రామ్‌థారీ సింగ్ దినకర్
రామ్‌థారీ సింగ్ 'దినకర్' (रामधारी सिंह 'दिनकर') (1908 సెప్టెంబరు 23-1974 ఏప్రిల్ 24) భారతదేశానికి చెందిన హిందీ కవి, వ్యాసకర్త మరియు విద్యావేత్త, ఆయన అత్యంత ప్రసిద్ధ ఆధునిక హిందీ కవుల్లో ఒకరిగా పరిగణించబడతారు. స్వతంత్రానికి పూర్వం దినకర్ తన జాతీయవాద కవిత్వంతో ఒక విప్లవకవిగా పేరుగాంచారు. ఆయన కవిత్వంలో "వీరరసం" ప్రదర్శించబడుతుంది మరియు ప్రోత్సహించే దేశభక్తి రచనలతో జాతీయతా భావాన్ని ప్రేరేపించినందుకు గాను "రాష్ట్రకవి" ("జాతీయ కవి") గా కీర్తిని పొందాడు. ఆయన గౌరవార్ధం 2008లో ఆయన శతజయంతోత్సవం సందర్భంగా భారతదేశ పార్లమెంట్ మధ్య ప్రాంగణంలో ఆయన చిత్రపటాన్ని భారత ప్రధాన మంత్రి డా. మన్మోహన్ సింగ్ ఆవిష్కరించారు.
దినకర్ ప్రారంభంలో భారతదేశ స్వాతంత్ర పోరాటంలో విప్లవ ఉద్యమానికి మద్దతునిచ్చారు, కాని తర్వాత గాంధీయవాదిగా మారారు. ఈయన ఆ కాలంలోని ప్రఖ్యాత జాతీయతావాదులైన రాజేంద్ర ప్రసాద్, అనుగ్రహ్ నారాయణ సిన్హా మరియు బ్రజ్ కిషోర్ ప్రసాద్ వంటి వారికి సన్నిహితులు. అయితే, ఆయన యువతలోని ఉద్వేగ, ప్రతీకార భావాలకు మద్దతు పలికినందుకు తనను తాను ఒక 'చెడ్డ గాంధేయవాది'గా పేర్కొనేవారు. "కురుక్షేత్రం"లో యుద్ధం వినాశనానికి దారి తీసింది కానీ, అది స్వతంత్రాన్ని రక్షించుకోవడానికి తప్పనిసరి అని పేర్కొన్నాడు.
దినకర్ మూడుసార్లు రాజ్యసభకు ఎన్నికయ్యారు మరియు ఆయన 1952 ఏప్రిల్ 3 నుండి 1964 జనవరి 26 వరకు ఈ సభలో సభ్యునిగా వ్యవహరించారు మరియు 1959లో పద్మ భూషణ్ అవార్డును అందుకున్నారు.
అత్యవసర పరిస్థితిలో, జయప్రకాష్ నారాయణ్ రాంలీలా మైదానంలో లక్ష కంటే ఎక్కువమంది ప్రజలను ఆకర్షించాడు మరియు ఆ సమావేశంలో "రాష్ట్రకవి" రాంథారీ సింగ్ 'దినకర్' యొక్క అద్భుతమైన ప్రోత్సహించే కవిత్వాన్ని గట్టిగా వల్లించాడు: "సింఘాసన్ ఖాలీ కరో కె జనతా ఆతీ హై" .
బీహార్‌లోని బేగూసరయ్‌ జిల్లాలో సిమారియా పల్లెలో ఒక పేద భూమిహార్ కుటుంబంలో జన్మించారు. ఒక విద్యార్థి వలె, ఆయన ఇష్టమైన అంశాలు చరిత్ర, రాజకీయాలు మరియు తత్త్వ శాస్త్రం. ఆయన హిందీ, సంస్కృతం, మైథిలి, బెంగాలీ, ఉర్దూ మరియు ఆంగ్ల సాహిత్యాన్ని అభ్యసించారు. దినకర్ ఇక్బాల్, రవీంద్రనాధ టాగూరు, కీట్స్ మరియు మిల్టన్‌లచే ఎక్కువగా ప్రభావితమయ్యారు. ఆయన రవీంద్రనాధ టాగూరు రచనలను బెంగాళీ నుండి హిందీకి అనువదించారు. "రాష్ట్రకవి" అని పిలిచే రామ్‌థారీ సింగ్ 'దినకర్' తన దేశభక్తి రచనలతో జాతీయతా స్ఫూర్తిని పెంచారు. తత్త్వవేత్త-కవి అయిన శ్రీ దినకర్ లోకప్రసిద్ధమైన 'సూర్యుని' వలె హిందీ సాహిత్య ప్రపంచంలో ఉద్భవించారు.
ఆయన రచనలు ఎక్కువగా 'వీర రసం' కలిగి ఉంటాయి లేదా ధీరత్వాన్ని పెంచి పోషించేవిగా ఉంటాయి. అయితే ఈ పంథాకి ఊర్వశి అనే రచన ఒక్కటి మాత్రం మినహాయింపు. ఆయన రచనల్లో రష్మిరథీ మరియు పరుశురామ్ కీ ప్రతీక్ష అత్యంత ఉత్కృష్టమైనవి. ఆయన భూషణ్ రచించినప్పటి నుండి 'వీరరసం' బాగా పండించగల ప్రముఖ హిందీ కవిగా కీర్తి గడించారు.
ఆచార్య హజారీ ప్రసాద్ ద్వివేదీ ఈయనను హిందీ మాతృభాష కాని ప్రజల్లో కూడా బాగా పేరుమోసిన వ్యక్తిగాను, మాతృభాషా ప్రేమకు ప్రతీకగానూ కొనయాడారు. హరివంశ్ రాయ్ బచ్చన్ ఆయనను తగిన విధంగా గౌరవించాలంటే కవిత్వం, గద్యం, భాషాశాస్త్రం మరియు హిందీకి ఆయన సేవ వంటి ఒక్కొక్క అంశానికి ఒక్కొక్కటి చొప్పున నాలుగు జ్ఞానపీఠ అవార్డులు ఇవ్వాలని రాశారు. రాంబ్రిక్ష్ బేణీపూరీ, దినకర్ గురించి ప్రస్తావిస్తూ, భారతదేశం యొక్క విప్లవోద్యమ భావాలకు ఆయన గళాన్నిచ్చాడని పేర్కొన్నారు. నామ్‌వర్ సింగ్ ఆయన నిజంగా ఆయన కాలంలో సూర్యునిగా పేర్కొన్నారు.
దినకర్ కవిత్వంలోని కొన్ని ఫంక్తులను తన నవల 'సారా ఆకాశ్'లో ఉపయోగించిన హిందీ రచయిత రాజేంద్ర యాదవ్ మాట్లాడుతూ, "ఆయన రచనలు ఎల్లప్పుడూ చదివేందుకు స్ఫూర్తిదాయకంగా ఉంటాయి." "ఆయన కవిత్వమంతా తిరిగి మేల్కొలపడానికి ఉద్దేశించినదే." "ఆయన తరచూ హిందూ పురాణ గాథలను పరిశోధించేవారు మరియు కర్ణుని వంటి ఇతిహాస నాయకులను సూచించారు." ఆయన ఒక సామ్రాజ్యవాద వ్యతిరేక మరియు జాతీయతావాద కవిగా ప్రముఖ హిందీ రచయిత కాశీనాథ్ సింగ్ పేర్కొన్నారు.
ఆయన సామాజిక, ఆర్థిక అసమానతలు మరియు దిగువ తరగతి దోపిడీ వంటి అంశాలపై సామాజిక మరియు రాజకీయ వ్యంగ్య రచనలు కూడా రచించారు.
ఒక అభ్యుదయకర మరియు మానవతావాద కవి వలె, ఈయన నేరుగా చరిత్ర మరియు వాస్తవికతను ఎంచుకున్నారు మరియు ఆయన కవిత్వంలో ఒక ఉపన్యాస పదసరళితో అలంకారిక పరిపుష్టి మిళితమై ఉంటుంది. "ఊర్వశి" నేపథ్య కథలో భూమిపై సంబంధం గురించి కాకుండా ఒక కాల్పనిక ప్రపంచంలో పురుషుడి మరియు స్త్రీ మధ్య ప్రేమ, కోరిక మరియు సంబంధం గురించి వివరించబడింది. "ఊర్వశి" అనే పేరును ఇదే పేరు గల (ఊర్వశి) హిందూ పురాణంలోని దేవుడు ఇంద్రుడు యొక్క సభలోని ఒక అతిలోక సుందరి అయిన ఒక అప్సరస పేరు నుండి తీసుకోబడింది.
ఆయన "కురుక్షేత్ర" మహాభారతంలోని "శాంతి పర్వం" ఆధారంగా ఒక వర్ణనాత్మక పద్యం. దీనిని ఆయన మనస్సులో రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం యొక్క జ్ఞాపకాలు మెదిలిన సమయంలో రచించారు. "కృష్ణ కీ చీటవాణీ" మహాభారతంలో కురుక్షేత్ర యుద్ధానికి దారి తీసిన అంశాలపై రచించిన మరొక పద్యం. ఆయన "సంధేనీ" అనేది దేశ సరిహద్దుల అధిగమించిన కవి యొక్క సామాజిక అంశాలను ప్రతిబింబించే పద్యాల సేకరణ.
ఆయన శాంస్కితి కే చార్ అధ్యయ్‌లో, ఆయన పలు సంస్కృతులు, భాషలు మరియు స్థలాకృతులు ఉన్నప్పటికీ, భారతదేశం సమైక్యతతో ముందు పోతుందని ఎందుకంటే మనం వేర్వేరుగా ఉన్నప్పటికీ, మన ఆలోచనలు ఒకేలా ఉంటాయని పేర్కొన్నారు.
ఆయన ఇతిహాస పద్యం "కురక్షేత్ర"కు ఈయన ఉత్తర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం మరియు భారతదేశ ప్రభుత్వం, కాశీ నగ్రి ప్రచారిణీ సభ నుండి అవార్డు అందుకున్నారు. ఈయన 1959లో తన రచన "సంస్కృతి కీ చార్ అధ్యయ్‌"కు సాహితీ అకాడమీ అవార్డును అందుకున్నారు. ఈయన 1959లో మొట్టమొదటి భారతదేశ రాష్ట్రపతి డా. రాజేంద్ర ప్రసాద్ చేతుల మీదుగా భారతదేశ ప్రభుత్వం నుండి పద్మ భూషణ్‌ను స్వీకరించారు. ఈయన భాగల్పూర్ విశ్వవిద్యాలయం ఛాన్సలర్ డా. జాకీర్ హుస్సేన్ (తర్వాత ఈయన భారతీయ రాష్ట్రపతిగా నియమించబడ్డారు, తర్వాత ఆయన బీహార్ గవర్నర్‌గా చేశారు) చేతుల మీదుగా "డాక్టర్ ఆఫ్ లిటరేచర్" సత్కారాన్ని పొందారు. ఆయనను గురుకుల్ మహావిద్యాలయ "విద్యావాచస్పతి"గా ప్రశంసించింది. అతను 1968 నవంబరు 8న ఉదయ్‌పూర్, రాజస్థాన్ విద్యాపీఠం "సాహిత్య-చూడామణి" అని సత్కరించింది. దినకర్ 1961లో ప్రచురించబడిన ఒక కవిత్వం "ఊర్వశి"కి 1972లో జ్ఞానపీఠ అవార్డు పొందాడు. ఆయన 1952లో రాజ్యసభలో ఒక సభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యారు.
1987 సెప్టెంబరు 30న, ఆయన 79వ జన్మదిన వారికోత్సవ సందర్భంగా ఆనాటి భారతదేశ రాష్ట్రపతి శంకర్ దయాళ్ శర్మ నివాళి ఆర్పించారు.
1999లో, ఇండియన్ యూనియన్ హిందీని దాని అధికారిక భాషగా ఎంచుకుని 50వ వారికోత్సవం సందర్భంగా ""భారతదేశంలోని భాషావేత్తల సామరస్యాన్ని" " ప్రశంసించేందుకు భారతదేశ ప్రభుత్వం విడుదల చేసిన స్మారక తపాలా బిళ్లలపై ముద్రించిన హిందీ రచయితల్లో "దినకర్" ఒకరు.
ప్రముఖ దేశభక్తి గల కవి రాంథారీ సింగ్ 'దినకర్'కు నివాళి వలె, సమాచారం మరియు ప్రసార మంత్రిత్వ శాఖ యొక్క కేబినెట్ మంత్రి శ్రీ ప్రియ రంజన్ దాస్‌మున్షి ఆయన పుట్టినరోజు శతవార్షికంనాడు "రాంథారి సింగ్ 'దినకర్': వ్యక్తిత్వ ఔర్ క్రీతిత్వ" పేరుతో ఒక పుస్తకాన్ని విడుదల చేశారు. 
ఈ పుస్తకాన్ని ప్రముఖ విమర్శకుడు మరియు రచయిత ఖాగేంద్ర థాకుర్ రచించారు మరియు దీనిని సమాచారం మరియు ప్రసార మంత్రిత్వ శాఖ యొక్క ప్రచురణ విభాగం ప్రచురించింది.
ఆయన 100వ జన్మదిన వార్షికోత్సవ సందర్భంగా 2008 సెప్టెంబరు 23న పాట్నాలో ఘనమైన నివాళులు అర్పించారు మరియు బీహార్ ముఖ్య మంత్రి నితీష్ కుమార్ "దినకర్ చౌకా"లో ఆయన విగ్రహాన్ని ఆవిష్కరించారు మరియు దివంగత కవికి పుష్ప నివాళులను అర్పించారు.
రాంథారీ సింగ్ దినకర్ జన్మదిన శతవార్షికానికి కాలికట్ విశ్వవిద్యాలయంలో రెండు రోజుల జాతీయ సమావేశాన్ని నిర్వహించారు.
దినకర్ యొక్క మొట్టమొదటి ప్రచురించబడిన కావ్య రచన విజయ్ సందేశ్ (1928). ఈయన ఇతర రచనలుదినకర్ యొక్క ప్రధాన విశ్లేషణాత్మక మరియు ఇతర గద్య రచనలు:
!" " " (1968) "