కార్పొరేట్ చట్టం
కార్పొరేట్ చట్టం ("కంపెనీ" లేదా "కార్పొరేషన్ల" చట్టం కూడా) అనేది ఆధునిక ప్రపంచంలో వ్యాపార సంస్థ యొక్క అత్యంత ఆధిపత్య స్వభావంతో కూడిన చట్టం. కార్పొరేట్ చట్టం అంటే పటిష్ఠమైన సంస్థ యొక్క అంతర్గత నియమాల ప్రకారం, వాటాదారులు, డైరెక్టర్లు, సిబ్బంది, ఋణదాతలు మరియు వినియోగదారులు, కమ్యూనిటీ వంటి ఇతర స్టేక్‌హోల్డర్లు, మరియు పరిసరాలు ఒకరు ఇతరులతో ఏ విధంగా వ్యవహరిస్తారో అధ్యయనం చేయటం.
కార్పొరేట్ చట్టం అనేది విస్తృతమైన కంపెనీల చట్టం (లేదా వ్యాపార సంస్థల చట్టం) లో ఒక భాగం. ఇతర రకాల వ్యాపార సంస్థలలో, భాగస్వామ్యాలు (అనేక న్యాయ సంస్థల వంటివి), లేదా ధర్మసంస్థలు (పింఛను నిధుల వంటివి) లేదా హామీ పరిధిలో గల కంపెనీలు (కొన్ని విశ్వవిద్యాలయాలు, లేదా ధార్మిక సంస్థల వంటివి) ఉన్నాయి. కార్పొరేట్ చట్టం పెద్ద వ్యాపారాలకు సంబంధించినది, ప్రత్యేక న్యాయ వ్యక్తిత్వం కలిగినది. కార్యనిర్వహక మండలి యొక్క పనితీరు ప్రదర్శనని బట్టి, తమ వాటాల క్రయవిక్రయాలు జరుపు వాటాదారులకు మరియు ఆయా సభ్యులకు పరిమిత భద్రత లేదా అపరిమిత భద్రత ఇవ్వగలిగినది. అది, తమ సార్వభౌమ రాజ్యాల లేదా ఉపజాతీయ రాజ్యాల యొక్క కార్పొరేట్ లేదా కంపెనీల చట్టం క్రింద చేర్చబడిన లేదా నమోదు చేసుకొన్న సంస్థలతో వ్యవహరిస్తుంది. ఆధునిక కార్పొరేటిజం యొక్క నాలుగు ప్రముఖ లక్షణాలు:ఇంగ్లీషు మాట్లాడే ప్రపంచాన్ని మినహాయిస్తే, అభివృద్ధి చెందిన పెక్కు దేశాలలో, కంపెనీ ప్రణాళికను “కలిసి నిర్ణయించడానికి”, వాటాదారుల మరియు ఉద్యోగుల ప్రతినిధులు, కంపెనీ మండళ్ళల్లో నియమింపబడతారు. కార్పొరేట్ చట్టం తరచుగా కార్పొరేట్ పాలన (ఇది కార్పొరేషన్ పరిధికి లోబడి వేర్వేరు అధికార సంబంధాలకు సంబంధించినది.) మరియు కార్పొరేట్ ద్రవ్యం, (ఇది, పెట్టుబడి ఏ విధంగా వినియోగింపబడాలన్న నియమాలకు సంబంధించినది.) గా విభజింపబడుతుంది.
"కార్పొరేషన్” అనే పదం సాధారణంగా, అధిక ప్రచారం కలిగిన కంపెనీలకు పర్యాయ పదం. అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలలో, కంపెనీ అంటే ప్రత్యేక న్యాయ ప్రమాణం కావచ్చు లేక కాకనూ పోవచ్చు, మరియు అది తరచుగా “సంస్థ” లేదా “వ్యాపారా”నికి పర్యాయంగా వాడబడుతుంటుంది. ఒక కార్పొరేషన్‌ని ఖచ్చితంగా కంపెనీ అనవచ్చు; అయితే కంపెనీని తప్పనిసరిగా కార్పొరేషన్ అనక్కర లేదు; ఎందుకంటే కార్పొరేషన్ ప్రత్యేక లక్షణాలు కలది. యూఎస్ లో, బ్లాక్స్ న్యాయ నిఘంటువు ప్రకారం, కంపెనీ అనగా “పారిశ్రామిక వ్యాపారాన్ని నిర్వహించే కార్పొరేషన్ - లేదా సర్వసాధారణం కాని సంస్థ అనీ, భాగస్వామ్యం లేదా యూనియన్” అని అర్థం
కార్పొరేషన్ యొక్క ప్రధాన లక్షణమేదంటే, దానిని సృష్టించిన వ్యక్తుల నుండి దానికి గల న్యాయ స్వాతంత్ర్యతే. ఒక కార్పొరేషన్ విఫలమైనప్పుడు, దాని కార్మికుల మీదా, ఉన్నతశ్రేణి కార్యనిర్వాహకుల మీద పడే ప్రభావంతో సరైన నిష్పత్తుల్లో లేకపోయినా, దాని వాటాదారులు తమ డబ్బుని నష్ట పోతారు, సిబ్బంది తమ ఉద్యోగాల్ని కోల్పోతారు. కంపెనీలో కొంత భాగం తమ స్వంతమైనప్పటికీ, వాటాదారులు, కార్పొరేషన్ ఋణదాతలకు, మిగిలిపోయిన అప్పులకు బాధ్యులు కారు. ఈ నియమాన్ని పరిమిత బాధ్యత అంటారు; ఇందుకే కార్పొరేషన్ల చివరన “లిమిటెడ్” అని ఉంటుంది. (ఒకోసారి ఇది “Inc.” లేదా “plc”ల లాగా భిన్నంగా కూడా ఉంటుంది.) బ్రిటీషు న్యాయమూర్తి వాల్టన్ జె మాటల్లో, ఒక కంపెనీ అనగా…
“….దెబ్బకొట్టేందుకు శరీరం, నిందించేందుకు ఆత్మ రెండూ లేని, కేవలం న్యాయపరమైన ఒక ఊహాత్మక విషయం”.
దీనికి మరో వైపు, కార్పొరేషన్లని, నిజమైన మనుషుల వలె హక్కులూ, బాధ్యతలు కలవిగా, చట్టం గుర్తిస్తుంది. కార్పొరేషన్లు నిజమైన వ్యక్తులకు, రాజ్యాలకు వ్యతిరేకంగా మానవ హక్కుల్ని నిర్వహించగలవు, మరియు అవి మానవహక్కుల ఉల్లంఘనకు బాధ్యత వహించగలవు. కంపెనీలు, తమ సభ్యులు నమోదు ప్రమాణ పత్రాన్ని పొందటం ద్వారా, అస్తిత్వం పొంది “జన్మిస్తాయి”, అలాగే దివాళా తీసి డబ్బు నష్టపోయినప్పుడు “మరణిస్తాయి”. మోసం, మరియు ఉద్దేశపూర్వకంగా చంపటం, నేరపూరితంగా మనోభావాలని దెబ్బతీయటం వంటి వాటికి పాల్పడినప్పుడు, కార్పొరేషన్లు దోషిగా ఎంచబడతాయి.
ప్రాచీన రోమ్, ప్రాచీన గ్రీసుల కాలంలో కొన్ని రకాల కంపెనీలు ఉన్నప్పటికీ, గుర్తించదగినంత సమీప వారసత్వం కలిగిన ఆధునిక కంపెనీలు, రెండవ సహస్రాబ్ది వరకూ కనిపించలేదు. గుర్తించదగిన మొదటి వాణిజ్య సంఘాలు, మధ్యయుగంలోని వృత్తి సంఘాలు. అందులోని సభ్యులు తమ వృత్తి సంఘ నియమాలకు బద్ధులై ఉండేందుకు అంగీకరించారు. అయితే ఉమ్మడి లాభానికై, చట్టబద్ద వ్యాపారంలో వారు పాల్గొన లేదు. "లెక్స్ మెర్కటోరియా" చట్టం ప్రకారం, మొదటి ఉమ్మడి వాణిజ్య వ్యాపార సంస్థలు, వాస్తవానికి భాగస్వామ్య సంస్థలు.
అయితే, అంతర్జాతీయ వాణిజ్య విస్తరణతో, ఐరోపా‌లో దాని సంబంధమైన రాజరికపు అధికార పత్రాలు అధికంగా జారీ చేయబడ్డాయి (చెప్పుకోదగినంతగా ఇంగ్లాండు, హాలెండులలో, వ్యాపార సాహసికులకి.) రాజరికపు అధికార పత్రాలు, సాధారణంగా వాణిజ్య కంపెనీలకు, ప్రత్యేకమైన విశిష్ట హక్కులను ప్రసాదించాయి. (సాధారణంగా, కొన్ని గుత్తాధిపత్య రూపంతో పాటుగా). మొదట్లో, ఈ వస్తు వర్తకులు తమ సరుకు నిల్వలను తమ స్వంత ఖాతాల పేరిట వ్యాపారం చేసేవాళ్ళు. అయితే తర్వాతి కాలంలో, సభ్యులు ఉమ్మడి సరుకు నిల్వలతో, ఉమ్మడి ఖాతాలను నిర్వహించటం, దాంతో నూతన జాయింట్ స్టాక్ కంపెనీ పుట్టింది.
తొలి కంపెనీలు పూర్తిగా ఆర్థికపరమైన చట్టబద్ధమైన వ్యాపారాలే. ఉమ్మడి సరుకు నిల్వలు గల కంపెనీ నిల్వలని, ఏ సభ్యుడి వ్యక్తిగత ఋణం కోసమైనా జప్తు చేయలేరనే సంఘటనాత్మక ప్రయోజనం ఆలస్యంగా గుర్తించబడింది. ఐరోపా‌లో కంపెనీ చట్టపు అభివృద్ధి, రెండు పేరు మోసిన “బబుల్స్” (ఇంగ్లాండులోని దక్షిణ సముద్ర బబుల్, హాలెండ్ లోని తులిప్ బల్బ్ బబుల్) వలన ఆటంక పరచబడింది. ఒక ప్రసిద్ధ అంచనా ప్రకారం, ఇందు మూలంగా 17 వ శతాబ్దిలో, రెండు ప్రముఖ అధికార పరిధులలోనూ, దాదాపు శతాబ్దం వెనక్కి వెళ్ళేటట్టుగా కంపెనీల అభివృద్ధి కుంటుపడింది.
అయితే ఇంగ్లాండులో 1720 బబుల్ చట్టాన్ని నివారించేందుకు, 1825లో అది రద్దు చేయబడేవరకూ, పెట్టుబడిదారులు, నమోదు కాని సంఘాల సరుకు నిల్వలతో వర్తకం చేయడానికి వెనుదిరిగినప్పటికీ, కంపెనీలు వాణిజ్యంలో మొదటి స్థానానికి దాదాపు అనివార్యంగా తిరిగి వచ్చేసాయి. ఏదేమైనా, గిరాకీని అందుకునేందుకు రాజరికపు అధికార పత్రాలను పొందే ఇబ్బందికరమైన పద్ధతి, సామాన్యంగా తగినది కాదు. ఇంగ్లాండులో, అమలులో లేని కంపెనీల అధికార పత్రాలతో, సజీవ వర్తకం జరుగుతుండేది. అయితే, ఇంగ్లాండులో, అధికారిక జాబితాలో నమోదు చేయటం ద్వారా ఏర్పడిన ఆధునిక కంపెనీలకు మొదటి సమానార్ధకమైన జాయింట్ స్టాక్ కంపెనీల చట్టం 1844 వచ్చే వరకూ, చట్ట నిర్మాణంలో సందిగ్ధ వచనాలు కనిపించేవి. వెంటనే పరిమిత బాధ్యత చట్టం 1855 అమల్లోకి వచ్చింది. అది ఒక కంపెనీ దివాళా తీసిన సంఘటనలో, మదుపు చేసిన వాటాదారులందరి బాధ్యతను మూల పెట్టుబడి సొమ్ముకు పరిమితం చేసింది. వర్తక మండలి ఉపాధ్యక్షుడు రాబర్ట్ లూయీ అభ్యర్ధన మేరకు, జాయింట్ స్టాక్ కంపెనీల చట్టం 1856 పేరిట, రెండు భాగాల చట్ట నిర్మాణాలని క్రోడీకరించటంతో ఆధునిక కంపెనీల చట్టం ప్రారంభమైంది. ఆ చట్ట నిర్మాణం త్వరలోనే రైల్వేల వృద్ధికి, అక్కడి నుండి, ఏర్పడిన కంపెనీల సభ్యులు అభివృద్ధి చెందటానికి దారి తీసింది. 19 వ శతాబ్దపు ద్వితీయార్ధంలో మాంద్యం సంభవించి, కంపెనీ సభ్యులు వృద్ధి పొందారు, ఎన్నో కంపెనీలు అంతర్గతంగా చితికి పోయి, దివాళా తీసాయి. మరింత బలమైన, సిద్ధాంత సంబంధమైన, చట్టనిర్మాణ మరియు న్యాయ నిర్ణయ అభిప్రాయం, వ్యాపార వైఫల్యంలో తమ పాత్ర గురించిన జవాబుదారీతనం నుండి, వ్యాపారులు తప్పించుకోగలుగుతున్నారన్న అభిప్రాయాన్ని వ్యతిరేకించింది. కంపెనీల చరిత్రలో చివరి ప్రముఖ అభివృద్ధి, "సాలమన్ V. సాలమన్&కో." గురించి హౌజ్ ఆఫ్ లార్డ్స్ తీసుకున్న నిర్ణయం. అందులో హౌజ్ ఆఫ్ లార్డ్స్, కంపెనీ యొక్క న్యాయపరమైన వ్యక్తిత్వాన్ని నిర్ధారించటమే గాక, కంపెనీ బాధ్యతలు, దాని యజమానుల బాధ్యతలకు ప్రత్యేకంగానూ, విభిన్నంగానూ ఉంటాయని నిర్ణయించారు.
డిసెంబరు 2006లో ఒక వ్యాసంలో, "ది ఎకానమిస్ట్", పూర్వ పునరుజ్జీవ యుగంలో మధ్య ప్రాచ్య దేశాలలో, పశ్చిమ వాణిజ్యం తన పోటీదారుల కంటే ముందజ వేయటానికి, ఉమ్మడి సరుకు నిల్వల కంపెనీల అభివృద్ధి కూడా ఒక ముఖ్య కారణమని గుర్తించింది. నిజమే, తొలి పారిశ్రామికీకరణ ప్రభావాలని కూడా ఎవరూ తక్కువ అంచనా వేయకూడదు.
“పర్సన్ హూడ్”, లేదా “కృత్రిమ వ్యక్తులు”గా సుపరిచితమైన, కార్పొరేషన్స్ యొక్క ప్రత్యేక న్యాయపరమైన వ్యక్తిత్వం, కార్పొరేషన్లకు గల ముఖ్యమైన న్యాయ లక్షణాల్లో ఒకటి. అయితే కంపెనీల ప్రత్యేక న్యాయపరమైన వ్యక్తిత్వం, ఇంగ్లీష్ చట్టం ప్రకారం, 1895 వరకూ, "సాలమన్ v సాలమన్&కో" విషయంలో హౌజ్ ఆఫ్ లార్డ్స్ చేత నిర్ధారించబడలేదు. ప్రత్యేక న్యాయపరమైన వ్యక్తిత్వం, తరచుగా, ముఖ్యంగా చిన్న, కుటుంబ కంపెనీల సంబంధంలో ఉద్దేశించని పరిణామం అవుతుంది. "B v. B" (1978)లో, Fam 181, తన భర్తకు వ్యతిరేకంగా ఒక భార్య పొందిన ఉత్తర్వు ఆవిష్కరణని అది నిలిపివేసింది. సదరు ఉత్తర్వులో భర్త కంపెనీ పేరు ఉటంకించనందున, భర్త కంపెనీ అతడి నుండి విభిన్నమైనదీ, ప్రత్యేకమైనదీ అయినందున, ఆ ఉత్తర్వు, ఆమె భర్త కంపెనీకి వ్యతిరేకంగా ప్రభావం చూపలేకపోయింది. మరియు "మాకౌర v. నార్తన్ అస్యూరెన్స్ కో. లిమిటెడ్" విషయంలో, బీమా పాలసీ ప్రకారం, ఒక అభ్యర్థన వైఫల్యం చెందింది. అందులో బీమా పాలసీదారుడు, కలపను తన పేరు నుండి, పూర్తిగా తన స్వంతమైన కంపెనీ పేరుకు బదలాయించాడు, తర్వాత అది అగ్నిలో దగ్ధమై నాశనమైంది; అయితే ఇప్పుడది కంపెనీకి చెందినది కాబట్టి, అతడికి చెందినది కాదు కాబట్టి, అందులో అతడికి “బీమా ప్రయోజనం” వర్తించక పోవటంతో, అతడి అభ్యర్థన విఫలమైంది.
ఏదేమైనా, ప్రత్యేక న్యాయపరమైన వ్యక్తిత్వం, కార్పొరేట్ సమూహాలని పన్ను ప్రణాళికా సంబంధాలలో గొప్ప సరళత గల వ్యవహారాలకు అనుమతిస్తోంది. మరియు బహుళ జాతి కంపెనీలు తమ ఖండాంతర కార్యనిర్వహణలలో బాధ్యతలని నిర్వహించుకొనేందుకు కూడా అనుమతిస్తోంది. ఉదాహరణకి "ఆడమ్స్ v. కేప్ ఇండస్ట్రీస్ plc" కేసులో, అమెరికన్ ఉప సంస్థ చేతులలో ఆస్‌బెస్టాస్ విష బాధితులు, అపరాధిగా దాని ఇంగ్లీషు మాతృసంస్థపై దావా వేయజాలరని తీర్పు చెప్పబడింది. కంపెనీల వెనక నున్న స్వతంత్ర వ్యక్తులను నేరుగా చూసేందుకూ, నేరుగా వారిని బాధ్యుల్ని చేసేందుకూ, న్యాయస్థానాలు “కార్పొరేట్ మేలి ముసుగుకు చిల్లులు వేయటానికి” సాధారణంగా సిద్ధమౌతుంటాయి. అందుకు ఉదాహరణగా సాధారణంగా ఉటంకింపబడేవి:చారిత్రకంగా కంపెనీలు చట్టబద్ద కార్యకలాపాల చేత సృష్టించబడిన కృత్రిమ వ్యక్తుల వంటివైన కారణంగా, కంపెనీలు ఏవి చేయవచ్చో ఏవి చేయరాదో చట్టం నిర్దేశించింది. సాధారణంగా, ఇది కంపెనీ ఎందుకు ఏర్పడిందో ఆ వ్యాపార వినియోగం యొక్క ఒక భావ వ్యక్తీకరణ. - మరియు అది కంపెనీ "లక్ష్యాలను" పరిగణించే స్థితికి వచ్చింది. ఇంకా ఆ లక్ష్య పరిధి, కంపెనీ సామర్ధ్యంగా పరిగణింపబడుతుంది. ఏదైనా కార్యరూపం, కంపెనీ సామర్ధ్యం నుండి ప్రక్కకి పడితే, దాన్ని "అల్ట్రావైరస్" అనీ, చెల్లనిదనీ అంటారు.
విశిష్టమార్గాన, కంపెనీ యొక్క విభాగాలు, విభిన్న "కార్పొరేట్ అధికారాలు" కలిగి ఉన్నవిగా వ్యక్తీకరించబడతాయి. లక్ష్యాలు కంపెనీ తయారు చేయగల వస్తువులైతే, అప్పుడు కంపెనీ, వేటితో వస్తువులను తయారు చేయగలదో ఆ సాధనాలే దాని అధికారాలై ఉంటాయి. గత కాలం నుండి, లక్ష్యాలు, అధికారాల నడుమ విశిష్టత న్యాయవాదుల కష్టానికి కారణమైనప్పటికీ, సాధారణంగా అధికార వ్యక్తీకరణలు, పెట్టుబడిని పెంచుకోగల పద్ధతులకు పరిమితమై ఉంటాయి. పెక్కు న్యాయ పరిధులు, చట్టాలతో ఇప్పుడు పరిస్థితిని మార్చాయి. కంపెనీలు సాధారణంగా, ఒక సహజ వ్యక్తి చేయగల అన్ని వస్తువులను చేయగల సామర్ధ్యం కలిగి ఉన్నాయి, మరియు ఏ విధంగానైనా సరే ఒక సహజ వ్యక్తి చేయగలిగినట్లే, దేన్నైనా చేయగల అధికారం కలిగి ఉన్నాయి.
ఏమైనా, కార్పొరేట్ సామర్ధ్యం మరియు అధికారాల పరిగణన, న్యాయ చరిత్ర యొక్క చెత్తబుట్టలో చేర్చదగినది కాదు. ఇప్పటికీ, కంపెనీ మరియు మూడవ వ్యక్తికి మధ్య నడిచే లావాదేవీలన్నీ చెల్లుతున్నట్లయితే, కార్యనిర్వాహకులు కంపెనీ లక్ష్యాలకు ఇతరమైన వ్యాపారానికి బాధ్యులైతే, పెక్కు న్యాయ పరిధులలో వారు తమ వాటాదారులకు బాధ్యత వహించ వలసి ఉంటుంది. ఇప్పటికి పెక్కు న్యాయ పరిధులు “కార్పొరేట్ ప్రయోజనం” లేని, కంపెనీ వ్యాపార లాభానికై ఉంచినప్పటికీ సంబంధిత లావాదేవీ ప్రయోజనం లేనిదైతే, ఆ లావాదేవీలను సవాలు చేయటానికి అనుమతిస్తున్నాయి.
కృత్రిమ వ్యక్తులైనందున, కంపెనీలు మానవ ప్రతినిధుల ద్వారా వ్యవహారాలు నడుపుతాయి. కంపెనీ యాజమాన్యంతో, వ్యాపారంతో వ్యవహారాలు నడిపే ప్రధాన ప్రతినిధి, కార్యనిర్వాహక మండలి కానీ పెక్కు న్యాయ పరిధులలో ఇతర ఉద్యోగులు కూడా నియమింపబడతారు. కార్యనిర్వాహక మండలి సాధారణంగా సభ్యుల చేత ఎన్నుకోబడుతుంది, ఇతర అధికారులు సాధారణంగా మండలి చేత నియమింపబడతారు. ఈ ప్రతినిధులు కంపెనీ తరుపున మూడవ వ్యక్తులతో ఒప్పందాలలోకి ప్రవేశిస్తారు.
కంపెనీ ప్రతినిధులకు, కంపెనీ తరుపున (పరోక్షంగా వాటాదారుల తరుపున) విధులు కలిగి ఉన్నప్పటికీ, నిర్ణీత ఉపయోగానికి ఆ అధికారాలని నిర్వహించేందుకు, అధికారులు నిర్ణీత పద్ధతిలో వ్యవహరించటం లేదని తెలియవస్తే, యధార్ధం చెప్పాలంటే మూడవ వ్యక్తుల యొక్క హక్కులు ఖండించబడవు. మూడవ వ్యక్తులు, కంపెనీ తన తరుపున వ్యవహరించేందుకు నియమించిన కంపెనీ ప్రతినిధుల యొక్క కనిపించే అధికారం పైన ప్రమాణం చేసేందుకు హక్కు దారులు. సాధారణ చట్టబద్ద కేసుల శ్రేణి వెనుదిరిగి, "రాయల్ బ్రిటీషు బ్యాంక్ v టుర్కాండ్" కేసుకు చేరి, సాధారణ చట్టంలో ప్రతిష్ఠింపబడ్డాయి. సాధారణ చట్టం ద్వారా మూడవ వ్యక్తులు, కంపెనీ యొక్క అంతర్గత యాజమాన్యం నిర్ణీత పద్ధతిలో నిర్వహింపబడటానికి హక్కుదారులుగా భావింపబడతారు. ఆ నియమం ఇప్పుడు పెక్కు దేశాలలో చట్టంగా క్రోడీకరింపబడింది.
ఆ ప్రకారం, అధికారులు, ప్రతినిధులను మినహాయించి కంపెనీలు అన్ని చట్టాలకి సాధారణంగా బాధ్యులౌతాయి. ఇది దాదాపు అన్ని నేరాలకి వర్తిస్తుంది. కానీ కంపెనీలు చేసిన నేరాలకు సంబంధించిన చట్టం క్లిష్టమైనదీ, దేశాల మధ్య పరిగణించదగినంతగా వ్యత్యాసాలు కలిగినదీ అయి ఉంటుంది.
కార్పొరేట్ పాలన అనేది ప్రాథమికంగా కార్యనిర్వాహక మండలి, వారిని "సర్వసభ్య సమావేశం"లో ఎన్నుకునే (వాటాదారులు మరియు ఉద్యోగులు) మధ్య అధికార సంబంధాల అధ్యయనానికి సంబంధించినది. ఇది రుణదాతలు, వినియోగదారులు, వాతావరణం మరియు విస్తృతార్థంలో కమ్యూనిటీ వంటి ఇతర స్టేక్ హోల్డర్లతో ముడిపడి ఉంటుంది. కంపెనీల అంతర్గత రూపంలో వివిధ దేశాల మధ్య ప్రధాన వ్యత్యాసాలలో ఒకటి రెండంచెలు మరియు ఒక టైర్ బోర్డ్ మధ్య ఉంటుంది. యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్, యునైటెడ్ స్టేట్స్ మరియు అనేక కామన్వెల్త్ దేశాలు ఒకే ఏకీకృత కార్యనిర్వాహకుల మండలిని కలిగి ఉంటున్నాయి. జర్మనీలో, కంపెనీలు రెండంచెలను కలిగి ఉంటున్నాయి, అందుచేత వాటాదారులు (మరియు ఉద్యోగులు) ఒక "సూపర్‌వైజరీ బోర్డు"ను ఎంపిక చేసుకుంటాయి, ఆ తర్వాత సూపర్‌వైజరీ బోర్డ్, "మేనేజ్‌మెంట్ బోర్డు"ను ఎంపిక చేసుకుంటుంది. ఫ్రాన్స్‌లో మరియు న్యూ యూరోపియన్ కంపెనీల (సొసైటీస్ యూరోపా)లో రెండంచెల పద్ధతిని వాడాలనే అభిప్రాయం కూడా ఉంది.
ఇటీవలి సాహిత్యంలో, ప్రత్యేకించి యునైటెడ్ స్టేట్స్ నుంచి వస్తున్న సాహిత్యం మేనేజ్‌మెంట్ సైన్స్ అర్థంలో కార్పొరేట్ పాలనపై చర్చించడం ప్రారంభమైంది. వాటాదారులకు లేదా ఇతర స్టేక్‌హోల్డర్ల కోసం సమర్థవంతమైన "కార్పొరేట్ ప్రజాస్వామ్యాన్ని" ఎలా సాధించడం అనే విషయంపై యుద్ధానంతర చర్చ కేంద్రీకరించగా, అనేకమంది పరిశోధకులు ప్రధాన-ఏజెంట్ సమస్యలు అర్థంలో చట్టాన్ని చర్చించే వేపుకు చూపు మళ్లించారు. ఈ దృక్పథంలో, "ప్రధాన పార్టీ" తన ఆస్తిని (సాధారణంగా వాటాదారు మదుపు, ఉద్యోగి శ్రమ కూడా) ఒక "ఏజెంటు" నియంత్రణలోకి మళ్లిస్తున్నప్పుడు (ఉదా. కంపెనీ డైరెక్టర్) ఆ ఏజెంట్ ప్రధాన వ్యక్తి ఆకాంక్షలకు నెరవేర్చడానికి బదులుగా "అవకాశవాదం"తో తన ప్రయోజనాలకు అనుగుణంగా వ్యవహరించే అవకాశం ఉంది. ఈ అవకాశవాదం ప్రమాదాలను తగ్గించడం లేదా ఏజెన్సీ ఖర్చులను తగ్గించడం అనేది కార్పొరేట్ చట్టం ముఖ్య లక్ష్యంగా చెప్పబడుతోంది.
కార్పొరేషన్ల చట్టాలు రెండు వనరులలోంచి పుడతాయి. ఇవి దేశాల స్థితిగతులు (యుఎస్‌లో, సాధారణంగా డెలావర్ జనరల్ కార్పొరేషన్ లా (DGCL); యుకెలో కంపెనీల చట్టం 2006 (CA 2006); జర్మనీలో, Aktiengesetz (AktG) మరియు Gesetz betreffend die Gesellschaften mit beschränkter Haftung (GmbH-Gesetz, GmbHG). ఏ నిబంధనలు తప్పనిసరిగా ఉంటాయో, ఏ నిబంధనలను వాటి నుంచి తగ్గించాలో చట్టం నిర్దేశిస్తుంది. తగ్గించకూడని ముఖ్యమైన నిబంధనలకు ఉదాహరణలు కార్యనిర్వాహక మండళ్లపై విరుచుకుపడటం ఎలా, కంపెనీకి డైరెక్టర్లు ఏ విధుల్లో కట్టబడి ఉండాలి లేదా కంపెనీ దివాలాకు సమీపిస్తున్న సమయంలో ఎప్పుడు దాన్ని రద్దు చేయాలి వంటి వాటిని పొందుపర్చబడతాయి. ఒక కంపెనీ సభ్యులు మార్చడానికి మరియు ఎంచుకోవడానికి అనుమతించబడే నిబంధనల ఉదాహరణలు, ఎలాంటి విధివిధానాన్ని సాధారణ సమావేశం అనుసరించాలి, డివిడెండ్లను ఎప్పుడు చెల్లించాలి లేదా ఎంతమంది సభ్యులు (చట్టం నిర్దేశించిన కనిష్ట సంఖ్యకు అవతల) రాజ్యాంగాన్ని సవరించగలరు వంటి వాటిని పొందుపర్చుకుని ఉండాలి. సాధారణంగా, చట్టం నమూనా ఆర్టికల్స్‌ని నిర్దేశిస్తుంది, ఇక్కడే కార్పొరేషన్ రాజ్యాంగం ఒక నిర్దిష్ట నిబంధన విషయంలో మౌనం వహించాలా లేదా అనే విషయానికి బాధ్యత పడుతుంది.
యునైటెడ్ స్టేట్స్ మరియు కొన్ని ఇతర ఉమ్మడి చట్టం కల దేశాలు కార్పొరేట్ రాజ్యాంగాన్ని రెండు ప్రత్యేక డాక్యుమెంట్లలోకి వేరుపరుస్తుంది (యుకె దీన్ని 2006లో తొలగించింది. అసోసియేషన్ మెమొరాండమ్ (లేదా ప్రమాణ అధికరణం) కీలక పత్రం మరియు ఇది వెలుపలి ప్రపంచంలో కంపెనీ కార్యకలాపాలను క్రమబద్దీకరిస్తుంది. కంపెనీ ఏ లక్ష్యాలను అనుసరించాలో ఇది ప్రకటిస్తుంది (ఉదా. "ఈ కంపెనీ ఆటోమొబైల్స్‌ని తయారు చేస్తుంది") మరియు కంపెనీ యొక్క అధీకృత వాటా పెట్టుబడిని పేర్కొంటుంది. అసోసియేషన్ అధికరణలు (లేదా అనుబంధ చట్టాలు) రెండో పత్రం, మరియు ఇవి సాధారణంగా బోర్డ్ సమావేశాల విధివిధానాలు, డివిడెండ్ లాంఛనాలు వంటి కంపెనీ యొక్క అంతర్గత వ్యవహారాలు మరియు నిర్వహణను క్రమబద్ధీకరిస్తాయి. అస్థిరత్వ సందర్భాలలో, మెమొరాండమ్ అమలవుతుంది మరియు యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో మెమొరాండం మాత్రమే బహిర్గతం చేయపడుతుంది. పౌర శాసన పరిధులలో, కంపెనీ రాజ్యాంగం సాధారణంగా ఒకే పత్రంగా సంఘటితం చేయబడుతుంది, ఇది తరచుగా చార్టర్ అని పిలువబడుతుంది.
కంపెనీ సభ్యులు సాధారణంగా కార్పొరేట్ రాజ్యాంగాన్ని "వాటాదారుల ఒడంబడికలు" వంటి అదనపు అమర్పులతో అనుబంధిస్తుంటారు. ఇక్కడ వీరు తమ సభ్యత్వ హక్కులను నిర్దిష్ట రీతిలో ఉపయోగిస్తుంటారు. భావనాత్మకంగా, ఒక వాటాదారు ఒడంబడిక కార్పొరేట్ రాజ్యాంగంలోని విధులలో చాలావాటిని నిర్వరిస్తుంటుంది కాని, అది ఒప్పందమైనందున, కొత్త సభ్యులు విలీనమవడానికి సమ్మతిస్తే తప్ప వారిని ఇది సాధారణంగా నిర్బంధించదు. వాటాదారు ఒప్పందంలోని ఒక ప్రయోజనం ఏదంటే, ఇవి సాధారణంగా రహస్యంగా ఉంటాయి, చాలా న్యాయ పరిధులు వాటాదారు ఒప్పందాలను బహిరంగంగా ఫైల్ చేయాలని కోరవు. "విశ్వాస ఓటింగ్s" పద్ధతి కార్పొరేట్ రాజ్యాంగాన్ని అనుబంధించే మరొక సాధారణ పద్ధతి, ఇవి సాపేక్షికంగా యునైటెడ్ స్టేట్స్ మరికొన్ని ఆఫ్‌షోర్ న్యాయపరిధులుకు వెలుపల సాధారణంగా ఉండవు. కొన్ని న్యాయాధికార పరిధులు కంపెనీ ముద్రను కంపెనీ యొక్క (సాధారణ అర్థంలో) కార్పొరేట్ పార్టీగా భావిస్తుంటాయి, కాని చాలా దేశాలలో కంపెనీ ముద్ర అవసరాన్ని చట్టం ద్వారా రద్దు చేశారు.
కార్పొరేట్ పాలన యొక్క అత్యంత ప్రధానమైన చట్టాలు కార్యనిర్వాహకుల మండలి మరియు కంపెనీ సభ్యుల మధ్య అధికార సమతుల్యానికి సంబంధించినవై ఉంటాయి. మదుపుదారుల విజయం కోసం కంపెనీని నిర్వహించడానికి బోర్డుకు అధికారం ఇవ్వబడుతుంది లేదా "ప్రాతినిధ్యం వహించబడుతుంది". వాటాదారుల ప్రయోజనాలు ప్రాథమికంగా ప్రభావితమయ్యే సందర్భాల్లో, కొన్ని నిర్దిష్ట నిర్ణయాధికార హక్కులు తరచుగా వారికి రిజర్వ్ చేయబడుతుంటాయి. డైరెక్టర్లు ఆఫీసునుంచి తొలగించబడటం మరియు ఇతరులను ఎన్నుకోవడం వంటి సందర్భాల్లో ఇవి తప్పనిసరిగా అమలవుతుంటాయి. ఇలా చేయాలంటే సంబంధిత అంశాలపై ఓటు వేయడానికి సమావేశాలు అవసరమవుతుంటాయి. రాజ్యాంగం ఎంత సులభంగా ఎవరిచేత సవరించబడుతుంది అనేది అధికార సంబంధాలను ప్రభావితం చేస్తుంది.
కంపెనీ డైరెక్టర్లు నిర్వహణా హక్కును కలిగి ఉండటం కార్పొరేట్ చట్టం యొక్క సూత్రం. దీన్ని §141 (a) దేశాలకు సభ్యత్వం ఉన్న DGCLలో చట్టపూర్వకంగా వ్యక్తీకరించారు.
(ఎ) ఈ అధ్యాయం కింద సంఘటితం చేయబడిన ప్రతి కార్పొరేషన్ యొక్క వ్యాపారం మరియు కార్యకలాపాలు చాప్టర్‌లో లేదా దాని ప్రమాణ పత్రంలో ప్రస్తావించబడి ఉంటే తప్పడైరెక్టర్ల బోర్డు మార్గదర్శకత్వంలో నిర్వహించబడతాయి.
జర్మనీలో, §76 AktG బోర్డు నిర్వహణకు సంబంధించి ఇదే విషయాన్ని చెబుతుంది, §111 AktG కింద సూపర్‌వైజరీ బోర్డు యొక్క పాత్రను "పర్యవేక్షణ" ("überwachen" ) గా ప్రకటించారు. యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌లో, నిర్వహణ హక్కును చట్టంలో పొందుపర్చలేదు కాని ఇది నమూనా అధికరణాల యొక్క ఆర్టికల్ 2లో కనబడుతుంది. అంటే ఇది తప్పనిసరి చట్టమని అర్థం, ఇక్కడ సభ్యుల అధికారాలను రిజర్వ్ చేయడం ద్వారా కంపెనీలు (s.20 CA 2006) నుంచి బయటపడుతుంటాయి, కాని కంపెనీలు సాధారణంగా దీనికి పాల్పడవు. యుకె చట్టం ప్రత్యేకించి వాటాదారుల హక్కును రిజర్వ్ చేస్తుంటుంది మరియు గణనీయగా నగదు రూపంలో లేని ఆస్తుల లావాదేవీలను ఆమోదించే విధిని కలిగి ఉంటుంది. (చూ.190 CA 2006), అంటే కంపెనీ విలువలో 10% పైన, కనిష్ఠంగా £5,000 గరిష్ఠంగా £100,000. అని దీనర్థం. తక్కువ సంకుచితంగా ఉన్న ఇదే రకం చట్టాలు §271 DGCLలో మరియు జర్మనీలో "Holzmüller-Doktrin"గా పేరుమోసిన చట్టం కింద జర్మనీలోని కేస్ చట్టం రూపంలో ఇవి ఉనికిలో ఉన్నాయి.
సభ్యుల ప్రయోజనాలను కాపాడటంలో డైరెక్టర్ల యొక్క ప్రాథమిక గ్యారంటీ ఏమిటంటే డైరెక్టర్లు సులభంగా తొలగించబడతారు. మహా మాంద్య కాలంలో, ఇద్దరు హార్వార్డ్ పరిశోధకులు, అడాల్ప్ బెర్లె మరియు గార్డినర్ మీన్స్‌లు "ది మోడర్న్ కార్పొరేషన్ అండ్ ప్రైవేట్ ప్రాపర్టీ" పుస్తకాన్ని రాశారు, ఈ రచన, డైరెక్టర్లను పరిగణనలోకి తీసుకోవడంలో విఫలమైన అమెరికా చట్టంపై దాడి. ఇది ఆర్థిక సంక్షోభానికి పెరుగుతున్న డైరెక్టర్ల అధికారం మరియు స్వయంప్రతిపత్తికి ముడిపెట్టింది. యుకెలో, సాధారణ మెజారిటీ ద్వారా డైరెక్టర్లను తొలగించడానికి సబ్యులకు ఉండే హక్కును సెక్షన్.168 CA 2006లో పొందుపర్చారు పైగా, నమూనా అధికరణాలకు చెందిన Art.20 ప్రతి సంవత్సరం డైరెక్టర్ల బోర్డులో మూడో వంతు సభ్యులు ప్రతి ఏటా తిరిగి ఎన్నిక కావాల్సి ఉంటుందని పేర్కొంది (దీని ఫలితంగా బోర్డు సభ్యులు గరిష్ఠంగా మూడేళ్ల వరకు మాత్రమే పదవిలో కొనసాగుతారు) 10% సభ్యులు ఏ సమయంలో అయినా సమావేశానికి పిలుపు ఇవ్వవచ్చు. చివరి సంవత్సరంలో అయితే 5% సభ్యులే సమావేశానికి పిలుపు ఇవ్వవచ్చు (సెక్షన్.303 CA 2006). డైరెక్టర్ల బోర్డుకు మరింత సుస్థిరత్వం తీసుకొచ్చే అవసరం కోసం ఉద్యోగుల భాగస్వామ్యాన్ని ప్రవేశపెట్టిన జర్మనీలో, ముఖ్యమైన కారణం ("ein wichtiger Grund" ) ప్రాతిపదికన మాత్రమే మేనేజ్‌మెంట్ బోర్డ్ డైరెక్టర్లు, సూపర్వైజరీ బోర్డు ద్వారా తొలగించబడతారని §84 (3) AktG ప్రకటిస్తోంది, ఇది కూడా వాటాదారులచే అవిశ్వాశ ఓటింగ్ ద్వారా మాత్రమే జరుగుతుంది. 75% వాటాదారులు వోటు వేయకపోయినట్లయితే గత ఐదు సంవత్సరాలుగా నిబంధనలు. §122 AktG ఒక సమావేశంలో 10% వాటాదారులను డిమాండు చేసింది. USలో డెలావర్ కంపెనీ తన డైరెక్టర్లకు గణనీయంగా స్వయం ప్రతిపత్తి కల్పించింది. బోర్డు "వర్గీకరించబడనట్లయితే" డైరెక్టర్లు కారణం లేకుండానే తొలగించబడతారని §141 (k) DGCL ప్రకటించింది, దీనర్థం డైరెక్టర్లు విభిన్న సంవత్సరాలలో తిరిగి నియామకం కోసం మాత్రమే వస్తారు. బోర్డు వర్గీకరించబడినట్లయితే, అప్పుడు డైరెక్టర్లు తీవ్ర దుష్ప్రవర్తనకు పాల్పడితే తప్ప వారు తొలగించబడరు. వాటాదారులనుంచి డైరెక్టర్ల స్వయం ప్రతిపత్తిని §216 DGCLలో మరింత వివరంగా చూడవచ్చు, ఇది బహుళ ఓటింగ్‌ను అనుమతిస్తోంది మరియు రాజ్యాంగం అనుమతిస్తున్నట్లయితే వాటాదారుల సమావేశాలను జరుపవచ్చని §211 (d) పేర్కొంటోంది. సమస్య ఎక్కడుందంటే, అమెరికాలో కంపెనీ అంతర్భూతంగా ఉన్నప్పడు డైరెక్టర్లు సాధారణంగా ఎంచుకోబడతారు మరియు రాజ్యాంగ సవరణ కావాలంటే డైరెక్టర్లు తీర్మానం ప్రవేశపెట్టవలసి ఉంటుందని §242 (b) (1) DGCL చెబుతోంది. తద్భిన్నంగా, జర్మనీలో (§179 AktG) యుకెలో 75% వాటాదారులు ఏ సమయంలో అయినా రాజ్యాంగ సవరణలు చేయగలరు (s.21 CA 2006).
అనేక న్యాయ పరిధులలో, కంపెనీ మరియు సభ్యుల ప్రయోజనాలను పరిరక్షించేందుకై మంచి విశ్వాసం గల కచ్చితమైన విధులు, అదే విధంగా శ్రద్ధా, నేర్పు గల విధులను కార్యనిర్వాహకులు కలిగి ఉంటారు.
ఒక కార్యనిర్వాహక సభ్యుడు కలిగి ఉండే శ్రద్ధ, నేర్పుల ప్రమాణాన్ని, సాధారణంగా, తగిన జ్ఞానాన్ని సంపాదించటం, నిర్వహించటం గానూ, తన విధులను నిర్ణీత పద్ధతిలో నిర్వహించేందుకు తగినట్లుగా కంపెనీ వ్యాపారాన్ని అర్ధం చేసుకోవటంగానూ వర్ణించవచ్చు.
కార్యనిర్వాహకులు కూడా, ఒక నిర్ణీత ప్రయోజనం కోసం మాత్రమే, తమ అధికారాలను వినియోగించాలని కచ్చితంగా ఆదేశించబడతారు. ఉదాహరణకు, ఒక కార్యనిర్వాహక సభ్యుడు మూల పెట్టుబడిని పెంచేందుకు గాక, ఒక ప్రమాదకరమైన కొనుగోలు బిడ్‌ను ఓడించేందుకు గాను, భారీ సంఖ్యలో కొత్త వాటాలు జారీ చేస్తుంటే, అప్పుడది సరైన ప్రయోజనం అనిపించుకోదు.
కార్యనిర్వాహకులకు సహేతుకమైన శ్రద్ధ, నేర్పు మరియు జాగరూకతతో నిర్వహించే విధులుంటాయి. ఏ కార్యనిర్వాహక సభ్యుడైనా సహేతుకమైన శ్రద్ధ, నేర్పులను చూపలేదని, దానివల్ల కంపెనీ నష్టాన్ని పొందిందనీ నిరూపితమైనప్పుడు, ఆ కార్యనిర్వాహక సభ్యుడి నుండి నష్టపరిహారాన్ని రాబట్టుకునే హక్కును ఇది కల్పించింది.
కార్యనిర్వాహకులు కూడా, తాము కంపెనీ ఉత్తమ ప్రయోజనాలకు అనుగుణంగా బాధ్యతలు నిర్వర్తిస్తున్నప్పుడు ఎలాంటి ప్రయోజనాల ఘర్షణ లేదా ఘర్షణను అనుమతించకుడా విధులకు కచ్చితంగా కట్టుబడి ఉంటారు. ఈ నియమం, కచ్చితంగా నిర్దేశిస్తోంది ఏమిటంటే - ఎక్కడ ప్రయోజనాల ఘర్షణ లేదా విధుల యొక్క ఘర్షణ పూర్తిగా పరికల్పన అవుతుందో, అప్పుడు కార్యనిర్వాహకులు, దాని నుండి తాము పొందే వ్యక్తిగత లాభాలన్నిటినీ వదులు కోవలసిందిగా ఆజ్ఞాపించబడతారు. "అబెర్డీన్ ఆర్ వీ v బ్లెయికీ" (1854), మాక్వ్ HL 461, లార్డ్ క్రాన్ వర్త్, తన తీర్పులో ప్రకటించినట్లు,
"ఒక కార్పొరేట్ యంత్రాంగం, తన ప్రతినిధుల చేత నిర్వహించబడవచ్చు, ఇంకా అది నిజానికి ఆయా ప్రతినిధుల విధి ప్రకారం, తాము ఏ కార్పొరేషన్ యొక్క వ్యవహారాలని నిర్వహిస్తున్నారో, దాని ఉత్తమ ప్రయోజనాలని ప్రోత్సహించే విధంగా వారు వ్యవహరించాలి. అటువంటి ప్రతినిధులు, వారి అధినేత పట్ల విశ్వాసం గల తత్వంతో విధులు నిర్వహించాలి. మరియు అది ఒక అంతర్జాతీయంగా అనువర్తన గల నియమం. ఆ ప్రకారం అటువంటి విధులని నిర్వహించగల ఏ ఒక్కరూ, తమ స్వప్రయోజనాలు కలిగి ఉండి, "లేదా కలిగి ఉండగల" , మరియు ఆ స్వప్రయోజనాలు తాము ఎవరికి బద్ధులై ఉన్నారో వారి ప్రయోజనాలకు విరుద్ధం అయ్యే "లేదా విరుద్ధం అయ్యే అవకాశం కలిగినవైతే" , వారికి నియమించబడిన పనులలోకి ప్రవేశం అనుమతించబడదు... ఎంత ఖచ్చితంగా ఈ సూత్రం అనువర్తింపబడుతుందంటే, ప్రవేశించిన ఒప్పందం యొక్క సముచితత్వాన్ని గానీ అసముచితత్వాన్ని గానీ ప్రశ్నించలేనంత….”
అయినా పెక్కు న్యాయ పరిధులలో, కంపెనీ సభ్యుల లావాదేవీలను ధృవీకరించటం అనుమతించబడింది, కానట్లయితే ఈ నియమాన్ని తీవ్రంగా పాడు చేస్తుంది. ఈ నియమం కంపెనీల రాజ్యాంగాలలో చట్టాన్ని రద్దు చేయగల సామర్ధ్యాన్ని కలిగి ఉందని, పెక్కు న్యాయపరిధులలో ఎక్కువగా అంగీకరించబడుతోంది.సాధారణంగా కంపెనీ రాజ్యాంగ నిర్మాణం ప్రకారం, కంపెనీ సభ్యులు పరస్పర వ్యతిరేకంగా, మరియు కంపెనీకి వ్యతిరేకంగా, హక్కులు కలిగి ఉంటారు. వారి హక్కుల చలాయింపుకి సంబంధించి, సాధారణంగా అల్ప సంఖ్యాక వాటాదారులు దాన్ని అంగీకరించాల్సి ఉంటుంది. ఎందుకంటే వారి ఓటు హక్కు పరిమితుల రీత్యా, వారు నేరుగా కంపెనీ యొక్క సంపూర్ణ నియంత్రణకి మార్గదర్శకత్వం చేయలేరు కనుక, అధిక సంఖ్యాక వాటాదారుల ఇష్టాన్ని తప్పనిసరిగా ఆమోదించాల్సి వస్తుంది. (తరచుగా ఇది "అధిక సంఖ్యాక నియమం"గా వ్యక్తీకరింపబడుతుంది.) అయినా అధిక సంఖ్యాక నియమం, ప్రత్యేకంగా నియంత్రణ గల ఒక వాటాదారుడున్నప్పుడు అన్యాయపూరితం కావచ్చు.
ఆ ప్రకారం, అధిక సంఖ్యాక నియమం యొక్క సాధారణ సూత్రానికి సంబంధించి, చట్టంలో ఎన్నో మినహాయింపులు వృద్ధి చెందాయి.సాధారణంగా కంపెనీలు తమ సాహసంతో కూడిన వ్యాపార కృత్యాలకు కావలసిన పెట్టుబడిని ఋణం లేదా ఈక్విటీల ద్వారా సమకూర్చుకుంటాయి. ఈక్విటీ మార్గంలో పెట్టుబడి సమీకరణ, సాధారణంగా వాటాల జారీని పెంచడం ద్వారా జరుగుతుంది. (కొన్నిసార్లు వీటిని “నిల్వలు” అనీ, (వ్యాపార లావాదేవీలు జరిగే సరుకు నిల్వలుగా గందరగోళపడరాదు) ) లేదా వారంట్స్ అనీ అంటారు.
వాటా అనగా ఆస్తిలో ఒక అంశం; దాన్ని విక్రయించవచ్చు, లేదా బదలాయించవచ్చు. వాటా కలిగి ఉండటం, కలిగి ఉన్న వ్యక్తిని, కంపెనీ సభ్యుణ్ణి చేస్తుంది. మరియు కంపెనీకి, ఇతర సభ్యులకి వ్యతిరేకంగా, కంపెనీ రాజ్యాంగం యొక్క తక్షణావసరాలను అమలు పరిచేందుకు వారిని హక్కుదారులని చేస్తుంది. సాధారణంగా వాటాలు ఒక నామమాత్రపు లేదా పార్ విలువను కలిగి ఉంటాయి. అది కంపెనీ దివాలా పరిసమాప్తి సందర్భాలలో, కంపెనీ యొక్క ఋణాల చెల్లింపుకు బాధ్యులవ్వడానికి పరిమితి కల్పిస్తుంది.
వాటాలు, సాధారణంగా వాటాదారులకు పలు హక్కులని ప్రసాదిస్తాయి. వాటాలో క్రింది హక్కులు సమకూర్చబడి ఉంటాయి:
చాలా కంపెనీలు విభిన్న రకాల వాటాలు కలిగి ఉండి, వాటాదారులకు విభిన్న హక్కులను అందిస్తున్నాయి. ఉదాహరణకు, ఒక కంపెనీ రెండు రకాలకూ విభిన్నరకాలకు వోటింగు లేదా ఆర్థిక హక్కులతో, సాధారణ వాటాలను, మరియు ప్రాధాన్య వాటాలను జారీ చేయవచ్చు. ఉదాహరణకు, ఒక కంపెనీ ప్రాధాన్య వాటాదారులు సంవత్సరానికి ఒక నిర్ధిష్ట సొమ్మును సంచిత ఆర్థిక లాభాంశం పొందే విధంగా, అయితే సాధారణ వాటాదారులు దాన్ని తప్ప మిగిలిన వాటిని పొందే విధంగా వీలు కల్పించవచ్చు.
ఒక కంపెనీలో జారీ చేయబడిన మొత్తం వాటాల సంఖ్య, దాని "పెట్టుబడి"కి ప్రతినిధిగా చెప్పబడుతుంది. కొన్ని దేశాలలో, నిర్దిష్ట రకాల వ్యాపారాలను (ఉదా. బ్యాంకింగ్, బీమా వగైరా) నిర్వహించే కంపెనీలకు కనిష్ఠ మొత్తంగా పెట్టుబడిని నిర్దేశిస్తున్నప్పటికీ, పెక్కు న్యాయపరిధులు ఒక కంపెనీ పొందగల పెట్టుబడుల కనిష్ఠ మొత్తాలను క్రమబద్దీకరిస్తున్నాయి.
అదే విధంగా పెక్కు న్యాయపరిధులు పెట్టుబడి నిర్వహణని నియంత్రిస్తున్నాయి, మరియు వాటాదారులకు కంపెనీలు సొమ్ము తిరిగి చెల్లిస్తూ కంపెనీని ఆర్థికంగా వెల్లడించుకోవడాన్ని నివారిస్తున్నాయి. కొన్ని న్యాయ పరిధులలో, దీనిని ఒక కంపెనీ తమ నుండి వాటాలను కొనేందుకు ఆర్థిక సహాయం ఏర్పరుచుకోవటాన్ని నిషేధించే విధంగా విస్తరించింది.
దివాలా యొక్క సాధారణ అర్ధం, ఒక కంపెనీ యొక్క అస్తిత్వం ముగించబడింది. కొన్ని న్యాయ పరిధులలో ఇది "మూసివేయటం" లేదా "రద్దు చేయబడటం" (ప్రత్యామ్నాయంగా కానీ లేక ఏక కాలంలో గానీ) గా కూడా ఉటంకించబడుతుంది.
దివాలా సాధారణంగా రెండు రకాలుగా సంభవిస్తుంది, "తప్పనిసరిగా దివాలా" (కొన్నిసార్లు దీనిని "ఋణదాతల దివాలా" అంటారు) మరియు "స్వచ్ఛంద దివాలా" (కొన్నిసార్లు దీనిని "సభ్యుల దివాలా" అంటారు. స్వచ్ఛంద 
దివాలా అయినప్పటికీ, కంపెనీ దివాలా ఋణదాతల చేత నియంత్రించబడుతుంది, మరియు అది సరిగ్గా చెప్పాలంటే "ఋణదాతల స్వచ్ఛంద దివాలా"గా పిలవబడుతుంది.)
సాధారణంగా కంపెనీ తన ఋణాలను చెల్లించలేనప్పుడు, దాని ఋణదాతలు, తప్పనిసరి దివాలాని చేపడతారని, పేరు సూచిస్తోంది. అయితే, కొన్ని న్యాయ పరిధులలో, ప్రజా శ్రేయస్సు నేపథ్యంలో అంటే కంపెనీ అవినీతి నడవడికతో కార్యకలాపాలు నిర్వహించవచ్చనీ లేదా కంపెనీ నడవడిక కారణంగా ఇతరత్రా ప్రజలకు ఎక్కువగా కీడు జరగగలదని విశ్వసించినప్పుడు, క్రమబద్దీకరించువారు, దివాలాని అనువర్తించు అధికారాలు కలిగి ఉంటారు.
కంపెనీ సభ్యులు స్వచ్ఛందంగా కంపెనీ వ్యవహారాలని మూసివేయాలని నిర్ణయించినప్పుడు, స్వచ్ఛంద దివాలా సంభవిస్తుంది. బహుశా ఇలా ఎందుకంటే - కంపెనీ త్వరలో దివాలా తీయనున్నదని విశ్వసించినప్పుడూ లేదా ఆర్థిక నేపథ్యంలో కంపెనీ ఏ ప్రయోజనాల కోసం ఏర్పరచబడిందో అవి ఇప్పుడు అంత్య దశకు చేసాయని విశ్వసించినప్పుడూ లేదా ఆస్తులకు తగినంతగా లాభాలను కంపెనీ సమకూర్చనప్పుడూ, కంపెనీని విచ్ఛిన్నం చేయటం లేదా విక్రయించడం జరుగుతుంది.
కొన్ని న్యాయపరిధులు కంపెనీలను “సరైన మరియు ఈక్విటబుల్” నేపథ్యంలో మూసివేయటానికి అనుమతిస్తాయి. సాధారణంగా, కంపెనీ వ్యవహారాలు దురభిమాన పూర్వక పద్ధతిలో నడుస్తున్నాయని నిందారోపణ చేసిన సభ్యుడు, కంపెనీని సరైన మరియు ఈక్విటబుల్ మూసివేతకు అభ్యర్థన తేవచ్చు, ఇంకా కంపెనీ అస్థిత్వాన్ని ముగించాలని న్యాయస్థానాన్ని కోరవచ్చు. పెక్కు దేశాలలో, న్యాయస్థానాలు, వ్యక్తి కారణాల కోసం ఒక సభ్యుడి ఫిర్యాదులు ఎంత చక్కగా ఉన్నప్పటికీ, ఏకముఖంగా ఒక్కరి నిరాశపై ఆధారపడి కంపెనీని మూసివేయటానికి తిరస్కరిస్తుంటాయి. ఆ ప్రకారం, పెక్కు న్యాయపరిధులు సరైన మరియు ఈక్విటబుల్ మూసివేతను అనుమతిస్తుంటాయి, న్యాయస్థానాలను కూడా ఆధిక సంఖ్యాక వాటాదారు (లు), నిరాశ చెందిన అల్పసంఖ్యాక వాటాదారుని వాటాలను చక్కని ధరకు కొనేందుకు అవసరమైన చర్యల వంటి ఇతర న్యాయపరమైన చర్యలు, తీసుకునేందుకు అనుమతిస్తాయి.
సాధారణంగా ఒక కంపెనీ దివాలా దశకు చేరినప్పుడు, కంపెనీ యొక్క ఆస్థులన్నిటినీ సమీకరించి, కంపెనీకి వ్యతిరేకంగా ఉన్న క్లెయిములన్నిటినీ సర్దుబాటు చేసేందుకు, ఒక నిర్మూలనాకర్త నియమింపబడతాడు. కంపెనీ యొక్క రుణాలన్నిటినీ చెల్లించాక, ఏదైనా మిగులు ఉన్నట్లయితే, దానిని సభ్యులందరికీ పంచుతారు.
==
కార్పొరేట్ లైఫ్ అండ్ డెత్==