పెద్ద ఉప్పరపల్లి
పెద్దఉప్పర పల్లె, చిత్తూరు జిల్ల, సోమల మండలానికి చెందిన గ్రామము. 
పెద్ద ఉప్పరపల్లి.
ఈ గ్రామం చుట్టు దట్టమైన అటవీ ప్రాంతం. అక్కడ కొండలలో ఒక కొండ. దాని పేరు దుర్గం. గ్రామం నుండి సుమారు మూడు కిలో మీటర్ల దూరం నడిస్తే కొండ పాద బాగానికి చేరు కుంటారు. అక్కడ ఒక చెరువు ఉంది. దీన్ని గత కాలంలో ఒక రాజు త్రవ్వించెను. అతని కోట ఆ కొండ కొనలో ఉంది. ఆ కొండలలో పడిన వర్షం నీరు అప్పట్లో కొండ వాలుల్లో త్రవ్విన కాలువల ద్వారా వచ్చి ఈ చెరువు నిండుతుంది. ఆ కొండలపైకి ఎక్కడానికి ఈ కాలవలే ఇప్పుడు దారి. రెండు కొండలు దాటగానె అక్కడ బల్లపరుపుగా ఉన్న విశాలమైన బండ ఒక ప్రక్క. మైదానం ఒక ప్రక్క. ఈ మైదానంలో అనేక పెద్ద మామిడి చెట్లున్నాయి. కాయలున్న సమయంలో ఊరి వారొచ్చి కాయలను తెంపి ఊరుగాయ వేసుకోడానికి తీసుకెళ్లతారు. ఆ పరిసర ప్రాంతల్లో కొన్ని సమాధులు, ఇతర పురాతన కట్టడాలున్నాయి. ఆ కట్టడాలను నిధుల కొరకు కూలగొట్టారు. ఇప్పుడుకూడ అక్కడ నిధులున్నాయని పుకారున్నది. అందుచేత అప్పుడప్పుడు అక్కడ త్రవ్వకాలు జరుపు తుంటారు..
బల్లపరుపు బండపై కొంత మేర రాళ్లతో దడి కట్టి ఉంది. ఇది ఆవుల మందను పెట్టడానికి. ఆ బండ ఒక అంఛున అతి లోతైన అఘాద మున్నది. ఒక మూల స్వత సిద్దంగా ఏర్పడిన ఒక గుహలో ఒక ఆలయం ఉంది. ఉత్సవ సందర్భాలలో ఇక్కడ నేటీకి పూజలు నిర్వహిస్తుంటారు. ఈ కొండపైనే ఒక చిన్న కోట ఉంది. ప్రస్తుతం అక్కడ కొన్ని గోడలు ఒకగది మాత్రమే మిగిలి ఉంది. ఆ పైకి ఎక్కడానికి చాల శ్రమతో కూడుకున్న పని. దారి లేదు. ఆనాడు ఎలా వెల్ళెవారో ఆర్థం కాదు. ఇది ముస్లింల దండ యాత్రలో కొళ్లగొట్ట బడింది. దండ యాత్ర తర్వాత ఆ అరాణి ఒక బండపై కూర్చొని ఏద్చిందట, ఆమె కన్నీళ్లతో ఆ బండమీద చారలు పడ్డయట. అవి ఇప్పటికి ఉన్నాయి. ఇది చిన్న కోట, పైగా అక్కడికెళ్ల డానికి తష్ట సాద్యం గాన ఇది చరిత్రకు ఎక్కి వుండదు.
పెద్ద ఉప్పరపల్లి చిత్తూరు జిల్లాలో సోమల మండలం లోని ఒక పెద్ద గ్రామం. చుట్టు దట్టమైన అటవీ ప్రాంతం మధ్యన ఉంది. ఈ గ్రామానికి సుమారు మూడు కిలో మీటర్ల దూరంలో కొండలలో ఒక పురాతన మైన చిన్న కోట ఉంది. దీని చరిత్ర చరిత్రకెక్క లేదు. అందు వలన దీని గురించి ఈ చుట్టు పక్కల వారికి తప్ప వేరెవరికి తెలియదు. గ్రామానికి మూడు మైళ్ల దూరం నడిస్తే కొండ పాద బాగానికి చేరుతారు. అక్కడ ఒక చిన్న చెరువు ఉంది. దీన్ని ఆనాటి రాజులు త్రవ్వించారు. దాని లోనికి నీరు రావడానికి ఆ కొండ వాలులో పైవరకు కాలువలు న్నాయి. కొండలలో పడిన వర్ష నీరు ఈ కాలువల ద్వారా చెరువు లోనికి వస్తుంది. ప్రస్తుత ఈ కాలువలే కొండల పైకి వెళ్లడానికి కూడా దారులు. అలా ఒక కొండ నెక్కిం తర్వాత చాల దూరంలో మరొక కొండ శిఖరం వున్నది. ఆ కొండ దిగువున కొంత మైదాన ప్రాంతం, కొంట బల్ల పరుపుగా ఉన్న బండ ప్రాంతం ఉంది.. ఈ బండపై రాళ్లతో పెద్ద దడి కట్టి ఉంది. ఇది ఆనాటి ఆవుల దొడ్డి. ఈ బడ చివరన పెద్ద లోయ. దాని కానుకొనే స్వత సిద్దంగా ఏర్పడిన గుహ ఉంది. అందు ఒక చిన్న శివాలయం ఉంది. ఇప్పుడు కూడా అక్కడ ఉత్సవ సందర్భంలో పూజలు జరుగుతాయి. ఇక్కడున్న మైదానంలో పెద్ద పెద్ద మామిడి చెట్లున్నాయి. కాయలున్నప్పుడు ఊరు వారు వచ్చి ఊర గాయ కొరకు ఈ మామిడి కాయలను తీసుకెళ్లతారు. ఇవి చాల పుల్లగా వుంటాయి. ఇక్కడే పురాతన సమాధులు, ఇతర కట్టడాలున్నాయి. వీటిలో నిధులున్నాయనె నెపంతో వీటిని కూలగొట్టినారు. ఇప్పటికి కూడా ఇక్కడ నిధు లున్నాయని పుకారున్నది. కనుక ఇప్పుడు కూడా నిదుల వేట జరుగు తున్నది. ఇక్కడ గుర్రాల నీటి వసతి కొరకు కట్టిన తొట్లున్నాయి ఇంకా ఇతర కూలిన కట్టడాలున్నాయి. ఒక పెద్ద గుండు ఆధారంగా ఒక గృహం కూడా ఉంది. దీని వెనుకనే ఎత్తైన శిఖరం ఉంది.
ఆ పైనె చిన్న కోట ఉంది. ప్రస్తుతం అక్కడ పాడు పడిన గోడలు, కొన్ని గదులు మాత్రం ఉన్నాయి. అక్కడికి వెళ్లడం చాల కష్ట సాద్యం. అక్కడికి దారి లేదు, మెట్లవరస లేదు. పైకి వెల్ళాలంటే పొడవాటి వెదురు వేసి దాని ఆధారంగా కొంత దూరం ఎక్కి ఆ తర్వాత రాళ్ల ఆధారం గానోమ, చెట్ల ఆధారం గానో పైకి వెళ్ళాలి. మరి ఆప్పట్లో ఎలా వెళ్ళే వారో అర్థం కాదు. ముస్లింల దండ యాత్రలో ఇది కొళ్లగొట్ట బడింది. ఆ సందర్భంలో ఆ రాణి అక్కడున్న ఒకా బండపై కూర్చొని ఏడ్వగా ఆమె కన్నీళ్లు పడి ఆబండ పై చారలు కట్టినాయి. ఆ చారలు ఇవే నని ఇప్పటికి స్థానికులు ఆ చారలని చూపుతారు... ఇది ఆ గ్రామ ప్రత్యేకత.
పెద్ద ఉప్పరపల్లె చిత్తూరు జిల్లా, సోమాల మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన సోమాల నుండి 16 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన పుంగనూరు నుండి 46 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1769 ఇళ్లతో, 7491 జనాభాతో 1016 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 3739, ఆడవారి సంఖ్య 3752. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 954 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 425. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 596509.పిన్ కోడ్: 517257.
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు 10, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి , ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి , ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్/ సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల ,ఇంజనీరింగ్ కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల మదనపల్లె లోనూ, అనియత విద్యా కేంద్రంసోమలలోను, ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల తిరుపతి లోనూ, పాలీటెక్నిక్‌ కలికిరిలోను ఉన్నాయి.
పెద్ద ఉప్పరపల్లెలో ఉన్న ఒకప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రంలో ఇద్దరు డాక్టర్లు , 10 మంది పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. 
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. 
సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. 
గ్రామంలో2 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీలు చదివిన డాక్టర్లు ఇద్దరు ఉన్నారు. రెండు మందుల దుకాణాలు ఉన్నాయి. 
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. 
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు. 
పెద్ద ఉప్పరపల్లెలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. 
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి. 
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. 
ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. 
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. 
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 18 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు. 
పెద్ద ఉప్పరపల్లెలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
పెద్ద ఉప్పరపల్లెలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
పెద్ద ఉప్పరపల్లెలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
వరి, చెరకు, రామములగ
బెల్లం