తుమ్ము
తుమ్ము (లేదా ముక్కునుంచి గాలి తన్నుకురావడం ) అనేది సాధారణంగా అనునాసిక మ్యూకస్‌లో అన్యపదార్ధ కణాల ప్రకోపం కారణంగా ఏర్పడిన గాలిని ఊపిరితిత్తుల నుండి ముక్కు మరియు నోటి ద్వారా తొలిగించే ఒక అర్ధ-స్వతంత్ర కంపనం. హఠాత్తుగా కాంతిమంతమైన వెలుగుకు గురైనప్పుడు, ప్రత్యేకంగా కడుపునిండుగా ఉన్నప్పుడు లేదా సూక్ష్మక్రిమి సంక్రమణం జరిగినప్పుడు తుమ్మటం జరుగుతుంది మరియు ఇది వ్యాధులు వ్యాప్తి చెందడానికి దారితీస్తుంది.
అనునాసికానాళపు మ్యూకస్‌లో చేరిన అన్యపదార్ధ కణాలని లేదా ప్రకోపం కలిగించే కణాలని తొలగించటానికి, మరియు నాసికా నాళాన్ని శుభ్రపరచటానికి తుమ్ము ప్రక్రియ పనిచేస్తుంది. తుమ్మే సమయంలో, నోటి వాహికను పాక్షికంగా మూసేందుకు మృదువైన అంగిలి మరియు యువుల క్రిందికి కృంగగా, నాలుక వెనుక భాగం విస్తరిస్తుంది, దాంతో ఊపిరితిత్తుల నుండి వెళ్ళగొట్టబడిన గాలి నాసిక ద్వారా తొలగించబడుతుంది. నోటిని పాక్షికంగా మూయటం కారణంగా, పరిగణింపదగినంత మొత్తంలో ఈ గాలి, సాధారణంగా నోటి నుండి కూడా తొలగింపబడుతుంది. నాసిక ద్వారా గాలి బలం మరియు తొలగింపు పరిధి మారుతూ ఉంటుంది.
అన్యపదార్ధ కణాలు లేదా తగినంత బాహ్య ప్రేరకాలు నాసికా మ్యూకొస్ చేరేందుకు నాసికా రోమాల మీదుగా ప్రయాణించినప్పుడు తీవ్రమైన తుమ్ములు వస్తాయి. ఇది హిస్టమైన్‌ల విడుదలని ప్రేరేపిస్తుంది, అది నాసికలోని నరాల కణాలను ప్రేరేపించగా, ఫలితంగా ట్రిజెమినల్ నరాల వ్యవస్థ ద్వారా తుమ్మటం ప్రారంభించేందుకు మెదడుకు సంకేతాలు పంపబడతాయి. అప్పుడు మెదడు ఈ ప్రారంభ సంకేతాలతో అనుసంధానించి, సప్తపథాన్ని మరియు శ్వాస నాళ కండరాలను క్రియాశీలం చేస్తుంది మరియు నాసిక, నోటి నాళికలను విశాలంగా తెరిచేటట్లు చేస్తుంది, ఫలితంగా గాలి మరియు జీవ సంబంధ కణాల శక్తివంతమైన విడుదల సంభవిస్తుంది. శక్తివంతమైన తుమ్ము, శరీర పైభాగంలోని పెక్కు అవయవాల ప్రమేయాన్ని ఆపాదిస్తుంది - అది ముఖము, గొంతు మరియు రొమ్ము కండరాల ప్రమేయం కలిగి ఉన్న ఒక అసంకల్పిత ప్రతీకార స్పందన.
హఠాత్తుగా కాంతిమంతమైన వెలుగుకు గురైనందున కలిగే తుమ్ము - ఫోటిక్ స్నీజ్ రిఫ్లెక్స్గా పేరు పొందింది.
సైనస్ ఇన్‌ఫెక్షన్ మరియు అలెర్జీల వలన ఏర్పడిన సైనస్ నరాల ప్రేరణ చేత కూడా తుమ్మటం జరుగుతుంది.
సుష్టుగా భోజనం చేసిన తర్వాత, కడుపునిండుగా ఉండటం వలన కొందరు వ్యక్తులు తుమ్మటాన్ని అరుదుగా గుర్తించారు. దీనిని స్నాటియేషన్ అని పిలుస్తారు మరియు దీనిని దానంతట అదే సంక్రమించే ప్రబలమైనఒక గుణం వలె జన్యుపరంగా కొనసాగే ఒక వైద్య సంబంధ అవ్యవస్థగా గుర్తిస్తారు
REM అటోనియా - ప్రేరక నరాలు ప్రేరేపింపబడని మరియు ప్రతిస్పందన సంకేతాలు మెదడు నుండి ప్రసారం చెయ్యబడని శారీరక స్థితి కారణంగా, నిద్రా సమయంలో తుమ్మటం జరగదు. ఏమైనా, తగినంత బాహ్యప్రేరకాలు ఒక వ్యక్తిని తుమ్మేందుకు నిద్ర నుండి లేపినా, పాక్షిక జాగృతి తర్వాతే తుమ్మటం జరుగుతుంది.
ఆరోగ్యంగా ఉన్న వ్యక్తులలో సాధారణంగా హానికరం కాకపోయినా, తుమ్మటం వలన సంక్రమించిన సూక్ష్మబిందువుల గాలితుంపర ద్వారా వ్యాధులు వ్యాపిస్తాయి. సాధారణంగా ఒక తుమ్ము వలన 40,000 సూక్ష్మ బిందువులు ఏర్పడతాయి, 0.5 నుండి 5 µm./మైక్రో మీటర్ల పరిధి వరకూ వ్యాపిస్తాయి.
తుమ్ముకు దాదాపు 100 mphల విడుదల వేగం ఉంటుందని సాంప్రదాయిక అంచనా. ఏమైనా, ఫ్లూ ఫిక్షన్ పేరిట గల మిత్ బస్టర్స్ యొక్క 147వ అంకం నుండి సేకరించిన సమాచారం, ఆ వేగం 35-40 mphకు దగ్గరగా ఉంటుందనీ మరియు ఒక తుమ్ము 15 నుండి 20 అడుగుల వరకూ సూక్ష్మ బిందువులను గాలిలోకి పంపగలదనీ నిర్ణయించింది.
నివారణా సాంకేతికాలకు ఉదాహరణలు: ఊపిరితిత్తులలోని గాలిని గాఢంగా నిశ్వసించటం, లేనట్లయితే ఈ గాలి తుమ్ము ప్రక్రియకి ఉపయోగిస్తుంది, పది అంకెలు లెక్కిస్తూ ఊపిరి బిగబట్టటం, కన్నులు తెరచి ఉంచి ముక్కు నులమటం లేదా కొన్ని సెకండ్లపాటు నాసికా వారధిని చురుకుగా గిల్లటం.
తుమ్ములని తగ్గించేందుకు నిరూపితమైన పద్ధతులు సాధారణంగా జంతువుల చికాకులని నివారిస్తూ పెంపుడు జంతువులను ఇంటిబయట ఉంచటం వంటి వాటితో ప్రకోపం కలిగించే కణాలతో పరస్పర చర్యని తగ్గించటం; సరియైన గృహ నిర్వహణ ద్వారా దుమ్ము మరియు ధూళి కణాలని సమయాన్నిబట్టి మరియు క్రమం తప్పకుండా తొలగించటం, కొలిమిలు మరియు గాలి నిర్వహణా వస్తువులలో వడపోత పరికరాలని మార్చటం, గాలిని వడపోసే పరికరాలని మరియు గాలిలో తేమని నిర్వహించే పరికరాలని వినియోగించటం, మరియు పారిశ్రామిక, ఇంకా వ్యవసాయక ప్రదేశాలకు దూరంగా ఉండటాన్ని సమర్ధిస్తున్నాయి. కొందరు వ్యక్తులు, ఏదేమైనా తుమ్మడాన్ని ఆహ్లాదంగా భావిస్తారు, మరియు నివారించడానికి ఇష్టపడరు.
ప్రాచీన గ్రీసులో, తుమ్ములను దేవుళ్ళ నుండి వచ్చే ముందస్తు సూచనల చిహ్నాలుగా నమ్మేవాళ్ళు. ఉదాహరణకి, క్రీ.పూ. 410లో ఎథీనియన్ సైన్యాధికారి క్జెనోఫోన్ తన అనుచర సైనికులను ప్రేరేపిస్తూ పర్షియన్లకు వ్యతిరేకంగా స్వేచ్ఛ లేదా మరణం కోసం తనను అనుసరించవలసిందిగా ఒక నాటకీయ గంభీరోపన్యాసాన్నిచ్చాడు ఒక సైనికుడు తన నిర్ణయాన్ని ఒక తుమ్ముతో ఎత్తిచూపే వరకూ, అతడు తన సైన్యాని ఉత్సాహపరుస్తూ, మరియు ఏథెన్స్కు తామంతా సురక్షితంగా తిరిగి వస్తామని హామీ ఇస్తూ ఒక గంటపాటు ఉపన్యసించాడు. ఆ తుమ్ము దేవుళ్ళ నుండి సానుకూల చిహ్నంగా భావిస్తూ, సైనికులు క్జెనోఫోన్ ముందు ప్రణమిల్లి అతడి ఆజ్ఞను అనుసరించారు. గ్రీకుల కొరకు, తుమ్ము యొక్క మరొక దైవీయ సంఘటన ఒడిస్సియెస్ కథలో సంభవిస్తుంది. ఒడిస్సియెస్ ఒక బిచ్చగాడులా మారువేషంతో ఇంటికి తిరిగి వచ్చి, తన కోసం వేచి చూస్తున్న తన భార్య పెనోలోప్తో మాట్లాడేటప్పుడు, ఆమె ఒడిస్సియెస్తో, తాను మాట్లాడుతున్నది ఎవరితోనో తెలియకుండానే “(తన భర్త) తన స్వయంవర పోటీదారులని సవాలు చేయటానికి క్షేమంగా తిరిగివస్తాడని” చెబుతుంది. ఆ సమయంలో, వారి కుమారుడు బిగ్గరగా తుమ్మటంతో పెనోలోప్ సంతోషంగా నమ్ముతుంది, అది దేవుళ్ళ నుండి వచ్చిన చిహ్నంగా పునఃభరోసా పొందుతుంది (ఒడిస్సే 17: 541-550).
యూరప్‌లో, ముఖ్యంగా దాదాపు మధ్యయుగపు ప్రారంభంలో, ఒకరి జీవితం సంఘటనాత్మకంగా వారి ఊపిరితో ముడిపడి ఉంటుందని నమ్మేవాళ్ళు – ఆ నమ్మకం “ఎక్స్‌పైర్” అనే పదం (అసలు అర్ధం “ఊపిరి విడుచుట”) లో ప్రతిబింబిస్తుంది, అది “చివరి కొచ్చింది” లేదా “మరణించుట” అనే అదనపు అర్ధాన్ని పొందింది. తుమ్మేటప్పుడు శరీరం నుండి తొలగింపబడే గుర్తించదగినంత మొత్తంలోని ఊపిరితో జోడింపబడిన ఈ సంబంధం, బహుశః తుమ్ము సులభంగా ప్రాణాంతకం కాగలదని ప్రజలు నమ్మేందుకు దారి తీసింది. ఈ సిద్ధాంతం, దాని మూలాలు ప్రస్తుతానికి స్పష్టంగా లేకపోయినా నిర్మాణాత్మకం ముగింపుగా ఋజువైతే, పర్యవసానంగా, తుమ్ముకు స్పందనయైన “దేవుడు కాపాడుగాక” అనే సాంప్రదాయం వెనుక గల కారణాన్ని వివరిస్తుంది. (ప్రత్యమ్నాయ వివరణ కొరకు దిగువ గల “తుమ్ముకు సాంప్రదాయక స్పందనలు” చూడండి.) ఉదాహరణకి, రాయల్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఫిజీషియన్స్కు దివంగత పరిపాలనాధికారి అయిన సర్.రేమండ్ హెన్రీ పెయినె క్రాఫర్డ్, తన 1909 గ్రంథం “ది లాస్ట్ డేస్ ఆఫ్ ఛార్లెస్ II"లో ఆ వివాదాస్పదుడైన చక్రవర్తి మృత్యుశయ్యపై ఉన్నప్పుడు, అతడి వైద్య సహాయకులు తుమ్ములు పెంపొందేందుకు కౌస్లిప్లు మరియు అమ్మోనియా సారాన్ని కలిపి కషాయం తయారు చేసారని చెప్పాడు. ఏదేమైనా ఈ విధంగా తుమ్ములను పెంపొందించడం అతడి మరణానికై ఆతృత (దయలేని కుట్ర వంటిది) తో చేసారో లేక చికిత్సలో తప్పనిసరి ప్రయత్నమై చేశారో తెలియదు.
తూర్పు ఆసియాలోని కొన్ని ప్రాంతాలు, ప్రత్యేకించి చైనీయ సంస్కృతి, జపనీయ సంస్కృతి మరియు వియత్నామీయ సంస్కృతిలో, స్పష్టమైన కారణం లేకుండా తుమ్మడాన్ని, సాధారణంగా మరెవరో అదే క్షణంలో తుమ్మిన వ్యక్తిని గురించి మాట్లాడటానికి ఒక చిహ్నంగా గ్రహిస్తారు. దీనిని క్రీ.పూ.1000 కాలంలోనే, ప్రాచీన చైనాలోని బుక్ ఆఫ్ సాంగ్స్ (చైనీయుల పద్య సంకలనం) లో చూడవచ్చు, మరియు ఈ నమ్మకం ప్రస్తుత మాంగా మరియు ఎనిమెలలో ఇప్పటికీ వర్ణించబడుతోంది. ఉదాహరణకి, చైనా, వియత్నాం మరియు జపాన్లలో ఒక మూఢనమ్మకం ఉంది, ఆ ప్రకారం ఒకరి పరోక్షంలో వారి గురించి మాట్లాడుతున్న కారణంగా ఆ వ్యక్తి తుమ్మినట్లయితే; అప్పుడు తుమ్మిన వ్యక్తికి (ఒక తుమ్ము తుమ్మితే) చెప్పబడిన మంచి జరుగుతుందని, (రెండు తుమ్ములు వరుసగా తుమ్మితే) చెప్పబడిన చెడు జరుగుతుందనీ అంటారు, ఇంకా (మూడు తుమ్ములు వరుసగా తుమ్మితే) వారితో ఎవరో ప్రేమలో ఉన్నారని కూడా అంటారు, లేదా (వరుసగా చాలా తుమ్ములు తుమ్మితే) వారికి జలుబు చేయనున్నదనడానికి అది చిహ్మమైనా కావచ్చని అంటారు.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రత్యేకించి సమకాలీన గ్రీకు, సెల్ట్రిక్, ఇంగ్లీష్, ఫ్రెంచ్ మరియు భారతీయ సంస్కృతులలో సమాంతర నమ్మకాలుండటం తెలుస్తోంది. అదే విధంగా, నేపాల్లో, తుమ్మిన వారు ఆ ప్రత్యేక సందర్భంలో ఎవరి చేతో జ్ఞాపకం చేసుకోబడుతున్నారని నమ్ముతారు.
భారతీయ సంస్కృతిలో, ప్రత్యేకించి ఉత్తర భారత ప్రాంతాలలో, ఇంకా ఇరాన్లో కూడా, ఏదైనా పని ప్రారంభానికి ముందు తుమ్మటం జరిగితే ఆ పనికి చెడు అంతరాయాలు కలగటానికి చిహ్నంగా భావించే ఒక సాధారణ మూఢనమ్మకం ఉంది. ఆ విధంగా, దురదృష్టకరమైన వేవీ జరగకుండా నిరోధించడానికి, చేతిలో ఉన్న పనిని పునఃప్రారంభించే ముందు, మంచినీళ్ళు త్రాగటం లేదా ఏదైనా పని పద్ధతిని ఆపటం వంటివి చేయటం అలవాటు అయ్యింది.
పాకిస్తాన్ సంస్కృతిలో, తమ గురించి ఎవరైనా ముఖ్యంగా భార్య, ఇష్టంగా తలుచుకున్నప్పుడు తుమ్మటం జరుగుతుందని సాధారణ మూఢనమ్మకం ఉంది.
పరిణామంగా ఇస్లామిక్ సంస్కృతిలో, వివిధ మత ప్రవక్తల సంప్రదాయాలని మరియు మహమ్మద్ యొక్క బోధనల మీద ఆధారపడిన విస్తారమైన అభ్యాసాలున్నాయి. వీటికి ఒక ఉదాహరణ ఏమిటంటే, అబు హర్రయాహ్ నుండి ఆల్-బుఖారి యొక్క వివరణ ప్రకారం ఇస్లామిక్ మతప్రవక్త ఒకసారి చెప్పినట్లు:
"మీలో ఒకరు తుమ్మినప్పుడు, అతడు “ఆల్-హందు-లిల్లహ్”" (అల్లాని కీర్తించాలి) అనాలి ", మరియు అతడి సోదరుడు లేదా సహచరుడు అతడితో “యార్రహముక్ అల్లా”" (అల్లా నీపై దయ కలిగి ఉండుగాక) అనాలి"." "అతడు “యార్రహముక్-అల్లా” అన్నట్లయితే, అప్పుడు (తుమ్మిన వ్యక్తి) “యాహ్డీకుమ్ అల్లా వా యూస్లిహు బాలకుమ్”" (అల్లా నీకు మార్గదర్శకం చేసి, నీ పరిస్థితులను సరిదిద్దుగాక) అనాలి"." 
ఇంగ్లీషు-మాట్లాడే దేశాలలో, ఇతర వ్యక్తుల తుమ్ముకు సామాన్య మౌఖిక స్పందన ఏమిటంటే, “బ్లెస్ యూ” లేక అప్పుడప్పుడు “గెసుధెయిట్” (“మంచి ఆరోగ్యం” అనేందుకు జర్మన్ పదం). తుమ్మిన సందర్భాలలో “బెస్ల్ యూ” అనేందుకు పెక్కు ప్రతిపాదిత మూలాలున్నాయి.
!" తుమ్ముకు స్పందనగా “దేవుడు నిన్ను దీవించుగాక.” అనడానికి బదులుగా
తుమ్ము శబ్దానికి సాధారణ ఇంగ్లీషు ధ్వన్యనుకరణలు, "అఛూ", "ఆట్‌ఛూ", "అఛువ్" మరియు "అటిషూ", మొదటి పదాంతరం హఠాత్తుగా గాలిని లోనికి తీసుకోవటానికి సంబంధించినది కాగా, చివరిది తుమ్ము శబ్దానికి సంబంధించింది.
మూఢనమ్మకాలు భలే విచిత్రంగా ఉంటాయి. అందులో కొన్ని నవ్వు తెప్పించేవి, కొన్ని చికాకు పరచేవి, మరికొన్ని అసహ్యకరమైనవి.
నిజానికి కొన్నింట్లో విషయం ఉంది కాని పాటించే విధానం మారిపోయింది.
ఉదాహరణకు ఎవరైనా ఏ పని మీదైనా బయటకు వెళ్ళబోయే సమయంలో మనం తుమ్మాము అనుకోండి... ఇక చూసుకో మనల్ని శత్రువుని చూసినట్లే చూస్తారు.
మనకు అది ఎంతో బాధ కలిగిస్తుంది.
కళ్యాణమొచ్చినా, కక్కొచ్చినా ఆగదంటారు.తుమ్ము కూడా అంతే...ఆపాలనుకున్నా ఆగదది.
సరే ! ఇంతకూ తుమ్మితే కొంచం సేపు ఆగి వెళ్ళమంటారు. ఇక్కడే చిన్న ...కాదు కాదు పెద్ద అవగాహనాలోపం జరిగింది.
వెనకటికాలంలో నేటిలా ప్రయాణ సౌకర్యాలు లేవు. ఎక్కడికైనా నడుస్తూ లేదా ఎడ్లబండిలో వెళ్ళేవారు.
మన ఇంటికి వచ్చిన అతిథి సరిగ్గా వెళ్ళే సమయానికి తుమ్మినాడు అనుకోండి ...అతన్ని వెంటనే వెళ్ళనిచ్చే వారు కాదు.అతన్ని కొద్దిసేపు కూర్చోమని చెప్పి మాట్లాడుతూ అతని ఆరోగ్య పరిస్థితిని అంచనా వేసి, సంతృప్తి పడాకే పంపించేవారు. ఎందుకంటే తుమ్ము సాధారణంగా జలుబు చేసినప్పుడు వస్తుంది... మరి పడిశం పది రోగాల పెట్టు కదా! అందుకే మనవాళ్లు అంత జాగ్రత్త తీసుకొనేవారు...అంత దూరం వెళ్ళే అతిథి క్షేమంగా ఇంటికి చేరుకోవాలని కోరుకుంటూ చేసిన చర్యకు నేడు అర్థం మారిపోయింది...తను తుమ్మకపోయినా, మరో వ్యక్తి తుమ్మినపుడు బయల్దేరే వ్యక్తి ఆగిపోవడం హాస్యాస్పదం...తుమ్మిన వ్యక్తికేమో తిట్లు పాపం . ఇలా చాలా నమ్మకాలున్నాయి.సందర్భం వచ్చినప్పుడు వివరిస్తా.
ఈ సందర్భంలో ఒక జోక్ గుర్తొచ్చింది.
ఒక అయ్యగారిని ఒకాయన అడిగాఢంట
'అయ్యారు!మనం కుక్కకి ఎడమ పక్క నుండి వెళ్తే మంచిదా? కుడి పక్క నుండి వెళ్తే మంచిదా? అని.
అప్పుడు పంతులుగారు'ఎలా వెళ్ళినా అది మీద పడి కరవకుండా ఉంటే మంచిది 'అన్నాడంట నవ్వుతూ...బాగా చెప్పాడు కదా!