది, ఇందులో 2006 భారత రిజర్వేషను వ్యతిరేక నిరసనలు ఉన్నాయి, చాలామంది దీనిని ఉన్నత కులాల వ్యతిరేకంగా తారమారు విచక్షణగా ఫిర్యాదు చేశారు (రిజర్వేషనుకు ఉత్తీర్ణమవ్వని కులాలు). సాంఘిక విభజనకారిగా మరియు సమానతకు విరుద్ధులుగా ఉన్నత కులాలతో ప్రతికూలంగా ప్రవర్తించారు.
భారతదేశంలోని కొన్ని భాగాలలో, క్రైస్తవులు శాఖ, ప్రదేశం, మరియు వారి పూర్వీకుల కులాల చేత అంతస్తులుగా ఏర్పడినారు, సాధారణంగా ఉన్నత తరగతిని సూచిస్తూ సిరియన్ మలబార్ నస్రానీలు ఉన్నారు. కేరళలోని క్రైస్తవులు అనేక సంఘాలుగా విభజించబడి ఉన్నారు, అందులో సిరియన్ క్రైస్తవులు మరియు "లాటిన్" లేదా "న్యూ రైట్" క్రైస్తవులు ఉన్నారు.
సిరియన్ క్రైస్తవులు వారు నంబూదిరీల మరియు యూదుల నుండి మార్పిడి పొందబడిన సంప్రదాయం నుండి కుల వ్యవస్థలో గౌరవాన్ని పొందారు, వీరు St. థామస్ చేత క్రైస్తవమతంలోకి మార్చబడినారు. రచయితలు అరుంధతి రాయ్ మరియు ఆనంద్ కురియన్ వారి సమాజంలో పనిచేస్తున్నప్పటి కుల వ్యవస్థ యొక్క వ్యక్తిగత అనుభవాలను వ్రాశారు. సిరియన్ క్రైస్తవులు, ముఖ్యంగా క్నానయ క్రైస్తవులు, వారి ఉప-కులంలోనే వివాహం చేసుకుంటారు(ఎండోగమస్) మరియు వారు ఇతర క్రైస్తవ కులాల వారిని కులాంతర వివాహం చేసుకోరు.
లాటిన్ రైట్ క్రైస్తవులు కేరళ యొక్క తీర ప్రాంతంలోని షెడ్యూల్డ్ కులాలలోని వారు, వీరి ప్రధాన వృత్తి చేపలు పట్టడం. వీరి చేత మత మార్పిడిని చురుకుగా 16 మరియు 19వ శతాబ్దాలలో మిషనరీలు చేయించాయి. ఈ మిషనరీ కార్యకలాపాలను వెస్ట్రన్ లాటిన్ రైట్ మిషనరీలు నిర్వహించాయి, వీరికి భారతదేశంలోని కుల వ్యవస్థ యొక్క ప్రాముఖ్యం గురించి తెలియదు; భారతదేశంలో షెడ్యూల్డ్ కులాలలో జరుగుతున్న అట్లాంటి కార్యకలాపాలలో ఏ సిరియన్ చర్చి కూడా పాల్గొనలేదు ఎందుకంటే కుల వ్యవస్థ యొక్క అసూయల గురించి వారికి అవగాహన ఉంది. భారత ప్రభుత్వం తరువాత ఈ సమూహానికి OBC స్థితిని మంజూరు చేసింది. చాలా అరుదుగా సిరియన్ క్రైస్తవులు మరియు లాటిన్ రైట్ క్రైస్తవుల మధ్య వివాహాలు జరుగుతాయి.
మానవజాతి శాస్త్రజ్ఞులు గుర్తించిన ప్రకారం కేరళలో క్రైస్తవుల మధ్య అంతరాలు చుట్టు ప్రక్కల ప్రాంతాలలో ఉన్న హిందూ అభ్యాసాల కన్నా ఎక్కువగా విభజించబడినాయి, బహుశా ఇది జాతులు లేకపోవటం వల్ల జరిగి ఉండవచ్చు. ఇంకనూ, ఒకవేళ శాఖ విశ్వాసం మారినప్పటికీ కుల స్థితి మాత్రం అలానే ఉంచారు (అనగా. సిరియన్ కాథలిక్ నుండి సిరియన్ ఆర్థడాక్స్‌కు మారారు).
భారతదేశంలోని గోవా రాష్ట్రంలో, సామూహిక కుల మార్పిడులను పోర్చుగీసు లాటిన్ మిషనరీలు 16వ శతాబ్దం నుండి చేశారు. హిందువుల నుండి మారినవారు వారి అభ్యాసాలను నిలిచి ఉంచుకున్నారు. గోవాలోని క్రైస్తవులలో కొనసాగుతున్న కుల వ్యవస్థ నిర్వహణకు పూర్తి గ్రామాల యొక్క సామూహిక మార్పడిల స్వభావం కారణంగా ఆరోపించబడింది, ఫలితంగా అక్కడ ఉన్న సాంఘిక అంతస్తులు ప్రభావితం కాలేదు. పోర్చుగీసు నివాసస్థులు, గోవన్ విచారణ సమయంలో కుల వ్యవస్థను మార్చటానికి ఏమీ చేయలేదు. అందుచే, గోవాలో వాస్తవంగా ఉన్న హిందూ బ్రాహ్మణులు ఇప్పడు క్రైస్తవ "బమోన్స్"‌గా మరియు క్షత్రియులు "చర్డోస్" అని పిలవబడే క్రైస్తవ సంస్థానాధిపతులుగా అయ్యారు. క్రైస్తవ మతాచార్యులు దాదాపుగా ప్రత్యేకమైన బమోన్లు అయ్యారు. క్రైస్తవమతంలోకి మారిన వైశ్యులు "గుడ్దోస్" ‌గా, మరియు శూద్రులు "సుదిర్స్" ‌గా అయ్యారు. చివరగా, క్రైస్తవమతంలోకి మారిన దళితులు లేదా "అంటరానివారు" "మహారస్" మరియు "చమార్స్" ‌గా మారారు, రెండవది అయిన "చమార్" దళిత-వ్యతిరేక స్వజాతి కళంకం యొక్క పేరుగా ఉంది.
సాంఘిక అంతరాల యొక్క విభాగాలను అనేకమంది "కులాలు" అని పిలిచారు, ఇవి దక్షిణ ఆసియాలోని ముస్లింల మధ్య అభివృద్ధి చెందాయి. మూలాలు సూచించిన ప్రకారం ముస్లింల మధ్య కులాలు హిందూ సంస్కృతితో దగ్గరగా ఉండటం యొక్క ఫలితంగా మరియు హిందువులు ఇస్లాం మతానికి మార్పిడి చెందటం వలన జరిగింది. భారత ప్రభుత్వం సచార్ కమిటీ యొక్క నివేదికను చేసింది మరియు 2006లో విడుదల చేయబడిన దానిలో హిందూముస్లిం సమాజంలో కొనసాగుతున్న అంతస్తులను వెల్లడిచేసింది.
ముస్లింలలో, అష్రఫ్స్ అనబడే వారు వారి విదేశీ అరబ్ పూర్వీకుల నుండి ఉచ్ఛస్థానాన్ని పొందినట్టు భావించబడింది, అయితే అజ్లాఫ్లు హిందూమతం నుండి మార్పిడి చెందినవారుగా భావించబడింది, మరియు వారికి నిమ్న స్థాయి ఉంది. దీనికితోడు ముస్లింలలో "అర్జాల్" కులాన్ని అంబేద్కర్ వంటి కుల-వ్యతిరేక కార్యకర్తలు అంటరానివారితో సమానంగా పరిగణించారు. భారతదేశంలోని బెంగాల్ ప్రాంతంలో, కొంతమంది ముస్లింలు 'కోమ్స్(Quoms)' ప్రకారం వారి సమాజాన్ని వర్గీకరిస్తారు. అయితే చాలామంది నిపుణుల ప్రకారం ముస్లిం కులాలు వివక్షతలో హిందువులంత తీవ్రంకాదని నిశ్చయపరిచారు, అంబేద్కర్ లాంటివారు కొంతమంది ముస్లింలలో సాంఘిక దుశ్చర్యలు "హిందూ సమాజంలో చూసినవాటికన్నా దారుణంగా ఉన్నాయని" వాదించారు.
నాస్తిక బౌద్ధులు కూడా కుల వ్యవస్థను కలిగి ఉన్నారు. శ్రీలంకలో, రోడిస్‌ను శ్రీలంక బౌద్ధులు "అహింస" ("నాన్-వయలెన్స్" )ను అమలు పరచటం లేదని బహిష్కరించి ఉండవచ్చు, వారి నమ్మకాల ప్రకారం ఇది బౌద్ధమతంలో ముఖ్య సిద్ధాంతం. రచయిత రాఘవన్ సూచిస్తూ, "విగ్రహారాధన చేసి మానవులు పూజాదికాలు నిర్వహించటమనేది ప్రకటించకుండానే బౌద్ధుల జీవితమార్గానికి అయిష్టంగా ఉంటుంది; మరియు దీనికి ఊహను పెంచుకోవాల్సిన అవసరంలేదు, ఈ సంప్రదాయం ఉన్న ఏ తరగతి వారైనా లేదా జీవించి ఉన్న ఎలాంటి మనిషయినా సంఘంగా ఉచ్ఛరించబడి (అనగా. బౌద్ధ మతాచార్యుడు) సాంఘిక క్రమం నుండి బహిష్కరించబడతాడు." అహింసను నిర్వర్తించిన వెనుకబడిన కులాలు (e.g. మాదిగ) ఇంకా హీనమైనాయని సావర్కర్ భావించాడు. య్వాన్ చ్వాంగ్ దక్షిణ భారతదేశాన్ని చాణుక్యుల సామ్రాజ్యం తరువాత పర్యటించినప్పుడు, అతను కుల వ్యవస్థ బౌద్ధుల మరియు జైనుల మధ్య ఉన్నట్టు గ్రహించాడు.
జైనులు కూడా బీహార్ వంటి ప్రాంతాలలో కులాలను కలిగి ఉన్నారు. ఉదాహరణకి, బుండేల గ్రామంలో, అనేక ""జాట్స్"" ("సంఘాలు" ) జైనుల మధ్య ఉన్నాయి. ఒక ""జాట్"" వ్యక్తి ఇంకొక జైన్ లేదా వేరే ""జాట్""తో కలిసిమెలసి ఉండకూడదు. వారు ఆహారాన్ని కూడా ఇతర ""జాట్ల""తో కలసి తినరాదు.
సిక్కుల గురువులు కుల వ్యవస్థ యొక్క అంతస్తులను విమర్శించారు. అయితే కొన్ని కులాలు ఇతరవాటి కన్నా మంచివి లేదా ఉన్నతమైనవిగా విస్తారంగా గ్రహించబడ్డాయి (ఉదా. బ్రాహ్మణులు మిగిలినవారి కన్నా అధికులు), వారు సమాజంలోని అన్ని తరగతులు విలువైనవిగా మరియు ఆ యోగ్యత ఇంకా కష్టించి పనిచేయటం జీవితం యొక్క ముఖ్య లక్షణాలుగా బోధించారు. శిరోమణి గుర్ద్వార ప్రబంధక్ కమిటీలో ఉన్న 140 సీట్లలో, 20 సీట్లను సిక్కులలోని నిమ్నకులాల వారికి రిజర్వు చేయబడినాయి. అయిననూ, కోటా విధానం యోగ్యత లోపించటం వలన అధిక విమర్శలను ఆకర్షించింది, ఎందుకంటే యోగ్యత ఒక్కటే సీటును గెలవటానికి ముఖ్యమైన అంశంగా భావించబడింది.
బహాయి నమ్మకం యొక్క ప్రాముఖ్యత భారతదేశంలో పెరిగింది, ఎందుకంటే మానవజాతి ఐక్యమత్యం అనే దీని సిద్ధాంతం అనేక నిమ్న కులాలను ఆకర్షించింది.
స్వతంత్ర భారతదేశం కులంచే ప్రేరేపించబడిన విధ్వంసం మరియు అసహ్యంతో కూడిన నేరాలు చాలానే చవిచూసింది. దళితులకు వ్యతిరేకంగా విధ్వంసం యొక్క అనేక సంఘటనలు జరిగాయి, ఇందులో ఖేర్లంజి జనసంహారం భారతదేశం యొక్క అనేక భాగాలలో జరిగినట్లు నివేదించబడింది. దళితులచే అనేక విద్యంస నిరసనలు జరపబడినాయి, ఇందులో 2006లో మహారాష్ట్రాలో దళితుల నిరసనలు నివేదిక కాబడినాయి.
రణ్వీర్ సేన అనే ఒక కుల-మద్ధతుదారుడు బీహార్ కేంద్రంగా ఉన్న పారామిలిటరీ గ్రూపుతో చేరి దళితులు మరియు ఇతర షెడ్యూల్డ్ కులాల యొక్క సభ్యుల మీద విధ్వంసకరమైన చర్యలను చేశాడు.
"మల్లః" అనే నిమ్న కులానికి చెందిన ఫూలన్ దేవి, చిన్న వయసులో ఉన్నత-కులానికి చెందిన ఠాకూర్లచే బలత్కారానికి గురయ్యి హీనంగా చూడబడింది. ఆమె ఒక బందిపోటులాగా మారింది మరియు విధ్వంసకరమైన దొంగతనాలను ఉన్నత కులాల వారికి వ్యతిరేకంగా చేసింది. 1981లో, ఆమె గ్యాంగ్ ఇరవై-రెండు మంది ఠాకూర్లను చంపివేసింది, వీరిలో చాలా మంది ఆమెను కిడ్నాప్ చేయటంలో లేదా బలత్కారంతో సంబంధం లేనివారుగా ఉన్నారు. తరువాత, ఆమె రాజకీయనాయకురాలై, పార్లమెంటు సభ్యురాలయ్యింది.
B. R. అంబేద్కర్ మరియు జవహర్లాల్ నెహ్రు కులం గురించి తీవ్రమైన భిన్న అభిప్రాయాలను, ముఖ్యంగా రాజ్యాంగ రాజకీయాలు మరియు అంటరానివారి యొక్క స్థితి గురించి కలిగి ఉన్నారు. 1980ల నాటినుండి, కులం భారత రాజకీయాలలో అతిపెద్ద సమస్యగా ఉంది.
1979లో మండల కమిషన్ "సాంఘికంగా లేదా విద్యాపరంగా వెనుకబడి ఉన్న వారిని గుర్తించటానికి" మరియు కుల వివక్ష పరిహార నివారణకు ప్రశ్నగా ఉన్న సీట్ల రిజర్వేషను మరియు కోటాలను పరిశీలించడానికి స్థాపించబడింది. 1980లో, కమిషన్ యొక్క నివేదిక వివక్షతగల చర్య అభ్యాసాన్ని భారత శాసనం ప్రకారం నిశ్చయం చేసింది, దానిద్వారా నిమ్న కులాల సభ్యులు ప్రభుత్వం ఉద్యోగాలలో మరియు ప్రజా విశ్వవిద్యాలయాల ఖాళీలలో ప్రత్యేకమైన ప్రవేశాన్ని కల్పించింది. V. P. సింగ్ యొక్క పాలనలో 1989లో మండల కమిషన్ యొక్క సిఫారుసులను అమలు పెట్టడానికి ప్రయత్నిస్తే, దేశంలో విపరీతమైన నిరసనలు జరిగాయి. రాజకీయనాయకులు పూర్తి ఎన్నికల వ్యవహార అవసరాలకొరకు కులాధార రిజర్వేషన్లను లాభపరుచుకోవాలని అనుకుంటున్నారని చాలామంది ఆరోపించారు.
భారతదేశంలోని అనేక రాజకీయ పార్టీలు బహిరంగంగా కుల-ఆధారమైన ఓట్లుసొమ్ముచేసుకునే రాజకీయాలలో యథేచ్ఛగా ఉన్నారు. పార్టీలు బహుజన్ సమాజ్ పార్టీ (BSP), సమాజవాది పార్టీ మరియు జనతాదళ్ వెనుకబడిన కులాలను వారి పార్టీలను ప్రాతినిధ్యం వహిస్తన్నాయని తెలిపాయి, మరియు ఎన్నికలు గెలవటానికి OBC సహకారం మీద ఆధారపడతాయి, తరచుగా దళితులు మరియు ముస్లింల కూటముల మద్ధతును కోరతాయి. ఎన్నికల అసాధారణంగా, భారతదేశంలోని అతిపెద్ద రాష్ట్రమయిన ఉత్తరప్రదేశ్ చరిత్రలో ఎన్నికగా పిలవబడే దానిలో, బహుజన సమాజ్ పార్టీ రాష్ట్ర అసెంబ్లీ ఎన్నికలలో బ్రాహ్మణ మద్ధతుతో ఆధిక్యతను సంపాదించింది.
కుల వ్యవస్థ మీద విమర్శలు భారతదేశం లోపల మరియు బయటనుండి వచ్చాయి. హిందూ సమాజంలో కుల వ్యవస్థ యొక్క విమర్శలు హిందువుల నుండి మరియు దళితుల నుండి వచ్చాయి.
అనేకమంది భక్తి కాల మహాత్ములలో నానక్, కబీర్, చైతన్య, ద్యానేశ్వర్, ఏక్నాథ్, రామానుజ మరియు తుకారం ఉన్నారు, వీరు కులాధార వివక్షతలన్నింటినీ తిరస్కరించారు మరియు అన్ని కులాల శిష్యులను స్వీకరించారు. అనేక హిందూ సంస్కర్తలు స్వామీ వివేకానంద వంటివారు హిందూమతంలో కుల వ్యవస్థకు స్థానం లేదని నమ్మేవారు. 15వ శతాబ్దపు మహాత్ముడు రామానంద అన్ని కులాలను స్వీకరించారు, ఇందులో అంటరానివారిని కూడా తన వాళ్ళుగా స్వీకరించారు. ఈ మహాత్ములలో అనేకమంది హిందూమతంలో భక్తి ఉద్యమాలు మధ్యయుగ కాలంలో కులత్వాన్ని తిరస్కరించాయి. నందనార్ అనే నిమ్నకుల హిందూ పూజారి కూడా కులతత్వాన్ని తిరస్కరించారు మరియు దళితులను స్వీకరించారు.
హిందూమతంలో ఇంకా కొన్ని ఇతర ఉద్యమాలు కూడా నిమ్నకులాలను తమదానిలో చేర్చుకున్నాయి, ఇందులో పురాతనమైనది మధ్యయుగ కాలంనాటి భక్తి ఉద్యమాలు. ఆరంభపు దళిత రాజకీయాలు అనేక సంస్కరణ ఉద్యమాలలో చేరి ఉన్నాయి; ఇవి ప్రధానంగా భారతదేశంలోని క్రైస్తవ మిషనరీల యొక్క ఆగమనానికి మరియు దళితులను కులమార్పిడి చేసే ప్రయత్నానికి ప్రతిచర్యగా సంభవించాయి, కుల వ్యవస్థనుండి పారిపోయే అవకాశం చూసినవారు దీనికి ఆకర్షితులు అయ్యారు.
19వ శతాబ్దంలో, రాజా రామ్ మోహన్ రాయ్ ఆధ్వర్యంలో బ్రహ్మ సమాజం చురుకుగా అంటరానితనం మరియు కులతత్వం గురించి ప్రచారం చేసింది. ఆర్య సమాజ్‌ను స్వామీ దయానంద్ స్థాపించారు మరియు దళితులకు వ్యతిరేకంగా ఉన్న వివక్షతను పరిత్యజించారు. శ్రీ రామకృష్ణ పరమహంస మరియు అతని శిష్యుడు స్వామీ వివేకానంద రామకృష్ణ మిషన్ స్థాపించారు మరియు అది దళితుల యొక్క విముక్తి కొరకు పనిచేసింది. ఉన్నత కులాల హిందువులు మన్నతు పద్మనాభన్ వంటివారు దళితులకు వ్యతిరేకంగా ఉన్న అంటరానితనాన్ని నిషేధించటానికి ఉద్యమాలలో పాల్గొన్నారు; పద్మనాభన్ తమ కుటుంబ దేవస్థానాన్ని దళితులు ఆరాధించటానికి అనుమతించారు. ధర్మనిష్టాపరడైన హిందువు మరియు వేదాల మీద అధికారం కలవాడు నారాయణ గురు, కూడా కులతత్వాన్ని విమర్శించాడు మరియు హిందూమతం యొక్క సారాంశంలోనే హిందూ నిమ్నకులాల యొక్క హక్కుల కొరకు ప్రచారం చేశాడు.
1928లో దళితులను తమ చెంతకు ఆహ్వానించిన మొదటి ఉన్నత-కుల దేవస్థానం వార్ధాలోని లక్ష్మినారాయణ్ దేవస్థానం; ఈ చర్యను ముదుకు నడిపించింది సంఘసంస్కర్త జమ్నాలాల్ బజాజ్.
కుల వ్యవస్థను అనేక భారతీయ సంఘ సంస్కర్తలు కూడా విమర్శించారు. కొంతమంది సంస్కర్తలు జ్యోతిరావు ఫులే మరియు ఇయోతీ థాస్ వంటివారి వాదన ప్రకారం నిమ్న కులాల ప్రజలు వాస్తవానికి భారతదేశంలో నివాసం చేస్తున్నవారు, ప్రాచీన కాలంలో వీరిని "బ్రాహ్మణులు దండయాత్ర చేసి" జయించారు అని తెలిపారు. మహాత్మాగాంధీ "హరిజన్" అనే పదాన్ని వాడారు, ఇది అంటరానివారి కొరకు ఉన్న సభ్యోక్త పదం, శబ్దపరంగా దీనర్థం "దేవుని పుత్రులు" . హిందూ దళితుల సమాజంలో జన్మించిన B. R. అంబేద్కర్, కుల వ్యవస్థను భారీగా విమర్శించారు. అతను భారతదేశంలో దళిత బౌద్ధ ఉద్యమానికి నాయకత్వం వహించారు, మరియు అతను తన అనుచరులను హిందూమతాన్ని వీడి బౌద్ధమతంలో చేరమని కోరారు. భారతదేశ మొదటి ప్రధాని జవహర్లాల్ నెహ్రు దళిత సంస్కర్త అంబేద్కర్ ‌తో తనకున్న అనుబంధం ఆధారంగా, దళిత సమాజ లాభం కొరకు అంటరానితనం యొక్క నిర్మూలనకు సహకరించారు. 1936లో, మహారాజ ప్రకటిస్తూ "బహిష్కరించబడిన కులాలు ఊరడింపులను మరియు హిందువుల విశ్వాసం యొక్క ఓదార్పును తిరస్కరించరాదు" అని తెలిపారు. ఈనాటికి కూడా, కేరళ రాష్ట్రంలో మొదటిసారి దళితులను ఆహ్వానించిన శ్రీ పద్మనాభస్వామి దేవస్థానంలో దళిత హిందూ సంఘాలు కలసి పూజిస్తున్నాయి.
ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో క్రైస్తవ ప్రొఫెసరు కంచా ఇలయ్య, ముందు ఆంధ్రాలోని యాదవుల కులానికి చెందిన ఈయన బహిరంగంగా రాజీపడలేని ప్రకటనలను హిందువుల మీద మరియు కుల వ్యవస్థ మీద చేశారు మరియు ఆయనను విమర్శకులు హిందూ-వ్యతిరేకిగా భావించారు. అలానే, బౌద్ధమతంలోకి మారిన దళిత హక్కుల కార్యకర్తలు ఉదిత్ రాజ్, కూడా వారి కులతత్వాన్ని ఇంకనూ కొనసాగిస్తున్న హిందువులను దూషించారు, క్రైస్తవ సంఘాలలో కొంత అభిమానాన్ని పొందగలిగారు అందులో హిందూమతంలో విమర్శలలో దళిత ఫ్రీడమ్ నెట్వర్క్ వంటివి ఉన్నాయి.
హిందూ మతాన్ని కాకుండా సమాజానికి సంబంధించిన కుల వ్యవస్థను అనేకమంది హిందువులు ఎత్తి చూపారు, ఎందుకంటే భారతీయ క్రైస్తవులు మరియు ముస్లింలలో కులం యొక్క ప్రత్యక్షత స్పష్టంగా ఉంది. బ్రాహ్మణ సంస్థలు రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్ వంటివి తీక్షణంగా కుల వ్యవస్థను విమర్శించాయి.
కొంతమంది కార్యకర్తలు కుల వ్యవస్థ జాతి పరమైన వివక్ష యొక్క ఆకృతిగా భావించారు. మార్చి 2001న దక్షిణ ఆఫ్రికా డర్బన్‌లో జాతివాదానికి వ్యతిరేకంగా జరిగిన ఐక్యరాజ్యసమితి సమావేశంలో, కుల వ్యవస్థ ఆధారంగా ఉన్న వివక్షలను పాల్గొనినవారు ఖండించారు మరియు కులం విభజించటానికి మరియు జాతి వివక్ష యొక్క రూపాన్ని హింసించడం కొరకు కులం ఆధారంగా ఉందనే శాసనం జారీ చేయటానికి ప్రయత్నించారు. అయిననూ, ఏ అధికారిక శాసనం జారీ అవ్వలేదు.
భారతదేశంలో దళితులతో హీనంగా ప్రవర్తించటాన్ని కొంతమంది రచయితలు "భారతదేశంలో దాగివున్న జాతి వివక్షత" అని వర్ణించారు. స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత భారతదేశంలో దళితుల యొక్క స్థానంలో గణనీయమైన అభివృద్ధులను ఆరోపణల యొక్క విమర్శకులు చూపించారు, ఫలితంగా హక్కుల మరియు ప్రత్యేకాధికారాల యొక్క కఠినమైన అమలు 1955లో పౌర హక్కుల భద్రతా చట్టంలాగా భారత రాజ్యాంగంలో ప్రతిష్ఠచేసింది. వారు ఇంకనూ పేర్కొంటూ భారతదేశం దళిత రాష్ట్రపతి K.R. నారాయణన్‌ను కలిగి ఉంది, మరియు ఆ అభ్యాసం నగర ప్రజల జీవితంలో అదృశ్యమయ్యింది.
అయినప్పటికీ విల్లియం A. హావిలాండ్ ప్రకారం:
భారతదేశం యొక్క 1950 రాజ్యాంగం కుల వివక్షతను మరియు మరియు అంటరానితనం యొక్క అభ్యాసాన్ని నిషేదించినప్పటికీ, కుల వ్యవస్థ లోతుగా హిందూ సంప్రదాయంలో పరిరక్షించబడుతోంది మరియు అది ఇంకనూ దక్షిణ ఆసియా అంతటా, ముఖ్యంగా భారతదేశ పల్లెలలో విస్తారంగా వ్యాపించి ఉంది. ఇందులో భారతదేశాన్ని "దాగిఉన్న జాతివివక్షత" అని పిలవబడింది, భారతదేశ రాష్ట్రాలలోని అనేక గ్రామాలు సంపూర్ణ కుల వేర్పాటుతో ఉన్నాయి. భారతదేశ జనాభాలో దాదాపు 15 శాతం ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న—లేదా దాదాపు 160 మిలియన్ల ప్రజలు —విస్తారంగా అన్ని చోట్ల నివసిస్తున్న దళితులు వేరొకరు తాకకుండా, అవమానాలను మరియు వారు పుట్టిన స్థితి మీద పూర్తిగా ఆధారపడిన వివక్షతను భరిస్తున్నారు. దళితుల నీడ కూడా ఉన్నత వర్గాల వారిని కలుషితం చేస్తుందని నమ్మబడింది. ఉన్నత కులాలు నివాసం ఉంటున్న గ్రామాల హద్దును దాటి వారు వెళ్ళరాదు, ప్రజల కొరకు ఉన్న బావులలో నీరు త్రాగరాదు, లేదా ఉన్నత కులాలు సందర్శించే దేవాలయాలకు వారు వెళ్ళరాదని ఉండి ఉండచ్చు. దళితుల పిల్లలను తరచుగా పాఠశాల తరగతులలో వెనకాల కూర్చోపెట్టేవారు.
సాంఘికవేత్తలు కెవిన్ రీల్లీ, స్టీఫెన్ కౌఫ్మాన్ మరియు ఏంజిలా బోడినో కులతత్వాన్ని విమర్శించేటప్పడు, ఆధునిక భారతదేశం ఏ విధమైన జాతి వివక్షతను పాటించదు ఎందుకంటే ఏ రాష్ట్రం-వివక్షతను మంజూరు చేయలేదు అని తెలిపారు. వారు భారతదేశంలో కులతత్వం ప్రస్తుతం "వివక్షత లేదు అని వ్రాశారు. వాస్తవానికి, అంటరానివారు అలానే గిరిజన ప్రజలు మరియు భారతదేశంలోని నిమ్నకులాల సభ్యులు విస్తారమైన స్థిరపరిచే కార్యకలాపాల నుంచి లాభపడ్డారు మరియు వారు గొప్ప రాజకీయ అధికారాన్ని అనుభవిస్తున్నారు." భారత రాజ్యాంగం కుల వివక్షతను ముఖ్యంగా అంటరాననితనం యొక్క అభ్యాసాన్ని బహిష్కరించటానికి ప్రత్యేక ఒత్తిడిని కనపరిచింది. దానికితోడు, భారత శిక్షాస్మృతి నియమావళి కులం ఆధారంగా వివక్షత కనపరిచేవారి మీద తీవ్ర దండనలను విధించింది. దళితుల వ్యతిరేక అసూయ మరియు వివక్షత ప్రధానంగా గ్రామాలలో ఉంది, ఈ చిన్న సమాజాలలో వ్యక్తుల యొక్క కుల పరంపరను కనుగొనవచ్చు మరియు దాని ప్రకారం వివక్షతను కనపరుస్తారు.
కులాల మొత్తం జాతిగా అవుతుందనే ఆరోపణలను దళిత హక్కుల న్యాయవాది మరియు అంటరానితనం యొక్క విమర్శకుడు B.R. అంబేద్కర్ చర్చించారు మరియు తిరస్కరించారు. అతను వ్రాస్తూ "పంజాబ్ లోని బ్రాహ్మణుడు జాతిపరంగా పంజాబ్ యొక్క మాదిగతో సమానం. కుల వ్యవస్థ జాతిపరమైన విభజనకు ఎల్లలు ఏర్పరచలేదు. కుల వ్యవస్థ అనేది ఒకే జాతి యొక్క ప్రజల సాంఘిక విభజన",
అట్లాంటి ఆరోపణలను సాంఘికవేత్తలు ఆండ్రే బెటిల్లే వంటివారు తిరస్కరించారు, అతను వ్రాస్తూ కులాన్ని జాతి సంబంధ ఆకృతిగా భావించటం "రాజకీయపరంగా వక్రమైనది" మరియు దుష్టమైనది, "శాస్త్రీయపరంగా యదార్ధం కానిది" ఎందుకంటే బ్రాహ్మణులు మరియు షెడ్యూల్డ్ కులాల మధ్య ఉన్న జాతిపరమైన లక్షణాలలో కనుగొనదగునట్టి వ్యత్యాసాలు లేవు. అతను పేర్కొంటూ, "ప్రతి సాంఘిక సమూహాన్ని జాతిగా భావించలేము ఎందుకంటే మనం దీనిని అసూయ మరియు వివక్షత నుండి రక్షించుకోవాలని అనుకుంటున్నాం".
భారత ప్రభుత్వం కులం మరియు జాతి వివక్షత మధ్య సామ్యం యొక్క వాదనలను తోసిపుచ్చింది, కుల సమస్యలు కచ్చితంగా జాతిలోపల మరియు సంస్కృతి లోపలవిగా ఎత్తి చూపారు. భారత అటార్నీ జనరల్ సోలి సొరాబ్జీ వక్కాణిస్తూ "[t]భారతదేశం కుల వివక్షతను చర్చనీయాంశాల నుంచి తొలగించాలని అనుకోవటానికి కారణం ఇది ప్రజలను ముఖ్య చర్చనీయాంశం అయిన జాతివాదం నుండి ప్రక్కకు మళ్ళిస్తుంది: భారతదేశంలో కుల వివక్షత కాదనలేనిది కానీ కులం మరియు జాతి అనేవి పూర్తిగా విరుద్ధమైనవి".
అనేక మంది విద్వాంసులు జాతివాదానికి కులతత్వంతో సంబంధం ఉందనే వాదన మీద విభేదించారు. సాంఘిక వేత్త M. N. శ్రీనివాస్ కులంలోని కఠినత్వం యొక్క ప్రశ్న మీద చర్చించారు. ఇతరులు భారతదేశంలోని కుల వ్యవస్థలో స్థిరత్వం మరియు గమనాన్ని వివరించటానికి సిద్ధాంతపరమైన నమూనాలను అవలంబించారు. ఈ విద్వాంసుల ప్రకారం, నిమ్న కులాల వ్యక్తుల సమూహాలు ఉన్నత కులాల యొక్క అభ్యాసాలను చేయటానికి ప్రయత్నించి వారి కుల స్థాయిని పెంచుకోవటాన్ని కోరుకుంటారు.
ఆమె పుస్తకం "డెమోక్రసీ అండ్ అథారిటేరియనిజం ఇన్ సౌత్ ఆసియా" లో, పాకిస్తానీ-అమెరికన్ సామాజికశాస్త్రవేత్త అయేషా జలాల్ వ్రాస్తూ, "హిందూమతం కొరకు, బ్రాహ్మణ సంబంధ సాంఘిక క్రమం యొక్క అధికారక్రమం నియమాలు హిందూ సమాజంలోపల నుండే ఎప్పుడూ పోటీచేశాయి, సమానత్వం ఎప్పుడూ మరియు మున్ముందు కూడా లెక్కించదగినది మరియు అభ్యసించదగినదిగా సూచించారు."
భారతదేశంలో, కొంతమంది పరిశీలకులు కుల వ్యవస్థను అధిక సమృద్ధివంతమైన ఉన్నత-శ్రేణి సంఘాలు హీనమైన తక్కువ-శ్రేణుల సంఘాలను చేస్తున్న దోపిడిగా చూడాలని భావించారు. భారతదేశంలోని చాలా భాగాలలో, అధికారయుతమైన కులాల యొక్క ఉన్నత-శ్రేణి ఆస్తుల యజమానులు పెద్ద మొత్తంలో భూమిని కలిగి ఉన్నారు, వీరు ఆర్థికపరంగా తక్కువ-శ్రేణిలో భూమిలేని కార్మికులను మరియు పేద కృషికారులను దోచుకుంటారు.
మాట్ చెర్రీ వాదిస్తూ కర్మ కుల వ్యవస్థను కాపాడుతుంది, ఇది హిందూ సమాజంలోని ప్రతి సభ్యుని పాత్రను మరియు స్థానాన్ని సంప్రదాయపరంగా నిర్ణయిస్తుంది. కులం సమాజంలో వ్యక్తి యొక్క స్థానాన్ని, అతను లేదా ఆమె చేసే పనిని, మరియు అతను లేదా ఆమె ఎవరిని వివాహం చేసుకుంటారు లేదా కలుసుకుంటారు అనేది నిర్ణయిస్తుంది. అతని ప్రకారం, హిందువులు గతజన్మ యొక్క కర్మ వ్యక్తి మరుజన్మలో ఏ కులంలో పుడతాడనేది నిర్ణయిస్తుందనేది నమ్ముతారు.
29 మార్చి 2007న, సుప్రీం కోర్ట్ ఆఫ్ ఇండియా మధ్యంతర ఏర్పాటుగా, విద్యా సంస్థలలో ఇతర వెనుకబడిన తరగతుల కొరకు 27% రిజర్వేషను అందించే చట్టాన్ని నిలిపివేసింది. దీనిని ప్రజా శ్రేయస్సు కొరకు వేయబడిన దావాకు సమాధానంగా చేయబడింది — అశోక కుమార్ ఠాకూర్ vs. యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా. న్యాయస్థానం ప్రకారం 1931 జనాభా లెక్కలు రిజర్వేషన్లు అందివ్వటానికి OBCలను గుర్తించటానికి నిశ్చయమయిన అంశం కాకపోవచ్చని తెలిపింది. న్యాయస్థానం ఇంకనూ గమనిస్తూ, "రిజర్వేషన్ శాశ్వతం కాకపోవచ్చు మరియు వెనుకబాటుతనాన్ని కొనసాగేటట్టు చేస్తున్నట్టు కనిపిస్తోందని" తెలిపింది. అయననూ, సుప్రీం కోర్టు తరువాత రిజర్వేషనును ఆదరించింది..
కుల సభ్యులను వివేకవంతులైన ప్రజలుగా పరీక్షించిన అనేక అధ్యయనాలు ఉన్నాయి, వారి పూర్వీకులు వేర్వేరు మూలాలను కలిగి ఉన్నారనే ఊహా ప్రమేయాన్ని పరీక్షించారు. ఒక 2002–03 అధ్యయనంలో T. కివిసిల్ద్ మరియు ఇతరులు. "భారతదేశ గిరిజనులు మరియు కుల ప్రజలు దక్షిణ ప్లేస్టోసీన్ మరియు పశ్చిమ ఆసియావారితో సమానమైన జన్యువారసత్వము నుండి ఎక్కువగా పుట్టుకొచ్చారు మరియు హోలోసీన్ కారణంగా పరిమితమైన జన్యు ప్రవాహాన్ని వెలుపల ప్రాంతాల నుండి పొందారు." అధ్యయనాలు అనేక భారతీయ కులసంఘాలు ఒకే రకమైన జన్యు మూలాలను కలిగి ఉండటాన్ని మరియు దక్షిణ ఆసియా బయట నుండి సూక్ష్మమైన జన్యుసంబంధ అంశాలను కలిగి ఉండటాన్ని ఎత్తి చూపాయి. ఈ అధ్యయనం కొరకు భారత నమూనాలను ఒకే భౌగోళిక ప్రాంతం నుండి తీసుకోబడటంతో, దీనియొక్క అన్వేషణలు జాగ్రత్తగా సాధారణీకరణం కాబడినాయా లేదా అనేది ఇంకనూ పరిశోధన చేయవలసి ఉంది.
స్టాన్ఫోర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం యొక్క జోన్న L. మౌంటైన్ మొదలైనవారు 1995 ఆరంభంలో చేసిన అధ్యయనంలో "జన్యుపరంగా వేరుగా ఉన్న మూడు సమూహాల వెంట ఉన్న కుల హద్దుల వేర్పాటు స్పష్టంగాలేదు" అనే తుది నిర్ణయానికి వచ్చారు, అయినప్పటికీ "కుల స్వీకరణ ప్రకారం సూచించబడిన చేయబడిన చెట్టు కాయలు కాస్తుందని వెల్లడి చేయబడింది". సెంటర్ ఫర్ సెల్యులర్ అండ్ మాలిక్యులర్ బయాలజీ (భారతదేశం)కు చెందిన ఇస్మాయిల్ తన్సీం ఇతరుల 2006 అధ్యయనంలో "నిమ్న కులాల సంఘాలు అధికారక్రమాల విభజనలతో ఉద్భవించాయి, అవి నవీనశిలాయుగం నాటి వ్యవసాయదారుల విస్తరణతో గిరిజన ప్రజా సంఘాలలో అధికం అయ్యాయి, ఇది ఆర్య భాష మాట్లాడేవారు రావటానికి చాలాముందు జరిగింది", మరియు "ఇండో-యూరోపియన్లు వారిని వారు గిరిజనులలో అప్పటికే అభివృద్ధి చెందిన కులం వంటి తరగతిలో ఉన్నత కులాల్లో స్థాపించుకున్నారు." ఈ అధ్యయనం భారత కుల వ్యవస్థ ఇండో-ఆర్యన్లు రాకముందే దాని మూలాలను కలిగి ఉందని సూచిస్తోంది; కుల వ్యవస్థ యొక్క మూలాధార తర్జుమా సేద్యం మరియు నివాసాల వైపుకు మళ్ళడంతో వెలువడి ఉండవచ్చు, మరియు ఈ విభజనలు చక్కగా నిర్వచించబడిన మరియు తీవ్రతరమైనవిగా ఇండో-ఆర్యన్ల రాకతో అయ్యాయి.
2006న భారతదేశంలోని నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ బయోలాజికల్స్ చేసిన అధ్యయనంలో, 32 గిరిజన పురషులను మరియు 45 కుల సంఘాలను పరీక్షించారు, ఇండో-యూరోపియన్ భాష మాట్లాడేవారి నుండి చాలా కొద్ది జన్యువులను భారతీయులు పొందారని ముగింపు తీర్పును ఇచ్చారు.
ఇటీవల చేసిన అధ్యయనాలు కూడా బ్రిటీష్ వాదనలను తప్పుగా ఉన్నాయని వెల్లడి చేశాయి, ఆర్యన్లు మరియు ద్రావిడియన్లు అని పిలవబడే వారు జాతిపరమైన విభజన కలిగి ఉన్నారని తెలపబడింది. 2009లో సెంటర్ ఫర్ సెల్యులర్ అండ్ మాలిక్యులర్ బయోలజీ (హార్వార్డ్ మెడికల్ స్కూల్, హార్వార్డ్ స్కూల్ ఆఫ్ పబ్లిక్ హెల్త్ మరియు బ్రాడ్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ హార్వార్డ్ మరియు MIT సహకారంతో చేయబడింది) సగం మిలియను జన్యుసంబంధ జీవులను 132 మంది వ్యక్తుల 25 స్వజాతి సమూహాల నుండి భారతదేశంలోని 13 రాష్ట్రాలలో ఉన్న అనేక కులాల నుంచి తీసుకొని విశ్లేషణ చేసాయి. కులాలలో జన్యుపరమైన సూచకులను గుర్తించటం యొక్క అశక్తతను గుర్తించింది, దక్షిణ ఆసియాలో కులాలు భారత సమాజం ఏర్పడేటప్పుడు సంప్రదాయ గిరిజన సంస్థలను మించి ఎదిగాయి, మరియు ఇది ఆర్యన్ల ముట్టడి వల్లకానీ లేదా ద్రావిడులు లోబరుచుకోవటం వలన కానీ జరగలేదు.