కతుయా
జమ్మూ మరియు కాశ్మీర్ రాష్ట్ర 22 జిల్లాలలో కతుయా జిల్లా ఒకటి. జిల్లా తూర్పు సరిహద్దులో హిమాచల్ ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, పడమర సరిహద్దులో పాకిస్థాన్ దేశ సరిహద్దులు, ఉత్తర సరిహద్దులో ఉధంపుర్ మరియు దొడ జిల్లాలు మరియు దక్షిణ సరిహద్దులో పంజాబ్ రాష్ట్రం మరియు ఈశాన్య సతిహద్దులో జమ్మూ జిల్లా ఉన్నాయి.
కతుయా ప్రాంతం గురించి లిఖితపూర్వక ఆధారాలు లేవు. 2,000 సంవత్సరాల పూర్వం అందోత్రా వంశానికి చెందిన జోద్‌సింగ్ హస్థినాపురం నుండి ఈ ప్రాంతానికి వసల వచ్చి ఇక్కడ స్థిరపడ్డాడు. ఆయన ఇక్కడ తన ముగ్గురు కుమారులైన తేజు, కిండల్ మరియు బిజు తమ పేరుమీదుగా తేజ్వాల్, మంజలి మరియు బిజ్వాల్ గ్రామాలను స్థాపించారు. ఈ గ్రామాల పేత్లతో ప్రస్తుతం అందోత్రా ఉప శాఖలుగా తేజ్వాలియా, బిజ్వాలియా మరియు ఖాంవాలియా రాజపుత్ర వంశాలు ఆవిర్భవించాయి. ఈ మూడు గ్రామాలను కలిపి కతై అని పిలువబడ్డాయి. అవే కాలక్రమేణా కతుయాగా మారింది. 
గ్రీక్ చరిత్రకారుల కొన్ని వర్ణనలు పురాతన జమ్మూ పర్వతాల గురించి కొన్ని విషయాలు తెలియజేస్తున్నాయి. అందులో అలెగ్జాండర్ భారతదేశం మీద దండేత్తిన సమయంలో ఈ ప్రాంతంలో శక్తివంతమైన అభిసారా (ప్రస్తుత పూంచ్) కథైయో రాజ్యాలు ఉన్నాయన్న ప్రస్తావన ఉంది. ఆసమయంలో స్ట్రాబో వర్ణిచిన కథైయో శక్తివంతమైన స్వతంత్ర రాజ్యంగా ఉంది. ఇది పర్వతపాదాలలో రావీనదీ తీరంలో విస్తరించి ఉంది. కథైయో భూవర్ణన ప్రస్తుత కతుయా ప్రాంతానికి సరిపోతుంది. స్ట్రాబో ఈ ప్రాతపు వీరులు ధైర్యసాహసాలు కలవారని గ్రీకు వీదులతో వారు వీరోచితంగా పోరాడారని వారిని జయించడానికి వారు చాలా శ్రమపడ్డారని వర్ణించాడు.
కతుయాను పాండవులు సందర్శిచారని విశ్వసిస్తున్నారు. శ్రీకృష్ణుడు కూడా ఈ ప్రాంతానికి వచ్చి జాంబవంతుని కలిసాడని కథనాలు వర్ణిస్తున్నాయి. శ్రీకృష్ణుడు ఇక్కడ జాంబవంతునితో యుద్ధంచేసి శమంతకమణిని ( ప్రస్తుత కోహినూర్ వజ్రం) తిరిగి పొందాడని పురాణ కథనాలు వివరిస్తున్నయి. 
పాకిస్థాన్ దేశానికిది సమీపంలో ఉన్నందున స్వతంత్రం వచ్చిన నాటి నుండి కతుయా జిల్లాలో భారతీయ సైన్యాలు తురిగుతూ ఉండడం కనిపిస్తుంది. ఇక్కడ తీవ్రవాదులు దాడి చేసిన సమయంలో భారతీయ సైన్యాలు ఇక్కడ దీర్ఘకాలం బసచేసాయి. వీరిలో కొందరు " లష్కర్ - ఇ - తైబ " ఉద్యమ కారులు కూడా ఉన్నారు. పాకిస్థాన్ నుండి భారతభూమిలో చొరబాటు ఇక్కడి సమద్యలలో ఒకటి. 
1980లో ఈ ప్రాంతంలో పలు ఉగ్రవాదదాడులు జరుగాయి. 2002 మార్చి కతుయాలోని ఒక ఆలయంలో 10 మంది ఉగ్రవాదుక దాడిలో దుర్మరణానికి గురైయ్యారు, మే మాసంలో బసు మీద జరిగిన దాడి మరియు సైనిక నివాసాల మీద జరిగిన దాడిలో 32 మంది మరణించారు. జూలై 20న క్వాసిం నగర్ వద్ద జరిగిన దాడిలో 29 మంది మతణించారు, సెప్టెంబర్ 12 హరానగర్ మోర్త్ వద్ద బస్ మీద జరిగిన దాడిలో 12 మంది మరణించారు. 2003లో కతుయా జిల్లా ఆసుపత్రి ముందు చి.ఆర్.పి.ఎఫ్ క్యాంప్ మీద జరిగిన దాడిలో 2 మంది మరణించారు. 2008 దాడి . 2013లో ఉగ్రవాదులు పోలీస్ స్టేషను, పౌరులు మరియు చంబా సమీపంలో ఉన్న ఆర్మీ క్యాంప్ మీద దాడి చేసారు.
బాసోహిల్ ఇది కతుయా జిల్లాలోని ఒక పట్టణం. ఇక్కడి పెయింట్ంగ్స్ ఈ ప్రాంతమంతా గుర్తిపుపొందాయి. వివిధ రకాలైన నైపుణ్యంతో తయారయ్యే ఈ చిత్రాలు అసమానమైన ప్రత్యేకత కలిగి ఉన్నాయి. కళాత్మకమైన వ్యూహాత్మకమైన ఈ పెయింటిగులు చూపరులను మంత్రముగ్ధులను చేస్తున్నాయి. 
ఇవి 18-19 శతాబ్దంలో హిమాలయ పాదపర్వతాలు, జమ్మూ మరియు పంజాబీ శైలిని ప్రబింబించే ఈ చిత్రాల రూపకల్పనకు 
ప్రైమరీ వర్ణాలను ఉపయోగిస్తున్నారు. ఈ శైలి చిత్రాలు ముందు బసోహ్లిలో ప్రారంభం అయ్యాయి. తరువాత ఈ చిత్రాల శైలి మాన్‌కోట్, నూరుర్, కులు, మండి, సుకేత్, బిలాస్‌పుర్, నలగర్, చంబా, గులర్ మరియు కాంగ్రా వంటి హిల్ ప్రదేశాలలో వ్యాపించాయి. 1921లో " ఆకియాలజీ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా " వార్షిక నివేదికలో బసొహ్లి పెయింటింగుల గురించి ప్రస్తావన మొదటిసారిగా వెలువడింది.
కతుయా జిల్లా 8 బ్లాకులుగా విభజించబడింది : బిలావర్, బంషోలి, బని, దుగ్గన్, లోహి మల్హర్, కతుయా, బర్నోటి మరియు హరినగర్ . ఒక్కో బ్లాకులో పలు పంచాయితీలు ఉన్నాయి.
కతుయా జిల్లాలో 5 అసెంబ్లీ నియోజక వర్గాలు ఉన్నాయి : బని, బసోహ్లి, కతుయా, బిలావర్ మరియు హరినగర్.
కతుయా జిల్లా భూభాగం వైవిధ్యం కలిగి ఉంది. పజాబ్ మరియు జమ్మూ మరియు కాశ్మీర్ సరిహద్దులో సుసంపన్నమైన వ్యవసాయభూములు ఉన్నాయి. 
కతుయా జిల్లాలో ప్రధానభాష దోగ్రి. జిల్లా తూర్పు భూభాగంలో ఉన్న పర్వత ప్రాంతాలలో పహారీ భాష వాడుకలో ఉంది. విద్యావిధానంలో ఆగ్లం, హిందీ మరియు ఉర్దూ భాష వాడుకలో ఉంది. ముస్లిములు అధికంగా ఉన్న జమ్మూ మరియు కాశ్మీర్ రాష్ట్రంలో కతుయా జిల్లాలో మాత్రం జమ్మూ జిల్లాలో వలె అధికంగా హిదువులు 91%, ముస్లిములు 7% మరియు 2% ఉన్నారు. 
పరిసర ప్రాంతాలలో ఉన్న ఉద్రిక్తతల కారణంగా కతుయాలో ఒక దశాబ్ధకాలం ఉద్రిక్తతలు కొనసాగాయి. పంజాబ్ రాష్ట్రంలో తలెత్తిన ఖలిస్తాన్ ఉద్యమం 1990 వరకు కొనసాగింది. ఇది జిల్లా దక్షిణ భూభాగంలో ప్రభావం చూపింది. 1880లో కాశ్మీర్ ఆరంభమైన ఉద్రిక్తతలు జిల్లా ఉత్తర భూభాగంలో కొంత ప్రభావం చూపింది.