డియెగో గార్సియా
డియెగో గార్సియా (Diego Garcia) అనేది కాలిముద్ర-ఆకారంలో ఉండే ఒక ఉష్ణమండల పగడపు దీవి, ఇది హిందూ మహాసముద్రం మధ్యభాగంలో భూమధ్యరేఖకు దక్షిణంగా ఏడు డిగ్రీల వద్ద, ఇరవై ఆరు నిమిషాల దక్షిణ అక్షాంశంపై (భూమధ్యరేఖకు దక్షిణంగా) ఉంది. బ్రిటీష్ హిందూ మహాసముద్ర భూభాగం [BIOT]లో భాగంగా ఉన్న డియెగో గార్సియా 72°23' తూర్పు రేఖాంశం వద్ద ఉంది. ఈ పగడపు దీవి తూర్పు ఆఫ్రికా తీరానికి సుమారుగా 1,800 నాటికన్ మైళ్ల (3,300 కిమీ) దూరంలో, దక్షిణ భారతదేశం యొక్క చివరి భాగానికి దక్షిణంగా 1,200 నాటికన్ మైళ్ల (2,200 కిమీ) దూరంలో ఉంది (చిత్రం 2.3). లక్షద్వీప్, మాల్దీవులు మరియు చాంగోస్ ద్వీపసమూహంతో కూడిన ఒక పొడవైన పగడపు దిబ్బలు, పగడపు దీవులు, మరియు ద్వీపాల గొలుసు దక్షిణ చివరన డియెగో గార్సియా ఉంది, భౌగోళికంగా ఈ పగడపు దీవి చాగోస్ ద్వీపసమూహంలో ఉంది. సంవత్సరం పొడవునా స్థానిక సమయం GMT + 6 గంటలు (పగటి సమయంలో మార్పు ఉండదు).
పెరోస్ బాన్హోస్, సాలమన్ దీవులు, త్రీ బ్రదర్స్ (దీవులు), ఎగ్మోంట్ దీవులు మరియు గ్రేట్ చాగోస్ బ్యాంక్‌లతో కూడిన చాగోస్ ద్వీపసమూహంలో డియెగో గార్సియా అత్యధిక భూభాగాన్ని కలిగివుంది, ఒక పగడపు దీవిగా ఉన్న డియెగో గార్సియా విస్తీర్ణం సుమారుగా 174 చదరపు కిలోమీటర్లు (67 చ. మైళ్లు), దీనిలో 27.19 చదరపు కిలోమీటర్లు (10 చ. మైళ్లు) పొడి భూమి ఉంది. వలయాకారంలో ఉండే ఈ పగడపు దీవి యొక్క పొడవు ఒక చివరి నుంచి మరో చివరకు 40 మైళ్లు (64 కిమీ), దీని మధ్యలో ఉండే ఉప్పునీటి కయ్య పొడవు 13 మైళ్లు (21 కిమీ) మరియు వెడల్పు సుమారుగా 7 మైళ్లు (11 కిమీ) ఉండగా, దీనికి ఉత్తరాన సముద్రంలోకి తెరుచుకొని ఉండే 4 మైళ్లు (6 కిమీ) జలమార్గం ఉంది. ఈ జలమార్గంలో మూడు చిన్న దీవులు ఉన్నాయి.
16వ శతాబ్దంలో ఐరోపావాసులు డియెగో గార్సియాను కనిపెట్టినప్పుడు ఇక్కడ ఎటువంటి శాశ్వత జనావాసాలు లేవు, 1793లో ఫ్రెంచ్ వలసరాజ్య స్థాపనతో స్థిరనివాసాలు ఏర్పడే వరకు ఈ దీవి జనావాసానికి దూరంగా ఉంది. నెపోలియన్ యుద్ధాల్లో ఒక అధ్యాయం ముగింపు సందర్భంగా కుదిరిన ప్యారిస్ సంధి (1814) లో భాగంగా మిగిలిన చాగోస్ ద్వీపసమూహంతోపాటు ఇది కూడా ఇంగ్లండ్ ఆధీనంలోకి వెళ్లింది. డియెగో గార్సియా మరియు చాగోస్ ద్వీపసమూహం 1965 వరకు మారిషష్ ద్వీపంలోని వలసరాజ్య ప్రభుత్వ పాలనలో ఉన్నాయి, తరువాత మారిషష్‌లోని స్వయం-పాలక ప్రభుత్వం నుంచి వీటిని యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ £3 మిలియన్‌లకు కొనుగోలు చేసింది, ఆపై వీటిని ఒక ప్రత్యేక బ్రిటీష్ విదేశీ భూభాగంగా ప్రకటించింది. 1968లో మారిషష్‌కు స్వాతంత్ర్యం లభించిన తరువాత BIOT పాలనా యంత్రాంగాన్ని సీషెల్‌కు తరలించారు, 1976లో సీషెల్‌కు స్వాతంత్ర్యం వచ్చే వరకు పాలనా యంత్రాంగం ఇక్కడే ఉంది, ఆపై లండన్‌లోని ఫారిన్ అండ్ కామన్వెల్త్ ఆఫీస్ నుంచి పాలనా వ్యవహారాలు నిర్వహిస్తున్నారు.
ఎండు కొబ్బరి మరియు/లేదా కొబ్బరి నూనె ఉత్పత్తి కోసం ఉద్దేశించిన కొబ్బరి తోటల పెంపకం ద్వీపం యొక్క చరిత్రవ్యాప్తంగా ప్రధాన పరిశ్రమగా ఉంది, అక్టోబరు 1971లో ద్వీపంలో కొబ్బరి తోటల పెంపకాన్ని నిలిపివేసి, ఇక్కడి ప్రజలను మరొక ప్రాంతానికి తరలించారు. 1880వ దశకంలో కొద్దికాలంపాటు, సూయజ్ కాలువ గుండా ఆస్ట్రేలియాకు వెళ్లే ఆవిరి యంత్ర నౌకలకు బొగ్గు నింపే కేంద్రంగా ఈ దీవిని ఉపయోగించారు.
1793 నుంచి 1971 వరకు డియెగో గార్సియాలో నివసించిన ఎక్కువ మంది పౌరులు రైతు కూలీలు కావడం గమనార్హం. ఫ్రాంకో-మారిషష్ కార్యనిర్వాహకులు, ఇండో-మారిషష్ పరిపాలక అధికారులు, మారిషష్ మరియు సీషెల్ ఒప్పంద ఉద్యోగులతోసహా వివిధ రకాల కార్మికులు ఇక్కడ ఉన్నారు, 19వ శతాబ్దంలో కొందరు చైనీస్ మరియు సోమాలీ ఉద్యోగులు ఇక్కడకు వచ్చారు. ఈ కార్మికుల నుంచి ఏర్పడిన ఒక పెద్ద పౌర సమూహం, ఐలోయిస్ అని పిలిచే ఒక విలక్షణ సంకర సంస్కృతిని సృష్టించింది, ఐలోయిస్ అంటే ఫ్రెంచ్‌లో "ద్వీపవాసులు" అనే అర్థం వస్తుంది. ఐలోయిస్ (ఇప్పుడు వీరిని చాగోస్ ద్వీపవాసులు లేదా చాగోసియన్‌లుగా పిలుస్తున్నారు) పౌరులు ప్రధానంగా 1793–1810 మధ్యకాలంలో ఫ్రెంచ్‌వారు మడగాస్కర్ నుంచి దీవికి తీసుకొచ్చిన బానిసల వారసత్వం కలిగివున్నారు, అంతేకాకుండా 1820 నుంచి బానిసత్వ నిర్మూలన చట్టం, 1833 అమల్లోకి వచ్చే వరకు సుమత్రా వాయువ్య తీరంలో ఉన్న పులో నైయాస్ ద్వీపంలో బానిస మార్కెట్ నుంచి తీసుకొచ్చిన మలాయ్ బానిసల వారసత్వం కూడా ఐలోయిస్ పౌరుల్లో ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. ఇప్పుడు చాంగోసియన్ క్రియోల్‌గా పిలిచే ఫ్రెంచ్-ఆధారిత సంకర మాండలికాన్ని కూడా ఐలోయిస్ పౌరులు సృష్టించారు.
పూర్వీకులు లేదా ఉద్యోగ హోదాతో సంబంధం లేకుండా డియెగో గార్సియాలోని పౌరులందరూ 1971నాటికి చాగోస్ ద్వీపసమూహంలోని ఇతర దీవులకు లేదా మారిషష్ లేదా సీషెల్‌కు అసంకల్పితంగా తరలించబడ్డారు, కొందరు వీరిని బలవంతంగా తరలించారని వాదిస్తున్నారు, 1966లో సంతకం చేయబడిన ఒక U.K./U.S. ఒప్పందం యొక్క అవసరాలను సంతృప్తి పరిచేందుకు ఈ దీవిలో జనాభాను ఖాళీ చేయించారు, ఆపై అక్కడ U.S. ఒక స్థావరాన్ని నిర్మించింది. ఈ అసంకల్పిత తరలింపు నిర్ణయం 2010నాటికి కూడా న్యాయస్థాన విచారణలో ఉంది.
1971 నుంచి, డియెగో గార్సియా మరియు దాని యొక్క 3 నాటికన్ మైళ్ల (6 కిమీ) సరిహద్దు జలాల్లోకి BIOT ప్రభుత్వం అనుమతి లేకుండా ప్రజలు ప్రవేశించడం నిషేధించబడింది, దీనిని ప్రత్యేకంగా ఒక సైనిక స్థావరంగా ఉపయోగిస్తున్నారు, ప్రధానంగా ఈ స్థావరాన్ని యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఉపయోగిస్తుంది. U.S. ఇక్కడ ఒక భారీ యుద్ధ నౌక మరియు జలాంతర్గామి మద్దతు స్థావరం, వైమానిక స్థావరం, సమాచార ప్రసార మరియు అంతరిక్ష శోధన కేంద్రాలు మరియు విదేశీ మిలిటరీ సీలిఫ్ట్ కమాండ్‌కు సంబంధించిన ప్రాంతీయ కార్యకలాపాల కోసం ముందుగా సమకూర్చిన సైనిక సరఫరాలను అందించేందుకు ఉప్పునీటి కయ్యలో ఒక రేవును నిర్వహిస్తుంది.
డియెగో గార్సియా లేదా దాని పరిసర జలాల్లో ఎటువంటి స్థలవిశిష్టమైన వృక్ష జాతులు, పక్షులు, ఉభయచరాలు, సరీసృపాలు, గవ్వలలో నివసించే జీవులు, ఎండ్రకాయ వర్గపు జీవులు లేదా క్షీరదాలు లేవు. ఇక్కడ పలు విలక్షణ చేపలు మరియు జల అకశేరుకాలు (వెన్నుముకలేని జీవులు) ఉన్నాయి. అన్ని మొక్కలు, వన్యప్రాణులు మరియు సాగర జీవులు పూర్తిస్థాయిలో పరిరక్షించబడుతున్నాయి. అంతేకాకుండా, ఉప్పునీటి కయ్య జలాల్లో ఎక్కువ భాగం ఒక గుర్తింపు పొందిన RAMSAR ప్రదేశంగా ఉంది, ద్వీపంలోని ఎక్కువ భూభాగం ప్రకృతి సంరక్షణ కేంద్రంగా ఉంది.
పురాతన కాలంలో ఈ ద్వీపాలు లక్షద్వీప్‌ (సంస్కృతంలో "లక్ష దీవులు") అని పిలిచే ద్వీపసమూహంలో భాగంగా ఉండేవి, వీటిని పురాతన భారతదేశానికి చెందిన దక్షిణ భారతీయ సామ్రాజ్యాల్లో భాగంగా పరిగణించేవారు.
సుమారుగా 700 C.E. సమయంలో జరిగిన ఆస్ట్రోనేషియన్ వలసల్లో మానవులు ఈ ద్వీపాలను సందర్శించివుండవచ్చు, కొందరు ఈ దీవుల యొక్క ప్రాచీన మాల్దీవియన్ పేరు మాలసాసీ మూలంతో ఉండేదని సూచిస్తున్నారు. లక్షద్వీప్ మరియు మాల్దీవ్ ద్వీప ప్రాంతాన్ని సుమారుగా 900 C.E. సమయంలో సందర్శించిన అరబ్బులు చాగోస్‌కు వచ్చినట్లు కొందరు భావిస్తున్నారు, చెంగ్ హో 1413-1415 A.D. సమయంలో ఈ ద్వీపాలను చేరుకొని ఉండవచ్చనే భావన కూడా ఉంది. ఇదిలా ఉంటే, వీటిలో ఏ కల్పనకు ఇప్పటి వరకు ఎటువంటి ఆధారాలు లభించలేదు.
పోర్చుగీసు అన్వేషకులు డియెగో గార్సియా ద్వీపాన్ని కనిపెట్టిన మొదటి ఐరోపావాసులనే భావన ఉంది. పోర్చుగీసు నావికుడు పెడ్రో డి మస్కరెన్హాస్ 1470-జూన్ 23, 1555) తన 1512–13నాటి సముద్రయానంలో ఈ ద్వీపాన్ని గుర్తించివుండవచ్చు, అయితే దీనికి అతికొద్ది బలమైన ఆధారం మాత్రమే ఉంది; కార్టోగ్రఫిక్ విశ్లేషణ 1532 లేదా తరువాతి కాలాన్ని సూచిస్తుంది.
1526లో రియో డి లా ప్లేటాకు ప్రయాణించిన డియెగో గార్సియా డి మాగ్వెర్ పేరు మీదగా ఈ ద్వీపానికి ఆయన పేరే పెట్టడం జరిగిందని సాంప్రదాయిక సూచనలు ఉన్నాయి, హెర్నాండో డి సోటోతో చేపట్టిన సముద్రయానంలో ఈ ద్వీపాన్ని సందర్శించివుండవచ్చు. గార్సియా హిందూ మహాసముద్రంలో 1554లో ఒక పోర్చుగీసు అన్వేషక బృందానికి నేతృత్వం వహించారు, అయితే ఆయన స్వదేశానికి తిరుగు ప్రయాణం పూర్తి చేయకుండానే మరణించారు. ద్వీపాన్ని కనిపెట్టిన వ్యక్తి యొక్క "డియెగో" అనే క్రైస్తవ పేరు ఒక అపోహ లేదా తప్పుడు అభిప్రాయమని కొందరు పోర్చుగీసు అధ్యయనకారులు భావిస్తున్నారు, ఈ పేరు 16వ శతాబ్దం చివరి కాలానికి మాత్రమే వాడుకలోకి వచ్చిందని వారు సూచిస్తున్నారు. కాంటినో ప్లానిస్పియర్ (1504) మరియు రైష్ మ్యాప్ (1597) స్పష్టంగా మాల్దీవులను ప్రదర్శిస్తుండటం, వాటికి ఇదే పేర్లు ఇచ్చినప్పటికీ, వాటిలో ఈ దీవులకు దక్షిణంగా చాగోస్ ద్వీపసమూహంగా గుర్తించదగిన ఎటువంటి ద్వీపాలు లేవు.
సెబాస్టియన్ కాబోట్ పటం (యాంట్‌వెర్ప్ 1544) లో దక్షిణంగా మాస్కరెనే సమూహంగా గుర్తించదగిన అనేక దీవులు ఉన్నాయి. పియర్ డెసెలియర్ (డెైప్పి 1550) రూపొందించిన పటం ఈ దీవులను గుర్తించిన మరియు వాటిని 'లాస్ చాగోస్' అనే పేరుతో సూచించిన మొదటి పటంగా (మ్యాప్) (దాదాపుగా సరైన స్థానంలో) పరిగణించబడుతుంది, అయితే దీనిలో కూడా డియెగో గార్సియా ఉపయోగించలేదు. 'డాన్ గార్సియా' అనే పేరు గల ఒక ద్వీపం అబ్రహం ఓర్టెలియస్ (యాంట్‌వెర్ప్ 1564) యొక్క "నోవా టోటియస్ టెర్రరమ్ ఆర్బిస్‌"లో కనిపించింది, ఈ ద్వీపం కాస్త ఉత్తరంవైపు ఉన్న "డోస్ కాంపాగ్నోస్"తో కలిపి గుర్తించబడింది. గార్సియా డి నోరోన్హా పేరు మీదగా దీనికి 'డాన్ గార్సియా' అని నామకరణం జరిగిందనే భావన ఉంది, అయితే ఈ కల్పనను బలపరిచేందుక ఎటువంటి ఆధారం లేదు. మెర్కాటర్ యొక్క "నోవా ఎట్ ఆక్టా ఆర్బిస్ టెర్రే డిస్క్రిప్షన్" (డుయిస్‌బర్గ్ 1569) లో కూడా 'డాన్ గార్సియా' అనే పేరుతో ఈ ద్వీపం కనిపిస్తుంది. ఇదిలా ఉంటే, జోడోకస్ హోండియస్ యొక్క "వెరా టోటియస్ ఎక్పెడిషియోనిస్ నాటికే డిస్క్రిప్షన్" (లండన్ 1559) లో, 'డాన్ గార్సియా' అనే పేరు అనూహ్యంగా 'ఐ. డి డియో గ్రాటియా'గా మార్చబడింది, 'ఐ. డి చాగ్వెస్' దీనికి సమీపంలో కనిపిస్తుంది.
ఎడ్వర్డ్ రైట్ యొక్క "ప్రపంచ పటం" (లండన్ 1599) లో ప్రస్తుత పేరు డియెగో గార్సియాతో ఈ ద్వీపం గుర్తించబడింది, డియో (లేదా 'డి') ని డియెగోగా, గ్రాటియాను గార్సియాగా తప్పుగా భావించడంతో ఈ పేరు ఉపయోగించబడిందనే భావన ఉంది. హెన్రికస్ హోండియస్ యొక్క "నోవా టోటియస్ టెర్రరమ్ ఆర్బిస్ జియోగ్రాఫికా" (యాంట్‌వెర్ప్ 1630) లో కూడా రైట్ తప్పుగా గుర్తించిన పేరును ఉపయోగించడం జరిగింది, తరువాత ఆ కాలానికి చెందిన డచ్ పటాలన్నింటిలో ఈ పేరునే వాడటం, ఈ రోజు కూడా ఇదే పేరును ఉపయోగించడం జరిగింది.
డియెగో గార్సియా మరియు మిగిలిన చాగోస్ ద్వీపాలు 18వ శతాబ్దం చివరి కాలం వరకు జనావాసానికి దూరంగా ఉన్నాయి. 1778లో మారిషష్ యొక్క ఫ్రెంచ్ గవర్నర్ మోనిసియర్ డుపుయిట్ డి లా ఫాయేకు డియెగో గార్సియాను అప్పగించారు, కొబ్బరికాయలు మరియు చేపల సేకరణ కోసం ఈ ద్వీపానికి ఫ్రెంచ్‌వారు తాత్కాలిక సందర్శనలు జరిపినట్లు ఆధారం ఉంది. ఏప్రిల్ 1786లో బ్రిటీష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ ఇక్కడ స్థిరనివాసాలు ఏర్పాటు చేయడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు డియెగో గార్సియాలో అనేక మంది ఫ్రెంచ్‌వారు నివాసాలు ఏర్పాటు చేసుకొని ఉన్నారు. మే నెలలో బ్రిటీష్ ఈస్ట్ ఇండియా నౌక "అట్లాస్" మునిగిపోవడంతో ప్రాణాలతో బయటపడిన 250 మంది ఇక్కడకు చేరుకున్నారు, వీరు రావడంతో అక్కడ ఉన్న 275 మంది స్థిరనివాసుల యొక్క సరఫరాలు ఖాళీ అయ్యాయి, దీంతో అక్టోబరులో ఇక్కడ కాలనీ మనుగడ కోల్పోయింది. ఇంగ్లీష్‌వారు అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయిన తరువాత, మారిషష్‌లోని ఫ్రెంచ్ కాలనీ కుష్టువ్యాధిగ్రస్తులను డియెగో గార్సియాలో విడిచిపెట్టడం మొదలుపెట్టింది, 1793లో ఫ్రెంచ్‌వారు ఇక్కడ బానిస కూలీలను ఉపయోగించి ఒక కొబ్బరి తోటను ఏర్పాటు చేశారు, కొబ్బరి పీచు నుంచి తయారు చేసే ఓడ తాళ్లు మరియు ప్రాచ్య దేశాల్లో రుచికరమైన ఆహారంగా గుర్తించే సముద్ర దోసకాయలను కూడా ఇక్కడి నుంచి ఎగుమతి చేశారు. డియెగో గార్సియా నెపోలియన్ యుద్ధాలు తరువాత ఒక యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ కాలనీగా మారింది, 1814-1965 మధ్యకాలంలో ఈ ద్వీపాన్ని మారిషష్ నుంచి పాలించారు. డియెగో గార్సియాలో ప్రధాన పంట భూములు తూర్పు భాగంలో ఉన్నాయి, ప్రధాన జనావాసాలు ఈ పగడపు దీవి యొక్క తూర్పు అంచున; మిన్నీ మిన్నీ, తూర్పు అంచుకు ఉత్తారాన 4.5 కిలోమీటర్ల (2.8 మైళ్లు) దూరంలో; పశ్చిమ అంచులో పాయింటే మేరియన్నే వద్ద ఉన్నాయి, ఈ ప్రాంతాలన్నీ పగడపు దీవు యొక్క ఉప్పునీటి కయ్యవైపు ఉన్నాయి. కూలీలు ఈ ప్రాంతాల్లో మరియు ద్వీపం చుట్టూ అక్కడక్కడా ఉన్న గ్రామాల్లో నివసించేవారు.
1881 నుంచి 1888 వరకు, డియెగో గార్సియాలో హిందూ మహాసముద్రంలో ఆవిరి యంత్రంతో ప్రయాణించే నౌకలకు బొగ్గు నింపడానిక రెండు కేంద్రాలు నిర్వహించబడ్డాయి.
1882లో ఫ్రెంచ్-వారి నిధులతో పనిచేసే మారిషష్-కు చెందిన సొసైటీ హిలెరీ డి డియెగో ఎట్ పెరోస్ ("ఆయిల్ క్యాన్ కంపెనీ ఆఫ్ డియెగో అండ్ పెరోస్") చాగోస్‌లోని వ్యవసాయ క్షేత్రాలన్నింటినీ ఏకతాటిపైకి తీసుకొచ్చి, తన నియంత్రణలోకి తీసుకుంది.
1914లో, జర్మనీకి చెందిన తేలికపాటి యుద్ధ నౌక "ఎస్ఎంఎస్ ఈఎండిఈఎన్" ఈ ద్వీపానికి వచ్చింది, మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం ప్రారంభమైన తరువాత మొదటి నెలల్లో చారిత్రక వాణిజ్య దాడుల్లో భాగంగా ఈ నౌక మార్గమధ్యంలో ఇక్కడకు చేరుకుంది.
1942లో బ్రిటీష్‌వారు ద్వీపం యొక్క తూర్పు అంచు వ్యవసాయ క్షేత్రాల వద్ద ఒక అధునాతన ఫ్లైయింగ్ బోట్ స్థావరాన్ని ఏర్పాటు చేశారు, 205 మరియు 240 సైనిక దళాల్లోని సిబ్బందిని ఇక్కడ ఉంచారు, ఈ దళాలు సిలోన్ కేంద్రంగా నిర్వహించబడ్డాయి. రెండో ప్రపంచ యుద్ధ కాలంలో జపనీస్ మరియు జర్మనీ జలాంతర్గాములు మరియు ఉపరితల యుద్ధనౌకలను వెతుకుతూ కాటలినా మరియు సుండర్‌ల్యాండ్ విమానాలు ఈ ద్వీపంపై ప్రయాణించాయి. విరోధాలు సద్దుమణిగాక, ఏప్రిల్ 30, 1946న ఇక్కడ స్థావరాన్ని మూసివేశారు.
1962లో సీషెల్ యొక్క బ్రిటీష్ కాలనీకి చెందిన చాగోస్ అగాలెగా కంపెనీ సొసైటీ హిలెరీ డి డియెగో ఎట్ పెరోస్‌ను కొనుగోలు చేసింది, ప్రధాన కార్యాలయాన్ని సీషెల్స్‌కు మార్చింది.
1960వ దశకం ప్రారంభ కాలంలో, UK హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతం నుంచి తమ సైనికులను ఉపసంహరించడం ప్రారంభించింది, అంతేకాకుండా ఇక్కడ ఉన్న ద్వీపాల్లో ఒకదానిలో నావికా దళ సమాచార ప్రసార కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేసేందుకు USను అనుమతించింది. కొత్తగా-స్వాతంత్ర్యం పొందిన దేశాలతో ఏర్పడే రాజకీయ ఇబ్బందులను తప్పించుకునేందుకు, UKకు చెందిన జనావాసాలు లేని ఒక ద్వీపాన్ని సూచించాలని US విజ్ఞప్తి చేసింది, చివరకు UK మరియు US రెండు దేశాలు డియెగో గార్సియాను ఒక అనువైన ప్రదేశంగా గుర్తించాయి.
UK/US పరస్పర రక్షణ వ్యూహాన్ని సాధించేందుకు, నవంబరు 1965లో, చాగోస్ ద్వీపసమూహాన్ని UK కొనుగోలు చేసింది, దీనిలో డియెగో గార్సియా కూడా ఉంది, ఇందుకోసం కొత్తగా ఆ సమయంలోనే స్వయం-పాలన పొందిన మారిషష్ కాలనీకి UK £3 మిలియన్‌లు చెల్లించింది, తద్వారా బ్రిటీష్ హిందూ మహాసముద్ర భూభాగం (BIOT) ఏర్పడింది, ఈ ప్రాంతంలో US సైనిక కార్యకలాపాలు నిర్వహించేందుకు అనుగుణంగా, జనావాసాలు లేని బ్రిటీష్ భూభాగాన్ని అందించే ఉద్దేశంతో ఈ కొనుగోలు జరిగింది. డిసెంబరు 30, 1966న, US మరియు UK మధ్య ఒప్పందాలు ఖరారయ్యాయి, ఈ ఒప్పందాల్లో భాగంగా BIOT ప్రాంతాన్ని 50 ఏళ్లపాటు రక్షణ ప్రయోజనాలకు ఉపయోగించేందుకు USకు అనుమతి ఇచ్చారు (డిసెంబరు 2016 వరకు ఈ ప్రాంతాన్ని అమెరికా ఉపయోగించేందుకు ప్రాథమిక అనుమతి ఉంది), దీని తరువాత మరో 20 ఏళ్లపాటు ప్రత్యామ్నాయ పొడిగింపు (2036 వరకు) కు కూడా వీలు కల్పించారు, అయితే ఈ పొడిగింపు కోసం డిసెంబరు 2014లోగా ఇరుదేశాల మధ్య అంగీకారం కుదరాలి.
ఒప్పందం ప్రకారం US ఈ ద్వీపాన్ని ఉపయోగించుకున్నందుకు UKకు ఎటువంటి ద్రవ్య చెల్లింపు చేయాల్సిన అవసరం లేదు, అదే విధంగా ఒప్పందానికి తరువాత జరిగే సవరణల్లో కూడా ద్రవ్య చెల్లింపులు చేర్చే అవకాశం లేదు, అందువలన డియెగో గార్సియాను US ఉపయోగించడాన్ని "అద్దె" అనే పదంతో సూచించడం సరికాదు. దీనిని దౌత్య చర్చలు మరియు ఒప్పందాల ద్వారా అనుమతించిన ఒక ఆమోదిత వినియోగంగా సూచించవచ్చు. అయితే ఇప్పుడు బహిర్గతమై ఉన్న 1966నాటి ఒప్పందం యొక్క సంబంధిత సమాచారం ప్రకారం, జలాంతర్గామి నుంచి ప్రయోగించే సామర్థ్యం ఉన్న ప్రాక్షేపిక క్షిపణి వ్యవస్థ గల పొలారిస్ క్షిపణులు కొనుగోలులో యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌కు US నుంచి US$ 14 మిలియన్ల తగ్గింపు లభించినట్లు తెలుస్తోంది.
ఏప్రిల్ 1966లో బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం BIOTలో చాగోస్ అగాలెగా కంపెనీ యొక్క మొత్తం ఆస్తులను £600,000 నిధులతో కొనుగోలు చేసింది, ఇదిలా ఉంటే కొత్త భూభాగం యొక్క పరిపాలన వ్యయాలను చెల్లించేందుకు ఒక మధ్యంతర లక్ష్యంతో ప్రతిపాదిత కేంద్రాలకు US నిధుల కేటాయింపు కోసం ఎదురుచూస్తూ, పై ఆస్తులను ఒక ప్రభుత్వ సంస్థగా నిర్వహించింది. అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లో కొత్త చమురులు మరియు తైలాలు అందుబాటులోకి రావడం మరియు ఈస్ట్ ఇండీస్ మరియు ఫిలిప్పీన్స్‌లో భారీస్థాయిలో కొబ్బరి తోటల పెంపకం ప్రారంభం కావడంతో, గతంలో ఇక్కడ ప్రైవేట్ మరియు ప్రభుత్వ యాజమాన్యాలు రెండింటి నేతృత్వంలో నిర్వహించబడిన తోటల పెంపకం లాభదాయకంగా లేదని నిరూపించబడింది.
మార్చి 1971లో, US నావికా దళానికి చెందిన నిర్మాణ సిబ్బంది (సీబీస్) డియెగో గార్సియాకు వచ్చారు, ఇక్కడ సమాచార ప్రసార కేంద్రం మరియు ఒక వైమానిక స్థావరం నిర్మించే పనులు ప్రారంభించారు. UK మరియు US దేశాల మధ్య కుదిరిన ఒప్పందంలో జనావాసాలు లేని ద్వీపం కావాలనే నియమాన్ని సంతృప్తి పరిచేందుకు డియెగో గార్సియాలో ఈ ఏడాది అక్టోబరులో తోటల పెంపకాన్ని మూసివేశారు. డియెగో గార్సియాలోని తోట కూలీలు మరియు వారి కుటుంబాలను పెరోస్ బాన్హోస్ మరియు సాలమన్ పగడపు దీవులకు తరలించారు, ఇలా తరలించబడినవారిలో కొన్ని కుటుంబాలు తరాలుగా డియెగో గార్సియాలోనే స్థిరపడివుండటం గమనార్హం; మరికొందరు పౌరులను విజ్ఞప్తిపై సీషెల్స్ మరియు మారిషష్ ద్వీపాలకు తరలించారు. 1972లో, UK చాగోస్ ద్వీపాలన్నింటిలో తోటల పెంపకాన్ని నిలిపివేయాలని నిర్ణయించింది, పెరోస్ బాన్హోస్ మరియు సాలమన్ దీవుల్లో తోటల పెంపకాన్ని కూడా నిలిపివేసింది, ఆపై ఐలోయిస్ పౌరులను వారి పూర్విక నివాసాలు ఉన్న సీషెల్స్ మరియు మారిషష్‌లకు తరలించింది. తరువాత స్వాతంత్ర్యం పొందిన మారిషష్ ప్రభుత్వం చెల్లింపులు లేకుండా ఈ ద్వీపవాసులను తమ దేశంలోకి అనుమతించేందుకు నిరాకరించింది, దీంతో 1973లో UK ప్రభుత్వం ద్వీపవాసులను అనుమతించడానికి అదనంగా ₤650,000 నిధులు చెల్లించింది.
1973నాటికి నావికా సమాచార ప్రసార కేంద్రం (NAVCOMMSTA) నిర్మాణం పూర్తయింది. 1970వ దశకం ప్రారంభంలో, US సైనిక సామర్థ్యాలకు ఈ ప్రాంతంలో వరుసగా ఎదురుదెబ్బలు తగిలాయి, సైగాన్ నగరాన్ని కోల్పోవడం, కాంబోడియాలో ఖ్మెర్ రూజ్ విజయం, ఉత్తర వియత్నాం యొక్క లావోస్ ఆక్రమణ, పాకిస్థాన్‌లో పెషావర్ వైమానిక కేంద్రం మరియు ఇథియోపియాలో కాగ్‌న్యూ స్టేషన్ మూసివేత, మాయాగ్వెజ్ సంఘటన, మరియు అడెన్‌లో సోవియట్ నావికా దళ స్థావరాల నిర్మాణం, సోమాలియాలోని బెర్బెరాలో సోవియట్ వైమానిక స్థావరం నిర్మించడం వంటి పరిణామాల ఫలితంగా, డియెగో గార్సియాలో ఒక ఫ్లీట్ యాంకరేజ్ మరియు పెద్ద వైమానిక స్థావరం నిర్మించేందుకు అనుమతించాలని కోరుతూ UKకు US విజ్ఞప్తి చేసింది, ఈ విజ్ఞప్తికి UK ఆమోదం తెలిపింది. దీని ఫలితంగా ఇక్కడ ఈ కేంద్రాలను నిర్మించేందుకు సీబీస్ సిబ్బంది సంఖ్యను రెట్టింపు చేసింది.
1979-1980లో ఇరాన్ షా అధికారం కోల్పోవడం మరియు ఇరానియన్ నిర్బంధ సంక్షోభం తరువాత, పశ్చిమ దేశాలు హోర్ముజ్ జలసంధి ద్వారా పర్షియన్ గల్ఫ్ నుంచి చమురు సరఫరాలు జరిగేలా చూడటంపై ఆందోళన చెందాయి, దీంతో డియెగో గార్సియాలో 12000-అడుగుల-పొడవున్న (0 మీ) (3657.6 మీ) రన్‌వేలు, భారీ యుద్ధవిమానాలను నిలిపివుంచే వ్యయభరిత నిర్మాణాలు, ఉప్పునీటి కయ్యలో ఇరవై కొత్త లంగరులు, ఒక సముద్రగర్భ పీర్, US మరియు బ్రిటీష్ నావికా దళానికి చెందిన పెద్ద యుద్ధ నౌకలకు నౌకాశ్రయ సౌకర్యాలు, నిర్వహణ భవనాలు మరియు ఒక వైమానిక టెర్మినల్, ఒక 1,340,000 బ్యారళ్ల (213,000 క్యూబిక్ మీటర్లు) సామర్థ్యం ఉన్న ఇంధన నిల్వ కేంద్రం, వేలాది మంది నావికులకు వసతి మరియు ఆహార కేంద్రాలు మరియు మద్దతు సిబ్బంది ఏర్పాటు కోసం $400 మిలియన్ నిధులతో విస్తరణ కార్యక్రమాలు చేపట్టడానికి USకు అనుమతి లభించింది.
అక్టోబరు 1, 1977న, డియెగో గార్సియాలో సీనియర్ US నేవీ కమాండ్ వద్ద నావికా మద్దతు కేంద్రం ఏర్పాటైంది. ఆ సమయంలో NAVCOMMSTA ఒక్క కేంద్రం మాత్రమే ఇక్కడ ఉంది, అయితే తరువాత కొత్త ప్రధాన కేంద్రాలు పూర్తయ్యాయి, ముఖ్యంగా లంగరు సౌకర్యాలు మరియు వసతి ప్రదేశం విస్తరణ మరియు విస్తృతమైన వైమానిక క్షేత్రం విస్తరణతో, ఇతర కేంద్రాలు ప్రారంభమయ్యాయి.
1980లో, US నావికా దళం 16 నౌకల నియర్-టర్మ్ ప్రీపొజిషన్డ్ ఫోర్స్ (NTPF) ను ఏర్పాటు చేసింది. NTPF తరువాత ఎఫ్లోట్ ప్రీపొజిషనింగ్ ఫోర్స్ (AFP) గా మారింది, చివరకు కాంపోజిట్ స్క్వాడ్రన్ టు (COMPSRON 2) గా రూపాంతరం చెందింది, దీనిలో 20 సముద్రగర్భ ముందుగా మోహరించిన సరుకు రవాణా నౌకలు ఉన్నాయి, ఇవి ఉప్పునీటి కయ్యలో కేంద్రీకృతమై ఉంటాయి.
1981లో, నావికా వైమానిక కేంద్రం ప్రారంభమైంది. 1987లో దీనిని రద్దు చేశారు, దీని బాధ్యతలను తిరిగి NSFకు అప్పగించారు.
1982లో నిర్మాణాత్మక కార్యకలాపాలను సీబీస్ నుంచి పౌర గుత్తేదారులతో కూడిన ఒక కన్సార్టియానికి బదిలీ చేశారు, ఎక్కవ భాగం ప్రాజెక్టులను 1988నాటికి పూర్తి చేశారు.
మార్చి 26, 1982న, బార్బరా షుపింగ్ మరియు ఐదుగురు ఇతర మహిళలు NSFలో నియమించబడ్డారు. ఈ నియామకాలకు ముందు, 1971 తోటల పెంపకం నిలిపివేసిన తరువాత ఈ ద్వీపంలో మహిళలెవరూ లేరు.
1985లో, కొత్త నౌకాశ్రయ కేంద్రాలు పూర్తయ్యాయి, "USS సారాతోగా (CV-60)" ఇక్కడకు వచ్చిన మొదటి విమానవాహక నౌకగా గుర్తింపు పొందింది.
వ్యూహాత్మక వైమానిక దళం ఇక్కడ B-52 యుద్ధ విమానాలు మరియు గగనతలంలో తిరిగి ఇంధన నింపగల విమానాలు 1987లో కొత్తగా పూర్తయిన వైమానిక కేంద్రాలకు తరలించడం మొదలైంది.
ఆగస్టు 1990లో ఇరాకీ సేనల కువైట్ ఆక్రమణ తరువాత, COMPSRON 2లోని మూడు నౌకలను దాడికి ఉపయోగించారు, ఇవి ఇరాక్‌పై దాడికి ఒక మెరైన్ విదేశీ దళాన్ని యుద్ధరంగానికి తరలించాయి. వైమానిక స్థావరంలోని US యుద్ధ విమాన దళానికి అవసరమైన పేలుడు పదార్థాలు, బాంబులు మరియు ఇంధనాన్ని డియెగో గార్సియాకు ఇతర COMPSRON 2 నౌకలు రవాణా చేశాయి. తరువాత, B-52G యుద్ధ విమానాలు 44 రోజులపాటు 200లకుపైగా 17-గంటల నిర్విరామ దాడుల్లో పాల్గొన్నాయి, ఇవి ఇరాక్ మరియు కువైట్ దేశాల్లో ఇరాకీ సేనలపై 800,000 టన్నుల (727,300,000 కిలోగ్రాముల [కేజీ]) బాంబులను జారవిడిచాయి. యాంత్రిక వైఫల్యంతో B-52 యుద్ధవిమానాల్లో ఒకటి ద్వీపం ఉత్తర భాగంలో కూలిపోయింది, దీనిలోని ఆరుగురు సిబ్బందిలో ముగ్గురు ప్రాణాలు కోల్పోయారు.
అక్టోబరు 7, 2001న డియెగో గార్సియా నుంచి B-1, B-2 మరియు B-52 యుద్ధ విమానాలతో US ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌లోని ప్రత్యర్థి స్థావరాలపై తిరిగి సైనిక దాడులు నిర్వహించడం ప్రారంభించింది, న్యూయార్క్ నగరం మరియు పెంటగాన్‌లపై తీవ్రవాద దాడులకు స్పందనగా అమెరికా ఈ సైనిక చర్య చేపట్టింది. డిసెంబరు 12, 2001న ఒక B-1 యుద్ధ విమానం యాంత్రిక వైఫల్యం కారణంగా ద్వీపం నుంచి టేకాఫ్ అయిన వెంటనే కూలిపోయింది, ఈ విమానంలోని సిబ్బంది సురక్షితంగా ప్రాణాలతో బయటపడ్డారు, వీరిని "USS రసెల్ (DDG-59)" నౌక రక్షించింది.
2003 వసంతకాలంలో యుద్ధ కార్యకలాపాలు పునరుద్ధరించబడ్డాయి, MPSRON TWOను ఇరాక్ స్వాతంత్ర్య కార్యకలాపాల కోసం పర్షియన్ గల్ఫ్‌కు పంపారు, ఈసారి ఇరాక్‌పై వైమానిక దాడులు ప్రారంభించారు. డియెగో గార్సియా నుంచి ఆగస్టు 15, 2006 నుంచి యుద్ధ విమాన దాడులను నిలిపివేశారు.
2004లో, డియెగో గార్సియా ఉప్పునీటి కయ్య మరియు పరిసర జలాల కోసం రామ్సర్ ప్రదేశ హోదా కోసం UK విజ్ఞప్తి చేసి, ఆ హోదాను పొందింది.
ఏప్రిల్ 1, 2010న, UK మంత్రివర్గం చాగోస్ ద్వీపసమూహాన్ని ఒక రక్షిత సాగర ప్రాంతంగా ప్రకటించింది, ఇక్కడ చేపల వేట మరియు చమురు మరియు సహజవాయువు అన్వేషణలతోపాటు అన్నిరకాల వెలికితీత పరిశ్రమను నిషేధించింది. MPAలో (రక్షిత సాగర ప్రాంతం) డియెగో గార్సియాను చేర్చారా లేదా అనేది అస్పష్టంగా ఉంది.
నమోదిత చరిత్రవ్యాప్తంగా, చాగోస్ ద్వీపసమూహంలో తోటల పెంపకం కోసం సుమారుగా 1000 మంది జనాభా ఉంది, వీరిలో మూడింట రెండొంతుల మంది డియెగో గార్సియాలో నివసించారు. అన్ని ద్వీపాల్లో 1953లో 1,142 మంది నివసిస్తున్నట్లు లెక్కించారు, ఇది ఇక్కడి గరిష్ఠ జనాభాగా గుర్తించబడుతుంది. చాగోస్ ద్వీపాల్లో జన్మించిన కార్మికులను "ఐలోయిస్‌"గా సూచిస్తారు, ఐలోయిస్ అనేది ఒక ఫ్రెంచ్ సంకరజాతి, ఈ పదానికి "ద్వీపవాసాలు" అనే అర్థం వస్తుంది, 1990వ దశకంలో వీరు తమ పేరును చాగోసియన్‌లుగా లేదా చాగోస్ ద్వీపవాసులుగా మార్చుకున్నారు. ఈ చాగోసియన్‌లు మడగాస్కర్ నుంచి ఫ్రెంచ్‌వారు ఈ ద్వీపానికి తీసుకొచ్చిన బానిసలు, సుమత్రా వాయువ్య తీరంలోని పులో నైయాస్ నుంచి 1820–1840 మధ్యకాలంలో తీసుకొచ్చిన మలాయ్ బానిసలు, 19వ శతాబ్దం చివరి కాలం మరియు 20వ శతాబ్దం ప్రారంభ కాలంలో మారిషియన్, సీచెల్లోయిస్, చైనీస్, సోమాలీ మరియు భారతీయ కూలీల వారసత్వం కలిగివున్నారు, అంతేకాకుండా తోటల పెంపక నిర్వాహకులు మరియు పాలకులు మరియు రెండో ప్రపంచ యుద్ధం సందర్భంగా ద్వీపంలో ఉన్న బ్రిటీష్ మరియు భారతీయ సైనిక సిబ్బంది వారసత్వం కూడా వీరిలో కనిపిస్తుంది.
1971లో ఈ పగడపు దీవిలో మొత్తం జనాభాను సైనిక స్థావరం ఏర్పాటు చేసేందుకు ఖాళీ చేయించారు. ఒక ఐలోయిస్‌గా గుర్తించేందుకు మరియు తరలింపు సమయంలో ఒక స్థానిక వ్యక్తిగా గుర్తించేందుకు ఉద్దేశించిన ప్రమాణానికి అనుగుణంగా ఎంత మంది నిర్వాసితులు ఉన్నారనేదానిపై ఎటువంటి ప్రస్తుత అంగీకారం అందుబాటులో లేదు, అయితే UK మరియు మారిషష్ ప్రభుత్వాల మధ్య 1972లో 1151 మంది వ్యక్తులతో కూడిన 426 కుటుంబాలు నిర్వాసిత ఐలోయిస్‌లు‌గా నష్టపరిహార చెల్లింపులు అందుకోవాల్సి ఉందని అంగీకారం కుదిరింది. మారిషష్ ప్రభుత్వం యొక్క ఐలోయిస్ ట్రస్ట్ ఫండ్ బోర్డు ఐలోయిస్‌గా ధ్రువీకరించిన మొత్తం పౌరుల సంఖ్య 1982లో 1579 వద్ద ఉంది.
1971 మరియు 2001 మధ్యకాలంలో, డియెగో గార్సియా నివాసులుగా UK మరియు US సైనిక సిబ్బంది మరియు ఆయా దేశాల పౌర ఉద్యోగులు మాత్రమే ఉన్నారు. వీరిలో కొందరు ఐలోయిస్‌లతోపాటు ఫిలిప్పీన్స్ మరియు మారిషష్‌లకు చెందిన కొందరు ఒప్పంద ఉద్యోగులు కూడా ఉన్నారు. ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌పై (2001–2006) మరియు ఇరాక్‌పై (2003–2006) ఈ పగడపు దీవి నుంచి యుద్ధ కార్యకలాపాలు సాగిన సమయంలో, ఆస్ట్రేలియా, జపాన్ మరియు కొరియా రిపబ్లిక్‌లతోపాటు పలు మిత్రదేశాలకు చెందిన అనేక మంది సిబ్బంది ఇక్కడకు వచ్చారు.
ప్రస్తుత రోజు నివాసులు తమ మనుగడ కోసం ద్వీపం మరియు పరిసర జలాలపై ఆధారపడటం నిషేధించబడింది. వినియోగం కోసం కొంతవరకు కాలక్షేప చేపల వేటకు అనుమతి ఇవ్వబడింది, అన్ని ఇతర ఆహార పదార్థాలను సముద్రం లేదా వాయుమార్గం ద్వారా రవాణా చేస్తారు.
బ్రిటీష్ హిందూ మహాసముద్ర భూభాగంలో జనావాసాలు ఉన్న అతిపెద్ద మరియు ఏకైక ద్వీపంగా డియెగో గార్సియా గుర్తించబడుతుంది, సాధారణంగా బ్రిటీష్ హిందూ మహాసముద్ర భూభాగాన్ని "BIOT"గా సూచిస్తారు. ఇది ఒక యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ విదేశీ భూభాగంగా ఉంది, BIOT ప్రభుత్వంలో రాణి చేత నియమించబడిన ఒక కమిషనర్ ఉంటాడు. ఈ కమిషనర్‌కు ఒక పరిపాలనావేత్త మరియు కొద్ది సంఖ్యలో సిబ్బంది సాయపడతారు, వీరు లండన్‌లోని ఫారిన్ అండ్ కామన్వెల్త్ ఆఫీస్ నుంచి కార్యకలాపాలు నిర్వహిస్తారు. డియెగో గార్సియాలో ఉన్న బ్రిటీష్ సేనలకు నేతృత్వం వహించే అధికారి "బ్రిట్ రెప్" ఈ పరిపాలనకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తాడు. చట్టాలు మరియు నిబంధనలను కమిషనర్ ప్రకటిస్తాడు, వాటిని BIOTలో బ్రిట్ రెప్ అమలు చేస్తాడు.
ఇక్కడ పౌర నివాసులు లేదా పరిపాలకులు ఎవరూ ఉండరు, ఈ భూభాగానికి అంతర్జాతీయ స్థాయిలో UK ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది. ఇక్కడ సాధారణంగా స్థానిక ప్రభుత్వం లేనట్లు పరిగణించడం జరుగుతుంది.
డియెగో గార్సియాలో నివసిస్తున్న US సైనిక దళాలతో సంబంధాలు BIOT ప్రభుత్వం యొక్క ప్రధాన ఆందోళనగా ఉన్నాయి. "ది పోల్-మిల్ టాక్స్" (రాజకీయ-సైనిక) గా పిలిచే ఒక వార్షిక సమావేశంలో ఆందోళనలపై చర్చలు జరుగుతాయి, సంగతమైన సమస్యలను పరిష్కరించేందుకు లండన్‌లోని ఫారిన్ అండ్ కామన్వెల్త్ ఆఫీస్‌లో ఈ చర్చలను నిర్వహిస్తారు. వీటిలో తీర్మానాలను ఒక "ఉద్దేశాల మార్పిడి" లేదా 2001 నుంచి ఒక "పత్రాల మార్పిడి" ద్వారా అధికారికంగా ఆమోదిస్తారు.
బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం ద్వారా డియెగో గార్సియా మరియు BIOTలను ప్రభావితం చేసే రెండు దేశాంతర రాజకీయ సమస్యలు ఉన్నాయి.
దీనిలో మొదటి ఏమిటంటే, మారిషష్ దేశం డియెగో గార్సియాతోపాటు చాగోస్ ద్వీపసమూహాన్ని (BIOTతో మారిషష్ సహసంబంధం కలిగివుంది) తమ భూభాగమనే వాదన వినిపిస్తుంది. ఏప్రిల్ 1, 10న UK ఫ్రభుత్వం BIOTని రక్షిత సాగర ప్రాంతంగా ప్రకటించడంపై మరో అనుబంధ వివాదం నెలకొని ఉంది, BIOTని రక్షిత సాగర ప్రాంతంగా ప్రకటించడం ద్వారా బ్రిటన్ ప్రభుత్వం ఇక్కడ చేపల వేట మరియు వెలికితీత పరిశ్రమలను (చమురు మరియు సహజ వాయువు అన్వేషణలతోపాటు) నిషేధించింది.
1973 నుంచి నిర్వాసితులుగా ఉన్న మాజీ ద్వీపవాసులకు నష్టపరిహారం చెల్లించడం మరియు వీరిని తిరిగి స్వదేశానికి తరలించడంపై రెండో వివాదం నెలకొంది, ఈ ద్వీపంలోని మాజీ నివాసుల బృందం ఒకటి ఐరోపా మానవ హక్కుల న్యాయస్థానంలో దీనిపై (ఆగస్టు 23, 2010) వ్యాజ్యం దాఖలు చేసింది.
ఈ సమస్యలు డియెగో గార్సియా ఒక్క దీవిని మాత్రమే కాకుండా మొత్తం BIOTని ప్రభావితం చేస్తాయి కాబట్టి, వీటికి సంబంధించిన సమగ్ర వివరాలను బ్రిటీష్ హిందూ మహాసముద్ర భూభాగం మరియు డియెగో గార్సియా నిర్జనీకరణం అనే పేర్లు గల వికీపీడియా వ్యాసాలను పొందుపరచడం జరిగింది.
డియెగో గార్సియాలో US స్థావరానికి సంబంధించి మరో రెండు వివాదాలు ఉన్నాయి - అవి, ఇస్లామిక్ తీవ్రవాదుల కోసం ఈ దీవిలో లేదా ఇక్కడి ఉప్పునీటి కయ్యలో ఉన్న US నౌకల్లో ఒక ఖైదీ కేంద్రాన్ని నిర్వహిస్తున్నారనే ఆరోపణలు ఉన్నాయి, ఈ పగడపు దీవిపై ఉన్న US వైమానిక స్థావరం నుంచి చట్టవిరుద్ధ బంధీల కోసం ఉద్దేశించిన విమానాల రాకపోకలను నిర్వహించారనే అపవాదు కూడా ఉంది.
డియెగో గార్సియా గుండా బంధీలెవరినీ రవాణా చేయడం లేదని లేదా బంధీలను అక్కడకు తరలించలేదని US అధికారిక యంత్రంగం తమకు పలుమార్లు స్పష్టం చేసిందని జూన్ 2004లో బ్రిటీష్ విదేశాంగ కార్యదర్శి జాక్ స్ట్రా ప్రకటించారు. అక్టోబరు 2007లో బ్రిటీష్ పార్లమెంట్ యొక్క అఖిలపక్ష విదేశీ కార్యకలాపాల కమిటీ డియెగో గార్సియాలో ఒక ఖైదీల కేంద్రం నిర్వహించబడుతుందని నిరంతరం వస్తున్న ఆరోపణలపై ఒక దర్యాప్తు చేపడతామని ప్రకటించింది, పదవీ విరమణ చేసిన US ఆర్మీ జనరల్ బారీ మెక్‌కాఫ్రే రెండుసార్లు చేసిన వ్యాఖ్యల ద్వారా ఇక్కడ ఖైదీల కేంద్రం నిర్వహించబడుతుందనే ఆరోపణలకు బలం చేకూరింది. జూలై 31, 2008న, ఒక అనామక మాజీ వైట్‌హౌస్ అధికారి డియెగో గార్సియాలో US అధికారిక యంత్రాంగం కనీసం ఒక అనుమానితుడిని 2002 మరియు 2003 యుద్ధ కార్యకలాపాల సందర్భంగా నిర్బంధించి విచారణ నిర్వహించిందని ఆరోపించారు.
చిత్రహింసలపై నియమించబడిన ఐదుగురు ఐక్యరాజ్యసమితి ప్రత్యేక నివేదకుల్లో ఒకరైన మ్యాన్‌ఫ్రెడ్ నోవాక్ మాట్లాడుతూ అనుమానిత తీవ్రవాదుల కోసం ఒక కారాగర రహస్య ప్రదేశంగా డియెగో గార్సియాను ఉపయోగించారనే ఆరోపణలకు బలం చేకూర్చే విశ్వసనీయ ఆధారాలు ఉన్నాయని పేర్కొన్నారు. డియెగో గార్సియా యొక్క పరిసర జలాల వెలుపల ఉన్న US-కు చెందిన నౌకలను బంధీలను నిర్బంధించేందుకు మరియు చిత్రహింసలకు గురి చేసేందుకు ఉపయోగిస్తున్నారని మానవ హక్కుల సంఘం రిప్రైవ్ ఆరోపించింది.
డియెగో గార్సియాలోని సైనిక స్థావరాన్ని వివాదాస్పద రహస్య బంధీల కార్యక్రమంలోని ఖైదీలను రవాణా చేసేందుకు US ప్రభుత్వం ఉపయోగిస్తుందని అనేక సంఘాలు ఆరోపిస్తున్నాయి, ఈ ఆరోపణలను జూన్ 2007లో ఐరోపా మండలికి నివేదించడం జరిగింది. ఫిబ్రవరి 21, 2008న, బ్రిటీష్ విదేశాంగ కార్యదర్శి డేవిడ్ మిలిబాండ్ రహస్య బంధీల రవాణాను నిర్వహించిన రెండు US విమానాలు 2002లో డియెగో గార్సియాలో ఇంధనం నింపుకున్నాయని అంగీకరించారు. ఆ సమయంలో విమానంలో ఖైదీలు ఉన్నారా లేదా అనే అంశానికి సంబంధించి ఎటువంటి సమాచారం ఆయన వెల్లడించలేదు.
వికీలీక్స్ కేబుల్‌గేట్ పత్రాలు (సూచన ID "09LONDON1156") ప్రకారం, 2009లో ఒక పక్కా ప్రణాళికతో, UK ప్రభుత్వం BIOTని ఒక రక్షిత సాగర ప్రాంతంగా మార్చేందుకు ప్రతిపాదన చేసింది, మాజీ నివాసులు తిరిగి తమ భూభాగానికి రాకుండా అడ్డుకునే లక్ష్యంతోనే బ్రిటన్ ప్రభుత్వం ఈ ప్రణాళికను రచించినట్లు ఈ పత్రాలు వెల్లడించాయి. దౌత్య సమాచారం యొక్క సంక్షిప్తరూపం ఈ కింది విధంగా ఉంది:"" బ్రిటీష్ హిందూ మహాసముద్ర భూభాగం (BIOT)లో పగడపు దిబ్బలు మరియు జలాలకు పర్యావరణ రక్షణ కల్పించేందుకు ఒక "రక్షిత ప్రాంతం" లేదా "సంరక్షణ కేంద్రం" ఏర్పాటుకు HMG (బ్రిటన్ ప్రభుత్వం) ఆసక్తి చూపుతుందని విదేశాంగ మరియు కామన్వెల్త్ కార్యాలయ (FCO) ఒక సీనియర్ అధికారి పాల్కోన్‌లకు మే 12న తెలియజేశారు. " "—ప్రపంచంలో అతిపెద్ద -- రక్షిత సాగర ప్రాంతం ఏర్పాటు వలన డియెగో గార్సియాతోపాటు, BIOTని సైనిక ప్రయోజనాల కోసం USG (అమెరికా ప్రభుత్వం) ఉపయోగించడానికి ఎటువంటి అడ్డంకులు ఏర్పడవని ఆ అధికారి ఉద్ఘాటించారు. " "US ప్రయోజనాలకు భద్రత కల్పించేందుకు మరియు BIOT యొక్క వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యతను కాపాడుకునేందుకు రక్షిత సాగర ప్రాంతం యొక్క వివరాలపై UK మరియు US జాగ్రత్తగా చర్చలు నిర్వహించడానికి ఆయన అంగీకరించారు. " "చాగోస్ ద్వీపసమూహం మొత్తాన్ని ఒక సాగర సంరక్షణ కేంద్రంగా మార్చినట్లయితే, ఈ ద్వీపాల్లో తిరిగి స్థిరపడటానికి తమ వాదనలో నెగ్గడం పూర్వనివాసులకు కష్టతరమవుతుందని, దాదాపుగా అసాధ్యమవుతుందని ఆయన పేర్కొన్నారు." "
ఈ ద్వీపం ప్రపంచంలో అతిపెద్ద అవిచ్ఛిన్న పగడపు దిబ్బను కలిగివుంది. పొడిభూమి అంచు వెడల్పు కొద్ది వందల మీటర్ల నుంచి 2.4 కిమీ వరకు ఉంటుంది. మిగిలిన పగడపు దీవులకు భిన్నంగా, ఈ ద్వీపంలో మహాసముద్రంవైపు అంచుపై ఉండే కొన్ని ఇసుక దిబ్బలు గరిష్టంగా సగటు నీటి ఉపరితలం కంటే కేవలం తొమ్మిది మీటర్ల ఎత్తు (30 అడుగులు) మాత్రమే కలిగివుంటాయి, ఇవి దీవి యొక్క అత్యంత ఎత్తైన ప్రదేశాలుగా గుర్తించబడుతున్నాయి. ఉప్పునీటి కయ్య చుట్టూ ఉండే అంచు సుమారుగా 19 కిలోమీటర్ల (12 మైళ్లు) పొడవు మరియు 8 కిలోమీటర్ల (5.0 మై) వరకు వెడల్పు కలిగివుంటుంది. పగడపు దీవి దాదాపుగా ఉప్పునీటి కయ్య చుట్టూ ఉన్న అంచుతోనే ఏర్పడివుంది, దీవి యొక్క చుట్టుకొలతలో 90 శాతం ఈ అంచు ఉంటుంది, ఒక్క ఉత్తరంవైపు మాత్రమే ఇది సముద్రంలోకి తెరుచుకొని ఉంటుంది. చాగోస్ ద్వీపసమూహాన్ని ఏర్పాటు చేసిన సుమారుగా అరవై ద్వీపాల్లో డియెగో గార్సియా ప్రధాన ద్వీపం అతిపెద్దదిగా ఉంది. ప్రధాన ద్వీపంతోపాటు, ఉప్పునీటి కయ్య యొక్క ప్రవేశద్వారం వద్ద మూడు చిన్న దీవులు కూడా ఉన్నాయి: అవి "వెస్ట్ ఐల్యాండ్" (3.4 హెక్టార్లు/8.4 ఎకరాలు); "మిడిల్ ఐల్యాండ్" (6 హెక్టార్లు/14.8 ఎకరాలు); మరియు "ఈస్ట్ ఐల్యాండ్" (11.75 హెక్టార్లు/29 ఎకరాలు). కొన్ని పటాల్లో కనిపించే నాలుగో ద్వీపం "యానివర్శిరీ ఐల్యాండ్" , ఇది మిడిల్ ఐల్యాండ్‌కు ఒక కిలోమీటరు (1,100 యార్డులు) దూరంలో ఉంది, ఉపగ్రహ చిత్రంలో ఇది కేవలం ఒక ఇసుక గీతగా కనిపిస్తుంది. మిడిల్ ఐల్యాండ్ మరియు యానివర్శిరీ ఐల్యాండ్ రెండూ "స్పుర్ రీఫ్" సముదాయంలో భాగంగా ఉంది.
పగడపు దీవి యొక్క మొత్తం వైశాల్యం 65.6 చదరపు మైళ్లు (170 చదరపు కిలోమీటర్లు). ఉప్పునీటి కయ్య వైశాల్యం 47.9 చదరపు మైళ్లు (120 చ. కిలోమీటర్లు), దీని లోతు 80 అడుగులు (25 మీటర్లు) కంటే ఎక్కువగా ఉంటుంది. మొత్తం భూభాగ వైశాల్యం (పరిధీయ పగడపు దిబ్బలను మినహాయించి) 11.6 చదరపు మైళ్లు (30 చ. కిమీ). పగడపు దీవి యొక్క సముద్రంవైపు భాగం చుట్టూ ఉన్న పగడపు దిబ్బ సాధారణంగా వెడల్పుగా, సమతలంగా ఉంటుంది మరియు అనేక ప్రదేశాల్లో సగటు సముద్రమట్టం కంటే సుమారుగా 3 అడుగుల (1 మీ) తక్కువ ఎత్తు ఉంటుంది, దీని వెడల్పు 300 నుంచి 650 అడుగుల (100 నుంచి 200 మీటర్లు) వరకు ఉంటుంది. సముద్రంవైపు ఉన్న ఈ అంచు దిబ్బ భాగం వైశాల్యం సుమారుగా 13.61 చదరపు మైళ్లు (35.2 కిమీ) ఉంటుంది. దిబ్బ భాగం యొక్క వెలుపలి అంచు వద్ద నీటిలోపలి ప్రదేశం బాగా వాలుగా ఉంటుంది, కొన్ని ప్రదేశాల్లో సముద్రంలోకి 0.6 మైళ్ల (1 కిమీ) దూరంలోనే 1,500 అడుగుల (457 మీ) కంటే ఎక్కువ లోతు ఉంటుంది.
ఉప్పునీటి కయ్యలో ఉన్న అనేక పగడపు దిబ్బల శిఖరాలు ఉన్నాయి, ఇవి ప్రయాణాల్లో ప్రమాదాలు సృష్టిస్తాయి. ద్వీపం చుట్టూ మహాసముద్రంవైపు ఉన్న పల్లపు దిబ్బ భాగం ఎటువంటి లంగరు సౌకర్యానికి అనుకూలంగా లేదు. కాలువ మరియు లంగరు ప్రదేశాలు మరియు 1971కి ముందు నౌకలను వెనక్కు మరల్చేందుకు ఉపయోగించిన ప్రదేశం ఉప్పునీటి కయ్య యొక్క ఉత్తర అర్ధ భాగంలో ఉన్నాయి, వీటిని త్రవ్వకాలతో నిర్మించారు. ఉప్పునీటి కయ్య యొక్క దక్షిణ అర్ధ భాగంలో గణనీయమైన స్థాయిలో ఉప్పు-నీటి చిత్తడి నేలలు ఉన్నాయి, వీటిని బారాచోయిస్‌గా పిలుస్తారు. ప్రధాన ఉప్పునీటి కయ్య కాకుండా, అధిక పోటుతో సముద్రపునీటితో నిండే మరియు ఆటుతో నీరు ఖాళీ అయ్యే చిన్న కయ్యలను బారాచోయిస్‌గా గుర్తిస్తున్నారు. 1996 మరియు 2006లో జరిగిన శాస్త్రీయ అన్వేషణల్లో డియెగో గార్సియా ఉప్పునీటి కయ్య మరియు పరిసర జలాలతోపాటు, చాగోస్ ద్వీపకల్పం యొక్క మిగిలిన భాగాలు అసాధారణస్థాయిలో కాలుష్యానికి దూరంగా ఉన్నాయని మరియు ఎటువంటి మార్పులకు లోనుకాలేదని గుర్తించారు.
ద్వీపానికి పశ్చిమంవైపు అతిసమీపంలో ఉన్న చార్లస్‌బర్గ్ శిఖరంవ్యాప్తంగా టెక్టానిక్ పళ్లెం కదలికతో డియెగో గార్సియాలో తరచుగా భూకంపాలు సంభవిస్తుంటాయి. 1812లో ఒక భూకంపం నమోదయింది; నవంబరు 30, 1983న స్థానిక కాలమానం ప్రకారం 21:46 గంటలకు 42 నిమిషాలపాటు భూమి ప్రకంపించింది, ఈ భూకంపం తీవ్రత రిక్టర్ స్కేలుపై 7.6గా నమోదయింది, దీని ఫలితంగా ఒక చిన్న సునామీ ఏర్పడి, ఉప్పునీటి కయ్యలో అలలు 1.5 మీటర్ల (5 అడుగుల) ఎత్తుతో ఎగిసిపడ్డాయి, మరో భూకంపం డిసెంబరు 2, 2002న 12:21 గంటల సమయంలో సంభవించింది, దీని తీవ్రత రిక్టర్ స్కేలుపై 4.6గా నమోదయింది.
డిసెంబరు 2004లో, ఇండోనేషియా సమీపంలో ఏర్పడిన సునామీ కారణంగా, బార్టన్ పాయింట్ వద్ద కొంత తీరప్రాంతం కోసుకుపోయింది (ఈ ప్రదేశం డియెగో గార్సియా పగడవు దీవి యొక్క ఈశాన్య భాగంలో ఉంది).
సంవత్సరం పొడవునా డియెగో గార్సియా దక్షిణ భూమధ్యరేఖా ప్రవాహాల ప్రభావం పరిధిలో ఉంటుంది. హిందూ మహాసముద్రం యొక్క ఉపరితల ప్రవాహాలు, ఆసియా రుతుపవనాలకు సంబంధించిన ఒక రుతుపవన పరిస్థితిని కూడా కలిగివున్నాయి. సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు సంవత్సరం పొడవునా 80-84 °F/26-28 °C మధ్య ఉంటాయి.
డియెగో గార్సియా ఒక పగడపు దిబ్బ యొక్క నీటి అంచుపైన ఉంది, ఇది హాలోసీన్ పగడపు రాళ్లు మరియు సుమారుగా 36 మీటర్లు (120 అడుగుల) ఇసుకతో ఉంటుంది, దీనిపై ఉండే ప్లీస్టోసీన్ సున్నపురాయి హిందూ మహాసముద్రం అడుగు నుంచి సుమారుగా 1800 మీటర్లు (6000 అడుగులు) ఎత్తుకు ఉన్న ఒక సముద్రపర్వతంపై నిక్షేపించబడింది. హాలోసీన్ అవక్షేపాలు సచ్ఛిద్రంగా మరియు సముద్రపు నీటితో పూర్తిగా నానిపోయి ఉన్నాయి. నీటి అంచుపై కురిసే ఎటువంటి వర్షమైనా వేగంగా ఉపరితలం ద్వారా వడకట్టబడుతుంది, ఆపై అడుగునున్న ఉప్పునీటితో కలిసిపోతుంది. డియెగో గార్సియాకు జలాశయం యొక్క అలల హెచ్చుతగ్గులను తగ్గించే తగిన వెడల్పు ఉంది, అంతేకాకుండా ఇక్కడ నానివున్న అవక్షేపాల్లో భారమైన ఉప్పునీటిపై తేలియాడే ఒక వరుస ద్వికుంభాకార, మంచి నీటి, గైబెన్-హెర్జ్‌బెర్గ్ కటకాలను (లెన్స్‌లు) ఏర్పాటు చేసేందుకు మంచి నీటి కోసం తగిన స్థాయిలో మరియు నియమితకాలంలో వర్షపాతం (ప్రతి ఏడాది సగటున 102.5 అంగుళాల/260 సెంమీ అధిక వర్షపాతం కురుస్తుంది) ఉంది.
డియెగో గార్సియాలో తక్కువ కనిపించే ఉప-ఉపరితల అవక్షేపాల యొక్క రకం మరియు సచ్ఛిద్రతలో వ్యత్యాసాలతో ప్రతి కటకం యొక్క క్షితిజ సమాంతర నిర్మాణం ప్రభావితమవుతుంది. లోతైన ప్రదేశాల్లో, కటకాలు గోళాకారంలో ఉంటాయి; ఉపరితలం వద్ద సాధారణంగా ద్వీపం యొక్క ఆకృతికి అనుగుణంగా ఉంటాయి. గైబెన్-హెర్జ్‌బెర్గ్ కటకాలు పూర్తిగా ఏర్పడినప్పుడు, వీటి యొక్క తేలియాడే లక్షణం ఒక తాజానీటి భాగన్ని ప్రధాన సముద్ర స్థాయిపైకి నెడతాయి, ద్వీపం కావాల్సినంత వెడల్పు కలిగివుంటే, సగటు సముద్ర స్థాయికి కింద కటకాల లోతు.. సముద్ర ఉపరితలంపైన నీటి పట్టిక ఎత్తుకు 40 రెట్లు ఉంటుంది. డియెగో గార్సియాలో ఇది గరిష్ఠంగా 20 మీటర్ల లోతు ఉంటుంది. అయితే, ప్రతి కటకం యొక్క వాస్తవ పరిమాణం మరియు లోతు ద్వీపం యొక్క వెడల్పు మరియు ఆకృతిపై ఆధారపడివుంటుంది, అంతేకాకుండా జలాశయం యొక్క పారగమ్యత మరియు తిరిగి కురిసే వర్షపాతం మరియు వాతావరణంలోకి ఆవిరి కావడం వలనే జరిగే నష్టాలు, మొక్కల పత్రశ్వేదనం, అలలతో ఉష్ణ బదిలీ మరియు మానవ ఉపయోగం తదితరాలపై కూడా ఇది ఆధారపడివుంటుంది.
తోటలు పెంపక కాలంలో, లోతులేని బావుల్లోకి ఉపరితల జలాశయాల్లో చేరిన నీరు సరఫరా అయ్యేది, ఈ బావులు ఇక్కడి చిన్న జనాభా యొక్క కర్షక జీవన చక్రానికి సమృద్ధంగా నీటిని అందించాయి. ప్రస్తుతం డియెగో గార్సియాలో, సైనిక స్థావరం 100కుపైగా లోతులేని సమాంతర బావులను ఉపయోగిస్తుంది, ద్వీపంలోని వాయువ్య భాగంలో ఉన్న "కంటోన్మెంట్" కటకాలల్లోని నీటిని ఈ బావుల ద్వారా ప్రతి రోజు 560,000 లీటర్లకుపైగా సేకరిస్తున్నారు, తద్వారా పశ్చిమదేశాల జీవన విధానాన్ని పాటించే సుమారుగా 3,500 మంది జనాభాకు ఈ బావులు నీటి అవసరాలు తీరుస్తున్నాయి. 3.7 కిమీ2 కటకాల్లో 19 మిలియన్ మీ3 మంచి నీరు ఉన్నట్లు అంచనా వేయబడింది, వర్షపాతం నుంచి సగటున రోజుకు 10,000 m3 నీరు తిరిగి ఈ కటకాల్లోకి చేరుతుంది, దీనిలో 40% నీరు కటకాల్లో స్థిరపడుతుండగా, మిగిలిన 60% నీరు ఆవిరికావడం మరియు మొక్కలు గ్రహించడం జరుగుతుంది.
ఒక కటకం నుంచి మానవ వినియోగం కోసం మంచి నీటిని సేకరించడానికి, కాలం ఆధారంగా కటకం భరించదగిన సేకరణ స్థాయిని నిశితంగా లెక్కించాల్సిన అవసరం ఉంది, ఎందుకంటే ఈ మంచినీటి కటకాలు మితిమీరిన వినియోగం లేదా కరువు కారణంగా ఉప్పునీటి కలయికతో చెడిపోయే అవకాశం ఉంది. అంతేకాకుండా, సునామీలు మరియు ఉష్ణమండల తుఫానుల తీవ్రత కారణంగా మాల్దీవులు మరియు అనేక పసిఫిక్ ద్వీపాల్లోని కటకాల్లోకి ఉప్పునీరు చేరింది. నిలువు బావులు కటకాల్లోకి ఉప్పనీరు చేరేందుకు కారణమవతాయి, మితిమీరిన సేకరణ మంచి నీటి పీడనాన్ని తగ్గించడంతో ఉప్పు నీరు కటకాల్లోకి చేరే అవకాశం ఉంది. ఉపరితల మట్టి యొక్క సచ్ఛిద్రత కారణంగా వాస్తవానికి ఎటువంటి కోత జరగదు కాబట్టి, కటకాలు సులభంగా వ్యర్థాలు, శ్మశానాలు మరియు రసాయనాలు చిందడం వలన కలుషితమయ్యే అవకాశం ఉంది. కటకాల్లో కాలుష్యాన్ని పూర్తిగా తొలగించేందుకు మరియు శుద్ధి చేసేందుకు కొన్నేళ్ల సమయం పడుతుంది, ఇది నష్టాలను పూడ్చే వర్షపాత స్థాయిపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
పగడపు దిబ్బ అంచుపై కొన్ని సహజ గుండాలు ఉన్నాయి, ఇవి మంచినీటి చిత్తడి భూములను సృష్టించేందుకు సమృద్ధంగా వర్షపునీటిని సమీకరిస్తాయి. ద్వీపం యొక్క వన్యప్రాణులకు మరియు మంచినీటి కటకాల్లోకి తిరిగి నీటిని నింపేందుకు కీలకమైన రెండు గుండాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి. వీటిలో ఒకటి పగడపు దిబ్బ యొక్క వాయువ్య భాగంలో ఉండగా, రెండోది వైమానిక స్థావరం యొక్క ఆగ్నేయ చివరన ఉన్న పాయింట్ మేరియన్నే శ్మశానవాటికకు సమీపంలో ఉంది. మరో, చిన్న తాజానీటి చిత్తడి భూమి రన్‌వే యొక్క తూర్పువైపు గుర్తించవచ్చు, పగడపు దిబ్బ యొక్క వాయువ్య భాగంలో రిసీవర్ యాంటెన్నా కేంద్రానికి సమీపంలో ఇది ఉంది.
ద్వీపంలో అనేక మానవ నిర్మిత మంచి నీటి చెరువులు ఉన్నాయి, వైమానిక స్థావరం నిర్మాణానికి మరియు పగడపు దిబ్బ అంచు యొక్క పశ్చిమ అర్ధభాగంలో రోడ్డు నిర్మాణానికి జరిపిన త్రవ్వకాలు ఫలితంగా ఇవి ఏర్పడ్డాయి. ఇవి వర్షపునీటితో నిండటంతోపాటు, ద్వీపంలో కనిపించే గైబెన్-హెర్జ్‌బెర్గ్ కటకాల్లోకి విస్తరించి ఉన్నాయి.
అవపాతనం: మొత్తం అవపాతనం వర్షం రూపంలో కురుస్తుంది, దీనిని గాలితో కూడిన వర్షంగా వర్గీకరించవచ్చు. ఇక్కడ వార్షిక వర్షపాత సగటు 260 సెంమీ (102 అంగుళాలు), అక్టోబరు నుంచి ఫిబ్రవరి వరకు అధిక స్థాయిలో అవపాతనం నమోదవుతుంది. 25 సెంమీ (14 అంగుళాల) వర్షంతో జనవరి అత్యధిక వర్షపాతం నమోదయ్యే మాసంగా ఉంది, ఆగస్టు సగటున 100 మిమీ (4.2 అంగుళాల) వర్షంతో అతి కనిష్ఠ వర్షపాతం నమోదయ్యే నెలగా గుర్తించబడుతుంది.
ఉష్ణోగ్రతలు: పరిసర సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత ప్రధానంగా వాతావరణ నియంత్రణలో ఉంటుంది, ఏడాది పొడవునా ఉష్ణోగ్రతలు దాదాపుగా సమానంగా ఉంటాయి, మార్చి మరియు ఏప్రిల్ నెలల్లో రోజుకు 31 °C (88 °F) సగటు గరిష్ఠ ఉష్ణోగ్రత నమోదవుతుంది, జూలై నుంచి సెప్టెంబరు వరకు సగటున 29 °C (84 °F) ఉష్ణోగ్రత నమోదవుతుంది. పగటిపూట ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసం సుమారుగా 3-4 °C (10 °F) ఉంటుంది, రాత్రిపూట ఉష్ణోగ్రతలు సుమారుగా 20 °C (70 °F) కు పడిపోతాయి. ఆర్ద్రత ఏడాది పొడవునా అధికంగా ఉంటుంది. దాదాపుగా స్థిరమైన చల్లని గాలలు వాతావరణ పరిస్థితులను సౌకర్యవంతంగా ఉంచుతాయి.
పవనాలు: డిసెంబరు నుంచి మార్చి వరకు, పవనాలు సాధారణంగా పశ్చిమంవైపుకు సుమారుగా వేగంతో వీస్తుంటాయి. ఏప్రిల్ నుంచి మే మధ్యకాలంలో పవనాలు తేలిగ్గా ఉండటంతోపాటు మారుతుంటాయి, చివరకు తూర్పు-ఆగ్నేయ దిశలో పవనాలకు మద్దతు ఇస్తాయి. జూన్ నుంచి సెప్టెంబరు వరకు ఆగ్నేయ పవనాల ప్రభావం కనిపిస్తుంది, ఈ పవనాల వేగం 10-15 నాట్‌లు ఉంటుంది. అక్టోబరు నుంచి నవంబరు వరకు పవనాలు తిరిగి తేలికబడతాయి మరియు దక్షిణార్ధగోళంలో వేసవి ఆరంభం కావడంతో వైవిధ్యభరిత పరిస్థితులతో పవనాలు ఆకస్మికంగా పశ్చిమ దిశలో వెళతాయి.
మెరుపు తుఫానులు: వేసవి మాసాల్లో (డిసెంబరు నుంచి మార్చి వరకు) మధ్యాహ్నం మరియు సాయంత్రం సమయాల్లో మెరుపు తుఫానులను చూడవచ్చు, ఈ సమయంలో ఇంటర్‌ట్రోపికల్ కన్వర్జెన్స్ జోన్ ద్వీపానికి సమీపంలో ఉంటుంది.
డియెగో గార్సియాకు ఉష్ణమండల తుఫానుల ప్రభావం తక్కువగా ఉంటుంది, భూమధ్యరేఖకు దగ్గరిలో ఉండటం వలన ఈ ప్రాంతంలో ఎగువ వాతావరణం యొక్క వ్యాప్తికి అవసరమైన కోరియోలీస్ పెరామీటర్ అతి తక్కువగా ఉంటుంది, అందువలన ఈ ద్వీపానికి ఈ తుఫానుల భయం చాలా తక్కువగా ఉంటుంది. ఇదిలా ఉంటే, కొన్ని తక్కువ తీవ్రతగల తుఫానులు ఈ ద్వీపాన్ని ాకాయి, 1901లో తాకిన ఒక తుఫాను కారణంగా ద్వీపంలో 1,500 కొబ్బరి చెట్లు కూలిపోయింది, సెప్టెంబరు 16, 1944న సంభవించిన తుఫాను కారణంగా రాయల్ ఎయిర్ ఫోర్స్ PBY కాటలినా నాశనమైంది, సెప్టెంబరు 1990లో ఆపరేషన్ డిజర్ట్ స్ట్రామ్ కొనసాగుతున్నప్పుడు USAF యుద్ధ విమానాల కోసం నిర్మిస్తున్న టెంట్ సిటీ ధ్వంసమైంది, జూలై 22, 2007న తుఫాను కారణంగా గాలులు 60 నాట్‌ల (110 కిమీ/గంట) కంటే ఎక్కువ వేగంతో వీచాయి, 24 గంటల్లో 10 అంగుళాల (250 మిమీ) వర్షం కురిసింది.
2004 హిందూ మహాసముద్ర భూకంపం కారణంగా ఏర్పడిన సునామీ కారణంగా ఈ ద్వీపం కూడా కొంతవరకు ప్రభావితమైంది. ద్వీపం పశ్చిమ భాగంలో ఉన్న సైనిక సిబ్బంది అలల ఎత్తు కొద్దిగానే పెరిగిందని తెలియజేశారు. ఈ ద్వీపం దాని యొక్క అనుకూలమైన మహాసముద్ర స్థలాకృతి కారణంగా గణనీయమైన స్థాయిలో రక్షించబడుతుంది. పగడపు దిబ్బకు తూర్పున 80 కిమీ (50 మైళ్లు) దూరంలో 650 కిమీ (400 మైళ్ల) పొడవైన చాగోస్ లోయ ఉంది, ఇది సమద్రగర్భంలో ఉండే ఒక లోతైన లోయ, దీని లోతు 4,900 మీటర్లకు (16,000 అడుగుల) పైగా ఉంది. ఈ లోయ యొక్క లోతు మరియు పగడపు దిబ్బ వాలుతో దీని యొక్క అంతరం మరియు ఇసుకమేటతో కూడిన తీరం సునామీ అలలు తూర్పు నుంచి పగడపు దిబ్బవైపు వెళ్లడాన్ని కష్టతరం చేశాయి. అంతేకాకుండా, తీరానికి సమీపంలోని పగడపు దిబ్బలు మరియు ఒక ఆల్గే దిబ్బ అలల యొక్క ప్రభావాన్ని చాలా వరకు తగ్గించివుండే అవకాశం ఉంది. 2005 ప్రారంభంలో నిర్వహించిన ఒక జీవాధ్యయనంలో డియెగో గార్సియా మరియు చాగోస్ ద్వీపసమూహంలోని ఇతర ద్వీపాలపై సునామీ అలల యొక్క కోత ప్రభావాలు ఉన్నాయని గుర్తించారు. 200-నుంచి-300-మీటర్ల (220 నుంచి 330 యార్డులు) పొడవైన తీరప్రాంతం సునామీ అలల ద్వారా కోతకు గురైనట్లు గుర్తించారు, కోతకు గురైన ప్రాంతం ద్వీపం యొక్క తూర్పు భాగంలో సుమారుగా 10 శాతం ఉంటుంది. చాగోస్ సంరక్షణ ట్రస్ట్ ఆధ్వర్యంలో జరిగిన ఒక జీవాధ్యయనంలో సునామీ ఫలితంగా ఏర్పడిన వెల్లువ తీరప్రాంత పొదలను మరియు చిన్న మరియు మధ్యస్థాయి కొబ్బరి చెట్లను తుడిచిపెట్టిందని గుర్తించారు.
ద్వీపంలో మొదటి వృక్షసంబంధ పరిశోధనలను 1883లో హ్యూమ్ నిర్వహించాడు, ఈ సమయానికి ఒక శతాబ్దంపాటు కొబ్బరి తోటల పెంపకం పూర్తిస్థాయిలో జరిగింది. ఇక్కడ తోటల పెంపక యుగంలో తదుపరి అధ్యయనాలు మరియు సేకరణలు 1885, 1905, 1939, మరియు 1967 సంవత్సరాల్లో జరిగాయి. అందువలన మానవ ప్రమేయానికి ముందు ఇక్కడి ఉద్భిజ్జ సంపద లక్షణం గురించి అతికొద్ది సమాచారం మాత్రమే అందుబాటులో ఉంది.
1967నాటి ఒక అధ్యయనాన్ని స్మిత్‌సోనియన్ ప్రచురించింది, ఈ అధ్యయనాన్ని ఇటీవల పరిశోధనకు అత్యంత సాధికార ప్రాతిపదికగా ఉపయోగిస్తున్నారు. ఈ అధ్యయనాలు ద్వీపంలోని ఉద్భిజ్జ సంపదలో వేగవంతమైన మార్పులు సంభవిస్తున్నాయని సూచిస్తున్నాయి. ఉదాహరణకు, జేడబ్ల్యూడబ్ల్యూ టోప్ 1993-2003 మధ్యకాలంలో ప్రతి ఏడాది సమాచారాన్ని సేకరించారు, ప్రతి ఏడాది మూడు కొత్త వృక్ష జాతులు ఇక్కడి ద్వీప సమూహంలో, ముఖ్యంగా డియెగో గార్సియాలో సృష్టించబడుతున్నట్లు ఆయన ఈ సమాచారం ద్వారా గుర్తించారు. ఆయన పరిశోధన స్టోడార్ట్‌కు పూర్తిగా ఒక మూడో అత్యధిక జాతులను జోడిస్తుంది. కీవ్ గార్డెన్స్‌కు చెందిన టోప్ మరియు మార్టిన్ హామిల్టన్ ఇటీవల 2009లో ఇక్కడి ఉద్భిజ్జ సంపదపై మరో పరిశీలన జరిపారు, దీనిని ఈ వ్యాసపు ఫుట్‌నోట్ వద్ద గుర్తించవచ్చు.
1967లో, డియెగో గార్సియా భూభాగంలో అత్యధిక స్థాయిలో స్కాయెవోలా టక్కాడా" తో ఏర్పడిన ఒక సముద్రతీరగత కంచె కనిపిస్తుందని, లోపలి ప్రాంతంలో కోకస్ న్యుసిఫెరా" (కొబ్బరి) ప్రధాన వృక్షంగా కనిపిస్తుందని స్టోడార్ట్ వర్ణించారు, ద్వీపం ఎక్కువ భాగంలో ఈ వృక్ష జాతులే విస్తృతంగా కనిపిస్తాయని తెలిపారు. ఉపభాగం నిర్వహణలో ఉండటం మరియు ఉద్యానవనం మాదిరిగా ఉంటుంది, అంతర్భాగం 0.5 మీటర్లకంటే తక్కువ ఎత్తున్న మొక్కలతో ఉంటుంది, లేదా ఆయన "కోకోస్ బాన్-డ్యూ"గా సూచించిన మొక్కలతో ఉంటుంది.
తోటల పెంపక కాలానికి చెందిన గ్రామాల్లో అవశేష ఉష్ణమండల కలప అరణ్య ప్రాంతం ఉన్న ప్రదేశాలు కూడా ఉన్నాయి, "కాసువారినా ఎక్విసెటిఫోలియా" (ఐరన్ వుడ్ పైన్) అరణ్య ప్రాంతాలను కూడా ఇక్కడ గుర్తించవచ్చు.
1997లో, US నావికా దళం ఒక వృక్షజాల అధ్యయనాన్ని నిర్వహించింది, దీనిలో డియెగో గార్సియాలో 280 స్థానిక నాడీసంబంధ చెట్ల జాతులు ఉన్నట్లు గుర్తించారు. ఇవేవీ విలక్షణమైన జాతుల పరిధిలో లేవు, 2005లో జరిగిన మరో అధ్యయనం 36 జాతులను "స్థానిక" విలక్షణత కలిగివున్నవాటిగా గుర్తించింది, ఇవి మానవ ప్రమేయమేమీ లేకుండా ఇక్కడకు వచ్చాయని, ప్రపంచంలో ఇతర ప్రాంతాల్లో కూడా వీటిని గుర్తించవచ్చని సూచించింది. ఇక్కడ ఉన్న ఎటువంటి భూసంబంధమైన వృక్ష జాతుల విషయంలో ప్రస్తుతం సంరక్షణపరమైన ఆందోళనలేవీ లేవు.
డియెగో గార్సియాలో గుర్తించిన 36 స్థానిక నాడీసంబంధ మొక్కల్లో, 12 చెట్లు, ఐదు పొదలు, ఏడు పుష్పించే గుల్మాలు, మూడు గడ్డి జాతులు, నాలుగు తీగలు మరియు ఐదు ఫెర్న్‌లు ఉన్నాయి.
ఇక్కడ గుర్తించిన పన్నెండు వృక్ష జాతులు: బారింగ్‌టోనియా ఆసియాటికా" (చేప-విష వృక్షం), కాలోఫిల్లమ్ ఐనోఫిల్లమ్" (అలెగ్జాండ్రియన్ లారెల్), "కోకోస్ న్యూసిఫెరా", కార్డియా సబ్‌కార్డాటా" , గ్యుట్టార్డా స్పెసియోసా", ఇన్టిసియా బిజుగా" , హెర్నాండియా సోనోరా" , మోరిండా సిట్రిఫోలియా" , నీసోస్పెర్మా ఆపోసిటిఫోలియమ్" , పిసోనియా గ్రాండిస్" , టెర్మినాలియా కాటాప్పా" , మరియు హీలియోట్రోపియమ్ ఫెయెర్థెరియానమ్" . మరో మూడు చెట్లు సాధారణంగా కనిపిస్తుంటాయి, ఇవి స్థానిక విశిష్టత కలిగివుండవచ్చు, అంతేకాకుండా ఇవి మానవులతో ఇక్కడకు తీసుకురాబడి ఉండవచ్చు: వాటి పేర్లు "కాసువారినా ఈక్విసెటిఫోలియా" , హైబిస్కస్ టిలియాసెయస్" , మరియు "పిప్టురస్ అర్జెంటెయస్" .
ఐదు స్థానిక పొదలు: సీసాల్పినియా బోండుక్" , ఫెంబిస్ ఎసిడులా" , ప్రెమ్నా సెర్రాటిఫోలియా" , "స్కాయెవోలా టక్కడా" (తరచుగా దీనిని “స్కావెయోలా” అనే తప్పుడు ఉచ్ఛారణతో పలుకుతుంటారు), మరియు సురియానా మారిటిమా" .
"కలుపు" లేదా "అన్యప్రాంత సంబంధిత జాతులు"గా వర్గీకరించబడే 134 వృక్ష జాతులు కూడా ఇక్కడ గుర్తించవచ్చు, ఈ జాతులు యాదృచ్ఛికంగా మానవుల చేత ఈ ద్వీపానికి పరిచయం చేయబడ్డాయి లేదా ఉద్దేశపూర్వకంగా అలకారం కోసం లేదా పంట మొక్కలుగా వీటిని పరిచయం చేసివుండవచ్చు, ఇప్పుడు ఇవి "అంతరించిపోయిన స్థానిక" జాతులుగా ఉన్నాయి, 1995 నుంచి 32 కొత్త జాతుల ద్వీపంలో ప్రత్యక్షమయ్యాయి, ఈ పరిణామం ద్వీపంలో కొత్త జాతులు వేగంగా వృద్ధి చెందడాన్ని సూచిస్తుంది. మిగిలిన జాతుల జాబితాలో ఆహార లేదా అలంకారిక జాతులు ఉన్నాయి, వీటిలో ఎక్కువ భాగం మొక్కలు తీవ్రమైన నియంత్రణ గల పర్యావరణాల్లో పెరుగుతాయి, కొన్ని జాతులు కుండీలో మాత్రమే ప్రత్యేకంగా పెంచదగిన మొక్కలుగా ఉన్నాయి.
2004లో, పగడపు దిబ్బ అంచులో 10 గుర్తించిన మొక్క సమూహాలు ఉన్నాయి:
1. కాలోఫిలమ్ అడవి, దీనిలో "కాలోఫిలమ్ ఐనోఫిలమ్" ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది, దీని శాఖలు 2 మీటర్లకుపైగా వ్యాసంతో పెరుగుతాయి. ఈ అడవిలో తరచుగా "హెర్నాండియా సోనోరా", "కోకోస్ న్యూసిఫెరా" మరియు "గ్వెట్టార్డా స్పెసియోసా", కొద్దిగా ఎక్కువ స్థాయిలో "ప్రెమ్నా ఆబ్టుసిఫోలియా" వంటి ఇతర జాతులు కూడా కనిపిస్తాయి. సముద్రతీర ప్రాంతాల్లో "కాలోఫిలమ్" ఎక్కువగా ఉప్పునీటి కయ్య జలాల్లోకి విస్తరించి కనిపిస్తుంది, "బోరింగ్టోనియా ఆసియాటికా" మాదిరిగా ఎర్రని-పాదాలు గల బూబీల (ఒకతరహా సముద్రపు పక్షి) గూళ్లకు ఇది ఆశ్రయం ఇస్తుంది. పగడపు దిబ్బ తూర్పు భాగంలో దీనిని ఎక్కువగా గుర్తించవచ్చు.
2. కొబ్బరి అడవి, ఎక్కువగా ఏకరూప ("కోకోస్ డాన్ డ్యూ") చెట్లు దీనిలో కనిపిస్తాయి, వీటికి కింద భాగంలో కూడా చిన్న కొబ్బరి మొక్కలు ఉంటాయి.
3. కోకోస్-హెర్నాడియా అడవి, రెండు ప్రస్తార జాతులు - "కోకోస్ న్యూసిఫెరా" మరియు "హెర్నాండియా సోనోరా" దీనిలో ఉంటాయి.
4. కోకోస్-గ్వెట్టార్డా అడవి, దీనిలో ఎక్కువగా వృక్షప్రస్తారం గల జాతులైన "కోకోస్ న్యూసిఫెరా" మరియు "గ్వెట్టార్డా స్పెసియోసా" ఉంటాయి. వీటి కింద "న్యూసోస్పెర్మా ఆపోసిటిఫోలియమ్‌"తో కలిసిన మిశ్రమ వృక్ష సంపద కనిపిస్తుంది, సముద్రతీరం అంచున "స్కాయెవోలా టక్కాడా" మరియు "టూర్నేఫోర్టియా అర్జెంటియా" జాతులు కూడా కనిపిస్తాయి.
5. హెర్నాండియా అడవి, దీనిలో ప్రస్తార స్థాయిలో "హెర్నాడియా సోనోరా" ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. తూర్పు మరియు పగడపు దిబ్బ యొక్క అభివృద్ధి చెందని ప్రదేశాల్లో ఈ రకమైన అడవి ఎక్కువగా ఉంది. "కాలోఫిలమ్ ఐనోఫిలమ్" మరియు "కోకోస్ న్యూసిఫెరా" కూడా ఎక్కువగా కనిపిస్తుంటాయి. ఈ అడవి కింది భాగంలో ఎక్కువగా "మోరిండా సిట్రిఫోలియా", కొబ్బరి మొక్కలు, "యాస్‌ఫ్లెనియమ్ నిడస్" (పక్షి గూడు తీగ), మరియు అక్కడక్కడా, "నీసోస్పెర్మా ఆపోజిటిఫోలియమ్" మరియు "గ్వెట్టార్డా స్పెసియోసా" ఉంటాయి.
6. ప్రెమ్నా పొద భూమి, ఇవి బురద నేలలు మరియు అటవీ భూమి మధ్య భాగంలో ఇటువంటి భూములు కనిపిస్తాయి. ఇక్కడ కనిపించే అత్యంత స్పష్టమైన వృక్షజాలంలో ప్రధానంగా "ప్రెమ్నా ఆబ్టుసిఫోలియా" ఉంటుంది, అంచుల వద్ద "కాసువారినా ఈక్విసెటిఫోలియా" మరియు "స్కాయెవోలా టక్కాడా" జాతులు కూడా కనిపిస్తాయి. భూస్థాయిలో కనిపించే దట్టమైన పొదల్లో ఫిబ్రిస్‌స్టైలిస్ సైమోసా" , ఐపోమోయా పెస్కాప్రి" (బీచ్ మార్నింగ్ గ్లోరీ) మరియు "ట్రియుంఫెట్టా ప్రోకుంబెన్స్" జాతులు ఉంటాయి. ప్రెమ్నా పొదలు ఎక్కువగా ఈ పగడపు దీవి యొక్క అభివృద్ధి చెందిన ప్రదేశాల పక్కన కనిపిస్తాయి, ముఖ్యంగా బావులు ఉన్న భూముల వద్ద ఉన్నాయి.
7. సముద్రతీరగత పొదలు ద్వీపంలో దాదాపుగా మొత్తం తీరం ప్రాంతంలో మరియు ఉప్పునీటి కయ్య తీరంలో కనిపిస్తాయి. ఈ పొదల్లో ఎక్కువగా "స్కాయెవోలా టక్కాడా" ఉంటుంది, అయితే దీనిలో కొబ్బరి చెట్లు, "గ్వెట్టార్డా స్పెసియోసా" మరియు "పిసోనియా గ్రాండిస్" జాతులను కూడా గుర్తించవచ్చు. సముద్ర తీరం నుంచి లోపలికి వచ్చే భాగంలో "టౌర్నెఫోర్టియా అర్జెంటియా" మరియు "సురియానా మారిటిమా" జాతులు కూడా కనిపిస్తాయి. ఉప్పునీటి కయ్యవైపు, లెప్టురస్ రెపెన్స్" , ట్రియుంఫెట్టా ప్రోకంబెన్స్" మరియు "సైపెరస్ లిగులారిస్" జాతులు ఉంటాయి. ఉప్పునీటి కయ్య తూర్పు అంచున "బిరింగ్టనోనియా ఆసియాటికా" జాతి ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది.
8. నిర్వహణలో ఉన్న ప్రాంతాల్లో గడ్డి మరియు బురద మొక్కలను ఎప్పటికప్పుడు కత్తిరిస్తుంటారు. ఆకాశం నుంచి తీసే ద్వీపం యొక్క ఛాయాచిత్రాల్లో స్పష్టంగా పెద్ద గడ్డి భూములు కనిపిస్తాయి, ఇవి చూసేందుకు సవన్నాలు మాదిరిగా ఉంటాయి, వీటిపైనే US మిలిటరీ యాంటెన్నా క్షేత్రాలు మరియు విమానాశ్రయం వంటి సౌకర్యాలను నిర్మించింది.
9. మిశ్రమ స్థానిక అడవి, దీనిలో ఎటువంటి ప్రస్తార వృక్ష జాతులు కనిపించవు.
10 మూడు వేర్వేరు రకాలుగా విభజించిన పొదలు: కట్టాయిల్ ("టైఫా డోమిన్జెన్సిస్" ), బురద నేలలు, మరియు మిశ్రమ జాతులు. కట్టాయిల్ పొదల్లో ఎక్కువగా కట్టాయిల్‌లు (జమ్ము మొక్కలు) ఉంటాయి. ఈ ప్రాంతాలు తరచుగా మానవ నిర్మిత జలాశయాలు లేదా మురుగునీటి పారుదల ప్రాంతాలుగా ఉంటాయి, ఇవన్నీ దాదాపుగా ఒకేరకంగా ఉంటాయి. వృక్ష సంపద ఆధారిత బురద నేలలు ఇక్కడ ఉన్నాయి, కొద్దిస్థాయిలో మంచి నీటి బురద నేలలు కూడా గుర్తించవచ్చు. మిశ్రమ జాతి పొదల్లో బాగా వైవిధ్యం కనిపిస్తుంది, సాధారణంగా నిలిచివున్న నీటిలో ఇటువంటి పొదలు కనిపించవు.
డియెగో గార్సియా యొక్క అన్ని భూచరాలు మరియు జలచరాలు రక్షించబడుతున్నాయి, కొన్ని గేమ్ ఫిష్‌లు (ఒకరమైన చేపలు), ఎలుకలు మరియు పిల్లలు దీనికి మినహాయింపు; ఇక్కడ నిషేధాన్ని ఉల్లంఘించినవారిపై భారీ జరిమానాలు విధించబడుతున్నాయి.
పీతలు. అనేక రకాల పీత జాతులకు ఈ ద్వీపం స్వర్గధామంగా ఉంది; "వారియర్ క్రాబ్‌లు" ("కార్డిసోమా కార్నిఫెక్స్" ) రాత్రిపూట అడవుల్లో ఎక్కువగా తిరుగుతుంటాయి. బాగా పెద్ద పరిమాణంలో ఉండే 4-కిలోగ్రాముల (8.8 పౌండ్‌లు) కొబ్బరి పీత లేదా "రబ్బరు పీత" (బిర్గుస్ లాట్రో "" ) లను కూడా పెద్ద సంఖ్యలో ఇక్కడ గుర్తించవచ్చు. పగడపు దీవిలో జంతువులకు కల్పించిన భద్రత మరియు ఈ దీవి తూర్పు అంచు జన సంచారం లేకపోవడం వలన, మిగిలిన ప్రదేశాల కంటే ఇక్కడ ఈ జీవులు బాగా ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి (సగటున హెక్టారుకు 339 పీతలు కనిపిస్తాయి).
క్షీరదాలు. డియెగో గార్సియాపై ఎటువంటి స్థానిక క్షీరద జాతులు లేవు, ఇక్కడ గబ్బిలాలు అసలు లేవు. ఎలుకలు (రాటస్ రాటస్" ) మినహా, మిగిలిన అన్ని అటవీ క్షీరద జాతులు ఇక్కడ పెంపుడు జంతువుల వారసత్వం కలిగివున్నాయి. తోటల పెంపక కాలంలో, డియెగో గార్రియాలో ఎక్కువ సంఖ్యలో సిసిలియన్ కోతులు (ఎక్వస్ ఆసినస్" ), డజన్లకొద్ది గుర్రాలు (ఎక్వస్ కాబలస్" ), వందలాది శునకాలు (కానిస్ ఫామిలియరిస్" ) మరియు ఇంటి పిల్లులు "ఫెలీస్ కాటస్" ) ఉన్నాయి. 1971లో తోటల పెంపక కూలీలను దీవి నుంచి తరలిస్తున్న సందర్భంగా, BIOT కమిషనర్ పెంపుడు కుక్కలను తొలగించాలని ఆదేశించారు, దీంతో దీవిలో కుక్కలను లేకుండా చేసే కార్యక్రమం 1975 వరకు కొనసాగింది, ఈ సమయంలో చివరి పెంపుడు కుక్కను గుర్తించి కాల్చివేశారు. 1972లో 400 వరకు ఉన్న కోతులు 2005లో కేవలం 20 మాత్రమే ఉన్నాయి. 1995లో దీవిలో చివరి గుర్రాన్ని గుర్తించారు, 2005నాటికి రెండు పిల్లులు మాత్రమే ద్వీపవ్యాప్త నిర్మూలన కార్యక్రమం కారణంగా మిగిలివున్నాయి.
స్థానిక పక్షులు. డియెగో గార్సియాతోసహా చాగోస్ ద్వీపకల్పం యొక్క మొత్తం పక్షుల జాబితాలో 91 జాతులు ఉన్నయి, వీటిలో 16 జాతులు గణనీయమైన పునరుత్పాదకత సామర్థ్యం కలిగివున్నాయి. స్థానిక విశిష్టత గల పక్షులేవీ లేనప్పటికీ, ఇక్కడ అంతర్జాతీయ స్థాయిలో ముఖ్యమైన సముద్రపక్షుల వలసలు గుర్తించవచ్చు. డియెగో గార్సియా యొక్క సముద్రపక్షి సమూహంలో, హిందూ మహాసముద్రంలో మిగిలిన ప్రాంతాల్లో వేగంగా అంతరించిపోతున్న పక్షులు ఇక్కడ భారీ సంఖ్యలో ఉన్నాయి. గోధుమరంగు నోడీలు (ఆనోస్ స్టాలిడోయస్" ), బ్రిడ్‌లెడ్ టెర్న్స్ (స్టెర్నా ఆనాయెథిటస్" ), లెస్సర్ నోడీ ఆనోస్ టెనూయ్‌రోస్ట్రిస్" ), ఎర్రని పాదాలు గల బూబీ (సులా సులా" ) మరియు తక్కువ ఫ్రిగేట్ పక్షులు (ఫ్రెగాటా ఏరియల్" ) వంటి పక్షుల గూళ్లు పెద్ద సంఖ్యలో డియెగో గార్సియాలో గుర్తించవచ్చు. గూళ్లుపెట్టే ఇతర పక్షుల్లో ఎర్రని తోకగల ఉష్ణమండల పక్షులు (ఫాయెథోన్ రుబ్రికాడా" ), వెడల్పైన-తోకగల షియర్‌వాటర్స్ (ఫుఫినస్ ఫసిఫికస్" ), ఆడుబాన్స్ షియర్‌వాటర్ (ఫుఫినస్ ఐహెర్మినీరీ" ), బ్లాక్-నేప్డ్ టెర్న్స్ (స్టెర్నా సుమత్రానా" ), తెల్లని (లేదా సాహస) గౌరుకాకులు (గైగిస్ ఆల్బా" ), స్ట్రియాటెడ్ హీరాన్‌లు (పొడవైన మెడగల కొంగవంటి పక్షులు) (బుటోరైడ్స్ స్ట్రియాటస్" ), మరియు ముందుభాగం తెలుపు రంగులో ఉండే నీటికోళ్లు (అమారోర్నిస్ ఫోయెనికరస్" ) ఉన్నాయి,
అన్యప్రాంత పక్షులు. ఈ ద్వీపంలో మిగిలిన ప్రాంతాల నుంచి వచ్చిన అనేక పక్షి జాతులు కూడా ఉన్నాయి, వీటిలో క్యాటిల్ ఎగ్రెట్స్ (బబుల్కస్ ఐబిస్" ), భారతీయ పావురం, దీనిని మచ్చల పావురంగా కూడా పిలుస్తారు (జియోఫెలియా స్ట్రియాటా" ), టర్టల్ డోవ్ (స్ట్రెప్టాప్లియా పిక్చురాటా" ), భారతీయ గోరికలు (ఆక్రిడోథెరెస్ ట్రిస్టిస్" ), మడగాస్కర్ ఫోడీ ("ఫౌడియా మడగాస్కారియన్సిస్" ), మరియు కోళ్లు ('గల్లుస్ గల్లుస్ "" ) ముఖ్యమైనవి.
భూ సరీసృపాలు మరియు మంచి నీటి ఉభయచరాలు. డియెగో గార్సియాలో ప్రస్తుతం మూడు రకాల బల్లులు మరియు ఒక చిరుకప్ప ఉన్నట్లు గుర్తించారు, ఒక పాము కూడా ఇక్కడ ఉండే అవకాశం ఉంది. ఇవన్నీ మానవుల ద్వారా ఇక్కడకు వచ్చినట్లు తెలుస్తోంది. హౌస్ గెక్కో (ఇంటిలో కనిపించే బల్లులు) (హమిడాక్టిలస్ ఫ్రెనాటస్" ), మార్నింగ్ గెక్కో (ఒకరకమైన బల్లి) (లెపిడోడాక్టిలస్ లుగుబ్రిస్" ), గార్డెన్ లిజార్డ్ (తోటల్లో తిరిగే బల్లి) (అగామిడ్) (కాలోటెస్ వెర్సికోలర్" ) మరియు కోన్ టోవాడ్ (బుఫో మేరినస్" ) ఇక్కడ ఉన్నాయి. టైఫాలోపిడీ కుటుంబానికి చెందిన ఒక రకమైన గుడ్డి పాము ఇక్కడ ఉండే అవకాశం ఉంది, బ్రాహ్మినీ బ్లైండ్ స్నేక్ ("రాంఫోటైఫ్లోప్స్ బ్రామీనస్" ) ఇక్కడ ఉండవచ్చు. చీమలు మరియు చెద పురుగుల లార్వా, గ్రుడ్లను తిని ఈ పాము జీవిస్తుంది ఇది ఒక పెద్ద వానపాము పరిమాణంలో ఉంటుంది.
సముద్రపు తాబేళ్లు. డియెగో గార్సియాలో హాక్స్‌బిల్ తాబేలు (ఎరెట్మోచెలిస్ ఇంబ్రికాటా" ) మరియు పచ్చని తాబేలు (చెలోనియా మైడాస్" ) రెండు రకాల తాబేళ్లకు మెరుగైన మనుగడ పరిస్థితులు ఉన్నాయి. జువెనైల్ హాక్స్‌బిల్ తాబేళ్లు ఉప్పునీటి కయ్య భాగంలో ఎక్కువగా కనిపిస్తుంటాయి, బారాచోయిస్ సైల్వానే (టర్టల్ కోవ్‌గా కూడా దీనిని గుర్తిస్తారు) అని పిలిచే ఉప్పునీటి కయ్య దక్షిణ భాగంలో వీటిని ప్రధానంగా గుర్తించవచ్చు. పెద్ద హాక్స్‌బిల్ తాబేళ్లు మరియు పచ్చని తాబేళ్లు పరిసర సముద్ర జలాల్లో ఎక్కువగా ఉంటాయి, పగడపు దిబ్బ యొక్క సముద్రభాగంవైపు తీరాల్లో తరచుగా కనిపిస్తాయి. హాక్స్‌బిల్ తాబేళ్లు జూన్ మరియు జూలై మధ్య కాలంలో మరియు నవంబరు నుంచి మార్చి మధ్య కాలంలో తీర ప్రాంతాల్లో గూళ్లు ఏర్పాటు చేసుకుంటాయి. పచ్చని తాబేళ్లు ప్రతి నెలలోనూ గూళ్లు కట్టుకుంటాయి; సగటు ఆడ తాబేలు ప్రతి సీజన్‌లో మూడుసార్లు గ్రుడ్లు పెడుతుంది, ప్రతి గూడులోనూ సగటున 113 గ్రుడ్లు ఉంటాయి. రెండు జాతుల్లోనూ పగటిపూట గ్రుడ్లు పెట్టడం సాధారణంగా కనిపిస్తుంది. 300-700 హాక్స్‌బిల్‌లు మరియు 400-800 పచ్చని తాబేళ్లు చాగోస్ ద్వీపసమూహంలో గ్రుడ్లు పెడతాయని అంచనా వేశారు.
అంతరించిపోతున్న జాతులు: ఇక్కడ నాలుగు సరీసృపాలు మరియు ఆరు తిమింగల జాతులు అంతరించిపోతున్నవాటిగా గుర్తించారు, ఇవి డియెగో గార్సియాలో కనిపించవచ్చు లేదా కనిపించక పోవచ్చు:.
హాక్స్‌బిల్ తాబేలు (ఎరెట్మోచెలిస్ ఇంబ్రికాటా" ) - గుర్తించిన; లెదర్‌బ్యాక్ టర్టెల్ (ఒక రకమైన తాబేలు) (డెర్మోచెలిస్ కోరియాసీ" ) - సంభవనీయ; పచ్చని తాబేలు (చెలోనియా మైడాస్" ) - గుర్తించిన; ఆలీవ్ రిడ్లే టర్టెల్ (లెపిడోచెలిస్ ఆలీవియాసీ" ) - సంభవనీయ; స్పెర్మ్ వేల్ (ఫిసెటెర్ మాక్రోసిఫాలస్" ) - సంభవనీయ; సీ వేల్ (సముద్ర తిమింగలం)(బాలాయోనోప్టెరా బోరియాలిస్" ) - సంభవనీయ;
ఫిన్‌బ్యాక్ వేల్ (బాలాయోనోప్టెరా ఫిసాలస్" ) - సంభవనీయ; బ్రైడెస్ వేల్ (బాలాయోనోప్టెరా ఎడెనీ" ) - సంభవనీయ; నీలి తిమింగలం (బాలాయోనోప్టెరా మజిలస్" ) - సంభవనీయ; హంప్‌బ్యాక్ వేల్ (మెగాప్టెరా నోవియాన్‌గ్లియే" ) - సంభవనీయ.
ప్రచ్ఛన్న యుద్ధం సందర్భంగా, అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల ప్రభుత్వం హిందూ మహాసముద్రంలో ఒక సైనిక స్థావరం ఏర్పాటును తీవ్రంగా ప్రయత్నించింది, ఈ ప్రాంతంలో సోవియట్ ప్రభావాన్ని ఎదుర్కొనేందుకు, మధ్యప్రాచ్యం నుంచి చమురు రవాణా జరిగే సముద్ర మార్గాలను రక్షించేందుకు అమెరికా ఇందుకు ఆసక్తి చూపించింది. US అందువలన ఈ ద్వీపాన్ని వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యత గల ప్రదేశంగా గుర్తించింది. దీని విలువ అనేకసార్లు నిరూపించబడింది, ఇరాన్ విప్లవం, కువైట్‌పై ఇరాక్ ఆక్రమణ, ఆపరేషన్ ఎడ్యూరింగ్ ఫ్రీడమ్ మరియు ఆపరేషన్ ఇరాకీ ఫ్రీడమ్ సందర్భంగా USకు ఇది ఎంతగానో ఉపయోగపడింది.
డియెగో గార్సియాలో US సైనిక కార్యకలాపాలు గతంలో భారతదేశం మరియు US మధ్య ఆందోళనలకు కారణమయ్యాయి. భారతదేశంలో వివిధ రాజకీయ పార్టీలు ఇక్కడి సైనిక స్థావరాన్ని తొలగించాలని డిమాండ్ చేశాయి, డియెగో గార్సియాలో అమెరికా నావికా దళం ఉండటం హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలో శాంతికి విఘాతం కలిగిస్తుందని అవి ఆందోళన వ్యక్తం చేశాయి. ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో, భారతదేశం మరియు అమెరికా మధ్య సంబంధాలు నాటకీయంగా మెరుగుపడ్డాయి. డియెగో గార్సియాలో US మరియు భారతీయ నావికా దళాలు సంయుక్తంగా 2001 మరియు 2004 సంవత్సరాల్లో నౌకా దళ విన్యాసాలు నిర్వహించాయి.
US మెరైన్ ప్రీ-పొజిషనింగ్ స్క్వాడ్రన్ టు నౌకలు ఈ దీవి వద్ద ఉన్నాయి. ఈ నౌకలు ప్రధాన సైనిక దళాలకు ట్యాంకులు, సాయుధ సిబ్బందికి నౌకలు, పేలుడు పదార్థాలు, ఇంధనం, విడి భాగాలు సరఫరా చేయడంతోపాటు, ఒక సంచార క్షేత్ర ఆస్పత్రి వంటి సేవలు కూడా అందిస్తున్నాయి. పర్షియన్ గల్ఫ్ యుద్ధం సందర్భంగా ఈ పరికరాలను ఉపయోగించారు, ఈ సమయంలో దళం సౌదీ అరేబియాకు యుద్ధ పరికరాలను రవాణా చేసింది.
MPSRON TWOలో ఉన్న నౌకలు శక్తివంతమైనవి. ప్రస్తుతం (ఆగస్టు 2010) ఇక్కడ ఉన్న నౌకలు:
మెరైన్ ఎయిర్-గ్రౌండ్ టాస్క్ ఫోర్స్‌కు మద్దతు ఇచ్చేందుకు US మెరైన్ కార్ప్స్ కోసం 30 రోజులకు సరిపడా సరఫరాలు చేయడానికి వీటిలో ఐదు నౌకలను ఉపయోగిస్తున్నారు: అవి USNS "బటన్", USNS "కోకాక్", USNS "లోపెజ్", USNS "స్టాక్‌హామ్", మరియు USNS "ఫిషెర్" .
2001కి ముందు, COMPSRON 2లో 20 వరకు నౌకలు ఉండేవి, వీటిలో నాలుగు యద్ధ దళ నౌకలు కూడా ఉన్నాయి, US ఆర్మీలోని పదాతి దళాలకు వేగంగా ఉపకరణాలు సరఫరా చేశాయి. మూడు లైటర్ బోర్డ్ షిప్‌లు (LASH) లైటర్స్ అని పిలిచే బార్జ్‌లను రవాణా చేసేవి, వీటిలో సైనిక పేలుడు పదార్థాలను తీరానికి తీసుకొస్తారు: ఇందుకోసం ఉపయోగించిన నౌకలు MV "అమెరికన్ కార్మోరాంట్", SS "గ్రీన్ హార్బర్", (LASH), SS "గ్రీన్ వ్యాలీ", (LASH), MV "జెబ్ స్టువర్ట్", (LASH). US వైమానిక దళం, US నావికా దళం మరియు రక్షణ సరుకు రవాణా సంస్థ యొక్క వేగవంతమైన సరఫరా అవసరాలను తీర్చేందుకు ఉద్దేశించిన సరుకు రవాణా నౌకలు కూడా వీటిలో ఉన్నాయి. వీటిలో వైమానిక దళ పేలుడు పదార్థాలు, క్షిపణులు మరియు విడి భాగాలు తీసుకొచ్చే సరుకు రవాణా నౌకలు ఉన్నాయి; అవి 500 పడకల హాస్పటల్ షిప్, డిఫెన్స్ లాజిస్టిక్స్ ఏజెన్సీకి మద్దతు ఇచ్చే మిలిటరీ సీలిఫ్ట్ కమాండ్‌కు ఉద్దేశించబడిన ఫ్లోటింగ్ స్టోరేజ్ మరియు ఆఫ్‌లోడింగ్ యూనిట్‌లు మరియు ఒక ఆఫ్‌షోర్ పెట్రోలియమ్ డిచ్ఛార్జ్ సిస్టమ్ (OPDS) ట్యాంకర్ షిప్. వీటిలో కొన్ని నౌకల పేర్లు MV "బఫెలో సోల్జర్", MV "గ్రీన్ రిడ్జ్", హాస్పటల్ షిప్ USNS "హెన్రీ జే. కైజెర్", మరియు ట్యాంకర్ USNS పోటోమాక్ (T-AO-181).
అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల సైన్యం గ్లోబల్ పొజిషనింగ్ సిస్టమ్ కోసం ఉపయోగించే ఐదు నియంత్రణ స్థావరాల్లో డియెగో గార్సియా కూడా ఒకటి. US వైమానిక దళం హవాయి, క్వాజాలీన్, అసెన్షన్ ద్వీపం, మరియు కొలరాడో స్ప్రింగ్స్‌లలో కూడా ఈ వ్యవస్థలను నిర్వహిస్తుంది. GPS గ్రాహకిలు ఉపయోగించే సంకేతాలను ప్రసారం చేసే కక్ష్యల్లోని ఉన్న 24 ఉపగ్రహాలపై అటామిక్ గడియారాల నుంచి ఈ కేంద్రాలు సమాచారాన్ని గ్రహిస్తుంటాయి.
వ్యాపార విమానయాన సంస్థలు విమాన ప్రణాళికా ప్రయోజనాల కోసం ఉపయోగించే ఒక ETOPS (ఎక్స్‌టెండెడ్ రేంజ్ ట్విన్ ఇంజిన్ ఆపరేషన్స్) అత్యవసర ల్యాండింగ్ ప్రదేశం (మార్గమధ్యంలో ప్రత్యామ్నాయం) గా డియెగో గార్సియాను కూడా ఉపయోగించే అవకాశం ఉంది. రెండు ఇంజిన్‌ల వ్యాపార విమానాలు (ఎయిర్‌బస్ A330, బోయింగ్ 767 లేదా బోయింగ్ 777 వంటివి) ఇక్కడ ల్యాండ్ కావొచ్చు, పెర్త్ మరియు దుబాయ్ (9,013.61 కిమీ/5,600.80 మైళ్లు), హాంకాంగ్ మరియు జోహనెస్‌బర్గ్ (10,658 కిమీ/6,623 మైళ్లు) లేదా సింగపూర్ మరియు సావో పౌలో (15,985.41 కిమీ/9,932.87 మైళ్లు) మధ్య ప్రయాణాలకు ఈ ద్వీపాన్ని ఒక ప్రత్యామ్నాయ అత్యవసర ల్యాండింగ్ కేంద్రంగా ఉపయోగిస్తాయి, తగిన విమానాశ్రయానికి చేరుకోలేనప్పుడు, ప్రయాణం ప్రారంభించిన 180 నిమిషాల్లోగా ఒక ఇంజిన్ మాత్రమే పనిచేస్తున్న సందర్భాల్లో దీనిని ఉపయోగిస్తారు.
నాసా అంతరిక్ష నౌకలకు అత్యవసర ల్యాండింగ్ కోసం ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న 33 ప్రదేశాల్లో ఈ ద్వీపం కూడా ఒకటి. అయితే ఇక్కడ ఉన్న కేంద్రాలను ఇప్పటి వరకు అంతరిక్ష నౌక ల్యాండింగ్ కోసం ఉపయోగించలేదు.
అన్నిరకాల తినే ఆహారం మరియు పరికరాలు డియెగో గార్సియాకు వాయు లేదా సముద్ర మార్గాల్లో తీసుకొస్తారు, జీవ-అధోకరణం చెందని అన్ని రకాల వ్యర్థాల ద్వీపం నుంచి తిరిగి తీసుకెళతారు.
1971 నుంచి 1973 వరకు, US నేవీ LSTలు ఈ సేవలు అందించాయి. 1973 నుంచి, ఈ సేవలు అందించేందుకు పౌర రవాణా నౌకలతో ఒప్పందం కుదుర్చుకుంటున్నారు.
2004 నుంచి US జెండాతో ఉండే సరుకు రవాణా నౌక MV "బఫిన్ స్ట్రెయిట్" ప్రతి నెలా డియెగో గార్సియాకు సింగపూర్ నుంచి 250 కంటైనర్లను సరఫరా చేసేందుకు కేటాయించారు, ఈ నౌకను తరచుగా DGAR షటిల్‌గా కూడా గుర్తిస్తారు. ఈ నౌక ఏడాదికి 200,000 టన్నుల సరుకును రవాణా చేస్తుంది. సింగపూర్‌కు తిరిగి వెళ్లేటప్పుడు ఇది పునర్వినియోగపరచదగిన వ్యర్థాలను తీసుకెళుతుంది.
2004లో సింగపూర్ మరియు డియెగో గార్సియా మధ్య సరుకు రవాణా కాంట్రాక్టులను ట్రాన్స్‌అట్లాంటిక్ లైన్స్ దక్కించుకుంది, ఈ పోటీలో సీలిఫ్ట్ ఇన్‌కార్పొరేటెడ్‌పై ట్రాన్స్‌అట్లాంటిక్ లైన్స్ విజయం సాధించింది. సీలిఫ్ట్ ఇంక్. యొక్క "MV సాగామోర్" ఈ మార్గంలో దీనికి ముందు సరుకు రవాణా చేసింది, దీనిలో అమెరికన్ మారిటైమ్ అధికారులు మరియు సీఫేరెర్స్ ఇంటర్నేషనల్ యూనియన్ సిబ్బంది పనిచేసేవారు. ట్రాన్స్‌అట్లాంటిక్ లైన్స్ US$2.7 మిలియన్ల వ్యత్యాసంతో సుమారుగా 10 శాతం ధర తేడాతో ఈ కాంట్రాక్టును గెలుచుకున్నట్లు తెలుస్తోంది.
"బఫిన్ స్ట్రెయిట్" నౌక జనవరి 10, 2005 నుంచి సెప్టెంబరు 30, 2008 వరకు రోజువారీ ధర US$12,550 తో సరుకు రవాణా చేసింది.