పురూలియా
పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రంలోని 20 జిల్లాలలో పురూలియా (బెంగాలీ:পুরুলিয়া জেলা) జిల్లా ఒకటి.
బంగా విభాగంలోని జిల్లాలులో పురూలియా జిల్లా ఒకటి. జైనభగవతి సూత్ర (5వ శతాబ్దం) అనుసరించి 16 మహాజనపదాలలో ఒకటి. అంతేకాల పురాతన భారతదేశంలో ఇది వజ్రభూమిగా వర్ణించబడిందని 
విశ్వసిస్తున్నారు. మద్యయుగంలో ఈ భూమి జార్ఖండ్‌లో భాగంగా ఉంటూ వచ్చింది. పురూలియా ప్రాంతం బ్రిటిష్ ప్రభుత్వానికి ముందు 1765లో దివాన్‌ సుభాష్‌కు ఈ ప్రాంతం బహుమానంగా ఇవ్వబడిందని భావిస్తున్నారు.
1805లో జంగిల్ మహల్స్ 23 పరగణాలుగా మరియు మహల్స్‌గా విభజించబడింది. తరువాత1833 సరిగిన సంస్కరణలో జంగిల్ మహల్ జిల్లా విడగొట్టబడి కొత్తగా మంబజార్ కేంద్రంగా చేసి మంబం జిల్లా రూపొందించబడింది. ఈ జిల్లా చాలాపెద్దదిగా ఉండి ఇందులో పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రంలోని బంకురా మరియు బర్ధామన్ అలాగే జార్ఖండ్ రాష్ట్రంలోని ధన్‌బాద్,దాల్బం మరియు సెరియకెల - ఖర్సవన్ జిల్లాల భూభాగం అంతర్భాగంగా ఉంది. 1838లో జిల్లాకేంద్రాన్ని మంబజార్ నుండి పురూలియాకు మార్చబడింది. జిల్లా రూపొందించబడిన తరువాత నిర్వహణ కొరకు సౌత్ వెస్ట్రన్ సరిహాద్దుల గవర్నర్ జనరల్ ప్రయినిధిగా ప్రింసిపల్ అసిస్టెంట్ నియామకం జరుగింది. తరువాత 1854లో ప్రధానప్రతినిధి అధికారనామాన్ని డెప్యూటీ కమీషనర్‌గా మార్చబడింది.
1956లో రాష్ట్రాల గుర్తింపు చట్టం అనుసరించి మంభుం జిల్లా బీహార్ మరియు పశ్చిమ బెంగాల్ భూభాగాలు మార్చబడ్డాయి. 1956 నవంబరు 1న ప్రస్తుత పురూలియా జిల్లా రూపొందించబడింది. ఈ జిల్లా ప్రస్తుతం " రెడ్ కార్పెట్"లో భాగంగా ఉంది.
పురూలియా ఉత్తర అక్షాంశం 22.60 మరియు తూర్పు రేఖాంశంలో 23.50 డిగ్రీలు ఉంది. జిల్లా వైశాల్యం 6,259చ.కి.మీ ఉంటుంది. జిల్లా తూర్పు సరిహద్దులో బంకురా మరియు పశ్చిమ మదీనాపూర్ జిల్లాలు, ఉత్తర సరిహద్దులో బర్ధామన్ జిల్లా, జార్ఖండ్ రాష్ట్రానికి చెందిన ధన్‌బాద్ జిల్లాలు, పశ్చిమ సరిహద్దులో బొకారో జిల్లా మరియు జార్ఖండ్ రాష్ట్రానికి చెందిన రాంచి జిల్లాలు, దక్షిణ సరిహద్దులో సింగ్భూం పశ్చిమ సింగ్భూం మరియు తూర్పు సింగ్భూం జిల్లాలు ఉన్నాయి. పురూలియా జిల్లా పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్ర పశ్చిమ సరిహద్దులో ఉంది. భౌగోళికంగా ఇది దాదాపు కువ్వెన ఆకారంలో ఉంటుంది.ఇది ఉష్ణమండల వర్షాపాతానికి అనుకూలంగా ఉంటుంది. అంతేకాక ఇది పారిశ్రామికంగా పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రం నుండి జార్ఖండ్, ఒడిషా, మధ్య ప్రదేశ్ మరియు ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్రాలకు ద్వారంగా ఉంది.
పురూలియా జిల్లాలో పలు నదులు ప్రవహిస్తున్నాయి. వీటిలో కంగ్సబతి, కుమారి, సిలబతి (సిలై), ద్వారకేశ్వర్, సుబర్నరేఖ మరియు దామోదర్ నదులు ప్రధానమైనవి. ఇన్ని నదులు ప్రవహిస్తున్నా భౌగోళిక పరిస్థితుల కారణంగా నదీజలాలలో 50% వ్యర్ధంగా పోతున్నాయి. 
జిల్లాలో చిన్నపరిమాణంలో నిర్మించబడిన ముర్గుమ, పార్ది, బుర్ద, గోలాపూర్ ఆనకట్టలు వ్యవసాయానికి అవసరమైన జలాలను అందిస్తున్నాయి. పురూలియాలో ప్రబలమైన జలాశయాలలో సాహెబ్ బంధ్ జలాశయం ఒకటిగా భావించబడుతుంది. ఇది పురులియా నగరకేంద్ర భాగంలో ఉంది. ఇది డిసెంబరు మరియు మార్చి మాసం వరకు బంగ్లాదేశ్, పాకిస్థాన్, బర్మా మరియు బలూచిస్థాన్ దేశాల నుండి వచ్చిపోయే వలపక్షులకు ఆశ్రయంగా ఉంది.
పురూలియా జిల్లా ఆర్థికరంగం పర్యాటకం మరియు పరిశ్రమలు మీద ఆధారపడి ఉంది. వీటిలో పరిశ్రమలు పురూలియా ఆర్థికరంగానికి వెన్నెముకగా నిలబడిఉంది.
2001లో పశ్చిమ బెంగాల్ కొత్త పారిశ్రామిక నిబంధనలు ప్రవేశపెట్టిన తరువాత ఈ జిల్లా ఉక్కు, సిమెంటు మరియు విద్యుత్తు ఉత్పత్తి పరిశ్రమలను ఆకర్షించింది. జిల్లాలో సంతల్ధి వద్ద సంతల్ధి ధర్మల్ పవర్ స్టేషను, భగముండి వద్ద పంప్డ్ స్టోరేజ్, మధుకుండ వద్ద ఎ.సి.సి లిమిటెడ్ దామోదర్ సిమెంట్ ఫ్యాక్టరీ ఉన్నాయి. వెస్ట్ బెంగాల్ స్టేట్ ఎలెక్ట్రిక్‌సిటీ డిస్ట్రిబ్యూషన్ కంపెనీ, లిమిటెడ్‌కు చెందిన " ది పురూలియా పంప్డ్ స్టోరేజ్ " ప్రాజెక్ట్‌కు 4 యూనిట్లు ఉన్నాయి. ఈ యూనిట్ల నుండి ఒక్కొక్కటి 220 మె.వా మొత్తం 4 యూనిట్ల నుండి 900 మె.వా విద్యుత్తు ఉత్పత్తి ఔతుంది. ప్రస్తుతం రఘునాథపూర్ ఉపవిభాగం వద్ద డి.వి.సి సంస్థ 2,400 మె.వా విద్యుత్తు ఉత్పత్తి చేయగల ధర్మల్ పవర్ ప్లాంట్, ఉక్కు మరియు సిమెంటు ఉత్పత్తి పరిశ్రమలు స్థాపించడానికి సన్నాహాలు జరుగుతున్నాయి. 306.17 కోట్ల ఖర్చుతో స్పాంజ్ ఐరన్ పరిశ్రమ స్థాపించబడింది.
చిన్నతరహా పరిశ్రమలలో లక్క మరియు సెరికల్చర్ పరిశ్రమలు జిల్లా ఆదాయానికి మరింత సహకరిస్తున్నాయి. పశ్చిమ బెంగాల్ లోని 90% లక్క పురూలియాలో ఉతపత్తి చేయబడుతుంది. 
పురూలియాలోని అన్ని బ్లాకులలో లక్క పండినబడుతూ ఉంది. ఈ పరిశ్రమలో దాదాపు 70,000 మంది పనిచేస్తున్నారు, సెరికల్చర్ పరిశ్రమలో పట్టుపురుగుల ఉత్పత్తికి సహకరిస్తుంది. 
జిల్లాలో మరొక ఆర్థిక వనరు పర్యాటకం. అరణ్యాలు, గుట్టలు, ఉపనదుకు, సెలఏళ్ళు, వన్యమృగాలు, వృక్షసంపద & జంతుసంపద పర్యాటకరంగానికి చక్కగా సహకరిస్తుంది. జిల్లాలో అజోధ్య కొండలు, మాథ, ముర్గుమ ఆనకట్ట మరియు కుయిలపాల్ అరణ్యాలు, జయచంఢి పహర్, పంచకోట్ రాజ్, దుయర్సిని కొండలు మరియు అరణ్యాలు పర్యాటకులను ఆకర్షించడంలో ప్రథమ స్థానంలో ఉంటున్నాయి. కఠినమైన వాతావరణం మరియు అననుకూల భూమి కారణంగా పురూలియా వ్యవసాయపరంగా వెనుకబడి ఉన్నప్పటికీ లక్క మరియు పట్టు ఉత్పత్తిలో ముందున్నది.
2011 గణాంకాలను అనుసరించి పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు (640) లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో పురూలియా జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్ర 11జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.మరియు 2,459 గ్రామాలు, ఉన్నాయి.
ఒక్కోక ఉపవిభాగంలో ఒక పురపాలకం, కమ్యూనిటీ డెవెలెప్మెంటు బ్లాకులు, గ్రామీణప్రాంతాలు మరియు పట్టణాలు ఉన్నాయి . మొత్తంగా 11 నగరప్రాంతాలు, 3 పురపాలకాలు, 9 పట్టణాలు ఉన్నాయి.
జిల్లా 11 శాసనసభ నియోజకవర్గాలుగా విభజించబడింది:- పశిమబెంగాల్ డిలిమినేషన్ ఆఫ్ కంసిస్టెన్సీస్ సిఫారుసుతో డిలిమినేషన్ కమిషన్ " ఆదేశానుసారం పురూలియా జిల్లాలోని నియోజకవర్గాల పునర్విభజన తరువాత జిల్లా 9 అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాలుగా విభజించబడింది.
2001లో జిల్లాలోని జనసంఖ్య 2,538,233. వీరిలో షేడ్యూల్డ్ కులానికి చెందిన వారు 19.35%, 19.22% షేడ్యూల్డ్ జాతికి చెందిన వారు ఉన్నారు. పురుషుల అక్షరాస్యత 74.18% మరియు స్త్రీల అక్షరాస్యత 37.15% ఉన్నారు. జిల్లాలో హిందువులు 83.42%, ముస్లిములు 7.12% ఉన్నారు.
పురూలియా జిల్లా రాష్ట్రంలోని ఇతర నగరాలు మరియు పట్టణాలతో రహదారి మరియు రైలుమార్గాలతోచక్కగా అనుసంధానించబడింది.
జిల్లాకు ఆగ్నేయ రైల్వే 3 అనుసంధానాలను అందిస్తుంది. ఒకలైను దక్షిణంలో ఉన్న జార్ఖండ్ నుండి ఆద్రా విభాగం మీదుగా అసంసోల్ వరకు వేయబడి ఉంది. రెండవ లైను బంకురా మరియు ధన్‌బాద్ వరకు వేయబడి ఉంది. మూడవ లైను పురూలియాను జార్ఖండ్‌తో ఆద్రా విభాగం మీదుగా అనుసంధానితమై ఉంది. రాంచి, టాటానగర్, పాట్నా, హౌరా, ధన్‌బాద్,అసనోల్, భుదనేశ్వర్, దుర్గాపూర్, ముంబై మరియు చెన్నై, ఢిల్లీ వంటి ప్రధాననగరాలు పురూలియాతో నేరుగా మెయిల్ మరియు ఎక్స్‌ప్రెస్‌లతో చక్కగా అనుసంధానించబడి ఉంది.
పురూలియా జిల్లాలో అదనంగా రహదారి మార్గంతో చక్కగా అనుసంధానితమై ఉంది. రహదారి మార్గాలలో తగినంత బస్ మరియు వస్తురవాణా సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి 32 జిల్లాను జెంషెడ్‌పూర్, బొకారో, చాస్ మరియు ధన్‌బాద్ లతో అనుసంధానం చేస్తూ ఉంది. జాతీయరహదారి 60 పురూలియాను రాష్ట్రీయ రహదారి 9 తో బంకురా వద్ద అనుసంధానమై ఉంది. జాతీయ రహదారి 2 జిల్లాను దుర్గాపూర్‌తో అనుసంధానం చేస్తూ ఉంది. రాష్ట్రీయ రహదారి 5 పురూలియాను రఘునాథ్‌పూర్, అద్రా, సంత్లదిహ్ మరియు నెతురియాలతో అనుసంధానమై ఉంది. జాతీయరహదారి 2 పురూలియాకు నీమత్పూర్ మరియు అసంసోల్ వరకు రవాణా సౌకర్యం కలిగిస్తుంది. రాణిగంజ్- అసనాల్ ఇండస్ట్రియల్ బెల్టుతో పురూలియా రైలు మరియు రహదారి మార్గంతో అనుసంధానమై ఉంది. " దక్షిణ బెంగాల్ స్టేట్ ట్రాంస్‌పోర్ట్ కార్పొరేషన్ " పురూలియా నుండి కొలకత్తా వరకు 4 బసులను నడుపుతుంది. రాష్ట్రీయ రహదారి పురూలియాను రఘునాథ్పూర్, ఆద్రా, నెతూరియా, ఆసనల్ ఇండస్ట్రియల్ బెల్ట్, రాణిగంజ్, దుర్గాపూర్ మరియు బర్దావన్‌లతో అనుసంధానం చేస్తుంది.
పురూలియా జిల్లాకు సంపన్నమైన సాంస్కృతిక సంప్రదాయం ఉంది. జిల్లాలో బెంగాల్, జార్ఖండ్ మరియు ఒడిషా రాష్ట్రాల మిశ్రితసంస్కృతి ఉంది. ఈ ప్రాంతం ఈ రాష్ట్రాలలో విభిన్న సామయాలలో భాగమై ఉండడం అనుదుకు కారణం. 
ఆర్కియోలాజికల్ సాక్ష్యాలు మరియు ప్రాంతీయ ఉత్సవాలు ఇదుకు సాక్ష్యాంగా ఉన్నాయి. ఒక్కోక సాంస్కృతిక ఉత్సవం వెనుక పురూలియాకు చెందిన చక్కని గిరిజన నేపథ్యం ఉంటుంది. జిల్లా ప్రజలు అఫ్హికంగా గ్రామీణ ప్రాంతాలలో నివసిస్తుంటారు. పురులియా గ్రామీణ వాతావరణం వారి జీవితాలలో ప్రతిబింబిస్తుంటుంది. ప్రత్యేకమైన వారి జీవనశైలిలో కుటుంబ అనుబంధం మరియు భావాలు, విచారము, ప్రేమైకభావం మరియు వీరం కలగలుపుగా ఉంటుంది. పురూలియా ప్రత్యేకమైన ఝుమూర్, తుసు మరియు భడు జానపద గీతాల సంపద కలిగి ఉంది. బెంగాల్ చౌ నృత్యం జన్మస్థానం పురూలియా అన్నది విశేషం.
పురూలియాకు ప్రతిసంవత్సరం వేలాది పర్యాటకులు వస్తుంటారు. అయోధ్య, తుర్గ జలపాతాలు, పి.పి.ఎస్.పి దిగువ మరియు ఎగువ ఆనకట్ట, కెస్ట్రో బజార్ ఆనకట్ట, లహోరియా, శివ్ మందిర్, మాతా మరియు కుయిలపల్ జలపాతాలు మరియు అజోధ్య హిల్స్‌లో ఉన్న గిరిజన నివాసాలు, బగ్ముండీ ఆనకట్ట, ఫుతుయారీ, పంచకోట్ రాజ్ ప్యాలెస్ సంప్రదాయక భవనం, పఖి పహర్, రఘునాథపూర్ వంటి పర్యాటక ప్రదేశాలతో దుయర్సిని, డోలడంగ, జమున వంటి నదీతీరాలు, జానపద గీతాలు మరియు గిరిజన నృత్యాలు పురూలియా ప్రత్యేకతలుగా పర్యాటకులను ఆకర్షిస్తున్నాయి.