లిస్బన్
లిస్బన్ (; ) పోర్చుగల్ యొక్క రాజధాని మరియు పోర్చుగల్ లో ఉన్న వాటిలో అతి పెద్ద నగరము, దీని యొక్క పరిపాలన సరిహద్దులు మరియు దీనికి చెందిన భూవిస్తీర్ణములో 564,657 మంది జనాభా ఉన్నారు. లిస్బన్ యొక్క నగర ప్రాంతము దాని యొక్క పరిపాలనా సరిహద్దులను దాటి, 2.4 మిలియన్ల జనాభాతో, , వైశాల్యం ఉన్న ప్రదేశములో యురోపియన్ యూనియన్ లోనే చాలా పేరు పొందిన నగర ప్రాంతములలో 12వ దానిగా ఉంది. దాదాపు 2,831,000 మంది ప్రజలు లిస్బన్ పురపాలక సంస్థ (ఇది దాదాపు దేశము మొత్తము జనాభాలో 27% మందిని కలిగి ఉంది)లో నివసిస్తున్నారు మరియు 3.34 మిలియన్ల ప్రజలు లిస్బన్ పురపాలక సంస్థ యొక్క మహానగరములో నివసిస్తున్నారు (ఇందులో లియారా నుండి సెటుబాల్ వరకు నగరములు ఉన్నాయి). లిస్బన్ ఐరోపాలో ఉన్న పెద్ద పాశ్చాత్య నగరము, మరియు ఇది పాశ్చాత్య ముఖ్య పట్టణము. అది అట్లాంటిక్ మహాసముద్రము మరియు టాగస్ నదుల పై ఉన్న పశ్చిమ అయిబెరియాన్ ద్వీపకల్పములో మరియు ఆఫ్రికాలోని కేప్ స్పార్టెల్ కు వాయువ్య దిశలో ఉంది.
లిస్బన్ ఆర్థిక, అమ్మకములు మరియు కొనుగోళ్ళతో కూడిన కార్యకలాపములు, ప్రసార మాధ్యమము, వేడుకలు, కళలు, అంతర్జాతీయ వ్యాపారములు, విద్య మరియు పర్యాటకము వంటి వాటి వలన ఆల్ఫా నగరముగా పేరు పొందినది. ఇది అభివృద్ధి చెందుతున్న ఆర్థిక కేంద్ర బిందువు అవ్వడం వలన మరియు పెద్ద/రెండవ పెద్ద ఓడ రేవును "ఐరోపా యొక్క అట్లాంటిక్ తీరము"లో కలిగి ఉండడం వలన ఆ ఖండము యొక్క ప్రధాన ఆర్థిక కేంద్రంగా నిలించింది, లిస్బన్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం ప్రతి సంవత్సరము దాదాపు 13 మిలియన్ల ప్రజలకు తన సేవలు అందిస్తోంది, పోర్చుగల్ లోని ముఖ్య పట్టణములను మోటార్వే నెట్వర్క్ మరియు అత్యధిక వేగము కలిగిన రైళ్ళ కూడలి (ఆల్ఫా పెండ్యులర్) లు కలుపుతున్నాయి మరియు 2013లో స్పెయిన్ తో అత్యధిక వేగము కలిగిన రైళ్ళ ద్వారా కలపబడుతుంది. లైఫ్ స్టైల్ మాగజైన్ మొనోకిల్ ప్రకారము ప్రపంచములోనే చక్కటి నివాసయోగ్యమైన నగరములలో లిస్బన్ 25వదిగా ఉంది. దక్షిణ ఐరోపాలో ఇస్తాంబుల్, రోమ్, బార్సిలోనా, మడ్రైడ్, ఏథెన్స్ మరియు మిలన్ ల తరువాత లిస్బన్ ఏడవ అత్యధిక దర్శనీయ నగరముగా ఉన్నది, ఈ నగరమును ప్రతీ సంవత్సరము దాదాపు రెండు మిలియన్ల సందర్శకులు దర్శిస్తున్నారు. పోర్చుగల్ లో లిస్బన్ ప్రాంతము అత్యంత ధనిక ప్రాంతము, ఈ నగరము యొక్క GDP PPP పర్ కాపిటా 26,100 యూరోలు (ఇది యూరోపియన్ యూనియన్ యొక్క సరాసరి GDP PPP పర్ కాపిటా కంటే 4.7% ఎక్కువగా ఉంది). ఇది ఈ ఖండములో 98 బిలియన్ల యూరోలు మరియు €34,850 పర్ కాపిటాతో GDP దృష్ట్యా చూస్తే పదవ ధనిక నగర పాలిత ప్రాంతముగా ఉంది. ఈ GDP యురోపియన్ యునియన్ యొక్క GDP పర్ కాపిటా సరాసరి కంటే 40% ఎక్కువగా ఉంది. ఈ నగరము ఎక్కువ మొత్తము సంపాదనతో ప్రపంచములోనే 32వ స్థానమును ఆక్రమించింది. చాలా బహుళ జాతీయ సంస్థలు లిస్బన్ ప్రాంతములోనే ఉన్నాయి మరియు ఇక్కడ జరిగే అంతర్జాతీయ సదస్సుల సంఖ్య పరముగా ఇది ప్రపంచములో తొమ్మిదవ స్థానములో ఉంది. ఇది ప్రభుత్వము యొక్క పీఠము మరియు రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి యొక్క నివాస స్థానమును కలిగి ఉండడం వలన దేశములో ఒక ముఖ్య రాజకీయ స్థానముగా కూడా ఉంది. లిస్బన్ జిల్లా యొక్క పీఠము మరియు లిస్బన్ ప్రాంత కేంద్రమును కలిగి ఉంది.
లిస్బన్ ప్రపంచములోని అతి పురాతన నగరములలో ఒకటి. జూలియస్ సీజర్ దీనికి "ఒలిస్సిపో" పేరును కలిపి "ఫెలిసిటస్ జూలియా " అని పేరు కలిగిన మున్సిపమ్ గా చేసాడు. ఈ నగరము జర్మానిక్ గిరిజనుల సంతతిచే ఐదవ శతాబ్దము నుండి చాలా కాలము పాలించబడినది, ఆ తరువాత ఎనిమిదవ శతాబ్దములో మూర్స్ లచే ఆక్రమించబడింది. 1147లో, అఫాన్సో హెన్రిక్స్ నాయకత్వములోని యుద్ధవీరులు ఆ క్రైస్తవుల నుండి తిరిగి ఈ నగరమును కైవశము చేసుకున్నారు మరియు అప్పటి నుంచి ఈ నగరము పోర్చుగల్ యొక్క రాజకీయ, ఆర్థిక మరియు సంస్కృతి కేంద్రముగా వర్ధిల్లింది. పోర్చుగల్ యొక్క మిగిలిన ముఖ్య పట్టణముల వలె ఈ లిస్బన్ నగరము వ్రాత పూర్వకముగా కానీ లేదా శాసనము ద్వారా కానీ ఎప్పుడూ కూడా అధికారికముగా నిర్ధారించబడలేదు. ఇది రాజధాని నగరముగా దేశము యొక్క శాసనము యొక్క సంప్రదాయము ద్వారా చేయబడినది మరియు పోర్చుగల్ యొక్క శాసనము ప్రకారము దీనిని పోర్చుగల్ యొక్క "వాస్తవ" రాజధానిగా చేసారు.
లిబ్సన్ యూరోపియన్ యూనియన్ కు చెందిన రెండు సంస్థలను కలిగి ఉంది, అవి : ది యూరోపియన్ మానిటరింగ్ సెంటర్ ఫర్ డ్రగ్స్ అండ్ డ్రగ్ ఎడిక్షన్ (EMCDDA) మరియు ది యూరోపియన్ మారీటైం సేఫ్టీ ఏజెన్సీ (EMSA). ది కమ్యూనిటీ ఆఫ్ పోర్చుగీస్ లాంగ్వేజ్ కంట్రీస్ (CPLP) యొక్క ముఖ్య కార్యాలయము కూడా లిస్బన్ లోనే ఉంది.
UNESCO ద్వారా ప్రపంచ వారసత్వ సంపదగా నిర్ధారించబడిన ప్రదేశములలో రెండు లిస్బన్ లో ఉన్నాయి, అవి : బెలెం టవర్ మరియు జెరోనిమ్స్ మోనాస్టరీలు. ఇంకా, 1994లో లిస్బన్ యూరోపియన్ సంప్రదాయ కేంద్రము మరియు 1998లో ఒక Expo '98 ("1998 లిస్బన్ వరల్డ్ ఎక్స్పోజిషన్" ) ను ఏర్పాటు చేసింది.
లిస్బన్ లో మధ్యస్థముగా ఉండే వేడి కలిగిన వాతావరణము ఉంటుంది]]. ఐరోపా లోని మిగతా అన్ని మహానగరముల కంటే డిసెంబరు నుండి ఫిబ్రవరి సమయములో వెచ్చటి చలికాలము, రోజులో సరాసరి ఉష్ణోగ్రత మరియు రాత్రి పూటగా కలిగి ఉంటుంది. నవంబరు, మార్చి మరియు ఏప్రిల్ నెలలలో కొన్నిసార్లు ఉష్ణోగ్రత వరకు చేరుకున్నప్పటికీ, అసలైన వేసవి కాలము మే నుండి అక్టోబరు వరకు ఆరు నెలల కాలము ఉంటుంది.
నియోలితిక్ సమయములలో, ఈ ప్రాంతము ఐబెరియన్ లకు సంబంధించిన ప్రజలకు ఆవాస స్థానము అయింది, వారు ఆ సమయములో అట్లాంటిక్ ఐరోపాకు చెందిన ఇతర ప్రాంతములలో కూడా నివసించేవారు. వారు మెగాలిథ్లు అని పిలవబడే మత సంబంధమైన స్మారక భవంతులను నిర్మించారు. డోలోమేన్ లు మరియు మెన్హిర్ లు ఇప్పటికీ దేశము చుట్టుప్రక్కల గ్రామీణ ప్రాంతములలో జీవించి ఉన్నారు.
ది ఇండో-యూరోపియన్ జాతులు మొదటి సహస్రాబ్ది BC తరువాత చొచ్చుకుని వచ్చాయి మరియు వీరు ప్రీ-ఇండో-యూరోపియన్ జనాభాతో వివాహ సంబంధం ఏర్పరచుకున్నారు, తత్ఫలితముగా సేమ్ప్సి వంటి సెల్టిక్ మాట్లాడే అక్కడి గిరిజన జాతులకు జన్మనిచ్చారు.
పురాతత్వ సంబంధ పరిశోధనలు ఈ ప్రాంతము పై 1200 బక్ నుండి కొంత ఫోనోషియా ప్రభావము ఉన్నట్లుగా తెలుపుతున్నాయి, దీని వలన కొంతమంది చరిత్రకారులు ఈ ఫినోషియన్ వ్యాపారములు ప్రస్తుతము నగరము యొక్క కాస్టిల్ కొండ యొక్క దక్షిణ వాలు ప్రాంతము పై కేంద్ర స్థానమును ఆక్రమించాయని భావించారు. టాగస్ నది నుంచి వచ్చిన సముద్రపు పోటు కలిగిన నదీ ముఖము ఈ ప్రదేశమును అత్యంత ప్రత్యేకముగా, టిన్ ద్వీపములు (ప్రస్తుతము ఇస్లేస్ ఆఫ్ స్సిల్లె) మరియు కార్న్వాల్ కు ప్రయాణము చేస్తున్న ఫినోషియన్ పడవలకు ఆహారము సరఫరా చేసే ప్రాంతముగా తీర్చి దిద్దింది.
ఫినోషియన్ లో కొత్త నగరమునకు దాని పేరుకు సంబంధించి ఉన్న వేరు వేరు కథనముల ప్రకారము దాని పేరు అల్లిస్ ఉబ్బో అని లేదా "సేఫ్ హార్బర్" అని కాని పెట్టి ఉండవచ్చు.
ఉత్తరము వైపుకు సముద్రయానము చేయడముతో పాటుగా ఫినోషియన్లు ఐబెరియాలో అతి పెద్ద నది యొక్క ప్రారంభ స్థానములో నివాసం ఏర్పరచుకోవడం ద్వారా దేశీయ గిరిజనులతో విలువైన లోహముల వ్యాపారం చేసే అవకాశం కూడా పొందారు. అక్కడే తయారు చేయబడే ఇతర పదార్దములు ఉప్పు, ఉప్పు చేపలు మరియు లుసిటేనియాన్ గుర్రములు వంటివి, ఇవి చాలా పేరు పడ్డ పాత కాలపు వస్తువులు.
ఈ మధ్య, ఎనిమిదవ శతాబ్దములో ఉన్న ఫినోషియన్ల అవశేషాలు మేడియేవాల్ సే దే లిస్బోయా (లిస్బన్ సీ)క్రింద లేదా ముఖ్య కాతేడ్రాల్ ఆఫ్ డి మోడరన్ సిటీ లలో కనుగొనబడ్డాయి. ఇప్పటి కొత్త తరపు చరిత్రకారులు, లిస్బన్ లో ఫినోషియన్ ఫౌండేషన్ అనే ఆలోచన నిజము కాదు అని భావిస్తున్నారు, దానికి బదులుగా లిస్బన్ అనేది పాత కాలమునకు చెందిన ఆతోకంతానస్ పరిష్కారము (ఇదే రోమన్లు ఒక "ఒప్పిడియం" అని పిలిచేవారు,) అది ఎక్కువగా, ఫినోషియన్ లచే వ్యాపార సంబంధములు కలిగి ఉంది, ఇందులో ఫినోషియన్ల మట్టి కుండలు, పాత్రలు మొదలైనవి తయారయ్యే చోటు మరియు ఇతర వస్తువులు వంటివి ఉంటాయి.
హిస్పానియా ప్రాంతవాసుడు, భౌగోళిక శాస్త్రవేత్త అయిన పోమ్పోనియాస్ మేల లిస్బన్ యొక్క పేరును లాటిన్ లో ఉలిసిప్పో గా వ్రాసాడు. ఆ తరువాత ఇది ప్లినీకు "ఒలిసిప్పో"గా పిలవబడినది మరియు గ్రీకులచే ఒలిస్సిపో (Ολισσιπο) మరియు "ఒలిస్సిపోనా" (Ολισσιπόνα) గా పిలవబడింది. సంప్రదాయము ప్రకారము ఈ పేరు ఉలిస్సేస్నుంచి తీసుకొనబడింది. కొన్ని పురాణగాథల ప్రకారము, కథానాయకుడు గ్రీక్ ప్రభుత్వము కొరకు ఏర్పడే సంకీర్ణము నుంచి తప్పించుకునేందుకు ట్రాయ్ ను వదిలి అట్లాంటిక్ కు బయలుదేరుతున్నప్పుడు ఈ నగరమును కనిపెట్టాడు.
కైల్లెక్స్ వాదించిన విధముగా ఒడిస్సియస్ ల ప్రయాణాలు అన్నీ అట్లాంటిక్ లో ఉంటే, అప్పుడు ఉత్తరము నుండి వస్తూ ఒడిస్సియస్ ఈ నగరాన్ని కనుగొన్నారు అని తెలుస్తుంది, అతని మాతృ ప్రదేశము, ప్రస్తుతం బహుశా కాడిజ్ గా పిలవబడుతున్న ఇథాకను చేరుకొనే త్రోవలో ఈశాన్య దిశలో కేప్ మాలియాను (కిల్లెక్స్, కెబో డే సాయో విసెంటే ప్రాంతములో ఉంది) చుట్టుముట్టటానికి ముందు ఇది జరిగింది. ఏది ఏమైనప్పటికీ, ఫినోషియన్లు అక్కడే ఉండడం (అప్పుడప్పుడు అయినప్పటికీ) అనేది ఈ ప్రాంతములో గ్రీక్ లు ఉన్నట్లు సూచిస్తుంది.
ఆ తరువాత, ఈ గ్రీక్ పేరు తుచ్ఛమైన లాటిన్ లో ఒలిస్సిపోనా గా పాడు చేయబడింది. లిస్బన్ లో అక్కడి గ్రామీణ దేవతలుగా పూజింపబడుతున్న వారు అరకస్, కర్నియాస్, బందియాబరియాకాస్ మరియు కనీయంబ్రిసెన్సెస్ మొదలైనవారు ఉన్నారు.
పునిక్ యుద్ధముల సమయములో, హన్నిబల్ ఓటమిపాలు అయిన తరువాత (ఇతని సమూహములో కొని సభ్యులు ఉన్నారు), రోమన్లు కాథేజ్ ను దాని యొక్క గొప్ప స్థానము హిస్పానియా (మొత్తము ఐబెరియన్ పెనిజులాకు రోమన్ల ద్వారా ఇవ్వబడిన పేరు) నుండి పడవేయాలి అని నిర్ణయించుకున్నారు. తూర్పు హిస్పానియాలో స్సిపియో ఆఫ్రికనస్ లచే కర్తాగినియన్లు ఓటమి పాలు అయిన తరువాత, పడమర ప్రాంతపు సంధి కాన్సుల్ డేసిమాస్ జూనియస్ బృటస్ కల్లైకస్ నాయకత్వములో నడిచింది.
అతను ఒలిస్సిపోల సహకారము పొందాడు, దీని వలన ఉత్తర పడరమ ప్రాంతపు సెల్టిక్ గిరిజనులకు వ్యతిరేకముగా లీజియన్ల తరఫున యుద్ధం చేయడానికి వీరులు పంపబడ్డారు. దీనికి బదులుగా, ఒలిస్సిపో రాజ్యములో ఫెలిసిటస్ జూలియా అనే పేరు క్రింద కలిసి పోయింది, ఇది ఒక మున్సిపియం సివ్స్ రోమన్ఓరం. ఇది దాదాపు 50 కిలోమీటర్ల (30 మైళ్ళు) ప్రాంతము వరకు, పన్నులు లేకుండా మరియు రోమన్ పౌరసత్వము అక్కడి ప్రజలు అందరకు ఇవ్వబడడం వంటి వాటి ద్వారా ఆ ప్రాంతమును స్వయముగా పరిపాలించుకునే అవకాశము ఇవ్వబడింది.
లుసిటానియాలో క్రొత్తగా తయారైన రాష్ట్రభాగము, దీని యొక్క ముఖ్య పట్టణము ఎమేరిటా ఆగస్టా. లుసిటేనియన్లచే తరచుగా ఆ తరువాతి రెండు శతాబ్దములలో జరిగిన గొప్ప దాడులు ఈ నగరమును బలహీనపరచాయి, దీనికి ప్రతిగా ఒక గోడ నిర్మించబడింది.
ఆగస్టస్ సమయములో, రోమన్లు ఒక గొప్ప రంగస్థలము యొక్క నిర్మాణము చేసారు; అది ప్రస్తుత "రుయా డ ప్రట " క్రింద ఉన్న కాషియన్ బాత్స్; వీరు బుధునికి, డయానాకు, సైబెలే కు, టేతికు దేవాలయములు నిర్మించారు మరియు ఇడాయే ఫర్య్గియే (ఇది ఆసియా మైనర్ నుంచి ఉన్న అసాధారణ మతారాధన వ్యవస్థ)ను నిర్మించారు, చక్రవర్తికి దేవాలయములు మాత్రమే కాకుండా, "ప్రకా డా ఫిగురియా " యొక్క నేత్రుత్వములో ఒక పెద్ద శ్మశానవాటిక, ఒక పెద్ద న్యాయస్థానము మరియు ఇన్సులా (బహుళ అంతస్తుల భవనములు) వంటి వాటిని ఆధునికమైన కొండ మీద కోట మరియు దిగువ పట్టణ సెక్టార్ ప్రాంతముల మధ్య నిర్మించారు.
ఇలా పాడు చేయబడిన వాటిలో అనేకం 18వ శతాబ్దము మధ్యలో త్రవ్వి తీయబడ్డాయి, అప్పుడు నుంచి ఇలా కనిపెట్టబడిన పోంపేయిలు నిర్మించిన రోమన్ పురావస్తు శాస్త్రము ఐరోపా లోని ధనిక కుటుంబములలో క్రొత్త వైఖరిగా మారింది.
ఆర్ధికముగా బలోపేతముగా ఉన్న ఒలిసిప్పో రాజకుటుంబమునకు చెందిన ధనికుల ద్వారా అత్యధిక ధర పెట్టబడే ఒక రకమైన చేప పులుసు వంటి గరుంకు కూడా పేరుపొందినది మరియు అమ్ఫోరే నుండి రోమ్ వరకు మరియు ఇతర నగరములకు ఎగుమతి చేయబడుతున్నది. వైన్, ఉప్పు మరియు ప్రఖ్యాతి పొందిన అక్కడి వేగవంతమైన గుర్రములు కూడా ఎగుమతి చేయబడుతున్నాయి.
ఈ నగరము పైరసీను అణిచివేయడము మరియు సాంకేతిక పరిజ్ఞానములో వచ్చిన అభివృద్ధి వలన చాలా గొప్పగా పేరుగాంచింది, క్రొత్త రోమన్ రాష్ట్ర భాగము బ్రిటానియా (ముఖ్యముగా కార్న్వాల్) మరియు రైనే లలో వ్యాపారాభివృద్ది బాగా జరగే సమయము వచ్చేలా చేసింది మరియు హిస్పానియా లోపలి భాగములలో తగాస్ నది చుట్టు ప్రక్కల నివసిస్తున్న గిరిజనులకు రోమన్ సంప్రదాయమును పరిచయము చేయడం ద్వారా కూడా అభివృద్ధి సాధించింది.
ఈ నగరము జులీ మరియు కస్సీ కుటుంబముల ఆధీనములో నడిచిన ఒక ఒలిగార్చికల్ పరిపాలక సంస్థచే పాలించబడింది. విన్నపములు నమోదు చేయబడి, ఆ దేశము యొక్క విభాగములోని గవర్నర్ కు నివేదించబడతాయి మరియు టిబెరియాస్ సామ్రాట్టుకు విన్నవించబడతాయి, ఉదాహరణకు, ఓడలు భగ్నం కావడానికి కారణం అవుతున్న "సముద్రమునకు చెందిన వికృత జంతువుల నుంచి రక్షించమని" చేసే విన్నపములు వంటివి.
ది రోమన్ సెర్టోరియస్ నియంత సుల్లకు వ్యతిరేకముగా రోమన్ కాలావధిలో పెద్ద తిరుగుబాటు చేసారు.
లాటిన్ మాట్లాడేవారిలో ఎక్కువ మంది గ్రీక్ వ్యాపారస్తులుగా మరియు బానిసలుగా బ్రతుకుతున్నారు.
ఈ నగరము పడమర హిస్పానియా యొక్క రెండు పెద్ద నగరములు టరాకోనేన్సిస్ ప్రాంతములోని బ్రకారా ఆగస్టా (ఇప్పటి పోర్చుగీజ్ బ్రగా) మరియు ఎమేరిటా ఆగస్టా, లూసిటానియా యొక్క ముఖ్య పట్టణము (ఇప్పటి స్పైన్ లోని మెరిడియా)లకు పెద్ద రోడ్డు మార్గము ద్వారా కలపబడ్డాయి.
ఒలిస్సిపో, పడమర సామ్రాజ్యములోని ఇతర నగరములలానే, క్రైస్తవం బాగా వ్యాప్తి చెందిన కేంద్రము. దీని యొక్క తొలి ధ్రువీకరించబడిన మతగురువు సైంట్.పొటామియస్ (c. 356), మరియు మతద్వేషము వలన విధ్వంసము జరిగినప్పుడు చాలామంది త్యాగాళువులు అన్యమతస్తులచే వధించబడ్డారు; అలాంటి వారిలో మాగ్జిమా, వెరిస్సిమాస్ మరియు జూలియాలు ఎక్కువ పేరు కలిగి ఉన్నవారు.
రోమన్ల సామ్రాజ్యము అంతరించేటప్పటికి, ఒలిస్సిపో తొలి క్రైస్తవ నగరములలో ఒకటి. ఈ ప్రాంతము పై 409 నుండి 429 వరకు అధికారము కలిగి ఉన్న సర్మాటియన్ అలన్స్ మరియు ది జెర్మానిక్ వన్డల్స్ వంటి వారి దండయాత్రల వలన చాలా ఇబ్బందికి గురి అయింది. ది జర్మానిక్ స్యుబి గల్లేషియ (ఇప్పటి గలిషియా మరియు ఉత్తర పోర్చుగల్) రాజ్యమును స్థాపించాడు, 409 నుండి 585 వరకు "బ్రకారా ఆగస్టా" (బ్రగా) దీని యొక్క ముఖ్య పట్టణముగా ఉన్నది మరియు లిస్బన్ యొక్క ప్రాంతమును చాలా కాలము పాటు నియంత్రించగలిగినది.
585 లో, ది స్యుబి రాజ్యము టొలేడో యొక్క జర్మానిక్ విసిగోతిక్ రాజ్యములో కలిసి పోయింది, ఇందులో ఐబేరియన్ పెనిజులా ఉండేది. లిస్బన్ అప్పుడు "ఉలిష్బోన" అని పిలవబడేది.
6 ఆగస్టు 711న, లిస్బన్ మూర్స్ లచే ఆక్రమించబడినది (అది al-ʾIšbūnah అని, అరబిక్ లో الأشبونة గా పిలవబడుతుంది). ఉత్తర అమెరికా మరియు మధ్య తూర్పు ప్రాంతము నుండి వచ్చిన ముస్లింలు అయిన మూర్స్, ప్రస్తుతము "సిర్కా మౌరా" అని పిలవబడుతున్న క్రొత్త నగర గోడ మరియు చాలా మసీదులు మరియు ఇళ్లు నిర్మించారు. ఈ నగరములో క్రైస్తవులు,బెర్బార్ లు, అరబ్ లు, జ్యూలు మరియు సకలిబాలు వంటి వేరు వేరు రకముల ప్రజలను కలిగి ఉంది.
అరబిక్ క్రైస్తవుల అధికారిక భాషగా తీసుకోబడింది. మోజారబిక్ చాలా మంది క్రైస్తవులు మాట్లాడే మాతృభాషగా ఉంది. ఇస్లాం, అరబ్ లు మరియు ములాడి మువల్లాడ్ లచే అధికారికముగా పాటించబడే మతముగా ఉన్నది; క్రైస్తవులు వారి మతమును రెండవ స్థాయిలో ధిమ్మిగా ఉంచుకోగలిగారు మరియు వీరు జిజ్యః కట్టేవారు (జిజ్యఃను కట్టినందుకు, క్రైస్తవులు మరియు జ్యూలు ఇస్లామిక్ సైన్యములో చేరవలసిన అవసరము లేదు, ఎందుకు అంటే వారు దమననీతిని అంగీకరించినంతవరకు వారి రక్షణ బాధ్యత ఇస్లామిక్ రాష్ట్రమే తీసుకుంటుంది.)
1755 లిస్బన్ భూకంపము తట్టుకుని నిలబడిన లిస్బన్ యొక్క పాత భాగము అల్ఫామలో ఇప్పటికీ మూరిష్ ల ప్రభావము ఉంది. చాలా ప్రదేశముల పేర్లు అరబిక్ నుంచి తీసుకోబడ్డాయి; ది అల్ఫామా అనే ప్రదేశము, ఇది లిస్బన్ లో ఇప్పుడు ఉన్న అతి పాత జిల్లా, ఉదాహరణకు, ఇది అరబిక్ పదము "అల్-హమ" నుండి తీసుకోబడింది.
టైఫా సమయమునకు చెందిన కొంత కాలములో, టైఫా ఆఫ్ బడజోజ్ యొక్క "రేగ్యులో ఎస్లావో "లో లిస్బన్ కేంద్ర పట్టణముగా ఉన్నది మరియు ఆ తరువాత స్వతంత్ర టైఫాను సబూర్ అల్-జతిబ్ (సబూర్ ది స్లావ్) యొక్క కుమారులైన అబద్ అల్-అజీజ్ ఇబ్న్ సబూర్ మరియు అబద్ అల్-మాలిక్ ఇబ్న్ సబూర్ లచే పాలించబడినది, ఈయన టైఫా ఆఫ్ బడజోజ్ ను పాలించడానికి ముందు అల్-హకం II కు బానిసగా ఉండేవాడు.
1147లో, "తిరిగి సాధించుకునే పనిలో", పోర్చుగల్ యొక్క అఫాన్సో I నాయకత్వములోని యోధులు లిస్బన్ లోకి చొచ్చుకుని వెళ్లారు మరియు తిరిగి గెలుచుకున్నారు. అప్పటిలో, దాదాపు 154,000 మంది అక్కడ జీవిస్తున్నవారు ఉన్న ఈ నగరము తిరిగి క్రైస్తవుల ఆధీనములోకి వచ్చేసింది.
పోర్చుగల్ పై తిరిగి విజయము సాధించడము మరియు క్రైస్తవత్వమును పునరుజ్జీవనము చేయడం అనేవి లిస్బన్ యొక్క చరిత్రలో బాగా చెప్పుకోతగిన సంఘటనలు; ఇది చరిత్ర "ఎక్స్పుగనషనే లిక్స్బోనేన్సి " ద్వారా తెలియ పరచబడుతున్నప్పటికీ, ఇది ఒస్బుర్నుస్ చెప్పినట్లుగా చెప్పబడుతున్నది, అక్కడ యోధులచే చంపబడిన ఒక మతగురువు ఉండేవాడని మరియు ప్లేగ్ వ్యాపించినప్పుడు కన్య మేరీను ప్రజలు ప్రార్థించారనీ తెలియవస్తోంది, ఇది మోజారాబ్ జనాభా మోజారాబిక్ సంప్రదాయక ఆచారమును పాటిస్తున్నారని సూచిస్తోంది. అరబిక్ దైనందిన జీవితములో తన స్థానమును కోల్పోయింది. ఏమైనా ముస్లిం జనాభా మిగిలి ఉంటే వారు కూడా బలవంతముగా రోమన్ కాథలిజంలోకి మార్చబడ్డారు లేదా చంపబడ్డారు మరియు మసీదులు చర్చ్ లుగా మార్చి వేయబడ్డాయి.
లిస్బన్ తన తొలి ఫోరల్ ను 1179లో పొందినది. నియమిత సమయములో ఆకస్మిక దాడులు అల్-అన్డలాస్ నుండి ఐబెరియన్ క్రైస్తవ సామ్రాజ్యమును ధ్వంసం చేయడానికి వచ్చాయి మరియు ఇవి కొల్లగొట్టిన సామాను మరియు బానిసలను వెనుకకు తీసుకుని వెళ్ళేవి. 1189లో లిస్బన్ కు వ్యతిరేకముగా జరిగిన దాడిలో, ది అల్మోహాడ్ కాలిఫ్ యాకుబ్ అల్-మన్సూర్ 3,000 మంది స్త్రీలు మరియు పిల్లలను బానిసలుగా తీసుకుని వెళ్ళాడు. లిస్బన్ క్రొత్త పోర్చుగీస్ సరిహద్దులలో మధ్య ప్రాంతములో ఉన్నందున 1255లో పోర్చుగల్ యొక్క రాజధానీ నగరము అయినది. తొలి పోర్చుగీస్ విశ్వవిద్యాలయము లిస్బన్ లో 1290లో దినిస్ I ఆఫ్ పోర్చుగల్ చేత "ఈస్తుడో జేరాల్" (సామాన్య అధ్యయనము) గా స్థాపించబడింది. ఈ విశ్యవిద్యాలయము చాలాసార్లు కోయిమ్బ్రియాగా మార్పు చెందినది, ఇది అక్కడ సరిగ్గా 16వ శతాబ్దములో స్థాపించబడింది (ఈ రోజులలో అదే కోయిమ్బ్రియా విశ్వ విద్యాలయము).
మధ్య కాలములోని ఆఖరు శతాబ్దములలో, ఈ నగరము బాగా అభివృద్ధి సాధించింది మరియు ఉత్తర ఐరోపా లోను మరియు మెడిటేరియన్ నగరములలోను ముఖ్యమైన వ్యాపార కేంద్రముగా విస్తరించింది.
ఆవిష్కరణల సమయములో పోర్చుగీస్ కు చెందినవి అన్నీ తీవ్రమైనవి మరియు 15 నుండి 17 వ శతాబ్దము వరకు లిస్బన్ నుండి వచ్చాయి, వీటిలో 1497లో వాస్కో డి గామా భారత దేశానికి బయలుదేరి రావడం కూడా ఉంది. 1506లో, వేలమంది "కొత్త క్రైస్తవులు" (మతమార్పిడి చేసుకున్న జ్యూలు) లిస్బన్ లో వధించబడ్డారు. 16వ శతాబ్దము లిస్బన్ చరిత్రలో స్వర్ణ యుగము. ఈ నగరము ఆఫ్రికా, భారతదేశము, దూర తూర్పు ప్రాంతము వంటి వాటికి యురోపియన్ కూడలిగా రూపుదిద్దుకుంది, ఆ తరువాత కాలములో బ్రెజిల్ తో చేసిన మసాలా దినుసులు, బానిసలు, పంచదార, వస్త్రములు మరియు ఇతర వస్తువుల వ్యాపారములో పేరుగాంచింది. ఈ సమయము అతిశయమైన మనులిన్ ధోరణిని కలిగి ఉంది, ఇది 16వ శతాబ్దమునకు చెందిన రెండు స్మారక భావనముల పై తన ప్రభావమును కలిగి ఉంది, అవి ది బెలెం శిఖరముమరియు జెరోనిమస్ మఠము, ఈ రెండు కూడా UNESCO ద్వారా ప్రపంచ వారసత్వ సంపదగా ప్రకటించబడ్డాయి.
16వ శతాబ్దములోని లిస్బన్ గురించి డామియో డే గోయిస్ చే వ్రాయబడినది మరియు 1554లో అది ముద్రించబడింది.
1580లో వారసత్వము గురించి వచ్చిన గొడవ తరువాత పోర్చుగల్ తన స్వాతంత్ర్యమును కోల్పోయి, స్పైన్ ఆధీనములోకి వెళ్లి పోయింది మరియు లిస్బన్ లో జరిగిన 1640 తిరుగుబాటు స్వాతంత్ర్యమును తిరిగి తెచ్చింది. (చూడండి ఫిలిప్ III ఆఫ్ పోర్చుగల్). 18వ శతాబ్దము మొదటిలో, బ్రెజిల్ నుంచి వచ్చిన బంగారము వలన కింగ్ జాన్ V చాలా బరాక్ కళా నైపుణ్యము కలిగిన చర్చ్ లు మరియు రంగస్థలములు ఈ నగరములో కట్టగలిగాడు.
18వ శతాబ్దమునకు ముందు, లిస్బన్ చాలా ముఖ్యమైన భూకంపములకు గురి అయింది – 14వ శతాబ్దములో ఎనిమిది, 16వ శతాబ్దములో ఐదు (వీటిలో 1531లో వచ్చి 1,500 ఇళ్లు నేలమట్టం చేసిన భూకంపము మరియు 1597లో వచ్చి మూడు వీధులు మాయం అయ్యేలా చేసిన భూకంపము కూడా ఉన్నాయి) మరియు 17వ శతాబ్దములో మూడు వచ్చాయి. 1755 నవంబరు 1న వచ్చిన మరొక భూకంపము, దాదాపు 30,000 నుండి 40,000 మంది లిస్బన్ నగరవాసుల ప్రాణములు హరించింది మరియు 85 శాతము నగరమును ధ్వంసం చేసింది. దాదాపుగా 200,000 నుండి 275,000 మధ్య ఉన్న నగర జనాభాతో, 1755లో, లిస్బన్ ఐరోపా లోనే అత్యంత పెద్ద నగరములలో ఒకటిగా ఉంది. నగరమునకు చెందిన చాలా ముఖ్యమైన కట్టడములలో ది రాయల్ రైబేరియా పాలెస్ మరియు ది రాయల్ హాస్పిటల్ ఆఫ్ అల్ సైంట్స్ ధ్వంసం అయిపోయాయి. ఈ సంఘటన మొత్తం ఐరోపాకు దెబ్బలా తాకింది. వోలటైర్ ఈ భూకంపము వచ్చిన కొద్ది కాలమునకే ఒక పెద్ద పద్యము వ్రాసాడు, "పోయెమే సుర్ లే దిజాస్త్రే దే ", మరియు తన 1759 నవల "కండైడే"లో ప్రస్తావించాడు (అయినప్పటికీ, కొంతమంది ఈ ఆశావాదము యొక్క విమర్శ ఈ భూకంపము నుంచి ప్రభావితము అయినది అని అంటారు). ఆలివర్ వెండెల్ హోల్మ్స్, సీనియర్. కూడా దీనిని తన 1857 పద్యము, "ది డేకన్'స్ మాస్టర్ పీస్ ఆర్ ది వండర్ఫుల్ వాన్-హాస్ షే లో ప్రస్తావించాడు." కస్కాయిస్ నగరములో, కొంత లిస్బన్ యొక్క పడమర ప్రాంతములో, గాలులు చాలా పడవలను శిథిలం చేసాయి మరియు నీరు తగ్గిన తరువాత చూస్తే సముద్రము యొక్క చాలా భాగము బయటకు కనిపించసాగింది. ఉత్తర లిస్బన్ ప్రాంతములో ఉన్న పెనిచీ వంటి తీర ప్రాంతములలో చాలా మంది ప్రజలు సునామి వలన మరణించారు. సెట్బుల్ లో, లిస్బన్ యొక్క దక్షిణ ప్రాంతములో, నీరు భవనముల మొదటి అంతస్తు (U.S.లో అదే రెండవ అంతస్తు అని అంటారు)వరకు వచ్చింది. అల్గార్వేలో కూడా విధ్వంసం చాలా ఎక్కువగా ఉంది, దక్షిణ పోర్చుగల్ లో సునామి కొన్ని తీర ప్రాంతములను పూర్తిగా ముంచివేసింది మరియు లోతట్టు ప్రాంతములలో ఇళ్ళను పూర్తిగా కూల్చి వేసింది. కొన్ని ప్రాంతములలో గాలులు స్థాయి కంటే ఎక్కువగా పెరిగాయి. ఇసుక గట్లు కాపాడిన ఫరో తప్ప, దాదాపు అల్గార్వే యొక్క అన్ని తీర ప్రాంత నగరములు మరియు పల్లెలు చాలా ఎక్కువగా ధ్వంసం అయ్యాయి. లాగోస్ లో, అలలు నగరము యొక్క గోడల పైకి చేరాయి. పోర్చుగీస్ కు చెందిన తీర ప్రాంతములలో బాగా వచ్చిన భూకంపము వలన జరిగిన విధ్వంసము యొక్క ప్రభావము కంటే సునామి వలన ఎక్కువ భయంకరమైన ప్రభావము ఉంది. దక్షిణపడమర ప్రాంతపు స్పైన్ లో, సునామీ కాడిజ్ మరియు హుఎల్వా లకు హాని చేసింది మరియు తరంగములు ది గుడల్కుఈవిర్ నది లోకి చొచ్చుకుని వెళ్ళాయి మరియు సేవిల్లెను చేరాయి. గిబ్రల్టార్ లో సముద్రము హఠాత్తుగా రెండు మీటర్లు పైకి లేచింది. క్యుటాలో సునామీ చాలా బలముగా ఉన్నది, కానీ మెడిటేరియన్ సముద్రములో, అది త్వరగా తగ్గిపోయింది. అదే మరోచోట, పడమర తీర ప్రాంతము యొక్క మొరోక్కో లో సునామీ చాలా ఎక్కువ హాని మరియు నష్టములు కలగచేసింది, ఇది నగరము యొక్క కోట గోడలను తాకేలా కెరటాలు లేచిన ప్రాంతము అయిన టాన్గియర్ నుండి చాలా మంది మరణమునకు కారణం అవుతూ గోడను దాటి నీరు ప్రవహించిన అగడియర్ ప్రాంతము వరకు విధ్వంసం సృష్టించింది. యునైటెడ్ కింగ్డం లో, సునామీ మూడు మీటర్ల ఎత్తుకు లేచి కార్న్వాల్ ను కూడా చేరింది. కార్న్వాల్ యొక్క తీర ప్రాంతము గుండా, సముద్రము పెద్ద అలలతో లేచింది మరియు అదే వేగముతో తగ్గిపోయింది కూడా. ఐర్లాండ్ లోని గాల్వేను రెండు మీటర్ల సునామీ కొట్టింది మరియు గుర్తించ తగ్గ స్థాయిలో నగర గోడ యొక్క స్పానిష్ ఆర్చ్భాగమునకు హాని కలిగించింది.
1755 భూకంపము తరువాత, నగరము ఎక్కువగా ప్రధాన మంత్రి సేబాస్టియో జోస్ దే కార్వాల్హో ఈ మేలో, మొదటి మార్కేస్ ఆఫ్ పోమ్బల్ యొక్క ప్రణాళిక ప్రకారము పునర్నిర్మించబడినది ; అందుకే ఆ క్రింది నగరము "బాక్సియా పోమ్బలినా" (పోమ్బాలిన్ డౌన్ టౌన్ )గా పిలవబడుతున్నది. మెడియేవాల్ నగరమును పునర్నిర్మించే బదులుగా భూకంపము యొక్క అవశేషములుగా మిగిలిన వాటిని పూర్తిగా రూపు మాపి, ఇప్పటి నగర నిర్మాణము యొక్క శైలికి అనుగుణముగా నిర్మించాలాని పోమ్బల్ నిర్ణయించాడు.
19 వ శతాబ్దము మొదటిలో, పోర్చుగల్ పై నెపోలియన్ బోనా పార్టీ యొక్క సమూహములు దాడి చేసాయి, తత్ఫలితముగా రాణి మారియా I మరియు రాజ ప్రతినిధి జొయావు (భవిష్యత్తులో జాన్ VI) కొంతకాలము బ్రెజిల్కు పారిపోవలసి వచ్చింది. దాడి చేసిన వారు చెప్పుకోతగ్గ స్థాయిలో ఆస్తి దోచుకుని వెళ్లారు.
నగరము తన స్వతంత్రమును పూర్తి స్థాయిలో అనుభవిస్తూ, కేఫ్ లు మరియు రంగస్థలముల సంప్రదాయమునకు శ్రీకారము చుట్టింది. 1879లో అంతకు ముందు ఉన్న ప్రజల తోట స్థానములో ది "అవేనిడా డా లిబెర్డేడ్" తెరవబడింది.
1910 అక్టోబరు 5న జరిగిన ఘాతుక చర్యలకు లిస్బన్ కేంద్ర స్థానము అయింది, ఇవి ఆ తరువాత పోర్చుగీస్ గణతంత్ర రాజ్యమును తెచ్చిపెట్టాయి. అంతకు పూర్వము అది కార్లోస్ I ఆఫ్ పోర్చుగల్ (1908) రాజహత్యకు కూడా వేదిక అయింది.
శతాబ్దముల తరబడి లిస్బన్ లో మూతపడి పోయిన విశ్వ విద్యాలయములు 1911లో తిరిగి తెరవబడ్డాయి. ఇది ఇంతకు ముందు ఉన్న కాలేజీలను మరియు నగరములో ఉన్న విశ్వవిద్యాలయానికి చెందని ఇతర ఉన్నత విద్య పాఠశాలలను ("ఎస్కోలా పాలిటెక్నికా" - ఇప్పుడు "ఫాకుల్దేడ్ దే సియెన్సియాస్" వంటివి) కలుపుకోవటం జరిగింది. ఈ రోజున నగరములో 3 ప్రజా విశ్వవిద్యాలయాలు (యునివర్సిటి ఆఫ్ లిస్బన్, టెక్నికల్ యునివర్సిటి ఆఫ్ లిస్బన్ మరియు న్యూ యునివర్సిటి ఆఫ్ లిస్బన్), ఒక ప్రజా విశ్వవిద్యాలయపు ఇన్స్టిట్యూట్ (ISCTE - ఇన్స్టిట్యూటో సుపీరియర్ దే సియెన్సియాస్ డో ట్రాబలో ఎ డ ఎంప్రెస) మరియు ఒక పాలిటెక్నిక్ ఇన్స్టిట్యూట్ (IPL - ఇన్స్టిట్యూటో పాలిటెక్నికో డే లిస్బోవా) ఉన్నాయి. పోర్చుగల్ లోని విశ్వవిద్యాలయాల జాబితా కొరకు చూడండి.
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో తటస్థంగా ఉన్న కొద్ది ఓపెన్ యురోపియన్ అట్లాంటిక్ రేవులలో లిస్బన్ ఒకటి. ఇది U.S.కు వచ్చే శరణార్ధులకు అతిపెద్ద ప్రవేశద్వారంగాను మరియు ఒక స్పై నెస్ట్ గా నిలిచింది. 100,000 పైగా శరణార్ధులు లిస్బన్ మార్గాన నాజీ జర్మనీకి వెళ్ళగలిగారు.
1974లో లిస్బన్ కార్నేషన్ రెవల్యూషన్ సైనిక గమనములు కేంద్రబిందువు మరియు పోర్చుగీస్ కార్పోరేటివ్ రెజిం (ఎస్టాడో నోవో) కు ముగింపు అయ్యింది.
1988లో, చారిత్రాత్మక కేంద్రమైన చియాడో వద్ద జరిగిన అగ్నిప్రమాదం సామాన్య జీవనాన్ని సుమారు 10 సంవత్సరాల పాటు భంగపరచింది.
1994లో, లిస్బన్ యురోపియన్ కాపిటల్ ఆఫ్ కల్చర్ గా నిలిచింది.
ఎక్స్పో '98 లిస్బన్ లో నిర్వహించబడింది. ఇది భారతదేశానికి వాస్కో డ గామ యొక్క సముద్ర యానము యొక్క 500వ వార్షికోత్సవ జ్ఞాపకంగా ఏర్పాటు చేయబడింది.
2000 మార్చిలో సంతకము చేయబడ్డ లిస్బన్ అజెండా EU ఆర్థికవ్యవస్థ పునరుద్దరణకు చేపట్టవలసిన చర్యలకు సంబంధించిన ఒక యురోపియన్ యూనియన్ ఒప్పందము. అక్టోబరు 2007లో లిస్బన్ 2007 EU సమ్మిట్ కు ఆతిధ్యము వహించింది. ఇందులో కొత్త EU పరిపాలనా నమూనాకు సంబంధించి ఒక ఒప్పందం కుదిరింది. తత్ఫలితంగా వచ్చిన ట్రీటి ఆఫ్ లిస్బన్ 2007 డిసెంబరు 13న సంతకాలు చేయబడింది. ఇది 2009 డిసెంబరు 1న అమలులోనికి వచ్చింది.
2005 నవంబరు 3న, లిస్బన్ MTV యురోపియన్ మ్యూజిక్ అవార్డ్స్ కు ఆతిధ్యము వహించింది. ఈ ప్రదర్శన లియోటార్డ్-క్లాడ్ అయిన మడోన్న చే ప్రారంభించబడింది. ఈమె షైని డిస్కోబాల్ స్థాయి నుండి "హాంగ్-అప్" స్థాయికి ఎదిగింది.
2007 జూలై 7 న, లిస్బన్ "న్యూ 7 వండర్స్ ఆఫ్ ది వరల్డ్" ఎన్నిక వేడుకను లుజ్ స్టేడియంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా లక్షలాది మంది ప్రజానీకానికి ప్రత్యక్ష ప్రసారముగా నిర్వహించింది.
ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద రాక్ ఫెస్టివల్ అయిన రాక్ ఇన్ రియో యొక్క పోర్చుగీస్ ఎడిషన్‌లకు లిస్బన్ ఆతిధ్యము వహించింది.
ఈ నగరము "NATO సమ్మిట్" (19 -2010 నవంబరు 20)నకు అతిధిగా నిలిచింది. ఈ సమ్మిట్ సమావేశమును NATO సభ్యత్వముకల దేశాల అధిపతులు మరియు ప్రభుత్వ అధికారులు సమాఖ్య యొక్క దిశా దశలను నిర్దేశించే ఆవర్తక అవకాశాముగా భావిస్తారు.
పోర్చుగీస్ రిపబ్లిక్ యొక్క రాజధాని అయిన లిస్బన్, వద్ద ఉంది. ఇది టాగస్ నది సముద్రములో కలిసే చోటు దగ్గర ఉంది. ఈ లిస్బన్ నగరము ఐరోపా ఖండము యొక్క ముఖ్య భూభాగములో పశ్చిమాన ఉన్న రాజధాని నగరము.
ఈ రాజధాని యొక్క విస్తీర్ణము , మరియు దీని నగర సరిహద్దులు మిగతా ముఖ్య పట్టణాల లాగ కాకుండా, చారిత్రాత్మకంగా తక్కువ గుర్తింపు కలిగినవి. మిగతా పట్టణ ప్రాంతాలు, లిస్బన్ అని సామాన్యముగా పిలువబడేవి, నిజానికి పరిపాలనా పరంగా గుర్తింపు కలిగిన పట్టణాలు. అవి అమడోరా, క్వేలుజ్, అగ్యువల్వ-కాసెం, ఓడివేలాస్, లూరేస్, సకావెం, అల్మడ, బార్రీరో, సీక్సాల్ మరియు కీరాస్. ఇవి అన్ని కలిసి పెద్ద పరిపాలనా యూనిట్ గా లిస్బన్ మెట్రోపాలిటన్ ఏరియా యొక్క అసలైన భాగముగా ఉన్నాయి.
లిస్బన్ యొక్క పశ్చిమాన ఉన్న భాగము "పార్క్వే ఫ్లోరెస్టల్ డే మాన్సంటో" () చే ఆక్రమించబడింది. ఈ నగర పార్కు లిస్బన్ యొక్క మున్సిపాలిటీలో 10% ఆక్రమించి యూరోప్ లోనే అతిపెద్దదిగా నిలిచింది.
లిస్బన్ సబ్‌ట్రాపికల్ - మెడిటరేనియన్ వాతావరణము (కొప్పెన్ వాతావరణ విభజన: "Csa" ) కలిగి ఉంటుంది మరియు సామాన్యమైన చలికాలాలు మరియు వెచ్చని నుండి వేడి ఎండాకాలాలు కలిగియుంటుంది. సగటు వార్షిక ఉష్ణోగ్రత : పగటి సమయములో మరియు రాత్రి సమయములో ఉంటుంది. సముద్రము యొక్క సగటు వార్షిక ఉష్ణోగ్రత . అత్యంత శీతల నెల అయిన జనవరిలో ఉష్ణోగ్రత సాధారణ పగటి సమయములో , మరియు రాత్రి సమయములో మరియు సగటు సముద్రపు ఉష్ణోగ్రత . అతి వెచ్చని నెల అయిన ఆగస్టులో ఉష్ణోగ్రత పగటి పూట (కొన్నిసార్లు ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రతలు కూడా ఉంటాయి), రాత్రి పూట మరియు సగటు సముద్రపు ఉష్ణోగ్రత . పగటి వెలుతురు యొక్క సమయము డిసెంబరులో 10 గంటల నుండి జూన్ మరియు జూలైలలో 15 గంటల వరకు ఉంటుంది. ఇది యూరోప్ లో ఉన్న సామాన్య స్థాయిలలో ఒకటి. సూర్యరశ్మి ఏడాదికి 2,800 గంటలు ఉంటుంది. ఇది సగటున డిసెంబరులో రోజుకి 4.6 గంటల నుండి సగటున జూలైలో 11.4 గంటల వరకు ఉంటుంది. సాధారణంగా వేసవి కాలము మే నుండి అక్టోబరు వరకు సుమారుగా 6 నెలల పాటు ఉంటుంది. ఈ ఆరు నెలలు సగటు ఉష్ణోగ్రత పగలు మరియు రాత్రి ఉంటుంది. ఈ నెలలు - నవంబరు, మార్చి మరియు ఏప్రిల్ - స్తిత్యంతరములుగా ఉంటాయి. కొన్నిసార్లు ఉష్ణోగ్రత కంటే పెరుగుతుంది, ఈ మూడు నెలల యొక్క సగటు ఉష్ణోగ్రత పగలు మరియు రాత్రి ఉంటుంది. డిసెంబరు, జనవరి మరియు ఫిబ్రవరి అత్యంత చలి నెలలు. ఈ మూడు నెలలలో సగటు ఉష్ణోగ్రత పగలు మరియు రాత్రి ఉంటుంది. యూరోప్ ఖండములోని అన్ని పట్టణాలలో లిస్బన్ అతి వెచ్చని చలికాలాలు కలిగి ఉంటుంది. ఇంకా, ఇక్కడ యూరోప్ లో సౌమ్యమైన రాత్రులు ఉంటాయి: ఇది చలికాలములో ఉన్న అత్యంత వెచ్చనైన నగరములలో ఒకటి. అత్యంత చలి ఉన్న నెలలో సగటున గాను మరియు వేసవిలో అనుకూలముగాను మరియు అతివెచ్చని నెలలో సగటు ఉష్ణోగ్రత ఉంటుంది. వానలు ముఖ్యముగా చలికాలములో కురుస్తాయి మరియు వేసవి కాలం పొడిగా ఉంటుంది.
ఇన్స్టిట్యూటో నేషనల్ డే ఎస్టాటిస్టికా ప్రకారముగా ఈ నగరము యొక్క జనాభా 564,477 మరియు మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతము (లిస్బన్ మెట్రోపాలిటన్ ఏరియా) యొక్క జనాభా 2,800,000. () లిస్బన్ మెట్రోపాలిటన్ ఏరియా రెండు NUTS II (యురోపియన్ స్టాటిస్టికల్ సబ్ సబ్‌డివిషన్స్) లను కలుపుకుంటుంది: టాగస్ నది యొక్క ఉత్తర తీరప్రాంతంలో ఉన్న "గ్రాండే లిస్బోవా" (), మరియు దక్షిణ తీరం వెంట ఉన్న "పెనిన్సులా దే సేటుబాల్" (). (ఇవి "రేజియావో లిస్బోవా" () యొక్క పోర్చుగీస్ ఉప ప్రాంతాలకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తాయి). ఈ నగరము యొక్క జనాభా సాంద్రత .
ఇతర మెట్రోపాలిటన్ పట్టణాల లాగానే లిస్బన్ చుట్టుపక్కల ఎన్నో ఉపగ్రహ నగరాలు లేదా గ్రామీణ ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. ఈ వర్గాల నుండి రోజూ సుమారుగా ఒక మిలియన్ మంది ప్రజలు వ్యాపారము లేదా ఉద్యోగమూ నిమిత్తము లిస్బన్ నగరములోనికి వస్తారని అంచనా. కాస్కయిస్ మరియు ఎస్టోరిల్ రెండూ కూడా ఇరుగుపోరుగున ఉన్న పట్టణాలలో రాత్రి జీవితానికి అనువైనవి. సిన్ట్రా మరియు మఫ్రా లలో ఎన్నో సుందరమైన, రమణీయమైన మరియు చారిత్రాత్మకమైన స్థలాలను చూడవచ్చు. లిస్బన్ చుట్టూ ఉన్న ఇతర పెద్ద పట్టణాలు: అమడోర, ఒయిరాస్, ఓడివేలాస్, లూరేస్, విల్లా ఫ్రాంకా డే జీర మరియు టాగస్ నది యొక్క దక్షిణ తీర వెంట ఉన్న ఎస్చువరి, అల్మడ, బారీరో మరియు సీక్సల్.
పోర్చుగీస్ పట్టణాల ప్రకారముగా, ఏటా ఎక్ష్ప్రెస్సొ నివాసయోగ్య పరిస్థితులు పై జరిపిన ఒక అవలోకనంలో లిస్బన్ జనావాసానికి అనుకూలమైనదిగా ప్రచురించింది.
లిస్బన్ యొక్క పురపాలక సంస్థలో 53 "ఫ్రెగ్వేషియ"లు ఉన్నాయి. అవి:కాని, ప్రాంతీయంగా అక్కడి నివాసస్థులు లిస్బన్ ప్రాంతాలను చారిత్రాత్మకంగా "బైర్రోలు"గా అభివర్ణిస్తారు (). ఈ జనులకు స్పష్టమైన సరిహద్దులు లేవు మరియు వీరు ఒకే చారిత్రాత్మక సంస్కృతిని, గుర్తించదగ్గ శిల్పకళా నైపుణ్యమును, జీవన స్థాయిలు మరియు/లేదా ప్రాంతీయ వ్యక్తిత్వమును సూచిస్తారు. ప్రాంతీయ వ్యక్తిత్వాలు అంటే "అమోరీరాస్", "బైర్రో ఆల్టో", "బైక", "అల్ఫామ", "మొరారియ", "అవేనిడాస్ నోవాస్", "ఇంటెండెంటే," "చెలాస్" మరియు "లాప" వంటివి.
లిస్బన్ వీటితో ట్విన్‌చేయబడింది:
లిస్బన్ పట్టణము గొప్ప శిల్పకళ నైపుణ్యము కలిగి ఉంది; రొమనెస్కు గోతిక్ మన్యులైన్, బోరోక్యు, సాంప్రదాయక పోర్చుగీస్, ఆధునిక మరియు ఆధునికానంతర కట్టడాలను నగరమంతటా చూడవచ్చు. ఈ పట్టణములో, ముఖ్యముగా ఎగువ జిల్లాలో పెద్ద రహదారులు మరియు వీధుల వెంట కట్టడాలు ఉన్నాయి; వీటిలో గుర్తించదగినవి: అవెనిడ డ లిబర్దేడ్ (లిబర్టి అవెన్యు), అవెనిడ ఫాన్టేస్ పెరీర డే మేలో, అవెనిడ అల్మిరంటే రీస్ మరియు అవెనిడ డ రిపబ్లిక (రిపబ్లిక్ అవెన్యు).
లిస్బన్ పట్టణములో పేరుగాంచిన మ్యుజియములు: మ్యుసీ నేషనల్ డే ఆర్టే అంటిగా (నేషనల్ మ్యుజియం ఆఫ్ ఏన్షియంట్ ఆర్ట్), ది మ్యుసీ డో అజులేజో (మ్యుజియం ఆఫ్ పోర్చుగీస్-స్టైల్ టైల్ మోసాయిక్స్), ది మ్యుసీ కలూస్టే గుల్బెంకియాన్ (కలూస్టే గుల్బెంకియాన్ మ్యుజియం, ఇందులో పురాతన మరియు ఆధునిక కళలకు సంబంధించిన సేకరణలు ఉన్నాయి), ది లిస్బన్ ఒషనేరియం ("ఒషనారియో డే లిస్బోవా", ప్రపంచములోనే రెండవది), ది మ్యుసీ నేషనల్ డో ట్రాజే ఎ డ మోడ (నేషనల్ మ్యుజియం ఆఫ్ కాస్ట్యూమ్ అండ్ ఫాషన్), ది బెరర్దో కలెక్షన్ మ్యుజియం (ఆధునిక కళ) బెలెం కల్చరల్ సెంటర్ వద్ద ఉన్నది, ది మ్యుసీ డ ఎలెక్ట్రిసిడేడ్ (ఎలెక్ట్రిసిటీ మ్యుజియం), ది మ్యుసీ నేషనల్ డాస్ కోచేస్ (నేషనల్ కోచ్ మ్యుజియం, ప్రపంచములోని రాయల్ కోచేస్ యొక్క సేకరణ కలిగి ఉన్నది), ది మ్యుసీ డ ఫార్మశియా (ఫార్మసి మ్యుజియం) మరియు ది మ్యుజియం ఆఫ్ ది ఓరియంట్.
లిస్బన్ యొక్క ఒపేరా హౌస్ అయిన టీట్రో నేషనల్ డే సాయో కార్లోస్ ఎన్నో సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలకు, ముఖ్యంగా ఆకురాలు కాలం మరియు చలికాలంలో, ఆతిధ్యం వహిస్తుంది. ఇతర ముఖ్య థియేటర్లు మరియు మ్యూజికల్ హౌసులు: సెంట్రో కల్చరల్ డే బెలెం, ది టీట్రో నేషనల్ డి. మారియా II మరియు ది గుల్బెంకియన్ ఫౌండేషన్.
క్రీస్ట్ ది కింగ్ కొరకు ఏర్పాటు చేసిన స్మారకము (క్రీస్టో రీ) ఆల్మడాలో నదికి ఎడమ వైపున ఉంది. చాచిన చేతులతో, నగరాన్ని మొత్తం చూస్తున్నట్టు ఉన్న ఈ స్మారకము రియో డే జానీరో లోని కోర్కవడో సమారకమును పోలి ఉంటుంది. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత యుద్ధం యొక్క భయాల నుండి మరియు వినాశానము నుండి పోర్చుగీసులను కాపాడినందుకు కృతజ్ఞతగా దీనిని కట్టారు.
ప్రతి జూన్ మాసములో 5 రోజుల వీధి వేడుకలు లిస్బన్ లో జన్మించిన ఒక మహాత్ముని - అంథోని ఆఫ్ లిస్బన్ (లేక శాంటో అంటోనియో) జ్ఞాపకార్ధము జరుగుతాయి. సెయింట్ అంథోని ఆఫ్ పాడువ అని కూడా పిలువబడే సెయింట్ ఆంథోని ఒక సంపన్నుడైన పోర్చుగీస్ బోహీమియన్. ఈయన పేదలకు మరియు సామాన్య ప్రజలకు బోధనలు చేస్తూ జీవితం గడుపుతున్న కారణంగా ఆయన కానోనైస్ చేయబడ్డారు మరియు డాక్టర్ ఆఫ్ ది చర్చ్ గా చేయబడ్డారు. లిస్బన్ యొక్క రక్షక సెయింట్గా సెయింట్ విన్సెంట్ ఉన్నప్పటికీ ఈయనకు సంబంధించి ఎటువంటి వేడుకలు లేవు. ఈయన అవశేషాలు లిస్బన్ కాతేడ్రాల్ లో ఉన్నాయి.
పార్క్వే ఎడ్యువార్డో VII "పార్క్వే ఫ్లోరెస్టాల్ డే మాన్సంటో" తరువాత నగరములో రెండవ అతిపెద్ద పార్కు. ఇది ముఖ్య ప్రదేశమైన అవేనిడ డ లిబెర్దేడ్ కు కొనసాగింపు. పార్క్వే డ లిబర్దేడ్ గా అసలు పేరు కలిగిన ఈ పార్కు 1903లో ఎడ్వర్డ్ VII లిస్బన్ నగరాన్ని సందర్శించిన తరువాత పార్క్ ఎడ్వర్డ్ VII ఆఫ్ ఇంగ్లాండ్గా పేరు మార్చబడింది. ఇందులో వివిధ రకాల మొక్కలు వింటర్ తోటలో (ఎస్తుఫా ఫ్రియా) ఉంటాయి.
లిస్బన్ నగరములో ప్రతి సంవత్సరము ఈ క్రింది ఉత్సవాలు నిర్వహిస్తారు: లిస్బన్ గే & లెస్బియన్ ఫిలిం ఫెస్టివల్, ది లిస్బోర్టే, ది డాక్లిస్బోవ - లిస్బన్ ఇంటర్నేషనల్ డాక్యుమెంటరి ఫిలిం ఫెస్టివల్, ది ఆర్టే లిస్బోవ - కాంటెంపొరరి ఆర్ట్ ఫెయిర్, ది ఫెస్టివల్ అఫ్ ది ఓషన్స్, ది ఇంటర్నేషనల్ ఆర్గాన్ ఫెస్టివల్ ఆఫ్ లిస్బన్, ది MOTELx - లిస్బన్ ఇంటర్నేషనల్ హార్రర్ ఫిలిం ఫెస్టివల్, ది లిస్బన్ విలేజ్ ఫెస్టివల్, ది ఫెస్టివల్ ఇంటర్నేషనల్ డే మాస్కారాస్ ఎ కమెడియంటెస్, ది లిస్బోవ మాజికా - స్ట్రీట్ మాజిక్ వరల్డ్ ఫెస్టివల్, ది మోన్‌స్ట్రా - అనిమేటెడ్ ఫిలిం ఫెస్టివల్, ది లిస్బన్ బుక్ ఫెయిర్, ది పీక్సే ఎం లిస్బోవ - లిస్బన్ ఫిష్ అండ్ ఫ్లవర్స్, ది లిస్బన్ ఇంటర్నేషనల్ హ్యాండిక్రాఫ్ట్ ఎగ్జిబిషన్, ది లిస్బన్ ఫోటో మారథాన్, ది ఇండీలిస్బోవ - ఇంటర్నేషనల్ ఇండిపెండెంట్ ఫిలిం ఫెస్టివల్, ది ఆల్కాంటరా ఫెస్టివల్, ది టెంప్స్ డి'ఇమేజెస్ ఫెస్టివల్ మెరియు ది జాజ్ ఇన్ ఆగస్టు ఫెస్టివల్.
ప్రపంచ అతిపెద్ద పాప్-రాక్ ఉత్సవాలలో ఒకటైన రాక్ ఇన్ రియోకు లిస్బన్ నాలుగు సార్లు ( 2004, 2006, 2008 మరియు 2010 లలో) ఆతిధ్యం వహించింది. మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతములోని వార్షిక మ్యూజిక్ ఘటనలలో ఉన్నవి: ఆప్టిమాస్ అలైవ్ మరియు సూపర్ బాక్ సూపర్ రాక్ వేడుకలు.
ఆర్కిటెక్చర్ ట్రైయేనియల్, ది మోదా లిస్బోవ (ఫాషన్ లిస్బన్), ఎక్స్పరిమెంట డిజైన్ - బైయేనియల్ ఆఫ్ డిజైన్ మరియు లుజ్బోవ - బైయేనియల్ ఆఫ్ లైట్ వంటి వాటికి కూడా లిస్బన్ నెలవుగా నిలిచింది.
ప్రస్తుతము కేంద్రబిందువుగా ఉన్నప్పటికీ ఇది ఒకప్పుడు లిస్బన్ యొక్క గ్రామీణ ప్రాంతం. ఇక్కడ ఎక్కువగా పంటభూములు మరియు రాజప్రాసాదాలు ఉండేవి. 16వ శతాబ్దంలో ఇక్కడ ఒక కాలువ ఉండేది. గొప్పవారు ఇక్కడ పడవలలో పచారులు చేసేవారు. 19వ శాతాబము నాటికి, ఆల్కాంటరా ఎన్నో చిన్న కర్మాగారాలు మరియు గోదాములతో ఒక ప్రఖ్యాత పారిశ్రామిక ప్రాంతము అయ్యింది. చాలా శతాబ్దాలుగా, ఈ ప్రాంతము తన పురాతన భవనాలతో, చిన్న కాలువతో ఎంతో సుందరంగా ఉండేది. ఈ కాలువ దగ్గరకు ఆడవారు బట్టలు ఉతుకుటకు వెళ్ళేవారు.
1990ల కాలములో, ఆల్కాంటరా పబ్బులకు మరియు డిస్కోటెక్కులకు ఆలవాలమయ్యింది. దీనికి కారణము ఈ ప్రాంతము యొక్క బాహ్య ప్రదేశము వ్యాపారపరమైనది కావడము మరియు రాత్రి వేళ ఉండే చప్పుళ్ళు అక్కడి నివాసులను ఇబ్బంది కలిగించకపోవడం. ప్రస్తుతము, ఈ ప్రాంతములో కొన్నిటిని బిల్డర్లు తీసుకొని కొత్త అపార్ట్‌మెంట్లను అభివృద్ధి చేసి, బ్రహ్మాండమైన నదీ వీక్షణం మరియు కేంద్రబిందువుగా ఉన్న స్థానము వలన లాభాలు పొందుతున్నారు.
లిస్బన్ యొక్క పురాతనమైన జిల్లా, అల్ఫామ కాసిల్ ఆఫ్ లిస్బన్ మరియు తేజో నదుల మధ్య ఉంది. దీని పేరు అరబిక్ పదమైన "అల్-హమ్మ" నుండి వచ్చింది. దీని అర్ధము ఫౌంటెయిన్ లేక బాత్. ఇక్కడ ఎన్నో చారిత్రాత్మక ఆకర్షణలు ఎన్నో ఫాడో బారులు మరియు రెస్టారెంట్లు ఉన్నాయి. మూరిష్ ఆదిపత్యము సమయములో, అల్ఫామ మొత్తం నగరమును కలిగి ఉంది. తరువాత ఇది పశ్చిమానికి (బైక్స పరిసర ప్రాంతానికి) విస్తరించింది. అల్ఫామలో బెస్తవారు మరియు పేదవాళ్ళు ఇక్కడ నివాసము ఏర్పరచుకున్నారు. పేదలకు నిలయంగా ఉన్న ఆ పరిస్థితి నేటికీ కొనసాగుతోంది. అతిపెద్ద 1755 లిస్బన్ భూకంపం అల్ఫామను నాశనము చేయలేదు. ఇరుకు వీధులతో మరియు చిన్న కూడళ్ళతో ఇప్పటికీ ఇది అలాగే ఉంది. తరువాత పాత భవనాలను పునరుద్ధరించడము మరియు కొత్త రెస్టారెంట్లతో పరిసర ప్రాంతాలను బలపరచడము జరిగింది. ఈ రెస్టారెంట్లలో ఇప్పుడు పోర్చుగీస్ క్లిష్టమైన మాధుర్య సంగీతం అయిన ఫాడోను విని ఆనందించవచ్చు. ఈ ప్రాంతములో కాసిల్ ఆఫ్ సాయో జార్జ్ మెరియు ది లిస్బన్ కాథెడ్రల్ ఉన్నాయి. 4
ఇతర ఆకర్షణలు:
పోర్చుగల్‌లో ఉన్న బైర్రో ఆల్టో (చెప్పాలంటే పోర్చుగీస్ లో "ఎగువ క్వార్టర్" ) సెంట్రల్ లిస్బన్ లో ఒక ప్రాంతము. ఇది ఒక నివాసయోగ్యమైన, షాపింగ్ మరియు వేడుకల జిల్లాగా పనిచేస్తుంది. ఈ రోజు, బైర్రో ఆల్టో లిస్బన్ యొక్క యువతకు మరియు పోర్చుగీస్ రాజధాని యొక్క రాత్రిజీవనానికి గుండె వంటిది. ఒక్కొక్క దానికి చాలా క్లబ్బులు మరియు బార్లు ఉండటంతో లిస్బన్ యొక్క పంక్, గే, మెటల్, గొత్, హిప్ హాప్ మరియు రేగ్గేలు అన్నిటికి బైర్రో స్థావరంగా ఉంది. పోర్చుగల్ యొక్క జాతీయ గీతమైన ది ఫాడో లిస్బన్ యొక్క రాత్రిజీవనములో జీవించి ఉంటుంది. ఇక్కడి జన సమ్మూహము స్థానిక మరియు పర్యాటకుల మిశ్రమముగా మరియు నేరిన మరియు స్వలింగ సంపర్కుల సమ్మేళనంగా మరియు ఊహించడానికి వీలయ్యే అన్ని రకాలుగా ఉంటుంది.
ఈ నగరము యొక్క కేంద్రబిందువు "బైక్సా" (డౌన్‌టౌన్) లేక సిటి సెంటర్; ది పంబలిన్ బైక్సా ఒక సుందరమైన నగరము, ప్రాథమికంగా 1755 లిస్బన్ భూకంపం తరువాత నిర్మించబడింది. ఈ పేరు మొదటి మార్క్వేస్ ఆఫ్ పంబాల్ అయిన సెబాస్టియో జోస్ డే కార్వాలో ఎ మేలో నుండి వచ్చింది. ఈయన పోర్చుగల్ కు చెందిన జోసెఫ్ I కు 1750 నుండి 1777 వరకు ప్రధాన మంత్రి. ఈయన 1755 భూకంపం తరువాత లిస్బోన్ నగరమును పునర్నిర్మించడంలో ముందుండి నడిపి పోర్చుగల్ యొక్క వికాసంలో కీలకపాత్ర పోషించారు. పోమ్బాల్ యొక్క మర్క్విస్ నగరమును పునర్నిర్మించడానికి కఠిన నిభంధనలను అమలుపరిచారు. ప్రస్తుతము ఉన్న గ్రిడ్ సరళి భూకంపానికి మునుపు ఉన్న ఆర్గానిక్ స్ట్రీట్ ప్లాన్ కు చాలా వ్యత్యాసమున్నది.
పాంబలైన్ బైక్సా భూకంప-నిరోధక నిర్మాణానికి మొదటి ఉదాహరణ. శిల్పకళా నమూనాలను పరీక్షించుటకు సైన్య బలగాలతో కవాతు నిర్వహించి భూకంప వాతావరణాన్ని సృష్టించారు. పోమ్బాలిన్ కట్టడాల ముఖ్య విశేషాలలో, భూకంప ఉధృతిని విభజించుటకు సిమ్మెట్రికల్ వుడ్ లాటిస్ అయిన పోమ్బాలిన్ కేజ్, మరియు అగ్ని వ్యాప్తిని తగ్గించుటకు పైకప్పు టిమ్బర్ల కంటే ఎత్తుగా కట్టిన ఇంటర్-టెర్రేస్ గోడలు ఉన్నాయి.
ఇది పొటెన్షియల్ వరల్డ్ హెరిటేజ్ సైట్ లకి సంబంధించిన పోర్చుగల్ యొక్క "తాత్కాలిక జాబితా"లో 2004 డిసెంబరు 7న ఉంచబడింది.
ఈ ప్రాంతములో ఉన్న ఇతర స్మారకాలు:
శాంటా మారియా డే బెలెం లేక బెలెం () లిస్బన్, పోర్చుగల్లో ఒక పారిష్. ఇది ఇప్పటి పట్టణ కేంద్రమునకు మరియు పొంటే 25 డే అబ్రిల్ (25 ఏప్రిల్ వంతెన) లకు పశ్చిమాన ఉంది. బెత్లహెం కొరకు పోర్చుగీస్ నుండి ఈ పేరు తీసుకొనబడింది.
ఎంతోమంది గొప్ప పోర్చుగీస్ ఆన్వేషకులు ఆవిష్కరణలకు చేసే తమ సముద్రయానములను బెలెం నుండి మొదలుపెట్టారు. ముఖ్యంగా, 1497లో వాస్కో డ గామ భారతదేశం కొరకు బయలుదేరిన స్థలము ఇదే. ఇది మునుపటి రాజ ప్రాసాదము కూడా. ఇక్కడ ప్రస్తుతము పోర్చుగల్ యొక్క ప్రెసిడెంట్ చే ఆక్రమించబడిన 17వ-18వ శతాబ్దపు రాజ ప్రసాదమైన బెలెం రాజ ప్రాసాదము మరియు అజుడా రాజ ప్రాసాదము ఉన్నాయి. ఈ అజుడా రాజ ప్రాసాదము 1802లో మొదలయ్యింది కాని ఇప్పటికీ పూర్తి కాలేదు.
అయితే బెలెం యొక్క ప్రఖ్యాత విశేషము దాని టవర్ - తొర్రే డే బెలెం. దీని చిత్రాన్ని లిస్బన్ యొక్క పర్యాటక శాఖ వారు ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తారు. ఈ టవర్ ఆవరణములేని ఒక లైట్ హౌస్ గా డాం మాన్యుయెల్ (1515-1520) యొక్క హయాములో కట్టబడింది. దీనిని బెలెం యొక్క ఓడరేవు యొక్క ప్రవేశద్వారమును రక్షించుటకు కట్టించారు. ఇది టాగస్ నది యొక్క కుడివైపున ఉన్న చిన్న ద్వీపము పై చుట్టూ నీళ్ళతో ఉంది.
బెలెం యొక్క ఇతర పెద్ద చారిత్రాత్మక కట్టడాలలో ఒకటి మాస్టీరో డోస్ జెరోనిమోస్ (జెరోనిమోస్ మొనాస్టరి). తొర్రే డే బెలెం సంరక్షణ కొరకు కట్టబడింది. మాన్యుయెలైన్ ఆర్కిటెక్చర్ కు ఉదాహరణ అయిన మొనాస్టరి భవనము 1502లో మాన్యుయెల్ యొక్క సూచనలతో మొదలయ్యింది. ఇది పూర్తి చేయుటకు 50 సంవత్సరాలు పట్టింది. ఇది వాస్కో డ గామా భారతదేశానికి విజయవంతంగా సముద్రయానమున చేరుకున్నందుకు స్మారక చిహ్నంగా కట్టబడింది మరియు ఇది తూర్పు మసాలా దినుసుల పై వచ్చిన పన్నుల ఆదాయంతో కట్టించబడింది. మొనాస్టరిలో వాస్కో డ గామ యొక్క సమాధి ఉంది. ఈ మొనాస్టరి యొక్క రెక్కల పై "మ్యుస్యు నేషనల్ డే ఆర్క్వేలోజియా" (నేషనల్ ఆర్కేలాజికల్ మ్యుజియం) మరియు ది "మ్యుస్యు డ మరింహ" (మారిటైం మ్యుజియం) ఉన్నాయి.
బెలెం యొక్క ముఖ్యమైన ఆధునిక విశేషము పడ్రావు డోస్ డెస్కోబ్రిమెంటోస్ (ఆవిష్కరణలకు స్మారకము). ఇది 1960లో నిలబెట్టిన ఒక కాంక్రీట్ యొక్క హై స్లాబ్. ఇది హెన్రి ది నావిగేటర్ యొక్క 500వ వర్ధంతి జ్ఞాపకంగా కట్టబడింది. ఈ స్మారక చిహ్నము ఓడ యొక్క ముందరి భాగము ఆకారములో చెక్కబడింది. దీనిలో ఎంతో మంది అన్వేషకుల విగ్రహాలు మరియు హెన్రి యొక్క విగ్రహము ఉన్నాయి. ఈ స్మారకము ప్రక్కన వివిధ పోర్చుగీసు అన్వేషకుల మార్గములను చూపే చిత్రపటమును కలిగిన ఒక చతురస్రం ఉంది.
బెలెం యొక్క మధ్యలో "ప్రకా డో ఇంపీరియో" ఉంది: ఈ తోటలో మధ్యన ఒక పెద్ద ఫౌంటెయిన్ ఉంది. దీనిని రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో కట్టించారు. ఈ తోటకు పశ్చిమాన "సెంట్రో కల్చరల్ డే బెలెం" ఉంది. దీనిని పోర్చుగల్ యొక్క 1992 ప్రెసిడెన్సి ఆఫ్ ది EU కొరకు కట్టించారు. అది ఇప్పుడు బెలెం యొక్క "మ్యుస్యు డో డిజైన్" (డిజైన్ మ్యుజియం) ఉన్న ఒక కళా నిలయము. ఈ తోట యొక్క ఆగ్నేయమునకు "బెలెం ప్యాలెస్" (1770) ఉంది. ఇది ప్రోర్చుగీస్ ప్రెసిడెంట్ యొక్క అధికారిక నివాసము. ప్రకా డో ఇంపీరియోకు అయిదు వందల మీటర్ల దూరంలో తూర్పుకు బెలెం యొక్క మరో పెద్ద చతురస్రం "ప్రకా అఫోన్సో డే అల్బ్యుక్వేర్క్యూ" ఉంది.
బెలెం ఎన్నో ఇతర మ్యుజియములకు నిలయం. వీటిలో చాలా మటుకు సాలాజార్ 1940 బెలెం ఎక్స్పో కొరకు ఏర్పాటు చేసినవి: "మ్యుస్యు డ ఎలెక్ట్రిసిడేడ్" (ఎలెక్ట్రిసిటి మ్యుజియం), "మ్యుస్యు డో సెంట్రో సైన్టిఫికో ఎ కల్చారాల్ డే మాక్వా" (మాక్వా కల్చరల్ మ్యుజియం), "మ్యుస్యు డే అర్తే పొపులర్" (ఫోక్ ఆర్ట్ మ్యుజియం) మరియు "మ్యుస్యు నేషనల్ డోస్ కోచేస్" (కోచ్ మ్యుజియం).
లిస్బన్ నుండి పేరుగాంచిన ప్రఖ్యాత స్పోర్ట్స్ క్లబ్ బెలేనేన్సేస్ బెలెంలోనే ఉంది.
బెలెం యొక్క ముఖ్య వీధి "రువా డే బెలెం" . ఇందులో 160-సంవత్సరాల పురాతనమైన పేస్ట్రి దుకాణం ఉంది. ఈ షాపులో ప్రఖ్యాత "పాస్టెల్ డే బెలెం" (బహువచనం: "పెస్టీస్ డే బెలెం" ) మరియు ఫ్లేకి పేస్ట్రితో తయారు చేయబడిన కస్టర్డ్ టార్ట్స్ కొనుగోలు చేయవచ్చు.
ఈ ప్రాంతములో ఉన్న ఇతర ఆకర్షణలు:
చియాడో ఒక సాంప్రదాయక షాపింగ్ ప్రాంతము. ఇందులో పురాతన మరియు ఆధునిక వ్యాపార స్థావరాలు ముఖ్యముగా చార్మో'స్ మరియు గార్రెట్ట్'స్ వీధులలో, ఉంటాయి. స్థానికులు మరియు పర్యాటకులు చియాడోను సందర్శించి పుస్తకాలు, వస్త్రాలు, కుండలు కొనుగోలు చేస్తారు మరియు అదే విధంగా ఒక కప్పు కాఫీ కొరకు కూడా ఇక్కడకు వస్తారు. "ఎ బ్రాసిలీర" చియాడో యొక్క ప్రఖ్యాత కాఫీ దుకాణం. తన వినియోగదారులలో ప్రఖ్యాత కవి ఫెర్నాండో పెస్సోవా కూడా ఒకరుగా ఉండడంతో ఈ కాఫీ దుకాణం ప్రసిద్ధి చెందింది. చియాడో ఒక ముఖ్యమైన సాంస్కృతిక ప్రాంతము కూడా. ఇందులో ఎన్నో మ్యూజియాలు మరియు థియేటర్లు ఉన్నాయి. 1988లో జరిగిన ఒక అగ్నిప్రమాదంలో చియాడోలోని చాలా భవనాలు నాశనమయ్యాయి. ఈ సంఘటనతో దేశము చాలా కలత చెందింది. ఈ ప్రాంతము ఇప్పుడు కోలుకొంది. దీనికి కారణం ప్రఖ్యాత శిల్పి సిజా వీయెర. ఈయన రూపొందించిన పునరుద్ధరణ ప్రాజెక్టు వలన ఇది సాధ్యపడింది. ఈ ప్రాజెక్టు 10 సంవత్సరాలకు పైగా కొనసాగింది.
ముఖ్య ఆకర్షణలు:
ది బారోక్యు-నియోక్లాసికల్ ఎస్ట్రేలా బాసిలికా ఈ జిల్లా యొక్క ముఖ్య ఆకర్షణ. ఈ పెద్ద చర్చుకు అతిపెద్ద గుమ్మటము ఉంది. ఇది ఒక కొండ మీద లిస్బన్ నగరమునకు పశ్చిమాన ఉండి చాలా దూరం నుండి కూడా చూడగలిగేట్టు ఉంటుంది. దీని శైలి బారోక్యు మరియు నియోక్లాసికల్ లో ఉన్న మఫ్రా నేషనల్ ప్యాలెస్ వలె ఉంటుంది. దీని ముందరి భాగంలో రెండు జంట గంటల ధ్వజాలు ఉన్నాయి. దీని పై మహాత్ముల మరియు కొన్ని భక్తినాటక విశేషాల బొమ్మలు ఉంటాయి. ఈ జిల్లాలోనే సాయో బెంతో ప్యాలెస్ లో పార్లమెంట్ ఉంది. దీని సమీపంలో పోర్చుగల్ యొక్క ప్రధాన మంత్రి యొక్క అధికారిక నివాసము ఉంది మరియు అదే విధంగా ప్రాజేరేస్ శ్మశానం కూడా సమీపంలోనే ఉంది.
పార్కవే డాస్ నాకోయెస్ అనేది లిస్బన్ లో ఒక జిల్లా. ఇది పట్టాన పునరుద్దరణ కార్యక్రమం నుండి ఆవిర్భవించింది. ఇది వరల్డ్ ఎగ్సిబిషన్ ఆఫ్ లిస్బన్ 1998కు దారి తీసింది. ఈ ప్రాంతము నగరములోని ముఖ్యమైన వాణిజ్య మరియు ఆధునిక నివాస ప్రాంతంగా తన పాత వ్యవస్థను కొనసాగిస్తోంది.
దీనికి కేంద్రంగా గారే డో ఓరియెంటే (ఓరియంట్ స్టేషను) ఉంది. ఇది రైళ్ళు, మెట్రో, బస్సులు మరియు టాక్సీల కొరకు ఉన్న లిస్బన్ యొక్క రవాణా హబ్బులలో చాలా ముఖ్యమైనది. దీని యొక్క గాజు మరియు ఉక్కు శాఖలు గోతిక్ ఆర్కిటెక్చర్ వాళ్ళ స్ఫూర్తి పొందినవై మొత్తం నిర్మాణక్రమాన్ని చూచుటకు ఎంతో రమణీయంగా చేస్తాయి (ముఖ్యంగా సూర్యకాంతిలో లేక రాత్రి దీపాల వెలుగులో). దీనిని వలెన్చియా (స్పెయిన్) కు చెందిన శిల్పి అయిన శాంటియాగో కలట్రావ రూపొందించారు. ఈ వీధులలో ఉన్న షాపింగ్ మాల్ దాటగానే మీరు పార్కవే డాస్ నాకోయెస్ (పార్క్ ఆఫ్ ది నేషన్స్) లో ఉంటారు. ఇది 1998 వరల్డ్ ఎక్స్పో జరిగిన ప్రాంతం.
లిస్బన్ ప్రాంతము పోర్చుగల్ లోనే సంపన్నమైన ప్రాంతము. యురోపియన్ యూనియన్ యొక్క తలసరి GDP సగటు కంటే ఇది ఎక్కువగా ఉంది. ఇదీ పోర్చుగీస్ GDP లో 45% ఉత్పత్తి చేస్తుంది. లిస్బన్ యొక్క ఆర్థిక వ్యవస్థ ముఖ్యముగా సేవాపరిశ్రమ శాఖ పై ఆధారపడి ఉంది. పోర్చుగల్‌లో కార్యకలాపాలు సాగిస్తున్న బహుళ జాతీయ కంపెనీల యొక్క ప్రధాన కార్యాలయాలు గ్రాండే లిస్బన్ ఉప ప్రాంతములో ముఖ్యముగా ఒయిరాస్ మున్సిపాలిటి యందు ఎక్కువగా ఉన్నాయి. లిస్బన్ మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతము ముఖ్యంగా టాగస్ నది (రియో తేజో) యొక్క దక్షిణ తీరంలో ఎక్కువగా పారిశ్రామీకరించబడింది.
లిస్బన్ ప్రాంతము వేగవంతంగా ఎదుగుతోంది. ప్రతి సంవత్సరము సగటు దేశీయ ఉత్పత్తి (GDP) PPP తలసరి ఆదాయం పెరుగుతోంది: € 22,745 (2004) – € 23,816 (2005) – € 25,200 (2006) – € 26,100 (2007).
అయిబేరియన్ ద్వీపకల్పము పై ఉన్న అతిపెద్ద మరియు ఆధునిక ప్రాంతీయ విపణులలో, లిస్బన్ దేశములోనే ముఖ్య ఓడరేవు. ఈ నగరము మరియు అధిక జనాభా కలిగిన చుట్టుప్రక్కల ప్రాంతాలు ముఖ్యమైన ఆర్థిక కేంద్రములుగా మరియు పెద్ద సాంకేతికపరమైన హబ్ గా ఎదుగుతున్నాయి.
లిస్బన్‌లో పోర్చుగల్ లోనే అతిపెద్ద మరియు అభివృద్ధి చెందిన మాస్ మీడియా ఉంది. పెద్ద టెలివిజన్ నెట్వర్కుల మరియు రేడియో స్టేషను ల నుండి పెద్ద వార్తాపత్రికల వరకు ఎన్నో సంబంధిత సంస్థలకు ఈ నగరము ఆలవాలముగా ఉంది.
ఆంస్టర్‌డాం, బ్రుస్సెల్స్ మరియు పారిస్ ల స్టాక్ ఎక్స్చెంజులు పాన్-యురోపియన్ యూరోనెక్స్ట్ వ్యవస్థలో భాగమైన యూరోనెక్స్ట్ లిస్బన్ స్టాక్ ఎక్స్చేంజ్ తో పాటుగా 2007 నుండి న్యూ యార్క్ స్టాక్ ఎక్స్చేంజ్ తో అనుసంధానమయ్యి బహుళ జాతీయ NYSE యూరోనెక్స్ట్ స్టాక్ ఎక్స్చెంజీల సమూహముగా ఏర్పడ్డాయి.
చమురు శుద్ధి కర్మాగారాలు, వస్త్ర మిల్లులు, షిప్‌యార్డులు, ఉక్కు మరియు మత్స్య శాఖలు ముఖ్య పరిశ్రమలుగా ఉన్నాయి.
2010 దశాబ్దానికి చాలా పెట్టుబడులను అందుకొనుటకు లిస్బన్ తయారవుతోంది. వీటిలో ఒక కొత్త విమానాశ్రయ నిర్మాణము, ఒక కొత్త వంతెన, భూతలము యొక్క విస్తరణ, పెద్ద-ఆసుపత్రి (లేక కేంద్ర ఆసుపత్రి) నిర్మాణము, TGV యొక్క రెండు లైన్ల కల్పన - ఇది మాడ్రిడ్, పోర్టో విగో లను మరియు మిగిలిన యురోపును కలుపుతుంది, పట్టణము యొక్క ముఖ్యప్రాంతము యొక్క ఉద్ధరణ (మర్క్వేస్ డే పొంబాల్ పరిసరప్రాంతాలు మరియు టేర్రీరో డో పాకో ల మధ్య), పెద్ద సంఖ్యలో బైక్ లైన్ల యొక్క కల్పన, వివిధ సౌకర్యాల ఆధునీకరణ మరియు పునఃసృష్టి మొదలగునవి ఉన్నాయి.
లిస్బన్ యొక్క ప్రజా రవాణా నెట్వర్కు చాలా విస్తరించినది మరియు నమ్మదగినది. ఇది మెట్రోను ముఖ్యమైనదిగా కలిగి, నగర కేంద్రాన్ని ఎగువ మరియు తూర్పు జిల్లాలను కలుపుతూ ప్రస్తుతము గ్రామీణ ప్రాంతాలను కూడా కలుపుతోంది. ఆశాజనకమైన విస్తరణ ప్రాజెక్టులు నెట్వర్కును మూడవ వంతు పెంచుతాయి. ఇవి విమానాశ్రయము మరియు ఉత్తర మరియు పశ్చిమ జిల్లాలను కలుపుతాయి. బస్, ఫనిక్యులార్ మరియు ట్రాం సేవలను ఒక శతాబ్దముగా కొమ్పంహియా డే కర్రిస్ డే ఫెర్రో డే లిస్బోవ కార్రిస్ చే సరఫరా చేయబడుతోంది.
ట్రాం లిస్బన్ లో సంప్రదాయక ప్రజా రావణ రూపము. 19వ శతాబ్దములో ప్రవేశపెట్టబడిన ట్రాములు USA నుండి దిగుమతి చేసుకోబడేవి మరియు "అమెరికానోస్" అని పిలివబడేవి. పురాతన ట్రాములను ఇప్పటికి మ్యుస్యు ద కార్రిస్ (ది పబ్లిక్ ట్రాన్స్పోర్ట్ మ్యుజియం) కార్రిస్లో చూడవచ్చు. ఆధునిక లైన్ 15 కాకుండా, లిస్బన్ ట్రాంవే వ్యవస్థ ఇప్పటికి 20వ శతాబ్దానికి తొలిదశలో ఉన్నటువంటి ఆకృతితో ఉన్న చిన్న (ఫోర్ వీల్) వాహనాలను ఉపయోగిస్తుంది. ఈ ప్రత్యేకమైన పసుపుపచ్చ ట్రాములు ఆధునిక లిస్బన్ యొక్క పర్యాటక చిహ్నముగా ఉన్నాయి. వీటి పరిమాణం సెంట్రల్ నగరములోని ఎత్తైన కొండలకు మరియు ఇరుకు వీధులకు ఎంతో సౌకర్యంగా ఉంది.
నగరము నుండి ఇతర సామాన్య బస్సు సేవలు ఉన్నాయి: విమేక, రోడోవియరియ దే లిస్బోవ, ట్రాన్స్పోర్ట్స్ సుల్ డో తేజో, బోవ వయాగేం, బర్రగ్యుఏరొ వీటిలో ముఖ్యమైనవి. ఇవి నగరములోని వివిధ పాయింట్ల నుండి పనిచేస్తాయి.
లిస్బన్ నుండి బయలుదేరే నాలుగు కమ్మ్యుటార్ రైళ్ళు ఉన్నాయి: అతే కాస్కిస్, సిన్త్ర మరియు అజంబుజ లైన్స్ (కొమ్బోయోస్ డే పోర్చుగల్ (CP) చే పనిచేయబడేది), మరి ఒక నాలుగవ లైను సేటుబాల్ కు (ఫెర్టాగస్ చే పనిచేయబడేది. ఇది టాగస్ నదిని 25 డే అబ్రిల్ వంతెన మీద దాటుతుంది). ఒక ప్రేత్యేక సేటుబాల్ వరకు CP లైను టాగస్ నది యొక్క దక్షిణ తీరం వద్ద ముగుస్తుంది మరియు లిస్బన్ చేరుకొనుటకు నావ అవసరము ఉంటుంది. పెద్ద రైల్వే స్టేషన్లు : శాంటా అపోలోనియ, రోస్సియో, గారే డో ఒరిఎంటే మరియు కాయిస్ డో సోడ్రే.
ఈ నగరము లైట్ రైల్ సేవను అందించుటలేదు (ట్రాం లైన్ 15, అయినప్పటికీ, కొత్తవి మరియు వేగవంతమైనవి అయిన ట్రాములు సహాయంతో నడుస్తున్నవి ఈ వర్గములోనికి రావు), కాని నగరము చుట్టూ ఈ సేవలతో కొత్త లైన్ నిర్మాణము కొరకు పధకాలు ఉన్నాయి (నగరము లోనికి కాదు).
టాగస్ నది యొక్క అవతలి ప్రక్కకు నగరమును కలుపుటకు రెండు వంతెనలు ఉన్నాయి:నది దాటుటకు నావలను ఉపయోగించడము ఇంకొక మార్గము. ట్రాన్స్‌తేజో-సోఫ్లుస సంస్థ నగరములోని వివిధ పాయింట్ల వద్ద నుండి కాసిల్హాస్, సీక్సాల్, మొన్టిజో, పోర్టో బ్రన్దావు మరియు త్రాఫారియ ల వరకు ట్రాన్స్‌తేజో అనే పేరు మీద మరియు బార్రీరో వరకు సోఫ్లుస అనే పేరు మీద నడుస్తుంది.
లిస్బన్ తన గ్రామీణ ప్రాంతాలతో మరియు మిగతా పోర్చుగల్ తో ఒక విలక్షణమైన మోటార్‌వే నెట్వర్క్ ద్వారా అనుసంధానించబడింది. నగరము చుట్టూ మూడు గుండ్రటి మోటార్‌వేలు ఉన్నాయి: ది 2ª సర్క్యులార్, ది CRIL మరియు ది CREL.
ది పోర్టేలా విమానాశ్రయము నగర సరిహద్దులలో ఉంది. ఇక్కడ TAP మరియు పోర్చుగలియ తమ కేంద్రములు కలిగి ఉన్నాయి మరియు యూరోప్, ఆఫ్రికా మరియు అమెరికాలకు ఇక్కడి నుండి విమానాలు ఉన్నాయి.
ఈ నగరములో చాలా ప్రైవేటు మరియు ప్రజా మాధ్యమిక పాఠశాలలు, ప్రాథమిక పాఠశాలలు మరియు కిండర్‌గార్టెన్‌లు ఉన్నాయి. గ్రేటర్ లిస్బన్ ప్రాంతములో సెయింట్ జూలియన్'స్ పాఠశాల, ది కార్లుస్సి అమెరికన్ ఇంటర్నేషనల్ స్కూల్ ఆఫ్ లిస్బన్, సెయింట్ డామ్నిక్'స్ అంతర్జాతీయ పాఠశాల, డ్యుయెట్‌షే స్కూలే లిస్సాబన్, ఇన్స్టిట్యూట్ ఎస్పానోల్ డే లిస్బోవా (లిస్బన్ స్పానిష్ ఇన్స్టిట్యూట్), మరియు లైసీ ఫ్రాన్సిస్ చార్లెస్ లేపీర్రే వంటి అంతర్జాతీయ పాఠశాలలు కూడా ఉన్నాయి.
లిస్బన్ లో మూడు పెద్ద ప్రజా విశ్వవిద్యాలయాలు ఉన్నాయి: ది లిస్బన్ విశ్వవిద్యాలయం (లిస్బన్ యొక్క అతి పురాతనమైన మరియు కార్యకలాపాలు సాగిస్తున్న విశ్వవిద్యాలయం, 1911 లో స్థాపించబడింది మరియు క్లాసిక్ యునివర్సిటి ఆఫ్ లిస్బన్ అని కూడా పిలువబడేది), ది టెక్నికల్ యునివర్సిటి ఆఫ్ లిస్బన్ (1930 లో స్థాపించబడింది) మరియు ది న్యూ యునివర్సిటి ఆఫ్ లిస్బన్ (1973 లో స్థాపించబడింది). ఈ మూడు అన్ని విద్యా రంగాలలో పట్టాలను అందిస్తున్నాయి. ఇంకా ప్రభుత్వముచే నడుపబడే విశ్వవిద్యాలయ సంస్థ - ది ISCTE మరియు ఒక పాలిటెక్నిక్ ఇన్స్టిట్యూట్ - ది పాలిటెక్నికల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ లిస్బన్ కూడా ఉన్నాయి.
ఉన్నత విద్య కొరకు నిర్దేశించబడిన పెద్ద ప్రైవేటు ఇన్స్టిట్యూషన్‌లలో పోర్చుగీస్ కాతోలిక్ విశ్వవిద్యాలయం, ఇంకా ఇతర వాటిలో లుసియాడా విశ్వవిద్యాలయం, ది యూనివర్సిడేడ్ లుసోఫోన, మరియు యూనివర్సిడేడ్ ఆటోనొమా డే లిస్బోవా కూడా ఉన్నాయి.
లిస్బాన్‌లో ఉన్నత విద్య కొరకు నమోదు అయిన మొత్తం విద్యార్థుల సంఖ్య - 2007-2008 పాఠశాల సంవత్సరమునకు గాను 125,867గా ఉంది. ఇందులో 81,507 మంది లిస్బన్ యొక్క ప్రజా సంస్థలలో ఉన్నారు.
లిస్బన్ పెద్దదయిన క్రీడా సంప్రదాయమును కలిగి ఉంది. UEFA యూరో 2004 చాంపియన్షిప్ కు ఆతిథ్యము ఇచ్చిన పోర్చుగీస్ పట్టణాలలో ఇది ఒకటి. 2003 వరల్డ్ మెన్'స్ హ్యాండ్‌బాల్ చాంపియన్షిప్ యొక్క కడపటి మ్యాచ్‌కు కూడా ఈ పట్టణము అతిధిగా పాత్ర పోషించింది. 2006 మరియు 2007లో, ఈ పట్టణము దాకర్ రాలి కొరకు ప్రారంభ స్థానమును అందించింది.
స్పోర్ట్ లిస్బోవా ఏ బెంఫికా (సామాన్యంగా "బెంఫికా"గా పిలువబడేది) ఒక స్పోర్ట్స్ క్లబ్. ఇది తన ఫుట్‌బాల్ జట్టుకై చాలా పేరుగాంచింది. ఇది యూరోప్ లోనే చాలా పెద్దది మరియు UEFA చాపియన్స్ లీగ్లో రెండు సార్లు విజేత మరియు అయిదు సార్లు ఫైనలిస్ట్ (రన్నర్-అప్). అంతే కాక ఇది UEFA యురోప్ లీగ్ మరియు ఇంటర్‌కాంటినెంటల్ కప్ యొక్క ఫైనలిస్ట్ (రన్నర్-అప్). రెండవ ముఖ్య క్లబ్ - స్పోర్టింగ్ క్లబే డే పోర్చుగల్ (సామాన్యంగా "స్పోర్టింగ్" మరియు "స్పోర్టింగ్ లిస్బోన్" అని పిలువబడేది) UEFA కప్ విన్నర్'స్ కప్ యొక్క విజేత మరియు UEFA కప్ (2005) యొక్క ఫైనలిస్ట్. మూడవ ముఖ్యమైన క్లబ్ C.F. Os బెలెనెన్సెస్ (సామాన్యముగా "బెలెనెన్సెస్" మరియు "బెలెనెన్సెస్ లిస్బోన్ అని పిలువబడేది). లిస్బన్ నుండి ఈ మూడు క్లబ్బులు మొత్తం 57 చాంపియన్షిప్‌లు గెలుచుకున్నాయి మరియు పోర్చుగీస్ లిగా యొక్క రన్నర్-అప్ గా 51 సార్లు నిలిచారు; కప్ ఆఫ్ పోర్చుగల్ యొక్క విజేతగా 52 సార్లు మరియు రన్నర్-అప్ గా 34 సార్లు, సూపర్‌కప్ ఆఫ్ పోర్చుగల్ యొక్క విజేతగా 11 సార్లు మరియు రన్నర్-అప్ గా 12 సార్లు నిలిచాయి. లిస్బన్ నుండి స్పోర్ట్స్ క్లబ్బులు ఇతర రంగాలలో కూడా చాలా పతకాలను సాధించాయి. ఇన్‌డోర్ ఫుట్‌బాల్, హ్యాండ్‌బాల్, బాస్కెట్‌బాల్ మరియు రోలర్ హాకీ వంటి ఇతర క్రీడలు కూడా ఎంతో ప్రాచుర్యము పొందాయి. అథ్లెటిక్స్ నుండి సెయిలింగ్ వరకు గోల్ఫ్ నుండి మౌంటేన్-బైకింగ్ వరకు ఎన్నో ఇతర క్రీడా సౌకర్యాలు కూడా లిస్బన్లో ఉన్నాయి. ప్రతి సంవత్సరము మార్చి నెలలో లిస్బన్ హాఫ్ఫ్ మారథాన్, మరియు సెప్టెంబరు నెలలో పోర్చుగల్ హాఫ్ మారథాన్ కు ఈ పట్టణము ఆతిధ్యము ఇస్తుంది.
లిస్బన్ లో రెండు UEFA ఎలైట్ స్టేడియాలు ఉన్నాయి : ఒకటి ఎస్టాడియో డా లజ్ ("స్టేడియం ఆఫ్ లైట్" ). ఇది 65,000కు పైగా సామర్ధ్యము కలిగినది. ఇంకొకటి ఎస్టాడియో జోస్ ఆల్వలాడే. ఇది 50,000కు పైగా సామర్ధ్యము కలిగినది. ఎస్టాడియో డో రేస్టేలో అనే 30,000 పైగా సామర్ధ్యము కలిగినది కూడా ఉంది. దీని సమీపములో 37,000 పైగా సామర్ధ్యము కలిగిన ఎస్టాడియో నేషనల్ (ఒయీరాస్ లో) మరియు 20,000 సామర్ధ్యముతో ఉన్న ఎస్టాడియో డో బొంఫిం (సేటుబాల్ లో) ఉన్నాయి.