వ్యావహారికసత్తావాదం
వ్యావహారికసత్తావాదం అనేది ఒక సిద్ధాంతం లేదా ప్రతిపాదన సంతృప్తికరంగా పనిచేసినపుడే, అది వాస్తవమైనదనే భావనను నమ్మే ఒక తత్వ సంబంధ ఉద్యమం, అంటే ఒక ప్రతిపాదన యొక్క అర్ధాన్ని దాని వాస్తవ వినియోగ ఫలితాన్నిబట్టి అంగీకరించి, ఆచరణసాధ్యం కాని వాటిని త్రుణీకరించాలనే వాదన. విలియం జేమ్స్ వీక్షణలో ఒక ఆలోచన యొక్క వాస్తవికతను దాని విశ్వసనీయత నిరూపించటానికి పరీక్షించాలని చెప్పేది వ్యావహారికసత్తావాదం. పంతొమ్మిదవ శతాబ్దం చివరిలో చార్లెస్ శాండర్స్ పీర్సే మరియు అతని ప్రయోగ సిద్ధాంతంతో వ్యావహారికసత్తావాదం ప్రారంభమైంది. ఇరవయ్యవ శాతాబ్దమంతా అది విలియం జేమ్స్, జాన్ డ్యూయీ మరియు—మరింత సాంప్రదాయ పద్ధతిలో జార్జ్ సంటాయనల రచనలలో మరింత అభివృద్ధి చెందింది. వ్యావహారికసత్తావాదం యొక్క ముఖ్యమైన అంశాలలో తీవ్ర అనుభవవాదం, కారణవాదం, పరిశీలనావాదం, భావాత్మక సాపేక్షత, వాస్తవ-విలువ విభేద తిరస్కరణ, శాస్త్రంపట్ల అత్యంత గౌరవం, మరియు దోషవాదం ఉన్నాయి.
1930ల నుండి యునైటెడ్ స్టేట్స్ మరియు బ్రిటన్ లలో ఆధిపత్యం వహించిన తార్కిక అనుకూలవాదాన్ని విమర్శిస్తూ 1960లలో ఒక నూతన విశ్లేషణ తత్వశాస్త్ర ఆలోచన అయిన పునరుద్ధరించబడిన వ్యావహారిక సత్తావాదాన్ని (W. V. O. క్వైన్ మరియు విల్ఫ్రిడ్ సెల్లర్స్) వినియోగించినపుడు వ్యావహారికసత్తావాదం తిరిగి అందరి దృష్టినీ ఆకర్షించింది. సహజీకృత అనుభవవాదం అనే భావనను రిచర్డ్ రోర్టీ మరింత అభివృద్ధి పరచి ప్రాచుర్యం కల్పించారు; ఆయన తరువాత రచనలు ఖండ తత్వశాస్త్రంకి దగ్గరగా ఉండి విమర్శకులచే సంబంధం కలిగినవిగా భావించబడ్డాయి.
సమకాలీన వ్యావహారికసత్తావాదం, ఒక నియమబద్ధ విశ్లేషక సంప్రదాయంగా విభజింపబడి, మరింత సాపేక్షమైన గమ్యంచేరి( రోర్టీ మార్గదర్శకత్వంలో), పీర్స్, జేమ్స్ మరియు డెవె వంటి వారి పనితనంతో "నవ్య-సాంప్రదాయ" వ్యావహారికసత్తావాదం(సుసాన్ హాక్ వంటి)గా స్థిరపడింది.
ఒక తాత్విక ఉద్యమంగా వ్యావహారికసత్తావాదం యునైటెడ్ స్టేట్స్లో 1800 చివరిలో ప్రారంభమైంది. చార్లెస్ సాండర్స్ పియర్స్ ( "పర్స్" వలె) మరియు విలియం జేమ్స్ (ఇరువురూది మెటా ఫిజికల్ క్లబ్ సభ్యులు) వారితో పాటు జాన్ డ్యూయీ, జార్జ్ హెర్బర్ట్ మీడ్, మరియు చాన్సీ రైట్ ల ఆలోచన మరియు క్రియల ద్వారా దీని పూర్తి దిశానిర్దేశం జరిగింది. "వ్యావహారికసత్తావాదం " అనే పదం మొదటిసారి ముద్రణలో జేమ్స్ చే ఉపయోగించబడింది, ఈయన 1870ల ప్రారంభంలో పియర్స్ ఈ పదాన్ని కనుగొన్నట్లు ప్రశంసించారు. జేమ్స్, వ్యావహారికసత్తావాదంపై పియర్స్ యొక్క సిద్ధాంత పత్రాలను "" (1877) మరియు "" (1878)గా గౌరవించారు.
1906లో, పియర్స్ రాస్తూ, దశాబ్దాల పూర్వం మెటాఫిజికల్ క్లబ్ లో దశాబ్దాల పూర్వం, నికోలస్ సెయింట్. జాన్ గ్రీన్తరచూ నమ్మకంపై బెయిన్ యొక్క "దేని గురించి అయితే మానవుడు చర్యకు ఉపక్రమిస్తాడో" అనే నిర్వచనాన్ని అన్వయించవలసిన ఆవశ్యకతను పేర్కొన్నాడు. ఈ నిర్వచనాన్ని అనుసరించి, వ్యావహారికసత్తావాదం ఒక ఉపసిద్ధాంతం కంటే ఎక్కువనడంలో సందేహం లేదు; అందువలన నేను ఆయనను వ్యావహారికసత్తావాదం యొక్క పితామహుడిగా భావించడానికి ఇష్టపడతాను. నమ్మకం, ప్రవర్తన, మరియు గుణముల మధ్య కీలక సంధానాలతో ప్రేరణ పొందిన జేమ్స్ మరియు పియర్స్, గ్రీన్ తో ఏకీభవించారు. పియర్స్ మరియు జేమ్స్ పేర్కొన్నట్లుగా, తార్కిక అంచనాకు ఒక బలమైన ప్రత్యామ్నాయంగా, ఇంద్రియవాద మరియు దోషవాద అనుభవవాదంను చూపిన చాన్సీ రైట్ కు కూడా తగినంత గుర్తింపు ఇవ్వాలని జాన్ షుక్ పేర్కొన్నాడు.
ప్రయోగాత్మక భేదంలేని నమ్మకాలను, ఆలోచనల నుండి వేరుచేసే పద్ధతుల కొరకు ఒకరు దృష్టి సారించడంవలన (కొన్ని సందర్భాలలో ఉపయోగకరమైన సాధారణ భేదం ఉన్నప్పటికీ), ఒక విచారణ అనేది మౌఖిక లేదా ఆతిశయోక్తితో కూడిన సంశయంగా కాక ఒక వాస్తవ అనుమానంపై ఆధారపడుతుందనే భావనను పియర్స్ అభివృద్ధి పరచారు, ఒక విషయాన్ని ప్రయోజనాత్మకంగా అర్ధం చేసుకోవడానికి, "మీ భావన యొక్క లక్ష్యాలు ఏ ప్రయోజనాత్మక ఫలితాలను కలిగి ఉండాలని మీరు భావిస్తారో వాటిని ప్రభావితం చేయగలిగిన వాటిని పరిశీలించండి. అప్పుడు, ఆ ప్రభావాల గురించి మీ భావన లక్ష్యం యొక్క మీ మొత్తం భావనపై ఫలితాన్ని చూపుతుంది" —తరువాత ఆయన దీనిని వ్యావహారికసత్తావాద సిద్ధాంతంగా పిలిచారు. వ్యావహారిక పద్ధతి కొరకు భావించబడే ఫలితాల ప్రభావాన్ని ఒక సాధారణ పరిధిలో, ఇది లక్ష్యం యొక్క భావనను లక్ష్య ప్రభావాల భావనతో సమతుల్యం చేస్తుంది. భావించదగిన నిశ్చిత మరియు అనిశ్చిత పరిస్థితులలో భావనలను ఏర్పరచే ప్రయోగాత్మక మానసిక పరావర్తన పద్ధతిగా ఆయన వ్యావహారికసత్తావాద కేంద్ర భావన ఉంది—వివరాణాత్మక కల్పనల ఉత్పత్తికి, మరియు పరిశీలన జరిపి దానిని అభివృద్ధి పరచడానికి ఈ పద్ధతి అనువుగా ఉంటుంది. పియర్స్ ఒక గణిత తార్కికవాది మరియు సాంఖ్యకశాస్త్ర నిర్మాత అయినప్పటికీ, వివరణాత్మక ఊహనలకు ఫలితాలను గురించి, నిగమన తార్కికవాదం మరియు ఆగమన అనుభవవాదం లలో దేనిని సాధారణ పునాదిగా స్వీకరించాలనే దాని గురించే ఆయన ఆలోచించాడు.
1897 లో జేమ్స్ యొక్క ప్రోద్బలంతో పియర్స్ మరియు అతని ఆలోచనలు ప్రసిద్ధిలోకిరావటం ప్రారంభమై, వ్యావహారికసత్తావాదంపై లోతుగా తన స్వంత ఆలోచనలను తెలియచేయటానికి పియర్స్ ఉపన్యసించటం మరియు రాయటం మొదలుపెట్టాడు. ఒక భావన యొక్క అర్ధాన్ని అనువైన పరీక్షలలో రూపొందిస్తూ, ఒక ప్రత్యేకమైన వాస్తవ పరిస్థితుల (లేదా నికష ఫలితాలు) బదులుగా ఒక భావన సాధారణమైనది కాబట్టి దాని అర్ధం, దాని కేంద్రభావన, దానిని సాధారణ వినియోగంలో అంగీకరించటంవల్ల కలిగే ఫలితాలతో సమతుల్యపరచటానికి ప్రాముఖ్యత ఇచ్చాడు; ఒక భావన యొక్క విపులార్ధం దానికి అనువైన పరిశీలనలను సూచించాలి, కానీ వాస్తవ ఫలితాలు దాని ఫలితాలే కానీ అర్ధాలు కాదు. పియర్స్ తన స్వంత ఆలోచనగా భావించినదానిని సూచించటానికి, స్పష్టత కొరకు మరియు బహుశా (కచ్చితంగా కాకపోయినా) ఆయన జేమ్స్ తో ఏకీభవించనందువలన (మొదటి దానిపై వ్యాఖ్యానం కొరకు మెనండ్ 2001ని చూడండి; రెండవ దానిపై వ్యాఖ్యానం కొరకు ప్రాగ్మాటిజంచూడండి) 1905లో వ్యావహారికసత్తావాదం అనే పదాన్ని ప్రవేశపెట్టాడు. ఈ పదం చాలా అసహ్యకరమైనదని, ఎవ్వరికీ దానిని దొంగిలించాలని అనిపించదని ఆయన అన్నారు.(హాక్ 1998). సత్యం శాశ్వతమని మరియు అనంతం వాస్తవమని భావించిన పియర్స్ అభిప్రాయాలు ఇతర వ్యావహారికకసత్తావాదులచే వ్యతిరేకించబడినప్పటికీ, ఆయన ఇతర విషయాలపై వారితో ఏకీభవించారు.
అనేకమంది వ్యావహారికసత్తావాదులకు ప్రేరణలలో:
వ్యావహారికసత్తావాది సూత్రీకరించ కలిగే మానవ నైపుణ్యం సమాకలితమైనదనే ప్రాథమిక భావననుండి నైపుణ్యతా అనుసరణకు దారితీస్తాడు. సిద్ధాంతమూ, ఆచరణా, విభిన్నములు కాదు; బదులుగా, సిద్ధాంతాలు మరియు స్పష్టతలూ ప్రపంచంలో మన మార్గాన్ని వెతుక్కోవటానికి తగిన పరికరాలు లేదా మార్గాలు. జాన్ డ్యూయీ చెప్పినట్లుగా, సిద్ధాంతానికి "విరుద్ధంగా" ఆచరణ అనే ప్రశ్నే లేదు కానీ నైపుణ్యత ఆచరణకుకు విరుద్ధంగా మూసలాంటి, మొరటి పద్ధతి మాత్రమే ఉన్నాయి మరియు విలియం పెప్పేరెల్ మొన్తగుతో జరిపిన సంభాషణలో గమనించినట్లుగా "[అతని] ప్రయత్నం ఆచరణాత్మక వివేకం కాదు కానీ వివేచనాత్మక ఆచరణ". (ఎల్ద్రిద్జ్ 1998, పుట. 5) ప్రత్యక్ష అనుభవం యొక్క సారమే సిద్ధాంతం అంతేగాక చివరికి తిరిగి అది అనుభవానికి రావలసిందే. కావునా వ్యావహారికసత్తావాది విచారణకు అతని లేదా ఆమె పరిసరాలను తెలుసుకోవటానికి ఒక వ్యవస్థ ఆధారమైనది.
డ్యూయీ తన "ది క్వెస్ట్ ఫర్ సెర్టెనిటీ" లో, తాను "తత్వపరమైన మిధ్యా హేతువు"గా పిలచిన దానిని విమర్శించాడు: తత్వవేత్తలు వర్గాలుగా విభజిస్తారు (మానసిక మరియు భౌతిక వర్గాలు), దీనికి కారణం ఇవి కొన్ని ప్రత్యేక సమస్యలను పరిష్కరించటానికి కనుగొనబడిన నామమాత్రపు భావనలేనని వారు గుర్తించకపోవటం. ఇది తత్వశాస్త్ర సిద్ధాంతాల మరియు భావనల గందరగోళానికి దారితీస్తుంది. వివిధ ఉదాహరణలలో హెగెలియన్ తత్వవేత్తల "కడపటి ఉనికి", "విలువైన రాజ్యము", తర్కానికి చెందిన ఆలోచన, అది నిర్మాణాత్మకమైన ఆలోచనల సారమని అనుకోవటం, కానీ దానికి నిర్మాణాత్మక ఆలోచనతో సంబంధంలేదు, మరియు ఇలాంటివి చాలా ఉన్నాయి. డేవిడ్ ఎల్. హిల్డేబ్రాండ్ సమస్యను క్లుప్తీకరించి: "విచారణ అవసరమైన ప్రత్యేక విధులపట్ల మానసిక నిర్లిప్తత వాస్తవికవాదులు మరియు ఆదర్శవాదులు, విస్తృత సంక్షిప్తత యొక్క ఫలితాన్ని అనుభవంవైపు చూపే జ్ఞానపు ఘటనలను సూత్రీకరించటంలో ఒకే విధంగా ఉంటారు." (హిల్డేబ్రాండ్ 2003)
ప్రారంభం నుండి, వ్యావహారికసత్తావాదులు తమకు అర్ధమైన రీతిలో తత్వశాస్త్రాన్ని శాస్త్రీయ పద్ధతిలోకి మళ్ళించాలని కోరుకున్నారు. ఆదర్శవాద మరియు వాస్తవికవాద తత్త్వంలో, మానవ జ్ఞానం, శాస్త్రం గ్రహించగలిగిన దాని కంటే అతీతమైనదనే భావనను కలిగిఉన్నదని వారు వాదించారు. ఈ తత్వశాస్త్రాలు కాంట్ చే స్ఫూర్తి పొందిన రూపదర్శకశాస్త్రంతో గానీ లేదా జ్ఞానానికి మరియు సత్యానికి సంబంధించిన సాదృశ్య సిద్ధాంతాలతో ఆశ్రయం పొందాయి. వ్యావహారికసత్తావాదులు ఆదర్శవాదాన్ని దాని సిద్ధాంత ప్రాముఖ్యతపట్ల, విశ్లేషించలేని సత్యంతో దానికి గల సారూప్యతవల్ల వాస్తవికవాదాన్ని విమర్శించారు. దీనికి బదులుగా వ్యావహారికసత్తావాదం, మానసికంగా మరియు జీవపరంగా ప్రపంచంలో తెలుసుకునేవానికి మరియు తెలిసినదానికి మధ్య సంబంధం ఎలా 'పనిచేస్తుంది'అనే దానిని వివరించడానికి ప్రయత్నిస్తుంది.
"" (1877)లో, సి.ఎస్. పియర్స్ తత్వ పరిశోధనకు తనను తాను పరిశీలించుకోవటం మరియు అంతర్ దృష్టి (కనీసం డెస్కార్టేస్ కాలం నుండి ముఖ్యమైన తత్వశాస్త్ర ఉపకరణాలు) తగిన పద్ధతులనే వాదనను తిరస్కరించాడు. అంతర్ దృష్టి దోషపూరిత హేతువాదానికి దారితీస్తుందని ఆయన వాదించాడు, ఉదా: అనంతం గురించి అంతర్ దృష్టితో హేతువును అన్వేషించడం. అంతేకాక, అంతర్ దృష్టి మనసుకు చెందిన జ్ఞానానికి విశేష ప్రవేశాన్ని కల్పించదు-బాహ్య ప్రపంచంతో మన చర్యల ఫలితంగానే స్వీయ భావన ఏర్పడుతుంది కానీ ఇతర మార్గాలలో కాదు. (డి వాల్ 2005, పేజీలు 7–10) అదే సమయంలో ఆయన ఒక ప్రత్యేక శాస్త్రంగా భావించబడే మనస్తత్వశాస్త్ర సూత్రాల నుండి వ్యావహారికసత్తావాదం మరియు అనుభవవాదం ఆవిర్భవించవని ఆయన స్థిరంగా పేర్కొన్నారు: మనం "తప్పనిసరిగా" ఆలోచించేది మనం ఆలోచించ"వలసిన" దానికంటే పూర్తిగా విభిన్నంగా ఉంటుంది. ప్రాకృతికవాదం మరియు మనస్తత్వశాస్త్ర అనుకూలురైన అనేక ఇతర వ్యావహారికసత్తావాదులతో ఈ అంశం ప్రముఖంగా విభేదిస్తుంది.
రిచర్డ్ రోర్టీ దీనిని మరియు ఇతర వాదనలను "ఫిలాసఫీ అండ్ ది మిర్రర్ అఫ్ నేచర్"లో విస్తృతపరచారు, అనుభవశాస్త్రాలకు-పూర్తిగా సంబంధించని-మరియు కొన్నిసార్లు దానికంటే ఆధిక్యమైన అనుభవవాదం కొరకు స్థాయిని కల్పించడానికి ప్రయత్నించిన అనేక మంది తత్వవేత్తల ప్రయత్నాలను ఆయన దీనిలో విమర్శించారు. W.V. క్వైన్, తన వ్యాసం "ఎపిస్టమాలజీ నేచురలైజ్ద్" (క్వైన్ 1969) ద్వారా స్వాభావిక జ్ఞానశాస్త్రాన్ని తిరిగి వాడుకలోనికి తీసుకురావడానికి కారణమై, 'సాంప్రదాయ' జ్ఞానశాస్త్రాన్ని మరియు సంపూర్ణ కచ్చితత్వం యొక్క దాని "కార్టీజియన్ కల"ను విమర్శించారు. ఆయన వాదనలో, ఈ కల సాధ్యం కానిది కావడంతోపాటు తప్పు త్రోవ పట్టించేదిగా ఉంది దీనికి కారణం ఇది జ్ఞానశాస్త్రాన్ని శాస్త్రీయ విచారణ నుండి వేరు చేస్తుంది.
వ్యతిరేక సందేహవాదం మరియు మిధ్యావాదముల అనుకూల్యత అమెరికన్ వ్యావహారికసత్తావాదం యొక్క కేంద్ర లక్ష్యమని హిలరీ పుత్నం సూచించాడు. మానవ విజ్ఞానమంతా 'దైవ-దృష్టి' లేని పాక్షికమైనదైనప్పటికీ, ప్రపంచవ్యాప్తంగా సందేహమయ వైఖరి ఉన్నదని భావించనక్కరలేదు. డెస్కార్టేస్ యొక్క మెడిటేషన్స్ ఆన్ ఫస్ట్ ఫిలాసఫీలో చెప్పబడిన ప్రసిద్ధ మరియు ప్రభావాన్విత విధానానికి విరుద్ధంగా పియర్స్, తత్వ విచారణకు సందేహాన్ని లేనిది ఉన్నట్లు కనిపించేటట్లు చేయటంగానీ లేదా సృష్టించడం కానీ చేయలేమని వక్కాణించాడు. సందేహం, నమ్మకంలాగే, నిరూపణ అవసరమైనది. ఒక సత్యంపై అవిధేయత చూపే ప్రత్యేక విషయంపై జరిపే తీవ్రఘర్షణలో ఇది జనిస్తుంది( డ్యూయీ దీనినే 'సందర్భం' అన్నాడు), దీనివల్ల ప్రత్యేక ప్రతిపాదనలో మన నమ్మకం కొంత సడలింపబడుతుంది. ఆ విషయంపై స్థిరమైన నమ్మకం తిరిగి ఏర్పడటానికి చేసే హేతుబద్ధ మనో-నిశ్చయ ప్రక్రియే విచారణ. డెస్కార్టేస్ ప్రవేశంతో ఆధునిక విద్యా సందేహవాదానికి ప్రతిస్పందనగా వ్యతిరేక-సందేహవాదముందని గమనించవలసిన విషయం. నిజానికి విజ్ఞానమంతా అస్థిరమైనదనే వాస్తవికసత్తావాదుల వక్కాణింపు పురాతన సందేహవాద సాంప్రదాయానికి అనుగుణమైనది.
ప్రారంభ వ్యావహారికసత్తావాద అనుభవవాదం చార్లెస్ డార్విన్ చే బాగా ప్రభావితమైంది. జ్ఞాన సిద్ధాంతాలకు పరిణామాన్ని అన్వయించిన మొదటిది వ్యావహారికసత్తావాదం కాదు: స్కోపెన్హ్యుఎర్ సమర్ధించిన జీవ ఆదర్శ వాదం ప్రకారం ఒక జీవికి ఉపయోగకరమైనదని నమ్మినది వాస్తవం నుండి విభిన్నంగా ఉండవచ్చు. ఇక్కడ జీవితానికి ఉపయోగపడే ఏ విధమైన విచారణా విధానానికి ఉన్నతంగా మరియు దాని పరిధిని మించిన సమగ్ర లేదా భావాతీత సత్యంతో రెండు ప్రత్యేక విభాగాలుగా జ్ఞానం మరియు చర్య చూపబడ్డాయి. వ్యావహారికసత్తావాదం జ్ఞానం యొక్క ఒక "పర్యావరణ" అంశంతో ఈ ఆదర్శవాదాన్ని సవాలు చేస్తుంది: విచారణ అనేది జీవులు ఏవిధంగా వాటి పరిసరాలపై అదుపు సంపాదిస్తాయో తెలిపేది. "వాస్తవం" మరియు "సత్యం" అనేవి విచారణలో క్రియాత్మక నామాలే కానీ విషయానికి బాహ్యంగా వాటిని అర్ధం చేసుకోకూడదు. వాస్తవవాదం యొక్క దృఢ సాంప్రదాయ అర్ధంలో "వాస్తవమైనది" కాదు (తరువాతి కాలంలో హిలరీ పుట్నం దీనిని అధిభౌతిక వాస్తవవాదంగా పేర్కొన్నారు), అయితే తప్పనిసరిగా వ్యవహరించవలసిన బాహ్య ప్రపంచంతో ఏ విధంగా సర్దుబాటు చేసుకుంటుంది అనేది వాస్తవమైనది.
అన్ని రకాల అభిప్రాయాలను ఆదర్శవాదంగా లేదా వాస్తవవాదంగా వర్గీకరించాలనే తత్వవేత్తల వైఖరితో, (ప్రజా అవగాహనకు పరీక్షగా విలియం జేమ్స్ యొక్క ఆసక్తికరమైన ప్రసంగకళతో కూడిన), వ్యావహారికసత్తావాదం ఆత్మాశ్రయవాదం లేదా ఆదర్శవాదం యొక్క ఒక రూపంగా చూడబడింది. జేమ్స్ యొక్క ఉత్తమంగా-మార్చబడిన పదబంధాలు —"సత్యం యొక్క నగదు విలువ" (జేమ్స్ 1907, పుట. 200) మరియు "మన ఆలోచనా విధానంలో సత్యం మాత్రమే లక్ష్యాన్ని చేరుకోవటానికి సాధనం " (జేమ్స్ 1907, పుట. 222)— సమకాలీన సాహిత్యంలో సందర్భానికి విరుద్ధంగా మరియు వ్యంగ్యంగా, ప్రయోగ ఉపయోగం ఉన్న ఏ ఆలోచన అయినా సత్యమైనదనే అభిప్రాయం కలిగేవిధంగా ఉపయోగించబడ్డాయి. విలియం జేమ్స్ వ్రాశారు:
వాస్తవంగా, ఈ సిద్ధాంతం గొప్ప నిర్వహణ, అధిక ఉదాత్తమైనదని జేమ్స్ వక్కాణించారు. ('FAQ' కొరకు డ్యూయీ 1910 చూడుము)
వాస్తవికతను ప్రతిపాదించటంలో నమ్మకం యొక్క పాత్ర వ్యావహారికసత్తావాదంలో విస్తృతంగా చర్చించబడింది. వాస్తవికతకు ప్రతినిధి అయితే ఆ నమ్మకం ఆమోదించదగినదేనా? "అనుసరించడం అనేది తెలుసుకోవడానికి ఒక (మరియు ఒకే ఒకసారి) యదార్ధమైన మార్గం," (జేమ్స్ 1907, పుట. 91). విచారణలోనూ మరియు చర్యలోనూ యెంత సహాయకారిగా ఉంటాయో అనే దానిపై ఆధారపడి సత్యమా లేక అసత్యమా అని నిర్ణయించబడే నమ్మకాలు అంగీకరింపదగినవేనా? పరిసర పర్యావరణంతో వివేక జీవుల పెనుగులాటలో మాత్రమే నమ్మకాలకు అర్ధముంటుందా? ఈ పెనుగులాటలో సఫలమైతేనే ఆ నమ్మకం సత్యమౌతుందా? వ్యావహారికసత్తావాదంలో ప్రయోగార్హమైనది లేదా ఉపయోగకరమైనదంతా లేదా క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే ఉనికిని కాపాడుకోవటానికి ఉపయోగపడేది సత్యమే కావలసిన అవసరం లేదు. ఉదాహరణకు, నన్ను మోసగిస్తున్న నా వివాహ భాగస్వామిని నమ్మడం నాకు ప్రస్తుతం సహాయకారిగా ఉండవచ్చు, కానీ అది కచ్చితంగా దీర్ఘకాలిక దృష్టిలో ఉపయోగకరంగా ఉండదు దీనికి కారణం అది సత్యానికి అనుగుణంగా లేదు (కాబట్టి అది సత్యం కాదు).
వ్యావహారికసత్తావాదం కేవలం అర్ధం యొక్క లక్షణంగా మాత్రమే ప్రారంభమయినప్పటికీ, అది త్వరగా విస్తృత సంబంధాలతో మొత్తం తత్వశాస్త్రరంగానికి పూర్తిస్థాయి ప్రమాణ అనుభవవాదంగా విస్తరించింది. ఈ రంగాలలో పనిచేసే వ్యావహారిక సత్తావాదులు ఒక ఉమ్మడి ప్రేరణను కలిగియున్నప్పటికీ, వారి క్రియ విభిన్నంగా ఉంది మరియు వారు వేరొకరి అభిప్రాయాలను గ్రహించలేదు.
విజ్ఞానం యొక్క తత్వశాస్త్రంలో, భావనలు మరియు సిద్ధాంతాలు కేవలం ఉపయోగకరమైన పరికరాలు మాత్రమేనని మరియు వాటి విలువ ఆ భావాలు మరియు సిద్ధాంతాలు వాస్తవాన్ని ఏ విధంగానైనా ప్రతిబిస్తాయా అనే దానిపై ఆదారపడి వాటి విలువను లెక్కించడం జరగదని, అయితే విషయాన్ని ఊహించి మరియు వివరించడంలో అవి ఎంత ఆచరణీయంగా ఉన్నాయనే దృష్టికోణంలో కారణవాదం ఉంటుంది. కారణవాదం సత్యం అవసరం లేనిదని పేర్కొనదు, కానీ సత్యం మరియు అసత్యం అంటే ఏమిటి మరియు విజ్ఞానంలో అవి ఏ విధంగా పనిచేస్తాయనే ప్రశ్నకు స్పష్టమైన సమాధానాన్ని అందిస్తుంది.
మరొక అభివృద్ధి చార్లెస్ W. మోరిస్ మరియు రుడోల్ఫ్ కార్నాప్ రచనలలో తార్కిక అనుకూలవాదం మరియు వ్యావహారికసత్తావాదం యొక్క సహకారం. ఈ రచయితలపై వ్యావహారికసత్తావాదం ప్రభావంలో అధికభాగం వారి అనుభవవాదంలో వ్యావహారికసత్తావాద సిద్ధాంతం చేర్చడానికి పరిమితమైంది. ఈ ఉద్యమంపై విశాల భావం కలిగిన వ్యావహారికసత్తావాదులు తరచూ వారిని ప్రస్తావించరు.
1951లో ప్రచురించబడిన W. V. క్వైన్ యొక్క పత్రం "టూ డాగ్మాస్ అఫ్ ఎమ్పిరిసిజం," తత్వశాస్త్రంలోని విశ్లేషనాత్మక సాంప్రదాయంలో ఇరవైఒకటో శతాబ్దంలో ప్రసిద్ధిచెందిన పత్రాలలో ఒకటి. తార్కిక అనుకూలవాదుల తత్వశాస్త్రంలోని రెండు కేంద్ర సిద్ధాంతాలపై ఈ పత్రం దాడి చేస్తుంది. వీటిలో ఒకటి, విశ్లేషనాత్మక నిజాలు, పదాల అర్ధాల విలువ పరంగా నిజమైన ప్రకటనలు('బ్రహ్మచారులందరూ పెళ్ళికానివారు'), మరియు జ్ఞానాత్మక సత్యంపై ఆధారపడిన సంశ్లేషక నిజాలు. మరొకటి తగ్గింపువాదం, ఈ సిద్ధాంతం ప్రకారం ప్రతి అర్ధవంతమైన ప్రకటన దాని అర్ధాన్ని కొన్ని పదాల తార్కిక నిర్మాణం ద్వారా పొంది ప్రత్యేకించి వెంటనే పొందే అనుభవాన్ని సూచిస్తుంది. ప్రత్యక్ష సిద్ధాంతాలు ముందు జరిగిన వాస్తవాలు కాక సంస్లేషక ప్రకటనలనే పియర్స్ పట్టుదలను క్వైన్ వాదన జ్ఞప్తికి తెస్తుంది.
తన జీవితంలోని తరువాతి కాలంలో స్కిల్లర్ తన గ్రంథం "ఫార్మల్ లాజిక్"లో తర్కశాస్త్రంపై దాడికి ప్రసిద్ధి చెందారు. అప్పటికి, స్కిల్లర్ యొక్క వ్యావహారికసత్తావాదం, ఏ సాంప్రదాయ వ్యావహారికసత్తావాదుల సాధారణ తత్వశాస్త్రభాషకైనా సమీపమయ్యింది. వాస్తవ సందర్భంలో వాడినపుడు మాత్రమే పదాలు అర్ధం కలిగి ఉన్నాయని చూపడం ద్వారా, స్కిల్లర్ సాంప్రదాయ తర్క సాధ్యతను తగ్గించాలని అనుకున్నారు. స్కిల్లర్ ప్రధాన రచనలలో అతి తక్కువ ప్రసిద్ధి చెందినది అతని వినాశకర గ్రంధానికి నిర్మాణాత్మక కొనసాగింపు అయిన "ఫార్మల్ లాజిక్." ఈ కొనసాగింపు, "లాజిక్ ఫర్ యూస్,"లో స్కిల్లర్ తాను అప్పుడే "ఫార్మల్ లాజిక్"లో నాశనం చేసిన సాంప్రదాయ తర్కం స్థానంలో నూతన తర్కాన్ని నిర్మించడానికి ప్రయత్నించాడు. ఆయన అందించిన దానిని నేడు తత్వశాస్త్రవేత్తలు ఆవిష్కారం యొక్క సందర్భాన్ని తెలిపే తర్కం మరియు సిద్ధాంత-నిగమన పద్ధతిగా గుర్తిస్తున్నారు.
అయితే F.C.S. స్కిల్లర్ వ్యావహారిక తర్కం యొక్క సాధ్యతను త్రోసిపుచ్చారు, అనేకమంది వ్యావహారిక సత్తావాదులు దాని అంతిమ ప్రామాణికత విషయంపై ఆక్షేపిస్తారు మరియు తర్కాన్ని ఇతరమైనవాటితో పాటు తార్కిక పరికరంగా చూస్తారు- లేదా బహుశా, సాంప్రదాయక తర్కాల బహుళత వలన, ఇతరమైనవాటిలో పరికరాల "సమితి" గా పరిగణిస్తారు. ఇది C.I. లెవిస్ అభిప్రాయం. C.S.పియర్స్ వ్యావహారిక తర్కం చేయుటకు అనేక పద్ధతులను అభివృద్ధి పరచాడు.
స్టీఫెన్ టౌల్మిన్ యొక్క "ది యూసెస్ అఫ్ ఆర్గ్యుమెంట్" వ్యావహారిక తర్కం మరియు వాక్యాలంకార అధ్యయనాలలో పండితులకు ప్రేరణ ఇచ్చింది.
అధిక సరళప్రవర్తనగల పద్ధతిలో జేమ్స్ మరియు డ్యూయీ జ్ఞానాత్మక ఆలోచనాపరులు: అనుభవమే అంతిమ పరీక్ష మరియు వివరించవలసిన అవసరం కలిగినది కూడా అనుభవమే. హ్యూమ్ కాలం నుండి ఉన్న సాంప్రదాయ సాధారణ అనుభవవాదం తో వారు అసంతృప్తి చెందారు, జ్ఞానశాస్త్రవాదులు అనుభవమంటే వ్యక్తిగత అనుభూతి కంటే ఎక్కువైనది కాదనే ఆలోచనా ధోరణిని కలిగి ఉన్నారు. వ్యావహారికసత్తావాదులకు, ఇది జ్ఞానశాస్త్ర ఆత్మకు విరుద్ధంగా ఉంది: కేవలం అర్ధాన్ని వివరించి సమాచారాన్ని ప్రతిపాదించడమే అంతిమ వాస్తవంగా కాక, ఒక అనుభవం యొక్క సంబంధాలు మరియు అర్ధంతోసహా దానిని వివరించడానికి ప్రయత్నించాలి. డ్యూయీ మాటలలో రాడికల్ ఎమ్పిరిసిజం, లేదా ఇమ్మేడియేట్ ఎమ్పిరిసిజం, కేవలం శబ్దం చేసే పరమాణువుల కూర్పుగా కాక, అనుభవం యొక్క అర్ధానికి మరియు విలువకు ఒక స్థానాన్ని ఇవ్వాలని కోరుతుంది.
విలియం జేమ్స్ ఈ తత్వశాస్త్ర లోపానికి ఒక ఆసక్తికరమైన ఉదాహరణను ఇస్తారు: 
F.C.S. స్కిల్లర్ యొక్క మొదటి పుస్తకం, "రిడిల్స్ అఫ్ ది స్ఫింక్స్", అమెరికాలో పెరుగుతున్న వ్యావహారికసత్తావాద ఉద్యమం గురించి ఆయనకు తెలియకముందే ప్రచురించబడింది. దీనిలో, స్కిల్లర్ భౌతికవాదం మరియు పరమ అధిభౌతికశాస్త్రం మధ్య ఒక మధ్యస్థ స్థాయి కొరకు ప్రయత్నించాడు. విలియం జేమ్స్ చే పోల్చబడిన రెండు దృఢ-మనస్క అనుభవవాదం మరియు సున్నిత మనస్క హేతువాదాల వివరణాత్మక ప్రక్రియల మధ్య విభేద ఫలితంగా, స్కిల్లర్ ప్రశ్నిస్తూ, యాంత్రిక ప్రాకృతికవాదం మన ప్రపంచం యొక్క "ఉన్నత" అంశాలను అర్ధవంతం చేయలేదు (స్వేచ్ఛాకాంక్ష, స్పృహ, ప్రయోజనం, సార్వత్రికాలు మరియు కొందరు దేవుణ్ణి కూడా చేర్చుతారు), కాగా పరమ అధిభౌతిక శాస్త్రం మన ప్రపంచం యొక్క "నిమ్న" అంశాలను అర్ధవంతం చేయలేదని చెప్పాడు(అసమగ్రత, మార్పు, భౌతికత్వం). స్కిల్లర్, కచ్చితమైన మధ్యస్థ స్థాయి గురించి అస్పష్టంగా ఉన్నప్పటికీ, అధిభౌతిక శాస్త్రాన్ని విచారణకు ఉపయోగపడే ఒక పరికరంగా సూచిస్తూ, వివరణలో అది వాస్తవంగా ఉపయోగపడినంత వరకే దానికి విలువ ఉంటుందని నిరూపించడానికి ప్రయత్నిస్తాడు.
ఇరవయ్యవ శతాబ్ద రెండవ అర్ధభాగంలో, స్టీఫెన్ తౌల్మిన్ వాస్తవికతకు మరియు ప్రదర్శనకు మధ్య భేదాన్ని గమనించవలసిన అవసరం కేవలం ఒక వివరణాత్మక ప్రకియలోనే అవసరమౌతుందని అందువలన 'అంతిమ వాస్తవం' దేనిని కలిగి ఉంటుంది అని అడగటంలో అర్ధం లేదని వాదించారు. ఇటీవలి కాలంలో, ఇదే విధమైన భావన విశ్లేషణానంతర తత్వవేత్త అయిన డానియెల్ డెన్నెట్ చే సూచింపబడింది, ప్రపంచాన్ని అర్ధం చేసుకోవాలని కోరుకునే వారెవరైనా ఉద్దేశపూర్వక స్థితిని కలిగి ఉండి వాస్తవికత యొక్క "కూర్పు"ను గురించిన అంశాలను (అనగా ధ్వని చేసే పరమాణువులు) మరియు దాని నుండి ఉద్భవించిన 'అర్ధ లక్షణాలను'(అనగా అర్ధం మరియు విలువ) రెండింటినీ అంగీకరించాలని ఆయన వాదించాడు.
రాడికల్ ఎమ్పిరిసిజం శాస్త్రం యొక్క పరిమితులకు చెందిన ప్రశ్నలు ఏవైనా ఉంటె వాటికి ఆసక్తికరమైన సమాధానాలను ఇస్తుంది, పరిమాణవాదం యొక్క అర్ధం మరియు విలువ మరియు క్రియాశీలత. ఈ ప్రశ్నలు మతం మరియు శాస్త్రానికి సంబంధించిన నేటి చర్చలలో ప్రముఖంగా కనిపిస్తాయి, ఎక్కువమంది వ్యావహారిక సత్తవాదులు విభేదించినట్లు- శాస్త్రం అర్ధవంతమైన ప్రతి విషయాన్నీ 'కేవలం' భౌతిక దృగ్విషయంగా స్థాయిని తగ్గించడం ఇక్కడ తరచూ భావించబడుతుంది.
జాన్ డ్యూయీ "నేచర్ అండ్ ఎక్స్పీరిఎన్స్"లో (1929) మరియు అర్ధ శతాబ్దం తరువాత రిచర్డ్ రోర్టీ శాశ్వతమైన తన "ఫిలాసఫీ అండ్ ది మిర్రర్ అఫ్ నేచర్"లో (1979) మనసు మరియు శరీర సంబంధాల వాదనలపై ఫలితాలలో అధికభాగం భావాత్మక కలవరం యొక్క ఫలితమేనని వాదించారు. బదులుగా, మనసు లేదా మానసిక స్థితిని సత్వవిచార విభాగంగా ప్రతిపాదించవలసిన అవసరం లేదని వారు వాదించారు.
మనసు-శరీర సమస్యకు తత్వవేత్తలు ఒక నిశ్చలవాద లేదా ప్రాకృతికవాద వైఖరిని అవలంబించాలా అనే దానిపై వ్యావహారికసత్తావాదులు విభేదించారు. ప్రారంభంలోని వారు (రోర్టీ వారిలో ఉన్నారు) ఈ సమస్యను వదలి వేయాలనుకున్నారు దీనికి కారణం ఇది ఒక మిధ్యా సమస్య, అయితే తరువాతి కాలంలోని వారు అది ఒక అర్ధవంతమైన జ్ఞానాత్మక ప్రశ్నగా భావించారు.
వ్యావహారికసత్తావాదం ప్రయోగ మరియు సిద్ధాంత కారణం మధ్య ఏ విధమైన మౌలిక భేదాన్ని, లేదా వాస్తవాలు మరియు విలువల మధ్య ఏ విధమైన సత్వవిచార భేదాన్ని చూడదు. వాస్తవాలు మరియు విలువలు రెండూ జ్ఞానాత్మక అంశాన్ని కలిగి ఉంటాయి: మనం విశ్వసించ వలసినది జ్ఞానం; చర్యలో ఏది మంచిది అనే సిద్ధాంతమే జ్ఞానం. వ్యావహారిక సత్తావాద నీతి సూత్రాలు విస్తృతంగా మానవీయమైనవి దీనికి కారణం అది మానవులుగా మనకు సంబంధించిన వాటి పరిధిని దాటి నైతికత యొక్క అంతిమ పరీక్షను చూడదు. మనకు మంచి కారణాలు ఉన్నవాటి కొరకే మంచి విలువలు ఉన్నాయి, ఉదా. గుడ్ రీజన్స్ అప్రోచ్. విలువలు మరియు వాస్తవాల మధ్య ముఖ్య సారూప్యతలను నొక్కి చెప్పిన ఇతర తత్వవేత్తలైన జెరోం స్క్నీవిండ్ మరియు జాన్ సియర్లె వంటి వారికంటే వ్యావహారికసత్తావాద సూత్రీకరణ ముందరిది.
ఆయన వ్యాసం "ది విల్ టు బిలీవ్"లో పేర్కొనబడినట్లు, నీతిశాస్త్రానికి విలియం జేమ్స్ యొక్క సహకారం తరచూ సంబంధవాదం లేదా ఆహేతుకతల కొరకు విన్నపంగా తప్పుగా అర్ధం చేసుకొబడ్డాయి. నీతిశాస్త్రం ఎప్పుడూ విశ్వాసం లేదా నమ్మకం యొక్క కొంత కచ్చితత్వాన్ని కలిగి ఉంటుందని మరియు మనం నైతిక నిర్ణయాలు తీసుకునేటపుడు ప్రతిసారీ సరైన నిర్ధారణ కొరకు వేచి ఉండలేమని అది తన స్వంత పదాలలో వాదిస్తుంది.
సాంప్రదాయ వ్యావహారికసత్తావాదులలో, జాన్ డ్యూయీ నైతికత మరియు ప్రజాస్వామ్యం గురించి విస్తృతంగా రచించారు. (ఎడెల్ 1993) తన మహా వ్యాసం "త్రీ ఇండిపెండెంట్ ఫాక్టర్స్ ఇన్ మొరల్స్"లో (డ్యూయీ 1930), నైతికతపై మూడు తత్వశాస్త్ర దృగ్విషయాలను అనుసంధానం చేయడానికి ప్రయత్నించాడు:సరైనది, ధర్మమైనది మరియు మంచిది. నీతి ప్రశ్నలపై అర్ధవంతమైన మార్గాలను మొత్తం మూడూ అందించినప్పటికీ, ఈ మూడు అంశాల మధ్య వివాద సాధ్యత ఎల్లప్పుడూ తేలికగా పరిష్కారం కాదని ఆయన పేర్కొన్నారు. (అండర్సన్, SEP)
సాధనాలు మరియు గమ్యాల మధ్య వైరుధ్యాన్ని కూడా డ్యూయీ విమర్శించారు, ఆయన దీనిని మన దైనందిన క్రియా జీవితం మరియు విద్యల క్షీణతకు కారణంగా భావించారు, రెండూ గమ్యం కొరకు సాధానాలుగా భావించబడ్డాయి. ఆయన అర్ధవంతమైన శ్రమ మరియు విద్యాభావనను జీవితం కొరకు ఏర్పాటుగా కాక జీవితంగానే భావించాలని నొక్కి చెప్పాడు. (డ్యూయీ 2004 [1910] అధ్యాయం 7; డ్యూయీ 1997 [1938], పుట 47)
డ్యూయీ తనకాలంలోని ఇతర నైతిక తత్వాలకు, ముఖ్యంగా అల్ఫ్రెడ్ అయెర్ యొక్క భావవాదంకు వ్యతిరేకంగా ఉన్నారు. డ్యూయీ ప్రయోగాత్మక విభాగంగా నైతికశాస్త్ర అవకాశాన్ని ఊహించాడు, మరియు విలువలను భావాలు లేదా విధాయకమైనవిగా కాక, సంతృప్తికరమైన ఫలితాలకు దారితీసే చర్యల ప్రతిపాదనలుగా భావించాడు లేదా ఆయన దానినే "సంపూర్ణ అనుభవం" అని పిలిచాడు. ఈ అభిప్రాయం యొక్క కొనసాగింపుగా మానవులు తరచుగా తమను ఏది సంతృప్తి పరుస్తుందో తెలుసుకోలేనందువల్ల నైతికశాస్త్రం వాస్తవదూర ప్రయత్నంగా భావించడం.
అది-నైతికతకు ఇటీవలి వ్యావహారికసత్తావాద సహకారం టోడ్ లెకన్ యొక్క "మేకింగ్ మొరాలిటీ" (లేకన్ 2003). నీతి అనేది భ్రమపడదగినదిగా ఉంటుంది కానీ హేతుబద్ధ పద్ధతి అనియూ, మరియు సాంప్రదాయపరంగా దానిని సిద్ధాంతం లేదా సూత్రాలపై ఆధారపడినదిగా తప్పుగా భావించబడినదని లెకన్ వాదించాడు. బదులుగా, ఆచరణను వివేకవంతమైనదిగా చేయటానికి సిద్ధాంతం మరియు నియమాలు ఉపకరణాలుగా ఉంటాయని చెప్పాడు.
హార్వర్డ్లో విలియం జేమ్స్ ఉపన్యాసాలపై ఆధారపడిన జాన్ డ్యూయీ యొక్క "ఆర్ట్ యాస్ ఎక్స్పీరిఎన్స్", కళ, సంస్కృతి మరియు దైనందిన అనుభవాలను సమైక్యపరచి చూపే ఒక ప్రయత్నం. (Field, IEP)డ్యూయీ దృష్టిలో కళ, అందరి సృజనాత్మక జీవితాలలో భాగంగా ఉండాలి లేదా కావాలి కానీ కొందరు పెద్దలకో లేదా కళాకారులకో కాదు. ప్రేక్షకులను నిరాసక్త గ్రహీతలుగా కంటే ఉన్నతంగా చూడాలని ఆయన నొక్కిచెప్పారు. డ్యూయీ కళను పరికించే విధానం ఇమ్మాన్యుయేల్ కాంట్ యొక్క అవలోకనలో సౌందర్యారాధనపట్ల భావాతీత మార్గానికి దగ్గరగా ఉంది, కాంట్ కళ యొక్క ప్రత్యేక లక్షణాన్ని మరియు సౌందర్యారాధన అభిరుచి పట్ల నిరాసక్తతను ఎత్తిచూపాడు.
గమనార్హమైన సమకాలీన వ్యావహారికసత్తావాద సౌందర్యారాధకుడు జోసెఫ్ మార్గోలిస్. కళాత్మక పనిని ఆయన " భౌతికంగా రూపమిచ్చే, సాంస్కృతికంగా వ్యక్తపరచే ఉనికి" అని, ఉనికిని ప్రకటించటానికి చేసే నాటకీయ మానవ ప్రకటన కాక మానవ చర్యల మరియు సంస్కృతులతో మమేకమైనదిగా నిర్వచించాడు. కళాత్మక పనులు క్లిష్టమైనవి మరియు ప్రమాణీకరణకు కష్టమైనవి, మరియు వాటికి కచ్చితమైన వివరణను ఇవ్వలేమని ఆయన నొక్కి చెప్పారు.
డ్యూయీ "ఎ కామన్ ఫెయిత్" లోను మరియు జేమ్స్ "ది వెరైటీస్ అఫ్ రెలిజియస్ ఎక్స్పీరిఎన్స్" లోను సమకాలీన వ్యవస్థలో ఇప్పటికీ మతం పోషించగల పాత్ర గురించి పరిశోధించారు.
విలియం జేమ్స్ ప్రకారం, సాధారణ దృష్టి కోణంలో "కేవలం ఎప్పటివరకైతే" ఒకటి పనిచేస్తుందో అదే సత్యమని గమనించాలి. ఆ విధంగా, ఒక ప్రకటన, ఉదాహరణకు, ప్రార్థనను వినడం అనేది తత్వశాస్త్ర స్థాయికి పనిచేస్తుంది(a) అయితే మీరు ప్రార్థించే విషయాలను నిజంగా ఇవ్వడానికి సహాయపడదు(b) ప్రార్థనలు ఫలిస్తాయనే ఓదార్పు ఫలితాన్ని సూచించడం ద్వారా దీనిని చక్కగా వివరించవచ్చు. ఆ విధంగా, వ్యావహారికసత్తావాదం మతానికి వ్యతిరేకమైనది కాదు అలాగని విశ్వాసానికి క్షమాపణ కోరేదీ కాదు.
జోసెఫ్ మార్గోలిస్, "హిస్టరీడ్ థాట్, కన్స్ట్రక్టెడ్ వరల్డ్"లో (కాలిఫోర్నియా, 1995), "ఉనికి" మరియు "వాస్తవం" మధ్య తేడాను చూపిస్తారు. "ఉనికి" అనే పదం వాడకం కేవలం పియర్స్ యొక్క "సెకండ్ నెస్"ను చాలినంతగా ప్రదర్శించే వస్తువులకు మాత్రమే అని ఆయన సూచిస్తారు: మన కదలికలకు క్రూర భౌతిక వ్యతిరేకతను అందించే వస్తువులు. ఈ విధంగా, అంకెల వంటి అటువంటి వస్తువులు, "వాస్తవం"గా పేర్కొనబడతాయి, కానీ అవి "ఉనికి"లో ఉండవు. ఆ విధమైన భాషాపరమైన వాడుకలో, దేవుడు "వాస్తవం" కావచ్చు, నమ్మకస్తులకు ఆయావిధాలుగా సహాయపడవచ్చు, కానీ "ఉనికి"లో లేకపోవచ్చు.
నూతనవ్యావహారికసత్తావాదం అనే సమకాలీన విస్తృత విభాగం అనేక మంది ఆలోచనాపరులచే ఉపయోగించబడింది, వీరిలో కొందరు ఒకరితో ఒకరు తీవ్రంగా విభేదించారు. సాంప్రదాయ వ్యావహారికసత్తావాదుల ముఖ్య అంతరార్ధాలను ఆలోచనాపరులు తీసుకున్నప్పటికీ, వారి నుండి ప్రముఖంగా విభేదించడాన్ని నూతన వ్యావహారికసత్తావాదం సూచిస్తుంది. ఈ విభేదం వారి తత్వశాస్త్ర పద్ధతివలన (వారిలో అనేక మంది విశ్లేషక సాంప్రదాయం పట్ల విశ్వాసాన్ని కలిగి ఉన్నారు) లేదా సహజ భావ ఏర్పాటు వలన సంభవించవచ్చు (C.I. లెవిస్ డ్యూయీని తీవ్రంగా విమర్శించాడు; రిచర్డ్ రోర్టీ పియర్స్ ను ఇష్టపడలేదు). ప్రముఖ విశ్లేషక నూతన వ్యావహారికసత్తావాదులలో పైన పేర్కొన్న లెవిస్, W.V.O. క్వైన్, డోనాల్డ్ డేవిడ్సన్, హిలరీ పుట్నం మరియు మొదటివాడైన రిచర్డ్ రోర్టీ ఉన్నారు. స్టాన్లీ ఫిష్, అతని తరువాత రోర్టీ మరియు జూర్గెన్ హబెర్మాస్ ఖండ ఆలోచనకు సమీపంలో ఉన్నారు.
నూతనసాంప్రదాయ వ్యావహారికసత్తావాదం తమను తాము సాంప్రదాయ వ్యావహారికసత్తావాదుల కల్పనలకు వారసులమని భావించుకునే ఆలోచనాపరులని సూచిస్తుంది. సిడ్నీ హుక్ మరియు సుసాన్ హాక్ (ఫౌండ్ హెరెంటిజం సిద్ధాంతానికి పేరు పొందారు) ప్రసిద్ధ ఉదాహరణలు.
అందరు వ్యావహారికసత్తావాదులను తేలికగా స్వాభావీకరించలేము. విశ్లేషనానంతర తత్వశాస్త్రం కనుగొనబడటం మరియు ఆంగ్లో-అమెరికన్ తత్వశాస్త్ర విభజన వలన, అనేకమంది తత్వశాస్త్రజ్ఞులు వారు ఏ తత్వశాస్త్ర ఆలోచనావిభాగానికి చెందినవారో బహిరంగంగా ప్రకటించకుండానే వ్యావహారికసత్తావాదంతో ప్రభావితమవుతారు. క్వైన్ యొక్క విద్యార్థి అయిన డానియెల్ డెన్నెట్, విట్ట్గెన్ స్టీన్ ద్వారా తన తత్వశాస్త్రస్థాయికి చేరి, "మెరుగైన వ్యావహారికసత్తావాదిగా" తానూ పేర్కొనే స్టీఫెన్ టౌల్మిన్ (1988 సంకలనం డ్యూయీ 1929 కి ముందుమాట, పేజీ xiii)ఈ విభాగంలోకి వస్తారు. మరియొక ఉదాహరణ మార్క్ జాన్సన్ యొక్క సంస్థాగత తత్వశాస్త్రం (లకోఫ్ మరియు జాన్సన్ 1999) దాని మనస్తత్వవాదాన్ని, ప్రత్యక్ష వాస్తవికవాదాన్ని, మరియు వ్యతిరేక- కార్టీజియన్ వాదాలను వ్యావహారికసత్తావాదంతో పంచుకుంటుంది. భావ వ్యావహారికసత్తావాదం, తత్వవేత్త మరియు తర్కవేత్త అయిన క్లారెన్స్ ఇర్వింగ్ లూయిస్ యొక్క ఆలోచనలో రూపుదిద్దుకున్న జ్ఞాన సిద్ధాంతం. భావ వ్యావహారికసత్తావాదం యొక్క ప్రామాణికశాస్త్ర జ్ఞానమంతా మొదటిసారిగా 1929 నాటి గ్రంధమైన "మైండ్ అండ్ ది వరల్డ్ ఆర్డర్: అవుట్లైన్ ఆఫ్ ఎ థియరీ ఆఫ్ నాలెడ్జ్"లో సూత్రీకరించబడింది.
'ఫ్రెంచ్ వ్యావహారికసత్తావాదం' బ్రునో లతౌర్, మిచెల్ క్రోజియెర్, లుక్ బోల్తాన్స్కి మరియు లారెంట్ తెవెనోట్ వంటి సిద్ధాంతకర్తలచే వ్యవహరించబడింది. ఇది తరచుగా పిఎర్రే బోర్డ్యు యొక్క ఫ్రెంచ్ విమర్శ సిద్ధాంతంతో సంబంధమున్న నిర్మాణాత్మక సమస్యలతో విభేదిస్తున్నట్లు భావించబడుతుంది.
ఇరవయ్యవ శతాబ్దంలో, తార్కిక అనుకూలవాదం మరియు సాధారణ భాషా తత్వశాస్త్ర ఉద్యమాలు వ్యావహారికసత్తావాదంతో పోలికను కలిగి ఉన్నాయి. వ్యావహారికసత్తావాదం వలె, తార్కిక అనుకూలవాదం కూడా అర్ధంలేని అధిభౌతికశాస్త్రం నుండి మనల్ని తప్పిస్తుందని భావించే అర్ధం యొక్క పరిశీలనా ప్రమాణాన్ని అందిస్తుంది. అయితే, తార్కిక అనుకూలవాదం, వ్యావహారికసత్తావాదం వలె చర్యపై వత్తిడి చేయదు. అంతేకాక, అధిభౌతిక శాస్త్రాన్ని అర్ధంలేనిదిగా కొట్టివేయడానికి వ్యావహారికసత్తావాదులు వారి అర్ధ సిద్ధాంతాన్ని అరుదుగా ఉపయోగించారు. సాధారణంగా, వ్యావహారికసత్తావాదం, అధిభౌతికశాస్త్ర సిద్ధాంతాలను సరిచేయడానికి లేదా మొత్తాన్ని తిరస్కరించకుండా పరిశీలించదగిన వాటిని జ్ఞానాత్మకంగా నిర్మించడానికి వినియోగించబడింది.
ఇతర భాషా తత్వశాస్త్రాల కంటే సాధారణ భాషా తత్వశాస్త్రం వ్యావహారికసత్తావాదానికి సమీపంగా ఉంటుంది దీనికి కారణం దీని నామవాద స్వభావం మరియు ఇది "భాష" మరియు "ప్రపంచ" సంక్షిప్త సంబంధాలపై దృష్టి కేంద్రీకరించడానికి బదులు ఒక పరిసారంలో భాష యొక్క విస్తృత విధిని తీసుకుంటుంది.
వ్యావహారికసత్తావాదానికి ప్రక్రియా తత్వశాస్త్రంతో సంబంధాలు ఉన్నాయి. సంభాషణలో అభివృద్ధి చెందిన వారి చర్యలో అధికభాగం హెన్రి బెర్గ్సన్ మరియు అల్ఫ్రెడ్ నార్త్ వైట్హెడ్ వంటి ప్రక్రియా తత్వవేత్తలతో జరిగింది, ఇతర అంశాలపై విరుద్ధంగా ఉండటం వలన వీరిని సాధారణంగా వ్యావహారికసత్తావాదులుగా పరిగణించరు. (డగ్లస్ బ్రౌనింగ్ తదితరులు 1998; రెస్చెర్, SEP)
మనస్తత్వశాస్త్రం మరియు సామాజిక శాస్త్రాలలోని ప్రవర్తనావాదం మరియు కార్యవాదం కూడా వ్యావహారికసత్తావాదంతో సంబంధాలను కలిగి ఉన్నాయి, జేమ్స్ మరియు డ్యూయీ మనస్తత్వశాస్త్ర పండితులు మరియు మీడ్ సామాజికవాదిగా మారాడని పరిగణించడం ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించదు.
ప్రయోజనవాదం వ్యావహారికసత్తావాదంతో కొన్ని ముఖ్యమైన తేడాలను కలిగి ఉంది మరియు జాన్ స్టువర్ట్ మిల్ ఈ విధమైన విలువలనే బలపరచాడు.
సాంఘిక శాస్త్ర విజ్ఞాన స్థితిపై వివిధ వివాదాలతో పోరాడిన, వ్యావహారికసత్తావాద జ్ఞానశాస్త్రానికి సాంఘికశాస్త్రాలలో ప్రాధాన్యత పెరిగింది.
వ్యావహారికసత్తావాదం దాని బహుళత మరియు ప్రయోగితల వలన ఒక పద్ధతిని అందిస్తుందని ఔత్సాహికులు సూచిస్తారు.
జాన్ డ్యూయీ, విలియం జేమ్స్ మరియు చార్లెస్ సాండర్స్ పియర్స్ల సాంప్రదాయ వ్యావహారికసత్తావాదం ప్రభుత్వ పరిపాలనలో పరిశోధనను ప్రభావితం చేసింది. ప్రభుత్వ పరిపాలన రంగం యొక్క మూలంపై సాంప్రదాయ వ్యావహారికసత్తావాదం గొప్ప ప్రభావాన్ని కలిగి ఉందని పండితులు పేర్కొంటారు. బాగా ఆధార స్థాయిలో, బహుళమైన, సమస్యాత్మక పరిస్థితులలో కార్యక్రమాలు "కార్య"రూపం దాల్చటానికి ప్రభుత్వ పరిపాలకులు బాధ్యులు అవుతారు. పౌరుల దైనందిన కార్యక్రమాలకు కూడా ప్రభుత్వ అధికారులు బాధ్యత వహిస్తారు. ఈ పరిస్థితులకు డ్యూయీ యొక్క ప్రాతినిధ్య ప్రజాస్వామ్యాన్ని అన్వయించవచ్చు. డ్యూయీ మరియు జేమ్స్ ల సిద్ధాంత పరికర భావన, పరిపాలకులు, విధాన మరియు పరిపాలనా సమస్యల పరిష్కారానికి సిద్ధాంతాలు రూపొందించుకోవడానికి సహాయపడుతుంది. అంతేకాక, అమెరికన్ ప్రభుత్వ పరిపాలన పుట్టుక సాంప్రదాయ వ్యావహారికసత్తావాదులు గొప్ప ప్రభావం చూపిన కాలంలోనే జరిగింది.
ఏ విధమైన వ్యావహారికసత్తావాదం (సాంప్రదాయ వ్యావహారికసత్తావాదం లేదా నూతన-వ్యావహారికసత్తావాదం ) ప్రభుత్వ పరిపాలనలో అధిక ప్రభావాన్ని చూపుతుందనేది వివాద కారరంగా ఉంది. పాట్రీషియా షీల్డ్స్, డ్యూయీ యొక్క భావనను కమ్యూనిటీ అఫ్ ఇంక్వైరీలో ప్రవేశ పెట్టినపుడు ఈ వివాదం ప్రారంభమైంది. హాగ్ మిల్లర్ కమ్యూనిటీ అఫ్ ఇంక్వైరీలో ఒక అంశమైన (సమస్యాత్మక పరిస్థితి, శాస్త్రీయ వైఖరి, ప్రాతినిధ్య ప్రజాస్వామ్యం) -శాస్త్రీయ వైఖరిని వ్యతిరేకించాడు. ఈ వివాదంలో ఒక వృత్తి అవలంబికుడు, ఒక ఆర్థికవేత్త, ఒక ప్రణాళికావేత్త, ఇతర ప్రభుత్వ పరిపాలనా పండితుల ప్రతిస్పందనలు చేర్చబడ్డాయి, మరియు ప్రసిద్ధ తత్వశాస్త్రవేత్తలు అనుసరించారు. మిల్లర్ మరియు షీల్డ్స్ కూడా ప్రతిస్పందించారు.
అదనంగా, ఒప్పంద పాఠశాలల ప్రభుత్వ పరిపాలన యొక్క అనువర్తిత ఉపకార వేతనాన్ని, ఒప్పందానికి ఇవ్వడం లేదా అవుట్ సోర్సింగ్, విత్త నిర్వహణ, నిర్వహణ మదింపు,
జీవన చోదకాల నాగరిక లక్షణం,
మరియు నగరప్రాంత ప్రణాళికలు తమ భావనలకు ఆధారమైన ముఖ్యాంశాలు మరియు విశ్లేషణ యొక్క కేంద్రీకరణకు అవసరమైన అభివృద్ధికి కావలసిన ఆలోచనలను సాంప్రదాయ వ్యావహారికసత్తావాదం నుండి గ్రహించాయి.
1990ల మధ్య వరకు, స్త్రీవాద తత్వవేత్తలు సాంప్రదాయ వ్యావహారికసత్తావాదాన్ని స్త్రీవాద సిద్ధాంతాల ఆధారంగా తిరిగి కనుగొన్నారు. సీగ్ఫ్రీడ్, డ్యురాన్, కీత్, మరియు విప్స్ రచనలు స్త్రీవాద మరియు వ్యావహారికసత్తావాదాల మధ్యగల సంబంధాన్ని అన్వేషిస్తాయి. వ్యావహారికసత్తావాదం మరియు స్త్రీవాదాల మధ్య సంబంధం తిరిగి కనుగొనడానికి చాలా సమయం పట్టింది దీనికి కారణం మధ్య శాతాబ్దాలైన 20వ శతాబ్దంలో తార్కిక అనుకూలవాదంచే వ్యావహారికసత్తావాదం క్షీణించింది. ఫలితంగా ఇది స్త్రీలకు బహిర్గతం కాకుండా పోయింది. వ్యావహారిక సత్తావాదం యొక్క క్షీణదశకు దారితీసిన కారణాలే నేడు స్త్రీవాదులు వారి గొప్ప బలంగా భావించే కారణాలుగా ఉన్నాయి. ఇవి “శాస్త్రీయ పరిశీలనా పద్ధతి యొక్క కొనసాగుతున్న మరియు ప్రారంభ విమర్శల అనుకూల వ్యాఖ్యానాలు; వాస్తవ ప్రస్తావనల యొక్క విశ్వసనీయ కోణాన్ని వెల్లడించడం”; సౌందర్యారాధనను దైనందిక అనుభవంగా భావించడం; రాజకీయ, సాంస్కృతిక మరియు సాంఘిక విషయాలకు తార్కిక విశ్లేషణను ఆధారంగాచేయటం; ఆధిపత్య ఉపన్యాసాలను ఆధిపత్య స్థానంతో అనుసంధానించడం; “సిద్ధాంతాన్ని ఆచరణతో ఏకీభవింపచేయటం; మరియు ప్రామాణిక జ్ఞాన శాస్త్రానికి పరిమితి విధించి బదులుగా అనుభవ జ్ఞానంపై దృష్టి పెట్టడం” . ఈ స్త్రీవాద తత్వవేత్తలు జేన్ ఆడమ్స్ను సాంప్రదాయ వ్యావహారికసత్తావాద నిర్మాతగా భావిస్తారు. దీనితోపాటు, డ్యూయీ, మీడ్ మరియు జేమ్స్ యొక్క భావాలు అనేక స్త్రీవాద భావాలతో అనుగుణంగా ఉన్నాయి. జేన్ ఆడమ్స్, జాన్ డ్యూయీ & జాన్ హెర్బర్ట్ మీడ్ ముగ్గురూ వారి తత్వాలను అభివృద్ధి పరుస్తూ స్నేహితులయ్యారు, ఒకరిచే ఒకరు ప్రభావితమయ్యారు మరియు హుల్-హౌస్ అనుభవంలో స్త్రీల హక్కుల కొరకు పనిచేసారు.
తరువాతి కాలంలోని వ్యావహారికసత్తావాదులలో W.V.O.క్వైన్ వంటి అనేకమంది విశ్లేషక తత్వవేత్తలు అయినప్పటికీ, సాంప్రదాయక వ్యావహారికసత్తావాదంపై తీవ్రమైన విమర్శలు విశ్లేషక తత్వవేత్తలనుండే వచ్చాయి. తాను జ్ఞానాత్మక సాపేక్షతావాదం కంటే కొంచెం ఎక్కువ మరియు హ్రస్వ దృష్టి కలిగిన ప్రయోగవాదంగా భావించిన దానిపై తన దూషణ పూర్వక దాడులకు బెర్ట్రాండ్ రస్సెల్ ప్రత్యేక ప్రసిద్ధి పొందారు. వ్యావహారిక సత్తావాదులు తమను తాము అనుభవవాదులుగా లేదా వాస్తవిక ఆలోచనాపరులుగా భావించి, వ్యావహారికసత్తావాద జ్ఞానశాస్త్రాన్ని మాత్రమే మారురూపంలో ఉన్న ఆదర్శవాదంగా అంగీకరిస్తారో వాస్తవికవాదులు సాధారణంగా అర్ధం చేసుకోలేరు. (హిల్డేబ్రాండ్ 2003)
లూయిస్ మెనండ్ వాదన ప్రకారం ప్రచ్చన్న యుద్ధకాలంలో, యునైటెడ్ స్టేట్స్ లోని మేధో జీవితం ఆదర్శవాదాల ఆధిపత్యంలోకి వెళ్ళింది. వ్యావహారికసత్తావాదం "ఊహాజనిత భావనలోని అహింసను వీడాలని" కోరడం వలన, ఆ కాలంలో అది అంత ప్రజాదరణ పొందలేదు.
రిచర్డ్ రూర్టీచే ప్రతిపాదించబడిన నూతనవ్యావహారికసత్తావాదం సుసాన్ హాక్ (హాక్ 1997) వంటి నూతనసాంప్రదాయ వ్యావహారికసత్తావాదులచే మరియు అనేక మంది విశ్లేషక తత్వవేత్తలచే (డెన్నెట్ 1998) సాపెక్షమైనదిగా విమర్శించబడింది. ఏదేమైనా, రోర్టీ యొక్క ప్రారంభ విశ్లేషక రచన, ఆయన తరువాత రచనలతో ప్రముఖంగా విభేదిస్తుంది, రోర్టీతో సహా అనేకమంది దీనిని తత్వశాస్త్రం కంటే సాహిత్యపరమైన విమర్శకు సమీపంగా భావిస్తారు-అధికభాగం విమర్శ రూర్టీ ఆలోచన యొక్క తరువాత దశకు ఉద్దేశింపబడింది.
ముఖ్యులైన ప్రాథమిక వ్యావహారికసత్తావాదులు లేదా సంబంధిత మేధావులు
చివరి వ్యక్తులు
నూతన వ్యావహారికసత్తావాదుల కంటే సాంప్రదాయ వ్యావహారికసత్తావాదుల కల్పనలకు నూతన సాంప్రదాయ వ్యావహారికసత్తావాదులు సమీపంగా ఉంటారు.
చట్ట వ్యావహారికసత్తావాదులు 
విస్తృతార్ధంలో వ్యావహారికసత్తావాదులు
IEP ఇంటర్నెట్ ఎన్సైక్లోపీడియ అఫ్ ఫిలాసఫీ
SEP స్టాన్ఫోర్డ్ ఎన్సైక్లోపీడియా అఫ్ ఫిలాసఫీపత్రములు మరియు ఆన్లైన్ ఎన్సైక్లోపెడియాలు గ్రంధసూచీలో భాగములు. ఇతర వనరులలో ఇంటర్వ్యూలు, రివ్యూలు మరియు వెబ్సైటులు ఉంటాయి.
రివ్యూ ఇన్ ది న్యూ క్రెటీరియా. నవంబరు 1997.
ముఖ్యమైన పరిచయ ప్రాథమిక గ్రంధాలు 
ఇది ఒక "పరిచయ" జాబితా అని గమనించండి: కొన్ని ముఖ్యమైన గ్రంధాలు వదలివేయబడ్డాయి మరియు అద్భుత పరిచయాలు కలిగిన అంతగా ప్రసిద్ధి చెందని గ్రంధాలు చేర్చబడినాయి.
ద్వితీయ గ్రంధాలు
విమర్శనాత్మక గ్రంధాలు
పత్రికలు 
వ్యావహారికసత్తావాదానికి అంకితమైన అనేక సూక్ష్మ-దృష్టి సమీక్ష చేసే పత్రికలూ ఉన్నాయి, ఉదాహరణకు
ఆన్ లైన్ వనరులు