సచ్చిదానంద వత్సయన్
సచ్చిదానంద హీరానంద వాత్స్యాయన్ అజ్ఞేయ ఆధునిక హిందీ కవిత్వంలో రచయిత, విమర్శకుడు, జర్నలిస్టు. అతడు అజ్ఞేయ అనే కలం పేరుతో కవిత్వం వ్రాసాడు. ఆధునిక హిందీ సాహిత్యం "నయీ కవిత" (కొత్త కవిత్వం), ప్రయోగ్ (ప్రయోగాలు) ఉద్యమాలలో అత్యంత ఘనత సాధించిన వారిలో ఒకడు. అతడు సప్తకాస్ అనే సాహిత్య పత్రికకు సంపాదకుడు, "దినమణ్" హిందీ వారపత్రికకు వ్యవస్థాపకుడు.
అతడు తన స్వంత పుస్తకాలను కూడా అనువాదం చేయడమే కాక ఇతర భారతీయ రచయితల రచనలను కూడా ఆంగ్లంలో అనువాదం చేసాడు. ప్రపంచ సాహిత్యానికి సంబంధించిన పుస్తకాలను కూడా హిందీ లోనికి అనువాదం చేసాడు.
సచ్చిదానంద 1911 మార్చి 7 న ఉత్తర ప్రదేశ్ లోని కుషినగర జిల్లాలో కశ్య ప్రాంతంలో జన్మించాడు. తండ్రి హీరానంద శాస్త్రి పురాతత్వ శాస్త్రజ్ఞుడు, సంస్కృత పండితుడు. అతడి బాల్యం వివిధ ప్రాంతాలలో గడిచింది. లక్నో లోని గోరఖ్‌పూర్, (1911–15), నలంద (1919–25), మద్రాసులోని ఉడిపి, జమ్మూ లోని జలంధర్ (1915–19), శ్రీనగర్ లలో బాల్యం గడిచింది. అతడికి ఇంటివద్దనే హిందీ, ఆంగ్లం, పర్షియన్, బంగ్లా, చరిత్ర గూర్చి నేర్పించారు. ఉడిపిలో తమిళం, సంస్కృతం భాషలను నేర్చుకున్నాడు. అతడు ఊటీ లోని ఇంగ్లీషు పాఠశాలలో చేరి, పాఠశాలను వదలి మెట్రిక్యులేషన్ చేయడానికి పంజాబ్ లోని ఒక ప్రైవేటు పాఠశాలలో చేరి, 1925లో మెట్రిక్యులేషన్ చేసాడు. 1927లో గణితం, భౌతికశాస్త్రం, సంస్కృతం అంశాలతో ఇంటర్మీడియట్ ను మద్రాసు క్రిస్టియన్ కళాశాలలో 1927 లో పూర్తి చేసాడు. 1929 లో పారిశ్రామిక విజ్ఞానం అంశంలో బి. యస్సీని లాహోర్ లోని ఫోర్మన్ క్రిస్టియన్ కళాశాలలో చేసాడు. గ్రాడ్యుయేషన్ పూర్తిచేసిన తరువాత అతడు పంజాబ్ విశ్వవిద్యాలయంలో కాశ్మీర్ వరకు సాగిన "కాస్మిక్ కిరణ అన్వేషణా యాత్ర"లో ప్రొఫెసర్ జేమ్స్ మార్టిన్ బాన్‌డ్ వద్ద పనిచేసాడు. అతడు ఎం. ఎ (ఆంగ్లం) లో చేరాడు కానీ భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో భగత్‌సింగ్, లాలా లజపతి రాయ్, చంద్రశేఖర్ అజాద్, సుఖ్‌దేవ్, యశ్‌పాల్‌ లతో కలసి పనిచేయడం వలన పూర్తి చేయలేకపోయాడు. 
అతడికి భగత్ సింగ్ను జైలు నుండి ఒక ట్రక్కు ద్వారా బయటకు తీసుకురావడమనే కార్యాన్ని చంద్రశేఖర్ అజాద్ అప్పగించాడు. కానీ ఆ పథకం భగవతి చరణ్ వోహ్రా లాహోర్ బాంబు ప్రేలుళ్ళలో మరణించడం మూలంగా ఆగిపోయింది. ఈ సంఘటన తరువాత, యశ్‌పాల్ "సైంటిస్ట్" అనే మారుపేరుతో అతడిని ఒక నెలరోజులపాటు పర్వతాలపై దాచాడు. దాని తరువాత అనేక ప్రదేశాలలో నకిలీ పేర్లతో దాక్కున్నాడు. 1930 నవంబరులో అతడిని అమృత్ సర్ లో "ముల్లా మొహమ్మద్ బక్స్" పేరుతో కల్పిత గుర్తింపు కలిగి ఉన్నందున అరెస్టు చేసారు. అతడిని లాహోర్లో ఒక నెలరోజులు ఉంచారు. తరువాత అతడిని "డిల్లీ కుట్ర కేసు"లో దోషిగా నిర్ధారించి మూడున్నర సంవత్సరాల (1930–33) పాటు ఢిల్లీ, పంజాబ్ జైళ్లలో ఉంచారు. తరువాత అతడిని ఫోర్టులో మిగిలిన రెండు నెలలు, ఇంటిలో రెండు సంవత్సరాలపాటు గృహ నిర్బంధంలోఉంచారు. అతడు రాసిన సంప్రదాయ నవల "శేఖర :ఏక్ జీవని" ఆ రోజులలో జరిగిన జైలు జీవితం గురించి రాసాడు. ఈ నవలలోని మూడవ భాగం జైలర్ సీజ్ చేసి మరల తిరిగి యివ్వకపోవడం వలన ప్రచురించబడలేదు.
ప్రారంభంలో అతడు పి. డబ్ల్యూ. ఎ (ప్రగతిశీల రచయితల సంఘం) తో సంబంధం కలిగి ఉన్నాడు. అతడు "ఏంటీ ఫాసిస్టు ఫ్రంట్"లో సభ్యునిగా ఉన్నాడు. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంకాలంలో జపనీయులచే దాడి జరిగే నేపథ్యంలో ఆయన భారత రక్షణ దళం (అలైడ్ ఫోర్స్ (ప్రపంచ యుద్ధం II) లో చేరి మూడు సంవత్సరాలు (1943–1946) శతృవులకు ఎదుర్కొని పోరాడుతున్న మొబిల్‌సింగ్ ప్రజలకు కెప్టెన్ గా వ్యవహరించాడు. యుద్ధం పూర్తయిన తరువాత అతడు రక్షణ దళాన్ని విడిచిపెట్టాడు.
ఆగ్రా నుండి వెలువడిన "సైనిక్" (1936), కలకత్తా నుండి వెలువడిన "విశాల్ భారత్" (1936), అలహాబాదు నుండి ప్రచురితమైన "ప్రతీక్" (1947), న్యూఢిల్లీ నుండి ప్రచురితమైన "నయా ప్రతీక్" (1973) పత్రికలకు సంపాదకునిగా తన సేవలనందించాడు. అతడు ఆంగ్ల పత్రిక "వాక్" (1951) కు కూడా సంపాదకునిగా ఉన్నాడు.
అతడు 1943 లో భారత సైన్యంలో చేరక ముందు ఆల్ ఇండియా రేడియోలో కొద్ది కాలం పనిచేసాడు.
సచ్చిదానంద భారతదేశంతో పాటు ఇతర దేశాలను కూడా సందర్శించాడు. 1957-58 లలో జపాన్ వెళ్ళి అచట బెజ్ బౌద్ధమతం గూర్చి నేర్చుకున్నాడు. అది అతని రచనా శైలిపై ప్రభావం చూపింది. 1960లో మరల ఐరోపా దేశానికి ప్రయాణమయ్యాడు. అచట ప్రైర్-డీ-క్వార్ ఆశ్రమంలో ఉన్నాడు. 1961 నుండి 1964 మధ్య యూనివర్శిటీ ఆఫ్ కాలిఫోర్నియాలో విజిటింగ్ ప్రొఫెసర్ గా బాధ్యతలను నిర్వహించాడు.
1968లో భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చి టైమ్స్ ఇండియా గ్రూపుకు చెందిన వారపత్రిక "దినమణ్"ను ప్రారంభించి దానికి సంపాదకునిగా సేవలనందించాడు. "ఆకలి తరం" (హంగ్రీ జెనరేషన్) లేదా భుక్తి పీర్తి ఉద్యమంలోని సభ్యులు. వ్యవస్థాపక వ్యతిరేక రచనలు చేసినందుకు గాను అరెస్టు కావించబడి ప్రాసిక్యూట్ చేయబడ్డారు. "దినమణ్" పత్రిక ద్వారా అజ్ఞేయ ఆ యువ సాహితీ గ్రూపుకు ఆ సమస్య తీరిపోయేంతవరకు మద్దతునిచ్చాడు.
బీహార్ లో ప్రసిద్ధ కరువుపై అతని నివేదికలు ప్రజక గూర్చి నివేదించిన మైలురాళ్ళుగా చెప్పుకోవచ్చు.
ఐరోపా పర్యటనకు ముందు, 1968 వరకు అతను భారతదేశంలోనే ఉన్నాడు. 1969లో ప్రొఫెసర్ గా బెర్కెలీకి వెళ్లి అచట జూన్ 1970 వరకు కొనసాగాడు. 1976లో హెడెల్‌బర్గ్ విశ్వవిద్యాలయంలో 8 నెలలు పనిచేసాడు. తరువాత అతడు రాజస్థాన్ లోని జోథ్‌పూర్ విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రొఫెసర్ గా, సమకాలీన సాహిత్య విభాగానికి అధిపతిగా కొనసాగాడు.
జయప్రకాష్ నారాయణ్ "ఎవిరిమ్యాన్" వారపత్రికకు సంపాదకునిగా 1973-74 మధ్య కాలంలో ఉన్నాడు. టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా గ్రూపు ద్వారా వెలువడిన "నవభారత టైమ్స్" హిందీ దినపత్రికకు 1977 నుండి 1980 వరకు ప్రధాన సంపాదకునిగా పనిచేసాడు.
సచ్చిదానంద 1987 ఏప్రిల్ 4 న న్యూఢిల్లీలో మరణించాడు.
కవితలు:నవలలు:కథలు:నాటకం:యాత్రలు:విమర్శలు:చిన్న వ్యాసాలు:డైరీ:జ్ఞాపకాలు:ఎడిటింగ్ చేసినవి:పరిచయాలు:సంభాషణలు:అజ్ఞేయ పై చిత్రాలు :