బల్‌రాంపూర్
ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్ర 72 జిల్లాలలో బల్‌రాంపూర్ జిల్లా (హిందీ: बलरामपुर जिला) ఒకటి. బల్‌రాంపూర్ పట్టణం జిల్లాకేంద్రంగా ఉంది. బల్‌రాంపూర్ జిల్లా దేవిపట్టణం డివిషన్‌లో భాగంగా ఉంది. జిల్లా చరిత్రాత్మక అవధి భూభాగంలో ఉంది.
బల్‌రాంపూర్ నగరంలో పతేశ్వరీదేవి ఆలయం ఉంది. ఇది శక్తిపీఠాలలో ఒకటి. ఇక్కడ పురాతన నగర సరస్వతీ నగరం ఉంది. బౌద్ధులకు మరియు జైనులకు ఇది యాత్రాప్రదేశం.
బల్‌రాంపూర్ జిల్లా 1997 మే 25 న గోండా జిల్లాలోని ఉపవిభాగాన్ని వేరుచేసి ఈ జిల్లా రూపొందించబడింది. జిల్లా వైశాల్యం 336917 చ.కి.మీ. జిల్లాలో 221432 హెక్టార్ల వ్యవసాయభూములు ఉన్నాయి. జిల్లా తారై భూభాగంలో ఉంది.
ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర ఎ వర్గానికి చెందిన జిల్లాలలో జిలా ఒకటి. 2001 సంఘిక మరియు ఆర్థిక సూచికలు మరియు అత్యవసర వసతుల సూచికలు ఈ జిల్లా అల్పసంఖ్యాక ప్రజలు అధికంగా కేంద్రీకృతమైన జిల్లాగా గుర్తించింది.
జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులలో నేపాల్ దేశానికి చెందిన డంగ్‌దేయుఖురి జిల్లా తరువాత శివాలిక్ పర్వతశ్రేనిలోని దౌద్రా పర్వతశ్రేణి ఉంది. ఈశాన్య సరిహద్దులలో నేపాల్ దేశానికి చెందిన కపిలవస్థు జిల్లా, తూర్పు సరిహద్దులలో సిద్ధార్ధ్ నగర్ జిల్లా, దక్షిణ సరిహద్దులలో బస్తి జిల్లా, ఆగ్నేయ సరిహద్దులలో గోండా జిల్లా మరియు పశ్చిమ సరిహద్దులో శరవస్తి జిల్లా ఉన్నాయి. జిల్లా వైశాల్యం 3,457 చ,కి,మీ.
బల్‌రాంపూర్ జిల్లా ప్రాంతం మునుపటి తాలూదార్ రాజాస్థానం రాజధానిగా ఉందేది. క్రీ.శ 1600లో బల్‌రాంపూర్ రాజాస్థానాన్ని బలరాందాస్ స్థాపించాడు.
ప్రస్తుత బల్‌రాంపూర్ జిల్లా ప్రాంతం పురాతన కోసల రాజ్యంలో భాగంగా ఉండేది.
ఉత్తర కోసలకు సరస్వతి రాజధాగా ఉండేది. సాహెత్ (పురాతన సరస్వతి) శిథిలాలు (400 చ.కి.మీ). సాహేత్ ఉత్తరంగా పురాతన నగరం మహేత్ ఉండేది. మహేత్ కోటద్వారం మట్టితో నిర్మించబడింది. ఇది అర్ధచంద్రాకారంలో నిర్మించబడింది. బల్‌రాంపూర్‌లో శోభనాథ్ ఆలయలో బౌద్ధ సంప్రదాయాన్ని ప్రతిబింబించే స్థూపాలు ఉన్నాయి. జిల్లాలో దేశంలోని పురాతన స్థుప్పాలో జీలవాన స్థూపం ఒకటి ఉంది.ఈ స్థూపంలో 12వ శతాబ్ధానికి చెందిన శిలాక్షరాలు ఉన్నాయి. ఇక్కడ పవిత్రమైన రావి చెట్టు ఉంది. ఈ చెట్టుకు మూలం అసలైన బోధివృక్షం నుండి తీసుకు వచ్చిన మొక్క అని విశ్వసిస్తున్నారు. 
గౌతం బుద్ధుడు 21 వర్షాకాలలను ఈ పవిత్ర వృక్షం కింద గడిపాడని విశ్వసిస్తున్నారు. అంగుళిమాలుని వృత్తాంతం ఈ వృక్షఛాయలోనే జరిగింది. అంగుళిమాలుడు అంటే మనుషులను చంపి వారి వ్రేళ్ళను మాలగా ధరించిన దొంగ. అంగుళిమాలుకి బుద్ధుని ద్వారా ఙానం లభించింది. ఈ నగరంలో మతపరమైన మరొక ప్రదేశం సరస్వతి నగరం. జైనమత స్థాపకుడు మహావీరుడు, జైనమత 24 వ తీర్ధంకర ఈ ప్రాంతాన్ని ప్రభావితం చేసారు. ఇక్కడ శ్వేతాంబర ఆలయం ఉంది.
మొగల్ పాలనా కాలంలో జిల్లాప్రాంతం అవధ్ రాజ్యంలోని బహరియాచ్ సర్కార్‌లో భాగంగా ఉండేది. తరువాత ఈది అవధ్ పాలకుని ఆధీనంలోకి మారింది. 1856లో ఇది బ్రిటిష్ రాజ్యంలో విలీనం చేయబడింది. బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం బహరియాచ్‌ను గొండా నుండి విడదీసిన తరువాత ఇది గొండాలో భాగంగా మారింది.
బ్రిటిష్ కాలంలో ఈప్రాంతానికి గొండా రాజధానిగానూ, సర్కౌరా కొలెనల్‌గంజ్ మిలటరీ కమాండ్‌గా ఉండేది. ఈ సమయంలో ఈ ప్రాంతం గొండా జిల్లాలో ఉత్తరౌలా తాలూకాలో బల్రాంపూర్ తాలూక్దారిగా ఉండేది. దీనిలో 3 తాలూకాలు (గొండా సాదర్, తారబ్‌గంజ్ మరియు ఉత్రౌలా) ఉన్నాయి. స్వతంత్రం తరువాత బల్‌రాంపూర్ జమీందారి గొండా జిల్లాలోని ఉత్రౌలా తాలూకాలో భాగంగా మారింది. 1953 జూలై 1 న ఉత్రౌలాను రెండు తాలూకాలుగా (బల్‌రాంపూర్ మరియు ఉత్రౌలా) విభజించారు. 1987లో కొత్తాగా 3 తాలూకాలు (తులసీపూర్, మంకాపూర్ మరియు కొల్నెల్గంజ్) రూపొందించారు.1997లో గొండా జిల్లా నుండి బల్‌రాంపూర్ జిల్లాను రూపొందించారు.
బల్‌రాంపూర్ జిల్లాలో ఇండియాలోని అతిపెద్ద చక్కెర మిల్లులలో ఒకటైన " బల్‌రాంపూర్ చీని మిల్ " ఉంది. 2006 గణాంకాలను అనుసరించి పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు (640) లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో బల్‌రాంపూర్ జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్ర 34 జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.జిల్లాలో ప్రధానంగా " నార్థ్ ఇండియా టైమ్స్, 'శ్రీ టైమ్స్, దైనిక్ హిందూస్తాన్, దైనిక్ జాగరణ్, అమర్ ఉజాలా, జన్‌సత్తా మొదలైన హిందీ దినపత్రికలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. ఆంగ్ల దినపత్రికలు టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా, ది హిందూ, హిందూస్తాన్ టైమ్స్, ఎకనామిక్ టైమ్స్, ఉన్నాయి, బిజినెస్ లైన్, న్యూ ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్, హాన్స్ ఇండియా మొదలైన ఆంగ్లపత్రికలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. ఎయిర్సెల్, బిఎస్ఎన్ఎల్, ఐడియా సెల్యులార్, రిలయన్స్ మొబైల్, టాటా డొకోమో, వోడాఫోన్ ఎయిర్టెల్ భారతి ఎయిర్టెల్ ఎప్పటిలాగానే సెల్యులార్ ప్రొవైడర్లు సామాచార సంబంధిత సేవలు అందిస్తున్నాయి.
श्रीवास्तव