hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
సునీల్ దత్
సునీల్ దత్ (జూన్ 6 1930 – మే 25 2005) అసలు పేరు బాల్ రాజ్ దత్. ఈయన ప్రముఖ భారత సినిమా నటుడు, దర్శకుడు, నిర్మాత, రాజకీయ నాయకుడు. మన్మోహన్ సింగ్ ప్రధానిగా ఉన్న సమయంలో సునీల్ క్రీడా, యువజన వ్యవహారాల శాఖా మంత్రిగా వ్యవహరించారు. ఆయన కొడుకు సంజయ్ దత్ కూడా ప్రముఖ నటుడే. ఆయన  కూతురు ప్రియ దత్ మాజీ ఎంపిగా పని చేశారు.
1968లో భారత ప్రభుత్వం సునీల్ ను పద్మశ్రీ అవార్డుతో గౌరవించింది. 1984లో కాంగ్రెస్ పార్టీలో చేరి, వాయువ్య ముంబై నియోజకవర్గం నుండి 5సార్లు ఎంపిగా ఎన్నికయ్యారు.
సునీల్ దత్ 6 జూన్ 1930న పాకిస్థానీ పంజాబ్ లోని ఝేలం మండలంలోని ఖుర్ద్ గ్రామంలో పుట్టారు. ఆయన 5వ ఏటనే తన తండ్రి చనిపోయారు. 18వ ఏట భారతదేశం ఇండియా, పాకిస్థాన్ లుగా విడిపోయింది. సునీల్ తండ్రి యొక్క ముస్లిం స్నేహితుడు యాకూబ్ వీరికుటుంబాన్ని కాపాడారు. తరువాత పంజాబ్ లోని యమునా నగర్ సమీపంలోని మండేలీ అనే గ్రామంలో స్థిరపడ్డారు. ఈ గ్రామం యమునా నది ఒడ్డున ఉంది. ప్రస్తుతం ఈ యమునా నగర్ హర్యానా ప్రాంతంలోని ఒక మండలం. ఆ తరువాత లక్నోకు మారారు. డిగ్రీ చదువుకునే రోజుల్లో అమీనాబాద్ గల్లీలో గడిపారు సునీల్. ముంబైలోని జై హింద్ కళాశాలలో చదువుకుని, నగరంలోని బెస్ట్ ట్రాన్స్ పోర్ట్ డివిజన్ లో ఉద్యగం చేశారు.
రేడియో కార్యక్రమాలతో కెరీర్ ప్రారంభించారు సునీల్. సిలోన్ రేడియోలో హిందీ ప్రసారాల్లో ఆయన చాలా ప్రఖ్యాతులు. దక్షిణ ఆసియాలో ఈ సిలోన్ రేడియో చాలా ప్రసిద్ధమైనది. 1955లో విడుదలైన రైల్వే ప్లాట్ ఫాం సినిమాతో మొదటిసారి నటునిగా పరిచయం అయ్యారు ఆయన.
1957లో విడుదలైన మదర్ ఇండియా సినిమాతో స్టార్ గా ఎదిగారు సునీల్. ఈ సినిమాలో తనతో కలసి నటించిన నర్గిస్ దత్ నే 11 మార్చి 1958న వివాహం చేసుకున్నారు. ఈ సినిమా షూటింగ్ సమయంలో అగ్నిప్రమాదం జరగగా, నర్గిస్ ను సునీల్ కాపాడి ఆమె ప్రేమను గెలుచుకున్నారని అప్పట్లో చెప్పుకునేవారు.
వీరు కుమారుడు సంజయ్ దత్ కూడా విజయవంతమైన నటుడు.  ఆయనకు ఇద్దరు కూతుళ్ళు. ప్రియ దత్, నమ్రతా దత్. మదర్ ఇండియా సినిమాలో తనతో కలసి నటించిన రాజేంద్ర కుమార్ కొడుకు కుమార్ గౌరవ్ కు ఇచ్చి తన రెండో కూతురు నమ్రతా దత్ కు ఇచ్చి  వివాహం చేశారు సునీల్.
పంజాబీ ముస్లింలు
పంజాబీ ముస్లింలు ( ) అన్నది తూర్పు పాకిస్తాన్, వాయువ్య భారతదేశం ప్రదేశాల్లో విస్తరించిన పంజాబ్ ప్రాంతానికి చెందిన భాషాపరమైన, భౌగోళికమైన, మతపరమైన జన సమూహం. పంజాబీ జాతిలో అత్యంత పెద్ద సముదాయమైన పంజాబీ ముస్లింలు ఇస్లాంను అనుసరిస్తూ, పంజాబీ భాష మాట్లాడుతారు. 90 కోట్లకు పైగా జనాభాతో, పాకిస్తాన్ లో అతి ఎక్కువ జనాభా కలిగిన జాతిగానూ, ప్రపంచవ్యాప్తంగా మూడవ అతిపెద్ద సంఖ్యాధిక్య ముస్లిం జాతిగానూ నిలుస్తోంది. పంజాబీ ముస్లింలలో ఎక్కువమంది ఇస్లాంలో సున్నీ శాఖకు చెందినవారు. వీరిలో మైనారిటీలుగా షియాలు, పంజాబ్ లోనే ప్రారంభమైన అహ్మదియ్యా వంటి శాఖల వారు ఉన్నారు.
పంజాబీ ముస్లింల మాతృభూమి ప్రధానంగా పాకిస్తానీ ప్రావిన్సు అయిన పంజాబ్ లో నెలకొన్నాయి. ఉత్తర అమెరికా, యునైటెడ్ కింగ్ డమ్ లలో చెప్పుకోదగ్గ సముదాయాలు, మధ్య ప్రాచ్యంలో పెద్ద స్థాయిలో విదేశీ జనాభాగా వీరికి ప్రపంచవ్యాప్త డయాస్పోరా ఉంది.
పంజాబ్ అంటే ఐదు జలాలు అని యధాతథ అర్థం వస్తుంది (పంజ్-ఐదు, ఆబ్-జలాలు). ఈ ప్రాంతంలో ప్రవహించే ఐదు నదుల వల్ల ఈ ప్రాంతానికి పంజాబ్ అన్న పేరు వచ్చింది. పంజాబ్ ను భారతదేశానికి, పాకిస్తాన్ కీ ధాన్యగారాంగా పేర్కొంటూ వుంటారు.
పంజాబ్ ప్రాంతంలోని వివిధ తెగలు, కులాలు, మతాలకు చెందిన నివాసులను విస్తృతమైన సాధారణపదం పంజాబీ అన్నది వాడడం 18వ శతాబ్ది ప్రారంభం నుంచి మొదలైంది. దీనికి ముందు పంజాబ్ ప్రాంతంలో భాషాపరమైన, చారిత్రికమైన, జాతిపరమైన సామాన్య లక్షణాలు, సాధారణ చరిత్ర పంచుకునే ఉన్నా ప్రజల్లో పంజాబీ అన్న జాతిపర, సాంస్కృతక గుర్తింపు ఉండేది కాదు.
పాకిస్తానీ పంజాబ్ లో క్రైస్తవం
పంజాబీ క్రైస్తవులు పాకిస్తాన్ లోని క్రైస్తవ సమూహాల్లో అతి ఎక్కువ సంఖ్యాకులు. ప్రావిన్సులోని ప్రధానమైన మత సమూహం ముస్లిములు, వారు జనాభాలో 90 శాతానికి పైగా ఉన్నారు. లాహోర్లోని చర్చిల్లో కేథెడ్రల్ చర్చ్ ఆఫ్ రిసరెక్షన్, సేక్రెడ్ హార్ట్ కేథెడ్రెల్, లాహోర్, సెయింట్ ఆండ్రూస్ చర్చ్, లాహోర్, సెయింట్ జోసెఫ్ చర్చి, లాహోర్ వంటివి ఈ ప్రాంతంలో నెలకొన్నాయి. పాకిస్తానీ పంజాబ్ లో క్రైస్తవులు మతహింసకు గురయ్యారు. ఆసియా బీబీ మతమార్పిడి హింసాత్మక కార్యక్రమాల నడుమ సాగింది, ఆమెను పంజాబీ ప్రభుత్వ వర్గాలు చంపేస్తాయని బెదిరించినట్టు ఆరోపణలు ఉన్నాయి. బ్రిటీష్ పరిపాలనలో హిందు, చురా, మఝబీ సిక్ఖు మతాల నుంచి క్రైస్తవంలోకి మారారు.
1839 వేసవిలో మహారాజా రంజీత్ సింగ్ మరణించడంతో రాజకీయంగా అనిశ్చితి ఏర్పడి, తర్వాతి వారసత్వ యుద్ధాల్లో దర్బారు రాజ్యాన్ని బలహీనం చేసింది. ఆ పరిణామాల అనంతరం రెండు ఆంగ్లో-సిక్ఖు యుద్ధాలు జరిగి చివరకు ఆంగ్లేయులకు పంజాబ్ ఆఖరున దత్తమైన రాజ్యంగా బ్రిటీష్ ఇండియాలో 1849లో కలిసిపోయింది.
1877లో సెయింట్ థామస్ దినోత్సవాన వెస్ట్ మినిస్టర్ అబ్బే, లండన్ లో రెవరెండ్ థామస్ వల్పై ఫ్రెంచ్ తొలి ఆంగ్లికన్ బిషప్ ఆఫ్ లాహోరును నియమించి, దాని కింద అప్పటి బ్రిటీష్ వలస పాలనలోని మొత్తం పంజాబ్ లో క్రైస్తవ కార్యకలాపాలు బాధ్యత అప్పగించారు. ఇది 1887 వరకూ ఇలానే కొనసాగింది. ఆ కాలంలో ఆయన లాహోర్ డివినిటీ కళాశాలను 1870లో తెరిచారు. రెవరెండ్ థామస్ పాట్రిక్ హ్యూస్ చర్చి మిషనరీ సొసైటీ యొక్క మిషనరీగా పెషావర్ లో (1864–84) పనిచేసి, ప్రాచ్య పండితుడై డిక్షనరీ ఆఫ్ ఇస్లాం (1885) గ్రంథాన్ని సంకలనం చేశారు.
మిషనరీలు పోర్చుగల్, ఫ్రాన్స్, యునైటెడ్ స్టేట్స్, బ్రిటన్ ప్రాంతాల నుంచి వలసదారులతో కలిసివచ్చారు. క్రైస్తవాన్ని ప్రధానంగా 18, 19 శతాబ్దాల్లో భారతదేశానికి బ్రిటీష్ పాలకులు తీసుకువచ్చారు. బ్రిటీష్ వారు నెలకొల్పిన నగరాల్లో ఈ అంశం సుస్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. బ్రిటీష్ వారు అభివృద్ధి చేసిన రేవు నగరం కరాచీలో పాకిస్తాన్ లో అతిపెద్ద చర్చి అయిన సెయింట్ పాట్రిక్ కెథెడ్రల్, బ్రిటీష్ కంటోన్మెంట్ నెలకొల్పిన రావల్పిండిలో అనేక చర్చిలో ఆ దశలో నిర్మించినవే.
మొత్తం పంజాబీ క్రైస్తవుల సంఖ్య పాకిస్తాన్ లో దాదాపు 28 లక్షలు. వీరిలో దాదాపుగా సగం మంది రోమన్ కేథెలిక్ లు కాగా, మిగతా సగం ప్రొటెస్టెంట్లు. పలువురు ఆధునిక పంజాబీ క్రైస్తవులు బ్రిటీష్ పరిపాలన కాలంలో మతం మారిన వారి వారసులే, వారిలో చురా వర్గం నుంచి క్రైస్తవం స్వీకరించినవారూ ఉన్నారు. చురాలు బ్రిటీష్ ఇండియా కాలంలో ఉత్తర భారతదేశంలో పెద్ద ఎత్తున క్రైస్తవంలోకి మారారు. మత విషయాల్లో ఉత్సాహవంతులైన బ్రిటీష్ సైనికాధికారులు, క్రైస్తవ మిషనరీలు మఝబీ సిక్ఖు సముదాయం కూడా హిందూ చురాలతో పాటుగా క్రైస్తవం స్వీకరించారు. భారత విభజన తర్వాత వీరు పాకిస్తానీ పంజాబ్, భారత పంజాబ్ ప్రాంతాలలో విభజింపబడ్డారు.
తూరుపుగూడెం
తూరుపుగూడెం,తెలంగాణ రాష్ట్రం, సూర్యాపేట జిల్లా,తుంగతుర్తి మండలానికి చెందిన గ్రామం. 
అరవపల్లి మండలము దక్షిణం వైపున, జాజిరెడ్డిగూడెం మండలం (అరవపల్లి) పడమర వైపున, నూతనకల్లు మండలం తూర్పు దిక్కున, కొడకండ్ల మండలము ఉత్తర దిశలో ఉన్నాయి.
మిర్యాలగూడ, సూర్యాపేట, జనగాం , కోదాడ మున్నగు పట్టణాలు ఈ గ్రామానికి సమీపములో ఉన్నాయి. ఈ ప్రాంతము నల్గొండ జిల్లా మరియు వరంగల్లు జిల్లా సరిహద్దులో ఉంది.
ఈ గ్రామాం నుండి పరిసర గ్రామాలకు రోడ్డు వసతి కలిగి బస్సుల సౌకర్యము ఉంది. ఈ గ్రామానికి 10 కి.మీ. సమీపములో రైలు వసతి లేదు. కాని వరంగల్లు రైల్వే స్టేసను 69 కి.మీ దూరములో ఉంది. ఇక్కడి నుండి ఇతర సుదూర ప్రాంతాలకు రైలు రవాణ వసతి ఉంది.
మానసిక రుగ్మత
మానసిక రుగ్మత (Mental disorder - మానసిక వైకల్యం, Mental illness - మానసిక అనారోగ్యం) అనగా మనస్సుకు సంబంధించిన ఒక అనారోగ్యం. మానసిక రుగ్మతతో ఉన్న ప్రజలు వింతగా ప్రవర్తిస్తారు, లేదా ఇతరుల దృష్టిలో వీరు వింత ఆలోచనలను కలిగి ఉన్న వారుగా వుంటారు. మానసిక అనారోగ్యం వ్యక్తి జీవితకాలంలో పెరుగుతుండవచ్చు లేదా తగ్గుతుండవచ్చు. ఇది జన్యువులతో మరియు అనుభవంతో ముడిపడి ఉండవచ్చు. మొత్తం మీద మానసిక రుగ్మత మారుతూ ఉంటుందని భావించాలి.
పంజాబ్ (భారతదేశం)లో క్రైస్తవం
భారతీయ రాష్ట్రమైన పంజాబ్ మొత్తం జనాభాలో క్రైస్తవులు 1.1 శాతంగా ఉన్నారు. పంజాబీ సిక్కుల మెజారిటీగా ఈ రాష్ట్రం ఏర్పడింది. పంజాబ్ ప్రాంతానికి 1834లో ప్రధానంగా మొదట క్రైస్తవాన్ని ప్రచారం చేసినవారు జాన్ లావ్రీ, విలియం రీడ్. బ్రిటీష్ పరిపాలనలో హిందు, చురా, మఝబీ సిక్ఖు మతాల నుంచి క్రైస్తవంలోకి మారారు.
1839 వేసవిలో మహారాజా రంజీత్ సింగ్ మరణించడంతో రాజకీయంగా అనిశ్చితి ఏర్పడి, తర్వాతి వారసత్వ యుద్ధాల్లో దర్బారు రాజ్యాన్ని బలహీనం చేసింది. ఆ పరిణామాల అనంతరం రెండు ఆంగ్లో-సిక్ఖు యుద్ధాలు జరిగి చివరకు ఆంగ్లేయులకు పంజాబ్ ఆఖరున దత్తమైన రాజ్యంగా బ్రిటీష్ ఇండియాలో 1849లో కలిసిపోయింది.
1877లో సెయింట్ థామస్ దినోత్సవాన వెస్ట్ మినిస్టర్ అబ్బే, లండన్ లో రెవరెండ్ థామస్ వల్పై ఫ్రెంచ్ ఉమ్మడి పంజాబ్ రాష్ట్రానికి రాజధాని అయిన లాహోరులో తొలి ఆంగ్లికన్ బిషప్ ఆఫ్ లాహోరును నియమించి, దాని కింద అప్పటి బ్రిటీష్ వలస పాలనలోని మొత్తం పంజాబ్ లో క్రైస్తవ కార్యకలాపాలు బాధ్యత అప్పగించారు. ఇది 1887 వరకూ ఇలానే కొనసాగింది. రెవరెండ్ థామస్ పాట్రిక్ హ్యూస్ చర్చి మిషనరీ సొసైటీ యొక్క మిషనరీగా పెషావర్ లో (1864–84) పనిచేసి, ప్రాచ్య పండితుడై డిక్షనరీ ఆఫ్ ఇస్లాం (1885) గ్రంథాన్ని సంకలనం చేశారు.
మొత్తం పంజాబీ క్రైస్తవుల సంఖ్య భారత పంజాబ్ లో 3 లక్షలు. వీరిలో దాదాపుగా సగం మంది రోమన్ కేథెలిక్ లు కాగా, మిగతా సగం ప్రొటెస్టెంట్లు. పలువురు ఆధునిక పంజాబీ క్రైస్తవులు బ్రిటీష్ పరిపాలన కాలంలో మతం మారిన వారి వారసులే, వారిలో చురా వర్గం నుంచి క్రైస్తవం స్వీకరించినవారూ ఉన్నారు. చురాలు బ్రిటీష్ ఇండియా కాలంలో ఉత్తర భారతదేశంలో పెద్ద ఎత్తున క్రైస్తవంలోకి మారారు. మత విషయాల్లో ఉత్సాహవంతులైన బ్రిటీష్ సైనికాధికారులు, క్రైస్తవ మిషనరీలు మఝబీ సిక్ఖు సముదాయం కూడా హిందూ చురాలతో పాటుగా క్రైస్తవం స్వీకరించారు. భారత విభజన తర్వాత వీరు పాకిస్తానీ పంజాబ్, భారత పంజాబ్ ప్రాంతాలలో విభజింపబడ్డారు. ఇక్కడే కాక ఉత్తర ప్రదేశ్, రోహిలా ఖండ్ ప్రాంతాల్లోనూ మఝబీ సిక్ఖులు చాలా పెద్ద సంఖ్యలో క్రైస్తవంలోకి మారడంతో సిక్ఖు సంస్థలు వేగంగా ప్రతిస్పందించి మత మార్పిడులు నిరోధించడానికి సిక్ఖు మిషనరీలను పంపారు.
డయోసీస్ ఆఫ్ అమృత్ సర్ ఆఫ్ చర్చ్ ఆఫ్ నార్త్ ఇండియాకు రోమన్ కేథలిక్ డయోసీస్ ఆఫ్ జలంధర్ లో ఒక స్థానం ఉంది. క్రైస్తవ సముదాయాలతో పలు ఆవాసాలు ఉన్నాయి. 1881 నుంచి 1891 వరకూ క్రైస్తవ జనాభా అప్పటికి ఇంకా సంయుక్తంగానే ఉన్న పంజాబ్ లో విస్తారంగా పెరిగింది..
పంజాబీ భాష
పంజాబీ (షాముఖీ: ; గురుముఖీ: ) ప్రపంచవ్యాప్తంగా 10 కోట్ల మందికి పైగా మాతృభాషగా కలిగి ప్రపంచంలోకెల్లా అతిఎక్కుమంది మాట్లాడే భాషల్లో పదో స్థానంలో (2015 నాటికి) ఉన్న భాష.. పాకిస్తాన్ తూర్పు ప్రాంతం, భారత దేశపు ఈశాన్య ప్రాంతాల్లో విస్తరించివున్న చారిత్రికమైన పంజాబ్ ప్రాంతంలోని పంజాబీలకు ఇది మాతృభాష. కంఠస్వరం, ఉచ్చారణ మారితే పదం అర్థం మారేలాంటి టోనల్ భాష పంజాబీ. మొత్తం ఇండో-యూరోపియన్ భాషలన్నిటిలోనూ పంజాబీనే పూర్తిస్థాయి టోనల్ భాష.
పంజాబీ పాకిస్తాన్ లో అత్యంత విస్తారంగా మాట్లాడే భాష, భారతదేశంలో అత్యధికులు మాట్లాడే భాషల స్థానాల్లో పదకొండవది, భారత ఉపఖండంలో అత్యధికులు మాట్లాడే భాషల్లో మూడవ స్థానంలో ఉంది. అతి ఎక్కువ మంది మాట్లాడే భాషల్లో యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ లో 4 స్థానంలో అత్యధికులకు మాతృభాషగా కలిగిన భాషల్లో కెనడాలో మూడవ స్థానంలో (ఆంగ్లం, ఫ్రెంచి తర్వాత). యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్, అమెరికా, సౌదీ అరేబియా, ఆస్ట్రేలియా దేశాల్లోనూ చెప్పుకోదగ్గ స్థాయిలో ఉంది. బాలీవుడ్ సినిమాల్లో పలు గీతాలు పాక్షికంగానూ, పూర్తిగానూ పంజాబీలోనే పాడివుండడం భారత ఉపఖండ వ్యాప్తంగా పంజాబీకి సాంస్కృతిక లింకులా అమరింది.
పంజాబీ కిస్సే
పంజాబీ సంస్కృతి
పంజాబీ సంగీతం
పంజాబ్ అన్నది భారత ఉపఖండంలో పశ్చిమ పంజాబ్ (పాకిస్తాన్), తూర్పు పంజాబ్ (భారత దేశం)ల నడుమ విభజితమైన ప్రాంతం. పంజాబీ సంగీతం విస్తారమైన విభిన్న శైలిని కలిగివుంది. వీటిలో జానపద సంగీతం నుంచి హిందుస్తానీ శాస్త్రీయ సంగీతం వరకూ ఉన్నాయి. హిందుస్తానీ సంగీతంలో ఇక్కడి వైవిధ్యభరిత రూపాన్ని పటియాలా ఘరానా అని పిలుస్తారు.
పంజాబ్ జానపద సంగీతం అన్నది పంజాబ్ లో సంప్రదాయికంగా సంప్రదాయ వాద్యాలైన తుంబీ, అల్గోజ్, ఢద్, సరంగీ, చిమతా, తదితరాలను ఉపయోగించి చేసే సంగీతం.
పుట్టుక నుంచి మరణం వరకూ పెళ్ళి, పండుగలు, జాతరలు, మతపరమైన కార్యక్రమాలు వంటి ప్రతీ ఘట్టానికి తగ్గ జానపద గీతాలు విస్తారంగా ఉన్నాయి.
జానపద సంగీతాన్ని సాధారణంగా పంజాబ్ సంప్రదాయ సంగీతంగా పరిగణిస్తారు, ఈ పాటలకు సామూహిక కర్తృత్వం ఉంటుంది. కాలానుగుణంగా సంగీతంలోని జానపద లక్షణం మారుతూన్నా జానపద సంగీతపు పాత విభాగాలు సామూహిక కర్తృత్వంతో ఉన్నాయి. దాదాపు ప్రతీ వివాహంలోనూ కుటుంబసభ్యులు, స్నేహితులు, ప్రొఫెషనల్ సంగీతకారులు పలు జానపద గీతాలు ఆలపిస్తూ ప్రదర్శనలు చేస్తారు, వీటిలో జ్ఞాపకం లాంటి గతానికి చెందినవే, ప్రస్తుత కాలంలోని విరహం, సంబరం, భయం, ఆశ వంటివి వినిపిస్తూంటాయి.
పలు విధాలైన సూఫీ సంగీతం సూఫీ కవిత్వాన్ని ఆలపించేదిగా ఉంటుంది. బాబా ఫరీద్, బల్లే షా, షా హుస్సేన్, వారిస్ షా, మియాన్ మహమ్మద్ బక్ష్ వంటి సూఫీ కవుల కృతులు గానం చేస్తూంటారు.
సిక్ఖు భజనలు సంగీతం వంటివి చేస్తూంటారు.
పంజాబీ పాటలు ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో బాలీవుడ్ పాటల్లో చేరి భారతీయ సంస్కృతి ప్రధాన స్రవంతిలోనే కాక యుకె, యుఎస్ దేశాల్లో కూడా ప్రాచుర్యం పొందింది. తూర్పు, పశ్చిమ పంజాబ్ ప్రాంతాల వారు అధిక సంఖ్యలో 1970ల్లో యుకె చేరుకున్న దక్షిణాసియా డయాస్పోరా కారణంగా లండన్, సౌతాల్ వంటి ప్రాంతాల్లో పంజాబీ సంగీత ప్రాచుర్యం పెరిగింది. 1980ల నుంచి భాంగ్రా అంటూ పిలిచే విభాగంతో సహా పలు విధాల పంజాబీ సంగీతం డిస్కోల్లో వినిపించడం ప్రారంభమైంది.
ప్రధాన స్రవంతి హిందీ సినిమాలో పంజాబీ సంగీతం తన ముద్ర వేసింది. ఇది పంజాబీల వేడుకలకు జాతి సాంస్కృతిక గుర్తింపుగానూ, మరీ ఇటీవల వేడుకలకు జాతీయ గుర్తింపుగా పేరొందింది.
కపూర్ కుటుంబం
కపూర్ కుటుంబం  బాలీవుడ్ లో ప్రముఖ కుటుంబం. ఈ వంశానికి చెందిన చాలా మంది ప్రస్తుతం హిందీ సినీ రంగంలో ప్రఖ్యాత నటులు, దర్శకులు, నిర్మాతలు, ఇతర టెక్నీషియన్లు ఉన్నారు. పాకిస్థానీ పంజాబ్ లోని సంముంద్రి పట్టణానికి చెందినది ఈ కుటుంబం. పాకిస్థాన్ లోని ఖ్యాబెర్ పఖ్తున్ఖ్వా, పేష్వార్ ప్రాంతాల్లో ఈ కుటుంబానికి "కపూర్ హవేలీ" అనే వంశపారంపర్య భవనం ఉంది. ముంబైలో కపూర్ కుటుంబానికి పార్వతి థియేటర్, ఆర్.కె.స్టుడియోలు కూడా ఉన్నాయి.
కపూర్ కుటుంబం పంజాబీ హిందూ మూలానికి చెందిన కుటుంబం. పృథ్వీరాజ్ కపూర్ ఈ కుటుంబం నుంచి మొట్టమొదటి సినిమా నటుడు. పాకిస్థానీ పంజాబ్ లోని సముంద్రి పట్టణంలో 1906లో జన్మించారు పృథ్వీరాజ్. ఈయన తండ్రి బసవేశ్వరనాథ్ కపూర్ పేష్వార్ లో భారత ఇంపీరియల్ పోలీస్ శాఖలో పోలీసు అధికారిగా పనిచేశారు. పృథ్వీరాజ్ తాత సముంద్రి పట్టణానికి తహశీల్దారుగా వ్యవహరించేవారు. 1929లో సినిమా గర్ల్ అనే సినిమాలో హీరోగా మొట్టమొదటిసారి కనిపించారు.
పృథ్వీరాజ్ ముగ్గురు కుమారులు రాజ్ కపూర్, షమ్మీ కపూర్, శశి కపూర్ లు నటులే. భారతీయ సినిమా చరిత్రలో రాజ్ కపూర్ ను "ది గ్రేటెస్ట్ షోమాన్"గా అభివర్ణిస్తారు. రాజ్ కపూర్ బాలీవుడ్ లో ప్రసిద్ధ నటుడే గాక, నిర్మాత, దర్శకునిగా కూడా మంచి కృషి చేశారు.
రాజ్ కపూర్ కుమారులు రణధీర్ కపూర్, రిషి కపూర్ లు బాలీవుడ్ లో మంచి నటులుగా గుర్తింపు తెచ్చుకోగా, చిన్న కుమారుడు రాజీవ్ కపూర్ మాత్రం అంతగా రాణించలేదు. శశి కపూర్ కుమార్తె సంజన కపూర్ కూడా నటిగా మంచి గుర్తింపే తెచ్చుకున్నారు. కానీ ఆమె చాలా తక్కువ సినిమాల్లో నటించారు.
రణధీర్ కపూర్ నటి బబితాను వివాహం చేసుకున్నారు. వీరికి ఇద్దరు కుమార్తెలు కరిష్మా కపూర్, కరీనా కపూర్. ఇద్దరు బాలీవుడ్ లో బాగా  రాణించినవారే. అయితే కరీనా మాత్రం ఇప్పటికి టాప్ హీరోయిన్ గా కొనసాగుతున్నారు. రిషి కపూర్ నటి నీతూ సింగ్ ను వివాహం చేసుకున్నారు. రణబీర్ కపూర్ వీరి కుమారుడే. బాలీవుడ్ లో అగ్ర కథానాయకుల్లో ఒకరిగా రాణిస్తున్నారు రణబీర్.
రాజకపూర్ కూతురు రితుకపూర్, రంజన్ నందల కుమారుడు నిఖిల్ నంద- అమితాబ్ బచ్చన్, జయ బచ్చన్ ల కుమార్తె శ్వేత బచ్చన్ ను  వివాహం చేసుకున్నారు.
అమెస్ జలవిద్యుత్ ఉత్పత్తి ప్లాంట్
అమెస్ జలవిద్యుత్ ఉత్పత్తి ప్లాంట్ (Ames Hydroelectric Generating Plant - అమెస్ హైడ్రోఎలక్ట్రిక్ జనరేటింగ్ ప్లాంట్) అనేది ఓఫీరు, కొలరాడో (అమెరికా) సమీపంలో 1890 లో నిర్మించబడింది, ఇది పారిశ్రామిక అవసరాల కోసం ఆల్టర్నేటింగ్ కరెంట్ (AC) విద్యుత్తు ఉత్తత్తి మరియు ప్రసారంకు ప్రపంచపు మొదటి వాణిజ్య వ్యవస్థ మరియు సదా నిర్మాణాల మొదటి ఎసి జల విద్యుత్ ప్లాంట్ల యొక్క ఒకటి.
యష్ చోప్రా
యష్ రాజ్ చోప్రా (పంజాబీ: ਯਸ਼ ਰਾਜ ਚੋਪੜਾ; హింది: यश राज चोपड़ा) (27 సెప్టెంబరు 1932 – 21 అక్టోబరు 2012)  భారతీయ హిందీ  సినిమా దర్శకుడు, స్క్రిప్ట్ రచయిత, నిర్మాత.  ఐ.ఎస్.జోహార్, అన్న బి.ఆర్.చోప్రాల వద్ద సహాయ దర్శకునిగా కెరీర్ ప్రారంభించారు యష్. 1959లో ధూల్ కా పూల్ సినిమాతో దర్శకునిగా హిందీ తెరకు పరిచయమయ్యారు ఆయన. ధర్మపుత్ర (1961) ఆయన రెండో సినిమా.
ఈ రెండు సినిమాలు మంచి విజయం సాధించడంతో ఈ సోదరులు ఇద్దరూ  కలసి 1950, 60 దశకల్లో మరిన్ని సినిమాలు చేశారు. వక్త్ (1965) సినిమా హిట్ కావడమే కాక విమర్శకుల ప్రశంసలు పొందడంతో యష్ చోప్రాకు బాలీవుడ్ లో మంచి గుర్తింపు లభించింది.
1969లో చోప్రా యష్ రాజ్ ఫిలింస్ పేరుతో తన స్వంత నిర్మాణ సంస్థ ప్రారంభించారు. ఈ సంస్థ మొదటి సినిమా దాగ్: ఎ పోయం ఆఫ్ లవ్ (1973) మంచి విజయం సాధించింది. 70వ దశకంలో మరిన్ని భారీ హిట్లు తీశారు యష్. అమితాబ్ బచ్చన్ కెరీర్ నిలబెట్టిన దీవార్ (1975) సినిమా, కభీ కబీ (1976), త్రిశూల్ (1978) వంటి హిట్లు అందుకున్నారు.
70వ దశకం చివరిభాగం నుండి 1989 వరకు యష్ ఎన్నో వైఫల్యాలను రుచి చూశారు. ఈ సమయంలో ఆయన నిర్మించిన లేదా దర్శకత్వం వహించిన దూస్రా ఆద్మీ (1977), మషాల్ (1984), ఫాస్లే (1985), విజయ్ (1988) వంటి సినిమాలు విజయం సాధించలేకపోయాయి. 1989లో ఆయన తీసిన చాందినీ సినిమా మంచి మ్యూజికల్ హిట్టే కాదు, కమర్షియల్ గా విజయం సాధించి, విమర్శకుల ప్రశంసలు కూడా అందికొంది.
27 సెప్టెంబరు 1932న పాకిస్థానీ పంజాబ్ లోని లాహోర్ లో పంజాబీ హిందూ కుటుంబంలో జన్మిచారు. ఆయన తండ్రి బ్రిటిష్ పంజాబ్ పరిపాలన సంస్థ పిడబ్ల్యూడి డివిజన్ లో అకౌంటెంట్ గా పనిచేసేవారు. 8మంది సంతానంలో యష్ ఆఖరివారు. ప్రముఖ దర్శకుడు బి.ఆర్.చోప్రా ఆయన అన్నదమ్ముల్లో ఒకరు. యష్ జోహర్ భార్య, కరణ్ జోహర్ తల్లి అయిన హిరూ జోహర్ ఆయన అక్కాచెల్లెళ్ళలో ఒకరు.
1970 లో ఆయన ప్రమీలా సింగ్ ను పెళ్ళి చేసుకున్నారు. ఆదిత్య చోప్రా, ఉదయ్ చోప్రా వీరి కుమారులు ఆదిత్య కూడా సినిమా దర్శకుడు, నిర్మాతే. యష్ రాజ్ ఫిలింస్ కు వైస్ చైర్మన్, జనరల్ మేనజర్ గా వ్యవహరిస్తున్నారు. ఉదయ్ ముందు సహాయ దర్శకునిగా పనిచేసినా, 2000లో అన్న తీసిన మొహొబ్బతే సినిమాతో నటునిగా మారారు.
21 అక్టోబరు 2012న డెంగీ జ్వరంతో మరణించారు.
అప్సర అవార్డులు
ఐఫా (ఐఐఎఫ్ఎ అవార్డులు)
షేర్-ఎ-పంజాబ్
షేర్-ఎ-పంజాబ్ () పంజాబ్ రాష్ట్రంలోని జలంధర్ నగరానికి చెందిన ఒక ప్రొఫెషనల్ హాకీ జట్టు. ఇది పోటీలలో ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న ఒక హాకీ జట్టు. ఈ జట్టు ప్రస్తుత నాయకుడిగా భారత జాతీయ హాకీ క్రీడాకారుడు, ఫార్వర్డ్ స్థానంలో ఆడుతున్న మరియు శిక్షకుడిగా భారత హాకీ జట్టు మాజీ శిక్షకుడు వ్యవహరిస్తున్నారు. ఈ జట్టు స్వంతమైదానము జలంధర్ లోని సుర్జీత్ హాకీ స్టేడియం.
షేర్-ఎ-పంజాబ్ జట్టు 2012లో ప్రారంభమైన ప్రప్రథమ వరల్డ్ హాకీ సిరీస్ పోటీలలో జట్టును 5–2 తేడాతో ఓడించి విజేతగా నిలిచింది ఈ పోటీలలో జట్టులోని అందరికంటే అత్యధికంగా 12 గోల్స్ చేశాడు..
షేర్-ఎ-పంజాబ్ జట్టు తన విజయ ప్రస్థానాన్ని స్వంత మైదానంలో జట్టును 5–2 తో ఓడించడం ద్వారా ప్రారంభించింది. మొదటి మూడు పోటీలను విజయాలతో ఆరంభించిన ఈ జట్టు తర్వాత రెండు పోటీలలో మరియు జట్ల చేతిలో 1–2 మరియు 1–3 తేడాతో వరుసగా ఓడిపోయింది. కానీ తర్వాత పుంజుకొని తర్వాత 5 పోటీలలో వరుసగా గెలిచి సెమీ ఫైనల్ పోటీలలో దూసుకెళ్ళింది. ఈ క్రమంలో తమ జట్టు నాయకుడు తొడ కండరాల గాయంతో పోటీలనుండి గెలుపొందడం ఈ జట్టులో ఏ మాత్రం ప్రభావం చూపలేకపోయింది .సెమీఫైనల్ పోటీలలో ప్రవేశించిన మొదటి జట్టుగా ఇది నిలిచింది. వీళ్ళు తమ స్వంత మైదానంలోనూ మరియు ఇరత మైదానాలలో మరియు జట్లను ఓడించారు. నిలకడైన ప్రదర్శనతో పోటీల ఆసాంతం పాయింట్ల పట్టికలో తమ అగ్ర స్థానాన్ని నిలుపుకున్నారు. కానీ తమ చివరి మూడు పోటీలలో కేవలం ఒకటి మాత్రమే నెగ్గడం ద్వారా పాయింట్ల పట్టికలో అగ్రస్థాన్ని జట్టుకు కోల్పోయారు. వారికన్నా 3 పాయింట్లు తక్కువగా సాధించి ద్వితీయ స్థానంలో లీగ్ పోటీలను ముగించారు.
షేర్-ఎ-పంజాబ్ జట్టు సెమీ ఫైనల్ పోటీలలో పాయింట్ల పట్టికలో మూడో స్థానంలో నిలిచిన జట్టును ఎదుర్కొన్నది.పోటీ ప్రారంభంలో ప్రత్యర్థి జట్టుకు ఒక గోల్ సమర్పించుకున్నా, పుంజుకొని ఆడి చివరకు 4–1 గోల్స్ తేడాతో గెలిచి ఫైనల్ పోటీకి దూసుకెళ్ళింది. ఫైనల్ లో జట్టును 5–2 గోల్స్ తేడాతో ఓడించి మొట్టమొదటి ప్రపంచ హాకీ సిరీస్ కప్పును కైవసం చేసుకున్నది. జట్టులోని అందరికంటే ఎక్కువగా 12 గోల్స్ చేశాడు. టోర్నీ లోని అన్ని పోటీలలో అత్యధిక గోల్స్ చేసిన ఆటగాళ్ళ జాబితాలో నాలుగో స్థానంలో నిలిచాడు.
జట్టు నాయకుడిగా ప్రభ్‌జ్యోత్ సింగ్ మరియు శిక్షకుడిగా రాజిందర్ సింగ్ నియమించబడ్డారు.
నరేష్ గోయెల్
నరేష్ గోయెల్,  ప్రముఖ భారతీయ పారిశ్రామికవేత్త. జెట్ ఎయిర్‌వేస్ స్థాపకుడు, చైర్మన్. 1993లో జెట్ ఎయిర్‌వేస్ను ప్రారంభించి, 2005లో షేర్ మార్కెట్లోకి దింపారు. ఫోర్బ్స్ పత్రిక నరేష్ ను భారతదేశంలో 16వ అత్యంత ధనికునిగా పేర్కొంది. ఈయన నికర విలువ 1.9బిలియన్ డాలర్లు.
1949లో పంజాబ్ లోని సంగ్రుర్ లో జన్మించారు నరేష్. నగల డీలింగ్ వీరి కుటుంబ వ్యాపారం. చిన్నతనంలోనే నరేష్ తండ్రి మరణించారు. 6వ తరగతి వరకు బాలుర ప్రభుత్వ పాఠశాలలో చదువుకున్నారు ఆయన. ఆయన 11 ఏట ఆస్తిని కోల్పోయి, ఇంటిని వేలం కూడా వేసేశారు. తీవ్ర ఆర్థిక ఇబ్బందుల నడుమ తల్లిని ఆమె బంధువుల ఇంటికి తీసుకెళ్ళిపోయారు నరేష్. ఆ తరువాత కామర్స్ లో డిగ్రీ చదివారు ఆయన.
1967లో, నరేష్ తన మేనమామ సేఠ్ చరణ్ దాస్ రాం లాల్ ట్రావెల్ ఏజెన్సీ ఈస్ట్ వెస్ట్ ఏజెన్సీస్ లో క్యాషియర్ గా కెరీర్ ప్రారంభించారు. ఆయన మొదటి జీతం నెలకు 300 రూపాయలు. డిగ్రీ పట్టా పొందాకా, లెబనీస్ అంతర్జాతీయ ఎయిర్ లైన్స్ లో ట్రావెల్ వ్యాపారం మొదలు పెట్టారు.
1967 నుంచి 1974 వరకు వివిధ విదేశీ ఎయిర్ లైన్స్ తో ట్రావెల్ వ్యాపారం చేసి ఆ రంగంలో మంచి నైపుణ్యం సాధించారు గోయల్. ఆ సమయంలోనే వ్యాపారం కోసం అనేక దేశాలు తిరిగి అనుభవం గడించారు ఆయన.
1969లో ఇరాక్ ఎయిర్‌వేస్ కు ప్రజా సంబంధాల మేనేజర్ గానూ, 1971 నుండి 1974 వరకు రాయల్ జోర్డేనియన్ ఎయిర్‌వేస్ ఎలియాకు ప్రాంతీయ మేనేజర్ గానూ పనిచేశారు.  మధ్య ప్రాచ్య ఎయిర్ లైన్ కు చెందిన భారతీయ కార్యాలయంలో కూడా పనిచేశారు ఆయన. ఈ సమయంలో టికెటింగ్, రిజర్వేషన్ చేయడం, సేల్స్ వంటి విషయాలపై మంచి అనుభవం సంపాదించారు గోయల్.  1974లో తన తల్లి వద్ద తీసుకున్న 500 యూరోలతో స్వంతంగా జెట్ ఎయిర్ అనే ఏజెన్సీని స్థాపించారు. ఈ ఏజెన్సీ ఫ్రాన్స్, ఆస్ట్రేలియా, కేథీ పసిఫిక్ ల ఏయిర్ లైన్స్ కు పనిచేస్తుంది.
1975లో భారతదేశానికి ప్రాంతీయ మేనేజరుగా నరేష్ ను నియమించింది ఫిలిప్పైన్ ఇయిర్ లైన్
1991లో భారతదేశ ప్రభుత్వం ద్వారా ఓపెన్ స్కైస్ పాలసీ ప్రకటన చేయబడినప్పుడు, గోయల్ భారతదేశంలో డొమెస్టిక్ ఎయిర్‌వేస్ సేవలు మొదలుపెట్టేందుకు తగిన సమయంగా భావించి జెట్ ఎయిర్‌వేస్ స్థాపనకు శ్రీకారం చుట్టారు. మే 5, 1993న జెట్ ఎయిర్‌వేస్ తన వాణిజ్య సేవలు ప్రారంభించింది. విదేశీ ఎయిర్ లైన్స్ సేవలను భారతదేశంలో అందించేందుకు గోయల్ జెట్ ఎయిర్‌వేస్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్ ను ప్రారంభించారు.
2004-2006 సంవత్సరాలకుగానూ గోయల్ అంతర్జాతీయ ఎయిర్ ట్రాన్స్ పోర్ట్ (ఐఎటిఎ) బోర్డులో సేవలందించారు. 2008లో తిరిగి అదే స్థానానికి ఎన్నికై జూన్ 2016 వరకు కొనసాగారు.
తన కంపెనీలో పనిచేసే ఉద్యోగిని అనితను వివాహం చేసుకున్నారు నరేష్. ఆమె 1979లో మార్కెటింగ్ ఎనలిస్ట్ గా చేరి, మార్కెటింగ్, సేల్స్ కు ప్రధాన అధికారిణిగా పనిచేశారామె. పరిచయమైన 9 ఏళ్ళకు వీరు వివాహం చేసుకున్నారు. వీరికి ఇద్దరు పిల్లలు. కుమారుడు నివాన్ గోయల్, కూతురు నమ్రతా గోయల్
బ్రిజ్ మోహన్ లాల్ ముంజల్
బ్రిజ్ మోహన్ లాల్ ముంజల్ (పంజాబీ:ਬ੍ਰਿਜਮੋਹਨ ਲਾਲ ਮੁੰਜਾਲ; 1923 జూలై 1 – 2015 నవంబరు 1), ప్రముఖ భారతీయ పారిశ్రామికవేత్త. హీరో మోటోక్రాప్ (హీరో గ్రూప్) వ్యవస్థాపకుడు, చైర్మన్. భారత్ లోని 30మంది అత్యంత ధనికులలో ఈయన ఒకరు.
బ్రిజ్ మోహన్ లాల్ 1923లో పాకిస్థానీ పంజాబ్ లోని తోబా టెక్ సింగ్ ప్రావిన్స్ లో కమాలియా మండలంలో జన్మించారు. సాధారణ మధ్యతరగతి కుటుంబానికి చెందినవారు. చదువు పూర్తయిన తరువాత  భారత విభజన కు ముందు  ఆర్డినెన్స్ ఫ్యాక్టరీ ఆర్మీలో ఉద్యోగం చేశారు ఆయన.
1954 వరకు హీరో సైకిల్స్ హ్యాండిల్ బార్స్, ఫ్రంట్ ఫోర్క్స్, చైన్లు వంటివి సరఫరా చేసేది. కానీ ఆ తరువాత వాటిని తయారు చేయడం మొదలు పెట్టింది. 1956లో పంజాబ్ ప్రభుత్వం లుథియానాలో స్థాపించేందుకు 12 సైకిల్ పరిశ్రమలకు లైసెన్సులు ఇవ్వడానికి టెండర్లు జారీ చేసింది. ముంజల్ సోదరులు కాంట్రాక్ట్ గెలుచుకున్నారు. దానితో హీరో సైకిల్స్ లార్జ్ స్కేల్ పరిశ్రమగా రూపుదిద్దుకుంది. దీనికి కొంత పెట్టుబడి పంజాబ్ ప్రభుత్వం పెట్టుకుంది.
బ్రిజ్ మోహన్ నాయకత్వంలో, భారతదేశంలో పెద్ద మొత్తంలో సైకిల్స్ ను ఎగుమతి చేసిన ఏకైక కంపెనీగా హీరో సైకిల్స్ నిలిచింది. 1975లో భారత్ లోనే అతిపెద్ద సైకిళ్ళ తయారీదారుగా ఎదిగింది హీరో కంపెనీ. 1986లో ప్రపంచం మొత్తం మీద అతిపెద్ద సైకిళ్ళ తయారీదారుగా హీరో సైకిల్స్ గిన్నీస్ ప్రపంచ రికార్డులు ల్లోకి ఎక్కింది.
హోండా మోటర్స్ తో ఉమ్మడి వెంచర్ మొదలు పెట్టేముందు హీరో మెజిస్టిక్ మోపెడ్ అనే బండిని తయారు చేశారు హీరో మోటర్స్ సంస్థ. 1984లో బ్రిజ్ నాయకత్వంలో హీరో గ్రూప్ హోండాతో కలసి ఉమ్మడి వెంచర్ ప్రారంభించింది. హర్యానా లోని ధరుహెరా లో హీరో హోండా తయారీ పరిశ్రమ నెలకొల్పారు. 2002 సంవత్సరం వచ్చేటప్పటికి రోజుకు 16,000 మోటార్ సైకిల్స్ తయారీ చేస్తూ, 8.6మిలియన్ సైకిల్స్ అమ్మి టాప్ లో నిలిచిందీ సంస్థ.
బిర్జ్ మోహన్ సంతోష్ ను వివాహం చేసుకున్నరు. వీరికి ఐదుగురు పిల్లలు. రమన్ కాంత్ (చనిపోయారు), సుమన్ కాంత్, పవన్ కాంత్, సునిల్ కాంత్, ఒక కుమార్తె గీతా ఆనంద్ అనార్యోగ్య కారణాలతో దక్షిణ ఢిల్లీలో 2015 నవంబరు 1న చనిపోయారు.
పంజాబీ రచయితల జాబితా
సుప్రసిద్ధులైన పంజాబీ రచయితల జాబితా ఇది. వీరిలో పంజాబ్ ప్రాంతంలో జన్మించినవారూ, జీవించినవారూ, పంజాబీ భాష రచయితలు ఉన్నారు.
సార్సన్ దా సాగ్
సార్సన్ దా సాగ్ (హిందీ మరియు ఉర్దూ భాషలలో "సార్సన్ కా సాగ్") భారత దేశంలోని పంజాబ్ ప్రాంతంలోని శాకాహార వంటకం. ఇది పాకిస్తాన్ లోనూ ప్రసిద్ధమైనది. దీనిని ఆవాల ఆకుల నుండి తయారుచేస్తారు.
ఈ వంటకాన్ని సాంప్రదాయకంగా "మఖీ ది రోటీ" తో పాటు తింటారు. ఈ వంటకం పైన బటర్ గానీ లేదా సాంప్రదాయకంగా నెయ్యిని గానీ ఉంచుతారు.
ఆవ ఆకులను, పాలకూరను శుభ్రంగా కడిగి ప్రెషర్ కుక్కర్‌లో ఉడికించి, చల్లార్చి... మెత్తగా గ్రైండ్ చేసి ఉంచాలి. అల్లం, వెల్లుల్లిపాయలను కలిపి మెత్తగా గ్రైండ్ చేసి ఉంచుకోవాలి. ఇప్పుడు ఒక పాత్రలో నెయ్యి వేసి అందులో అల్లం, వెల్లుల్లి, ఉల్లిపాయల పేస్టు వేసి దోరగా వేయించాలి. తరువాత ముందుగా ఉడికించి పేస్ట్ చేసుకున్న ఆవకూర మిశ్రమాన్ని వేసి కలియబెట్టాలి. చివర్లో పైన చెప్పుకున్న పోపు సామానులతో పోపుపెట్టి ఆవకూరకు కలపాలి. అంతే రుచికరమైన సార్సన్ కా సాగ్ తయారైనట్లే...! ఇది రోటీలలోకి చాలా టేస్టీగా ఉంటుంది.
పంజీరి
పంజీరి పాకిస్తాన్ మరియు భారతదేశంలో గల పంజాబ్ ప్రాంతాలలోని వంటకం. దీనిని పోషక పదార్థంగా భావిస్తారు. ఇది గోధుమ పిండిని నెయ్యి మరియు పంచదారలో కలిపి తయారుచేస్తారు. దీనిలో ఎండు పండ్లను వేస్తారు. సహజమైన హెర్బల్ గమ్స్ ను కలుపుతారు. దీనిని ఔషధంగా కూడా ఉపయోగిస్తారు. దీనిని శీతాకాలంలో జలుబు చేసినపుడు ఔషథంగా తీసుకుంటారు. ఈ పంజీరి ని చంటిపిల్లలను పోషించే తల్లులకు వాడుతారు. ఈ పదార్థం చనుబాలు ఉత్పత్తి చేయడానికి ఉపయోగపడుతుందని భావిస్తారు.
ఈ పదార్థాన్ని వేల సంవత్సరముల నుండి హిందువులు వాడుతున్నారు. కొన్ని శతాబ్దముల తరువాత సిక్కులు కుడా ఎక్కువగా వాడేవారు. దీనిని గర్భం సమయంలో సాధ్యమైనంత వరకు ఆచారంగా వాడుతారు.
పర్గత్ సింగ్
పర్గత్ సింగ్ (జననం 5 మార్చి 1965) భారతదేశపు హాకీ ఆటగాడు మరియు శిరోమణి అకాలిదళ్ పార్టీకి చెందిన రాజకీయనాయకుడు. 1992 బార్సీలోనా ఒలంపిక్ మరియు 1996 అట్లాంట ఒలంపిక్ పోటీలలో పాల్గొన్న భారత హాకీ జట్టుకు ప్రాతినిధ్యం (కెప్టన్ గా) వహించాడు. రాజకీయాల్లోకి రాకముందు పంజాబ్ పోలీసులతో పనిచేశాడు.
స్కోరు బోర్డు 1-5 ఉన్న సమయంలో పర్గత్ సింగ్ ముందుకొచ్చి 6 నిమిషాల్లో 4 గోల్స్ చేశాడు. ఈ మ్యాచ్ డ్రా అయినాకాని, పర్గత్ సింగ్ ప్రతి భారతీయుడి హృదయంలో నాయకుడిగా మిగిలిపోయాడు.
1985 సంవత్సరంలో జర్మనీ వ్యతిరేకంగా అద్భుత ఆటను ప్రదర్శించిన పర్గత్ సింగ్ హాలండ్ తో జరిగిన పోటీలో కూడా బాధ్యతాయుతంగా ఆడి, ఇండియాకు 3-2 విజయంను అందించాడు.
ఎస్ఎడి అభ్యర్థిగా జలంధర్ కంటోన్మెంట్ శాసనసభ స్థానంనుండి నామినేట్ చేయబడి, గెలుపోందారు.
జలంధర్ లోని సుర్జిత్ సింగ్ మెమోరియల్ హాకీ టోర్నమెంట్ సొసైటీ వైస్-ప్రెసిడెంట్ నియమించబడ్డారు.
మాంటేక్ సింగ్ అహ్లూవాలియా
మాంటేక్ సింగ్ అహ్లూవాలియా (జననం 1943 నవంబరు 24) భారతదేశానికి చెందిన ప్రముఖ ఆర్థికవేత్త, సివిల్స్ అధికారి. ఆయన కేంద్ర ప్రభుత్వంలో క్యాబినెట్ మంత్రికి సమానంగా భావించే ప్లానింగ్ కమిషన్ ఉపాధ్యక్షుడిగా పనిచేశాడు. మే 2014 యూపీఏ రెండో విడత పాలన అంతమైన తరువాత ఆ పదవికి రాజీనామా చేశాడు. అంతకు మునుపు ఆయన "ఇంటర్నేషనల్ మానెటరీ ఫండ్" అనే సంస్థ తరఫున "ఇండిపెండెంట్ ఎవాల్యువేషన్" ఆఫీసుకు డైరెక్టరుగా పనిచేశాడు.
మాంటేక్ సింగ్ 1943 లో ఢిల్లీలోని ఒక పంజాబీ కలాల్ కుటుంబంలో జన్మించాడు. సికిందరాబాదులోని సెయింట్ పాట్రిక్స్ హైస్కూలు, ఢిల్లీలో మధుర రోడ్డులోని ఢిల్లీ పబ్లిక్ స్కూలులో చదువుకున్నాడు. ఢిల్లీలోని సెయింట్ స్టీఫెన్ కళాశాల నుంచి బియ్యే ఆనర్స్ పూర్తి చేశాడు. ఆక్స్ ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన మేగ్డలీన్ కళాశాల నుంచి తత్వశాస్త్రం, రాజనీతి శాస్త్రం, ఆర్థిక శాస్త్రాలలో ఎమ్.ఏ పట్టా పొందాడు. తరువాత ఆక్స్ ఫర్డ్ లోని సెయింట్ ఆంటోనీ కళాశాల నుంచి ఎంఫిల్ పూర్తి చేశాడు. ఆక్స్ ఫర్డ్ లో చదివేటప్పుడు అక్కడ ప్రతిష్ఠాత్మక ఆక్స్ ఫర్డ్ యూనియన్ కు అధ్యక్షుడిగా పనిచేశాడు. ఇవి కాక ఆయనకు మరెన్నో గౌరవ డాక్టరేట్లు లభించాయి. వీటిలో కొన్ని ఆక్స్ ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం నుంచి డాక్టర్ ఆఫ్ సివిల్ లా, ఐఐటీ రూర్కీ నుంచి గౌరవ డాక్టరేటు మొదలైనవి. మేగ్డలీన్ కళాశాలకు గౌరవ అతిథి కూడా.
పంజాబ్ లో క్రీడలు
పంజాబ్ ప్రజలు కొత్తగా పుట్టిన హాకీ, క్రికెట్ మొదలుకొని భారతదేశ ప్రాచీన ఆటలైన కబడ్డీ, కుస్తీ మొదలైన అనేక రకాలైన ఆటలు ఆడతారు. పంజాబ్ లో కనీసం వందకు పైగా సాంప్రదాయ ఆటలున్నాయి.
పంజాబ్ సాంప్రదాయ క్రీడలను ప్రోత్సహించేందుకు వారి ప్రభుత్వం 2014 నుంచి అనేక ప్రయత్నాలు చేపడుతోంది. ఇందులో కుస్తీ పోటీల్లాంటి ఎన్నో ఆటలున్నాయి.
పంజాబ్ లోని క్రికెట్ బాగా ప్రాచుర్యం పొందిన క్రీడ. రాష్ట్రస్థాయిలో పంజాబ్ క్రికెట్ అసోసియేషన్ ఆధ్వర్యంలో ఈ క్రీడను నిర్వహిస్తుంటుంది. ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్లో ఈ రాష్ట్రం నుంచి కింగ్స్ ఎలెవన్ పంజాబ్ జట్టు ఆడుతుంది. ఇక్కడి మొహాలీ స్టేడియంలో జాతీయ, అంతర్జాతీయ మ్యాచ్ లు నిర్వహించబడుతూ ఉంటాయి.
గట్కా అనేది సిక్కులు తయారు చేసి, అభివృద్ధి చేసిన ప్రాచీన యుద్ధ శిక్షణా క్రీడ. ఇది దక్షిణ ఆసియాలో చాలా ప్రసిద్ధమైనది. కొన్ని చోట్ల కత్తులకు బదులు కర్రలు వాడి శిక్షణ ఇస్తారు. ఉత్తర భారతంలోని వాయువ్య రాష్ట్రాల శస్త్ర విద్య ఇది. వేర్వేరు ప్రాంతాల్లో దాడి, ప్రతిదాడులు మారతాయిగానీ, ప్రాథమిక టెక్నిక్ మాత్రం మారదు.
వలయాకారంలో ఆడే కబడ్డీ పంజాబ్ రాష్ట్ర క్రీడ. ఇది కబడ్డీలో ఒక రకం.
వలయాకార పంజాబీ స్టైల్ లో పంజాబ్ రాష్ట్రం 2010 నుండి కబడ్డీ వరల్డ్ కప్ ను నిర్వహిస్తోంది. 2014 పురుషుల కబడ్డీ వరల్డ్ కప్ ఫైనల్ లో భారత్, పాకిస్థాన్ జట్లు ఆడాయి. 45-42 తేడాతో భారత్ ఈ ఫైనల్స్ లో గెలిచింది. స్త్రీల ఫైనల్ లో భారత్, న్యూజిల్యాండ్ పోటీపడగా, 36-27 తేడాతో భారత జట్టు గెలిచింది.
ముగింపు కార్యక్రమం శ్రీ ముక్త్ సర్ సాహిబ్ లోని గురు గోబింద్ సింగ్ స్టేడియంలో జరిగాయి. పంజాబీ సినిమా తారలు ఆరిఫ్ లోహర్, మిస్ పూజ, గిప్పీ గ్రెవల్, సతిందెర్ సట్టి తదితరులు పాల్గొన్నారు. ఈ కార్యక్రమంలో అమెరికన్ మోటార్ సైకిల్స్ ప్రదర్శన కూడా జరిగింది.
పంజాబీ షేక్
పంజాబీ షేక్ () దక్షిణాసియాలో సుప్రసిద్ధులైన షేక్ లు.
షేక్ (అరబిక్, పంజాబీ: شيخ ), అన్న అరబ్ పదానికి అర్థం తెగ పెద్ద, ప్రభు వంశీకుడు, గౌరవించదగ్గ పెద్దమనిషి/వృద్ధుడు లేదా ఇస్లామిక్ పండితుడు. దక్షిణాసియాలో షేక్ అన్న పదాన్ని జాతివాచకంగా, వంశనామంగా వాడుతున్నారు. దక్షిణాసియలో దీన్ని ముస్లిం వ్యాపార కుటుంబాలకు ఉపయగిస్తున్నారు.
క్రీ.శ.713లో దక్షిణాసియాలో ముస్లిం పాలన ప్రారంభమైన నాటి నుంచి ముస్లిం సాంకేతిక నిపుణులు, దౌత్యవేత్తలు, సైనికులు, వ్యాపారులు, ఉపాధ్యాయులు, శిల్పులు, తత్త్వవేత్తలు, సూఫీలు ఇతర ముస్లిం ప్రపంచం నుంచి ప్రయాణించి దక్షిణాసియా ప్రాంతాలకు చేరుకుని, ఇక్కడే స్థిరపడిపోయారు.
దక్షిణాసియాలో ఇస్లాం ఆగమనం తర్వాత కొందరు ఉన్నత కులస్తులు (బ్రాహ్మణులు, ఖత్రీలు) పంజాబ్ ప్రాంతంలో ఇస్లాంలోకి మారి, ఈ పేరు స్వీకరించారు. వారినే "పంజాబీ షేక్" లు (పంజాబీ) پنجابی شيخ అంటారు. పంజాబీ షేక్ లు చాలావరకూ పట్టణ, వ్యవసాయేతర జీవితాన్ని గడుపుతూన్నా కొన్ని కుటుంబాలు మాత్రం పశ్చిమ జిల్లాల్లో స్వంత భూములు కలిగివుండి వ్యవసాయం చేస్తున్నారు. ప్రభుత్వోద్యోగాలు, వ్యాపారం వారి ప్రధాన వృత్తులు.
పోరస్
పోరస్ ప్రాచీన భారతదేశానికి చెందిన ఒక రాజు. ప్రస్తుతం పంజాబ్లో ఉన్న జీలం మరియు చీనాబ్ అనే నదుల మధ్య ఉన్న ప్రాంతాన్ని పరిపాలించినట్లుగా గ్రీకు రచనల ద్వారా తెలుస్తుంది. ఇతను అలెగ్జాండర్ చక్రవర్తితో యుద్ధంలో పోరాడి అతన్ని మెప్పించి తన రాజ్యాన్ని తిరిగి పొందడమే కాకుండా మరిన్ని ప్రాంతాలను బహుమతిగా పొందాడు. క్రీ.పూ 323 లో అలెగ్జాండర్ మరణించిన తరువాత అతని సైన్యాధికారియైన యూడెమస్ క్రీ.పూ 321 మరియు 315 మధ్య పోరస్ ను హత్య చేశాడు.
ఇతన్ని గురించిన సమాచారం కేవలం గ్రీకు రచనల ద్వారానే లభ్యమౌతుంది. కానీ చరిత్రకారులు మాత్రం ఇతని పేరును బట్టి అతని పరిపాలిస్తున్న ప్రాంతాన్ని బట్టి ఋగ్వేదంలో ప్రస్తావించిన పురువంశానికి చెందిన రాజుగా భావిస్తున్నారు.
ఈశ్వరీ ప్రసాద్ అనే చరిత్రకారుడు మాత్రం పోరస్ యదువంశానికి చెందిన పాలకుడై ఉండవచ్చునని భావించాడు. పోరస్ సైన్యంలో ముందు వరస వారి దగ్గర ఉన్న జెండాలపై ఉన్న చిత్రాలు (హెరాకిల్స్) మధుర పాలకుల యొక్క చిత్రాలను పోలి ఉన్నాయని అతని వాదన. పోరస్ తరువాత వచ్చిన చంద్రగుప్తుని కాలంలో భారతదేశంలో పర్యటించిన మెగస్తనీసు తన రచనల్లో ఇలాంటి బొమ్మలు మధుర రాజ్య పాలకులకు చెందినవిగా వర్ణించాడు.
చిరుమామిళ్ళ సుబ్రహ్మణ్య కవి
చిరుమామిళ్ళ సుబ్రహ్మణ్య కవి వాగ్గేయకారుడు. ఆయన పలనాటి ప్రాంతంలో సుప్రసిద్ధ కవిగా నిలిచారు.
గుంటూరు జిల్లా పలనాడు ప్రాంతం దుర్గి మండలం ధర్మవరం (దుర్గి) గ్రామంలో చిరుమామిళ్ల నర సయ్య తిరుమలమ్మ కుమారునిగా సుబ్రహ్మణ్య కవి 1802లో జన్మించారు. అద్దంకి తిరుమల తాతాచార్యదేశికుల వద్ద గురూపదేశాన్ని పొంది సుబ్బదాసుగా ప్రసిదుడయ్యారు. సంగీత సాహిత్యాలపై మక్కువ కలిగిన సుబ్బదాసు అంబరీషోపాఖ్యానము కావ్యా న్ని రచించి దుర్గి వేణుగోపాలునికి అంకితమిచ్చారు. సహజ పాండిత్యం ఉన్న సుబ్బదాసు నానార్ధ స్తవము, రుగ్మాంగద చరిత్ర, త్రిలోక వందిత శతకము, చిత్తశతకము, భక్త వశవర్తి శతకము, గోపాల శతకము, కేశవ శతకము, శ్రీదుర్గి పురీశ శతకము, నిఖిల విచిత్ర శతకము, నృశింహ సీస పంచకము, శ్రీరామస్తుతి, రామసీస పంచకము, కంద పంచవింశతి, శ్రీకృష్ణస్తవములను రచించారు. అనేక కీర్తనలను రచించి స్వయంగా పా డుతూ భక్తులకు వినిపించేవారు. పలనాటి పోతనగా పేరుపొందిన సుబ్ర మణ్య కవి భక్తి చరితములు, సీసార్ధములు, కందార్ధములు, దరువులు, తత్వములు, కీర్తనలు, దండకాలు, సూర్ణికలను రచించారు. అడిగొప్పుల, ఒప్పిచెర్ల గ్రామాల్లో అంటు రోగాలు ప్రబలినప్పుడు వారికి వైద్య సాయాన్ని అందించి అందరి మెప్పు పొందారు. సుబ్బదాసు తన స్వీయ చరిత్రను రచించినట్లు తెలుస్తున్నప్పటికీ అది అలభ్యంగా ఉంది. సుబ్బదాసు 1882 పుష్య బహుళ అష్టమినాడు ధర్మవరంలో స్వచ్ఛంద మరణము పొందారు. ప్రజలు ఏటా వారి ఆరాధనోత్సవాలను నిర్వహిస్తున్నారు.
చంద్రమౌళి చిదంబరరావు
చంద్రమౌళి చిదంబరరావు అభ్యుదయ రచయితల సంఘ ప్రారంభకుల్లో ఒకరు. మార్కిస్ట్ దృక్పథంతో ఆయన రచనలు చేసాడు.
గుంటూరు జిల్లా రేపల్లెకు సమీపంలోని యాజలి లో 1884 లో రామయ్య, నరసమ్మ దంపతులకు చంద్రమౌళి జన్మించారు. చిత్తూరు ముట్టడి, కృష్ణరాయ విజయము, రాయచూరు ముట్టడి, వాసవీ విలాసము వంటి నాటకాలను వీరు రచించారు. చారిత్రకేతి వృత్తాలను స్వీకరించి అలనాటి చరిత్రను కళ్లకు కట్టినట్లుగా చూపారు. విద్యార్థి దశలోనే అష్టావధానాలు చేసిన చిదంబరరావు న్యాయవాద వృతిలో స్థిరపడ్డారు. కుంకు డాకు, ఊహాసుందరి, దుమ్ములగొండె, ఎందుకు పారెస్తారు నాన్న మాతృధర్మం అనే కథలతోపాటు థామస్ వ్యాసాలను రచించారు. సమాజంలోని చెడును పారదోలడానికి సాహిత్యాన్ని ఒక ఆయుధంగా చేసుకున్నారు. తెలుగుతోపాటు ఆంగ్లంలో కూడా కవిత్వాన్ని రాశారు. చంద్రమౌళి రచించిన మెరుగు నాటిక బళ్లారి రాఘవ నాటకోత్సవాలలో బహుమతి పొందింది. వచన, రచనలో ఫ్రెంచి సాహిత్య పోకడలు కనిపిస్తాయి. వీరి భాషలో దేశీయ పదాలు తెలుగు నుడికారాలు, ముఖ్యంగా విజయనగర ప్రాంతానికి చెందిన మాండలికాలు కొట్టవచ్చినట్లుగా ఉంటాయి. చంద్రమౌళి కథలు హిందీ, రష్యన్, ఉర్దూ, మరాఠీ, కన్నడ, మలయాళ భాషల లోని అనువదించారు. వీరి గేయాలను రోణంకి అప్పలస్వామి ఆంగ్లంలోనికి అనువదించారు.
గురుదాస్ మాన్
గురుదాస్ మాన్ పంజాబ్ కు చెందిన ప్రముఖ గాయకుడు, రచయిత, నృత్య దర్శకుడు, మరియు నటుడు. పంజాబీ సంగీత ప్రముఖుల్లో ఒకడు. అతను పంజాబ్ రాష్ట్రంలోని గిద్దర్బాబా అనే గ్రామంలో జన్మించాడు. 1980 లో "దిల్ దా మామ్లా హై" అనే పాటతో అందరి దృష్టిని ఆకర్షించాడు. అప్పటి నుండి 34 ఆల్బములు, 305 కి పైగా పాటలు సృష్టించాడు. 2013 లో యూట్యూబులో అభిమానుల కోసం ఓ ఛానల్ ప్రారంభించాడు.
2009 లో "బూట్ పాలిషన్" అనే ఆల్బమ్ కి గాను "యూకే ఆసియన్ మ్యూజిక్ అవార్డ్స్" నుంచి "బెస్ట్ ఇంటర్నేషనల్ ఆల్బమ్" పురస్కారాన్ని అందుకున్నాడు.
గురుదాస్ మాన్ సర్దార్ గురుదేవ్ సింగ్, బీబీ తేజ్ కౌర్ అనే సిక్కు దంపతులకు జన్మించాడు. మంజీత్ మాన్ ను వివాహం చేసుకున్నాడు. వీరికి గురిక్ జి. మాన్ అనే కొడుకు ఉన్నాడు.
గురుదాస్ మాన్ "దిల్ దా మామ్లా హై" అనే పాటతో వెలుగులోకి వచ్చాడు. తరువాత "మామ్లా గడబిడ్ హై", "ఛల్లా" అనే పాటలు మరింత పేరు తెచ్చిపెట్టాయి. ఈ రెండో పాట 1986లో వచ్చిన లాంగ్ దా లష్కర అనే సినిమాకు జగ్జీత్ సింగ్ సంగీత దర్శకత్వంలో పాడాడు. గురుదాస్ కు సెప్టెంబరు 7, 2010 న వుల్వర్ హాంప్టన్ విశ్వవిద్యాలయం నుంచి సంగీతంలో గౌరవ డాక్టరేటు లభించింది.
కనపర్తి సోదరులు
నాదస్వర కళలో గొప్ప విద్వాంసులు కనపర్తి మస్తాన్ సాహెబ్, హుస్సేన్ సాహెబ్ సోదరులు. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా నాదస్వర కళకు విశేష ప్రాచుర్యాన్నికలిగించిన గొప్ప కళాకారులు వీరు.
గుంటూరు జిల్లా నాదెండ్ల మండలం కనపర్రు గ్రామానికి చెందిన కనపర్తి మస్తాన్సా హెబ్ (1924), హుస్సేన్సాహెబ్ (1932) లు హుస్సేన్సాహెబ్, ఫాతిమాబి దంపతులకు జన్మించారు. మస్తాన్ సోదరులు మొదట మేనమామలైన మోతుకూరి పకీర్సాహెబ్, చినగాలీబ్, జూలకల్లు మస్తాన్సాహెబ్ వద్ద
నాదస్వర కళలో శిక్షణ పొందారు. చిత్తాపురం విశిష్ట వ్యకల ఖురాన్సాహెబ్, తూబాడు వీరుసాహెబ్ -E వద్ద ప్రత్యేక శిక్షణ పొందారు. నాదబ్రహ్మ షేక్ చినపీరుసాహెబ్, ఆదం సాహెబ్ వద్ద నాదస్వర కళలో లోతులను అభ్యసించి ఉత్తమ కళాకారులుగా తర్ఫీదు పొందారు. మస్తాన్ సోదరులు రాగం వాయించడంలో ఒక ప్రత్యేకత సంతరించుకున్నారు. స్వర ప్రస్తార ము వక్రమార్గంలో సాగించినప్పుడు దానిని స్పష్టంగా పలికించుట వీరి ప్రత్యేకత. హిందూస్థానీ సంప్రదాయాన్ని క్షుణ్ణంగా ఆకళింపు చేసుకున్నా రు. కనపర్తిసోదరులు ఆంధ్రదేశంతోపాటు తమిళ, కర్నాటక రాష్ట్రాలలో కూడా విశేషఖ్యాతి సముపార్జించారు. భారతదేశంలోని ముఖ్య నగరాలలో కచేరీలు చేసి ప్రముఖుల ప్రశంసలు పొందారు. 1956 నుండి ఆకాశవాణి విజయవాడ, తిరుచునాపల్లి కేంద్రాలలో సంగీత కచేరీలను నిర్వహించారు. మద్రాసు దూరదర్శన్ కేంద్రం వీరి కచేరీ ప్రత్యేకంగా ప్రసారం చేసింది. సిలోన్ దక్షిణామూర్తి, ఈమని రాఘవయ్య గుంటుపల్లి గురవయ్య బూ సు రపల్లి వెంకటేశ్వర్లు, పసులూరి గురవయ్య మొదలైన డోలు విద్వాంసులు వీరికి కచేరీలలో సహకరించారు. యలమంద వెంకటేశ్వరు, చింతల చెరువు సోదరులు, నిడమానూరు మస్తాన్ వంటి గొప్ప శిష్యులను రాష్ట్రానికి అందించారు. కవిసమ్రాట్ విశ్వనాధ సత్యనారాయణ కనపర్తి సోదరులకు వర్ణిషు నాదస్వర గాయకులు అనే బిరుదును ప్రదానం చేశారు. సే లంలో వీరికి నాదస్వర మృదు మధుర గాన సుధార్ణవ బిరుదును ఇచ్చారు. కోట ప్పకొండ, సొలస గ్రామాలలో వీరికి స్వర్ల కంకణాలను బహుకరించారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం వీరిని ఘనంగా సన్మానించింది. హుస్సేన్సాహెబ్ టీటీడీ ప్రత్యేక నాదస్వర విద్వాంసులుగా పనిచేశారు.
హరికిషన్ సింగ్ సూర్జిత్
హరికిషన్ సింగ్ సూర్జిత్ (23 మార్చి 1916 – 1 ఆగస్టు 2008) పంజాబ్ కు చెందిన ప్రముఖ కమ్యూనిస్టు నాయకుడు. 1992 నుంచి 2005 దాకా సీపీయం పార్టీకి ప్రధాన కార్యదర్శిగా ఉన్నాడు. 1964 నుంచి 2008 దాకా అదే పార్టీలో పాలిట్ బ్యూరో సభ్యుడిగా ఉన్నాడు. 
హరికిషన్ సింగ్ 1916 లో పంజాబ్ లోని జలంధర్ జిల్లా, రోపావల్ లోని ఒక సిక్కు ఝాట్ కుటుంబంలో జన్మించాడు. ఆయన భగత్ సింగ్ అనుచరుడిగా దేశ స్వాతంత్రోద్యమంలో అడుగు పెట్టాడు. 1930లో నవజీవన్ భారత్ సభ లో చేరాడు. 1936లో కమ్యూనిస్టు పార్టీ లో చేరాడు. పంజాబ్ లో అఖిల భారత రైతు సమాఖ్య ప్రారంభకుల్లో ఒకడు. 1947లో భారతదేశానికి స్వాతంత్రం వచ్చి భారత్ పాకిస్థాన్ విడిపోయిన తరువాత పంజాబ్ లో కమ్యూనిస్టు పార్టీ కార్యదర్శిగా ఉన్నాడు. ఆయన పంజాబీ సాంప్రదాయ వస్త్రధారణయైన తలపాగా ధరించినా కూడా జీవితాంతం నాస్తికుడు గానే ఉన్నాడు.
వడ్లమూడి గోపాలకృష్ణయ్య
సాహితీ పుంభావ సరస్వతిగా, వాఙ్మయ మహాధ్యక్ష అనే బిరుదుతో అనేక శాస్త్రాలలో నిష్ణాతుడిగా వివిధ హోదాలలో పనిచేసిన పరిశోధకుడిగా సుపరిచితుడు వడ్లమూడి గోపాలకృష్ణయ్య.
కృషాజిల్లా కౌతవరం గ్రామంలో రంగారావు, సరస్వతమ్మ దంపతులకు 1928 అక్టోబరు 24న జన్మించిన వడ్లమూడి సంస్కతంలో భాషా ప్రవీణ వరకు చదువుకున్నారు. తెలుగు, సంస్కత భాషలలో లోతైన పరిశోధనలు చేసి జనరంజక రచనలు అందించారు. సంస్కతం, ఆంద్రం, ఖగోళం, జ్యోతిష్యం, వాస్తు, శిల్ప, నాట్య వేదం, జర్నలిజం, చంధస్సు, అలంకారం, ఆయుర్వేదం, మంత్ర శాస్తాలలో అసాధారణ ప్రతిభను ప్రదర్శించిన వడ్ల మూడి 24 శాస్తాలలో చేసిన కృషికి గుర్తింపుగా ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం కళాప్రపూర్ణ పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేసింది. స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో పాల్గొని జైలుకు వెళ్లారు. గాంధీ శతకం, మానవులు, జయదేవకృతి, ప్రజా నీతి గేయాలు, అమ్మ, వ్యవహార భాష లిపి ధ్వని, వ్యవహారిక భాషా వ్యాకరణం, మనిషి, మహర్షి, ఆయుర్వేదం, బాలన్యాయదర్శనం, జానుతె నుగు, మార్గాదేశి, ఆరవీటి వంశ చరిత్ర, మహాయోగం, కృష్ణ శతకం వంటి కావ్యాలతోపాటు తీరని రుణం, రాజహంస నాటికలను రచించారు. వేదాస్ క్రియేషన్ ఆంగ్ల గ్రంథంలో వేదాల సారాంశాన్ని సోదాహరణంగా వివరిం చారు. మహాయోగం, కృష్ణశతశతి కావ్యాలను 10వేలకు పైగా పద్యాలతో రచించారు. గిడుగు, గాడిచర్ల వంటి సాహితీమూర్తులు వడ్లమూడిని వాజ్మయ మహాధ్యక్ష బిరుదుతో సత్కరించారు. తిరుమల తిరుపతి దేవ స్థానం సమూల శ్రీమదాంధ్ర రుగ్వేద సంహిత రచనకు వడ్లమూడి సంపాదకత్వం వహించారు. పొన్నూరు సంస్కత కళాశాలలో తెలుగు శాఖాధ్యక్షులుగా సుదీర్ఘ కాలం పనిచేశారు. రాష్ర దేవాదాయ శాఖ ప్రచు రించిన ఆరాధన, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ పత్రికకు ప్రధాన సంపాదకులుగా వ్యవహరించారు. రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ప్రాచ్చలిఖిత భాండాగారానికి వ్యవస్థా పక డైరెక్టరుగా వ్యవహరించారు...
శ్మశాన కక్ష్య
శ్మశాన కక్ష్య అంటే ఉపగ్రహాల జీవిత కాలం పూర్తయ్యాక వాటిని తరలించే కక్ష్య. ఇది సాధారణంగా ఉపగ్రహాలు పరిభ్రమించే కక్ష్యలకు ఆవల ఉంటుంది. దీన్ని చెత్తబుట్ట కక్ష్య అనీ, డిస్పోజల్ కక్ష్య అనీ కూడా అంటారు. ఈ కక్ష్య సమన్వయ కక్ష్యకు బాగా ఆవల ఉంటుంది. దీన్ని అధిసమన్వయ కక్ష్య అని అనవచ్చు. పనిచేసే ఉపగ్రహాలకు గుద్దుకునే అవకాశాలను తగ్గించడం కోసం వీటిని శ్మశాన కక్ష్యకు తరలిస్తారు. అలా తరలించిన ఉపగ్రహాలలోని అంతర్గత శక్తిని తొలగించి నిర్వీర్యం చేస్తారు.
ఉపగ్రహాన్ని కక్ష్య నుండి భూమి వైపు లాగి, భూ వాతావరణంలో మండిపోయేలా చేసేందుకు (డీ-ఆర్బిట్) కావలసిన వేగం బాగా ఎక్కువైనపుడు ఈ శ్మశాన కక్ష్యకు తరలిస్తారు. భూ స్థిర కక్ష్యలో ఉన్న ఉపగ్రహాన్ని భూమి వైపు లాగివేసేందుకు అవసరమైన డెల్టా-వి 1,500 మీటర్లు/సెకండు. అయితే దీన్ని శ్మశాన కక్ష్యలోకి పంపేందుకు అవసరమైన డెల్టా-వి కేవలం 11 మీటర్లు/సెకండు.
భూ స్థిర కక్ష్యలోను, భూ సమవర్తన కక్ష్యలోనూ ఉండే ఉపగ్రహాల శ్మశాన కక్ష్య, ఆయా కక్ష్యలకు కొన్ని వందల కిలోమీటర్ల ఎత్తులో ఉంటుంది. భూస్థిర కక్ష్య నుండి  ఉపగ్రహాన్ని శ్మశాన కక్ష్యలోకి పంపేందుకు అవసరమైన  ఇంధనం ఆ ఉపగ్రహపు మూణ్ణెల్ల  స్టేషన్ కీపింగ్ కు సమానం. బదిలీ చేసేటపుడు విశ్వసనీయమైన ఎత్తు నియంత్రణ కూడా అవసరం. 2005 వరకు శ్మశాన కక్ష్యలోకి పంపడానికి చేసిన  ప్రయత్నాల్లో మూడవ వంతు మాత్రమే విజయవంతమయ్యాయి. అయితే 2011 నాటికి మాత్రం జీవిత కాలం ముగిసిన భూ సమన్వయ ఉపగ్రహాలు చాలావరకు శ్మశాన కక్ష్యలోకి పంపారని తెలుస్తోంది.
Inter-Agency Space Debris Coordination Committee (IADC) ప్రకారం భూ స్థిర కక్ష్యకు పైన ఉండవలసిన కనీస పెరిజీ ఎత్తు formula_1:
formula_3 సౌర ధార్మిక వత్తిడి గుణకం (సోలార్ రేడియేషన్ కోఎఫిషిఎంట్) (1.2 నుండి 1.5 N·m−2 or Pa)
formula_4 - ఉపగ్రహ ఏస్పెక్ట్ ఏరియా [m²]కు ద్రవ్యరాశి [kg]కీ గల నిష్పత్తి. భూ స్థిర కక్ష్యా క్షేత్రమైన 200 కిలోమీటర్లు, సూర్య చంద్రుల గురుత్వాకర్షణ  ప్రభావాన్నిఎదుర్కొనేందుకు 35 కిలోమీటర్లను (235 కిమీ) కనీస ఆవశ్యకతగా ఈ సమీకరణంలో పొందుపరచారు. సమీకరణంలోని మిగతా భాగం సౌర ధార్మిక వత్తిడి, ఉపగ్రహ పరిమాణంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
అమెరికాలో 2002, మార్చి 18 నుండి ప్రయోగించిన భూస్థిర ఉపగ్రహాలు సమాచార రంగంలో పనిచేసేందుకు లైసెన్సు కావాలంటే వాటి జీవిత కాలాంతాన శ్మశాన కక్ష్యలోకి పంపిస్తామనే ఒప్పందం చేసి తీరాలి. అమెరికా ప్రభుత్వ నిబంధన ప్రకారం అవసరమైన ఎత్తు formula_5 ~300 కిలోమీటర్లు.
ఉపగ్రహ నిర్వీర్యం
ఉపగ్రహం జీవిత కాలాంతాన దానిలో ఉండే అంతర్గత శక్తిని తొలగించివేయడాన్ని ఉపగ్రహ నిర్వీర్యం అంటారు. ఉపగ్రహ వాహక నౌకల లోని ఉచ్చ దశలను (upper stages) కూడా వాటి పని అయిపోయిన తరువాత నిర్వీర్యం చేస్తారు.
భూ సమకాలిక కక్ష్యలో ఉండే ఉపగ్రహాలు వాటి జీవిత కాలాంతాన తమను తామే శ్మశాన కక్ష్యలోకి నెట్టివేసుకునే విధంగాను, అక్కడ తమను తాము నిర్వీర్యం చేసుకునే విధంగాను రూపకల్పన చెయ్యాలని ఇంటర్నేషనల్ టెలికాం యూనియన్, ఐక్యరాజ్యసమితి సూచిస్తున్నాయి. "ఈ సూచనను అమలు చెయ్యాలని [అంతర్జాతీయంగా] నిబంధన ఏమీ లేదు" కానీ, ఈ భూస్థిర ఉపగ్రహాలను చాలావరకు శ్మశానకక్ష్య లోకి  పంపిస్తున్నారు.
మిగిలిపోయిన అంతర్గత శక్తిలో అధిక భాగం తోపుడు ఇంధనం. బ్యాటరీలు కూడా ఈ శక్తిలో భాగమే. దాన్ని కూడా నిర్వీర్యం చెయ్యాల్సిన అవసరం ఉంది.
ఈ అంతర్గత శక్తిని నిర్వీర్యం చెయ్యకపోతే అది పేలుడుకు, తద్వారా ఉపగ్రహం తునాతునకలైపోవడానికి, చివరకు అంతరిక్ష శిథిలాలుగా మారడానికీ కారణమౌతుంది.
ఉపగ్రహ, వాహక ప్రయోగ లైసెన్సులను నియంత్రించే వీలున్న దేశాల్లో నిర్వీర్యం చేసే నిబంధన పెట్టాల్సిన అవసరం ఉంది.
అమెరికా ప్రభుత్వం పౌర, సైనిక ఉపగ్రహాల నిర్వీర్యం విషయంలో కొన్ని ప్రామాణిక పద్ధతులను అమల్లో పెట్టింది. "ఉపగ్రహంలోగానీ, ఉచ్ఛ దశల్లోగానీ ఉండే అంతర్గత శక్తిని, ఇకపై దాని అవసరం లేదనుకుంటే, క్షీణింపజేయాలి. క్షీణింపజేసే సమయంలో పేలోడు భద్రతకు భంగం కలగదు అనే సమయం రాగానే ఈ క్షీణత జరగాలి. క్షీణింపజేసే క్రమంలో ఇంధనాన్ని మండించేటపుడు పేలుళ్ళకు, ఇతర ప్రమాదాలకు అవకాశం లేకుండా చూడాలి."
లక్ష్మణ్ దాస్ మిట్టల్
లక్ష్మణ్ దాస్ మిట్టల్  (Lakshmandas Mittal) భారతీయ వ్యాపారవేత్త. సొనాలికా గ్రూప్ చైర్మన్. భారతదేశంలోని 52వ ధనికుడు లక్ష్మణ్. భారత ట్రాక్టర్ల తయారీదార్ల అసోసియేషన్ కు ఛైర్మన్ గానూ, నేషనల్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ కాన్ఫిడరేషన్ ఆఫ్ ఇండియన్ ఇండస్ట్రీలో సభ్యునిగా సేవలు అందిస్తున్నారు మిట్టల్.
మిట్టల్ పంజాబ్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఆర్ట్స్ విభాగంలో మాస్టర్స్ డిగ్రీ పూర్తి చేశారు. 1962లో పంజాబ్ లోని హోషియర్పూర్ లోని స్థానిక కమ్మరిల సహాయంతో గోధుమ థ్రెషర్లను తయారు చేసేవారు. ఆ తరవాతి సంవత్సరం వీరి కుటుంబం దివాళా తీసింది. ఆ సమయంలో లుథియానా వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయంలో పనిచేస్తున్న తన స్నేహితుని సహాయంతో కొత్త వ్యాపారం దిశగా అడుగులు వేశారు. 5000 రూపాయల బ్యాంకు లోన్లతో మొదటిసారిగా తయారు చేసిన 50 ట్రాక్టర్లు ప్రాథమిక లోపాలు ఉండటంతో రైతులు తిరిగి ఇచ్చేశారు. కానీ 1995లో సొనాలికా గ్రూపు ద్వారా మేము తయారు చేసిన ట్రాక్టర్లలో ఒక్క లోపం కూడా లేదు అంటూ గర్వంగా చెప్పుకుంటారాయన.
పంజాబీ హిందూ కుటుంబంలో జన్మించిన మిట్టల్ తండ్రి  ధాన్యం వ్యాపారి. కుటుంబ వ్యాపారంలోకి దిగకముందు మిట్టల్ లైఫ్ ఇన్స్యూరెన్స్ కార్పొరేషన్ లో పని చేసేవారు. 85ఏళ్ళ మిట్టల్ ప్రస్తుతం ఢిల్లీలో నివసిస్తున్నారు.
దోఆబా
దోఅబా (), బిస్త్ దోఅబ్ లేదా జుల్లుందర్ దోఅబ్ గానూ పేరొందిన, పంజాబ్ కు చెందిన ప్రాంతం. ఈ ప్రాంతం బియాస్, సట్లెజ్ నదుల మధ్యలో, ఐదు పంజాబ్ దోఅబ్ లలో ఒకటిగా ఉంది. ఈ ప్రాంతంలోని ప్రజలను ప్రాంతం పరంగా "దోఆబియా" అని పిలుస్తారు. దోఆబాలో మాట్లాడే మాండలీకాన్ని "దోఅబీ" అని పిలుస్తారు. "దోఅబా" లేక "దోఅబ్" అన్న పదాలు పర్షియన్ నుంచి స్వీకరించారు. దోఆబ్ "دو آب" (దో ఆబ్ "రెండు జలాలు") అంటే రెండు నదుల ప్రాంతం అని అర్థం.
దోఅబా జనాభాలో 35% షెడ్యూల్డ్ కులాలు వారు ఉన్నారు. దోఅబీలు పంజాబ్ డయాస్పోరాలో అధిక సంఖ్యాకులు కావడంతో ఈ ప్రాంతాన్ని ఎన్నారై హబ్ ఆఫ్ పంజాబ్ గా పిలుస్తారు.
ఖిమత్ రాయ్ గుప్త
ఖిమత్ రాయ్ గుప్త(క్యూ.ఆర్.గుప్త, క్యూ.ఆర్.జి అని కూడా అంటారు ఆయనను.) ప్రముఖ భారత వ్యాపారవేత్త, హేవెల్స్ సంస్థ వ్యవస్థాపకుడు, మాజీ ఛైర్మన్. ఈయన స్థాపించిన హేవెల్స్ సంస్థ ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రముఖ ఎలక్ట్రికల్ వస్తువుల తయారీ సంస్థగా గుర్తింపు పొందింది. ఖిమత్ భారత 100మంది ధనికుల్లో ఒకరు. ఫోర్బ్స్ ప్రచురించిన ప్రపంచ బిలీనియర్లలో కూడా ఖిమత్ స్థానం సంపాదించారు.
ఖిమత్ 1937లో అవిభిజిత పంజాబ్ లో జన్మించారు. 1958లో పంజాబ్ లో చదువును మధ్యలో వదిలిపెట్టి ఢిల్లీ వెళ్ళిపోయారు  ఆయన. 10000 రూపాయల పెట్టుబడితో ఢిల్లీ లోని భగీరథ్ ప్లేస్ లో ఎలక్ట్రికల్  హోల్ సేల్ మార్కెట్ లో గుప్తజీ & కంపెనీ పేరుతో ఒక ఎలక్ట్రికల్  షాపు పెట్టుకున్నారు ఖిమత్.
1971లో, ఖిమత్ 7 లక్షలకు హేవెల్స్ బ్రాండ్ ను హవేలీ రామ్ గాంధీ నుండి కొన్నారు. ప్రస్తుతం హేవెల్స్ 3 బిలియన్ డాలర్ల మార్కెట్ విలువతో ప్రప్రంచ 5వ అత్యున్నత ఎలక్ట్రికల్ బ్రాండ్ గా నిలిచింది.ఖిమత్ భార్య వినోద్. వీరికి ఇద్దరు కొడుకులు, ఒక కుమార్తె. వీరి రెండవ కుమారుడు అనిల్ రాయ్ గుప్త ప్రస్తుతం హేవెల్స్ సంస్థకు ఛైర్మన్ గానూ, ఎండిగానూ వ్యవహరిస్తున్నారు.
7 నవంబరు 2014లో గుండె పోటుతో 77వ ఏటన మరణించారు ఖిమత్.
గుల్షన్ కుమార్
గుల్షన్ కుమార్ ( 5 మే 1951 – 12 ఆగస్టు 1997)  టి-సిరీస్ మ్యూజిక్ లేబుల్ (సుపర్ కేసట్స్ ఇండస్ట్రీస్ లిమిటెడ్) వ్యవస్థాపకుడు, బాలీవుడ్ నిర్మాత. ఈయన అసలు పేరు గుల్షన్ కుమార్ దువా. ప్రస్తుతం టి-సిరీస్ ను ఆయన చిన్న తమ్ముడు కృష్ణ కుమార్, కొడుకు భూషణ్ కుమార్ నిర్వహిస్తున్నారు. ఈయన కుమార్తె తులసీ కుమార్ నేపథ్య గాయని.
పంజాబీ హిందూ కుటుంబంలో జన్మించారు గుల్షన్. గుల్షన్ తండ్రి చంద్రభాన్ ఢిల్లీలోని దర్యా గంజ్ లో పళ్ళ రసాల దుకాణదారు.  తొలినాళ్ళలో గుల్షన్ కూడా ఆ దుకాణంలో పనిచేశారు.
వీరి కుటుంబం రికార్డులు, చౌకగా ఆడియో కేసట్లు అమ్మే దుకాణం కొనుగోలు చేశాకా, గుల్షన్ తన కెరీర్ ను అటు వైపుగా తీర్చిదిద్దుకున్నారు. ఈ చిన్న అడుగు విస్తారమైన సంగీత వ్యాపారం మొదలుపెట్టడానికి బీజాలు వేసింది.
ఆ తరువాత గుల్షన్ "సూపర్ కేసెట్స్ ఇండస్ట్రీస్" పేరుతో తన స్వంత ఆడియో కేసెట్ ఆపరేషన్ పరిశ్రమను మొదలుపెట్టారు. నోయిడా లో సంగీత నిర్మాణ సంస్థను స్థాపించారు. వ్యాపారం విస్తరించడం మొదలుపెట్టాకా గుల్షన్ తన నివాసాన్ని ఢిల్లీ నుంచి ముంబై కు మార్చారు.
1989లో నిర్మాతగా బాలీవుడ్ లో లాల్ దుపట్టా మల్మల్ కా సినిమాతో అడుగుపెట్టారు గుల్షన్. 1990లో తీసిని ఆషికీ పెద్ద హిట్ అయింది. ఈ సినిమా సంగీతపరంగా కూడా చాల పెద్ద హిట్. ఆ తరువాత బాహర్ ఆనే తక్, దిల్ హై కే మన్తే నహీ, ఆయే మిలన్ కీ రాత్, మేరా కా మోహన్, జీనా మర్నా తేరే సంగ్ వంటి సినిమాలు తీశారు కుమార్.
ముంబై, పశ్చిమ అంధేరి ప్రాంతంలోని జీత్ నగర్ జీతేశ్వర్ మహదేవ్ మందిరం బయట 12 ఆగస్టు 1997న గుల్షన్ ను కాల్చి చంపారు దుండగులు. పోలీసులు, సంగీత దర్శకులు నదీమ్-శ్రవణ్ లలో నదీంపై అనుమానాలు వ్యక్తం చేశారు. ఆ తరువాత 9 జనవరి 2001న వినోద్ జగ్తప్ ఆ హత్య తనే చేసినట్టుగా ఒప్పుకున్నారు. 29 ఏప్రిల్ 2002న సెషన్స్ జడ్జి ఎం.ఎల్.తహిల్యాని వినోద్ కు యావజ్జీవ కారాగార శిక్ష విధించారు. ఈ సందర్భంగా జడ్జి మాట్లాడుతూ ప్రాసిక్యూషన్ వినోద్ ను కాంట్రాక్ట్ హంతకునిగా నిరూపించలేనందున అతనికి ఉరిశిక్ష వేయడం లేదు అని వివరించారు. కుటుంబ సభ్యుల కోరిక మేరకు గుల్షన్ కుమార్ పార్ధివ శరీరాన్ని ఢిల్లీలో ఖననం చేశారు.
గుల్షన్ నేతృత్వంలో టి-సిరీస్ భారతదేశంలోనే టాప్ మ్యూజిక్ లేబుల్ గా నిలిచింది. ఇప్పటికీ ఈ సంస్థే నెం.1గా కొనసాతుతోంది.
భారతదేశంలో అతిపెద్ద సంగీతం, ఆడియోల తయారీ సంస్థ ఇది. ఈ సంస్థ చాలా సినిమాల ఒరిజినల్ సౌండ్ ట్రాక్ లు, రీమిక్స్ లు, పాత భక్తి భజనలు, 1960ల నాటి కొత్త తరం మెలోడీలు, 1990లు పాప్ హిట్లు కూడా విడుదల చేసింది.
నేటికీ భారతీయ సంగీత రంగంలో 60శాతం కన్నా ఎక్కువ మార్కెట్ టి-సిరీస్ సంస్థదే. అంతర్జాతీయంగా టి-సిరీస్  4.2మిలియన్ డాలర్ల టర్నోవర్ సంపాదిస్తోంది. 6 ఖండాల్లోని, 24దేశాల్లో ఎగుమతులు చేస్తోందీ సంస్థ. భారతదేశంలో 2500 మంది డీలర్లతో అతిపెద్ద పంపణీ నెట్వర్క్ గా నిలుస్తోంది.
పోధ్
పొవాధ్ (లేదా పోధ్ or పొవాధా) అన్నది వాయువ్య భారతదేశానికి చెందిన పంజాబ్, హర్యానా రాష్ట్రాల్లోని ఒక ప్రాంతం. సాధారణంగా అది సట్లెజ్, ఘగ్గర్-హక్రా నదుల మధ్య, దక్షిణాన, ఆగ్నేయం, తూర్పు ప్రాంతాల్లో రూప్‌నగర్ జిల్లా ఉంది, పక్కనే హర్యానాలోని అంబాలా జిల్లా ఉంది.
పంజాబీ మాండలీకాల్లో పొవాధీ కూడా ఒకటి. పొవాధ్ సట్లెజ్ సమీపంలోని రూప్‌నగర్ జిల్లా నుంచి హిమాచల్ ప్రదేశ్ లోని కాలా అంబ్ దగ్గర హిమాచల్ ప్రదేశ్, హర్యానా రాష్ట్రాలను విడదీసే ఘగ్గర్ నది వరకూ విస్తరించింది. ఫతేఘర్ సాహిబ్ జిల్లా, పటియాలా జిల్లాల్లోని రాజ్ పురా వంటి భాగాలు, పంచ్ కుల, అంబాలా, యమునా నగర్ జిల్లాలు, హరిత్ ప్రదేశ్ కు చెందిన సహరణ్ పూర్, బేహాత్ జిల్లాలలు పొవాధ్ లో భాగాలు. భాషను పంజాబ్ లోనూ, హర్యానాలోనూ పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలు మాట్లాడతారు.
పొవాధ్ విస్తారమైన ప్రాంతం, దీనిలో హర్యానాకు చెందిన మొత్తం పంచకుల జిల్లా, చండీగఢ్, ఆగ్నేయ పంజాబ్ లో విస్తారమైన ప్రాంతం, పటియాలా, మొహాలీ రూపార్ జిల్లాలు ఇందులో చేరివున్నాయి. ఈమధ్య ప్రసారమాధ్యమాల్లో తప్పుగా ఆగ్నేయ పంజాబ్ ను మాళ్వాలో భాగమన్నట్టు పేర్కొంటున్నారు. అక్బర్ దర్బారులో సైతం దీనికి ప్రత్యేకమైన కవులు ఉండేవారు. మాయి బన్నో, భగత్ ఆశా రాం బైద్వాన్ వంటి కవులతో సుసంపన్నమైంది. ధద్ సారంగీ, కావిశ్రీ మొదలైన కవులు, సాహిత్యకారులు ఉన్నారు.ధడ్ సారంగి, కావిశ్రీల వంటి సంగీత శైలులు ఇక్కడే ప్రారంభమైనట్టు చెప్తారు, అఖారాల్లో రబ్బీ భైరోన్ పురీ వంటి భేదాలు కూడా ఇక్కడే జన్మించాయని భావిస్తారు. పొవాధ్ మొత్తం పంజాబ్ ప్రాంతంలో చూస్తే ఒకానొక చిన్న భాగమనే చెప్పాలి. మాఝా, మాళ్వా, దోఅబా వంటి ప్రాంతాలు పంజాబ్ లోని ప్రధానభాగాన్ని ఏర్పరుస్తాయి.
పొవాధ్ ప్రాంతంలోని ప్రజలను పొవాధీలని పేర్కొంటారు.
బ్లడ్ ప్లాస్మా
రక్తపు రసి (Blood plasma - బ్లడ్ ప్లాస్మా, రక్తరసము, నెత్తురు సొన, రక్తజీవద్రవ్యం) అనేది తేటైన ఎండుగడ్డి రంగు గల రక్తం యొక్క ద్రవ భాగం, ఇది రక్తం నుండి ఎర్రరక్తకణాలు, తెల్లరక్తకణాలు, ప్లేట్‌లేట్స్ మరియు ఇతర సెల్యూలర్ భాగాలు తొలగించబడిన తరువాత మిగిలిన భాగం. ఇది మానవ రక్తం యొక్క ఒక పెద్ద భాగం, రక్తంలో దాదాపు 55 శాతం దాకా వుంటుంది, మరియు నీరు, లవణాలు, ఎంజైములు, రోగనిరోధక కణాలు మరియు ఇతర ప్రోటీన్లను కలిగి వుంటుంది. ప్లాస్మా 92% నీటితో కూడి ఉంటుంది, ఇది మానవ శరీరానికి అవసరమైన కణాలు మరియు వివిధ కీలక పదార్థాలను సరఫరా చేసే ఒక మాధ్యమం. ప్లాస్మా శరీరంలో రక్తాన్ని గడ్డకట్టించడం సహా వ్యాధులను ఎదుర్కోవడం మరియు వివిధ ఇతర క్లిష్టమైన విధులను చేపడుతోంది.