నాన్-ఆల్కహాలిక్ ఫ్యాటీ లివర్ డిసీజ్
నాన్-ఆల్కహాలిక్ ఫ్యాటీ లివర్ డిసీజ్ (Non-alcoholic fatty liver disease) (NAFLD ) అనేది ఫ్యాటీ లివర్ (కాలేయ కొవ్వు) మార్పులకు ఒక కారణం, అధికస్థాయిలో మద్యం వినియోగం వలన కాకుండా కాలేయంలో (స్టీటోసిస్) కొవ్వు పేరుకుపోయినప్పుడు వచ్చే ఫ్యాటీ లివర్ వ్యాధిని ఇది సూచిస్తుంది. ఇన్సులిన్ నిరోధకత మరియు జీవక్రియా లక్షణ సముదాయంతో ఇది సంబంధం కలిగివుంటుంది, బరువు నష్టం, మెట్‌ఫోర్మిన్ మరియు థియాజోలిడినెడియోన్‌ల వంటి దశల కోసం అభివృద్ధి చేసిన ఇతర ఇన్సులిన్-నిరోధక చికిత్సలతో ఇది నయం కావొచ్చు (ఉదాహరణకు మధుమేహ రకం 2). నాన్-ఆల్కహాలిక్ స్టీటోహెపటైటిస్ (NASH ) అనేది NAFLD యొక్క అత్యంత తీవ్రమైన రూపం, అంతుచిక్కని కాలేయ సిర్హోసిస్ (ప్రాణాంతక కాలేయ వ్యాధి) కి ఇది ప్రధాన కారణంగా గుర్తించబడుతుంది.
NAFLD ఉన్న అనేక మంది రోగుల్లో ఎటువంటి లక్షణాలు కనిపించకోవడం లేదా కొద్ది లక్షణాలు బయటపడటం జరుగుతుంది. అరుదుగా, రోగులు ఆయాసం, అనారోగ్యం మరియు కుడివైపు-ఎగువ-ఉదర భాగంలో అసౌకర్యం వంటి లక్షణాలను తెలియజేస్తుంటారు. పాక్షిక కామెర్ల వ్యాధి అరుదుగా గుర్తించబడుతుంది. నియమిత రక్త పరీక్షల్లో ఎక్కువగా అసాధారణ కాలేయ పనితీరు పరీక్షల ఫలితాలు కనిపించినట్లయితే NAFLDగా రోగనిర్ధారణ చేస్తారు. నిర్వచనం ప్రకారం, రోజుకు 20 గ్రాముల కంటే ఎక్కువగా మధ్యం సేవించే పరిస్థితి (సుమారుగా 25 మిల్లీలీటర్లు/రోజు) దీని నుంచి మినహాయించబడుతుంది.
ఇన్సులిన్ నిరోధకత మరియు జీవక్రియా లక్షణ సముదాయంతో (స్థూలకాయం, కంబైన్డ్ హైపెర్‌లిపిడెమియా, మధుమేహం (రకం II) మరియు అధిక రక్తపోటు) NAFLD సంబంధం కలిగివుంటుంది.
కొన్ని ఔషధ ఉపయోగాలు కూడా NAFLDకి కారణం కావొచ్చు:
కాలేయ ఎంజైమ్‌ల్లో అసమతౌల్యం ఏర్పడటం సాధారణంగా సంభవించే పరిణామం, స్టీటోసిస్‌ను కాలేయ అతిధ్వని (ఆల్ట్రాసౌండ్) చూపించే అవకాశం ఉంది; గాల్‌స్టోన్ (పిత్తాశయంలో రాళ్లు) సమస్యలను (చోలెలిథియాసిస్) మినహాయించేందుకు కూడా దీనిని ఉపయోగించవచ్చు. NASH మరియు ఇతర కాలేయ రోగాలను కచ్చితంగా వేరుచేసేందుకు విస్తృత స్థాయిలో అంగీకారయోగ్యంగా ఉన్న ఏకైక పరీక్షగా కాలేయం యొక్క జీవాణు పరీక్ష (కణజాల పరీక్ష) గుర్తించబడుతుంది, మంట మరియు తత్ఫలిత ఫైబ్రోసిస్ యొక్క తీవ్రతను అంచనా వేసేందుకు కూడా ఈ పరీక్షను ఉపయోగిస్తారు.
కాలేయ ఫైబ్రోసిస్‌ను అంచనా వేసే ఫైబ్రోటెస్ట్ మరియు స్టీటోసిస్‌ను అంచనా వేసే స్టీటోటెస్ట్ వంటి నాన్-ఇన్వాసివ్ (చర్మానికి రంధ్రం చేయకుండా లేదా శరీర కుహరంలోకి ప్రవేశించకుండా నిర్వహించే) రోగ నిర్ధారణ పరీక్షలను అభివృద్ధి చేశారు, అయితే ఈ పరీక్షా పద్ధతులు విస్తృత ఆమోదం పొందడం లేదు. హెపటోసైట్ నిర్మూలన పద్ధతిగా అపోప్టోసిస్ గుర్తించబడుతుంది మరియు రక్తరసి (సెరమ్) /జీవద్రవ్యం (ప్లాస్మా) లో కాస్పాస్- వేరుచేసే సైటోకెరాటిన్ 18 (M30-అపోప్టోసెన్స్ ELISA) తరచుగా NASH రోగుల్లో బయటపడుతుంది
ఇతర పరీక్షలను కూడా తరచుగా నిర్వహిస్తున్నారు. సంబంధిత రక్త పరీక్షల్లో ఎరైథ్రోసైట్ అవక్షేప రేటు, గ్లూకోజ్, శ్వేతకం (అల్బుమిన్) మరియు మూత్రపిండ పనితీరు భాగంగా ఉంటాయి. స్కందనానికి ముఖ్యమైన ప్రోటీన్‌లను తయారు చేయడంలో కాలేయం కీలకమైన భాగం కావడం వలన, కొన్ని స్కందన అధ్యయనాలను తరచుగా నిర్వహించడం జరుగుతుంది, ముఖ్యంగా INR (ఇంటర్నేషనల్ నార్మలైజ్డ్ రేషియో) ను నిర్వహిస్తారు. రక్త పరీక్షలు (సెరాలజీ) సాధారణంగా వైరస్ వలన వచ్చే కాలేయపు వ్యాధి (హెపటైటిస్) (హెపటైటిస్ A, B, C, EBV, CMV మరియు హెర్పెస్ వైరస్‌లు), రుబెల్లా మరియు స్వీయ వ్యాధినిరోధక శక్తి కారణాలు ఉన్నాయా లేవా నిర్ధారించుకునేందుకు నిర్వహిస్తారు. థైరాయిడ్ గ్రంథి మాంద్యం (హైపోథైరాయిడిజం) NASH రోగుల్లో ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది, TSH గుర్తించడం ద్వారా దీనిని నిర్ధారిస్తారు.
బరువు కోల్పోవడం మరియు వ్యాయామం వలన రక్త పరీక్షల్లో మెరుగుదల కనిపించని అధిక బరువు ఉన్న రోగులకు ఫ్యాటీ లివర్ వ్యాధి యొక్క అంతర్లీన కారణాలను శోధించేందుకు మరిన్ని పరిశీలనలు జరపాలని కొందరు సూచిస్తారు, అంతేకాకుండా యువకులు లేదా అధిక బరువు లేని వారు లేదా ఇన్సులిన్-నిరోధకత ఉన్న ఫ్యాటీ లివర్ రోగులు, పుట్టుకతోనే ఒక లక్షణ సముదాయం ఉండేందుకు అవకాశం ఉన్నట్లు కనిపించే శారీరక ఆహార్యమున్న రోగులు, కాలేయ వ్యాధితో బాధపడిన కుటుంబ చరిత్ర ఉన్నవారు, ఇతర అవయవాల్లో అసాధారణ పరిస్థితులు ఉన్నవారు, పరిమిత స్థాయి నుంచి బాగా ముదిరిన స్థాయిలో ఫైబ్రోసిస్ లేదా సిర్హోసిస్ ఉన్న రోగులకు కూడా అదనపు పరీక్షలు నిర్వహించాలని సూచిస్తారు.
వ్యాధి కార్యకలాపం యొక్క ఒక వర్ణపటాన్ని NAFLD పూరిస్తుంది. కాలేయంలో కొవ్వు పేరుకుపోవడంతో ఈ వర్ణపటం ప్రారంభమవుతుంది (కాలేయసంబంధ స్టీటోసిస్). కాలేయ పనితీరును ప్రభావితం చేయకుండా కాలేయంలో కొవ్వు పేరుకుపోయివుండవచ్చు, అయితే కాలేయం యొక్క వివిధ పద్ధతులు మరియు సాధ్యనీయ తిరస్కారాల ద్వారా కాలేయంలో పూర్తిస్థాయి మంట పెరగడానికి దారితీయవచ్చు. ఈ అమరికలో మంట ఏర్పడినప్పుడు, ఈ పరిస్థితిని NASHగా పిలుస్తారు. కాలక్రమంలో, 20 శాతం మంది NASH రోగులకు సిర్హోసిస్ అభివృద్ధి చెందుతుంది. ధూమపానం చేయడం, NASH వ్యాధికి ఎటువంటి సంబంధం లేదు.
NAFLD యొక్క కచ్చితమైన కారణంగా ఇప్పటికీ తెలియరాలేదు. అయితే, స్థూలకాయం మరియు ఇన్సులిన్ నిరోధకత రెండూ ఈ వ్యాధి ప్రక్రియలో ఒక బలమైన పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. ఒక దశ నుంచి మరో దశకు వ్యాధి చేరుకోవడం వెనుక కారణాలు మరియు వృద్ధి చెందే విధానాలు కూడా తెలియరాలేదు.
ఒక చర్చనీయాంశమైన విధానం "రెండో ఘాతం" లేదా తదుపరి గాయం వ్యాధి కాలేయసంబంధ స్టీటోసిస్ దశ నుంచి కాలేయ సంబంధ మంట దశకు వృద్ధి చెందేందుకు కారణమవుతుందని ప్రతిపాదిస్తుంది. ఆక్సిడేటివ్ స్ట్రెస్, హార్మోన్ల అసమతౌల్యం మరియు మిటోచోండ్రియాల్ అసాధారణతలు ఈ "రెండో ఘాత" దృగ్విషయానికి సాధ్యనీయ కారణాలుగా ఉన్నాయి.
భారతీయ పురుషులు నాన్-ఆల్కహాలిక్ ఫ్యాటీ లివర్ డిసీజ్ బారినపడే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంది. భారతీయ పురుషులు ఈ వ్యాధి బారినపడేందుకు ఎక్కువగా అవకాశం ఉండటానికి రెండు జన్యు ఉత్పరివర్తనలను గుర్తించారు, ఈ ఉత్పరివర్తనలు NASH మరియు సంబంధిత వ్యాధుల యొక్క విధానానికి ఆధారాలు అందించాయి.
APOC3లోని సింగిల్-న్యూక్లియోటైడ్ పాలిమోర్ఫిజమ్‌లు (SNPలు) T455C మరియు C482Tలలో పాలీమోర్ఫిజమ్‌లు (జన్యు వైవిధ్యాలు) ఫ్యాటీ లివర్ వ్యాధి, ఇన్సులిన్ నిరోధకత మరియు హైపర్‌ట్రిగ్లైసెరెమియాలతో సంబంధం కలిగివున్నాయి. కనెక్టికట్‌లోని న్యూ హెవెన్‌లో ఉన్న 95 మంది ఆరోగ్యవంతులైన ఆసియా భారతీయ పురుషులు మరియు 163 మంది ఆరోగ్యవంతులైన ఆసియాయేతర భారతీయ పురుషులు ఈ SNPలలోని పాలిమోర్ఫిజమ్‌లకు జన్యురూపాన్ని గుర్తించారు. 20% సజాతీయ వైల్డ్‌ను స్థానికుల్లో గుర్తించారు. T-455C, C-482T, లేదా రెండూ (సంకలితంకాని) ఉన్న వ్యక్తుల్లో నిరశన జీవద్రవ్య అపోలిపోప్రోటీన్ C3లో 30% పెరుగుదల, నిరశన జీవద్రవ్య ట్రిగ్లైసెరైడ్ మరియు రెటినా కొవ్వు ఆమ్ల ఈస్టర్‌లో 60% పెరుగుదల మరియు జీవద్రవ్య ట్రిగ్లైసెరైడ్ తొలగింపులో 46% తగ్గింపును గుర్తించడం జరిగింది. నాన్-ఆల్కహాలిక్ ఫ్యాటీ లివర్ డిసీజ్ సంభవించేందుకు ఎక్కువ అవకాశాన్ని 38% మందిలో గుర్తించగా, 0% వైల్డ్ (సాధారణ పరిస్థితి) ను గుర్తించారు. ఫ్యాటీ లివర్ వ్యాధి ఉన్న రోగుల్లో ఇన్సులిన్ నిరోధకతను కూడా గుర్తించడం జరిగింది.
NAFLDకి సంబంధించిన అనేక చికిత్సలపై అధ్యయనాలు జరుగుతున్నాయి. అలనైన్ ట్రాన్సామినాస్ స్థాయిలు వంటి జీవరసాయినిక గుర్తులను పెరుగుపరిచేందుకు అనేక చికిత్సలు తోడ్పడుతున్నాయి, అయితే అనేక చికిత్సలు కణజాల అసాధారణతలను తొలగించడం లేదా రోగ అంత్యస్థాయిలను తగ్గించడానికి ఉపయోగపడటం లేదు:.ఒక పెద్ద అధ్యయనంలో NASH యొక్క కొన్ని లక్షణాలను విటమిన్ E వృద్ధి చేయడంతోపాటు మరియు ఇన్సులిన్ సెన్సిటైజెర్‌కు మేలైనదిగా గుర్తించారు. మధుమేహంలేని నాన్-ఆల్కహాలిక్ స్టీటోహెపటైటిస్ (PIVENS) రోగులకు చికిత్స కోసం 
పియోగ్లిటాజోన్ మరియు విటమిన్ E మరియు ప్లేస్‌బోలను ఉపయోగించడంలో వ్యత్యాసాలు గుర్తించేందుకు ఉద్దేశించిన పరిశీలనలో, మధుమేహంలేని NASH రోగులకు అధిక మోతాదుల్లో విటమిన్ E (800 ఐయు/రోజుకు) ని నాలుగేళ్లపాటు ఉపయోగించినప్పుడు ప్రధాన ఫలితంలో ప్లేస్‌బో (43% - 19%) కంటే గణనీయమైన మెరుగుదల కనిపించింది. ప్రధాన ఫలితంగా కొన్ని కణజాల లక్షణాల్లో మెరుగుదల ఉంది, దీనిని జీవాణు పరీక్ష ద్వారా కొలవవచ్చు-అయితే ఇది ఫైబ్రోసిస్‌లో ఎటువంటి మెరుగుదలను ప్రదర్శించలేదు. పియోగ్లిటాజోన్ అనే ఇన్సులిన్ సెన్సిటైజర్ NASH యొక్క కొన్ని లక్షణాలను మెరుగుపరిచింది, అయితే ఇది ప్రధాన ఫలితం కాదు, దీని వలన పియోగ్లిటాజోన్ వాడకాన్ని నిలిపివేసిన తరువాత గణనీయమైన బరువు పెరుగుదల (4.7 కిలోగ్రాములు) కనిపించింది.
NHANES III దత్తాంశ సమితిని ఉపయోగించి నిర్వహించిన ఒక అధ్యయనంలో, పాక్షిక మధ్య వినియోగం (రోజుకు ఒక గ్లాసు వైను) NAFLD సంభవించే అవకాశాన్ని సగానికి తగ్గిస్తుందని గుర్తించారు.