hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
గువ్వలచెన్న శతకము
గువ్వలచెన్న శతకమును క్రీ.శ 17-18 శతాబ్దాలకు చెందిన కవి గువ్వల చెన్నడు రచించెను. ఇతడు వైఎస్ఆర్ జిల్లా రాయచోటి ప్రాంతానికి చెందినవాడు. " గువ్వల చెన్నా" అనే మకుటంతో ఈ శతకాన్ని కంద పద్యాలతో రచించాడు. ఇతడు లోక నీతిని , రీతిని పరిశీలించి సామాజిక శ్రేయస్సును కాంక్షిస్తూ శతకాన్ని రచించినాడు. అపారమైన లోకానుభవాన్ని కలిగిన చెన్నడు సాంఘిక దురాచారాలను, దుర్జన వృత్తిని నిశితంగా విమర్శించాడు.
తెలుగు పద్యం గొప్పదనాన్ని ఇలా వివరిస్తాడు.
క. గుడి కూలును నుయి పూడును
వడి నీళ్ళన్ చెరువు తెగును, వనమును ఖిలమోన్
చెడనిది పద్యం బొకటియె
కుడి యెడమల కీర్తి గన్న గువ్వల చెన్నా!
క. అనుభవము లేని విభవము లను
భావ్యయ కానీయాలు నార్యాను మతిన్
గనని స్వభావము ధర్మముఁ
గొనని సిరియు వ్యర్థ మెన్న గువ్వలచెన్నా! 
క. అడుగునకు మడుఁగు లిడుచును
జిడిముడి పాటింత లేంక చెప్పిన పనులున్
వడిఁజేసి నంత మాత్రాన
కొడుకగునా లంజకొడుగు గువ్వలచెన్నా! 
క. వెలకాంత లెందఱైననుఁ
గులకాంతకు సాటిరారు కువలయమందున్
బలువిద్య లెన్ని నేర్చినఁ
గులవిద్యకు సాటిరావు గువ్వలచెన్నా! 
క. నీచునకు ధనము గల్గిన
వాచాలత గల్గి పరుషవాక్కు లఱచుచున్
నీచ కృతి యగుచు మది
సంకోచము లేకుండఁదిరుగు గువ్వలచెన్నా!
పూర్తి పాఠం వికీసోర్సులో ఉన్నది.
సింహాద్రి నారసింహ శతకము
సింహాద్రి నారసింహ శతకము 18వ శతాబ్దంలో రచించబడిన భక్తి శతకము. దీనిని గోగులపాటి కూర్మనాధ కవి రచించెను. దీనిలోని 101 పద్యాలు వైరి హర రంహ ! సింహాద్రి నారసింహ ! అనే మకుటంతో ముగుస్తాయి. "వైరి హర రంహ" అనగా శత్రువులను సంహరించుటలో వేగము గలవాడా అని అర్ధము.
గోగులపాటి కూర్మనాధ కవి సింహాచలం లోని శ్రీవరాహ నారసింహుని మీద ఆసువుగా సింహాద్రి నారసింహ శతకాన్ని రచించారు. ఈతడు విజయనగరం జిల్లాలోని రామతీర్థంలో సుమారు 1720 ప్రాంతంలో జన్మించారు. అక్కడ విద్యాభ్యాసము తరువాత, విజయనగర సంస్థానము యొక్క దేవస్థానాలలో ఉద్యోగిగా రామతీర్థం, పద్మనాభం, సింహాచలం, శ్రీకూర్మం లలో పనిచేశారు. చివరి కాలంలో గజపతినగరం తాలూకాలోని దేవుపల్లి గ్రామం (ప్రస్తుతం బొండపల్లి మండలం) లో ఉండేవారు.
సీ: శ్రీమద్రమారమణీ మణీరమణీయ
సరస చిత్తాబ్జ బంభర ! పరాకు
శంఖ చక్రగదాసి శార్జ చపాది భా
సురదివ్య సాధనకర ! పరాకు
ప్రహ్లాద నారద వ్యాస శుకాదిక
భక్త సంరక్షణ పర ! పరాకు
బహుతర బ్రహ్మాండ భాండ పరం పరా
భరణ లీలా దురంధర ! పరాకు
తే: నీకు సాష్టాంగ వినతు లనేక గతుల
జేసి విన్నప మొనరింతు జిత్తగింపు
చెనటి వీడని మదిలోన గినుక మాని
వైరి హర రంహ సింహాద్రి నారసింహ !
సీ: పొదలలో దాగెనో పొట్నూరులో నున్న
రమణీయ కోదండ రామమూర్తి
యెక్కడికేగెనో యెఱుగంగరాదుగా
పటుభీమసింగి గోపాలమూర్తి
సాధ్వసోద్వృత్తి నెచ్చటికేగి యుండెనో
జామి జనార్ధనస్వామి మూర్తి
యెన్నిపాట్లను బడుచున్నాడో చోడవ
రంబులో గేశవ రాఘమూర్తి
ఆ: నిబిడ యవనుల భయశంక నీవు నింక
బరుల కగపడకుండు, మీ ప్రక్కనున్న
గాయ మిప్పటికిని మానదాయె నయయొ !
వైరి హర రంహ సింహాద్రి నారసింహ !
సీ: కారుణ్య దృష్టిచేగని మిమ్ము రక్షింప
నీరజేక్షణ నేడు నీవు పంప
బారసీకుల దండుపై గొండలోనుండి
గండు తుమ్మెదలు నుద్దండలీల
గల్పాంతమున మిన్నుగప్పి భీకరమైన
కాఱుమేఘంబులు గలసినట్లు
దాకి భోరున రక్తదారలు గురియగా
గఱచినెత్తురు పీల్చి కండలెల్ల
తే: నూడిపడ మూతుల వాడిమెఱసి
చించిచెండాడి వధియించె జిత్రముగను
నొక్కొకని చుట్టుముట్టి బల్ మిక్కుటముగ
వైరి హర రంహ సింహాద్రి నారసింహ !
గీ: అరుల బరిమార్చి వైశాఖ పురసమీప
గిరి బిలంబున డాగె బంభరము లెల్ల
అది మొదలు తుమ్మెదల మెట్ట యంద్రు దాని
వైరి హర రంహ సింహాద్రి నారసింహ !
సీ: తిరుమల పెద్దింటి ధీర సంపత్కుమా
రార్య సద్వేంకటాచార్య శిష్యు
సురుచిరాపస్తంబ సూత్రు మౌద్గల్యస
గోత్రు, గోగులపాటి కులజు, గౌర
మాంబికాశ్రిత బుచ్చనా మాత్య వరపౌత్త్రు
కూర్మ దాసాఖ్యునన్ గూర్చి నీదు
చరణదాస్య మొసంగి సంతరించితి భళీ !
యే రచించిన యట్టి యీశతకము
తే: వినిన జదివిన వ్రాసిన వివిధ జనుల
కాయురారోగ్య మైశ్వర్య, మతిశుభంబు,
కరుణ దయచేసి పాలింపు కమల నాభ !
వైరి హర రంహ ! సింహాద్రి నారసింహ
కరకట్ట
నది ఉధ్రుతంగా ప్రవహించేటప్పుడు అది జనావాసముల మీదకి వెళ్లకుండా ఉండేందుకు గాను నదికి ఇరు వైపులా నిర్మించే ఎత్తైన గట్టులనే కరకట్టలు అంటారు.
పోపూరి లలిత కుమారి
ఓల్గా గా ప్రసిద్ధి పొందిన పోపూరి లలిత కుమారి ప్రముఖ తెలుగు రచయిత్రి. ఆంధ్రప్రదేశ్లోని రాజకీయ, సాహిత్యరంగపు చర్చలో స్త్రీవాద ధృక్పధాన్ని ప్రవేశపెట్టిన రచయితగా ఈమెను గుర్తిస్తారు స్త్రీవాద ఉద్యమానికి ప్రతీకగా నిలిచిన ఓల్గా, తనను తాను తెలుగులో గురజాడ అప్పారావు వ్రాసిన కన్యాశుల్కంతో ప్రారంభమైన అభ్యుదయ రచనా పరంపరలో భాగంగా కూడా భావించింది.
నవంబర్ 27, 1950లో గుంటూరు జిల్లా చుండూరు మండలం యడ్లపల్లి గ్రామములో జన్మించారు. వీరి తల్లిదండ్రులు పోపూరి వెంకటసుబ్బారావు, వెంకటసుబ్బమ్మ. ఈమె ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయంలో తెలుగు సాహిత్యం ఎం.ఎ. చేసిన తర్వాత తెనాలిలోని వి.ఎస్.ఆర్. కళాశాలలో తెలుగు అధ్యాపకురాలిగా పనిచేశారు. ఓల్గా కథలు, నవలలు, పద్యాలు మహిళా సాహిత్యములో ఎన్నదగినవి. చలం, కొడవటిగంటి కుటుంబరావు రచనల వల్ల ప్రభావితమై స్త్రీ చైతన్యము అంశముగా రచనలు చేసి తనకై ఒక ప్రత్యేక స్థానము సంపాదించింది. పత్రికలలో, సాహిత్యములో, అనువాదములలో మహిళా హక్కులపై వివాదాస్పద చర్చలు గావించింది. చలన చిత్ర రంగములో 'ఉషా కిరణ్' సంస్థకు కథా రచయిత్రిగా పనిచేసి మూడు చిత్రాలు నిర్మించి పురస్కారాలు పొందింది. ఈమె రాసిన స్వేచ్ఛ నవలని వివిధ భారతీయ భాషల్లోకి అనువదించడానికి నేషనల్ బుక్ ట్రస్టు స్వీకరించింది.1986 నుండి 1995 వరకు ఆమె ఉషా కిరణ్ మూవీస్ లో సీనియర్ కార్యవర్గ సభ్యురాలిగా పనిచేసారు. 1991 నుండి 1997 వరకు అస్మిత రిసోర్స్ సెంటర్ ఫర్ విమెన్ కు అధ్యక్షురాలిగా పనిచేసారు. ఆమె ప్రస్తుతం అస్మితలో జనరల్ సెక్రటరీగా పనిచేస్తున్నారు.
అమెరికన్ లైబ్రరీ ఆఫ్ కాంగ్రెస్ వారు ఓల్గా వ్రాసిన 12 రచనలను, ఆమె కథల ఆంగ్లానువాదములను తమ సంగ్రహములో చేర్చారు.1. సహజ (1986) : ఇది ఒక నలుగురు స్నేహితుల కథ. వీరు పెళ్ళి మరియు కుటుంబం వారి జీవితాన్ని, సృజనాత్మకతను నాశనం చేసిందని, ఆ అణిచివేత నుండి బయటపడటానికి చేసే ప్రయత్నమే ఈ నవల. 
2. స్వేచ్ఛ (1987) - తెలుగులో స్త్రీ స్వేచ్ఛ పై అత్యంత వివాదాస్పదమయిన, అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన నవల. చాల మందికి ఈ నవల నచ్చలేదు ఎందుకంటే ఈ నవల స్త్రీ స్వేచ్ఛను చర్చకు తెచ్చింది. ఈ నవలను తొలి తెలుగు స్త్రీవాద నవలగ కూడా పరిగణిస్తున్నారు. ఈ నవలలోని ప్రధాన పాత్ర అరుణ తన జీవితంలో స్వేచ్ఛ అంటే అర్థం కోసం వెతుకుతుంది. ఈ క్రమమంలో తన తల్లి తండ్రులు, భర్థ, కూతురు, కుటుంబం మరియు తను పనిచేసే సంస్థను కూడా వదిలివేస్తుంది.
1. ఆగ్నెస్ స్మెడ్లీ కథలు (1984) 2. ఆలెక్షన్ద్ర కొల్లంటాయి మూడు తరాలు (Three Generations1989) 3. ఓరిఅన ఫాలసి పుట్టని బిడ్డకు తల్లి ఉత్తరం (Letter to a Child Never Born 1990) 4. ఎరియల్ దర్ఫ్మాన్ విడోస్ (Widows 1994)
1. మాకు గోడలు లేవు (1989) - స్త్రీవాద వ్యాసాలు 2. నీలిమేగాలు (1993) - తెలుగులో స్త్రీవాద కవిత్వం పై సంకలనము. స్త్రీవాద విమర్శకులు స్త్రీవాద రచనలపై చేసిన దాడికి స్పందిస్తూ, స్త్రీవాద రచనలను సమర్థిస్తూ రాయబడింది. 3. నూరేళ్ళ చలం (1994) - చలం రచనలపై విమర్శనాత్మక వ్యాసాలు. 4. సహిత - సాహిత్య వ్యాసాలు (2010) సాహిత్య వ్యాసాల సంకలనం. ఇందులో కుటుంబవ్యవస్థ, బాల్యవివాహాలు, తెలుగు నలలలో స్త్రీలు, చలం, మెక్సికన్ స్త్రీవాద రచయితలు, స్త్రీవాద పోయెట్రీ గురించి చర్చించారు.
1. సారంశం (1994) - ఆంధ్రప్రదేశ్లో స్త్రీల సార వ్యతిరేక ఉద్యమంపై రిపోర్టు. 2. సరిహద్దులు లేని సంద్యలు (1995) - స్త్రీవాద రాజకీయాలపై వ్యాసాలు.
వార్ధా నది
వార్ధా నది (Wardha River) గోదావరి నదికి ఉపనది. ఇది మహారాష్ట్ర రాష్ట్రము లోని వార్ధా జిల్లాలో ప్రవహిస్తుంది. ఇది విదర్భ ప్రాంతంలోకెల్లా పెద్ద నది. ఈ నది మధ్య ప్రదేశ్ లోని సత్పురా పర్వతాలలో జన్మించి ప్రాణహిత నదిలో కలుస్తుంది. చివరగా గోదావరి నదిలో కలుస్తుంది. ఈ నదిమీద ఎగువ వార్ధా ఆనకట్ట నిర్మించబడింది. ఇది అమరావతి పట్టణానికి ప్రాణం.
శబరి నది
శబరి నది గోదావరి నదికి ఉపనది. ఇది తూర్పు గోదావరి జిల్లా లోని కూనవరం వద్ద గోదావరి నదిలో కలుస్తుంది.
దాశరథీ శతకము
దాశరథీ శతకము శ్రీరాముని ప్రస్తుతిస్తూ కంచర్ల గోపన్న 17వ శతాబ్దంలో రచించిన భక్తి శతకము. ఈ శతకానికి దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ అనే మకుటం అన్ని పద్యాలలో చివరగా వస్తుంది. దాశరథీ అనగా దశరథుని పుత్రుడైన శ్రీరాముడు.
గోపన్న ఆత్రేయస గోత్రుడు . కాంమాంబ యాతని తల్లి, తండి... లింగన మంత్రి. ఈ విషయమును ఇతడు ఈ పద్యమున తెలెపెను.
ఈ కవి ఈ శతకమే గాక మరికొన్ని గ్రంథములను కూడా వ్రాసినట్లు కానీ వాటిని ఇతరులు మోసముతో తస్కరించినట్లూ ఈ క్రింది పద్యము వలన తెలియుచున్నది.
శ్రీ రఘురామ! చారుతుల - సీదళధామ శమక్షమాది శృం
గార గుణాభిరామ ! త్రిజ - గన్నుత శౌర్య రమాలలామ దు
ర్వార కబంధరాక్షస వి - రామ ! జగజ్జన కల్మషార్నవో
త్తారకనామ ! భద్రగిరి - దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ
ఈ చివరిపద్యంలో కవి తనగురించి వివరాలు తెలియజేశాడు. తాను అల్లన లింగమంత్రిగారి పుత్రుడిగా, అత్రిజగోత్రం ఆదిశాఖలో కంచెర్ల వంశంలో జన్మించినట్లుగా వివరించాడు.
వాలమర్రు
వాలమర్రు, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, పాలకొల్లు మండలానికి చెందిన గ్రామము..
పూర్వం వాల్మీకి కొంతకాలం ఇక్కడ తపమాచరించిన కారణంగా గ్రామ నామం వాల్మీకరు నుండి వాలమర్రుగా ఏర్పడినదిగా పెద్దలు చెపుతారు.
గ్రామంలో దేవాలయాలు
ప్రధాన పంటలు వరి, నిమ్మ సాగు అధికం. మరికొంత అరటి సాగు చేస్తారు.
రాముడికి సీత ఏమవుతుంది
రాముడికి సీత ఏమవుతుంది పుస్తకం ప్రముఖ రచయిత ఆరుద్ర వ్రాసిన పరిశోధనా రచన. ఈ పుస్తకం పరిచయంలో ఇలా ఉంది. 
ప్రపంచ మహాకావ్యాలలో రామాయణానిదే అగ్రతాంబూలం. "రాముడికి సీత ఏమవుతుంది" అన్న ప్రశ్న ద్వారా ఏమైనా గందరగోళం ఉత్పన్నమయితే అది ఆరుద్ర కల్పించినది మాత్రం కాదు. "రామాయణం రంకు" అనే సామెత జనం నోట నానుతూ మన విశ్వాసాలను ఎక్కిరిస్తుంది. సీత "జానకి" కాదా? భూకన్య అని ఎలా వచ్చింది? పురాణాలు, ఇతిహాసాలు, మహాకావ్యాలు రామాయణంలోని వావివరసలను ఎందుకు మార్చేస్తూ వచ్చాయి? ఇలాంటి చిక్కుముడులను విప్పుకుంటూ సంగతి బిగుసుకుపోకుండా "ఓపెన్ డిస్కషన్" చేశారు అరుద్ర.
వాల్మీకి వ్రాసిన రామాయణం ప్రామాణికంగా ఉన్ననూ, వివిధ కాలాలలో వివిధ ప్రాంతాలలో రామాయణ కథను వాల్మీకి రాసిన రామాయణం కంటే వేరుగా రాశారు. కొన్ని రామాయణాలలో సీత రాముడికి చెల్లెలు అని వ్రాసి ఉంది, కొన్ని రామాయణాలలో సీత రాముడికి చెల్లెలు & భార్య అని కూడా వ్రాసి ఉంది. ఖోటా రామాయణంలో సీత రామలక్ష్మణులకిద్దరికీ భార్య అవుతుంది. ఈ రామాయణ రచనల వలన మనకు అప్పుడప్పుడు అప్పటి కాలమాన పరిస్థితులను తెలుపుతుంది. ఆరుద్ర ఈ పుస్తకం ద్వారా మనకు అలా రకరకాల ప్రాంతాలలో చలామని అవుతున్న రామాయణాలలో కొన్ని రామాయణాలను పరిచయం చేస్తాడు.
ఈ పుస్తకంలో ఉన్న వివిధ అధ్యాయాల పేర్లు కొన్ని - నిప్పు లేనిదే పొగ రాదు, బౌద్ధ వాఙ్మయంలో రామ కథలు, ఖోటాన్ రామాయణం, లావోస్ లోని రామకథలు, సయాంలో రామకీర్తి కావ్యం, మలేషియాలో మండోదరి కథ, సీత పుట్టుక లంకకు చేటు, హనుమంతుడు ఎవరి కుమారుడు, హనుమంతుడు ఎవరి ద్వారా పాలకుడు, జైన వాఙ్మయంలో తొలి వావివరుసలు, జైన రామాయణాలలో విరుద్ధ విషయాలు, పెట్టెలో దొరికింది ఎవరు, సీత జనయిత్రి కూడా బ్రహ్మ జ్ఞాని, స్త్రీల రామాయణాలలో చిత్ర విచిత్ర విషయాలు, సీతకు ఎంతమంది సవతులు?, ఋగ్వేదంలో సీతారామలక్ష్మణులు, సీతా రామాంజనేయులు ఎవరై ఉంటారు, రాముడే బలరాముడా, సీత ద్రౌపదిగా పుట్టిందా, ఏరువాక పున్నమి సీతా యజ్ఞమా, "ఇంటికి జ్యేష్ట, పొరుగుకు శ్రీమహాలక్ష్మి", సీతాయాశ్చరితం మహాత్. ఇవే కాకుండా రచయిత విస్తారంగా సంప్రదించిన గ్రంథాలను ఉట్టంకించాడు.
మృత్తికలు
మానవుడి అవసరాలను తీర్చే సహజ వనరుల్లో నేలలు లేదా మృత్తికలు ముఖ్యమైనవి. భూ ఉపరితలంలోని సారవంతమైన సన్నటి పొరే నేల. వ్యవసాయాభివృద్ధిలో నేలలు ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తాయి. కాబట్టి వృక్షసంపద, పంటల ఉత్పత్తికీ తద్వారా సకల ప్రాణుల జీవనానికి మృత్తిక అవసరం. ఇది గతిశీలమైన ప్రకృతి వనరు.
నేలలు లేదా మృత్తికల అధ్యయన శాస్త్రాన్ని పెడాలజీ అనీ మృత్తికా నిర్మాణ ప్రక్రియను పెడోజెనిసిస్ అని అంటారు. స్వభావం, రంగు, వాటి రసాయన ధర్మాలను ఆధారంగా చేసుకుని భారత వ్యవసాయ పరిశోధన మండలి భారతదేశంలో నేలలను 8 రకాలుగా విభజించింది.
అవి
క్రమక్షయ కారకాలైన ప్రవహించే నీరు, గాలి, హిమానీ నదాలు, మానవులు, జంతువుల కార్యకలాపాల వల్ల మెత్తని, సారవంతమైన మృత్తిక పైపొర కొట్టుకొని పోవడాన్ని మృత్తికా క్రమక్షయం అని అంటారు. విచక్షణా రహితంగా అడవులను నరికివేయడం, అధిక వర్షపాతం, తరచు సంభవించే వరదలు, అతి వేగంగా వీచే గాలులు, అతి పశుగ్రాసం మొదలైనవి మృత్తికా క్రమక్షయానికి ప్రధాన కారణాలు.
విజయనగరం పూర్వ చరిత్ర
మన జాతీయగీతం 'జనగణమన'లో రవీంద్రనాద్ టాగుర్ చెప్పినట్లు 'ద్రావిడ ఉత్కళ' పదాలు ఒక దాని వెనక ఒకటి ఉన్నట్లే, ఆంధ్రా ఒడిషా రాష్ట్రాలు పక్కపక్కనే ఉన్నాయి. తెలుగు వారు ద్రావిడ సంతతికి చెందిన వారు కాగా ఒడిషా వారు ఉత్కళులు. ఒకప్పుడు గోదావరి నది మొదలు మహానది వరకూ ఉన్న భూభాగాన్ని... అంటే... తూర్పుగోదావరి, విశాఖపట్నం, విజయనగరం శ్రీకాకుళం జిల్లాలతో పాటూ ఒడిషా లోని కొంత భాగాన్ని కలిపి కళింగ దేశమనే వారు.
క్రీస్తు శకం 15 వ శతాబ్దం వరకూ కళింగ దేశం మీద ఎందరెందరో దండయాత్రలు చేసినా...ఇక్కడి భాషా సంస్కృతులు మారలేదు.గోదావరి నదికి అవతలి వారిని తెలుగువారని, ఇవతలి వారిని కళింగులని కొందరు భావించారు.ఒడిషా రాష్ట్రం సరిహద్దుగా ఉండడం వల్ల ఆ సంస్కృతి కొంత ఆంధ్రుల మీదా పడుతోంది. తెలంగాణా, రాయలసీమల లానే...కళింగం కూడా సమగ్రాంధ్రలో ఒక ప్రాంతం. ఒకప్పుడు ఇది చాలా వెనుక బడి ఉండేది. అందుచేత సంస్కృతాంధ్ర భాషాప్రభావం తక్కువ గానే ఉండేది. దీర్ఘతమసుడు అనే ఆయన అంగవంగ కళింగాలని ఏక దేశంగా చేసుకొని పాలించాడని మహా భారతంలో చెప్పబడింది. కళింగ దేశంలో ఏనుగులు ఎక్కువని అందుకే ఇక్కడి రాజులకి గజపతులు అని పేరు వచ్చిందని అర్ధశాస్త్రంలో ఉంది.
విదేశీ చరిత్రకారులు ప్లీనీ, మెగస్తనీస్, హుయన్ చాంగ్ లు కళింగ దేశ నాగరికత గురించి రాశారు. కళింగ భూములు ఎంతో సారవంతమయినవని...బెల్లంకొండ నుంచి పాలకొండ వరకూ ఎన్నో కొండలున్నాయని ప్లీనీ రాశాడు. అక్కడి ప్రజలు మోటు వారయినా న్యాయం తప్పని వారని హుయాన్ చాంగ్ రాశాడు. క్రీస్తు పూర్వం తరువాత గంగరాజులు ఈ దేశాన్ని పాలించారు. బౌద్ద, జైన మతాలు ఎక్కువ ప్రాభవం పొందాయి. సాలి హుండం మొదలు కొని జామి వరకూ బౌద్ధులూ జైనులూ నివసించారనడానికి ఆధారాలున్నాయి. అశోకుని సైతం అహింసావాదిగా మార్చిన అమృత సీమ ఈ కళింగసీమ అంటారు. ప్రస్తుత విజయనగరం జిల్లా పూర్వం శ్రీకాకుళం, విశాఖ జిల్లాలలో కలసి వుండేది. క్రీ.పూ.4వ శతాబ్దం నాటికే గోదావరి మహానదుల మధ్య భాగాన్ని అంటే కటకం నుంచి పిటాపురం వరకూ ఉన్న ప్రాంతాన్ని కళింగదేశం అన్నారు.
కాన్షీరామ్
బహుజన సమాజ్ పార్టీ నిర్మాత. రామదాసియా శిక్కు చమార్ కులస్తులైన తేల్‌సింగ్, బిషన్‌సింగ్ కౌర్ లకు .మార్చి 15, 1934 పంజాబ్ రాష్ట్రంలో రోపార్ జిల్లా కావాస్‌పూర్ గ్రామంలోజన్మించాడు.జ్యోతిరావుఫూలే, ఛత్రపతి సాహు మహరాజ్, పెరియార్ ఇ.వి. రామస్వామి నాయకర్, నారాయణగురు, అంబేద్కర్‌ ల ప్రబోధాలను రాజ్యాధికారం వైపు నడిపి విజయాలు సాధించాడు. తన 31వ ఏటనే అంబేద్కర్ రచించిన 'కుల నిర్మూలన ' గ్రంథం ద్వారా ప్రేరేపితుడయ్యాడు. తన తల్లికి ముప్ఫై పేజీల ఉత్తరం రాస్తూ 'ఇక నుంచి నేను కుటుంబ బాంధవ్యాలను తెంచుకుంటున్నాను. నా కోసం మీరు వెతకవద్దు' అంటూ బయటికి వెళ్లి, చనిపోయే వరకు తిరిగి ఇంటికి వెళ్లలేదు. 1984 ఏప్రిల్ 14న అంబేద్కర్ జయంతి సందర్భంగా బహుజన్ సమాజ్ పార్టీని స్థాపించాడు. ఒక ఓటు-ఒక నోటు అనే నినాదంతో ప్రజల దగ్గరకు వెళ్లి వారిచ్చే డబ్బుతోనే ప్రచారం చేశాడు. కులాన్ని నిర్మూలిద్దాం-బహుజన సమాజాన్ని నిర్మిద్దాం అంటూ దేశవ్యాప్తంగా ఉద్యమం చేపట్టాడు. నువ్వు 85 శాతం ఉండగా 15 శాతం మీద ఎందుకు ఆధారపడతావు? నడువు పార్లమెంటు, అసెంబ్లీకి నడువు. నీ కాళ్లమీద నీవే నడువు అంటూ బహుజనులను ఉసిగొల్పాడు. ప్రభుత్వ భూమి అంటే ప్రజల భూమి. ప్రజల భూమి మీద ప్రజలకు హక్కులేదా? అనేవాడు. కులాన్ని కులంతోనే జయించాలని కులాన్ని రాజకీయ ఆయుధంగా వాడుకున్నాడు. యూపిలోని చమార్లనే పునాదిగా చేసుకొని పంజాబ్, హర్యానా, ఢిల్లీ, కాశ్మీర్, బీహార్, మధ్య ప్రదేశ్, ఉత్తర ప్రదేశ్ లలో ఇతర కులాలను కలుపుకొని పార్టీని బలోపేతం చేశాడు. మాయావతిని ముఖ్యమంత్రిగా చేశాడు. 1984లో ప్రారంభమైన బిఎస్‌పి 1996 నాటికి జాతీయ పార్టీగా ఎదిగింది. 2006 అక్టోబరు 9న కాన్షీరాం మరణించాడు.
గల్లా అరుణకుమారి
గల్లా అరుణకుమారి భారత రాజకీయ నాయకురాలు. ఆమె భారత పార్లెమెంటు అభ్యురాలు.
గల్లా అరుణ కుమారి ఆగష్టు 1, 1949లో పాటూరి రాజగోపాలనాయుడు మరియు అమరావతమ్మ దంపతులకు జన్మించింది. దిగువమాఘం ఈమె స్వగ్రామము.
అరుణ కుమారి అమరరాజా సంస్థ వ్యవస్థాపకుడు, పారిశ్రామికవేత్త అయిన డాక్టర్ గల్లా రామచంద్ర నాయుడును వివాహము చేసుకున్నది. జయదేవ్ మరియు రమాదేవి వీరి సంతానము. కంప్యూటర్ విభాగములో బి.యస్. డిగ్రీ పొంది కొన్ని దినములు క్రైస్లెర్ కార్పొరేషన్ లో కంప్యూటర్ ప్రోగ్రామరుగా మరియు డిపార్ట్మెంటు హెడ్డుగా పనిచేసింది.
అరుణకుమారి తన రాజకీయ జీవితములో ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర మహిళా కాంగ్రెస్ కి అధ్యక్షులు గానూ, రాష్ట్ర కాంగ్రెస్ కమిటీకి జనరల్ సెక్రెటరీ గానూ వ్యవహరించింది. ఆ తరువాత చంద్రగిరి నియోజక వర్గం నుండి 1989 లో మొదటి సారి మరియు 1999-2014 మధ్యకాలంలో వరుసగా మూడు సార్లు ఎమ్.ఎల్.ఎగా విజయాన్ని సాధించింది. శాసనసభకు ఎన్నికైన తరువాత మూడు సార్లు మంత్రి పదవిని అలంకరించింది. 2008వ సంవత్సరంలో వైద్య విద్య మరియు ఆరోగ్య భీమా శాఖ మంత్రిగా ఉన్నప్పుడు ఈమె ఆరోగ్యశ్రీ పథక విజయానికి ముఖ్య భూమిక పోషించింది. ఆ తరువాత 2009లో జరిగిన రాష్ట్ర శాసనసభ ఎన్నికలలో నాల్గవ సారి విజయం సాధించి రోడ్లు భవనాల శాఖా మంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టినది. నవంబరు 2010 లో రోశయ్య రాజీనామా చేసిన తర్వాత ముఖ్యమంత్రి అయిన కిరణ్ కుమార్ రెడ్డి మంత్రిత్వ శాఖలో భూగర్భ మరియు గనుల శాఖా మంత్రిగా స్థానము పొందినది. రాష్ట్ర విభజనకు నిరసనగా కాంగ్రెస్ పార్టీని విడనాడి, తెలుగుదేశం పార్టీలో చేరి, 2014 శాసనసభ ఎన్నికల్లో మళ్ళీ చంద్రగిరి నియోజక వర్గం నుండి పోటీ చేసి పరాజయం పాలయ్యారు. అదే సమయంలో రాజకీయ అరంగేట్రం చేసిన తన తనయుడు గల్లా జయదేవ్ తెలుగుదేశం పార్టీ తరపున గుంటూరు నియోజక వర్గానికి పార్లమెంటు సభ్యునిగా ఎన్నిక కావడంతో పుత్రోత్సాహం పొందారు.
బాబు గోగినేని
బాబు గోగినేని హైదరాబాదుకు చెందిన ప్రముఖ హేతువాది, మానవవాది . ఏప్రిల్ 14, 1968న జన్మించిన 'రాజాజీ రామనాథబాబు గోగినేని' తొలుత హైదరాబాదులోని అలయన్స్ ఫ్రాన్సైస్ లో ఫ్రెంచ్ భాషా బోధకునిగా, ఫ్రెంచ్ సాంస్కృతిక కేంద్రానికి అధిపతిగా పనిచేశాడు. 10 సంవత్సరాలు అంతర్జాతీయ మానవత, నైతిక సంఘమునకు (International Humanist and Ethical Union) అధ్యక్షునిగా పనిచేశాడు. ఈ సంఘములో 40 దేశాలకు సభ్యత్వమున్నది. లండన్ ప్రముఖ కార్యస్థానము. బాబు అధ్యక్షునిగా ఉన్న 9 సంవత్సరములలో పలు మానవ హక్కుల ఉద్యమాలు నడిపి అంతర్జాతీయ ఖ్యాతి పొందాడు. న్యూయార్క్ టైమ్స్, సి యన్ యన్, బిబిసి బాబు కార్యకలాపాలని విస్తృతముగా ప్రచురించేవి.
బాబు విజ్ఞానము, మానవ హక్కులు, లౌకిక వాదము, ప్రజాస్వామ్యము, అస్పృశ్యత, విదేశీ భాషలు మున్నగు పలు అంశాలపై పెక్కు దేశాలలో ఉపన్యాసములు ఇచ్చాడు. బాబు వ్రాసిన వ్యాసాలు వివిధ సమస్యలపై తార్కిక దృష్టితో నిండి ఉంటాయి.
మెక్సికో విశ్వవిద్యాలయములో ప్రతిష్ఠాత్మక స్ప్రింగ్ ఉపన్యాసము ఇచ్చాడు. కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయములో వాద ప్రతివాద పోటీలో గెలుపొందిన కూటమిలో సభ్యుడు.
పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వము యూనస్ షేఖ్ పై ధార్మిక నింద చేశాడనే అపనింద వేసి 2000 అక్టోబరు 4న మరణ శిక్ష విధించగా బాబు IHEU తరుఫున న్యాయపోరాటము చేయగా 2003లో షేఖ్ విడుదల కావింపబడ్డాడు.
ది జంగిల్ బుక్ (1967 సినిమా)
1967లో వాల్ట్ డిస్నీ చేత ది జంగిల్ బుక్ చిత్రం నిర్మించబడినది. ఇది ఒక యానిమేషన్ చిత్రం. ఒక నక్క, ఒక వేట కుక్క, వాటి మధ్య ఉన్న అసాధారణ స్నేహమును ఆధారంగా చేసుకొని రాయబడిన ది జంగిల్ బుక్ అనే నవల ఈ రుడ్యార్డ్ కిప్లింగ్.
ది లయన్ కింగ్
1994లో వాల్ట్ డిస్నీ చేత ది లయన్ కింగ్ చిత్రం నిర్మించబడినది. ఇది ఒక యానిమేషన్ చిత్రం. టిమోన్ మరియు పుంబా పాత్రలు ఈ చిత్రం నుండే మొదలయ్యాయి.
మూగ
మూగ అనగా మూగతనం ఒక రకమైన వ్యాధి.
మూగ పేరుతో విడుదలైన తెలుగు సినిమాలు:
మూగతనం
మూగ లేదా మూగతనం (ఆంగ్లం: Dumb or Dumbness) ఒక రకమైన వ్యాధి. పుట్టుకతో చెవిటి వారు మూగవారుగా తయారౌతారు. శబ్దాల్ని వినలేకపోవడంలో వాటిని పలకడం వీరికి తెలియదు.
క్లాస్ ఎబనర్
క్లాస్ ఎబనర్ (Klaus Ebner) (జననం ఆగష్టు 8, 1964), ఆస్ట్రియాకు చెందిన ఒక రచయిత, కవి, అనువాదకుడు. ఇతను వియన్నాలో జన్మించాడు. చిన్న వయసులోనే రచనలు ఆరంభించాడు. 1980 దశకంలో పత్రికలకు తన కథలు సమర్పించడం మొదలు పెట్టాడు. 1989 తరువాత సాఫ్ట్‌వేర్‌కు సంబంధించిన వ్యాసాలు, పుస్తకాలు వ్రాయడం మొదలుపెట్టాడు. ఇతని కవితలు జర్మన్ మరియు కటలాన్ భాషలలో వెలువడినాయి. ఇతను ఫ్రెంచి భాషనుండి జర్మన్ భాషలోకి అనువాదాలు కూడా చేశాడు. ఇతను అనేక అస్ట్రియన్ రచయితల సంఘాలలో సభ్యుడు.
శాంతా సిన్హా
ఆచార్యిణి శాంతా సిన్హా, సామాజిక సేవికురాలు, సంఘ సంస్కర్త. బాల కార్మికులపై చేసిన కృషికి రామన్ మెగస్సే అవార్డు గ్రహీత.
నేషనల్‌ కమిషన్‌ ఫర్‌ ప్రొటెక్షన్‌ ఆఫ్‌ చైల్డ్‌ రైట్స్‌కు చైర్‌ పర్సన్‌. పద్మశ్రీ అవార్డు గ్రహీత శాంతాసిన్హా. ఎంవీ ఫౌండేషన్ స్థాపకురాలు. శాంతాసిన్హా ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని నెల్లూరు జిల్లాకు చెందినవారు. జనవరి 7వ తేదీ 1950 సంవత్సరంలో పుట్టారు. బాల్యంలో సికింద్రాబాద్‌ సెయింట్‌ ఆన్స్‌ హైస్కూలులోనూ, కీస్ హైస్కూల్లోనూ విద్యాభ్యాసం చేశారు. 1972 సంవత్సరంలో ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో రాజనీతి శాస్త్రంలో పీజీ చేసారు. 1976లో ఢిల్లీలోని జవహర్‌లాల్‌ నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయం నుంచి డాక్టరేట్‌ అందుకున్నారు. హైదరాబాద్‌ విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రొఫెసర్‌గా చేరారు. 1981 సంవత్సరంలో ఎంవీ ఫౌండేషన్‌ (మామిడిపూడి వెంకటరంగయ్య ఫౌండేషన్‌) స్థాపించారు.
మొదట్లో సామాజిక మార్పుకోసం, పేదలకు విద్యనందించే దృక్ఫథంతో ఆరంభించిన ఈ ఫౌండేషన్‌ 1991 తర్వాత బాలకార్మిక వ్యవస్థ నిర్మూలన కోసం వీధిబాలలకు విద్యాబుద్ధులు చెప్పించింది. ఈ సంస్థలో 80 వేలకు పైగా స్వచ్ఛందసేవకులు ఉన్నారు.
శాంతా సిన్హా విద్యావంతులైన బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించింది. ఈమె పితామహుడు మామిడిపూడి వెంకటరంగయ్య గొప్ప విద్యావేత్త, సమాజవాది, చరిత్ర ఆచార్యుడు. మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయంలో వినూత్న విద్యావిధానానికి కృషిచేసిన సంస్కర్త. తండ్రి మామిడిపూడి ఆనందం చార్టెడ్‌ ఎకౌంటెంట్‌. ఆయన రెండుసార్లు రాజ్యసభ సభ్యుడుగా ఎంపికయ్యారు. శాంత సోదరుడు నాగార్జున ఐఎయస్‌ ఆధికారిగా పదవిలో ఉండగానే 47వ ఏట మృతి చెందాడు.
శాంతా సిన్హా 60 దశకంలో ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో చదివే రోజుల్లో తనకు కాబోయే భర్త అజొయ్ కుమార్‌ను కలిసింది. ఆ తరువాత శాంతా సిన్హా ఢిల్లీలోని జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయంలో పి.హెచ్.డి చేసే రోజుల్లో ఇద్దరూ పెళ్ళి చేసుకోవాలని నిశ్చయించుకున్నారు. అజొయ్ కుమార్‌ తీవ్రవాద భావజాలం వల్ల జైలుకు వెళతాడన్న భయం, మరియు ఆయన కుటుంబం అతివాద ఉద్యమ నేపథ్యం కలదన్న భావనతో శాంతా సిన్హా కుటుంబం అందుకు అంగీకరించలేదు. అజొయ్ కుమార్‌ తండ్రి బిజయ్ కుమార్ సిన్హా భగత్ సింగ్ అనుయాయి, బ్రిటీషు వారిపై బాంబు విసిరాడన్న అభియోగంపై జీవతకాల శిక్ష అనుభవించాడు. ఆయన తల్లి రాజ్యం సిన్హా కూడా జాతీయవాది. 1972 డిసెంబరు 3న, పెద్దలను వ్యతిరేకించి రహస్యంగా పెళ్ళి చేసుకున్న దంపతులకు 1973లో పెద్ద కూతురు సుధ జన్మించడంతో పుట్టింటివారితో తిరిగి సంబంధాలు నెలకొన్నాయి. 1978లో రెండవ కూతురు దీప జన్మించింది. ఆ తరువాత సంవత్సరం అకస్మాత్తుగా అజొయ్ మూర్ఛ వచ్చి, మెదడులో అంతఃస్త్రావంతో మరణించాడు. కొన్నాళ్ళు కూతుళ్ళతో పాటు అజొయ్ తల్లితండ్రుల వద్ద నివసించిన శాంతా సిన్హా, చివరకు మారేడ్‌పల్లిలోని పుట్టింటికి చేరింది.
నిమ్మగడ్డ ప్రసాద్
నిమ్మగడ్డ ప్రసాద్ ఫార్మా మాట్రిక్స్‌ ఫార్మా సంస్థ అధిపతి, వాన్‌పిక్‌ నిర్మాణ కాంట్రాక్టర్, వ్యాపారవేత్త.మాట్రిక్స్‌ ప్రసాద్‌ అంటారు. కృష్ణాజిల్లాలో అక్టోబరు 11, 1961వ సంవత్సరంలో జన్మించారు. బాబు జగ్జీవన్‌రామ్‌ కాలేజీ నుండి బి.ఎస్సీ పట్టా పుచ్చు కున్నారు. ఢిల్లీ యూనివర్సిటీ నుండి ఎమ్మెస్సీ పూర్తిచేశారు. ఘజియాబాద్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఆఫ్‌ మేనేజ్‌మెంట్‌ టెక్నాలజీ నుండి పార్ట్‌టైమ్‌ మేనేజ్‌మెంట్‌ డిప్లొమా చేశారు. ప్రసాద్‌కు ఇద్దరు తోబుట్టువులు అక్క సబ్బిరాణి, తమ్ముడు నిమ్మగడ్డ ప్రకాష్‌. ప్రసాద్‌ భార్యపేరు శ్రీదేవి. కూతురు నిమ్మగడ్డ స్వాతి.పీజీడీఎమ్‌ డిగ్రీ పూర్తవగానే 1984వ సంవత్సరంలో... ఇంగ్లాండ్‌కు చెందిన యునైటెడ్‌ మొలాసెస్‌ కంపెనీకి అనుబంధంగా ఉన్న ఢిల్లీలోని ఇండి యన్‌ మొలాసెస్‌ కంపెనీలో మేనేజ్‌మెంట్‌ ట్రైనీగా కెరీర్‌ను ఆరంభించారు. ఆ తరువాత రోన్‌ పౌలెన్క్‌ కెమికల్స్‌లో సేల్స్‌మన్‌గా ఉద్యోగ బాధ్యతలు నిర్వ ర్తించారు. అలా అంచెలంచెలుగా ఎదుగుతూ 1993లో ప్రముఖ ఫార్మాస్యూ టికల్‌ కంపెనీ వోరియన్‌ లాబొరెటరీస్‌లో జనరల్‌ మేనేజర్‌ స్థాయికి చేరు కున్నారు. వోరియన్‌ ఫార్మాను రాన్‌బాక్సీ విలీనం చేసుకోవడంతో ప్రసాద్‌ సీని యర్‌ మేనేజింగ్‌ డైరెక్టర్‌ హోదానిచ్చింది. ఆ తరువాత కంపెనీ సీఈఓగా కూడా బాధ్యతలు నిర్వర్తించారు.సిక్‌ ఫార్మా, హెరెన్‌ డ్రగ్స్‌ లాంటి కొన్ని ఫార్మా కంపెనీలను కొనుగోలు చేసి మాట్రిక్స్‌ లాబొరెటరీస్‌ పేరుతో క్రొత్త కంపెనీని స్థాపించారు. 2003లో మెడికార్ప్‌ టెక్నాల జీస్‌, వోరియన్‌ లాబ్స్‌ వంటి సంస్థలను, 2004లో వీరా లాబొరెటరీస్‌, ఫైన్‌ డ్రగ్స్‌ అండ్‌ కెమికల్స్‌లను కూడా మాట్రిక్స్‌లో విలీనం చేసి కంపెనీని మరింత విస్తృతపరిచారు. 2006లో కాంకర్డ్‌ బయోటెక్‌లాంటి ప్రముఖ కంపెనీలో వాటాను కొనుగోలు చేశారు. 2005లో బెల్జియం దేశానికి చెందిన డాక్‌ ఫార్మాను కొనుగోలు చేయడంతోపాటు చైనాలోని మెక్‌కెమ్‌ గ్రూప్‌లో పెట్టుబడులు పెట్టారు. దక్షిణాఫ్రికాకు చెందిన ఆస్పెన్‌ ఫార్మాస్యూటిల్స్‌ను సొంతం చేసుకున్నాడు. స్విట్జర్‌లాండ్‌ ఫార్మా దిగ్గజం ఎక్స్‌ప్లోర లాబొరెటరీస్‌లో 43% వాటాను చేజిక్కించుకోవడంతో 2006లో మైలాన్‌ లాబొరెటరీస్‌ జతకట్టింది మాట్రిక్స్‌ ఫార్మాస్యూటికల్స్‌. 
నిమ్మగడ్డ ఫౌండేషన్‌ ఎల్వీ ప్రసాద్‌ కంటి ఆసుపత్రి సహాయంతో కంటి ఆపరేషన్లు చేస్తున్నారు. క్లింటన్‌ ఫౌండేషన్‌ సంస్థతో కలిసి ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ఉన్న 35 శాతం మంది ఎయిడ్స్‌ వ్యాధి గ్రస్తులకు అవసరమైన వైద్యపరీక్షలు, మందులు అందజేస్తున్నారు.
పీయూష లహరి
పీయూష లహరి (Piyusha Lahari) జయదేవుడు రచించిన ప్రముఖ సంస్కృత గోష్ఠీ రూపకము. దీనికి కథావస్తువు గీత గోవిందంలోని కథా వస్తువైన రాధ ప్రధాన నాయికగా శ్రీకృష్ణుడు రాసలీల నడపడము కథాంశము. అందువలన పీయూష లహరిని గీత గోవిందానికి భూమికగా శ్రీకార్ మహాశయుడు అభిప్రాయపడ్డాడు.
గోష్ఠిలో 9 లేక 10 మంది ప్రాకృత పురుషులు మరియు 5 లేక 6 గురు స్త్రీలు ఉంటారు. అంకం ఒకటే. గర్భ విమర్శ సంధులు ఉండవు. ఉదాత్త వచనం ఉండదు. వృత్తి కైశికి, కామ శృంగార ప్రధానం.
పీయూష లహరి పై మొదటగా భారతి పత్రికలో వావిలాల సోమయాజులు ఒక సుదీర్ఘ వ్యాసం రచించారు. తరువాత తెలుగు అనువాదాన్ని మరియు సంస్కృత మూలంతో సహా తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం 1990 సంవత్సరంలో ముద్రించింది.
ప్రాచీనకాలంలో పూరీలోని జగన్నాథ స్వామి ఆలయంలో అనేకములైన ఏకాంక నాటికలను ప్రదర్శించేవారు. పీయూష లహరిని కూడా అటువంటి నాటక సమాజంతో కలిసి జయదేవుడు ప్రదర్శించినట్లు దీనిలోని "గోష్ఠీ శ్రీ జయదేవ పండితమణేః సావర్తతే సర్తితుమ్" అన్న వాక్యం వల్ల వ్యక్తమౌతున్నది. ఇటువంటి నాటక సమాజాలు నేడు కూడా అచ్యుతానంద సంప్రదాయులైన వైష్ణవుల్లో కనిపిస్తున్నది. వీరు రాధను ప్రధాన నాయికగా గ్రహించి జగన్నాథ స్వామి ముందు రాసక్రీడలు సలుపుతుంటారు.ప్రకట కేసరపుంజ పింజర దళత్కనక
పంకేజ విలసనము శంపా మనోజ్ఞాంశు
మధు శర త్కాదంబినీ డంబరోజ్జ్వలము
పార్వతీ మృదునటోల్లాస లాస్యాంచితము
చక్ర క్రమోన్నట త్సాంబశివ చండ తాం
డవము నిర్వ్యాజమ్ము క్షేమప్రథమ్మగుచు
సంపూర్ణ దృష్టితో జగము నేలెడుగాత !
క్రీడగా కంపించు చంపకమ్ములు గాలి
దేలి చుంబింపగా లీల దూలెడి నల్ల
కలువపూ సొగసు నొల్కించుచును తేలగా
రాస లీలా విలాసముల లాలసలతో
పల్లవీ పల్లవీకృత వల్గిత జ్యోతి
నిరతమ్ము మా యెదల నెలిమి శోభించుతను.
సకల జగమ్ముల నిరతము
శుభములు ప్రాప్తించుగాక !
రిపులకైన నపకారము
లెపుడు కలుగకుండుగాక !
సర్వేశుడు జగదీశుడు
కపటదారు విగ్రహ వే
షమ్మున కరుణాకటాక్ష
వీక్షణలహరీ తరంగ
ప్రసరణలను, బహుగతులను
ప్రణయముతో పంపుగాక !
వావిలాల సోమయాజులు
వావిలాల సోమయాజులు తెలుగు పండితుడు, రచయిత, వక్త మరియు విమర్శకుడు..
వీరు జనవరి 19, 1918 తేదీన గుంటూరు జిల్లా విప్రులపల్లె అగ్రహారంలో జన్మించారు. విద్యాభ్యాసం నర్సారావుపేట మరియు గుంటూరులలో పూర్తిచేసుకొని గుంటూరులోని శ్రీ శారదా నికేతన్ లో ప్రధానాచార్యుడుగాను, హిందూ కళాశాలలో ఆంధ్ర అధ్యాపకుడుగాను పనిచేశారు.
వీరు వివిధ సాహిత్య ప్రక్రియలలో గణనీయమైన రచనలు చేశారు.
రాజ రాజ నరేంద్రుడు
రాజ రాజ నరేంద్రుడు రాజమండ్రిని రాజధానిగా చేసుకొని పరిపాలన జరిపాడని చరిత్రకారులు చెబుతారు. రాజ రాజ నరేంద్రుడు 41 ఏళ్ళుపరిపాలన జరిపినా శాంతి సుస్థిరత లేదని చరిత్రకారులు చెబుతారు. ఈ రాజు పరిపాలనలో కవిత్రయం లో మెదటివాడైన నన్నయ్య ఇక్కడే గోదావరి ఒడ్డున శ్రీ మహాభారతం తెనుగించడం ప్రారంభించాడు.
నాగం జనార్ధన్ రెడ్డి
పాలమూరు జిల్లాకు చెందిన ప్రముఖ రాజకీయ నాయకుడైన నాగం జనార్ధన్ రెడ్డి మే 22, 1948న జన్మించాడు. ఆయన స్వస్థలం నాగర్ కర్నూల్ మండలంలోని నాగపూర్ గ్రామం. ఆ ఊరి పేరే ఆయన ఇంటిపేరు అయింది. మహబూబ్ నగర్ జిల్లా నాగర్‌కర్నూల్ అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం నుంచి 5 సార్లు గెలుపొందినాడు. తెలుగుదేశం ప్రభుత్వంలో పలు మంత్రిపదవులు నిర్వహించాడు. తెలంగాన నేపథ్యంలో తెలుగుదేశం పార్టీకి, పదవికి రాజీనామా సమర్పించి తెలంగాణ నగరాను స్థాపించారు. 2012 ఉప ఎన్నికలలో ఇండిపెండెంటుగా బరిలోకి దిగి మరో సారి విజయం సాధించారు. తర్వాత భారతీయ జనతా పార్టీలో చేరారు.
వీరి కుటుంబం ఆ గ్రామంలో ఉన్నత కుటుంబం. ఆయన తండ్రి ఆ రోజుల్లో ఎక్సైజు కాంట్రాక్టులు నిర్వహించేవాడు. ఆయన తండ్రి పేరు వెంకటస్వామి, తల్లి నారాయణమ్మ. మూడో తరగతి దాకా ఊర్లోనే చదివాడు. తరువాత పీయూసీ దాకా నాగర్ కర్నూల్ లో జరిగింది. తర్వాత ఉస్మానియా వైద్య కళాశాలలో వైద్య విద్యనభ్యసించాడు. అప్పట్లో తెలంగాణా ఉద్యమం ప్రభలంగా ఉండటంతో పాటు విశ్వవిద్యాలయం కేంద్రంగా నడుస్తుండటంతో ఆయన ఈ ఉద్యమం వైపు ఆకర్షితుడయ్యాడు. చాలా సార్లు అరెస్టు కూడా అయ్యాడు. 
వైద్య విద్య పూర్తయ్యాక 1976లో నాగర్ కర్నూల్ లో వైద్యునిగా ప్రాక్టీసు మొదలు పెట్టాడు. తరువాత తెలుగుదేశం పార్టీలో చేరి 1983లో అసెంబ్లీ ఎన్నికలకు పోటీ చేశాడు. 52 ఓట్ల తేడాతో ఓడిపోయాడు. మళ్ళీ 1985లో జరిగిన ఉప ఎన్నికల్లో పోటీచేసి గెలిచాడు. 1989 లో తెలుగుదేశం పార్టీ టికెట్ దక్కకపోవడంతో స్వతంత్ర అభ్యర్థిగా పొటీ చేసి ఓడిపోయాడు. మళ్ళీ 1994 లో మళ్ళీ తెలుగుదేశంలో చేరి టికెట్ సంపాదించి విజయం సాధించాడు. అప్పటి నుంచి ఇప్పటి దాకా వరుసగా నాలుగు సార్లు మొత్తంపై 5 సార్లు నాగర్ కర్నూలు శాసనసభ నియోజకవర్గం నుంచి గెలుపొందినాడు. 
తెలుగుదేశం పార్టీ వ్యతిరేఖ కార్యక్రమాలు చేయడం, పార్టీ అధ్యక్షుడినే విమర్శించడం ద్వారా పార్టీ నుంచి 2011లో బహిష్కరణకు గురి అయ్యారు.
వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్
వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్ తెలుగు వారి తొలి తరం పుస్తక ప్రచురణ సంస్థ మరియు పంపిణీదారులు. దీనికి పదిహేను దశాబ్దాల చరిత్ర ఉన్నది., అనగా ఎనిమిది తరాలుగా తెలుగువారికి, తమిళ, ఆంగ్ల పాఠకులను వీరు ముద్రించిన పుస్తకాలు అలరించాయి. రాజుల ఆస్థానాలలో, మారుమూల ప్రాంతాలలో తాళపత్రాల మీద శిధిలావస్థలో ఉన్న వందల కొద్దీ గ్రంథాలను ముద్రించి తెలుగువారికి అందించారు.
దీనిని 1854 సంవత్సరంలో వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రి చెన్నపురి (చెన్నై) తండయార్ పేట లో "ఆది సరస్వతీ నిలయం" పేరిట ముద్రణాలయాన్ని ప్రారంభించాడు. ఇతను 1854-1862 మధ్యకాలంలో సుమారు 50 పుస్తకాలను ముద్రించాడు. వీనిలో శ్రీమద్రామాయణము, గురు బాల ప్రబోధిక, లీలావతీ గణితం, శంకర విజయము, శబ్దమంజరి, విష్ణుసహస్రనామ భాష్యము మొదలైనవి ముఖ్యమైనవి. వీరు 1891లో మృతి చెందారు. అప్పటికి వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రి గారి కుమారుడైన వావిళ్ల వేంకటేశ్వర శాస్త్రి చిన్నవాడైనందువలన కొంతకాలం ముద్రణ పనులు నిలిచిపోయాయి. వావిళ్ల వేంకటేశ్వర శాస్త్రి సంస్కృతాంధ్ర భాషలను అధ్యయనంచేసి 1906 లో ఈ సంస్థకు వారసునిగా బాధ్యతలు స్వీకరించాడు. (1924)
ఎబిఎన్ ఆంధ్రజ్యోతి
ఎబిఎన్ ఆంధ్రజ్యోతి వెబ్‌సైటు
వేదమాతరమ్
వేదమాతరమ్ (Vedamataram) ఒక వేద విజ్ఞాన, సారస్వత, సాంఘిక తెలుగు మాస పత్రిక. దీని ప్రచురణకర్త మరియు ముఖ్య సంపాదకుడు విశ్వనాధ శోభనాద్రి. వేదాలు, ఉపనిషత్తులు మరియు ఇతిహాసాల మీద సదవగాహన కలిగించడం వీరు ముఖ్య ఉద్దేశం. ఈ పత్రిక ఏప్రిల్ 2004 సంవత్సరంలో ప్రారంభించబడినది.
ప్రమాణం
ఒక భౌతిక రాశిని దేనితో నయినా సరి పోల్చేందుకు వాడే, అదే భౌతిక రాశియొక్క "ప్రామాణిక నిర్దేశాన్ని" ఆ భౌతికరాశిని కొలవడానికి ఉపయోగించే ప్రమాణం (Unit) అంటారు. పొడవును కొలవడానికి వినియోగించే ప్రమాణం పేరు మీటర్. కాలాన్ని కొలవడానికి ఉపయోగించే ప్రమాణం పేరు సెకండ్.
భౌతిక రాశులు రెండు విధాలు.ప్రాథమిక రాశులు అయిన పొడవు, ద్రవ్యరాశి, కాలం కొలిచేందుకు మూడు ప్రమాణ వ్యవస్థలున్నాయి. అవి "F.P.S. వ్యవస్థ" (బ్రిటిష్ పద్ధతి),"C.G.S. వ్యవస్థ" (మెట్రిక్ పద్ధతి),"M.K.S. వ్యవస్థ". ఈ వ్యవస్థలలో ప్రాథమిక ప్రమాణాలు క్రింది పట్టికలో చూపబడినాయి.
వినియోగంలోని సౌకర్యం కోసం, మరియు సమాచార సౌలభ్యం కోసం, అయోమయానికి తావులేకుండా ఉండడానికి అంతర్జాతీయంగా ప్రమాణాలను నిర్దేశించడానికి Gerneral COnference on Weights and Measures (GCGPM) అనే సంస్థకు అధికారం ఇచ్చారు. ఈ సంస్థ 1971లో ఒక "ప్రామాణిక వ్యవస్థ"ను రూపొందించింది. దీనినే అంతర్జాతీయ ప్రామాణిక వ్యవస్థ అంటాఱు. ఫ్రెంచి భాషలో ఈ వ్యవస్థ పేరు Le Systeme International d' units. దానిని క్లుప్తంగా SI వ్యవస్థఅంటారు.
SI వ్యవస్థలో మొత్తం ఏడు ప్రాథమిక భౌతిక రాశులను ప్రాథమిక (ఆధార) రాశులుగా తీసుకొన్నారు. అవి పొడవు, ద్రవ్యరాశి, కాలం, విద్యుత్ ప్రవాహం, ఉష్ణగతిక ఉష్ణోగ్రత, కాంతి తీవ్రత, పదార్ధరాశి. ఇవి కాకుండా మరో రెండు రాశులను "సంపూరక ప్రాథమిక రాశులు"గా తీసుకొన్నారు. అవి సమతల కోణం, ఘనకోణం.
,l,',l
లవణరాజు కల
లవణరాజు కల' గురజాడ అప్పారావు రచించిన పద్య కావ్యం. దీని ముఖ్య ఉద్దేశం అస్పృశ్యతా నివారణోద్యమం.
లవణుడు కొలువుదీరి గారడీ చూడడం, ఒక తెల్లని గుర్రము పుట్టడం, అతను దాని మీద ప్రయాణము చేయడం, అది అంతటా తిరిగి ఒక అడవిలో పడగా ఒక చెట్టుతీగవల్ల క్రింద వాలడమూ, ప్రయాణ బడలిక వల్ల నిదుర చెందడం, అపుడిలా కలగాంచడం. అదియొక సంధ్యా సమయము. ఆకలితో వున్న లవణరాజుకు మధురగీతం వినిపించింది. లవణుడా వంక కెళ్ళాడు. ఒక సుందరి కనిపించింది. ఆమెపై మనసుపడి ఆమె ప్రేమను కోరి ఆరగించాడు. ఆమెను వివాహమాడి ఆ మాలపల్లెలోనే ఉన్నాడు. ఇంతలో మామ మరణించాడు. మాలవాడను మడ్డితన మల్లుకుంది. లవణదంపతులు అడవిని బట్టారు. సతీపతులు ఇద్దరూ చితిలో దూకారు. తరువాత లవణుడు మేల్కొని తన స్వప్నసుందరికై విచారింపసాగాడు. ఇంతలో ఆ స్వప్నసుందరి వచ్చింది. అందర్నీ అద్భుతాశ్చర్యాలు అలుముకున్నాయి. లవణుడు ప్రియా పరిశ్వంగములో ఒళ్ళు మరిచాడు. దీనిని గురజాడ బహు నిపుణంగా అద్భుత సన్నివేశాలతో నడిపాడు.
అర్ధం: బలము కలిగినవాళ్ళు మలినవృత్తులని మాలలను విడగొట్టారని మలినత్వమే మాలకాని మనుష్యులు కాదని తెలియజేశాడు. జాతి ధర్మంగా పశువులు నరికిన వారికి కులము లేకుండుట, క్రౌర్యముతో మానవుల హింసించేవారికి కులము కలుగుట అన్యాయమని దేహమలినం కలిగినవాళ్ళను మాలలని, మలినహృదయులను అధిక కులముల వారనటం అన్యాయమని చక్కగా నిశ్చయము చేశారు.
పూర్తి పాఠం వికీసోర్సులో చూడండి.
గ్రాండ్ మాస్టర్
ప్రపంచ చదరంగ సంస్థ ఫిడె ద్వారా ఇచ్చే అత్యుత్తమ టైటిలు. ఎలో రేటింగు ని బట్టి ఈ టైటిల్ ని ఇస్తారు. ఎలో రేటింగు 2500 కన్న ఎక్కువగా ఉన్న వారిని గ్రాండ్ మాస్టర్ అంటారు. 2400 ల కన్నా ఎక్కువ ఏలొ రేటింగ్ ఉంటే ఇన్టర్నేషనల్ మాస్టర్ అని అంటారు. ఒక సారి గ్రాండ్ మాస్టర్ అయ్యాక వారి ఎలో రేటింగ్ పడిపోయినా వారు జీవిత కాలం గ్రాండ్ మాస్టర్ గానే ఉంటారు.
ప్రపంచ వ్యాప్తంగా 1972 నాతికి 88 గ్రాండ్ మాస్టర్లు ఉండగా, 2009 నాటికి ఆ సంఖ్య 1240 కి చేరుకుంది.
పురుషులు:
వీరితో పాటు 61 మంది భారతీయ ఇంటర్నేషనల్ మాస్టర్స్ ఉన్నారు
మహిళలు:
11 మంది:
ఎలకా వేణుగోపాలరావు
ఎలకా వేణుగోపాలరావు ఆంధ్రప్రదేశ్ కు చెందిన ప్రముఖ క్రికెట్ ఆటగాడు. ఇతను భారత జాతీయ క్రికెట్ జట్టుకి ప్రాతినిధ్యం వహించాడు. అలాగే రంజీలలో ఆంధ్ర క్రికెట్ జట్టుకు మరియు ట్వెన్టీ ట్వెన్టీ పోటీలలో ప్రస్తుతం సన్ రైజర్స్ హైదరాబాద్ జట్టుతరపున ఆడుతున్నాడు.
ఎలకా వేణుగోపాలరావు ఫిబ్రవరి 26, 1982లో విశాఖపట్నంలో జన్మించాడు. కుడి చేయివాటము ఇతని బ్యాటింగ్ శైలి మరియు కుడి చేయి ఆప్ స్పిన్ బౌలింగ్ శైలి కలిగియున్నాడు. ఇతడు 1998–2007 మధ్యకాలములో ఆంధ్రప్రదేశ్ జట్టు తరపున ఆడాడు, తరువాత 2007–2008 మధ్యకాలమున మహారాష్ట్ర తరుపున ప్రస్తుతము రాజస్థాన్ జట్టు తరపున ఆడుతున్నాడు. ఐ.పి.యల్లో 2008–2010 మధ్యకాలములో డెక్కన్ చార్జర్స్ తరపున, 2011-2013 మధ్యకాలములో ఢిల్లీ డేర్ డెవిల్స్ తరపున ఆడాడు. 2014 : ప్రస్తుతం సన్ రైజర్స్ హైదరాబాద్ జట్టులోని సభ్యుడు. భారత క్రికెట్టు జట్టు తరపున 18 వన్డేలు ఆడాడు. అత్యకముగ 61 పరుగులను చేసాడు.
డెక్కన్ చార్జర్స్
డెక్కన్ చార్జర్స్ ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్ క్రికెట్ పోటీలలో 2009 నుండి 2012 వరకు హైదరాబాదుకు ప్రాతినిధ్యం వహించిన జట్టు. వీరు 2009 లో దక్షిణ ఆఫ్రికాలో జరిగిన ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్ సీజన్-2 పోటీలలో విజేతగానిలిచారు. 2010 లో జరిగిన ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్ సీజన్-3 పోటిలలో చెన్నై సూపర్ కింగ్స్ చేతిలో సెమీఫైనల్స్ లో ఓడిపోయి పోటీనుండి నిష్క్రమించారు.
2010 లో జరిగిన వేలంపాటలో ఈ జట్టుకు చెందిన అనేక మంది ఆటగాళ్ళను వేరే జట్లు కొనుగోలు చేశాయి.
తిరుమలశెట్టి సుమన్
తిరుమలశెట్టి సుమన్ ఆంధ్రప్రదేశ్ కు చెందిన క్రికెట్ ఆటగాడు. ఇతను ఆంధ్ర మరియు డెక్కన్ చార్జర్స్ జట్లకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నాడు.
డెక్కన్ చార్జర్స్
స్టూడెంట్ నంబర్ 1
స్టూడెంట్ నెంబర్ 1 2001 లో రాజమౌళి దర్శకత్వంలో విడుదలైన సినిమా. దర్శకుడిగా రాజమౌళికిది తొలిచిత్రం. జైలునుండి వచ్చి చదివి లాయరవుతాడు హీరో. కొన్ని అనుకోని పరిస్థితులమూలంగా జైలు పాలైన హీరో లాయరైన తరువాత ఒక తప్పుడు కేసులో చిక్కుకున్న తన తండ్రిని ఎలా విడిపించడన్నదే ఈ చిత్ర కథాంశము. ఆదిత్య (జూ. ఎన్టీఆర్) విశాఖపట్నంలో ఒక లా కాలేజీలో విద్యార్ధిగా చేరతాడు. ఈ కాలేజీలో రౌడీ విద్యార్థులు ఎక్కువనే పేరు ఉంది. ఈ రౌడీ ముఠాకి సత్య (రాజీవ్ కనకాల) అనే విద్యార్ధి నాయకుడు.
ఈ సినిమాలో ఆదిత్యని ఒక అనామక యువకుడు లా చూపిస్తారు, మరియు సినిమా మొదటి భాగం చాలా వరకు హీరో గతానికి ముడిపెడుతూ కథ చూపబడుతుంది.ఆదిత్య ఈ రౌడీ విద్యార్థులని తన దారికి తెచ్చుకుంటాడు. ఇక ఇంటర్వెల్ కి హీరో ఒక హత్య కేసు ఆరోపణలో విశాఖపట్నం కేంద్ర కారాగారంలో జీవిత ఖైదు వేయబడ్డ నేరస్థుడు అని తెలుస్తుంది. జైలు అధికారులు ప్రత్యేక అనుమతితో కాలేజీ తరగతులకు హాజరవుతున్నాడు.
ఆదిత్య హైదరాబాద్ లో తన తల్లిదండ్రులతో నివసిస్తున్నాడు. తన ఇంటర్మీడియట్ విద్య పూర్తిచేసుకున్నాక ఇంజనీరింగ్ చేయాలనుకున్నాడు, కానీ తన తండ్రికి తాను లా (న్యాయశాస్త్రం) చేయాలనుకున్నాడు, ఈ విషయం వీళిద్దరి మధ్య విభేదాలకు దరి తీస్తుంది, తరువాత గొడవకు కారణమవుతుంది. ఈ లోపు ఆదిత్య ఒక మహిళని మానభంగం నుండి కాపాడబోతు, అనుకోకుండా ఒక గూండాని హత్య చేస్తాడు. దీంతో తన తండ్రి వాడిని ఇంట్లో నుండి వెళ్ళిపోమంటాడు. ఆదిత్య పోలీసులకు లొంగిపోతాడు. హీరో న్యాయ పట్టా సంపాదించుకుని, అతడి తండ్రి మెప్పు తిరిగి ఎలా పొందుతాడో అనేది మిగితా చిత్ర సారాంశం.ఈ సినిమా రాష్త్రవ్యప్తంగా 40 ప్రింట్లతో విడుదలయింది.ఈ సినిమాలో పాటలన్ని ఎం.ఎం.కీరవాణి స్వరపరిచారు. ఈ సినిమా పాటల సి.డి ఆదిత్య మ్యూజిక్ ద్వారా మార్కెట్ లోకి వచ్చింది. పాటలు మంచి ప్రజాదరణ పొందింది.
విశాలాంధ్ర ప్రచురణాలయం
తెలుగు సాహిత్యానికి పేరుగాంచిన ముఖ్యమైన ప్రచురణాలయములలో ఒకటి విశాలాంధ్ర ప్రచురణాలయం. దీని కేంద్రస్థానం హైద్రాబాద్లో నున్నది. దీని అనుభంధ సంస్థ అయిస విశాలాంధ్ర బుక్ హౌస్ ద్వారా పుస్తకాలు అమ్ముతుంది.
విద్యా ఉద్యోగ అవకాశాలు (పత్రికల అనుబంధాలు)
చాలా సమాచార సాధనాలు విద్య ఉద్యోగ అవకాశాలపై ప్రత్యేక అనుబంధాలు, కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తాయి.
మాధ్యమిక విద్య
సమకాలీన విద్యావిధానంలో, మాధ్యమిక విద్య, చాలా ప్రధానమైనది. మనదేశంలో ఈ విద్యావిధానము అతి ప్రధానమైనది. ఈ విద్యకొరకు 14-18 సంవత్సరాల వయస్సు నిర్ధారింపబడింది. ఈ విద్య అందరికీ తప్పనిసరి చేయబడింది. ఈ విద్య ఆధారంగానే అక్షరాస్యత గణాంకాలు జరుగుతున్నవి. ఉన్నత విద్యకు అసలైన పునాది ఇదే.
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో ఈ విద్యను పాఠశాల విద్యాశాఖ మరియు ఇంటర్మీడియట్ విద్యా మండలి వారు నిర్వహిస్తారు. పాఠశాలల నిర్వహణ మరియు విద్యా సదుపాయాలు మాత్రం రాష్ట్ర ప్రభుత్వం, ప్రాంతీయ ప్రభుత్వాలు, ఉదాహరణకు జిల్లా పరిషత్, మండల పరిషత్, మునిసిపల్ కార్పొరేషన్, మరియు పురపాలక సంఘం, కలుగజేస్తాయి. జిల్లాలో విద్యాశాఖ, జిల్లా విద్యాశాఖాధికారి ఆధ్వర్యంలో విద్యావిధానమంతా అమలు పరచ బడుతుంది. ఏ మాధ్యమపాఠశాలయైనా, యే యాజమాన్య పాఠశాలయైనా విద్యాశాఖ ఆధ్వర్యంలోనే వస్తుంది. 
భారత ప్రభుత్వం మాధ్యమిక శిక్ష అభియాన్ ద్వారా ఈ విద్యని మెరుగుపరచటానికి కృషి చేస్తున్నది
సమాచార, ప్రసార సాంకేతిక రంగం (Information and Communication Technology ICT) దేశ ప్రగతికి, సామాజిక మార్పుకి ఉత్ప్రేరకం కాబట్టి, అంధ్రప్రదేశ్ సమాచార సాంకేతిక విధానం (IT Policy) ముఖ్యోద్దేశము " సమాచార అందుబాటులో అసమానతలను తొలగించి, అన్ని ప్రభుత్వ స్థాయిలలో పౌరసేవలను మెరుగుపరచి,రాష్ట్రంలో సమాచార సాంకేతిక పెట్టుబడులను ప్రోత్సహంచి, సమాచార సాంకేతిక సాధనాలతో, మానవవనరుల అభివృద్ది చేయటం".
అందుకని కంప్యూటర్ విద్యని సెకండరీ పాఠశాల స్థాయిలో ముఖ్యమైనదిగా చేసి, దీనికోరకు పధకాలను ప్రవేశపెట్టారు. 
వీటివలన, 2020 నాటికి, 21 శతాబ్దపు ఒత్తిళ్లు ఎదుర్కొనే అక్షరాస్యతే కాక, జ్ఞాన సమాజాన్ని నిర్మించే దిశగా పని జరుగుతున్నది.
దీనికొరకు రాష్ట్ర విద్యా పరిశోధన శిక్షణా సంస్థ ముఖ్యమైన పాత్ర వహిస్తున్నది.
బూట్ (BOOT) పద్ధతిలో ధనాన్ని సేవల అమ్మకందారులపై ఖర్చు పెడతారు. వీరు అరకొర జీతాలపై కంప్యూటరు ఉపాధ్యాయులను నియమిస్తారు. ప్రభుత్వ ఉపాధ్యాయులకు బాధ్యత లేనందున, కాలపరిమితి తరువాత దీనిని కొనసాగించటం కష్టమవుతుంది. ఇలా జరిగిన కర్ణాటకలో ఫలితం సరిగా లేదని, దీనికి బదులు, ప్రభుత్వ ఉపాధ్యాయులకు బాధ్యత ఇచ్చిన కేరళలో ఫలితాలు బాగున్నాయని, ఐటిఫర్ ఛేంజ్ స్వచ్ఛంద సంస్థ అధ్యయనంలో తెలిసింది.
సురపురము కేశవయ్య
ఇతను షుమారు 1700 కాలానికి చెందినవాడు. నిజాము రాష్ట్రం నివాసి. రామాయణమును రచించి ఆత్మకూరు సంస్థానం అధిపతి రాజా సోమభూపాలునికి అంకితమిచ్చాడు.
రాపాక లక్ష్మీపతి
ఇతను సుమారు 1700 కాలానికి చెందినవాడు. తెలంగాణాలోని పరకాల గ్రామంలో జన్మించాడు.
కాకుల శ్రీనివాసరావు
కాకుల నేస్తం సుక్లా శ్రీను (35) 'కాకుల శ్రీను'గా ముద్రపడ్డాడు. విశాఖ జబ్బర్‌పేట వాసులు కాకుల శ్రీను అని పిలుస్తారు. కాకులను ఆదరిస్తూ వాటికి ఆహారం పెట్టేవాడు. కాకులకు ఆహారం వేశాక హార్బర్ గోడమీద నుంచి చేపలు పడుతూ సముద్రంలో పడి గల్లంతయ్యాడు. మత్స్యకార కుటుంబానికి చెందిన శ్రీనివాస్ హార్బర్‌లో చేపలను గ్రేడింగ్ చేసే పని చేస్తుంటాడు. రోజూ ఉదయం, సాయంత్రం కాకులకు ఆహారాన్ని, చిరుతిళ్లను కొని మరీ వేస్తుంటాడు, ఇతన్ని చూస్తే చాలు కాకులు తలపై, చేతులపై, కాళ్లపై వాలిపోతాయి. ఆయనకు భార్య మహాలక్ష్మి, ఓ కుమార్తె భవానీ, కుమారుడు చాణుక్య ఉన్నారు. శ్రీనుకు చేపలవేటే ఆధారం. ప్రతి రోజు ఉదయం 6 గంటలకు ఫిషింగ్ హార్బర్ పదో నెంబరు జట్టీవద్దకు చేరుకోవడం ద్వారా అతని దినచర్య ఆరంభమవుతుంది. అతనిని చూసిన వెంటనే ఎక్కడెక్కడి కాకులు వచ్చేస్తాయి. వాటికి తన వెంట తెచ్చిన గింజలు, రొట్టెముక్కలు వేస్తుంటాడు. గత పదేళ్లుగా ఇది నిత్యకృత్యం. చుట్టుపక్కల చేప పిల్లలు ఉన్నా సరే పట్టించుకోకుండా కాకులన్నీ ఈయన వద్దకు చేరుకుని అతని పైకి ఎక్కి కూర్చొనేవి. వాటికి ఆహారం పెట్టిన తరువాతగాని గేలంతో చేపలు పట్టేవాడు కాదు. ఏదైనా కాకి తినకపోతే చేతితో పట్టుకొని తినిపించేవాడు.రూ.50 సంపాదిస్తే అందులో రూ.30 వరకు కాకుల కోసమే వెచ్చించేవాడు, శ్రీనుకు గతంలో మూర్చవ్యాధి ఉండేదట. శ్రీను పడిపోతున్న సమయంలో అక్కడే ఉన్న కాకులు గుంపులు గుంపులుగా పరిసర ప్రాంతమంతా చక్కెర్లు కొట్టాయని ప్రత్యక్ష సాక్షులు తెలిపారు. తనకు భార్యా పిల్లలకంటే కాకులే ప్రాణమని తెగేసి చెప్పేవాడట.(ఈనాడు18.10.2009)
నాగానందము
నాగానందం (Nagananda = Joy of the Serpents) హర్షుడు 7వ శతాబ్దంలో రచించిన సంస్కృత నాటకము.
ఈ నాటకం ఐదు అంకాలుగా రచించబడింది. దీనిలో జీమూతవాహనుడు నాగులను రక్షించడానికి ప్రాణ త్యాగానికి సిద్ధపడడము మరియు గరుత్మంతుడు స్వర్గం నుండి అమృతాన్ని తెచ్చి వారిని రక్షించడం ప్రధానమైన ఇతివృత్తం. .జీమూతకేతువు అనే రాజు చాలాకాలం రాజ్యం చేసి మంచివాడని, న్యాయమూర్తి అని కీర్తిగడించాడు. ఇతనికి జీమూతవాహనుడు అనే కుమారుడు కలిగాడు. ఇతడు జీవం ఉన్న అన్ని ప్రాణులను సమానంగా ప్రేమించేవాడు, తల్లిదండ్రుల మీద అమితమైన భక్తి కలిగి తండ్రి రాజ్యాన్ని పాలించమన్నా అతడు అంగీకరించలేదు. తన రాజ్యాన్ని మంత్రులకు అప్పగించి కోరినవన్నింటినీ చేకూర్చే కల్పవృక్షన్ని పేదలకు ఇచ్చివేశాడు.
ఒకనాడు పర్ణశాల కోసం మలయ పర్వతం అనే కొండమీదకి వెళ్ళాడు. అక్కడ గౌరీదేవిని కమ్మని వీణాగానంతో ప్రార్థిస్తున్న మలయవతిని చూచి, ప్రేమించి, వివాహం చేసుకున్నాడు. అలా పర్వతం మీద విహరిస్తుందగా అతనికి ఒక తెల్లని కొండలాగా కనిపిస్తున్న పాముల ఎముకలగుట్ట కనిపించి ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించింది. అన్ని పాములకు తానేమీ సహాయం చేయనందుకు బాధపడ్డాడు. అక్కడే విలపిస్తున్న ఒక తల్లిని చూశాడు. విషయం తెలుసుకోవడానికి వివరాలు అడుగగా ఈ రోజు గరుత్మంతునికి తన కొడుకు శంఖచూడుడు ఆహారంగా వెళుతున్నట్లు చెప్పింది. గరుత్మంతుడికి పాములంటే విరోధం ఉండేది. అతడు నాగలోకం మీదపడి పాముల్ని కనికరం లేకుండా తినేవాడు. అప్పుడు నాగరాజైన వాసుకి గరుత్మంతునికి ప్రతిరోజు ఒక పామును ఆహారంగా పంపుతానని ప్రార్థించి ఒప్పించాడు. ఈ రోజు నా కొడుకు వంతు అని వివరించింది.
అప్పుడు శంఖచూడునికి బదులుగా నేను గరుత్మంతునికి ఆహారంగా వెళతాను అని అవ్వకి మాటిచ్చి బలిపీఠమైన పెద్దబండ మీద జీమూతవాహనుడు పడుకొన్నాడు. గరుత్మంతుడు బండమీది జీమూతవాహనున్ని తినడం మొదలుపెట్టాడు. కొంతసేపటి తర్వాత ఏదో పొరపాటు జరిగినట్లుగా సందేహం కలిగి తినడం ఆపి తాను తింటున్నది జీమూతవాహనుని అని తెలిసి జరిగిన పొరపాటుకు తన్నుతాను తిట్టుకున్నాడు. శంఖచూడుడు చిన్నపిల్లవాడిలా ఏడుస్తూ అక్కడే కూర్చున్నాడు. జీమూతవాహనుని భార్య, తల్లిదండ్రులూ చేరి ఏడుస్తున్నారు. ఎలాగైనా వారి దు॰ఖాన్ని పోగొట్టాలని అప్పుడే తనకు మనశ్శాంతి కలుగుతుందని దేవలోకం వెళ్ళి అమృతం తీసుకొని వచ్చి జీమూతవాహనున్ని బ్రతికించాడు. అందరూ సంతోషించారు. అప్పుడు జీమూతవాహనుడు గరుత్మంతుని శక్తిసామర్ధ్యాలను పొగిడి, తనను బ్రతికించినట్లే చనిపోయిన పాములన్నింటినీ బ్రతికించి పుణ్యం కట్టుకోమని ప్రార్థించాడు. అందుకు గరుత్మంతుడు అంగీకరించి తాను తెచ్చిన అమృతంతో పాములన్నింటిని బ్రతికించాడు.
దీనిని వేదం వేంకటరాయ శాస్త్రి గారు 1891 సంవత్సరంలో తెలుగులోకి అనువదించారు.
తెలుగు పుస్తకాలు
తెలుగు పుస్తకాలను జాలంలో చదువకోవచ్చు, దింపుకోవచ్చు మరియు కొనుక్కోవచ్చు. కొన్ని ప్రముఖ పుస్తకాల జాలవనరులు
చెన్నపురీ విలాసము
చెన్నపురీ విలాసము ఒక పద్య కావ్యము. దీనిని తెనాలికి చెందిన మతుకుమల్లి నృసింహ కవి 1863 సంవత్సరంలో రచించెను. దీనిని 1920 సంవత్సరంలో బ్రహ్మశ్రీ మతుకుమల్లి రఘోత్తమరాయశాస్త్రి గారు ముద్రించగా; చివరగా 1941 లో వావిళ్ళ రామస్వామి శాస్త్రులుగారి వావిళ్ళ ముద్రణాలయంలో ముద్రించారు.
ఈ కవి చెన్నపురిని, గూడూరు మరియు వల్లూరు జమిందారైన బొమ్మదేవర నాగభూపాలునితో కలిసి సందర్శించాడు. దీనిని ఆరు అధ్యాయాలుగా విభజించారు. ఈ పుస్తకంలో 232 అచ్చ తెలుగు పద్యాలు, ఒక్కొక్క దానిలో 4-5 పంక్తులు కలిగినవిగా నాటి చెన్నపురి అనగా నేటి చెన్నైలో నివసించే ప్రజలు, వేషభాషలు మరియు అలవాట్లను విపులంగా వివరించాయి. ఇందులో పట్టణంలోని వింతలు, విశేషాలు, నగర ప్రణాళిక మొదలైన వాటిని వివరించారు.
పాడిపంటలు (పత్రిక)
ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యవసాయ శాఖ ప్రచురించే తెలుగు మాసపత్రిక పాడిపంటలు. ఇది 1952 లో మొదలైంది.
పప్పు
పప్పు లేదా పప్పు కూర ఆంధ్రులు ఎంతో ఇష్టంగా అన్నంలో కలుపుకొని తినే పదార్థం. తెలుగు వారి భోజనంలో తప్పనిసరిగా ఉండేది పప్పు. పప్పు భారతదేశంలో అన్ని ప్రాంతాల వాళ్ళూ వేర్వేరు రకాలుగా చేస్తారు. వివిధ రకాల పప్పు దినుసులకు ఉడికించి రుచికరమైన కూరగా తింటారు. రుచి కోసం చాలా రకాల మసాలా, కూరగాయలు మొదలైన వాటిని చేర్చి అందరికీ నచ్చే విధంగా తయారుచేస్తారు. ఉత్తర హిందుస్థానంలో పప్పు కూరల్ని రొట్టెలు, చపాతీలతో కలిపి తింటారు.
శనగలు, మినుములు, రాజ్మా, కందులు, పెసర్ల వంటివి తరచుగా తింటూనే ఉంటాం. ఇలాంటి పప్పుల్లో, చిక్కుడుజాతి గింజల్లో పీచు, ప్రోటీన్లు దండిగా ఉంటాయి. అందువల్ల ఇవి త్వరగా కడుపునిండిన భావన కలిగిస్తాయి. వెంటనే ఆకలి కాకుండా చూస్తాయి. నెమ్మదిగా జీర్ణమవుతూ రక్తంలోకి చక్కెర వెంటనే విడుదల కాకుండా చేస్తాయి. అంతేకాదు శరీరానికి బలాన్ని ఇవ్వటంతో పాటు జబ్బులను నివారించుకునే శక్తినీ అందిస్తాయి.పప్పుని వివిధమైన పాత్రలలో వండుతారు, పప్పు వండే విధానాన్ని బట్టి రుచిలో తేడా ఉంటుంది. పూర్వం రాచిప్ప (రాతితో చేసిన చిప్ప) లలో పప్పును వండి తినేవారు, ప్రస్తుతం ఎక్కువగా ఉడకడానికని కుక్కర్ లో వండుతున్నారు. సాధారంగా ఉడికిన పప్పుని కవ్వం గానీ, లేక గట్టి గరిటెను గానీ ఉపయోగించి చిదుముతారు దాని వల్ల రుచి ద్విగుణీకృతమవుతుంది.భిన్న దేశాల్లో విభిన్న రుచులు చవిచూసిన ఓ బ్రిటన్ రచయిత భారతీయ పప్పుకు సాటి మరే వంటకం లేదంటున్నారు. తన అభిమాన వంటకమైన పప్పును 'లైఫ్ సేవింగ్ డిష్ '(ఎల్ఎస్‌డీ) గా రచయిత సిమోన్ మజుందార్ అభివర్ణిస్తున్నారు. 30 దేశాల్లోని శాకాహార, మాంసాహార వంటకాల్లో ఉత్తమమైన వాటి కోసం అన్వేషించారు. చివరకు భారతీయ పప్పు అత్యుత్తమ వంటకమని తేల్చేశారు. (ఈనాడు19.10.2009)
ఉండ్రాళ్ళ మీదికీ దండు పంపు
కమ్మని నెయ్యయ్య కడు ముద్ద పప్పయ్య
బొజ్జ నిండా తినుము పొరలుకొనుచు
విందుకు రాబిలిచి
ఎందెందు ఇష్టమనగా
పప్పందే ఇష్టమని బాపడుబలికెన్
శివ భారతము
శివ భారతము గడియారం వేంకట శేషశాస్త్రి గారు 1943లో రచించిన వీరరస ప్రధానమైన పద్య కావ్యము.నవీన ఆంధ్ర పంచకావ్యాలలో ఇది ఒకటిగా గుర్తించబడింది. రాణాప్రతాపసింహచరిత్ర, సౌందర నందము, ఆంధ్రపురాణము, బాపూజీ ఆత్మకథ అనేవి తక్కిన కావ్యాలు.
భారతావనిలో సనాతనధర్మ పునరుద్ధరణమునకై కంకణము కట్టుకొని హైందవ ధర్మ పతాకమును ప్రతిష్ఠించిన వీరుడైన శివాజీ చరిత్రమే ఈ శివ భారతము. ఇది 2,500 పద్యములు, 8 ఆశ్వాసములు గల బృహత్కావ్యము. శివాజీ కథ వివిధ ధార్మిక, తాత్త్విక, రాజకీయ ఉపదేశములతో వివిధ పాత్రల, విభిన్న మానసిక ప్రవృత్తుల సంఘర్షణలతో కూడుకొనియుండును.
శివభారతములో ప్రతి ఘట్టము రసవంతమైనవి. ఇందు లుకజీ-జీజియాల సంభాషణము, అభిప్రాయ భేదములు, పునహా పట్టణమున శివాజీ రాజ్యాంగ శిక్షణము, దాదోజీ చరమదశ - శివాజీ కృతజ్ఞత, రామదాసస్వామి సందర్శనము - ధర్మోపదేశము, భవానీ ప్రార్థనము, శివాజీ పాదుషాకు ఉత్తరము వ్రాయుట, షాజీ విడుదల, బాజీప్రభు మరణము, షాజీ మరణము, శివాజీ పాదుషా కొలువుకేగుట, తానాజీ ప్రతిజ్ఞ - నిర్యాణము, శివాజీ సంతాపము, భవాని కోవెలకేగి చేసిన విన్నపము మొదలైన ఘట్టములు ప్రముఖమైనవి.
భరతవంశ రాజుల చరిత్ర భారతమైనది. శివాజీ భరతవీరుడు. భరతవీరుల చరిత్ర కూడ భారతమని చెప్పవచ్చును. శివము అనగా భద్రము, క్షేమమని అర్థము. భారతమనగా భారతదేశము. భారతదేశ క్షేమమును వర్ణించిన కావ్యము శివ భారతము.
వీరు ఆంధ్ర కవులను స్తుతించిన పిమ్మట తిక్కన మహాకవి చేతి గంటమును ప్రత్యేకముగ ఇట్లు స్తుతించెను:
స్వతంత్ర రాజ్యస్థాపనకు త్వరపడుతున్న కుమారుడగు శివాజీని చూచి సహాజీ తొందరకూడదని ఇలా పలికెను:
గోహత్యకు పూనుకొనిన వారిని బాల శివాజీ ఇట్లు మందలించెను:
తండ్రియగు షాజీని శత్రువులు బంధించిన విషయమును శివాజీ తల్లి జీజియాకు తెలిపిన విధానము:
వేలంపాట
వేలం లేదా వేలంపాట (Auction) ఇది ఒక రకమైన అమ్మకం. అమ్మే వ్యక్తి (లేదా సంస్థ) సదరు వస్తువు యొక్క ప్రారంభ విలువను నిర్ణయిస్తారు. ఇష్టమైన వ్యక్తి (లేదా సంస్థ) ఎంత విలువ ఇవ్వగలరో చెప్పవలసి ఉంటుంది. మరో వ్యక్తి అంతకన్నా ఎక్కువ ఇవ్వడానికి సిద్దమవ్వవచ్చు. నిర్ణీత సమయంలోపు అత్యధికంగా ఇవ్వడానికి సిద్దమయిన వారికి సదరు వస్తువుని అమ్ముతారు.
ప్రస్తుత కాలంలో కొన్ని ఇంటర్నెట్టు సైటులు కూడా వేలంపాటను నిర్వహిస్తున్నాయి.
ఇక్కడ వేలంపాటతో పాటు, కొనడం/అమ్మడాలు కూడా ఉంటాయి.
ఉపకార వేతనాలు
సమాజంలో పేదవారికి, అసహాయులకు సహాయంగా ఇవ్వబడే డబ్బే ఉపకార వేతనాలు.
విద్యార్ధి ఉపకార వేతనాలు
సాంఘీక సంక్షేమ శాఖ విద్యార్థిఉపకార వేతనాలు ఇస్తుంది. 10 వ తరగతి లోపు ప్రతిభావంతులైన విద్యార్ధులు పేరు పొందిన పాఠశాలలలో చదువుటకు, అపరిశుభ్ర పనిలోగల వారి పిల్లలకి ఏ పాఠశాలలో నైనా 10 వతరగతిలోపు, 10 తరువాత చదువులకు ఈ సదుపాయం నిభందనలకు లోబడి ఇస్తారు. 30సెప్టెంబరు లోపు, లేక ప్రవేశం పొందిన నెల రోజులలోపు దరఖాస్తు చేసుకోవాలి.
దయావీరులు
దయావీరులు తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానములు 1983 సంవత్సరంలో ప్రచురించిన తెలుగు పుస్తకము. దీనిని చల్లా రాధాకృష్ణ శర్మ రచించారు.
89
89 సంవత్సరం (LXXXIX) అనేది జూలియన్ క్యాలెండర్‌లో గురువారంతో ప్రారంభమయ్యే ఒక సాధారణ సంవత్సరం.
జియోవాన్ని షాపరెల్లీ
జియోవాన్ని వర్జీనియో షాపరెల్లీ (మార్చి 14,1835 - జూలై 4,1910) ఇటాలియన్ ఖగోళ శాస్త్రవేత్త మరియు విజ్ఞాన చరిత్రకారుడు.
ఇతని విద్యాభ్యాసం టూరిన్ విశ్వవిద్యాలయం, బెర్లిన్ నక్షత్ర వేధశాలలో జరిగింది. ఇతను 1859-1860 మధ్య కాలంలో పుల్కొవో నక్షత్ర వేధశాలలో పనిచేశాడు. తరువాత నలభై సంవత్సరాలకు పైగా బ్రెరా నక్షత్ర వేధశాలలో పనిచేశాడు. ఇతడు ఇటలీ రాజ్యంలోని పాలకసభలో సభ్యుడు, అకాడమియా డై లిన్సెయి, అకాడమియా డెల్లె సైన్స్ డి టోరినో మరియు రెజీయో ఇస్టిటుటో లాంబార్డోలో కూడా సభ్యుడు మరియు ప్రత్యేకంగా అంగారక గ్రహంపై ఆయన అధ్యయనానికి పేరుగాంచాడు. ఇతని మేనకోడలు, ఎల్సా షియాపరెల్లి ఫ్యాషన్ డిజైనర్‌గా పేరు ప్రఖ్యాతలను సంపాదించింది.
షాపరెల్లీ సహకారాల్లో అంగారక గ్రహంపై అతని టెలిస్కోపిక్ పరిశీలనలు ఎంతగానో ఉపయోగపడతున్నాయి. ఇతను ప్రారంభ పరిశీలనల్లో, అంగారక గ్రహంపై "సముద్రాలు" మరియు "ఖండాల"కు పేరు పెట్టాడు. 1877లో గ్రహాలపై "ఎక్కువ వైరుధ్యాన్ని" ప్రదర్శిస్తున్న సమయంలో, అతను అంగారక గ్రహంపై దట్టమైన దీర్ఘ నిర్మాణాలను పరిశీలించి, వాటికి ఇటాలియన్‌లో "కెనాలి" అంటే "ఛానెళ్లు" అని అర్ధం వచ్చేలా పేరు పెట్టాడు, కాని దాన్ని "కాలువలగా" తప్పుగా అనువదించారు. తర్వాత కాలంలో ఈ పదం ఒక కృత్రిమ నిర్మాణాన్ని సూచిస్తుంది, కానీ అతను ఉద్దేశ్య ప్రకారం ఆ గ్రహం కూడా భూమి యొక్క సహజ ఆకృతిగా సూచించాడు. ఈ తప్పుడు అనువాదం కారణంగా, అంగారక గ్రహంపై జీవనం గురించి పలు ఊహాగానాలు వెలువడినవి, అంగారక గ్రహం యొక్క "కేనల్స్" త్వరితంగా జనాదరణ పొంది, అంగారక గ్రహంపై జీవనం సాధ్యమనే దాని గురించి పరికల్పనలు, ఊహాకల్పనలు మరియు జానపద విజ్ఞానం పెరిగాయి. కృత్రిమ కేనల్స్‌పై శ్రద్ధగల పలు మద్దతుదారుల్లో ఒకరైన ప్రముఖ అమెరికన్ ఖగోళ శాస్త్రవేత్త పెర్సివాల్ లోవెల్, అంగారక గ్రహంపై విజ్ఞానవంత జీవులు ఉన్నాయని నిరూపించడానికి తన జీవిత కాల మొత్తాన్ని వెచ్చించాడు. తర్వాత, ఇటాలియన్ ఖగోళ శాస్త్రవేత్త విసెంజో సెరుల్లీ పరిశోధనల సహకారంతో, శాస్త్రవేత్తలు ప్రముఖ ఛానెళ్లు అనేవి సాధారణ దృష్టిబ్రాంతులుగా గుర్తించారు.
షాపరెల్లీ, అతని "లైఫ్ ఆన్ మార్స్" పుస్తకంలో ఈ విధంగా వ్రాసాడు: ""నిజమైన ఛానెళ్లను మనకు తెలిసిన రూపంలో కాకుండా, నేలలో నిలువుగా, 100, 200 కిలోమీటర్లు మరియు ఇంకా ఎక్కువ వెడల్పుతో వందల మైళ్లు, మరీ ఎక్కువ కాకుండా తక్కువ లోతుతో ఉన్న వాయుగుండాన్ని ఊహించుకోవాలి." "నేను ముందే చెప్పినట్లు, అంగారక గ్రహంపై వర్షపాతం లేని కారణంగా, పొడి గ్రహ ఉపరితలంపై నీరు (మరియు దాని జీవసంబంధితాలతో) వ్యాపించడానికి ఈ ఛానెళ్లే ప్రధాన మార్గం అయ్యి ఉండవచ్చు."
సౌర కుటుంబంలోని వస్తువులను పరిశోధించే షాపరెల్లీ జంట నక్షత్రాలను పరిశీలించి, 1861 ఏప్రిల్ 26న 69 హేస్పిరియా గ్రహ శకలాన్ని కనుగొన్నాడు మరియు పర్సేయిడ్స్ మరియు లియోనిడ్స్ ఉల్కాపాతాలు అనేవి తోక చుక్కలకు సంబంధించినవని ప్రత్యక్ష ప్రమాణాలతో రుజువు చేసి చూపించాడు. ఉదాహరణకు లియోనిడ్స్ ఉల్కాపాతం యొక్క కక్ష్య టెంపెల్-టుట్లే తోకచుక్కతో ఏకీభవించందని అతను నిరూపించాడు. ఈ పరిశోధనల సహకారంతో ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలు పరికల్పనను సూత్రీకరించి, తదుపరి కాలంలో ఉల్కాపాతాలు అనేవి తోకచుక్కల జాడని కచ్చితంగా నిరూపించారు.
షాపరెల్లీ సంప్రదాయక ఖగోళ శాస్త్ర చరిత్రలో ఒక ప్రాజ్ఞుడుగా చెప్పవచ్చు. తదుపరి సమయంలో పలు ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలు ఉపయోగించనట్లు కాకుండా ఆధునిక ఫూరియర్ శ్రేణి వలె అతను మొట్టమొదటిగా సిండస్ యొక్క ఈడాక్సస్ మరియు కాలిప్పస్ యొక్క కేంద్రకగోళాలను ముడి వస్తువులుగా పరిగణించరాదని, అవి అల్గారిథంలో ఒక భాగం మాత్రమేనని గుర్తించాడు. 
బహుమతులు
అతని పేరుతో పిలిచేవి