రేఖ
రంగస్థల నామము రేఖ (తమిళం: ரேகா; హిందీ: रेखा) (జననం 1954 అక్టోబరు 10) తో ప్రసిద్ధి చెందిన, భానురేఖ గణేషన్, బాలీవుడ్ చిత్రాలలో నటిస్తున్న ఒక భారతీయ నటి.
ప్రతిభావంతమైన నటిగా గుర్తింపు పొందిన, మరీ ముఖ్యంగా మహిళా ప్రాధాన్యతగల చిత్రాలు "ఖూబ్ సూరత్" లోని పాఠశాల విద్యార్థిపాత్ర మరియు "ఖూన్ భరీ మాంగ్" లోని నిష్కర్షయైన ప్రతీకారపు స్త్రీ వంటి పాత్రల ద్వారా రేఖ గుర్తింపు పొందినది, ఈ రెండు చిత్రాలు ఆమెకు ఫిలింఫేర్ ఉత్తమ నటి అవార్డును తెచ్చిపెట్టాయి. "ఉమ్రావ్ జాన్" లోని దేవదాసి పాత్ర పోషణకు గాను ఆమెకు ఉత్తమ నటిగా జాతీయ చలన చిత్ర అవార్డు లభించింది. 1970 దశాబ్దమంతా మరియు తరువాతి కాలంలో ఆమె భారతీయ చిత్ర మాధ్యమంలో ఒక సెక్స్ సింబల్ (శృంగార నాయకి) గా గుర్తింపు పొందింది.
రేఖ తన 40 సంవత్సరాల వృత్తి జీవితంలో 180 కి పైగా చిత్రాలలో నటించింది. ఎన్నోసార్లు ఆమె తన వృత్తిలో తిరిగి నిలదొక్కుకొని తన స్థానాన్ని నిలబెట్టుకోవటంలో ప్రతిభ కనబరచింది. భారత దేశంలో సమాంతర సినిమా అని పిలవబడే కళాత్మక చిత్రములు మరియు ప్రధాన భారతీయచిత్రాలు రెండింటిలో నటించి ఆర్థికంగా విజయం సాధించటంతో పాటు సంవత్సరాల తరబడి నటించిన ఎన్నో చిత్రాలకు విమర్శకుల ప్రశంసలు పొందింది.
ప్రసిద్ధ తమిళ నటుడు జెమిని గణేషన్ మరియు తెలుగు నటి పుష్పవల్లి లకు భారత దేశంలోని చెన్నైలో జన్మించింది. నటునిగా ఆమె తండ్రి ఎన్నో విజయాలను ఆస్వాదించాడు మరియు రేఖ కూడా అతని అడుగు జాడలలోనే నడిచింది.
ఆమె తల్లితండ్రులకు వివాహము జరుగలేదు, మరియు ఆమె చిన్నతనంలో అతను తన పితృత్వాన్ని అంగీకరించలేదు. 1970లో బాలీవుడ్ లోకి అడుగు పెట్టబోయే ముందు ఆమె తన పుట్టు పూర్వోత్తరాలు వెల్లడించింది. తరువాత, తను వృత్తిలో ఉచ్చస్థితిలో ఉన్నప్పుడు ఒక పత్రికకు ఇంటర్వ్యూ ఇస్తూ తండ్రి యొక్క నిరాదరణ ఇంకనూ ద్వేషాన్ని కలిగిస్తోందని మరియు అందుచేత సయోధ్య యత్నాలను ఆమె పట్టించుకోవటం లేదని తెలిపింది.
రేఖ బాల నటిగా (బేబీ భానురేఖగా పేర్కొనబడిన) తెలుగు చిత్రం "రంగుల రాట్నం" (1966) లో కనిపించింది. రేఖ, 1969లో విజయవంతమైన కన్నడ చలనచిత్రం "గోదల్లి CID 999"లో డా. రాజ్ కుమార్ సరసన నాయికగా రంగప్రవేశం చేసింది. అదే సంవత్సరం ఆమె తన మొదటి హిందీ చిత్రం, "అంజానా సఫర్" (తరువాతి కాలంలో "దో షికారి"గా పేరు మార్చబడిన) లో నటించింది. అంతర్జాతీయ విపణి కొరకు తనతో మోసపూరితంగా బిస్వజిత్ తో ముద్దు సన్నివేశాన్ని చేయించారని తర్వాత ఆమె ఆరోపించింది మరియు "లైఫ్" పత్రిక యొక్క ఆసియా సంచికలో ఈ ముద్దు సన్నివేశం ప్రచురితమైంది. ఈ చిత్ర ప్రదర్శనకు సెన్సార్ ఇబ్బందులు వచ్చాయి, మరియు దశాబ్దము చివరి వరకు కూడా విడుదల కాలేదు. 1970లో ఆమె రెండు చిత్రాలు విడుదల అయ్యాయి: వాటిలో తెలుగు చిత్రం "అమ్మ కోసం" మరియు హిందీ చిత్రం "సావన్ బాధోన్"లు ఉన్నాయి, రెండవ దాని ద్వారా ఆమె బాలీవుడ్ లోనికి రంగప్రవేశం చేసింది. ఆమె యొక్క మాతృభాష తెలుగు కనుక ఆమె హిందీ భాషను నేర్చుకోవలసి వచ్చింది. "సావన్ బాధోన్" భారీ విజయం సాధించింది, మరియు రేఖ — రాత్రికి రాత్రే గొప్ప నటి అయ్యింది. ఆమెకి వెంటనే ఎన్నో అవకాశాలు వచ్చాయి, కానీ వాటిలో విషయ ప్రాధాన్యత గలవి లేవు. ఆమె పాత్రలలో ఎక్కువ భాగం అందమైన ఆడపిల్లవే. ఆ రోజులలో వ్యాపారపరంగా విజయం సాధించిన ఎన్నో చిత్రాలలో ఆమె కనిపించింది, వాటిలో "కహాని కిస్మత్ కీ", "రాంపూర్ కా లక్ష్మణ్" మరియు "ప్రాణ్ జాయే పర్ వచన్ న జాయే"లు ఉన్నాయి, కానీ, వాటిలో ఆమె యొక్క నటనా సామర్ధ్యానికి గాను ఆమెకు ఏ విధమైన గుర్తింపు రాలేదు.
1976లో సహనటుడు అమితా బచ్చన్తో కలసి నటించిన చిత్రం "దో అంజానే"లో ఆమె వాంఛ గల స్త్రీ పాత్రను పోషించింది, అదే ఆమె యొక్క మొట్టమొదటి నటన ప్రాధాన్యత గల పాత్ర. ఆ చిత్రం విమర్శనా పరంగా మంచి విజయం సాధించింది, మరియు అందులోని నటనకు ఆమె మంచి గుర్తింపు పొందింది.
అయితే, ఆమె యొక్క నటనా జీవితంలో గుర్తుంచుకోదగిన మలుపు 1978లో "ఘర్" చిత్రంలో ఆమె పోషించిన బలాత్కార బాధితురాలుతో వచ్చింది. సామూహిక అత్యాచారంతో తీవ్రంగా బాధించబడి మరియు ప్రేమించే భర్త మూలంగా తిరిగి బలాన్ని పుంజుకొనే కొత్తగా పెళ్ళయిన యువతి ఆర్తి పాత్రను పోషించింది, ఈ భర్త పాత్రను వినోద్ మెహ్రా పోషించాడు. ఈ చిత్రం ఆమెకు ఒక మైలురాయిగా కొనియాడబడింది, మరియు ఈ చిత్రంలో ఆమె నటన విమర్శకులు మరియు ప్రేక్షకులచే ప్రశంసలు పొందింది. ఆమె మొదటిసారిగా ఉత్తమ నటిగా ఫిలింఫేర్ అవార్డుకు ఎంపిక చేయబడింది.
అదే సంవత్సరము, ఆమె మొదటిసారి "ముకద్దర్ కా సికందర్"తో కీర్తిని పొందింది, దీనిలో కూడా అమితాబచ్చన్ నే ఆమెకు సహనటుడు. ఆ చిత్రము ఆ సంవత్సరంలో అన్ని చిత్రాల కన్నా ఘన విజయాన్ని సాధించింది, అదేవిధంగా ఆ దశాబ్దంలో అన్నింటి కన్నా పెద్ద విజయాన్ని సాధించింది, మరియు ఆ సమయంలో రేఖ విజయవంతమైన నటిగా నిలిచింది. ఈ చిత్రము అనుకూలమైన విమర్శకుల ఆదరణతో మొదలైనది, మరియు వేశ్యగా రేఖ యొక్క అభినయనము ఆమెకు ఫిలింఫేర్ ఉత్తమ సహాయ నటి అవార్డును సాధించి పెట్టింది.
"ముకద్దర్ కా సికందర్" విజయంతో, రేఖ బచ్చన్ తోటి అనేక సినిమాలలో నటించింది, వాటిలో చాలా వరకు విజయవంతమైనవి. ఆమె తెరపై మాత్రమే విజయవంతమైన జంటగా కాకుండా నిజజీవితంలో కూడా సంబంధాన్ని కొనసాగించింది, ఇది పత్రికలలో ఎక్కువగా ప్రచారమై, అతను వివాహమైన వాడు కావడంతో తీవ్రముగా విమర్శించబడింది. యాష్ చోప్రా యొక్క డ్రామా "సిల్సిలా"లో నటించిన తర్వాత 1981లో ఈ సంబంధము ఆగిపోయి అంతమైనది. రేఖ బచ్చన్ యొక్క ప్రేయసి గాను బచ్చన్ నిజ జీవితంలోని భార్య జయ బాధురి భార్య గాను, పాత్రలు పోషించిన ఈ చిత్రం ఇద్దరికీ చాలా అపకీర్తిని తెచ్చిపెట్టింది. ఇదే వారిద్దరు కలసి నటించిన చివరి చిత్రం, మరియు వారు మరల ఎప్పుడూ కలసి పనిచేయలేదు.
పత్రికలలో వచ్చే పుకారులు ఆమె యొక్క విజయానికి దోహదమైయాయి. అయితే, విమర్శకులను కూడా ఒప్పించేటట్లు ఆమె తన హిందీని మరియు నటనను కష్టపడి మెరుగు పరచుకుంది, 1970 దశకంలో "బొద్దుగా" ఉన్న బాతు పిల్ల నుంచి "హంస" వలె తనకు తానుగా పరివర్తన చెందింది. రేఖలోని ఈ మార్పులకు యోగ, సమతులాహారం, మరియు ఒక క్రమబద్దమైన, క్రమశిక్షణా భరితమైన జీవితం కారణము.
1981లో ఆమె "ఉమ్రావ్ జాన్" అనే ఉర్దూ చిత్రంలో నటించింది. ఈ చిత్రం, అపహరణకు గురై వేశ్యా గృహానికి అమ్మబడి, ఆ తరువాత అక్కడ ఉమ్రావ్ గా జీవనాన్ని సాగించిన, అమిరాన్ అనే ఆ యువతికి సంబంధించిన కథ. సున్నితమైన వేశ్య పాత్ర పోషణ ఆమె పోషించిన అన్ని పాత్రలలో ఉత్తమమైనదిగా భావించబడింది మరియు దానికి గాను ఆమె జాతీయ ఉత్తమ నటి అవార్డును పొందింది. 
మొత్తం మీద, ఆమె బంగారం వంటి హృదయం గల వేశ్య పాత్రను ఆమె అనేక చిత్రాలలో పోషించింది; "ముకద్దర్ కా సికందర్" మరియు "ఉమ్రావ్ జాన్" వంటి వరుస అనేక చిత్రాలలో ఆమె ఒకే విధమైన పాత్రలను పోషించింది.
రేఖ యొక్క బచ్చన్ తరువాతి శకం ఆమెకు వృత్తిలో కొత్త గుర్తింపునిచ్చింది; ఆమె తన వృత్తి జీవితాన్ని ప్రొఫెషనల్ గా మార్చుకున్న సమయం కూడా ఇదే. స్వతంత్ర మరియు కళాత్మక చిత్రముల దర్శకులతో పని చేయటానికి ఆమె సుముఖత చూపేది, మరియు 1980 దశాబ్దమంతా క్రమం తప్పకుండా సమాంతర సినిమాకి పని చేసేది, అది భారతదేశంలో కొత్త ఒరవడిని సృష్టించిన వాస్తవిక సినిమాను సూచించే పదము. ఈ విధమైన ఆమె ప్రత్యేక శైలితో సాహసంగా నటించటం "ఉమ్రావ్ జాన్"తో ప్రారంభమైనది, మరియు ఈ శైలి శ్యామ్ బెనగల్ యొక్క అవార్డు సాధించిన చిత్రం, "కలియుగ్" ; తన సోదరి మతిస్థిమితం కోల్పోయిన తర్వాత ఆమె భర్తని వివాహము చేసుకున్న యువతి పాత్ర పోషించిన రమేష్ తల్వార్ యొక్క "బసేరా", మరియు జితేంద్రతో భర్తను వదిలివేసిన మోసకారి భార్యగా రేఖ నటించి ఆర్థికంగా విజయం సాధించిన "ఏక్ హి భూల్" వంటి ఇతర చిత్రాలలో కూడా కొనసాగింది. ఈ చిత్రాలలోని ఆమె నటన విమర్శకులచే గొప్పగా కీర్తించబడింది. 1980 దశాబ్దంలోని ఇతర ముఖ్యమైన కళాత్మక చిత్రాలలో "జీవన్ ధారా", "ఉత్సవ్" మరియు "ఇజాజత్" వంటివి ఉన్నాయి.
సమాంతర సినిమాతో పాటు, రేఖ ఇతర చిత్రాలను, సాహస పాత్రలను తీవ్రముగానే తీసుకుంది; "ఖూబ్ సూరత్", "ఖూన్ భరీ మాంగ్" మరియు "ముజే ఇన్సాఫ్ చాహియే" వంటి నాయికా ప్రాధాన్య చిత్రాలలో నటించి, అటువంటి మొదటితరం నటీమణులలో ఆమె ఒకరిగా నిలిచింది. "ఖూబ్ సూరత్" (1980) మరియు "ఖూన్ భరీ మాంగ్" (1988) లలో పాత్రలకు గాను ఆమె ఫిలింఫేర్ అవార్డును గెలుచుకుంది. ఒక విమర్శకుడు "ఖూన్ భరీ మాంగ్" లోని ఆమె నటన గురించి వ్రాస్తూ, " ఆర్తిగా రేఖ నటన ఎన్నిక పెట్టలేనిది మరియు ఇది ఆమె ఉత్తమ ప్రదర్శనలలో ఒకటి. మొదటి అర్ధ భాగంలో సిగ్గుపడే మరియు అంతగా సెక్సీగా లేని ఆర్తిగా ఆమె అద్భుతంగా ఉంది మరియు ప్లాస్టిక్ సర్జరీ తరువాత మోడల్ గా మరియు దుర్మార్గపు స్త్రీగా కూడా ఆమె నటన అద్భుతం కొన్ని సన్నివేశాలు మనం చూస్తూ ఉంటే ఆమె ఇక్కడ అత్యుత్తమ ప్రమాణాలు గల నటి అని తెలుస్తుంది."
1990వ దశకం రేఖ యొక్క విజయాలలో ఒక పతనాన్ని చూసింది మరియు ఆమె క్రమముగా తన యొక్క కీర్తిని కోల్పోయింది. ఆమె ఎన్నో సవాళ్ళు గల పాత్రలు చేయటానికి బదులు, వాణిజ్య పరంగా మరియు విమర్శనాత్మకంగా అపజయం పాలైన అనేక చిత్రాలలో నటించింది. ఆమె తరంలోని నటీమణులయిన హేమమాలిని మరియు రాఖీ వారి చిత్రములలో తల్లి లేదా అత్త వంటి సహాయక పాత్రలను పోషించటం మొదలుపెట్టినప్పటికీ, రేఖ వారికి విరుద్ధంగా మాధురి దీక్షిత్ మరియు రవీనా టాండన్ వంటి నటీమణులు ఉన్నత దశలో ఉన్న సమయంలో కూడా, ప్రధాన పాత్రలను పోషించింది అని విమర్శకులు గుర్తించారు.
ఈ దశాబ్దంలో వచ్చిన ఆమె చిత్రాలలో గమనించదగినవి ఒక విదేశీ చిత్రంతో పాటు ఆర్థికంగా విజయం సాధించిన "ఖిలాడియోం కా ఖిలాడి" (1996) వంటివి ఉన్నాయి. మొదటిది వివాదాస్పద విషయంచే ప్రాచుర్యం పొంది, మీరా నాయర్ చే దర్శకత్వం వహించబడింది, మరియు ఈ చిత్రంలో రేఖ కామ సూత్ర ఉపాధ్యాయినిగా నటించటం రేఖ యొక్క వృత్తి జీవితాన్ని పాడుచేస్తుంది అని అనుకున్నారు. మరొక వైపు, రెండవది అధిక మొత్తాలను వసూలు చెయ్యటంతో పాటు ఫిలిం ఫేర్ ఉత్తమ సహాయనటి అవార్డుతో పాటు పలు ఇతర అవార్డులు మరియు బందిపోటు మహిళ పాత్రకు గాను ఉత్తమ ప్రతి నాయకిగా స్టార్ స్క్రీన్ అవార్డు సాధించింది.
ఇటీవలి కాలంలో, ఆమె సాధారణంగా అందమైన అమ్మాయిగా కాకుండా తల్లి లేదా విధవగా, కొద్ది సినిమాలలో కనిపించింది. ఆమె నటనకు గాను ఆమె ఎన్నోసార్లు కొనియాడబడింది. 2001లో ఆమె రాజ్ కుమార్ సంతోషి యొక్క "లజ్జ"లో అతి సాధారణ పల్లెటూరి మహిళ రామ్ దులారి గా, మనీషా కొయిరాలా, మాధురి దీక్షిత్ మరియు అనిల్ కపూర్ వంటి వారితో కలసి నటించింది. ఆమె నటనకు గాను ఎన్నో నామినేషన్లు అందుకుంది; విమర్శకుడు, తరం ఆదర్శ్, ఆమె నటన గురించి వ్రాస్తూ, "... ఎవరైతే కీర్తి కెరటాల వైపు పయనిస్తున్నారో ఆ రేఖ, భారత తెరపై ఇచ్చే అద్భుతమైన ప్రదర్శనలను ఇటీవలి కాలములో చూస్తున్నాము."
అదే సంవత్సరము శ్యామ్ బెనగల్ యొక్క "జుబేదా"లో కరిష్మా కపూర్ తో పాటు నటించింది. "Upperstall.com" వ్రాస్తూ, "రేఖ అబ్బురపరచే ప్రదర్శనతో దయను కురిపించే మరియు పరిణితి చెందిన ప్రదర్శనతో ఆ చిత్రంపై తనదైన ముద్రను వేసింది." ఆమె తరువాత ప్రీతి జింటాతో కుందన్ షాహ్ యొక్క "దిల్ హై తుమ్హారా"లో నటించింది, అందులో ఆమె భర్తను మోసంచేసి, అతని మరణాంతరము అతని యొక్క అక్రమ సంతానమును తన దగ్గర బందీగా ఉంచుకొన్న స్త్రీ, సరిత పాత్రను పోషించింది. 2003లో రాకేశ్ రోషన్ యొక్క "కోయి... మిల్ గయా"లో హృతిక్ రోషన్ యొక్క తల్లిగా నటించింది. ఆ చిత్రంలోని ఆమె నటనకు గాను ఆమె బాలీవుడ్ మూవీ అవార్డు - ఉత్తమ సహాయనటిని గెలుపొందింది. ఆ చిత్రం ఆ సంవత్సరంలో కెల్లా గొప్ప విజయం సాధించింది.
తరువాత ఆమె "పరిణీత" లాంటి అనేక చిత్రాలలో నటించింది. 2006లో ఆమె కోయి... మిల్ గయా యొక్క తరువాతి భాగం, క్ర్రిష్ లో నటించింది ఇది ఆ సంవత్సరంలో అత్యంత విజయవంతమైన చిత్రం. 2007లో ఆమె గౌతమ్ ఘోష్ చిత్రం "యాత్ర"లో మరల వేశ్య పాత్రను పోషించింది. ప్రారంభంలో ఇటువంటి పాత్రల పోషణతో వచ్చిన విజయాల అనుభవాల వలె కాకుండా ఈసారి ఈ చిత్రం సరిగా ఆడలేదు. 2010లో 4వ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మ శ్రీతో భారత ప్రభుత్వముచే రేఖ సత్కరించబడింది.
1991లో ఆత్మహత్యకు పాల్పడిన ఢిల్లీలోని వ్యాపారవేత్త ముకేష్ అగర్వాల్ ను ఆమె 1990లో వివాహం చేసుకుంది. 1973లో ఆమె నటుడు వినోద్ మెహ్రాను వివాహము చేసుకుందని ప్రచారం జరిగింది, కానీ 2004న దూరదర్శన్ లో సిమీ గరేవాల్ కి ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో ఆమె వివాహంపై వచ్చిన వదంతులను త్రోసిపుచ్చి, అతనిని ఒక "శ్రేయోభిలాషి"గా అభివర్ణించింది. రేఖ ప్రస్తుతము ముంబై లోని బాంద్రా హోమ్ లో ఒంటరిగా నివసిస్తోంది.
రేఖ 180 పైగా హిందీ చలన చిత్రాలలో నటించింది. ప్రధానంగా భారతీయ చిత్రాలలో మరియు సమాంతర సినిమాలు అని పిలవబడే కళాత్మక సినిమాలలోను నటించింది.