అరుణ్ శౌరీ
అరుణ్ శౌరీ (अरूण शौरी) (జననం 1941 నవంబరు 2) ఒక భారతీయ విలేఖరి, రచయిత, మేధావి మరియు రాజకీయవేత్త. ఆయన ప్రపంచ బ్యాంకులో (1968-72 మరియు 1975-77) ఆర్థికవేత్తగా, భారత ప్రణాళికా సంఘానికి సలహాదారుగా, ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ మరియు టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా సంపాదకుడిగా, భారత ప్రభుత్వంలో (1998-2004) మంత్రిగా పనిచేశారు.
అరుణ్ శౌరీ భారతదేశంలోని జలంధర్ నగరంలో జన్మించారు, ఆయన తండ్రి హరిదేవ్ శౌరీ ఒక పౌరఅధికారి (IAS) గా పనిచేశారు, తరువాత వినియోగదారు హక్కుల కార్యకర్తగా మారారు. భారతదేశ విభజన సమయంలో ఆయన తండ్రి లాహోర్‌లో ఒక మేజిస్ట్రేట్‌గా పనిచేశారు, దేశ విభజన తరువాత వారి కుటుంబం భారతదేశానికి తరలివచ్చింది. ఢిల్లీలోని మోడరన్ స్కూల్, బారాఖాంబా మరియు సెయింట్ స్టీఫెన్స్‌ కళాశాలలో అరుణ్ చదువుకున్నారు. ఆయన అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలలోని సైరాక్యూస్ విశ్వవిద్యాలయం నుంచి ఆర్థికశాస్త్రంలో డాక్టరేట్ పొందారు. ఆయన సోదరి నళినీ సింగ్ కూడా ఒక విలేకరి.
ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ వెలువరించిన వరుస సంచలనాత్మక కథనాల్లో అనేక కథనాల వెనుక శౌరీ సొంత కృషి ఉంది, ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ పత్రికలో ఆయన జనవరి 1979న ఎగ్జిక్యూటివ్ ఎడిటర్‌గా నియమించబడ్డారు, ప్రభుత్వ అగ్ర నాయకత్వ శ్రేణిలో అవినీతిని బయటపెట్టడంతోపాటు, అనేక ప్రధాన కుంభకోణాలను బట్టబయలు చేశారు, "భారతదేశపు వాటర్‌గేట్" కుంభకోణంగా పిలవబడే కళంకాన్ని కూడా ఆయన బహిర్గతం చేశారు. మహారాష్ట్ర మాజీ ముఖ్యమంత్రి అబ్దుల్ రెహమాన్ అంతులేపై శౌరీ 1981లో ఒంటరిపోరాటం ప్రారంభించారు, రాష్ట్ర వనరులపై ఆధారపడిన వ్యాపారాల నుంచి మిలియన్లకొద్ది డాలర్ల ముడుపులు స్వీకరించినట్లు, ఈ డబ్బును ఇందిరా గాంధీ పేరుమీద నెలకొల్పిన ప్రైవేట్ ట్రస్టులో పెట్టినట్లు అంతులే ఆరోపణలు ఎదుర్కొన్నారు. దీనికి సంబంధించిన కథనం కారణంగా అంతులే చివరకు ముఖ్యమంత్రి పదవికి రాజీనామా చేశారు, ఒక వార్తాపత్రిక కథనం ద్వారా భారతదేశంలో ఉన్నత-పదవిలో ఉన్న ఒక వ్యక్తి రాజీనామా చేయాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడటం ఇదే తొలిసారి, అంతేకాకుండా గాంధీకి మరియు ఆమె నేతృత్వంలోని అధికార కాంగ్రెస్ పార్టీకి ఈ కథనం తీవ్ర ఇబ్బందికర వాతావరణాన్ని సృష్టించింది.
శౌరీ బయటపెట్టిన సంచలనాత్మక కథనాలు ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ ముంబయి కార్యాలయాల్లో సుదీర్ఘ కార్మిక వివాదానికి దారితీసింది, ఇక్కడ ఒక కార్మిక సంఘం నిర్వాహకుడికి అంతులేతో సంబంధాలు ఉన్నాయి, భారతదేశంలో మరే ఇతర వార్తాపత్రికలో చెల్లించిన వేతనాన్ని అంటే, కనీస వేతనాన్ని రెట్టింపు చేయాలనే డిమాండ్‌తో సమ్మెకు దిగాలని ఈ కార్మిక సంఘం నిర్వాహకుడు కార్మికులను ప్రోత్సహించాడు. అంతేకాకుండా ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌పై వివిధ సంస్థల చేత కేసులు పెట్టించడం ద్వారా ప్రభుత్వం కూడా ఈ పత్రికను అణిచివేసేందుకు ప్రయత్నించింది. 1982లో, ప్రభుత్వవైపు నుంచి అణిచివేత చర్యలు కొనసాగుతుండటంతో పత్రిక యజమాని రామనాథ్ గోయెంకా చివరకు అరుణ్ శౌరీని విధుల నుంచి తొలగించారు.
1982 మరియు 1986 మధ్యకాలంలో, శౌరీ వివిధ వార్తాపత్రికలు మరియు మేగజైన్‌లకు కథనాలు రాశారు, ఇదే సమయంలో ఆయన పీపుల్స్ యూనియన్ ఫర్ సివిల్ లిబర్టీస్ ప్రధాన కార్యదర్శిగా విధులు నిర్వహించారు. 1986లో ఆయన టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియాలో ఎగ్జిక్యూటివ్ ఎడిటర్‌గా నియమితులయ్యారు, అనంతరం 1987లో గోయెంకా తిరిగి ఆయనను ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌లోకి ఆహ్వానించారు. బోఫోర్స్ హోవిట్జెర్ గన్ కొనుగోళ్ల కుంభకోణంపై అప్పటి ప్రధాన మంత్రి రాజీవ్ గాంధీపై శౌరీ సంచలనాత్మక ఆరోపణలు చేయడం ప్రారంభించారు. తరువాత జరిగిన పార్లమెంటరీ ఎన్నికల్లో రాజీవ్ గాంధీ పరాజయం పాలవడానికి ఈ ఆరోపణలు కూడా ఒక కారణమయ్యాయి.
శౌరీ పోరాటం జరిపిన అనేక అంశాల్లో పత్రికా స్వాతంత్ర్యం కూడా ఒకటి, ఇందులో ప్రముఖమైనది ఏమిటంటే 1988లో ఒక పరువు నష్టం బిల్లును ప్రవేశపెట్టేందుకు ఉద్దేశించిన ప్రభుత్వ ప్రతిపాదనకు వ్యతిరేకంగా ఆయన పోరాటం జరిపారు. ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ పత్రిక నోరుకట్టిపడేసే చర్యల్లో భాగంగా ప్రభుత్వం అసాధారణ రీతిలో చాలా వేగంగా ఈ బిల్లును పార్లమెంట్‌కు తీసుకొచ్చింది, అయితే ఈ చర్యను ఖండిస్తూ దీనిపై జరిపిన పోరాటంలో శౌరీకి మరియు ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ పత్రికకు మొత్తం మీడియా వర్గం అండగా నిలిచింది.
ఒక దశలో, ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ పత్రికపై ప్రభుత్వం 300 కేసులు పెట్టింది, అంతేకాకుండా ఈ పత్రికకు బ్యాంకుల నుంచి రుణ సదుపాయం లేకుండా చేశారు. అయితే శౌరీ, 1990 వరకు ప్రభుత్వ అవినీతిపై యుద్ధాన్ని కొనసాగించారు, సంపాదక విధానంలో విభేదాలు తలెత్తడంతో ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌కు శౌరీ రాజీనామా చేశారు. ఇతర వెనుకబడిన తరగతులు (OBC) లకు ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో రిజర్వేషన్లు కల్పించాలనే మండల్ కమిషన్ నివేదికను అమలు చేయడాన్ని శౌరీ వ్యతిరేకించడం పత్రిక సంపాదక వర్గంలో విభేదాలకు దారితీసింది, ఈ కమిషన్‌ను వి.పి.సింగ్ ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసింది. ఈ తరువాత, శౌరీ పుస్తకాలు రాయడం మరియు పత్రికలకు రోజువారీ వ్యాసాలు రాయడంపై దృష్టిసారించారు, శౌరీ రాసే వ్యాసాలు భారతదేశవ్యాప్తంగా వివిధ భాషల్లో 30 వార్తాపత్రికల్లో ప్రచురించబడేవి.
శౌరీ భారతీయ జనతా పార్టీ (BJP) లో ఒక సభ్యుడు. ఆయన రాజ్యసభ సభ్యుడిగా కూడా పనిచేశారు, మాజీ ప్రధాని అటల్ బీహారీ వాజ్‌పేయి నేతృత్వంలోని మంత్రివర్గంలో పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ, సమాచార మరియు సమాచార సాంకేతిక శాఖ మంత్రిగా కూడా విధులు నిర్వహించారు. పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ శాఖ మంత్రిగా ఉన్నప్పుడు, మారుతీ, VSNL, హిందూస్థాన్ జింక్ కంపెనీలను ఇతరులకు విక్రయించడానికి ఆయన నేతృత్వం వహించారు. మంత్రిగా ఆయన స్థానం వివాదాస్పదంగా ఉండేది, అయితే శౌరీ మరియు ఆయన కార్యదర్శి ప్రదీప్ బైజాల్‌ను ఉత్తమమైన ప్రక్రియను అమలు చేసినవారిగా ప్రజలు గౌరవించారు. ఫిబ్రవరి 2004లో భారతదేశపు టాప్ 100 CEOల జాబితా తయారీ కోసం నిర్వహించిన సర్వేలో ఆయన వాజ్‌పేయి ప్రభుత్వంలో అత్యంత సమర్థవంతమైన మంత్రిగా గుర్తింపు పొందారు.
2000 సంవత్సరంలో, శౌరీ తన వినియోగం అందుబాటులో ఉన్న మొత్తం నగదు (Rs. 11.90 కోట్లు) ను ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ, కాన్పూర్‌లో బయో-సైన్సెస్ & బయో-ఇంజనీరింగ్ విభాగాన్ని ఏర్పాటు చేసేందుకు ఇచ్చారు, ఈ డబ్బును మెంబర్స్ ఆఫ్ పార్లమెంట్ లోకల్ ఏరియా డెవెలప్‌మెంట్ స్కీమ్ (MPLADS) (ఎంపీల స్థానిక ప్రాంత అభివృద్ధి పథకం) కింద శౌరీకి కేటాయించారు. 2005లో, ఇదే విద్యా సంస్థలో ఎన్విరాన్‌మెంటల్ సైన్సెస్ మరియు ఎన్విరాన్‌మెంటల్ ఇంజనీరింగ్ విభాగాలకు ప్రత్యేక మరియు మెరుగైన-పరికర వసతితో కూడిన భవనాన్ని అభివృద్ధి చేసేందుకు ఆయన మళ్లీ Rs. 11 కోట్ల నిధులు అందజేశారు.
2007లో భారత రాష్ట్రపతిగా ప్రతిభా పాటిల్ నామినేషన్‌ను తీవ్రంగా వ్యతిరేకించిన నాయకుల్లో శౌరీ కూడా ఒకరు. 'డజ్ దిస్ టెయింటెడ్ పర్సన్ డిజర్వ్ టు బికమ్ ప్రెసిడెంట్ ఆఫ్ ఇండియా?' అనే శీర్షికతో ఒక బుక్‌లెట్ రూపంలో ప్రచురించబడిన రెండు కథనాలను అరుణ్ శౌరీ రాశారు. ఈ కథనంలో ఆయన కాంగ్రెస్ అభ్యర్థి యొక్క ఆక్షేపణీయ కోణాన్ని చర్చించారు. కరణ్ థాపర్‌తో ఒక ఇంటర్వ్యూలో ప్రతిభా పాటిల్ మరియు ఆమె బంధువు ప్రతిభా మహిళా సహకార బ్యాంకు నిధులను అపహించారనే ఆరోపణలను నిరూపించే సాక్ష్యాలను శౌరీ బయటపెట్టారు, ఈ బ్యాంకును ప్రతిభా పాటిల్ స్థాపించారు, దీనికి ఇన్‌ఛార్జిగా ఆమె వ్యవహరించడం గమనార్హం. ప్రతిభా పాటిల్ కుటుంబ సభ్యులకు ఇచ్చిన అనేక రుణాలపై వడ్డీని బ్యాంకు అక్రమంగా మాఫీ చేసిందని బయటపడటంతో, భారతీయ రిజర్వు బ్యాంకు (రబీ) 2003లో ఈ బ్యాంకు లైసెన్స్‌ను రద్దు చేసింది. ఆమె సోదరుడు G.N.పాటిల్‌పై ఉన్న హత్య కేసులో న్యాయ జరగకుండా ప్రతిభా పాటిల్ అడ్డుపడ్డారని కూడా శౌరీ ఆరోపించారు. 
2009 సాధారణ ఎన్నికల్లో భాజపా పరాజయం తరువాత, యశ్వంత్ సిన్హా మరియు జస్వంత్ సింగ్‌లతో కలిసి, అరుణ్ శౌరీ పార్టీలో ఆత్మపరిశోధన మరియు జవాబుదారీతనం కోసం డిమాండ్ చేశారు. మహమ్మద్ అలీ జిన్నాను ప్రశంసిస్తూ తన పుస్తకంలో రాసిన భాజపా సీనియర్ నేత జస్వంత్ సింగ్‌ను పార్టీ నుంచి బహిష్కరించిన తరువాత ఈ అంశాలు ప్రధాన చర్చనీయాంశాలుగా తెరపైకి వచ్చాయి. ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌లో ప్రచురితమైన తన కథనాల్లో జస్వంత్ సింగ్‌ను శౌరీ సమర్థించారు, భాజపా అధ్యక్షుడు రాజ్‌నాథ్ సింగ్ అధిక చేతివాటాన్ని ఆరోపించేందుకు హంప్టీ డంప్టీ" మరియు ఎలిస్ ఇన్ బ్లండర్‌ల్యాండ్" వంటి పదప్రయోగాలు చేశారు.
ఆయన అనితా శౌరీని వివాహం చేసుకున్నారు, ఈ దంపతులకు ఒక కుమారుడు ఉన్నాడు.
ఆయన రచనల ద్వారా దేశవ్యాప్తంగా గణనీయమైన మద్దతు సంపాదించగలిగారు, అంతేకాకుండా రచనలతో పలు జాతీయ మరియు అంతర్జాతీయ గౌరవాలు కూడా పొందారు. ఆయన అందుకున్న గౌరవాల్లో పద్మ భూషణ్, మెగసెసే అవార్డు, దాదాభాయ్ నౌరోజీ అవార్డు, ఎస్టోర్ అవార్డు, K.S. హెడ్జ్ అవార్డు మరియు ఇంటర్నేషనల్ ఎడిటర్ ఆఫ్ ది ఇయర్ అవార్డు మరియు ది ఫ్రీడమ్ టు పబ్లిష్ అవార్డులు ఉన్నాయి.
సహ-రచయిత: