hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
చురు జిల్లా
రాజస్థాన్ రాష్ట్ర 33 జిల్లాలలో చురు జిల్లా (హిందీ:चुरू जिला) ఒకటి. చురు పట్టణం జిల్లాకేంద్రంగా ఉంది.
చురుజిల్లా రాజస్థాన్‌ రాష్ట్ర ఉత్తర భూభాగంలో ఉంది. జిల్లా సరిహద్దులో, జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో హనుమాన్‌గర్ జిల్లా, తూర్పు సరిహద్దులో హర్యానా రాష్ట్రం, ఆగ్నేయ సరిహద్దులో ఝంఝనూన్ జిల్లా మరియు శిఖర్ జిల్లా మరియు జిల్లా, దక్షిణ సరిహద్దులో నగౌర్ జిల్లా మరియు పశ్చిమ సరిహద్దులో బికనీర్ జిల్లాలు ఉన్నాయి.
జిల్లావైశాల్యం 16,830, పొడవు 190 కి.మీ. 2011 గణాంకాలను అనుసరించి జిల్లా జనసంఖ్య 2,041,172. స్త్రీపురుష నిష్పత్తి 938:1000. అక్షరాస్యత 67.46%,
జిల్లాలో సుజనగర్, రతనగర్, సర్దషహర్, తరంగర్, రాజ్‌గర్, రతన్నగర్, చప్పర్, బిద్సర్ మరియు రాజల్దేసర్ మొదలైన ప్రధాన పట్టణాలు ఉన్నాయి. జిల్లాలో తల్చప్పర్ అభయారణ్యం, బ్లాక్‌బక్ అభయారణ్యం పర్యాటక ఆకర్షణలుగా ఉన్నాయి. బ్లాక్‌బాక్ అభయారణ్యంలో 1,680 బ్లాక్‌బక్ మరియు వసల పక్షులు ఉన్నాయి. రత్నగర్‌లో పలాటియల్ హవేలీలు ఉన్నాయి. హనుమాన్ ఆలయం, సలసర్ బాలాజీ మరియు సుజనగర్ వద్ద వెంకటేశ్వరాలయం ఉన్నాయి. రాజల్దేసర్ వద్ద భధ్రకాళీ ఆలయం ఉంది. ఇది దేశం అంతటి నుండి శాక్తేయులు భధ్రకాళీని ఆరాధిస్తున్నారు. ఈ ఆలయాన్ని అనంత్ ష్రీ విభూషిత్ దండి స్వామీ జోగేంద్రాశ్రంజీ మహరాజ్ నిర్మించాడు. నవా సమీపంలో ఉన్న నాథ్ ఆలయం, నాథ్ ప్రజలు నివసిస్తున్న రాజ్‌గర్ ప్రజలలో ప్రాబల్యత కలిగి ఉన్నాయి.
పెద్ద మరియు మధ్య తరహా కర్మాగారాల యొక్క 2 
చిన్న తరహా యూనిట్ల 3.963 
పారిశ్రామిక ప్రాంతాల యొక్క 6
జిల్లాలో భక్రా హైడల్ కాంప్లెక్స్ జిల్లకు అవసరమైన విద్యుత్తును అందిస్తుంది. ఈ ప్రణాళిక కారణంగా 926 గ్రామాలకు విద్యుత్తు అందుతూ ఉంది. జిల్లాలో సుజనగర్ మరియు తరంగర్ తాలూకాలలో కాక మిగిలిన ప్రాంతాలలో నీరు 30 నుండి 48 అడుగుల లోతులో నీరు లభిస్తుంది. జాతీయరహదారి-11 జిల్లాను దేశంలోని ఇతరప్రాంతాలతో అనుసంధానం చేస్తూ ఉంది. 
జిల్లాలో రహదార్ల మొత్తం పొడవు 3,010 కి.మీ. ఢిల్లీ నుండి 270 కి.మీ దూరంలో ఉంది. జిల్లాలో ఉన్న నార్త్ వెస్టర్న్ రైల్వే స్టేషను జిల్లాను ఇతర ప్రాంతాలతో అనుసంధానం చేద్తుంది. 
జిల్లాలోని రైలు మార్గం పొడవు 363 కి.మీ. జిల్లాలోని కొన్ని ప్రాంతాలలో బ్రాడ్‌గేజ్ రైలు మార్గాలు అభివృద్ధి చేయబడుతున్నాయి. జిల్లాకు సమీపంలో ఉన్న వినాశ్రయం జైపూర్‌లో ఉంది.నవా రాజ్గర్ జన్మించిన హర్యానాలో * డాక్టర్ రందీప్ సింగ్ పూనియా-ఇ.ఎంటి సర్జన్ మరియు చీఫ్ మెడికల్ ఆఫీసర్.
చిత్తౌర్‌గర్ జిల్లా
రాజస్థాన్ రాష్ట్ర 33 జిల్లాలలో చిత్తౌర్‌గర్ జిల్లా ఒకటి.చిత్తౌర్‌గర్ పట్టణం జిల్లాకేంద్రంగా ఉంది. జిల్లావైశాల్యం 10,856. 2001 గణాంకాలను అనుసరించి జిల్లా జనసంఖ్య 1,802,656. 
జిల్లాను మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని నీముచ్ జిల్లా పెద్ద పశ్చిమభాగం మరియు చిన్న తూర్పు భాగంగా విభజించింది. పశ్చిమ భూభాగం తూర్పు సరిహద్దులో మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రనికి చెందిన నీముచ్, మందసౌర్ మరియు రట్లం జిల్లాలు మరియు దక్షిణ సరిహద్దులో ప్రతాప్‌ఘర్ జిల్లా, ఉదయపూర్ జిల్లా మరియు రాజ్‌సమంద్ జిల్లా మరియు ఉత్తర సరిహద్దులో భిల్వార జిల్లా ఉన్నాయి. జిల్లా తూర్పు భూభాగం ఉత్తర సరిహద్దులో భిల్వారా, బుంది మరియు కోట జిల్లాలు, దక్షిణ మరియు పశ్చిమ సరిహద్దులో మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని నీముచ్ జిల్లాలు ఉన్నాయి.
జిల్లాలో 10 తాలూకాలు ఉన్నాయి : చిత్తోర్, రష్మి, గంగ్రర్, మొదలయిన, కపసన్, రవత్భత, దుంగ్ల, భదెసర్, బారి సద్రి మరియు నింబహెర.
2006 గణాంకాలను అనుసరించి పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు (640) లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో చిత్తౌర్‌గర్ జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. . బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న రాజస్థాన్ రాష్ట్ర 12 జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.
దౌస జిల్లా
రాజస్థాన్ రాష్ట్ర 33 జిల్లాలలో దౌస జిల్లా ఒకటి. దౌసపట్టణం జిల్లాకేంద్రంగా ఉంది. జిల్లావైశాల్యం 2950.జిల్లా జనసంఖ్య 1,316,790. జనసాంధ్రత చ.కి.మీ 384. అక్షరాస్యత 62.75% .
దౌస జిల్లా ఉత్తరసరిహద్దులో ఆల్వార్ జిల్లా, ఈశాన్య సరిహద్దులో భరత్‌పూర్ సరిహద్దులో, ఆగ్నేయ కరౌలి జిల్లా, దక్షిణ సవై మధోపూర్ జిల్లా మరియు పశ్చిమ సరిహద్దులో జైపూర్ జిల్లా ఉన్నాయి.
దౌస జిల్లా 5 తాలూకాలుగా విభజించబడ్డాయి : బస్వ, దౌస, లాల్సాట్, మహ్వా, శిఖరి. 
జిల్లాలో సవై నది, బాణగంగా నదులు ప్రవహిస్తున్నాయి. జిల్లా జాతీయరహదారి - 11 మార్గంలో జైపూర్ మరియు ఆగ్రా మధ్య ఉంది. ఇది జైపూర్ నుండి తూర్పుగా 55కి.మీ దూరంలో ఉంది. 
మహ్వా తాలూకాలో ఖెర్ల బుజుంగ్ గ్రామపంచాయితీ ఉంది. ఎం.ఎల్.ఎ ఎన్నికలలో ఇక్కడి నుండి గుజార్ జాతికి చెందిన ముగ్గురు సభ్యులు రాజస్థాన్ అసెంబ్లికి పోటీ చేసారు. ముగ్గురు సభ్యులు మూడు జాతీయ పార్టీల కొరకు పోటీ చేయడం, ముగ్గురూ న్యాయవాదులు కావడం, ప్రత్యేకతలతో ఇది సరికొత్త రికార్డుగా మారింది. చివరికి హరి సింగ్ విజయం సాధించాడు. ఈ వార్తను బి.బి.సి చానల్‌లో ప్రసారం చేయడం ఒక ప్రత్యేకత.
దౌస జిల్లాలో ఉన్న దేవగిరి కొండల కారణంగా ఈ ప్రాంతానికి ఈ పేరు వచ్చింది. 
దౌసలో ఉన్న కొండమీద బద్‌గుజార్ రాజులు ఒక కోటను నిర్మించారు. బద్‌గుజార్ రాజులు ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించిన మొదటి పాలకులుగా భావించబడుతున్నారు. తరువాత చౌహాన్ రాజులు ఈ ప్రాంతాన్ని కచ్వహ రాజులకు ఇవ్వబడింది. అయినప్పటికీ పాలనాధికారం అంబర్ వద్ద కేంద్రీకరించబడింది.
1562లో అక్బర్ ఖవజ మొయిద్ధిన్ చిస్టి యాత్ర నిమిత్తం అజ్మీర్కు వెళ్ళినప్పుడు, వారు దౌస వద్ద బసచేసారు. అప్పుడు అక్బర్ దౌస హకిం అయిన రుప్సి బర్గి మరియు భర్మల్ సోదరుని కలుసుకున్నాడు.ఇక్కడి ప్రజలకు వ్యవసాయం ప్రధానవృత్తిగా ఉంది. జిల్లాలో గోధుమలు, బజ్రా, ఆవాలు, వేరుశనగ మరియు రాప్ గింజలు పండించబడుతున్నాయి.
1991 ఏప్రిల్ 10 న సవై మధోపూర్ జిల్లా లోని దౌస, బస్వ, సిక్రై, కరొడి మరియు లాల్సాట్ మరియు మహ్వ తాలూకాలను వేరు చేసి దౌస జిల్లా రూపొందించబడింది.
వైశాల్యపరంగా దౌస జిల్లా రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలో అతి చిన్న జిల్లాగా గుర్తించబడుతుంది.
ధౌల్‌పూర్ జిల్లా
రాజస్థాన్ రాష్ట్ర 33 జిల్లాలలో ధౌల్‌పూర్ జిల్లా ఒకటి. ధౌల్‌పూర్ పట్టణం జిల్లా కేంద్రంగా ఉంది. జిల్లా వైశాల్యం 3084 చ.కి.మీ.జిల్లా దక్షిణ సరిహద్దులో చంబల్ నది ప్రవహిస్తూ మధ్యప్రదేశ్
రాష్ట్రానికి సరిహద్దు ఏర్పరుస్తుంది. జిల్లా ఆగ్నేయ సరిహద్దులో ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రం, వాయవ్య సరిహద్దులో భరత్‌పూర్ జిల్లా, పశ్చిమ సరిహద్దులో కరౌలి జిల్లా, చంబల్ నిదీతీరంలో ఉన్న ధౌల్‌పూర్ జిల్లాలో పలు ఉపనదులు ప్రవహిస్తున్న్నాయి. పశ్చిమ భూభాగంలో దుగువ వరుస పర్వాతాలు ఉన్నాయి. ఇక్కడ క్వారీలు ఉన్నాయి. త్వరగా పగులకొట్టగలిగిన మరియు మెత్తగా పొడిచేయగగిన ఈ ప్రాంతంలో ఎర్రని ఇసుక రాయి అధికంగా ఉన్నాయి.
జిల్లాలో 4 ఉపవిభాగాలు ఉన్నాయి. (ధూల్‌పర్, బాడి, రాజఖేరా మరియు బెసర్). 5 తాలూకలు ఉన్నాయి (ధోల్‌పూర్, బడి, రాజఖేరా, బసేడి మరియు సైపౌ.
జాలాప్రజలకు వ్యవసాయం ప్రధాన ఆదాయవనరుగా ఉంది.
దుంగర్‌పూర్ జిల్లా
రాజస్థాన్ రాష్ట్ర 33 జిల్లాలలో దుంగర్‌పూర్ జిల్లా (హిందీ:) ఒకటి. దుంగర్‌పూర్ పట్టణం జిల్లాకేంద్రంగా ఉంది.
దుంగర్‌పూర్ రాజ్యాన్ని భీల్ రాజు దుంగరియా 13వ శతాబ్దంలో స్థాపించాడు.
జిల్లా 23° 8' డిగ్రీల ఉత్తర అక్షాంశం మరియు 73° 7' డిగ్రీల తూర్పు రేఖాంశం వద్ద ఉంది. వైశాల్యం 3,770చ.కి.మీ. 2011 గణాంకాలను అనుసరించి జనసంఖ్య 1,388,906. జిల్లా దాదాపు త్రిభుజాకారంలో ఉంటుంది.జిల్లా పశ్చిమ సరిహద్దులో మహినది ప్రవహిస్తూ బంస్వారా జిల్లా మధ్య సరిహద్దును ఏర్పరుస్తుంది, ఉత్తర సరిహద్దులో మహి ఉపనది సాంనది సరిహద్దును ఏర్పరుస్తుంది, మిగిల సరిహద్దులో ఉదయపూర్ జిల్లా మరియు .పశ్చిమ సరిహద్దులో గుజరాత్ రాష్ట్రం ఉన్నాయి.
2006 గణాంకాలను అనుసరించి పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు (640) లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో దుంగర్‌పూర్ జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. . బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న రాజస్థాన్ రాష్ట్ర 12 జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.
రాజస్థాన్‌కు చెందిన వగాడ్ భూభాగంలో దుంగర్పూర్ మరియు బంస్వారా జిల్లాలు ఉన్నాయి. వగాడ్‌లో అధికంగా మధ్య భారతదేశానికి చెందిన భిల్లులు అత్యధికంగా ఉన్నారు.
ఝలావర్ జిల్లా
రాజస్థాన్ రాష్ట్ర 33 జిల్లాలలో ఝలావర్ జిల్లా (హిందీ: झालावाड जिल्हा) ఒకటి. జిల్లా వాయవ్య సరిహద్దులో కోట జిల్లా, ఈశాన్య సరిహద్దులో బరన్ జిల్లా, తూర్పు సరిహద్దులో మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని గున జిల్లా, దక్షిణ సరిహద్దులో రాజ్గర్ జిల్లా మరియు పశ్చిమ మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని రట్లం జిల్లా, మంద్సౌర్ జిల్లా, నిమచ్ జిల్లాలు ఉన్నాయి.
జిల్లా వైశాల్యం 6928 చ.కి.మీ ఉంది. జిల్లా కోట్ విభాగంలో భాగంగా ఉంది. ఝలావర్ పట్టణం జిల్లాకు కేంద్రంగా ఉంది..
ఈ ప్రాంతంలో ఝలావర్ రాజవంశస్థులు అధికంగా నివసించడం వలన ఇక్కడ ఝలావర్ రాజాస్థానం స్థాపించబడింది. ఝలావర్ రాజాస్థానం జిల్లాగా రూపొందిన్నందున జిల్లాకు ఝలావర్ అని నామకరణం చేయబడింది.
1947లో భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చే వరకు ఈ ప్రాంతం ఝలావర్ రాజాస్థానంలో భాగంగా ఉంది. 1838 ఏప్రిల్ 8 న కోట రాజాస్థానం నుండి ఝలావర్ రాజాస్థానం స్థాపించబడింది.
జిల్లా రాజస్థాన్‌లోని హదోతి భూభాగంలో మల్వా ప్లాట్యూ చివరి భాగంలో ఉంది. జిల్లా మధ్యభాగం నుండి ఉత్తర దిశగా కాళీసింధ్ నది ప్రవహిస్తుంది.
2006 గణాంకాలను అనుసరించి పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు (640) లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో ఝలావర్ జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న రాజస్థాన్ రాష్ట్ర 33 జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.
జిల్లాలో 6 ఉపవిభాగాలు ఉన్నాయి: ఝలావర్, అక్లెర, భవని మంది, పిరవ, ఖంపుర్ అంద్ మనోహర్ థాన.
హనుమాన్‌గర్ జిల్లా
రాజస్థాన్ రాష్ట్ర 33 జిల్లాలలో హనుమాన్‌గర్ జిల్లా (పంజాబీ:हणमानगढ ज़िला) ; (హిందీ;हनुमानगढ़ ज़िला) ఒకటి.హనుమాన్‌గర్ పట్టణం జిల్లాకేంద్రంగా ఉంది.
జిల్లా రాజస్థాన్ ఉత్తర భూభాగంలో ఉంది. జిల్లా వైశాల్యం 12,645 చ.కి.మీ. 2011 గణాంకాలను అనుసరించి జనసంఖ్య 1,779,650. జనసాంధ్రత 184. జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో పంజాబు
రాష్ట్రం, తూర్పు సరిహద్దులో హర్యానా రాష్ట్రం, దక్షిణ సరిహద్దులో చురు జిల్లా, పశ్చిమ సరిహద్దులో గంగానగర్ జిల్లా ఉన్నాయి. జిల్లాలో వరి, జొన్నలు, పత్తి, సోనాముఖి, గోధుమ మరియు కూరగాయలు పండించబడుతున్నాయి. హనుమాన్‌గర్ జిల్లా 1994 జూలై 12 లో రాజస్థాన్‌లో 31వ జిల్లాగా అవతరుంచింది. జిల్లాలో కలిబంగన్ (సింధూ నాగరికత) మరియు పల్లు వద్ద ఆర్కియాలజీ ప్రదేశం ఉంది. హనుమాన్‌గర్‌లో భట్నర్ కోట ఉంది.
జిల్లా తూర్పు మరియు దక్షిణ భూభాగంలో బగ్రి, టోనల్ వంటి మాండలికాలు వాడుకలో ఉన్నాయి. జిల్లా ఉత్తర మరియు పశ్చిమ భూభాగంలో అధికంగా పంజాబీ భాష వాడుకలో ఉంది. గ్రామీణ గృహాలలో జపద కళలు అక్కడక్కడా కనిపిస్తుంటాయి. అయినప్పటికీ గ్రామీణకళలు తగ్గుముఖం పడుతున్నాయి. జిల్లాలో భగ్రీ సంస్కృతి ఆధిక్యం చేస్తుంది. జిల్లాలోని దక్షిణ భూభాగంలోని గ్రామాలలో బగ్రి స్త్రీలలో ఓధ్ని ఎంబ్రాయిడరీ (అధికంగా ఎర్రరంగు) సాధారణంగా కనిపిస్తుంది. పొడవైన చొక్కా (షర్టు) మరియు బొర్లొ (శిరోభూషణం) భగ్రీస్త్రీలకు చిహ్నంగా ఉన్నాయి. పంజాబీ స్త్రీలు సల్వార్ మరియు చున్నీ (ముసుగు) ధరిస్తారు. భగ్రీ స్త్రీలు సంప్రదాయ సమయాలలో విడువకుండా ధరిస్తుంటారు. పంజాబీ స్త్రీలు పంజాబీ దుస్తులు ధరిస్తుంటారు. పంజాబీ దుస్తులు ఇతర స్త్రీలలో కూడా ప్రబలమయ్యాయి. పురుషులు సాధారణంగా ప్యాంటు, షర్ట్, కుర్తా, పైజమా మరియు ధోతీ ధరిస్తుంటారు. పంజాబీ సంగీతం ప్రజలలో ప్రబలంగా ఉంది.
హనుమాన్‌గర్ జిల్లాలో 7 తాలూకాలు ఉన్నాయి : హనుమాంగర్, శంగరీ, భారతదేశం, రవత్సర్, నొహర్, భద్ర, తిబ్బి మరియు పిలిబంగ.
జిల్లాకేంద్రానికి 7 కి.మీ దూరంలో భధ్రకాళీ ఆలయం ఉంది. బికనీర్ సామ్రాజ్య 6 చక్రవర్తి మహారాజా రాం సింగ్ అక్బర్ బాద్షాహ్ కోరిక మీద ఈ ఆలయాన్ని నిర్మించాడని భావిస్తున్నారు. భక్తులు ఈ ఆలయాన్ని సంవత్సరమంతా దర్శిస్తున్నారు. చైత్ర సుడి 8-9 ఉత్సవానికి పంజాబు నుండి వేలాది ప్రజలు భధ్రకాళీ దర్శనానికి వస్తుంటారు. 
జిల్లాకేంద్రానికి 80కి.మీ దూరంలో ఉన్న పల్లు వద్ద ఇసుక గుట్టల మధ్య ఉన్న మాతా బ్రాహ్మణీ మేళా నవరాత్రి సందర్భంలో నిర్వహించబడుతుంది.
హనుమాన్‌గర్ బస్ స్టాండ్ వద్ద ప్రతి గురువారం షిల మాతా మేళా నిర్వహించబడుతుంది. ఇక్కడ ఉన్న 6 అడుగుల రాతి స్థంబాన్ని హిందువులు, సిక్కులు షిల మాతాగానూ, ముస్లిములు షిల పీర్ గానూ భావించి పూజిస్తుంటారు.
షైద్ బాబా సుఖ సింగ్‌జి మహితాబ్ సుంగ్‌జి హనుమాన్‌గర్ వచ్చినప్పుడు ఒక చెట్టు కింద విశ్రాంతి తీసుకున్నారు. వారు వుశ్రాంతి తీసుకున్న ప్రదేశంలో ఒక అందమైన గురుద్వారా నిర్మించబడింది. ఇది బికనీర్ కోట సమీపంలో ఉంది. గురువులు విశ్రమించిన చెట్లు ఇంకా జీవించి ఉన్నారని భావిస్తున్నారు. 25వ భందన్ మహీనా సమయంలో ఇక్కడ ఉత్సవం నిర్వహించబడుతుంది. హనుమాన్‌గర్ మరియు రాజస్థాన్‌లో వివిధ వర్గాలకు చెందిన ప్రజలమధ్య ఈ ఆలయం సమైక్యతకు చిహ్నంగా ఉంది. 
నీహర్ తాలూకా వద్ద ప్రతి సంవత్సరం గాగ్‌మేరీ మేళా నిర్వహించబడుతుంది.
ఝుంఝునూన్ జిల్లా
రాజస్థాన్ రాష్ట్ర 33 జిల్లాలలో ఝంఝునూన్ జిల్లా (హిందీ:झुन्झुनू जिला) ఒకటి. ఝంఝనూన్ పట్టణం జిల్లాకేంద్రంగా ఉంది.
ఝంఝునున్ జిల్లా రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలోని షెకావత్ భూభాగంలో ఉంది. ఝంఝనున్ ప్రాంతాన్ని కైంఖాని నవాబులు 1730 వరకు పాలించాతు. ఝంఝనున్‌కు చివరిపాలడు రోహిల్లా ఖాన్.
280 సంవత్సరాల తరువాత నవాబుల పాలన ముగింపుకు వచ్చింది. రోహిల్లాఖాన్ షర్దుల్ సింగ్‌కు విశ్వాసపాత్రుడుగా ఉండి షర్దుల్ సింగ్‌కు దివానుగా పనిచేసాడు. షర్దుల్ సింగ్‌కు ధైర్యసాహసాలు మరియు శక్తివంతమైన పాలకుడుగా గుర్తించబడ్డాడు. 1730లో రోహిల్లాఖాన్ మరణించిన తరువాత షర్దుల్ సింగ్‌ ఝంఝనున్ ప్రాంతాన్ని ఆక్రమించుకున్నాడు. 
తరువాత మహారావో షర్దుల్ సింగ్ ఈ ప్రాంతాన్ని ఆక్రమించుకుని 12 సంవత్సరాల కాలం పాలించాడు. ఆయన మరణించిన తరువాత ఆయన కుమారులు ఈ ప్రాంతాన్ని 5 సమాన భాగాలుగా పంచుకున్నారు. వారి వారసులు ఈ ప్రాంతాన్ని 1947 వరకు పాలించారు. షర్దుల్ సింగ్ ఝంఝన్‌లో కల్యాణ్‌జీ మందిర్ మరియు గోపీనాథ్‌జీ కా మందిర్ నిర్మించాడు. మహారావు షర్దుల్ సింగ్
కుమారులు పరసరంపురా మహారావు షర్దుల్ సింగ్ కొరకు స్మారక మందిరం నిర్మించి ఫ్రెస్కో పెయింటింగులతో అలంకరించారు.
జిల్లా షెకావతి భూభాగంలో ఉంది. జిల్లా ఈశాన్య మరియు తూర్పు సరిహద్దులో హర్యానా రాష్ట్రం, ఆగ్నేయ, దక్షిణ మరియు నైరుతీ సరిహద్దులలో శిఖర్ జిల్లా మరియు వాయవ్య సరిహద్దులో చురు జిల్లా ఉంది.
పసరి, పిరమల్, చందక్ మరియు బిర్లా కుటుంబం వంటి పాతిశ్రామికులు 4 కుటుంబాలు ఈ జిల్లాకు చెందినవారే.జిల్లాలోని ఖెత్రిలో రాగి గనులు ఉన్నాయి. ఖెత్రి కాపర్ కాంప్లెక్స్ ఆఫ్ హిందూస్థాన్ కాపర్ లిమిటెడ్, (భారతదేశంలో అతి పెద్ద రాగి గనులు) ఖెత్రి పట్టణానికి 10కి.మీ దూరంలో ఉంది. ఇక్కడ సల్ఫరిక్ ఆమ్లం మరియు ఎరువులు ఉత్పత్తి చేయబడుతున్నాయి.
నగౌర్ జిల్లా
రాజస్థాన్ రాష్ట్ర 33 జిల్లాలలో నగౌర్ జిల్లా ఒకటి. ఈ జిల్లాలో పంచాయితీ రాజ్ ప్రవేశపెట్టబడింది. జిల్లా వైశాల్యం 17,718 చ.కి.మీ. నాగర్ పట్టణం జిల్లా కేంద్రంగా ఉంది.
నగౌర్ జిల్లా 26°25' & 27°40' ఉత్తర అక్షాంశం మరియు 73°.10' & 75°.15' డిగ్రీల తూర్పు రేఖాంశంలో ఉంది. జిల్లా వాయవ్య సరిహద్దులో బికనీర్ జిల్లా, ఉత్తర సరిహద్దులో చురు జిల్లా, ఈశాన్య సరిహద్దులో శిఖర్ జిల్లా, తూర్పు సరిహద్దులో జైపూర్ జిల్లా, ఆగ్నేయ సతిహద్దులో అజ్మీర్ జిల్లా, వాయవ్య మరియు పశ్చిమ సరిహద్దులో జోధ్‌పూర్ జిల్లా మరియు దక్షిణ సరిహద్దులో పాలి జిల్లాలు ఉన్నాయి. జిల్లా రాజస్థాన్ లోని మేవార్ ప్రాంతంలో ఉంది. ఇది థార్ ఎడారి సమీపంలో ఉన్న " నార్త్‌వెస్టర్న్ థార్న్ స్క్రబ్ ఫారెస్ట్స్" బెల్టులో ఉంది. జిల్లా ఆగ్నేయ భూభాగం వరకు ఆరావళి పర్వతాలు విస్తరించి ఉన్నాయి. జిల్లా ఆగ్నేయ మూలలో దేశంలోనూ రాష్ట్రంలోనూ అతిపెద్ద ఉప్పునీటి సరోవరంగా గుర్తించబడుతున్న " సంభర్ సరోవరం " ఉంది. ఈ సరోవరం జైపూర్ సరిహద్దు వరకు విస్తరించి ఉంది.
జిల్లాలో 10 తాలూకాలు ఉన్నాయి : నాగౌర్, ఖిన్వ్సర్, జయాల్, మెర్ట, డెగన, దిద్వానా, లడ్నన్, పర్బత్సర్, రాయి మరియు కుచమన్. ఖివంసర్ కాక మిగిలినవన్నీ ఉపవిభాగాలుగా ఉన్నాయి. జిల్లాలో 11 మండలాలు 1607 గ్రామాలు ఉన్నాయి.
జలోర్ జిల్లా
రాజస్థాన్ రాష్ట్ర 33 జిల్లాలలో జలోర్ జిల్లా (హిందీ:जालोर ज़िला) ఒకటి. జలోర్ పట్టణం జిల్లాకేంద్రంగా ఉంది. జిల్లావైశాల్యం 10640 చ.కి.మీ. (రాష్ట్రంలో 11%). 
2001 గణాంకాలను అనుసరించి జిల్లా జనసంఖ్య 1,448,486. జనసాంధ్రత (చకి.మీ) 136.
జలోర్ జిల్లా ఈశాన్య సరిహద్దులో బార్మర్ జిల్లా, వాయవ్య సరిహద్దులో పాలి జిల్లా, ఆగ్నేయ సరిహద్దులో సిరోహి జిల్లా మరియు నైరుతీ సరిహద్దులో గుజరాత్ రాష్ట్రంలోని బనస్ కాంతా జిల్లా ఉన్నాయి. జిల్లా 25.22 డిగ్రీల ఉత్తర అక్షాంశం మరియు 72.58 డిగ్రీల తూర్పు రేఖాంశం వద్ద ఉంది. జిల్లా సముద్రమట్టానికి 268 మీ.ఎత్తులో ఉంది. జిల్లా వైశాల్యం 16040 చ.కి.మీ.
జిల్లాలో నదులలో నది ల్యూని నది ఉపది సుక్రి నది ప్రధానమైనది.జలోర్ జిల్లా ఒక పార్లమెంటు నియోజకవర్గంగా ఉంది. ఇక్కడి నుండు 3 మార్లు భూటాసింగ్ పాత్లమెంటు సభ్యుడుగా ఎన్నికయ్యాడు. జిల్లాలో 5 అసెంబ్లీ నియోజక వర్గాలు ఉన్నాయి: జలోర్, అహోర్, భిన్మల్, రాణీవారా మరియు శాన్‌చోర్.
జిల్లాలో ప్రజలు అధికంగా వ్యవసాయం మరియు జంతువుల పెంపకం మీద ఆధారపడి జీవిస్తున్నారు. జిల్లాలో ప్రధానంగా ఆవాలు పడించబడుతున్నాయి. గోధుమలు, జొన్నలు, కరీఫ్ పప్పులు, బార్లి అధికంగా పండించబడుతున్నాయి. జిల్లాలో కొన్ని ఖనిజ సంబంధిత పరిశ్రమలు ఉన్నాయి. జిప్సం, లైంస్టోన్, బజరి, ముర్రం, గ్రానైట్ మరియు గ్రాబ్డ్ ఫ్లోరైట్ లభ్యం ఔతున్నాయి. జిల్లాలో మధ్యతరహా పరిశ్రమలు అధిక సంఖ్యలో ఉన్నాయి. గ్రానైట్ స్లాబులు మరియు మార్బుల్ కటింగ్ మరియు పాలిషింగ్, ఆవాల గానుగలు, స్కిండ్ మిల్క్ పొడి, వెన్న మరియు నెయ్యి, చేనేత, తోలు బూట్లు, ప్రధానమైనవి. జిల్లాలో నాలుగు పారిశ్రామిక వాడలు ఉన్నాయి.
2006 గణాంకాలను అనుసరించి పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు (640) లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో జలోర్ జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. . బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న రాజస్థాన్ రాష్ట్ర 12 జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.సమీప విమానాశ్రయం జోధ్‌పూర్ వద్ద ఉంది. నూన్ గ్రామంలో ఒక ఎయిర్ స్ట్రిప్ ఉంది. ఇది జలోర్ పట్టణానికి 30 కి.మీ దూరంలో ఉంది.
జిల్లాలో గరిష్ఠ ఉష్ణోగ్రత 50 డిగ్రీల సెల్షియస్ మరియు కనిష్ఠ ఉష్ణోగ్రత 4 డిగ్రీల సెల్షియస్ ఉంటుంది. సరాసరి వర్షపాతం 412 మి.మీ. జిల్లాలో పొడి వాతావరణం అధికంగా ఉంటుంది.
ఇండియన్ వన్యమృగాలలో అరుదైన ఇండియన్ విల్డ్ యాస్ జలోర్ జిల్లాలో అధిక సంఖ్యలో ఉంటుంది. ప్రపంచంలో క్షీణిస్తున్న జతువుల జాబితాలో ఒకటైన ఇండియన్ విల్డ్ యాస్ జలోర్ పొరుగున ఉన్న గుజరత్ రాష్ట్ర జిల్లా కచ్ జిల్లా నుండి పొరుగున ఉన్న జలోర్ వరకు విస్తరుస్తున్నాయి. సాధారణంగా ఇండియన్ విల్డ్ యాస్ జంతువులకు గుజరాత్ మాత్రమే ప్రత్యేకంగా గుర్తించబడుతుంది. 2007లో కౌర్ అరణ్య ప్రాంతం రాజస్థాన్ అరణ్యప్రాంతంలో కలుపబడింది. ప్రస్తుతం ఇవి రాజస్థాన్‌లోని ఖెజరైలి ప్రాంతంలో 60 చ.కి.మీ అరణ్య ప్రాంతంలో కనిపిస్తున్నాయి. రాజస్థాన్‌లోని ప్రొసొపిస్ జులిఫ్లోరా జంగిల్స్‌లో ఇండియన్ విల్డ్ యాస్ చింకారాలు, హైనాలు, నక్కలు ఎడారి పిల్లి మరియు తోడేలు మొదలైన జంతువులతో కలిసి జీవిస్తున్నాయి.
జోధ్‌పూర్ జిల్లా
రాజస్థాన్ రాష్ట్ర 33 జిల్లాలలో జోధ్‌పూర్ జిల్లా (హిందీ:) ఒకటి. జిల్లా ప్రధానకార్యాలయాలు జోధ్‌పూర్ వద్ద ఉన్నాయి.
2011 గణాంకాలను అనుసరించి రాజస్థాన్ రాష్ట్ర జిల్లాలలో అత్యధిక జనసంఖ్య కలిగిన జిల్లాలో రెండవ స్థానంలో ఉన్నట్లు గుర్తించబడింది. మొదటి స్థానంలో జైపూర్ జిల్లా ఉంది.
చారిత్రకంగా జోధ్‌పూర్ మేవార్ మధ్యభూభాగం ఉంది. జిల్లాలో ప్రతిహరా రాజపుత్రుల రాజధాని (6-13 శతాబ్దాలు) !అయిన మందోర్ నగరం, ఆలయ నగరం అయిన ఒసియాన్ నగరం ఉన్నాయి.
జోధ్‌పూర్‌ను 15వ శతాబ్దంలో రావు జోధా స్థాపించాడు. అలాగే జోధ్‌పూర్ రాథోర్ రాజపుత్రుల పాలనలో 1947 వరకు మేవార్ రాజ్యానికి రాజధానిగా ఉంది.
జోధ్‌పూర్ జిల్లా రాజస్థాన్ రాష్ట్ర పశ్చిమ భూభాగంలో ఉంది. జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో బికనీర్ జిల్లా, ఈశాన్య సరిహద్దులో నగౌర్ జిల్లా, ఆగ్నేయ సరిహద్దులో అజ్మీర్ జిల్లా, నైరుతీ సరిహద్దులో పాలి జిల్లా మరియు పశిమ మరియు వాయవ్య సరిహద్దులో జైసల్మేర్ జిల్లా ఉన్నాయి. జిల్లా 26 00’ and 27 37’ డిగ్రీల ఉత్తర అక్షాంశం మరియు 72 55’ మరియు 73 52’డిగ్రీల తూర్పు రేఖాంశంలో ఉంది.
జోధ్‌పూర్ ప్రాంతం చారిత్రకంగా సుసంపన్నమైనది. దీనిని బ్లూ సిటీ మరియు సన్ సిటీ అనే పేర్లు ఉన్నాయి. మెహ్రాంగర్ కోటలో గృహాలకు నీలిరంగు కలిపిన వైట్ వాష్ వేయడం వలన ఈ నగరానికి బ్లూ సిటీ అనే పేరు వచ్చింది. జిల్లాలో ఉమైడ్ భవన్ ప్యాలెస్ వంటి పర్యాటక ఆకర్షణలు ఉన్నాయి. ప్రస్తుతం ఉమైడ్ భవన్ ప్యాలెస్‌లో కొంతభాగం ప్రస్తుత మహారాజా గజ సింగ్ కుంటుంబానికి నివాసంగా ఉంది. మిగిలిన భాగంలో ఐదు నక్షత్రాల హోటల్ అయిన " తాజ్ గ్రూప్ హోటల్ "లో ఒకటిగా ఉంది.
2001 గణాంకాలను అనుసరించి జిల్లాను 5 ఉపవిభాగాలుగా మరియు 7 తాలూకాలుగా విభజించబడి ఉంది. నిర్వహణా సౌలభ్యం కొరకు 4 ఉప తాలూకాలు (బలేశ్వర్, బాప్, ఝంవర్ మరియు తుంవరి) Two of them had local councils (panchayat samiti), Balesar and Bap.2011 జిల్లాలో 3 ఉప విభాగాలు మరియు 11 తాలూకాలు, 2 స్వతంత్ర ఉప తాలూకాలు (జంవర్ మరియు తింవారి) ఉన్నాయి.
తాలూకాలు అన్ని మండలాలు మరియు పంచాయితీ సమితులుగా ఉన్నాయి. జోధ్‌పూర్ మాత్రం నగరపాలితంగా ఉంది. బిర్లా, ఫలోడీ మరియు పిపర్‌సిటీలు పురపాలకాలుగా ఉన్నాయి.. జిల్లాలో 1,794 గ్రామాలు 351 గ్రామ పంచాయితీలు . ఉన్నాయి.
జైపూర్ జిల్లా
రాజస్థాన్ రాష్ట్ర 33 జిల్లాలలో జైపూర్ జిల్లా ఒకటి. రాజస్థాన్ రాష్ట్ర రాజధాని జైపూర్ నగరం ఈ జిల్లాలోనే ఉంది. దేశంలో జైపూర్ జిల్లా జనసంఖ్యాపరంగా 10వ స్థానంలో ఉంది. 
జైపూర్ జిల్లా వైశాల్యం 11,152 చ.కి.మీ. జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో శిఖర్ జిల్లా, ఈశాన్య సరిహద్దులో ఆల్వార్ జిల్లా, తూర్పు సరిహద్దులో దౌస జిల్లా, ఆగ్నేయ సరిహద్దులో సవై మధోపూర్ జిల్లా, దక్షిణ సరిహద్దులో తోంక్ జిల్లా, పశ్చిమ సరిహద్దులో అజ్మీర్ జిల్లా మరియు వాయవ్య సరిహద్దులో నగౌర్ జిల్లా ఉన్నాయి.
రాష్ట్ర రాజధాని, జైపూర్ శాసనసభలోని ఉంది. జిల్లాలో 13 సబ్ డివిజన్లు ఉన్నాయి:
" 'తాలుకాలు' " ఉన్నాయి:
జైసల్మేర్ జిల్లా
రాజస్థాన్ రాష్ట్ర 33 జిల్లాలలో జైసల్మేర్ జిల్లా (హిందీ:) ఒకటి. జైసల్మేర్ పట్టణం జిల్లాకు కేంద్రంగా ఉంది. 2011 గణాంకాలను అనుసరించి జైసల్మేర్ జిల్లా రాష్ట్రంలో అత్యంత
వైశాల్యపరంగా జైసల్మేర్ జిల్లా రాష్ట్రంలో మొదటి స్థానంగానూ దేశంలో మూడవ స్థానంలోనూ ఉంది. జైసల్మేర్ జిల్లా థార్ ఎడారిలో (థార్ ఎడారి పాకిస్థాన్ సరిహద్దు వరకు విస్తరించి ఉంది) ఉంది. జిల్లా ఈశాన్య సరిహద్దులో బికనీర్ జిల్లా, తూర్పు సరిహద్దులో జోధ్‌పూర్ జిల్లా, దక్షిణ సరిహద్దులో బార్మర్ జిల్లా మరియు పశ్చిమ మరియు ఉత్తర సరిహద్దులో పాకిస్థాన్ ఉన్నాయి. జిల్లా 26°.4’ –28°.23' డిగ్రీల ఉత్తర అక్షాంశం మరియు 69°.20'-72°.42 డిగ్రీల తూర్పు రేఖాంశంలో ఉన్నాయి. జిల్లాలో 471కి.మీ పొడవున అంతర్జాతీయ సరిహద్దు ఉంది.
జైసల్మేర్ భూభాగంగా పూర్తిగా ఇసుకతో నిండి ఉంది. ఇది భారతదేశంలోని అతి పెద్ద ఎడారిలో భాగంగా ఉంది. జిల్లాలోని భాభాగం అంతా ఇసుక కొండలు నిండిన ఇసుక సముద్రంలా ఉంటుంది. 
ఈ ఇసుక కొండలు రకరకాల సైజులు, రకరకాల ఆకారాలు కలిగి ఉంటాయి. కొన్ని 150 అడుగుల ఎత్తువరకు ఉంటాయి. పశ్చిమ భూభాగంలో ఉన్న ఇసుక కొండలు పెద్ద పెద్ద పొదలతో నిండి ఉంటుంది. తూర్పు సరిహద్దులో విస్తారంగా పసరిక మైదానాలు ఉన్నాయి. నీరు సాధారంగా అరుదు మరియు ఉప్పు కలిసి ఉంటుంది. బావుల సరాసరి లోతు 250 అడుగులు ఉంటుంది. జిల్లాలో ఒక చిన్న నది కాక్ని మాత్రమే ఉంది. ఇది 28కి.మీ ప్రవహించి పెద్ద మైదానంలో సరసులా పరచుకుని ఉంటుంది. దీనిని ఒర్ఖిల్ సరసు (భుజ్- ఝిల్) అంటారు. జిల్లాలో ఆరూగ్యవంతమైన పొడి వాతావరణం ఉంటుంది. జైసల్మేర్ జిల్లా అంతా జొన్నలు (పీర్ల్ మిల్లెట్), జోయర్, మోటిఫ్ మరియు నువ్వులు వంటి వర్షాధార పంటలు పండుతున్నాయి. వదంతకాలంలో అరుదుగా గోధుమలు, బార్లి మొదలైన పంటలు పండించబడుతున్నాయి. వర్షాలు అరుదైన ఈ ప్రాంతంలో వ్యవసాయాం దాదాపు కనుమరుగై పోతూఉంది.
2006 గణాంకాలను అనుసరించి పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు (640) లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో జైసల్మేర్ జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. . బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న రాజస్థాన్ రాష్ట్రజిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.
జైసల్మేర్ జిల్లాలో 3 ఉపవిభాగాలు ఉన్నాయి : జైసల్మేర్, పొక్రాన్ మరియు ఫతేగర్. అదే పేరుతో జిల్లాలో మూడు తాలూకాలు ఉన్నాయి. జిల్లాలో 2 నగగర పాలితాలు (జైసల్మేర్ మరియు పొక్రాన్), 744 గ్రామాలు, 128 గ్రామపంచాయితీలు ఉన్నాయి. జిల్లాలో అభివృద్ధి కార్యక్రమాల బాధ్యతను గ్రామపంచాయితీలు వహిస్తున్నాయి. జిల్లా కేంద్రం జైసల్మేర్ పట్టణానికి 100 కి.మీ దూరంలో ఝింఝియాలి ఉంది. ఝింఝియాలి జైసల్మేర్‌కు నియంత్రణ మరియు నిర్వహణా బాధ్యతను వహిస్తుంది. జైసల్మేర్ సరిహద్దులను రక్షణ బాధ్యత వహిస్తున్న దక్షిణ బసియా (दक्षिणी बसिया) కి ఝింఝియాలి కేంద్రస్థానంలో ఉంది. ఇందులో కనోడియా, పురోహితన్ వంటి గ్రామపంచాయితీలు ఉన్నాయి.
జైసల్మేర్ విదేశీపర్యాటకులను అత్యధికంగా ఆకర్షిస్తున్న భారతీయనగరంగా గుర్తించబడుతుంది. సంవత్సరానికి 276,887 పర్యాటకులను ఈ నగరాన్ని 
సందర్శ్జిస్తున్నారు. వీరిలో 1,00,000 పర్యాటకులు విదేశీయులు.
జిల్లాలో ప్రతి సంవత్సరం పర్యాటకుల కొరకు ఎడారి పండుగ ఉత్సవాలు నిర్వహించబడుతున్నాయి. బాబా రాందేవ్ అభిమానులను " రామదేవర " కార్యక్రం ఆకర్షిస్తుంది. మహాశివరాత్రి ఉత్సవాలు ప్రతిసంవత్సరం నిర్వహించబడుతుంటాయి.ఝింఝిన్యాలీలో ఉన్న " ష్రీ అలాఖ్ పూరీ కీ సమాధి " ఉదయదింగోంత్ భతి రాజపుత్‌లను ఆకర్షిస్తుంది.
కరౌలి జిల్లా
రాజస్థాన్ రాష్ట్ర 33 జిల్లాలలో కరౌలి జిల్లా ఒకటి. కరౌలి పట్టణం జిల్లా కేంద్రంగా ఉంది. జిల్లాలో ప్రబల " హిదుయాన్ రెడ్‌స్టోన్ స్లేట్ ఫ్యాక్టరీ " ఉంది. జిల్లా వైశాల్యం 1,458,248 చ.కి.మీ.
జల్లా జనసాంధ్రత 264.
కరౌలి జిల్లా వైశాల్యం 5530 కి.మీ. జిల్లా తూర్పు సరిహద్దులో ధౌల్‌పూర్ జిల్లా, ఈశాన్య సరిహద్దులో భరత్‌పూర్ జిల్లా, ఉత్తర సరిహద్దులో దౌస జిల్లా మరియు పశ్చిమ సరిహద్దులో సవై మధోపూర్ జిల్లా ఉన్నాయి. జిల్లా ఆగ్నేయ సరిహద్దులో చంబల్ నది ప్రవహిస్తుంది. జిల్లా మొత్తం కొండలు మరియు ఉపనదులతో నిండి ఉంది. జిల్లాలో గంభీరమైన శిఖరాలు మాత్రం లేవు.
జిల్లా సముద్రమట్టానికి 1400 కి.మీ ఎత్తులో ఉంది. జిల్లాలో నాణ్యమైన పాలరాతి గనులు మరియు ఇనుప గనులు ఉన్నాయి.
ఆరంభకాలంలో కరౌలి ప్రాంతం మత్స్య రాజ్యంలో భాగంగా ఉంటూ వచ్చింది. 11వ శతాబ్దం తరువాత ఈ ప్రాంతాన్ని 1947 వరకు రాజపుత్రులు పాలించారు.
జిల్లాలో 4 ప్రధాన ఆలయాలు ఉన్నాయి ( శ్రీమహావీర్జీ హింద్యాన్, శ్రీ అంజనీ మాతాజీ మరియు మెహందీపూర్ బాలాజీ ). జిల్లాలో తిమంగర్, మంద్రయల్, రావల్ మహల్, సౌత్ మహల్, హింద్యాన్, నరసింగ్‌జి హింద్యన్.2006 గణాంకాలను అనుసరించి పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు (640) లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో కరౌలి జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న రాజస్థాన్ రాష్ట్రజిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.
కోట జిల్లా
రాజస్థాన్ రాష్ట్ర 33 జిల్లాలలో కోట జిల్లా ఒకటి. కోట పట్టణం జిల్లాకు కేంద్రంగా ఉంది.
12 శతాబ్దంలో హడా నైనికాధికారి రావ్ దేవా ఈ ప్రదేశాన్ని జయించి బుంది మరియు హడోతి సాంంరస్జ్యాన్ని స్థాపించాడు. 17 వ శతాబ్దంలో జహంగీర్ చక్రవర్తి కాలంలో బుంది పాలకుడు రావు రతన్ సింగ్ చిన్న కోట ప్రింసిపాలిటీని మాధోసింగ్‌కు ఇచ్చాడు. అప్పటి నుండి కోట రాజపుత్రుల శౌర్యం మరియు సంస్కృతికి చిహ్నంగా మారింది. స్వాతంత్ర్యానికి ముందు కాలంలో సాంఘిక సంస్కర్త " గురు రాధా క్రిష్ణన్ " ఇతర స్వాతంత్ర్య సమరయోధులతో ఇక్కడ పనిచేస్తూ ప్రజలను ఉత్తేజితులను చేయడంలో కృషిచేసాడు. ప్రభుత్వం గురు రాధా కృష్ణన్‌ను ఖైదు చేయాలని అరెస్ట్ వారెంటు చూసిన ప్రాంతీయ పాలకులకు ఆయన ప్రభుత్వవ్యతిరేక చర్యలు తెలిసిరావడం వలన ఆయన కోట ప్రాంతాన్ని వదిలి వెళ్ళాడు.
జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో బుంది జిల్లా, తూర్పు సరిహద్దులో బరన్ జిల్లా, దక్షిణ సరిహద్దులో ఝలావర్ జిల్లా, పశ్చిమ సరిహద్దులో చత్తౌర్‌గర్ జిల్లా ఉన్నాయి. జిల్లాలోఉన్న్ " ఐ.ఐ.టి, జె.ఇ.ఇ ప్రవేశ పరీక్షల శిక్షణా స్థస్థలు జిల్లాకు ప్రత్యేక గుర్తింపు తీసుకువస్తున్నాయి. జిల్లా ప్రస్తుతం విద్యాకేంద్రంగా అభివృద్ధి చెందింది. కోటజిల్లా ఆసియాలో బృహత్తర ఎరువుల తయారీ కేంద్రంగా గుర్తించబడుతుంది.
కోట జిల్లాలో 50 కి.మీ సర్కిల్‌లో 4 పవర్ స్టేషన్లు ఉన్నాయి. మొదటిది కోటకు సమీపంలో రావత్భటా వద్ద ఉన్న ఆటోమాటిక్ పవర్‌స్టేషను " రాజస్థాన్ ఆటోమాటిక్ పవర్ స్టేషను " , రెండవది 
కోట నగర సరిహద్దులో ఉన్న చంబల్ నదీ తీరంలో ఉన్న " కోట థర్మల్ పవర్ స్టేషను, మూడవది బరన్ జిల్లాలోని అంట వద్ద ఉన్న " అంటా గ్యాస్ పవర్ ప్లాంట్ ", నాలుగవది జవిద్యుత్ కేంద్రం.
రాజ్‌సమంద్ జిల్లా
రాజస్థాన్ రాష్ట్ర 33 జిల్లాలలో రాజసమంద్ జిల్లా ఒకటి. రాజసమంద్ పట్టణం జిల్లాకేంద్రంగా ఉంది. జిల్లాలో 17వ శతాబ్దంలో మేవార్ రాజా " రాణా రాజ్ సింగ్ " నిర్మించిన రాజసమంద్ " సరోవరం రాజసమంద్ పట్టణానికి ప్రత్యేక గుర్తింపు తీసుకు వస్తుంది.
జిల్లా వైశాల్యం 4,768చ.కి.మీ. జిల్లా ఉత్తరభూభాగంలో ఉన్న ఆరావళి పర్వతాలు పాలి జిల్లా వరకు విస్తరించి ఉన్నాయి. జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో అజ్మీర్ జిల్లా, తూర్పు మరియు ఈశాన్య సరిహద్దులో భిల్వార జిల్లా, ఆగ్నేయ సరిహద్దులో చత్తౌర్‌గర్ జిల్లా మరియు దక్షిణ సరిహద్దులో ఉదయపూర్ జిల్లాలు ఉన్నాయి. జిల్లాలో బనాస్ నది వాటర్ షెడ్ మరియు బనాస్ నది ఉపనదులు ఉన్నాయి. అంతే కాక జిల్లాలో అరి, గోమతి, చందా మరియు భోగా నదులు ఉన్నాయి.
సవై మధోపూర్ జిల్లా
రాజస్థాన్ రాష్ట్ర 33 జిల్లాలలో సవై మధోపూర్ జిల్లా ఒకటి. సవై మధోపూర్ పట్టణం జిల్లా కేంద్రంగా ఉంది. .
జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో దౌస జిల్లా, ఈశాన్య సరిహద్దులో కరౌలి జిల్లా, నైరుతీ సరిహద్దులో జైపూర్ జిల్లా, తూర్పు సరిహద్దులో జిల్లాను మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్ర సరిహద్దులను విడదీస్తూ ప్రవహిస్తున్న చంబల్ నది, నైరుతీ సరిహద్దులో కోట జిల్లా, దక్షిణ సరిహద్దులో బుంది జిల్లా మరియు పశ్చిమ సరిహద్దులో తోంక్ జిల్లాలు ఉన్నాయి.
సవై మధోపూర్ జిల్లాలో 8 రెవెన్యూ ఉపవిభాగాలు మరియు తాలూకాలు ఉన్నాయి.
1977లో సవై మాధపూర్ జిల్లా వ్యాయస్థానం స్థాపినచబడింది. మాధపూర్ జిల్లా న్యాయస్థానంలో 10 న్యాయాధిపతులు ఉన్నారు..
2006 గణాంకాలను అనుసరించి పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు (640) లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో సవై మధోపూర్ జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న రాజస్థాన్ రాష్ట్ర 12 జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి..
గణేశ్ చతుర్ధి ఉత్సవం సవై మాధోపూర్‌లో అత్యంత వైభవంగా జరుగుతుంది. బాధ్రపద శుక్ల చతుర్ధి నాడు రంథాంభోర్ కోటలో ఈ ఉత్సవం నిర్వహించబడుతుంది. రాజస్థాన్‌లో ఈ ఉత్సవం కోలాహలంగా నిర్వహించబడుతుంది. రాజస్థాన్ మరియు రాజస్థాన్ వెలుపలి ప్రాంతాల నుండి ఈ ప్రాంతానికి ప్రజలు తండోపతండాలుగా వస్తుంటారు. 3 రోజులపాటు నిర్వహించబడే ఈ ఉత్సవాలను చూడడానికి వేలాది భక్తులు వస్తుంటారు.
జిల్లాకేంద్రం " సవై మాధోపూర్ "కు 25 కి.మీ దూరంలో ఉన్న బరవారా పట్టణంలో ఉన్న చౌహాన్ మాతా ఆలయం ఉంది. మార్గశిరమాసం కృష్ణ పక్ష చతుర్ధి నాడు ఇక్కడ ఉత్సవం నిర్వహించబడుతుంది. ఈ ఉత్సవానికి రాజస్థాన్ మరియు ఇతర ప్రాంతాల నుండి లక్షలాది భక్తులు వస్తుంటారు.
ఇసేర్దా రైల్వే స్టేషన్‌కు 3 కి.మీ దూరంలో మాధోపూర్ - జైపూర్ రైలు మార్గంలో షివార్ పట్టణంలో ప్రఖ్యాత ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాలలో ఒకటైన గుష్వేశ్వర మహాదేవాలయం ఉంది. శివరాత్రి పర్వదినంలో శివుని ఆశీర్వాదం కోరడానికి ఇక్కడకు వేలాది భక్తులు వస్తూ ఉంటారు.
సవై మాధోపూర్‌కు 60కి.మీ దూరంలో ఉన్న బనాస్ చంబల్ సంగమంలో సుందరమైన రామేశ్వరాలయం ఉంది. శివరాత్రి రోజు ఈ ఆలయంలో నిర్వహించే పూజలను చూసి శివుని ఆరాధించడానికి
రాజస్థాన్ మరియు మధ్యప్రదేశ్ నుండి లక్షలాది భక్తులు వస్తుంటారు.
ప్రతిసంవత్సరం వైశాఖ శుక్ల పౌర్ణమి నాటికి గంగాపూర్ వద్ద ఈ ఉత్సవం నిర్వహించబడుతుంది. 7 రోజులపాటు నిర్వహించబడే ఈ ఉత్సవానికి వేలాది మంది భక్తులు వస్తుంటారు.
సిరోహి జిల్లా
రాజస్థాన్ రాష్ట్ర 33 జిల్లాలలో సిరోహి జిల్లా ఒకటి. సిరోహి పట్టణం జిల్లాకు కేంద్రంగా ఉంది. సిరోహి జిల్లాలో మౌట్ అబూ పెద్ద నగరంగా మరియు పెద్ద వాణిజ్య కేంద్రంగా ఉంది. 
2011 గణాంకాల ఆధారంగా సిరోహి జిల్లా రాష్ట్రంలో అత్యల్ప జనసంఖ్య కలిగిన జిల్లాలలో మూడవదిగా గుర్తించబడుతుంది. మొదటి రెండు స్థానాలలో జైసల్మేర్ మరియు ప్రతాప్‌ఘర్ జిల్లాలు ఉన్నాయి.
1948లో సిరోహి భూభాగాన్ని బాంబే రాజాస్థానం స్వాధీనం చేసుకుంది. 
1950లో సిరోహి రాజస్థాన్ రాష్ట్రానికి ఇవ్వబడింది. అప్పుడీ భూభా వైశాల్యం 787 చ.కి.మీ. ఇందులో అబూ రోడ్డు తాలూకా మరియు దెల్వారా తాలూకాలోని కొంత భూభాగం బంబే రాజస్థానంలో కలుపబడింది. 
1956 నవంబరు 1 న ఈ భూభాగం సిరోహి జిల్లాకు ఇవ్వబడింది. చౌహాన్ డియోరా పాలనలో (15వ శతాబ్దం నుండి 1947 వరకు ) సిరోహి పురాతన కాలంలో " దేవ్ నగరి " అని పిలువబడింది. ఈ ప్రాంతంలో అనేక ఆలయాలు ఉండడమే అందుకు కారణం.
రెండువైపులా పదునైన కత్తుల తయారీకి సిరోహి ప్రత్యేకత సంతరుంచుకుంది.,
జిల్లా వైశాల్యం 5136 చ.కి.మీ. జిల్లా పశ్చిమ సరిహద్దులో జలోర్ జిల్లా, ఉత్తర సరిహద్దులో పాలి జిల్లా, తూర్పు సరిహద్దులో ఉదయపూర్ జిల్లా మరియు దక్షిణ సరిహద్దులో రాజస్థాన్ రాష్ట్రం లోని బనస్ కాంతా జిల్లాలు ఉన్నాయి. జిల్లా వైశాల్యం 5139 చ.కి.మీ. సిరోహి జిల్లా రాజస్థాన్ రాష్ట్ర నైరుతీ భూభాగంలో ఉంది. ఇది 24 నుండి 20' మరియు 25 నుండి 17' ఉత్తర అక్షాంశం మరియు 72 నుండి 16' మరియు 73 నుండి 10' తూర్పు రేఖాంశంలో ఉంది. 
సిరోహి జిల్లా కొండలు మరియు రాళ్ళవరుసలతో విభజించబడి ఉంది. మౌంట్ అబూలోని గ్రానైట్ పర్వతభాగం జిల్లాను రెండు భాగాలుగా విభజిస్తూ ఈశాన్యం నుండి నైరుతీదిశగా విస్తరించి ఉంది. 
మౌంట్‌ అబూలో మద్యలో ఉన్న జిల్లాలోని ఆగ్నేయ భూభాగంలో ఉన్న ఆరవల్లీ పర్వతలోయల నుండి పశ్చిమ బనాస్ నది ప్రవహిస్తూ ఉంది. ఢిల్లీ మరియు అహమ్మదాబాదు రైలు మార్గంలో బనాస్ నది పశ్చిమ తీరంలో అబూ రైలు స్టేషను ఉంది. కతివార్ డ్రై డిసెడ్యుయస్ ఫారెస్ట్స్ " ఈ ప్రాంతం అంతా విస్తరించి ఉంది. జిల్లాలోని ఎత్తైన మౌంట్ అబూ భూభాగంలో కొనీఫర్ అరణ్యాలు ఉన్నాయి. మౌంట్ అబూ నగరం సిరోహి జిల్లాలో పెద్దనగరంగా మరియు వ్యారకేంద్రంగా ప్రత్యేకత కలిగి ఉంది. రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలో గ్రామాలు అతి తక్కువగా ఉన్న జిల్లా సిరోహి ప్రత్యేక గుర్తింపు కలిగి ఉంది.
జిల్లా వాయవ్యభూభాగంలో ఉన్న మౌంటు అభూపర్వతాలు జిల్లాలో వర్షపాతం కలిగించడంలో ప్రధానపాత్ర వహిస్తున్నాయి. ఇవి నైరుతీ ఋతుపవనాలను పట్టిఉంచి సుక్రి నదీజాలాలను అధికరిస్తూ జిల్లా నైరుతీ భూభాగ వ్యవసాయ భూములకు జలాలను అందిస్తుంది. జిల్లావాయవ్య భూభాగంలోని వ్యవసాయ భూములకు ల్యూని నది ఉపనదులు వ్యవసాయ జలాలను అందిస్తున్నాయి. " నార్త్‌వెస్టర్న్ థాం స్క్రబ్ ఫారెస్ట్స్ " జిల్లా పశ్చిమ మరియు ఉత్తర భూభాగంలో విస్తరించి ఉన్నాయి. సిరోహి-సియాని రోడ్డులో ఉన్న వరదా గ్రామం జిల్లాలోని చిట్టచివరి గ్రామంగా ఉంది.
2006 గణాంకాలను అనుసరించి పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు (640) లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో సిరోహిజిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది . .బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న రాజస్థాన్ రాష్ట్ర 12 జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.
 Shree Kanbeshwar Mahadev, Kana Kolar Village, Sheoganj.
తోంక్ జిల్లా
రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలోని 33 జిల్లాలలో తోంక్ జిల్లా ఒకటి. గత భారతీయ మరియు రాజస్థాన్ రాజాస్థానలలో ఇది ఒకటిగా ఉండేది. తోంక్ పట్టణం జిల్లాకు కేంద్రంగా ఉండేది. జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో జైపూర్ జిల్లా, తూర్పు సరిహద్దులో సవై మాధోపూర్ జిల్లా, ఆగ్నేయ సరిహద్దులో కోట జిల్లా, దక్షిణ సరిహద్దులో బుంది జిల్లా, నైరుతీ సరిహద్దులో భిల్వార జిల్లా మరియు పశ్చిమ సరిహద్దులో అజ్మీర్ జిల్లా ఉన్నాయి.
తోంక్ జిల్లా జాతీయరహదారి -12 మార్గంలో ఉంది. ఇది జైపూర్ నుండి 100 కి.మీ దూరంలో ఉంది. ఇది రాజస్థాన్ ఉత్తర భూభాగంలో 75.19' & 76.16 తూర్పు భూభాగంలో మరియు 25.41' మరియు 26.24' ఉత్తర అక్షాంశంలో ఉంది. జిల్లావైశాల్యం 7194 చ.కి.మీ.
నవాబి నగరి తోంక్ రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలోనే కాక భారతదేశం అంతటిలో చారిత్రక ప్రాధాన్యత కలిగి ఉంది. అక్బర్ పరిపాలనా కాలంలో జైపూర్ రాజు మాంసింగ్ తారి మరియు తొక్రా జనపద్‌లను జయించాడు. 1963లో తోక్రా జనపదంలోని 12 గ్రామాలను భోలాబ్రాహ్మణులకు ఇవ్వబడింది. తరువాత భోలా ఈ 12 గ్రామాలకు తోంక్ అని నామకరణం చేసాడు. ఈ ప్రాంతం సరిహద్దులలో 5 జిల్లాలు ఉన్నాయి (ఉత్తర సరిహద్దులో జైపూర్ జిల్లా, దక్షిణ సరిహద్దులో బుంది జిల్లా మరియు భిల్వార జిల్లా, తూర్పు సరిహద్దులో అజ్మీర్ జిల్లా మరియు పశ్చిమ సరిహద్దులో సవై మధోపూర్ జిల్లాలు ఉన్నాయి. జిల్లా సరాసరి వర్షపాతం 62చ.కి.మీ. జిల్లా ప్రజల ప్రధాన వృత్తులలో వ్యవసాయం మరియు జంతుపెంపకం ప్రధాన్యత వహిస్తున్నాయి.
తోంక్ చరిత్ర చాలాపురతనమైనది. ఇది సాంస్కృతికంగా మరియు నాగరికత సంబంధంగా విరాటనగరికి (భైరత్) కి చెందినదిగా భావిస్తున్నారు. తోంక్‌ను రాజస్థాన్‌ లక్నో అని అంటారు. అదాబ్ కా గుల్షన్, ప్రేమ కవి అక్తర్ ష్రీరాణికి నగ్రి, మీతె ఖర్భూజొ కా చమన్, హిందూ ముస్లిం ఏక్తా, మస్కన్ వంటి ప్రముఖులకు తోంక్ జన్మభూమి .
నవాబుల పాలనలో స్థానికులు మిలాడి నభిని ఈ ప్రాంతానికి ఆహ్వానించారు. తరువాత ఈ ప్రాంతంలో మొదటి తోంక్ నావాబు రాజ్యస్థాపించబడింది. మహాభరతకాలంలో దీనిని సంవద్లక్ష్య అనేవారు. మౌర్యులకాలంలో ఇది మౌర్యసామ్రాజ్యంలో భాగంగా ఉండేది. తరువాత ఇది మాల్వారాజ్యంలో కలుపబడింది. హర్షవర్ధనుడి పాలనలో చాలాకాలం ఉంది. చైనాయాత్రీకుడు హూయంత్సాంగ్ ఈ ప్రంతం భైరత్ సామ్రాజ్యంలో భాగంగా ఉండేదని తెలుస్తుంది. రాజపుత్రులకాలంలో ఈప్రాంతం చవ్రాలు, సోలంకీలు, కచవాలు తరువాత రాజా హోల్కర్ మరియు సింధియాల పాలనలో భాగంగా ఉంది.1806లో ముహమ్మద్ అమీర్ ఖాన్ బల్వంత్ రావు హొల్కర్‌ను జయించి ఈ ప్రాంతాన్ని ఆక్రమించుకున్నాడు. తరువాత బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఈ ప్రాంతాన్ని అమీర్ఖాన్ నుండి 1817 ఒప్పందం ద్వారా సంపాదించింది. అయినప్పటికీ బ్రిటిష్ ఈ ప్రాంతాన్ని అమీర్ఖాన్‌కు తిరిగి ఇచ్చింది. 1818లో ఆఫ్ఘన్ సైన్యాధికారికి ఇండోర్ పాలకుడు ఈ ప్రాంతం కానుకగా ఇవ్వబడింది. ఆయన ఈప్రాంతంలో తోంక్ రాజ్యస్థాపన చేసాడు.
2006 గణాంకాలను అనుసరించి పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు (640) లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో తోంక్ జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న రాజస్థాన్ రాష్ట్రజిల్లాలలో 12 ఈ జిల్లా ఒకటి..
తోంక్ జిల్లాలో ఉపవిభాగాలు మరియు తాలూకాలు ఉన్నాయి: 
డియోళి (రాజస్థాన్), మల్పుర, నివై, తొదరైసింఘ్, టాంక్ (భారతదేశం), ఉనీర మరియు పీప్ల్, దెఒలి (రాజస్థాన్) మల్పుర, నివై, తొదరైసింఘ్, మరియు ఉనీర నగర్ పాలితాలు ఉన్నాయి. 2001 గణాంకాలను అనుసరించి జిల్లాలో 1093 గ్రామాలు ఉన్నాయి.ఇది టోంక్ నగరంలోని నాజర్ బాఘ్ రోడ్డు మార్గంలో బదా సమీపంలో ఉంది. కోఠీలోని గోడలు బంగారు పూత పూసి ఉంటాయి. దీనిని శేషమహల్ అని కూడా అంటారు.
Tonk Jama Masjid
Arabic Persian Research Institute
Sunhari Khoti
Hanuti Hanuman Temple jaisingpura
మధిర నగర పంచాయతి
ఖమ్మం జిల్లా మధిర పట్టణానికి చెందిన పాలక సంస్థ మధిర నగర పంచాయతి 2013లో ఏర్పడింది. 1956లోనే పురపాలక సంఘంగా ఉన్న మధిర పట్టణం 1964లో పంచాయతీగా మార్చబడి మళ్ళీ 2013లో నగర పంచాయతీగా చేయబడింది. 2014మార్చిలో జరగనున్న ఎన్నికలకై చైర్మెన్ పదవిని ఎస్సీ (మహిళ) కు కేటాయించారు.
1956లో పురపాలక సంఘముగా అవతరించిన తర్వాత మధిర తొలి చైర్మెన్‌గా చెరుకుమల్లి హనుమయ్య ఎన్నికయ్యారు. కోనా విశ్వనాథం రెండో చైర్మెన్‌గా పనిచేశారు. 1964లో వచ్చిన నూతన పంచాయతి చట్టం ప్రకారం మధిరను గ్రామపంచాయతీగా మార్చారు. పంచాయతీగా మార్చిన పిదప కూడా కోనా విశ్వనాథం మధిర సర్పంచిగా పనిచేశారు. లక్ష్మీప్రియ 2006 నుంచి 2011 వరకు సర్పంచిగా పనిచేయగా 2013లో మధిర పాలక సంస్థ హోదా పెంచబడి నగరపంచాయతీగా చేశారు. 2014 మార్చి 30న ఎన్నికలు జరగనున్నాయి. చైర్-పర్సన్ స్థానాన్ని ఎస్సీ (మహిళ) కు కేటాయించారు.
మొండితోక నాగరాణి గారు ఎన్నికైనారు.
జేన్ ఆడమ్స్
జేన్ ఆడమ్స్ (ఆంగ్లం: Jane Addams) (1860 సెప్టెంబరు 6 – 1935 మే 21) ప్రముఖ సాంఘిక సేవిక, రచయిత, ప్రపంచ శాంతి నేత.
మల్లేపల్లి శేఖర్ రెడ్డి
మల్లేపల్లి శేఖర్ రెడ్డి మహబూబ్ నగర్ జిల్లాకు చెందిన కవి. ఈ కవి స్వగ్రామం జిల్లాలోని తెల్కపల్లి మండలం లోని రాకొండ. భార్య పేరు మల్లేపల్లి సుభద్రమ్మ. శేఖర్ రెడ్డికి రుక్మాంగద రెడ్డి, మల్లికార్జున రెడ్డి అను ఇద్దరు కుమారులు, హైమావతి అను ఒక కూతురు సంతానం. 
వృత్తి రీత్యా తెలుగు ఉపాధ్యాయులు. లింగాల ఉన్నత పాఠశాలలో సీనియర్ తెలుగు పండితుడిగా పనిచేసి పదవీ విరమణ చేశారు. వృత్తి పరంగా ఎంతో మంది విద్యార్థులకు స్ఫూర్తిగా నిలిచి చాలా మంది పండిత ఉపాధ్యాయులుగా ఎదగడానికి కారకులయ్యారు. 
ఉపాధ్యాయుడిగా పనిచేస్తూనే, ఒక వైపు వ్యవసాయ క్షేత్రంలో, మరో వైపు సాహితీ క్షేత్రంలో కృషి చేశారు. సాహితీ క్షేత్రంలో వారు కృషి చేసిందంతా భక్తి మార్గమే. అందుకనే వారి ద్యాసంతా బడి, గుడి, మడిపైనే అంటారు.హలం పట్టి పొలం దున్నుతూ, కలం పట్టి కవిత రాస్తూ ' పాలమూరు పోతన ' గా పేరు తెచ్చుకున్నారు. 
పాటలు, వచనం, పద్యం, సంకీర్తనల రూపంలో వీరి సాహిత్య కృషి సాగింది. కమలారామం అను వచన గ్రంథం, భజగోవిందం, భజేయతి రాజం, రాఘవేంద్ర స్తోత్రం మూడింటిని కలిపి గురుత్రయ స్తోత్రంగా తెలుగులోనికి అనువదించి, ముద్రించారు. వివేక శంఖారావం -1, అనే ఖండకావ్యం, గాయత్రీ రామాయణం, హనుమద్రామాయణం అను గేయ రచనలను చేసి ప్రచురించారు. చాటువులు, రామగిరి రామయోగి చరితం, వేంకటాచల మహత్యం అను హరికథ, దున్నయదాసు తత్వాలు వెలువరించారు. అభిలాష సాహితీ సాంస్కృతిక సంస్థకు ప్రధాన కార్యదర్శిగా పనిచేశారు. అక్షర కిరణం, పసిడి మొగ్గల ప్రచురణలోనూ వీరి కృషి ఉంది.. రాఘవేంద్ర శతకం వీరి చివరి రచన.
వీరు ప్రముఖ కవి, పరిశోధకులు కపిలవాయి లింగమూర్తికి అత్యంత సన్నిహితులు. అలాగే మరో పాలమూరు కవి రుక్మాంగదరెడ్డి వీరికి అత్యంత ఆత్మీయులు. ఎంతగా అంటే శేఖర్ రెడ్డి తన కుమారుడికి తన మిత్రుడి పేరునే పెట్టుకునెంతగా . తన పెద్ద కుమారుడికి రుక్మాంగద రెడ్డి అని పేరు పెట్టి తన మిత్రుడి పట్ల తనకున్న వాత్సల్యాన్ని చాటిన స్నేహశీలి శేఖర్ రెడ్డి. అలాగే రుక్మాంగద రెడ్డి కూడా తన మిత్రుడి చివరి రచన రాఘవేంద్ర శతకాన్ని అచ్చు వేయించి మిత్రుడి ఋణం తీర్చుకున్నాడు.
మిత్రుడు రుక్మాంగద రెడ్డి మాటల్లో శేఖర్ రెడ్డి ... ." అతనిది స్వచ్ఛమైన మనసు. ప్రేమమయ జీవనం. ఆదర్శవంతమైన వ్యక్తిత్వం. జీవితాంతం గురువు గారికి సేవ చేసిన భాగ్యవంతుడు. నా అభివృద్ధికి ఎంతో తపన పడ్డాడు. నా మీది అంతులేని అభిమానంతో తన కొడుకుకు నా పేరు పెట్టకున్నాడు. ఎన్ని చెప్పినా అతని బాకీ తీరేది కాదు. కనుక తాను చివరి దశలో రాసిన 'గురు రాఘవేంద్ర ' శతకాన్ని అచ్చు వేయించాను." అని అంటాడు.
శేఖర్ రెడ్డి తేది: 11.05.2016 రోజు ఈ ప్రపంచాన్ని విడిచివెళ్ళాడు.
గంగాపురం హనుమచ్ఛర్మ
గంగాపురం హనుమచ్ఛర్మ పాలమూరు జిల్లాకు చెందిన ప్రముఖ కవులలో ఒకరు. ఈయన 1925లో వేపూరు గ్రామంలో జన్మించారు. సంస్కృతాంధ్త విధ్వాంసులైన గంగాపురం హనుమచ్ఛర్మ "దుందుభి" కావ్యం వల్ల ప్రసిద్ధులైనప్పటికీ తెలుగు, సంస్కృత భాషలలో పలు గ్రంథాలు రచించారు. 1996, ఆగస్టు 15న మరణించారు.
1925లో వేపూరు గ్రామంలో జన్మించిన హనుమచ్ఛర్మ వేపూరు, కల్వకుర్తి, మార్చాలలో అభ్యసించారు. చిన్న వయస్సులోనే పలు పండితుల వద్ద శిక్షణ పొంది పాండిత్యం సంపాదించారు.
అభ్యసన అనంతరం పురోహితునిగా, పురాణ ప్రవచకుడిగా ప్రజలకు సన్నిహితుడైనారు. గ్రంథాలయ ఉద్యమంతో పాటు, భూదాన, సర్వోదయ ఉద్యమాలలో పాల్గొన్నారు. గుండూరు గ్రామ సర్పంచిగా కూడా ఎన్నికై గ్రామాభివృద్ధికి పాటుపడ్డారు. ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికైన పోతుగంటి రాములు ఈయన రాజకీయ శిష్యుడు కాగా, ప్రముఖ కవి ముకురాల రామారెడ్డి ఈయన సాహితీ శిష్యుడు.
గట్టు మనోహర్ రెడ్డి
"'గట్టు మనోహర్ రెడ్డి"' మహబూబ్ నగర్ జిల్లా గాయక కవులలో ఒకరు. వివిధ సందర్భాలలో జరిగిన అనేక సంఘటనలకు స్పందించి పాటలు రాసి, బాణీలు కూర్చి పాడటం ఆయనకు నిత్యకృత్యం. 
గట్టు మనోహర్ రెడ్డి స్వస్థలం మహబూబ్ నగర్ జిల్లా బల్మూర్ మండలం పోలిసెట్టిపల్లి గ్రామం.
వీరిది నిరుపేద రైతు కుటుంబం. పాడి పశువులే ఆధారం. పాలు అమ్మడంలో కుటుంబానికి ఒక వైపు ఆసరగా ఉంటూనే మరో వైపు చదువును కొనసాగించారు. అచ్చంపేట ప్రభుత్వ ఉన్నత పాఠశాలలో పదవ తరగతి వరకు చదువుకున్నారు. తెలుగు భాషపై మమకారంతో పాలెం లోని ఓరియంటల్ కాలేజిలో సాహిత్యంలో బ్యాచిలర్ డిగ్రిని పూర్తి చేశారు. ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో తెలుగు సాహిత్యంలో మాస్టర్ డిగ్రిని అందుకున్నారు. తెలుగు పండిత శిక్షణ పూర్తి చేసి తాను చదువుకున్న పాఠశాలలోనే ప్రస్తుతం చదువు చెబుతున్నారు.
రెడ్డి వృత్తిరీత్యా ఉపాధ్యాయులు. వీరు ప్రస్తుతం అచ్చంపేట ప్రభుత్వ ఉన్నత పాఠశాలలో తెలుగు పండితులుగా పనిచేస్తున్నారు.
20 సంవత్సరాలుగా మనోహర్ రెడ్డి సాహితీ కృషి కొనసాగిస్తున్నారు. కార్గిల్ యుద్ధం, హైదరాబాదు బాంబు పేలుళ్ళు, పాలమూరు కరువు, బాల కార్మిక వ్యవస్థ, ఏయిడ్స్ నియంత్రణ, పర్యావరణ పరిరక్షణ, గ్రంథాలయాల ప్రాముఖ్యత తదితర అనేక అంశాలపై పాటలు, పద్యాలు రాసి, పాలమూరు సాహిత్యం సుసంపన్నం కావటంలో తోడ్పడ్డారు. సామాజిక స్పృహతో, దేశభక్తితో వీరు రాసిన అనేక గేయాలు పలువురి ప్రశంసలు అందుకున్నాయి. జిల్లాలో ఎక్కడ కవి సమ్మేళనం జరిగినా మనోహర్ రెడ్డి గొంతు విప్పాల్సిందే. జిల్లాలో జరిగిన అవధానాలలో పృచ్ఛకుడిగా ప్రతిభ చాటుకున్నారు. పాలమూరు కవిత, పాలమూరు గోస, బాల సాహిత్యం, బాలగేయాలు తదితర సంపుటాల్లో వీరి రచనలకు చోటు దక్కింది. తాను వివిధ సందర్భాలలో రాసిన అనేక గేయాలను కలిపి ' మనోహర గేయాలు ' పేరుతో పుస్తక రూపంలో తీసుకవచ్చారు.
అల్లసాని వాని అల్లిక జిగిబిగి (పుస్తకం)
అల్లసాని వాని అల్లిక జిగిబిగి పుస్తకం జ్ఞానపీఠ్ పురస్కార గ్రహీత, కవిసమ్రాట్ విశ్వనాథ సత్యనారాయణ రచించిన సాహిత్యవిమర్శ.
అల్లసాని వాని అల్లిక జిగిబిగి విమర్శగ్రంథాన్ని విశ్వనాథ సత్యనారాయణ 1958లో వ్రాసివుండవచ్చని విశ్వనాథ సాహిత్యసర్వస్వానికి సంపాదకత్వం వహించిన ఆయన కుమారుడు విశ్వనాథ పావనిశాస్త్రి భావించారు. నవభారతి పత్రికలో 1958 జూన్ నుంచి 1959 జనవరి వరకూ అల్లసాని వాని అల్లిక జిగిబిగి ప్రచురితమైంది. ఈ గ్రంథం 1961లో ప్రథమ ముద్రణ పొందింది. 1970లో మలిముద్రణ పొందింది. మూడవముద్రణ 2007లో జరిగింది.
అల్లసాని వాని అల్లిక జిగిబిగి గ్రంథాన్ని విశ్వనాథ సత్యనారాయణ ప్రముఖ రాజకీయనేత, సాహిత్యవేత్త బెజవాడ గోపాలరెడ్డికి అంకితమిచ్చారు. అందుకుగాను విశ్వనాథ సత్యనారాయణ వ్రాసిన అంకితం పద్యాలివి:ఇది మూడవ గ్రంథమ్ముగ
నొదవించెద నంకితమ్ము నొగి నీకు సదా
భ్యుదయ పరంపరగా దొం
బదియేం డ్లా పైన స్వర్గ మహిమలు కలుగున్ !!
ఈ కాలంబున గాఢశిల్పమతి లేనేలేడు సాహిత్య వీ
థీ కైంకర్య విశారదాత్ములకు పై తెన్నొప్ప పాండిత్య వీ
థీ కౌశల్య నిగీతి వాదులకు నీ ధీ వేఱుగా నెంచి నీ
కీ కావ్యార్థము నంకితం బొసగు టయ్యెన్ దీని గైకోగదే!!శ్రీకృష్ణదేవరాయల ఆస్థానంలోని కవి, ఆంధ్ర కవితా పితామహుడు అల్లసాని పెద్దన కథాకథన శిల్పవైభవాన్ని విశ్వనాథ ఈ విమర్శ రచనలో విశదీకరించారు. పెద్దన పరంగా సుప్రసిద్ధమైన అల్లసాని వాని అల్లిక జిగిబిగి వాక్యం ఔచిత్యాన్ని, ఆయన మనుచరిత్ర పరంగా ఆ వాక్యం అన్వయాన్ని వివరించారు. పెద్దన కవిత్వంలోని గొప్పదనాన్నే కాక కావ్యకవుల కవిత్వానికి పరిమితులు, తెలుగు సాహిత్యంలో ఆనాటికే ప్రతిభావంతులైన కవులెందరో ఉండగా కృష్ణదేవరాయలు పెద్దనను ఆంధ్ర కవితా పితామహుడని ఎందుకు సంబోధించారు వంటి అంశాలను లోతుగా విశ్లేషించారు..
షేన్ షిల్లింగ్‌ఫోర్డ్
షేన్ షిల్లింగ్‌ఫోర్డ్ ఒక వెస్టిండీస్ క్రికెట్ ఆటగాడు. 2013 లో భారత్ పర్యటించిన వెస్టిండీస్ క్రికెట్ జట్టులో సభ్యుడు.
భారత పర్యటనలో రాణించిన వెస్టిండీస్ ఆఫ్ స్పిన్నర్ షేన్ షిల్లింగ్‌ఫోర్డ్‌పై ఐసీసీ వేటు వేసింది. అతడి బౌలింగ్ శైలి వివాదాస్పదంగా ఉండడంతో ఈ నిర్ణయం తీసుకుంది. స్వతంత్ర బయోమెకానికల్ విశ్లేషణ ద్వారా షిల్లింగ్‌ఫోర్డ్ బౌలింగ్‌ను పరీక్షించగా ఐసీసీ అనుమతించిన 15 డిగ్రీలకు మించి అదనంగా మోచేయిని తిప్పినట్టు తేలింది.దీంతో అంతర్జాతీయ క్రికెట్‌లో షిల్లింగ్‌ఫోర్డ్ బౌలింగ్ చేయడాన్ని నిషేధిస్తున్నట్టు, మరో తాజా విశ్లేషణ సమర్పించేదాకా అతడు బౌలింగ్ చేసే అవకాశం లేదని ఐసీసీ పేర్కొంది. ఆఫ్ బ్రేక్ డెలివరీతో పాటు తన దూస్రా కూడా ఇదే రీతిన ఉన్నాయని బయోమెకానికల్ విశ్లేషణలో తేలింది. 2013 నవంభరు 29న పెర్త్ లో బౌలింగ్ పరీక్ష జరిగింది. మరోవైపు తమ నిషేధంపై బౌలింగ్ రివ్యూ గ్రూప్‌నకు వీరు అప్పీల్ చేసుకునే అవకాశం ఉంది.
శాతవాహన ఎక్స్‌ప్రెస్
శాతవాహన ఎక్స్‌ప్రెస్ విజయవాడ, సికింద్రాబాద్ ల మధ్య నడిచే సూపర్ఫాస్ట్ రైలుబండి. ఈ బండి లను 5 గంటల 35 నిమిషాలలో పూరిస్తుంది. ఈ రైలు కాజీపేట, వరంగల్, మహబూబాబాద్, ఖమ్మం మరియు మధిరల మీదుగా సికింద్రాబద్ నుండి విజయవాడకు వెళుతుంది. దక్షిణ మధ్య రైల్వే వారు నడిపే రైళ్ళలో ఇది అత్యంత వేగవంతమయినది. గంటకు దాదాపు 134 కిమీ ల వేగంతో మధిర, ఖమ్మం మధ్య నడుస్తుంది. విజయవాడ నుండి పొద్దున్నే మొదలయ్యే రైళ్ళలో ఇదొకటి.
ఈ రైలుకు శాతవాహన అని శాతవాహన సామ్రాజ్య గౌరవార్ధం నామకరణం చేశారు. శాతవాహనులు కోస్తాంధ్ర, మహారాష్ట్రలోని కొన్ని ప్రాంతాలు, మధ్యప్రదేశ్, విదర్భ, కర్నాటక, మరియు గోవాలోని కొన్ని ప్రాంతాలను పాలించారు.
శాతవాహన ఎక్స్‌ప్రెస్ విజయవాడ జంక్షన్ వద్ద ఉదయం 6:10 కు బయలుదేరుతుంది, సికింద్రాబద్కి 11:45 కు చేరుకుంటుంది. తిరుగు ప్రయాణంలో సికింద్రాబాద్ జంక్షన్ వద్ద సాయంత్రం 4:15 కి బయలుదేరి విజయవాడకు రాత్రి 9:50 కి చేరుతుంది. సగటున 25 నిమిషాల ఆల్స్యంగా సికింద్రాబాద్ కు, 20 నిమిషాల ఆలస్యంతో విజయవాడకు చేరుతుంది.
ఈ రైలు ఖాజీపేట, వరంగల్, కేసముద్రం, మహబూబాబాద్, ఖమ్మం మరియు మధిర అనే ప్రదేశాలలో ఆగుతూ చివరికి విజయవాడ చేరుతుంది. ఈ రైలు (రైలు సం.12713) దక్షిణ మధ్య రైల్వే జోన్ లో అతి వేగంగా ప్రయాణించే రైళ్ళలో ఒకటి. ఈ రైలు మధిక మరియు ఖమ్మం ల మధ్య 134 కి.మీ/గంట వడితో ప్రయాణిస్తుంది. విజయవాడకు నుండి బయలుదేరే ఇంటర్ సిటీ ఎక్స్‌ప్రెస్ లలో ఇది ఒకటి. విజయవాడ నుండి ఉదయం బయలుదేరే యితర రైళ్ళు పినాకిని ఎక్స్‌ప్రెస్ మరియు రత్నాచల్ ఎక్స్‌ప్రెస్.
ఈ రైలులో మొత్తం 20 బోగీలు ఉంటాయి. ఈ రైలును లాలాగూడా షెడ్ కు చెందిన WAP-7 ఇంజన్ లాగుతుంది.
అమరావతి ఎక్స్‌ప్రెస్
భారతీయ రైల్వేస్ కు చెందిన సౌత్ ఈస్ట్రన్ రైల్వే (ఎస్.ఇ.ఆర్.), ఖరగ్ పూర్ డివిజన్ కేంద్రంగా అమరావతి ఎక్స్ ప్రెస్ రైలు సర్వీసును నడిపిస్తున్నారు. ఈ రైలు వారానికి నాలుగు సార్లు ఇరు మార్గాల్లో నడుస్తుంటుంది. విజయవాడ, గుంతకల్, హుబ్లీ, మడగాం స్టేషన్ల మీదుగా ఈ రైలు కార్యకలాపాలు సాగుతుంటాయి. పశ్చిమ బెంగాల్ నుంచి ఒడిషా,ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ల మీదుగా, కర్ణాటక మరియు గోవారాష్ట్రంలో గల వాస్కోడగామా వరకు ప్రయాణిస్తుంటుంది. 
ఆంధ్రప్రదేశ్ లో ముఖ్యంగా గుంటూరు, నర్సారావు పేట, మార్కాపూర్, కంబం, గిద్దలూరు, నంద్యాల, మహానంది, గుంతకల్ మరియు బళ్లారి మరియు సమీప ప్రాంతాలవారికి అమరావతి ఎక్స్ ప్రెస్ సుపరితం.
డిసెంబర్ 2012 నాటికి, ఈ రైలు బండి సేవలు
ఈ రైలు వారానికి మూడు సార్లు విజయవాడ హుబ్బల్లి మధ్య నడుస్తుంది, ఈ రైలును దక్షిణ మధ్య రైల్వే (ద మ రే) బెజవాడ (విజయవాడ) డివిజన్ ఆంధ్రప్రదేశ్ గోవా రాష్త్రముల మధ్య నడుపుచున్నది.ఈ రైలు బండి వారానికి నాలుగు రోజులు రెండు వైపుల నుండి వయా విజయవాడ, గుంతకల్లు, హుబ్బల్లి, మదగావ్ నడుస్తుంది, ఈ రైలును ఆగ్నేయ రైల్వే మండలము ఖరగపూర్ విభాగము చే నడపబడుచున్నది. ఈ రైలుబండి పశ్చిమ బెంగాల్ నుండి గోవాకు ఓడిశా, ఆంధ్రప్రదేశ్, కర్ణాటక రాష్ట్రాల గుండా ప్రయాణించును.
అమరావతి ఎక్సప్రస్ ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని గుంటూరునరసరావుపేటకంభంగిద్దలూరు గుంతకల్లు కర్నాటకలోని బళ్ళారి హుబ్బల్లి తదితర ప్రాంతాలలో బహుళ ప్రజాదరణ పొందింది.
అమరావతి ఎక్స్ప్రస్ చారిత్రక వైశిష్ట్యం కల మచిలీపట్టణం-మొర్ముగావ్ రైలు మార్గములో నడుస్తున్నది
ఈ రైలును తొలిగా 1950 మీటర్ గేజ్ మార్గమునందు గుంటూరు, హుబ్బల్లి మధ్య నడపబడ్డది, తర్వాత 1987-1990 లలో గుంటూరు హుబ్బలి శీఘ్ర సవారీగా వున్నతికరించబడింది, అటు తర్వాత దీనికి అమరావతి ఎక్స్‌ప్రెస్ గా నామకరణం చేయబడ్డది
తొలుత ఈ రైలు బండి yp ఆవిరి ఇంజిన్ తో నడపబడేది, వాస్కోడగామా నుండి కొన్ని బోగీలు గుంటూరు వరకు నడిపేందుకు గాను అదనంగా హుబ్బల్లిలో తగిలించేవారు, వాస్కోడగామా నుండి గోమంతక్ ఎక్సప్రస్ 
ద్వారా గదగ్ వరకు, గదగ్ నుండి గదగ్-మిరాజ్ లింక్ ఎక్స్ప్రస్ కు ఈ అదనపు భోగీలను తగిలించి నడిపేవారు, కాలక్రమేనా ఈ విధంగా భోగీలను తగిలించటం విడగొట్టడం మానేసి రైలునుహుబ్బలి వరకు అమరావతి ఎక్స్ప్రస్ పేరుతో నడిపించటం మొదలుపెట్టారు.1997 గేజ్ ప్రామనికరణం జరిగేంతవరకు ఈ రైలు ఈ విధానం లోనే నడిపింప బడ్డది.
1994లో ఈ రైలును విజయవాడ వరకు పొడిగించారు. రైలు మార్గం ప్రామాణీకరణ జరుగుతున్న కొద్ది ఈ రైలును హుబ్బల్లి, అటు తర్వాత లోండా కూడలి, కాజిల్ రాక్ స్టేషను, వాస్కోడగామ వరకు పొడిగించుకుంటూ వెళ్లారు.2000 సంవత్సరములో ఈ రైలును వాస్కోడగామ విజయవాడ మధ్య ప్రతిరోజు నడిచే రైలుగా మార్పు చేసారు.అయితే ప్రయాణికుల నుండి తగినంత ఆదరణ లభించకపోవడంతో వారానికి రెండు రోజులు మాత్రమే వాస్కోడగామ వరకు మిగతా ఐదు రోజు హుబ్బల్లి వరకు మాత్రమే నడిపారు.
2003 నుండిఈ రైలును వారానికి మూడు సార్లు విజయవాడ హుబ్బల్లి మధ్య నడిచేలా మిగతా నాలుగు రోజులు హుబ్బలి వరకు నడిపారు, జూలై 2007 నుండి వాస్కోడగామ-విజయవాడ రైలును హౌడా కూడలి వరకు పొడిగించారు.
2010లో 7227/7228 విజయవాడ-హుబ్బల్లి రైలును 17227/17228 గా, హౌడా-విజయవాడ 8047/8048 రైలును 18047/18048 గా సంఖ్యను కేటాయించారు
ఫెబ్రవరి 12 2013, రైల్వే మంత్రి మల్లికార్జున ఖర్గే అమరావతి ఎక్సప్రస్ ను 17225/17226 హుబ్బలి-విజయవాడ రైలును ప్రతి రోజు నడిచే రైలుగా మార్చారు.
సవరించబడిన రైలు సమయ పట్టిక సమయాలు త్వరలో అందించబడును
ఈ రైలును శాతవాహనుల చారిత్రక రాజధాని అమరావతి (ప్రస్తుత గుంటూరుజిల్లాలో ఉన్న అమరావతి) కు గుర్తుగా నామకరణం జరిగింది, బౌద్ధ మత స్తుపాలకు అమరావతి దక్షిణభారత సాంచిగా పేరు గాంచింది
అల్లసాని వాని అల్లిక జిగిబిగి (జాతీయం)
అల్లసాని వాని అల్లిక జిగిబిగి తెలుగు సాహిత్యలోకంలో సుప్రసిద్ధి పొందిన జాతీయం/వాడుక.
తన కవిత్వ లక్షణాలను తానే నిర్ణయించుకుంటూ అల్లసాని పెద్దన తన అల్లిక జిగిబిగియని సూచించేందుకు ఈ వాక్యం రచించారు.
సాహిత్యరంగంలో ప్రక్రియ, వస్తువుల పరంగా వైతాళికులైన పలువురు కవులు తమ కవిత్వ లక్షణ నిరూపణ చేస్తూ తామే కవిత్వం చెప్పడం జరిగింది. సాహిత్యవిమర్శకులు, పాఠకులు ఆయా లక్షణాలను ప్రస్తావించినప్పుడు అవే వాక్యాలు ఉదహరిస్తూంటారు. ఆ క్రమంలోనే అల్లసాని వాని అల్లిక జిగిబిగి వాడుకలోకి వచ్చింది.
సాహిత్యవిమర్శల్లో పలుమార్లు ప్రస్తావనలు జరగడమే కాకుండా విశ్వనాథ సత్యనారాయణ అల్లసాని పెద్దన సాహిత్యాన్ని గురించి వ్రాసిన విమర్శన గ్రంథానికి ఈ జాతీయాన్నే శీర్షికగా ఉంచారు.
అష్టావింశతి-వ్యాసులు
(అ.) 1. స్వయంభువు, 2. ప్రజాపతి, 3. ఉశనుడు, 4. బృహస్పతి, 5. సవిత, 6. మృత్యువు, 7. ఇంద్రుడు, 8. వసిష్ఠుడు, 9. సారస్వతుడు, 10. త్రిధాముడు, 11. త్రిశిఖుడు, 12. భారద్వాజుడు, 13. అంతరిక్షుడు, 14. వర్ణి, 15. త్రయ్యారుణుడు, 16. ధనంజయుడు, 17. క్రతుంజయుడు, 18. జయుడు, 19. భరద్వాజుడు, 20. గౌతముడు, 21. హర్యాత్మ, 22. వాజశ్రవుడు, 23. తృణబిందువు, 24. వాల్మీకి, 25. శక్తి, 26. పరాశరుడు, 27. జాతుకర్ణుడు, 28. కృష్ణ ద్వైపాయనుడు. [విష్ణుపురాణము 3-3-11]
డిఫ్యూజన్ వెల్డింగు
డిఫ్యూజన్ వెల్డింగు అనునది కూడాలోహాలను ఘనస్థితిలో అతుకు వెల్డింగు విధానం.ఇక్కడ ఘనస్థితి (solid state) వెల్డింగు అనగా అతుక వలసిన లోహాల అంచులను ద్రవీకరించు అవసరం లేదు.ఉష్ణం మరియు వత్తిడితో లోహాలను అతుకుట అని అర్థం.
మెటల్ ఆర్కు వెల్డింగు, గ్యాసు వెల్డింగు వంటి వెల్డింగు పద్ధతులలో అంచులను ఉష్ణం ద్వారా ద్రవీకరించి, రెండు లోహద్రవాలను మేళనపరచి అతికెదరు.డిఫ్యూజను వెల్డింగు పద్ధతిలో అతుక వలసిన లోహాలను అధిక ఉష్ణోగ్రతకు వేడి చేసి (లోహాల ద్రవీభవన ఉష్ణోగ్రత కన్న తక్కువ స్థితి వరకు, వాటిపై వత్తిడిని కలుగచేసి అతికెదరు.అధిక ఉష్ణోగ్రతకు వేడిచేసిన అతుకవలసిన లోహాలపై కలుగచేయు వత్తిడి కొంత పరిమిత సమయం వరకు, మరియు పరిమిత ప్రమాణంలో కలుగచెయ్యటం అత్యంత ప్రధానమైనది.అవసరానికి మించి పీడనం కల్గించిన లేదా సమయాన్ని పెంచిన రూపవికృతం (deformation) చోటు చేసుకొనే ప్రమాదముంది
డిప్యూజను వెల్డింగును నవీకరించి, నిర్వచించినవాడు సోవియట్ శాస్త్రవేత్త ఎన్.ఎఫ్.కజకోవ్ (1953 లో) .
డిఫ్యూజను వెల్డింగును మూడు పద్ధతులలో చేస్తారు అవి,
అతుకవలసిన రెండు లోహవస్తువులను దగ్గరగా అమర్చి వాటిని 815 °C ఉష్ణోగ్రత వరకు వేడి చెయ్యడం జరుగుతుంది.ఇప్పుడు ఈ ఉష్ణోగ్రతవద్ద ఒక జడ వాయువును ప్రవేశపెట్టి, ఒత్తిడి అతుకవలసిన లోహ వస్తువులమీద కలుగ చేసి, రెండింటి ఉపరితలంలోని లోహా అణువులు మేళనంచెంది రెండులోహా వస్తువుల ఉపరితలాల మధ్య దృఢమైన బంధం/అతుకు ఏర్పడెలా చెయ్యుదురు.అయితే సాధారణంగా వాయుఒత్తిడి బంధ విధానంలో ఇనుమేతర (ఇనుము కాని) వస్తువులను మాత్రమే అతికెదరు.
పేరులో ఉన్నట్లుగానే ఈ వెల్డింగును పీడనరహిత స్థితి (శూన్య స్థితి) లో చేసెదరు.
ఈ తరహా వెల్డింగు పద్ధతిలో అతుకబడు లోహవస్తువులమీద యాంత్రిక శక్తిని ఉపయోగించి లేదా హైడ్రాలిక్ ఒత్తిడిని ప్రయోగించి ఒత్తడను లేదా పీడనాన్ని కలుగచేయుదురు.వాయుపీడన బంధనపద్ధతిలో లానే ఓ అతుకు ప్రక్రియలో అతుకవలసిన లోహవస్తువులను వేడిఛెసి, అటుపిమ్మట యాంత్రికశక్తి లేదా హైడ్రాలిక్ వత్తిడిని కలుగచేయుదురు.అయితే ఇదంతా శూన్యస్థితిలో చెయ్యుదురు.ఈ వెల్డింగు విధానంలో వాయుపీడన వెల్డింగు పద్ధతిలో కన్న ఎక్కువ పరిమాణంలో ఒత్తిడిని కలుగ చెయ్యుటజరుగుతుంది.అందుచే పీడనరహిత సంలీనత వెల్డింగు పద్ధతిలో ఉక్కు మరియు దాని మిశ్రమలోహాలను జోడించవచ్చును.ఈ వెల్డింగు విధానంలో అతుకు లోహాలను 1150 °C వరకు వేడిచేయుదురు, మరియు 700 కిలోలు/సెం, మీ వత్తిడి లేదా పీడనాన్ని అతికే లోహాలపై కల్గించెదరు.
ఈ వెల్డింగు ప్రక్రియ పై రెండు వెల్డింగు ప్రక్రియల కన్న తక్కువ ఉష్ణోగ్రత వద్ద జరుగుతుంది.ఈ పద్ధతిలో అతుకబడు రెండు లోహ వస్తువుల మధ్య ఒక పలుచని పదార్థమును వుంచి, ఒత్తిడి కలిగించి అతికించడం జరుగుతుంది.ఉదాహరణకు తుప్పుపట్టనిఉక్కు (స్టైయిన్‌లెస్ స్టీల్) మరియు మొల్బిడినం లను అతుకుటకు, రెండింటి మధ్య నికెల్ ను ద్రవాంకంగా/బంధనిగా వాడెదరు.అతుకవలసిన రెండు లోహవస్తువులమధ్య ద్రవాంకవస్తువు /బంధని/పూరకం వుంచి, అధిక ఉష్ణోగ్రతవరకు వేడిచేసిన పూరకం/బంధని కరగిరెండు ద్రవంకబలంచే లోహవసువులనుబలంగా పట్టివుంచును.
డిప్యూజను వెల్డింగునకు ఈ దిగువన పేర్కొన్న మూడు పరామితులు ప్రధానమైనవి.
ఈ మూడు పరామితులు అతుకు సమయంలో మూకుమ్మడిగా పనిచేయును.అయితే ఈ మూడు పరామితులు ఒకదాకొకటి విలోమానుపాతంలో పనిచేయును.ఉదాహరణకు ఉష్ణోగ్రత పెంచిన వత్తిడి లేదా సమయాన్ని తగ్గించ వచ్చును.
డిప్యూజను వెల్డింగు విధానంలో రెండు వేరువేరు లోహాలను జోడించవచ్చును, ఈ దిగువన పేర్కొన్న లోహాలు డిప్యూజను వెల్డింగునకు అనుకూలం