ప్రోవిన్స్
ప్రోవిన్స్ (ఆంగ్లం: Province) అనేది విభక్తి ప్రత్యయ విభాగం, ఇది దాదాపు ఎప్పుడూ దేశం లేదా రాష్ట్రంలో అధికారిక విభాగం.
ఆంగ్లపదం "ప్రోవిన్స్" సుమారు 1330నాటికే వాడుకలో ఉంది, ఇది 13వ శతాబ్దపు పాత ఫ్రెంచ్ ""ప్రోవిన్స్" " నుంచి వచ్చింది, ఈ పదం లాటిన్ పదం ""ప్రోవిన్షియ" " నుంచి వచ్చింది, ఇది ఒక మేజిస్ట్రేట్ అధికార పరిధిని సూచిస్తుంది; ప్రత్యేకంగా విదేశీ విభాగాన్ని.
దీనికి సరిపోలే లాటిన్ పదవ్యుత్పత్తి ""ప్రో" -" ("తరఫున") మరియు ""విన్సియర్" " ("గెలుపు" లేదా "అదుపులోకి తీసుకోవడం"). అంటే "ప్రోవిన్స్" ఒక రోమన్ మేజిస్ట్రేట్ ప్రభుత్వానికి బదులుగా పెత్తనం తీసుకొనే ఒక భూభాగం లేదా చర్య. ఏమైనా ఇది లాటిన్ పద పూర్వ ఉపయోగం, రోమన్ చట్టం ప్రకారం అధికార పరిధి, అనే పదజాలానికి సరిపోదు.
భూగర్భ శాస్త్రంలో "ప్రోవిన్స్" అనే పదం బాతిమెట్రిక్ లేదా పూర్వ బాతిమెట్రిక్ అంశాలను (ఇప్పటి నీటి మీది సెడిమెంటరీ స్ట్రాటా) గల ప్రత్యేక భౌతికభౌగోళిక ప్రాంతాన్ని సూచిస్తుంది, దీని లక్షణాలు పరిసర ప్రాంతాలు, లేదా ఇతర "ప్రోవిన్స్"లకి భిన్నంగా ఉంటాయి. ఈపదం సాధారణంగా క్రాటన్ ప్రాంతపు విభాగాలని సూచిస్తుంది, ఇది సూచించిన సమయంలో స్ట్రాటిగ్రఫీని గుర్తిస్తుంది, అంటే భౌగోళిక సమయంలో ప్రధాన విభజనని గుర్తింపజేస్తుంది.
ఫ్రాన్సు లో ""ఎన్ ప్రోవిన్స్" " అనే భావనకి ఇప్పటికీ "పారిస్ బయటి ప్రాంత"మనే అర్థముంది. సమాన వ్యక్తీకరణలు పెరూలో ""ఎన్ ప్రోవిన్శియాస్" ," "లిమా పట్టణ బయటి ప్రాంతం", మెక్సికోలో ""లా ప్రోవిన్షియా" ," "మెక్సికో పట్టణ బయలు భూములు", రొమేనియా లో (""ఇన్ ప్రోవిన్శియే" ," "బుకారెస్ట్ ప్రాంత బయటి ప్రాంతాలు"), పోలాండ్లో (""ప్రోవిన్స్ జోనాల్ని" ," "ప్రొవిన్షియల్"), బల్గేరియాలో (""в провинцията" ," ""వి ప్రోవిన్ట్సియాట" ," "ప్రోవిన్సులలో"; ""провинциален" ," ""ప్రోవిన్ట్సియాలేన్" ," "ప్రొవిన్షియల్").
ఫ్రెంచ్ విప్లవానికి ముందు ఫ్రాన్స్ వివిధ రకాల న్యాయపరిధులను కలిగి ఉండేది (ఉదా., ఈలే-దే-ఫ్రాన్స్, ఇది పూర్వ కాపిటియన్ రాజ ప్రాంతం, కొన్నింటిని "ప్రోవిన్సులు"గా భావించినా, ఈ పదం వ్యావహారికంగా మేనర్ "చాటెల్లినియే" వంటి చిన్న చిన్న ప్రాంతాలకి కూడా ఉపయోగిస్తారు. కానీ, సాధారణంగా పూర్వ మధ్యకాలపు భూస్వామ్య రాజ్యాలు లేదా కూర్పుల వంటి "గొప్ప ప్రభుత్వాల" ని, "ప్రోవిన్సులు"గా సూచిస్తారు. నేడు ""ప్రోవిన్స్" " అనే వ్యక్తీకరణను కొన్నిసార్లు ""ఎన్ రీజియన్" ," ""రీజియన్" " అనే పదాలతో భర్తీ చేస్తున్నారు, ఇప్పుడు ఈపదం అధికారికంగా ద్వితీయ స్థాయి ప్రభుత్వానికి ఉపయోగించబడుతుంది.
ఇటలీలో ""ఇన్ ప్రొవిన్షియ" " కి ఉన్న సామాన్య అర్థం "అతిపెద్ద ప్రాంతీయ రాజధానుల వెలుపల" (రోమ్, మిలన్, నేపుల్స్ మొదలైనవి).
చారిత్రాత్మక యూరోపియన్ ప్రావిన్సులు అనేక చిన్న ప్రాంతాలతో నిర్మించబడ్డాయి, వీటిని ప్రెంచివాళ్ళు ""పేస్" " అని, స్విస్ వాళ్ళు "కాంటోన్స్" అని పిలుస్తారు, ప్రతి ఒక్కటీ స్థానిక సాంస్కృతిక గుర్తింపుని కలిగిఉండి మార్కెట్ పట్టణాల మీద దృష్టిపెడుతుంది-ఫెర్నాండ్ బ్రాడెల్ వీటిని పారిశ్రామిక-యుగానికి ముందటి పూర్వ ఆధునిక యూరోప్ లోని సర్వోత్తమ పరిమాణ రాజకీయ విభాగాలుగా చిత్రించాడు. అతడు "ప్రోవిన్స్ దాని నివాసుల నిజ పితృభూమి కాదా?" అని అడుగుతాడు. కేంద్ర-నిర్వాహక ఫ్రాన్స్ కూడా ముందు జాతీయ-దేశం, ఫ్రెంచ్ మత యుద్ధాల (1562-98) సంక్షోభ సమయంలో ఒత్తిడికి స్వతంత్ర ప్రావిన్సు ప్రపంచాలుగా కుప్పకూలిపోయింది.
యూరోప్ లోని 19వ మరియు 20వ శతాబ్దపు చరిత్రకారులకు కేంద్రీకృత ప్రభుత్వమంటే ఆధునికతకి మరియు రాజకీయ పరిపక్వతకి చిహ్నం. 20వ శతాబ్దపు చివరలో యూరోపియన్ సమాఖ్య జాతీయ-దేశాలను దగ్గరికి తీసుకువచ్చింది, కేంద్రోన్ముఖ శక్తులను దేశాలను మరింత స్థానికమైన అనువైన వ్యవస్థలుగా సమాంతరంగా కదుపుతూ, ప్రొవిన్షియల్ అధికార విభాగాలను మొత్తం యూరోపియన్ సమాఖ్య గొడుగు కిందకి తెచ్చింది. ఫ్రాన్సిస్కో ఫ్రాంకో తరువాత, స్పెయిన్, "స్వతంత్రతల స్థితి" లో ఉండి, నియతగా ఐక్యం, కానీ నిజానికి స్వతంత్ర వర్గాల సమాఖ్యగా పని చేస్తూ ప్రతిదీ భిన్న శక్తులను కలిగి ఉండేది. (స్పెయిన్ రాజకీయాలు చూడండి.)
అయితే సెర్బియా, పూర్వపు యుగోస్లేవియా భాగం కొసొవో, యునైటెడ్ కింగ్డం భేధకులతో స్కాట్లాండ్, వేల్స్ మరియు ఉత్తర ఐర్లాండ్ లోని స్థానిక శాసనసభలు ఉత్పత్తి చేసిన (1998) రాజకీయ సూత్రం "అపరిణామం" క్రింద పోరాటం చేసాయి. బ్రిటన్ కార్న్వాల్, ఫ్రాన్స్ బ్రిట్టని, లాంగ్యుడాక్ మరియు కోర్సికా, స్పెయిన్ కేటాలోనియ మరియు బాస్క్యు దేశం, ఇటలీ లంబార్డే, బెల్జియం ఫ్లాండర్; యూరోప్ తూర్పు భాగం, అబ్కాజియ, చెచెన్యా, కుర్దిస్తాన్ లలో బలమైన స్థానిక జాతీయభావనలు అభివృద్ధి చెందాయి.
చాలా సమాఖ్యలు, సహ-సమాఖ్యలలో ప్రోవిన్స్ లేదా రాష్ట్రం జాతీయ లేదా కేంద్ర ప్రభుత్వానికి స్పష్టంగా అనుయాయులుగా ఉండవు. దానికంటే ఇవి వాటి ప్రత్యేక రాజ్యాంగ క్రియల వలన శ్రేష్టమైనవిగా భావించబడతాయి. కేంద్ర-మరియు ప్రొవిన్షియల్-ప్రభుత్వ చర్యలు లేదా న్యాయపరిధి ప్రాంతాలు రాజ్యాంగంలో గుర్తించబడ్డాయి. ప్రత్యేకంగా గుర్తించబడనివాటిని "అవశిష్ట శక్తులు"గా పిలుస్తారు. అకేంద్రీకృత సమాఖ్య వ్యవస్థలో, (ఆస్ట్రేలియా, సంయుక్త రాష్ట్రాలు వంటివి) ఈ అవశిష్ట శక్తులు ప్రొవిన్షియల్ లేదా రాష్ట్ర స్థాయిలో ఉంటాయి, అదే కేంద్రీకృత సమాఖ్య వ్యవస్థలో (కెనడా వంటివి) అయితే అవి సమాఖ్య స్థాయిలోనే ఉంటాయి. కొన్ని లెక్కించదగిన శక్తులు ముఖ్యమైనవి. ఉదాహరణకి కెనడియన్ ప్రోవిన్సులు, ఇటువంటి ముఖ్య విషయాలైన సంపద, సామాజిక హక్కులు, విద్య, సమాజ సంక్షేమం, వైద్య సేవలు వంటివాటికి సంబంధించి శ్రేష్ఠమైనవి.
సమాఖ్యల పరిణామం సమాఖ్య సర్వోన్నతత్వానికి మరియు "రాష్ట్ర హక్కుల" భావనలకి మధ్య తప్పనిసరైన హోరాహోరి పోరుని సృష్టించింది. సమాఖ్య రాజ్యాంగాల బాధ్యత యొక్క చారిత్రక విభజన బహుళ అతిపాతం, తప్పనిసరి అంశం. ఉదాహరణకి కేంద్ర ప్రభుత్వాలు విదేశీ వ్యవహారాలకి బాధ్యత వహించినప్పుడు, అవి రాష్ట్రం లేదా ప్రోవిన్స్ శ్రేష్ఠమైన చోట అంతర్జాతీయ ఒప్పందాలలోకి ప్రవేశిస్తాయి, పర్యావరణం లేదా ఆరోగ్య ప్రమాణాలు వంటివాటిలో జాతీయ స్థాయి ఒప్పందాలు న్యాయపరిధి ఖాళీని మరియు చట్టాలని వ్యతిరేకించడాన్ని కానీ సృష్టిస్తుంది. ఈ అతిపాతం, అంతర్గత వివాదాలకి అవకాశాన్ని సృష్టించడంతోపాటు రాజ్యాంగ సవరణలకి, మరియు శక్తుల సమతుకాన్ని మార్చే న్యాయ నిర్ణయాలకి, దారితీస్తుంది.
విదేశీ వ్యవహారాలు ప్రోవిన్స్ లేదా సమాఖ్య రాష్ట్ర సమర్ధత కిందకి రానప్పటికీ కొన్ని రాష్ట్రాలు, వాటిని చట్టపరంగా అంతర్జాతీయ సంబంధాలను, వాటి సొంత రాజ్యాంగ విశిష్టాధికార అవసర ఆసక్తిని బట్టి అనుమతిస్తాయి. ఉప-జాతీయ అధిష్టానాలు పాక్షిక-దౌత్యం మీద ఆసక్తిని పెంచుకుంటున్నాయి, ఇవి చట్ట పరిధిలో ప్రదర్శించబడిన లేదా కేంద్ర అధిష్టానాల ద్వారా ఔచిత్యంగా భావింపబడిన అనియత శైలిగా అంగీకరిస్తాయి.
ఫ్రాన్స్, చైనా వంటి యూనిటరీ స్టేట్లలో ప్రోవిన్సులు జాతీయ, కేంద్ర ప్రభుత్వాలకి అనుయాయులుగా ఉంటాయి. సిద్ధాంత ప్రకారం, కేంద్ర ప్రభుత్వం దాని న్యాయ పరిధిలో ప్రోవిన్సులని సృష్టించవచ్చు లేదా రద్దు చేయవచ్చు.
అన్ని ద్వితీయ-స్థాయి రాజకీయ సమూహాలు "ప్రోవిన్సులు"గా పిలువబడవు. అరబ్ దేశాలలో "ముః‍ఫజా" అని పిలువబడే ద్వితీయ స్థాయి ప్రభుత్వం సాధారణంగా "గవర్నరేట్"గా అనువదించబడుతుంది.
పోలాండ్ లో "ప్రోవిన్స్" సమానార్ధకం ""వోజేవోడ్జ్ట్వో" ," కొన్నిసార్లు ఇంగ్లీష్ లో "వయోవోడేషిప్" గా వ్యాఖ్యానించబడుతుంది.
పెరూలో ప్రోవిన్సులు ప్రభుత్వపు తృతీయ విభాగాలు, ఎందుకంటే ఈ దేశం ఇరవయి-అయిదు ప్రాంతాలుగా విభజించబడింది, ఇవి 194 ప్రోవిన్సులుగా ఉపవిభజన చేయబడ్డాయి. చిలీ ఇదేరకమైన పద్ధతిని పాటిస్తుంది, 15 ప్రాంతాలుగా విభజించబడి మరలా 53 ప్రోవిన్సులుగా ఉపవిభజన చేయబడింది, ప్రతిదీ అధ్యక్షుడు నియమించిన గవర్నర్ ద్వారా నడుపబడుతుంది.
చారిత్రాత్మకంగా న్యూజిలాండ్, ప్రోవిన్సులుగా విభజించబడింది, ప్రతి ఒక్కటీ దాని సొంత పర్యవేక్షణాధికారిని మరియు ప్రొవిన్షియల్ కౌన్సిల్ ని కలిగిఉంటుంది, వాటికి గణనీయమైన బాధ్యతలుంటాయి. ఏమైనా, ఈ కాలనీ (అప్పటిలా ఉన్నవి) సమాఖ్యగా ఎప్పటికి అభివృద్ధి చెందదు; బదులుగా, ప్రోవిన్సులు 1876లో నిర్మూలించబడ్డాయి. పాత ప్రొవిన్షియల్ సరిహద్దులు కొన్ని ప్రత్యేక జాతీయ సెలవుదినాల అనువర్తనాన్ని ఉపయోగించుకోవాలని నిర్ణయించాయి. సంవత్సరాలుగా, కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రత్యేక-ప్రయోజన సంస్థలని ఉప-జాతీయ స్థాయిలో ఏర్పాటుచేసినపుడు, ఇవి తరచుగా ఇంచుమించు పాత ప్రొవిన్షియల్ సరిహద్దులనే పాటించవలసి వచ్చింది. ప్రస్తుతపు ఉదాహరణలు, 16 ప్రాంతాలుగా విడిపోయిన న్యూజిలాండ్, మరియు 21 జిల్లా ఆరోగ్య కేంద్రాలు. కొన్నిసార్లు "ప్రోవిన్సుల" నే పదం న్యూజిలాండ్ సంయుక్త మరియు ప్రాంతీయ భాగాలను సూచించడానికి ఉపయోగిస్తారు, అంటే ఆ దేశపు ఆయా భాగాలు, కొన్ని లేదా అన్ని "ముఖ్య-కేంద్రాల" బయట ఉంటాయి-అవి-ఆక్ లాండ్, వెల్లింగ్టన్, క్రైస్ట్‌చర్చ్, హామిల్టన్ మరియు డ్యునెడిన్.
చాలా దేశాలలో ప్రోవిన్స్ అంటే చిన్న నియోజకవర్గ-రహిత ఉప-జాతీయ ప్రభుత్వం, ఇది పరిమాణంలో యూకే కౌంటి నుండి యూ.ఎస్. స్టేట్, స్వతంత్ర స్థాయి ప్రభుత్వం మరియు సమాఖ్యయొక్క ఒక రాజకీయ అంశం లేదా పెద్ద ప్రదేశాన్ని కలిగిఉన్న ఉపసమాఖ్య స్థాయివరకూ ఉండవచ్చు. చైనాలో ప్రోవిన్స్ అనేది యూనిటరీ స్టేట్లోనే ఉప-జాతీయ ప్రాంతం; అంటే ఒక ప్రోవిన్స్ కేంద్ర ప్రభుత్వం ద్వారా సృష్టించబడుతుంది లేదా రద్దు చేయబడుతుంది.
ఫిలిప్పీన్స్, బెల్జియం, స్పెయిన్, ఇటలీలలో ప్రోవిన్స్ ప్రభుత్వపు నిర్దిష్ట విభాగము; కెనడా, కాంగో మరియు అర్జెంటినాలో పెద్ద స్వతంత్ర రాజ్యాంగ ప్రాంతం.
ఇటలీ మరియు చిలీలలో, ప్రోవిన్స్ అనేది ఒక ప్రాంతపు పరిపాలనా ఉపవిభాగం, ఇది రాష్ట్రపు మొదటి-స్థాయి పరిపాలనా ఉపవిభాగం. ఇటాలియన్ ప్రోవిన్సులు "కమ్యుని" (కమ్యూన్స్) అని పిలువబడే అనేక అధికారిక ఉప-విభాగాలను కలిగిఉంటాయి. చిలీలో వీటిని "కమ్యూనాలు" అంటారు.
ఐదు కెనడియన్ ప్రోవిన్సులు ఒంటారియో, క్యూబెక్, న్యూ బ్రూన్స్‌విక్, నోవా స్కోటియా మరియు ప్రిన్స్ ఎడ్వర్డ్ ఐలాండ్ "కౌంటిల"ను పరిపాలనా ఉప-విభాగాలుగా కలిగిఉన్నాయి. కెనడియన్ ప్రోవిన్స్ బ్రిటీష్ కొలంబియా "ప్రాంతీయ జిల్లాల"ను కలిగిఉంది, ఇవి పైన చెప్పిన కౌంటిలకు సమానంగా పనిచేస్తాయి.
ఐర్లాండ్ నాలుగు చారిత్రాత్మక ప్రోవిన్సులుగా (ఐర్లాండ్ ప్రోవిన్సులని చూడండి) విభజించబడింది, ఇందులో ప్రతి ఒక్కటి కౌంటిలుగా ఉపవిభజన చెందింది. ఈ ప్రోవిన్సులు కొనాక్ట్ (పడమర వైపు), లీన్స్టర్ (తూర్పు వైపు), మున్స్టర్ (దక్షిణం వైపు), మరియు అతి ప్రముఖంగా (ది ట్రబుల్స్ వలన) అల్స్టర్ (ఉత్తరం వైపు). ఈ రోజుల్లో ఈ ప్రోవిన్సులు తక్కువ లేదా అసలు ఎటువంటి అధికారిక చర్యలు లేకుండా ఉన్నాయి, కానీ ఆటల ప్రాముఖ్యతని కలిగిఉన్నాయి.
బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యపు కొన్ని విదేశీ భాగాలు అధినివేశ శీర్షికలైన "ప్రోవిన్స్" (ఎక్కువగా రోమన్ అర్థంలో)ని కలిగిఉన్నాయి, అవి ప్రోవిన్స్ అఫ్ కెనడా, ప్రోవిన్స్ అఫ్ సౌత్ ఆస్ట్రేలియా వంటివి (తరువాత ఇవి ఆస్ట్రేలియాలో మిగతాచోట్ల శిక్షా "రాజ్యప్రాంతాల" నుంచి వేరుచేయబడ్డాయి). అదేవిధంగా పోర్చుగీస్ కాలనీగా మొజాంబిక్, "ప్రోవిన్స్"గా ఉండేది.
"ప్రోవిన్స్" పదం కూడా కొన్నిసార్లు చారిత్రాత్మక గవర్నరేట్స్ "గుబెర్నియా" అఫ్ రష్యాని సూచించడానికి ఉపయోగిస్తారు. ఈ పదాలు "ప్రోవిన్సుల" ని కూడా సూచిస్తాయి, ఇవి 1719లో "గుబెర్నియాస్" ఉపవిభాగాలుగా పరిచయం చేయబడి 1775 వరకు చెలామణీలో ఉన్నాయి. ఇంకా ఆధునిక ఉపయోగంలో "ప్రోవిన్స్" సామాన్యంగా రష్యా ఒబ్లాస్ట్లను మరియు క్రాయ్లను సూచించడానికి ఉపయోగిస్తారు.
ప్రపంచపు అత్యంత జనాభా కలిగిన ప్రోవిన్స్ హెనాన్, చైనా జనాభా 93,000,911.
భౌగోళికంగా ప్రపంచపు పెద్ద ప్రోవిన్స్ క్యుబెక్, కెనడా (1,500,000 km²).