పంచాగము
మానవుని నిత్య జీవన విధానములో చోటు చేసుకునే కర్మలకు సంబంధించి శుభాశుభ ఫలితాలను శాస్త్రీయంగా విశ్లేషించి చెప్పే గ్రంథానికి పంచాంగముఅని పేరు.పంచాంగంలేదా "పంచాగము" అనగా పంచ అంగములు అని అర్థము. ఆ అంగములు తిథి, వారము, నక్షత్రము, యోగము, కరణము లు. ఇవి పంచాంగములో వున్న ప్రధాన మైన అంగములు. ఈ ఐదు అంగాలే గాక లగ్నము, ముహూర్తము, మొదలగు అనేక ఉప అంగాల వివరణ కూడా ఇందులో వుంటాయి. వ్యక్తికి, దేశానికి సంబంధించి ఆయా అంగాల ననుసరించి విశద పర్చేదే పంచాంగము. ఉగాది రోజున ఆ ఏడాదికి సంబంధించి అనేక శుభాశుభ ఫలితాలను పండితులు చెప్పగా వింటుంటారు. దానినే పంచాంగ శ్రవణం అని అంటారు. పంచాంగం ప్రజలలో ఎంతగా చొచ్చుక పోయినదంటే... పంచాంగ శీర్షిక లేని దిన, వార, మాస పత్రికలేవి లేవు. అదేవిధంగా ప్రసార మాధ్యమాలలో పంచాంగానికి సమయం కేటాయించని టి.వి. చానళ్ళు కూడా ఏవి లేవు. పంచాంగం గురించి క్లుప్తంగా తెలుసుకోవడమే ఈ వ్యాస ముఖ్యోద్దేశము.
ప్రతి మానవుడు తన దైనందిన కార్యక్రమాలలో భాగంగా వైధిక్ కర్మలతో పాటు ఎన్నో పనులు ప్రారంభిస్తుంటారు. తాను ప్రారంభించిన కార్యము ఎలాంటి ఆటంకాలు లేకుండా నిర్విఘ్నంగా కొనసాగాలని అందరూ కోరుకుంటారు.కనుక ఆకార్యక్రమాన్ని సరైన, మంచి ముహూర్తంలో ప్రారంభించాలని ప్రతి ఒక్కరు కోరుకుంటారు.ఆ ముహూర్తము నిర్ణయించ డానికి, వారి నామ, జన్మ నక్షత్రాన్ని బట్టి ఒక సమయం అనగా ఒక ముహూర్తము నిర్ణయించవలసి వుంటుంది.ఆ ముహూర్త నిర్ణయానికి పంచాంగము అవసరము. శుభాశుభ కర్మలను బట్టి కొన్ని తిధి, వార నక్షత్రాలను కొన్ని పనులకు విర్దేశింపబడ్డాయి.కొన్నిటికి నిషేధింపబడ్డాయి.అలా తెలుసుకోవడానికి పంచాంగము అవసరము.కొన్ని తిథి, వార, నక్షత్రాల సంయోగము వల్ల కొన్ని గొప్ప ముహూర్తలు ఏర్పడుతుంటాయి.కొన్ని కార్యక్రమాలు ఆయా ముహూర్తలలో చేయడం వలన గొప్ప ప్రయోజనం కలుగుతుంది.అటువంటి ముహూర్తలు ఎప్పుడు ఏర్పడతాయో తెలుసుకోవాలంటే పంచాంగమే మూలం. యజ్ఞ, యాగాదులందు, జప పూజలందు, హోమాలందు కాల సంకీర్థన చేయడం హిందూవుల సంప్రదాయం.ఈ కాల సంకీర్థన చేయాలంటే తప్పని సరిగా పంచాంగము కావలసినదే.కాల సంకీర్తన అనగా... చాల సందర్భాలలో పంతుళ్ళు చేత ఇది చెప్పబడుతుంటుంది. అందరూ గమనించే వుంటారు. "కలియుగే పూర్వార్థే, దక్షణాయనే, మాఘ మాసే, ఫలానా దినం, భరత ఖండం... ఫలానా నక్షత్రం... ఇలా చెపుతుంటారు. దీనిని ఏరోజుకారోజు విడమరచి చెప్పాలి. దానికి కూడా పంచాంగము అవసరము.
మానవుని దైనందిన జీవిత క్రమంలో తారసపడే కాలానుగుణ విధులు పంచ అంగములు: అవి: తిథి, వార, నక్షత్ర, యోగ, కరణములు.
చైత్ర శుద్ధ పాడ్యమి మొదలుగా పాల్ల్గుణ బహుళ అమావాస్య వరకు ప్రతి దినము తిథి మొదలగునవి ఎన్నిగంటలకు, సూర్యోదయము, సూర్యాస్థమయము రాహు కాలం, యమ గండం, గుళికకాలం, సుముహూర్తము, దుర్ముహూర్తం, మొదలగునవి ఎన్ని గంటల నుండి ఎన్ని గంటల వరకు మొదలగు విషయాలుంటాయి. సూర్యోదయం, సూర్యాస్థమయం అన్ని ప్రాంతాలో ఒకే తీరున వుండదు. ఆయా ప్రాంతాలలో సూర్యోదయం, అస్తమయం ఎన్ని ఘడియలకు వుంటుంది అది వ్రాస్తారు. ఆయాకాలాల గడియల పట్టికలు అందరికీ అందుబాటులో వుండేటట్లు శాలివాహన శఖం, హూణ శకం, మొదలగు శఖ నామలతో పాటు తెలుగు మాసాము నకు సరియగు ఇంగ్లీషు నెలలను మరియు గంటల, నిముషాలను కూడా వ్రాసి వుంటారు. అదే విధంగా ఏ నక్షత్రం ఏ పాదంలో ఏ గ్రహం ప్రవేశించిందో వుంటుండి. పర్వదినాలు, పండగలు ఏ ఘడియలో ప్రారంభ మవుతాయో వంటి విషయాలు కూడా వ్రాస్తారు.
సూర్య, చంద్ర గ్రహణాలుఎప్పుడు, ఎన్ని గంటలకు సంభవిస్తుంది, ఎప్పుడు విడుస్తుంది... ప్రాంతాల వారిగా వివరాలుంటాయి. నెలల వారిగా, రాశి చక్రము, మొదలగు వివరాలుంటాయి. వీటి వలన రాశి చక్రము వేసే జ్యోతిష్కులకు అధిక శ్రమ తప్పుతుంది. ఆయా నెలల వారీగా వర్షయోగౌ, సరకుల ధరలు అన్ని రాసుల వారి గోచార ఫలము, నెల ఫలము, సంవత్సర ఫలము మొదలగునవి వుంటాయి. చదువరులకు సులభ గ్రాహ్యంగా వుండడానికి నెలల వారిగా సుమూహార్తముల పట్టికలుంటాయి. వివాహ విషయాలకు సంబంధించి వధూవరుల నక్షత్ర భలాలెలా వున్నాయనే విషయాలు విపులంగా వ్రాసి వుంటాయి. అదే విధంగా జనన, మరణ కాలాదులలో ఆయా సమయాన వున్న నక్షత్ర, రాసి మొదలగు ఫలితాలను కూడా వ్రాసి వుంటారు.
శరీరం పై బల్లి పడటం వల్ల కలిగే శుభాశుభముల పట్టిక, వార సూల తెలుసుకునే విధానము వివరించ బడి వుంటుంది. పేరును బట్టి నక్షత్రం తెలుసుకునే విధానము, గ్రహాల మిత్రత్వం శత్రుత్వం మొదలగు విషయాలుంటాయి. ఈ విధంగా పంచాంగంలో అనేక విషయాలు విపులంగా వ్రాసి వుంటాయి.