గుత్తాధిపత్యం
ఆర్థిక శాస్త్రంలో, ఒక నిర్దిష్ట ఉత్పత్తి లేదా సేవకు ఇతర వ్యక్తులు ప్రాప్తి పొందే నిబంధనలను రూపొందించడంపై ఒక వ్యక్తి లేదా సంస్థకు గణనీయమైన నియంత్రణ ఉంటే దానిని గుత్తాధిపత్యం (Monopoly) అని (గ్రీకు నుంచి "మోనోస్ / μονος" (ఒంటరి లేదా ఏకైక) + "పోలీన్ / πωλειν" (విక్రయించడం)) సూచిస్తారు. (ఇది ఏకస్వామ్యానికి విరుద్ధంగా ఉంటుంది, ఒక వస్తువు లేదా సేవను కొనుగోలు చేసేందుకు ఒక విఫణిపై ఒకే సంస్థ నియంత్రణ కలిగివుంటే దానిని ఏకస్వామ్యంగా సూచిస్తారు. మార్కెట్‌లో వస్తు సరఫరా కొన్ని సంస్థల చేతిలో ఉండే పరిమితస్వామ్యం కూడా దీనికి విరుద్ధంగా ఉంటుంది) అందువలన గుత్తాధిపత్యాన్ని (గుత్తవ్యాపారం) ఒక సంస్థ అందించే వస్తువు లేదా సేవకు ఆర్థిక పోటీ లేని స్థితిగా మరియు తగిన ప్రత్యామ్నాయ వస్తువులు లేని స్థితిగా వర్ణించవచ్చు. ఈ "పక్రియ"ను సూచించేందుకు గుత్తాధిపత్యానికి సంబంధించిన క్రియ రూపాన్ని ఉపయోగిస్తారు, ఈ ప్రక్రియలో సంస్థ సంపూర్ణ పోటీ పరిధిలో ఆపేక్షించే దానికంటే ఎక్కువ నిరంతర విఫణి వాటా పొందుతుంది.
ఒక ఉత్పత్తి లేదా సేవ "కొనుగోలుదారుడు" ఒక్కరే ఉండే ఏకస్వామ్యం నుంచి గుత్తాధిపత్యం ప్రత్యేకత కలిగివుంటుంది; ఒక విఫణి యొక్క ఒక రంగంపై ఏకస్వామ్య నియంత్రణ కూడా గుత్తాధిపత్య పరిధిలో ఉండవచ్చు. అదే విధంగా, సేవలు, ధరలు లేదా వస్తు విక్రయాల్లో పలువురు ఉత్పత్తిదారులు సమన్వయంతో ఉమ్మడిగా స్పందించే ఒక ఉత్పత్తిదారుల సంఘం (ఒక రకమైన పరిమితస్వామ్యం) నుంచి కూడా గుత్తాధిపత్యం ప్రత్యేకత కలిగివుంటుంది. 
గుత్తాధిపత్యం, ఏకస్వామ్యం మరియు పరిమితస్వామ్యం అన్నీ పరిస్థితుల్లోనూ విఫణి ఆధిపత్యం ఒకటి లేదా కొన్ని సంస్థల చేతుల్లో ఉంటుంది, కావున
తమ ఖాతాదారులతో (గుత్తాధిపత్యం), సరఫరాదారులు (ఏకస్వామ్యం) మరియు ఇతర సంస్థలతో (పరిమితస్వామ్యం) ఒక ఆట సిద్ధాంత పద్ధతిలో తప్పనిసరిగా సంప్రదింపులు జరుపుతాయి - అంటే వారి ప్రవర్తనకు సంబంధించిన ఊహలు ఇతర సంస్థల వ్యూహత్మక ప్రత్యామ్నాయాన్ని ప్రభావితం చేస్తాయి మరియు అదేవిధంగా ఇవి కూడా వాటిని ప్రభావితం చేస్తాయి.
సంపూర్ణ పోటీ నమూనాకు ఇది విరుద్ధంగా ఉంటుంది, సంపూర్ణ పోటీ వాతావరణంలో సంస్థలు ధర తీసుకునేవారిగా ఉండటంతోపాటు, వీటికి 
మార్కెట్ ఆధిపత్యం ఉండదు. గుత్తావ్యాపారులు తక్కువ వస్తువులను ఉత్పత్తి చేసి, సంపూర్ణ పోటీ వాతావరణంలో కంటే ఎక్కువ ధరకు విక్రయిస్తుంటారు,
దీని వలన వాటికి అసాధారణ మరియు నిరంతర లాభాలు వస్తాయి. (బెర్‌ట్రాండ్, కౌర్నాట్ లేదా స్టెకెల్‌బర్గ్ సంతులనం, విఫణి ఆధిపత్యం, విఫణి వాటా, విఫణి కేంద్రీకరణ, పరిశ్రమ ఆర్థిక శాస్త్రం చూడండి.
గుత్తాధిపత్యాలు సహజంగా లేదా నిలువు లేదా సమానస్థాయి కంపెనీల విలీనాల ద్వారా ఏర్పడవచ్చు. గుత్తాధిపత్య సంస్థ క్రియాశీలకంగా పోటీదారులను రంగంలోకి అడుగుపెట్టకుండా అడ్డుకోవడం లేదా ప్రవేశించిన పోటీదారులను శిక్షించడం (చైన్‌స్టోర్ పారాడాక్స్ చూడండి) చేస్తుంటే అటువంటి దానిని బలవంతపు గుత్తాధిపత్యంగా చెబుతారు.
అనేక అధికార పరిధుల్లో, గుత్తాధిపత్యంపై పోటీ చట్టాలు ప్రత్యేక నిబంధనలు విధిస్తున్నాయి. విఫణిలో ఆధిపత్య స్థానాన్ని కలిగివుండటం లేదా గుత్తాధిపత్యం అక్రమమేమీ కాదు, అయితే వ్యాపారం ఆధిపత్య స్థితిలో ఉన్నప్పుడు, దీనికి సంబంధించిన కొన్ని రకాల ప్రవర్తనను దుర్వినియోగంగా పరిగణించబడుతుంది, అందువలన ఇది న్యాయపరమైన ఆంక్షలు పరిధిలోకి వస్తుంది. దీనికి విరుద్ధంగా ప్రభుత్వం చేత ప్రభుత్వం-అనుమతించిన గుత్తాధిపత్యం లేదా చట్టబద్ధమైన గుత్తాధిపత్యం అనుమతించబడుతుంది, తరచుగా ప్రమాదకర వ్యాపారంలో పెట్టుబడులు పెట్టడాన్ని ప్రోత్సహించేందుకు లేదా ఒక దేశీయ అనుబంధ సమూహాన్ని సంపన్నం చేసేందుకు దీనిని అనుమతిస్తున్నారు. ప్రభుత్వం అనుమతించే మరియు ఆచరణలో ఉన్న గుత్తాధిపత్యానికి మేధోసంపత్తిహక్కులు, సర్వహక్కులు మరియు వ్యాపారచిహ్నాలు తదితరాలను 
ఉదాహరణలుగా చెప్పవచ్చు. ప్రభుత్వం కూడా తనవద్ద ఒక వ్యాపారాన్ని ఉంచుకోవచ్చు, దీనివలన ప్రభుత్వ గుత్తాధిపత్యం ఏర్పడుతుంది.
ఆర్థిక శాస్త్రంలో, గుత్తాధిపత్యం అనేది మార్కెట్ నిర్మాణాలను అధ్యయనం చేసే ఒక కీలకమైన విభాగం, ఇది ప్రత్యక్షంగా ఆర్థిక పోటీ నిర్ణాయక కోణాలతో అనుబంధించి ఉంటుంది, పరిశ్రమ వ్యవస్థీకరణ మరియు ఆర్థిక నియంత్రణ వంటి రంగాలకు పునాదులు ఏర్పాటు చేస్తుంది. సంప్రదాయ ఆర్థిక విశ్లేషణ పరిధిలో నాలుగు ప్రధాన మార్కెట్ నిర్మాణాలు ఉన్నాయి; అవి సంపూర్ణ పోటీ, గుత్తాధిపత్య పోటీ, సాముదాయిక గుత్తవిధానం (పరిమితస్వామ్యం), గుత్తాధిపత్యం. గుత్తాధిపత్యం అనేది ఒక విఫణి నిర్మాణం, దీనిలో ఒకే సరఫరాదారు ఉత్పత్తిను తయారు చేసి, విక్రయిస్తుంటాడు. ఒక పరిశ్రమలో ఒకే విక్రేత ఉండటం, ఉత్పత్తి చేస్తున్న వస్తువులకు దగ్గరి ప్రత్యామ్నాయం ఏదీ లేనట్లయితే, అటువంటి విఫణి నిర్మాణాన్ని ఒక సంపూర్ణ గుత్తాధిపత్యంగా చెప్పవచ్చు. కొన్నిసార్లు, పరిశ్రమలో అనేక మంది విక్రేతలు ఉంటారు మరియు/లేదా ఉత్పత్తి చేస్తున్న వస్తువులుకు అనేక దగ్గరి ప్రత్యామ్నాయాలు అందుబాటులో ఉంటాయి, అయినప్పటికీ సంస్థలు కొంతవరకు విఫణి ఆధిపత్యాన్ని తమ వద్ద ఉంచుకుంటాయి. దీనిని గుత్తాధిపత్య పోటీ అని పిలుస్తారు, మరోవైపు సాముదాయిక గుత్తాధిపత్యంలో ప్రధాన సైద్ధాంతిక కార్యాచరణ సంస్థ యొక్క వ్యూహాత్మక సంకర్షణల చుట్టూ ఉంటుంది.
సాధారణంగా, సమాజం యొక్క వివిక్త నమూనాపై దాని యొక్క పరిణామాలు అంచనా వేసేందుకు ఈ సిద్ధాంతం యొక్క ప్రధాన ఫలితాలు విఫణి నిర్మాణాలవ్యాప్తంగా ధర-నిర్ణాయక పద్ధతులను పోల్చిచూస్తాయి, అంతేకాకుండా ఒక నిర్దిష్ట సంక్షేమ నిర్మాణంపై ప్రభావాన్ని విశ్లేషించడం మరియు సాంకేతిక/గిరాకీ ప్రమేయాల యొక్క వివిధ తేడాలలో పాలుపంచుకుంటుంది. అనేక ఆర్థిక పాఠ్యపుస్తకాలు "సంపూర్ణ పోటీ" నమూనాను జాగ్రత్తగా వివరించే పద్ధతిని అనుసరిస్తున్నాయి, దీని "నిష్క్రమాణాల"ను అర్థం చేసుకోవడానికి ఉపయోగకరంగా ఉంటుందని కాబట్టి వీటిలో ఈ పద్ధతిని అనుసరిస్తున్నారు (దీనికి భిన్నమైన నమూనాలను "అసంపూర్ణ పోటీ" నమూనాలుగా పిలుస్తారు).
ఒక విఫణిలో ఉండే పరిమితులు మరియు విఫణిలో ఉండని పరిమితులను ఆర్థిక విశ్లేషణ చేసే ఒక సుసంగత విలక్షణతగా చెప్పవచ్చు. సాధారణ సమతౌల్య స్థితి సందర్భంలో, ఒక వస్తువును భౌగోళిక మరియు కాల-సంబంధ లక్షణాలతో ముడిపడిన ఒక ప్రత్యేక అంశంగా చెప్పవచ్చు ("అక్టోబరు 2009లో మాస్కోలో విక్రయించే ద్రాక్ష"ను "అక్టోబరు 2009లో న్యూయార్క్‌లో విక్రయించే ద్రాక్ష"కు భిన్నమైన వస్తువుగా చెప్పవచ్చు). ప్రత్యామ్నాయ-వస్తువులను గుర్తించే సమయంలో మరింత వశ్యత కోసం, విఫణి నిర్మాణం యొక్క అనేక అధ్యయనాలు వస్తువుకు సంబంధించిన తమ యొక్క నిర్వచనాన్ని సవరిస్తాయి. అందువలన, ఉదాహరణకు, "రష్యాలో ద్రాక్ష" విఫణిని ఆర్థిక విశ్లేషణలో సాధారణ సమతౌల్య సిద్ధాంతం ప్రకారం ఒక విఫణిగా గుర్తించలేరు.గుత్తాధిపత్య సంస్థలు వాటి విఫణి ఆధిపత్యాన్ని ప్రవేశానికి అడ్డంకులు కల్పించడం - ఒక సమర్థవంతమైన పోటీదారు విఫణిలోకి ప్రవేశించే లేదా విఫణిలో పోటీపడే సామర్థ్యాన్ని నిరోధించే లేదా తీవ్రంగా అడ్డుకునే పరిస్థితులు నుంచి నిర్వచించవచ్చు. ప్రవేశాన్ని అడ్డుకునేందుకు మూడు ప్రధాన రకాలు ఉన్నాయి; అవి ఆర్థిక, చట్టబద్ధ మరియు ఉద్దేశపూర్వక అడ్డంకులు.
(పోటీనిరోధక పద్ధతులు చూడండి.
ప్రవేశం మరియు పోటీని నివారించే అడ్డంకులతోపాటు, బయటకు వెళ్లకుండా సృష్టించే అడ్డంకులు కూడా విఫణిపై ఆధిపత్యానికి ఒక ఆధారంగా ఉండవచ్చు. ఒక సంస్థ విఫణి నుంచి బయటపడటాన్ని కష్టం లేదా వ్యయభరితం చేయడం ద్వారా విఫణి పరిస్థితుల నుంచి బయటపడకుండా అడ్డంకులు సృష్టించవచ్చు. అధిక మూసివేత (దివాలా) వ్యయాలు నిష్క్రమణకు ఒక ప్రధాన అడ్డంకి. మార్కెట్ నిష్క్రమణ మరియు మూసివేత రెండూ వేర్వేరు సంఘటనలు. సంస్థను మూసివేయడం లేదా నిర్వహించడానికి సంబంధించిన నిర్ణయం నిష్క్రమణ అడ్డంకుల చేత ప్రభావితం కాదు. కనిష్ట సగటు చర వ్యయాల కంటే తక్కువ స్థాయికి ధరలు పడిపోవడం వలన ఒక సంస్థ మూతపడుతుంది.
గుత్తాధిపత్యం మరియు సంపూర్ణ పోటీలు మార్కెట్ నిర్మాణాల పరాకాష్ఠలుగా ఉండటంతోపాటు అవి అనేక సారూప్యతలు కలిగివుంటాయి. వ్యయ ప్రక్రియలు ఒకే విధంగా ఉంటాయి. గుత్తాధిపత్య సంస్థలు మరియు సంపూర్ణ పోటీతత్వ సంస్థలు రెండూ వ్యయాలను తగ్గించడంతోపాటు, లాభాలను పెంచుతాయి. మూసివేత నిర్ణయాలు కూడా ఒకే విధంగా ఉంటాయి. ఇవి రెండూ సంపూర్ణ పోటీతత్వ కారకాల విఫణులను ఎదుర్కొనేందుకు సిద్ధమై ఉంటాయి. అయితే వ్యత్యాసాలు కూడా ఉన్నాయి, వీటిలో కొన్ని ముఖ్యమైనవి ఈ కింద వివరించబడ్డాయి:
విఫణి ఆధిపత్యం - మార్పిడి నియమాలు మరియు నిబంధనలను నియంత్రించే సామర్థ్యాన్ని విఫణి ఆధిపత్యం అంటారు. ముఖ్యంగా, పోటీదారులకు తమ ఖాతాదారులందరినీ కోల్పోకుండా ధరలు పెంచే సామర్థ్యం కలిగివుండటాన్ని కూడా మార్కెట్ ఆధిపత్యంగా చెప్పవచ్చు. సంపూర్ణ పోటీ (PC) సంస్థలు ధరలు నిర్ణయించే విషయానికి వచ్చేసరికి ఎటువంటి మార్కెట్ ఆధిపత్యాన్ని కలిగివుండదు. PC విఫణిలో ఉండే అన్ని సంస్థలు ప్రైస్ టేకర్లుగా (విఫణి నిర్ణయించిన ధరలను స్వీకరించే సంస్థలుగా) ఉంటాయి. విఫణి లేదా సమష్టి స్థాయి వద్ద గిరాకీ మరియు సరఫరా మధ్య సంకర్షణ చేత ధర నిర్ణయించబడుతుంది. విఫణి గుర్తించిన ధరను వ్యష్టి సంస్థలు స్వీకరించి ఉత్పత్తులు తయారు చేస్తాయి, ఉత్పత్తి యొక్క నాణ్యత మాత్రమే సంస్థ యొక్క లాభాలను పెంచుతుంది. ఒక PC సంస్థ విఫణి స్థాయి కంటే ఎక్కువ స్థాయికి ధరలను పెంచేందుకు ప్రయత్నించినప్పుడు, దాని యొక్క వినియోగదారులందరూ సంస్థను విడిచిపెడతారు, వారు ఇతర సంస్థలకు చెందిన విఫణి ధరతో ఉత్పత్తులను కొనుగోలు చేసేందుకు మొగ్గుచూపుతారు. ఒక గుత్తాధిపత్య సంస్థకు అపరిమిత విఫణి ఆధిపత్యం లేకపోయినప్పటికీ, గణనీయమైన ఆధిపత్యం ఉంటుంది. ఒక గుత్తాధిపత్య సంస్థ ధరలు మరియు పరిమాణాలను నిర్ణయించే అధికారం ఉంటుంది, అయితే రెండింటినీ నిర్ణయించే అధికారం ఉండదు. గుత్తాధిపత్య సంస్థ ధర నిర్ణాయక అధికారం కలిగివుంటుంది. గుత్తాధిపత్యం అనేది ఒక విఫణి, ఇది గిరాకీ మరియు సరఫరా సంకర్షణ ఆధారంగా కాకుండా, ఒక గుత్తేదారు తన పరిస్థితులు ఆధారంగా నిర్ణయించిన ధరలను కలిగివుంటుంది. సంస్థ యొక్క గిరాకీ వక్రరేఖ మరియు దాని యొక్క వ్యయ నిర్మాణాన్ని, గుత్తాధిపత్య విఫణి ఆధిపత్యాన్ని గుర్తించేందుకు రెండు ప్రధాన ప్రేమేయాలుగా చెప్పవచ్చు.
ఉత్పత్తి విభజనీకరణ : సంపూర్ణ పోటీతత్వ విఫణిలో సున్నా ఉత్పత్తి విభాజనీకరణ ఉంటుంది. ప్రతి ఉత్పత్తికి సంపూర్ణ ఏకజాతీయత మరియు సంపూర్ణ ప్రత్యామ్నాయం ఉంటుంది. గుత్తాధిపత్య వస్తువుకు ఎటువంటి ప్రత్యామ్నాయం అందుబాటులో ఉండదు కాబట్టి, గుత్తాధిపత్యం విషయంలో మాత్రం స్పష్టంగా అధిక ఉత్పత్తి విభాజనీకరణ చూడవచ్చు. గుత్తేదారు ఏకైక వస్తు సరఫరాదారుగా ఉంటాడు. వినియోగదారు గుత్తేదారు వద్ద నుంచి అతని నిబంధనలపై వస్తువును కొనుగోలు చేస్తాడు లేదా అసలు కొనకుండా ఉంటాడు.
పోటీదారుల సంఖ్య : PC విఫణుల్లో అసంఖ్యాక కొనుగోలుదారులు మరియు విక్రేతలు ఉంటారు. గుత్తాధిపత్యంలో మాత్రం ఏకైక విక్రేత ఉంటాడు.
ప్రవేశ అడ్డంకులు - విఫణిలో ప్రవేశాన్ని అడ్డుకునేందుకు పోటీదారులు సృష్టించే కారకాలు మరియు పరిస్థితులను, విఫణిలో కొత్త సంస్థ నిర్వహణను మరియు విస్తరణను పరిమితం చేసే అవరోధాలను అడ్డంకులుగా చెప్పవచ్చు. PC విఫణుల్లో స్వేచ్ఛా ప్రవేశం మరియు నిష్క్రమణ ఉంటాయి. ప్రవేశానికి, నిష్క్రమణకు లేదా పోటీకి ఎటువంటి అడ్డంకులు ఉండవు. గుత్తాధిపత్యంలో ప్రవేశానికి బాగా ఎక్కువ అడ్డంకులు ఉంటాయి. విఫణిలోకి అడుగుపెట్టకుండా సంభావ్య పోటీదారును నిరోధించేందుకు లేదా నిరుత్సాహపరిచేందుకు ఉద్దేశించిన అడ్డంకులు బాగా బలంగా ఉంటాయి.
PED ; సాపేక్ష ధరలో ఒక శాతం మార్పు కారణంగా గిరాకీలో వచ్చే శతాంశ మార్పును గిరాకీ యొక్క ధర స్థితిస్థాపకత అంటారు. విజయవంతమైన గుత్తాధిపత్యం స్థితిస్థాపకతలేని గిరాకీ వక్రరేఖను కలిగివుంటుంది. అతి తక్కువ స్థితిస్థాపకత గుణకం ఉండటాన్ని సమర్థవంతమైన ప్రవేశ అడ్డంకిగా సూచనగా పరిగణించవచ్చు. ఒక PC సంస్థ మెరుగైన స్థితిస్థాపకత కలిగిన గిరాకీ వక్రరేఖను కలిగివుంటుంది. స్థితిస్థాపకత గుణకం యొక్క సంపూర్ణ పోటీ గిరాకీ వక్రరేఖ అనంతంగా ఉంటుంది.
అధిక లాభాలు - పెట్టిన పెట్టుబడిపై సాధారణ స్థాయి కంటే ఎక్కువగా ఉండే లాభాలను అధిక లేదా సానుకూల లాభాలుగా చెప్పవచ్చు. ఒక PC సంస్థ స్వల్పకాలికంగా అధిక లాభాలను పొందవచ్చు, అయితే అధిక లాభాలు పోటీదారులను ఆకర్షిస్తాయి, విఫణిలోకి అడుగుపెట్టే సౌకర్యం ఉండటంతో వారు విఫణిలోకి అడుగుపెడతారు, తద్వారా చివరకు ధరలు తగ్గిపోయి, అధిక లాభాలు సున్నాకు చేరుకుంటాయి. ఒక గుత్తాధిపత్య సంస్థ ఈ అధిక లాభాలను నిలబెట్టుకోగలదు, విఫణిలోకి అడుగుపెట్టేందుకు పోటీదారులను నిరోధించడం ద్వారా తన లాభాలను కాపాడుకుంటుంది.
లాభాల గరిష్ఠీకరణ - ఒక PC సంస్థ ధరలకు సమానంగా ఉపాంత వ్యయాలు ఉండే స్థాయి వద్ద ఉత్పదాన చేయడం ద్వారా లాభాలను పెంచుకుంటుంది. ఇదిలా ఉంటే గుత్తాధిపత్య సంస్థ ఉపాంత ఆదాయం ఉపాంత వ్యయాలకు సమానంగా ఉండే స్థాయి వద్ద ఉత్పాదన చేయడం ద్వారా లాభాలను పెంచుకుంటుంది. ఇక్కడ నిబంధనలు సమానంగా ఉండవు. PC సంస్థ యొక్క గిరాకీ రేఖ నిర్ణీతమై, సంపూర్ణ స్థితిస్థాపక గుణం కలిగివుంటుంది. గిరాకీ వక్రకేఖ సగటు ఆదాయ వక్రరేఖ మరియు ధర క్రమానికి సర్వసమానంగా ఉంటుంది. సగటు ఆదాయ వక్రరేఖ స్థిరంగా ఉండటం వలన గిరాకీ వక్రరేఖతో ఉపాంత ఆదాయ వక్రరేఖ స్థిరంగా మరియు సమానంగా ఉంటుంది, సగటు ఆదాయ స్థాయి ధరకు సమానంగా ఉంటుంది (AR = TR/Q = P x Q/Q = P). అందువలన గిరాకీ వక్రరేఖకు ధర రేఖ సర్వసమానంగా ఉంటుంది. మొత్తంలో, D = AR = MR = P.
P-మాక్స్ క్వాంటిటీ, ధర మరియు లాభం : ఒక సంపూర్ణ పోటీతత్వ పరిశ్రమపై ఒక గుత్తాధిపత్య సంస్థ ఆధిపత్యం సాధించినప్పుడు, ఆ సంస్థ ధరలు పెంచి, ఉత్పత్తి తగ్గించగలదు, ఈ విధంగా సానుకూల ఆర్థిక లాభాలను పొందుతుంది.
PC సంస్థ మరియు గుత్తాధిపత్య సంస్థ మధ్య ఒక అత్యంత ప్రధాన ప్రత్యేకత ఏమిటంటే, PC సంస్థ సంపూర్ణ స్థితిస్థాపక వక్రరేఖను కలిగివుండగా, గుత్తాధిపత్య సంస్థ కిందకు వాలివుండే గిరాకీ వక్రరేఖను కలిగివుంటుంది. ఆచరణలో, పైనపేర్కొన్న అన్ని వ్యత్యాసాలు ఈ వాస్తవంతో అనుబంధం కలిగివుంటాయి. కిందవైపుకు వాలివున్న గిరాకీ వక్రరేఖ ఉన్నట్లయితే, ప్రత్యేకమైన ఉపాంత ఆదాయ వక్రరేఖ కూడా ఉంటుంది. ఈ వాస్తవం యొక్క పర్యవసానాలను ఒక సరళ గిరాకీ వక్రరేఖతో వ్యక్తపరచవచ్చు, విలోమ గిరాకీ వక్రరేఖను x = a - byకు చెందిన ఒక రూపంగా భావించండి. అప్పుడు మొత్తం ఆదాయ వక్రరేఖ TR = ay - by మరియు ఉపాంత ఆదాయ వక్రరేఖ MR = a - 2by. దీని నుంచి అనేక అంశాలు స్పష్టమవతాయి. మొదటిది ఏమిటంటే, ఉపాంత ఆదాయ వక్రరేఖ విలోమ గిరాకీ వక్రరేఖ మాదిరిగానే ఒకే y అంతఃఖండాన్ని కలిగివుంటుంది. రెండో అంశం, ఉపాంత ఆదాయం వక్రరేఖ వాలు విలోమ గిరాకీ వక్రరేఖకు రెండు రెట్లు ఎక్కువగా ఉంటుంది. మూడో అంశం, ఉపాంత ఆదాయ వక్రరేఖ యొక్క x అంతఃఖండం విలోమ గిరాకీ రేఖలో సగం ఉంటుంది. దీనిలో స్పష్టంగా లేని అంశం ఏమిటంటే, ఉపాంత ఆదాయ వక్రరేఖ అన్ని బిందువుల వద్ద విలోమ గిరాకీ రేఖకు దిగువన ఉంటుంది. MR మరియు MCలను సమీకరించడం ద్వారా అన్ని సంస్థలు లాభాలను పెంచుకుంటాయి కాబట్టి, లాభాల గరిష్ఠీకరణ పరిమాణం వద్ద MR మరియు MC ధర కంటే తక్కువగా ఉంటాయి, అంటే సంపూర్ణ పోటీ ఉన్న విఫణితో పోలిస్తే, ఒక గుత్తాధిపత్య సంస్థ ఎక్కువ ధర వద్ద తక్కువ పరిమాణంలో వస్తువులను ఉత్పత్తి చేస్తుంది.
గుత్తాధిపత్యం కలిగిన ఒక సంస్థ పోటీదారుల నుంచి ధర ఒత్తిళ్లను ఎదుర్కోదు, అయితే ఇది సంభావ్య పోటీ నుంచి ధర ఒత్తిడిని ఎదుర్కొనే అవకాశం ఉంది. ఒక సంస్థ ధరలను బాగా పెంచితే, అటువంటి ఉత్పత్తిని లేదా ప్రత్యామ్నాయాన్ని తక్కువ ధర వద్ద అందుచేయగల సామర్థ్యం ఉన్న ఇతరులు విఫణిలోకి అడుగుపెడతారు. గుత్తాధిపత్య సంస్థలు విఫణుల్లో సులభ ప్రవేశాన్ని నియంత్రించాల్సిన అవసరం లేదనే భావనను గుత్తాధిపత్య సిద్ధాంతంలో విప్లవంగా గుర్తిస్తారు.
గుత్తేదారు ఒకేఒక్క ప్రీమియం సంపాదించగలడు, మరియు నగదు చెల్లించాల్సిన అవసరం లేని బహుమానపూర్వక విఫణుల్లోకి కూడా ప్రవేశించగలడు. అంటే, ఒక బహుమానపూర్వక విఫణిపై గుత్తాధిపత్యం సాధించడం ద్వారా ఒక విఫణిలో తన గుత్తాధిపత్యాన్ని ఉపయోగించి ఒక గుత్తాధిపత్య సంస్థ ఆర్జించగలిగిన మొత్తం లాభాలు తన యొక్క ఒక గుత్తాధిపత్య ఉత్పత్తికి ఎక్కువ ధర వసూలు చేయడం ద్వారా పొందే అధిక లాభాలకు సమానంగా ఉంటాయి. అయితే, గుత్తాధిపత్య వస్తు వ్యాపారంలో వినియోగదారులు చిక్కుకున్నా లేదా పేలవమైన సమాచారం పొందివున్నా లేదా సంబంధిత వస్తువు అధిక స్థిర వ్యయాలు కలిగివున్నా గుత్తాధిపత్య లాభ సిద్ధాంతం వాస్తవం కాలేదు.
సంపూర్ణ పోటీ పరిధిలో సంస్థల ఆర్థిక హేతుబద్ధతనే పేలవమైన గుత్తాధిపత్యం కూడా అనుసరిస్తుంది, అంటే ఒక లాభ ప్రమేయాన్ని సంతృప్త స్థితికి తీసుకొచ్చేందుకు కొన్ని అడ్డంకులు ఉంటాయి. పెరుగుతున్న ఉపాంత వ్యయాలు, బహిర్జాత ఉత్పాదక ధరలు మరియు ఏకైక వ్యక్తి లేదా వ్యాపారిపై కేంద్రీకృతమైన నియంత్రణ అంచనాల పరిధిలో, ఉత్పత్తి యొక్క ఉపాంత వ్యయం మరియు ఉపాంత ఆదాయాన్ని సమంచేయడం సంతృప్తికర నిర్ణయమవుతుంది. ఏదేమైనప్పటికీ, ఒక పోటీతత్వ సంస్థ మాదిరిగా కాకుండా, ఒక స్పష్టమైన గుత్తాధిపత్య సంస్థ సొంత వెసులుబాటు కోసం విఫణి ధరను మార్చగలదు: ఉత్పత్తి స్థాయిలో తగ్గుదల అధిక ధరలకు కారణం అవుతుంది. ఆర్థిక పరిభాషలో చెప్పాలంటే, స్పష్టమైన గుత్తాధిపత్య సంస్థలు బాగా-పతనమయ్యే గిరాకీని ఎదుర్కొంటాయి. ఇటువంటి ప్రవర్తన ఒక ముఖ్యమైన పర్యావసానాన్ని తెలుసుకోవడం మేలు చేస్తుంది: విఫణి నిర్ణాయక ధరను స్వీకరించే సంస్థ కంటే ఒక విలక్షణ గుత్తాధిపత్య సంస్థ అధిక ధర మరియు తక్కువ పరిమాణంలో ఉత్పత్తి మార్గాన్ని ఎంచుకుంటుంది; అంతేకాకుండా, అధిక ధరల వద్ద కూడా తక్కువ వస్తువులు అందుబాటులో ఉంచుతుంది.
ధర వివక్ష అనేది ఉత్పత్తి ఎక్కువగా కావాల్సినవారి లేదా అవసరమైనవారి వద్ద వేదా ఎక్కువగా చెల్లించి కొనుగోలు చేయగల సామర్థ్యం ఉన్న వారి వద్ద ఎక్కువ ధరను వసూలు చేయడం ద్వారా 
ఒక గుత్తేదారు ఎక్కువ లాభాలు పొందేందుకు వీలు కల్పిస్తుంది. ఉదాహరణకు, ఎక్కువ ఆర్థిక పాఠ్యగ్రంథాలు అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల్లో ఎక్కువ ధర కలిగివుంటాయి.
భారత్ వంటి అభివృద్ధి చెందుతున్న ఆర్థిక వ్యవస్థలు కలిగివున్న దేశాల్లో వీటి ధర తక్కువగా ఉంటుంది. ఈ సందర్భంలో, సంపన్న U.S ఆర్థిక వ్యవస్థలోని విద్యార్థులకు మరియు తక్కువ సంపన్న భారతీయ విద్యార్థులకు మధ్య ధర వివక్షకు 
ప్రచురణకర్త వారి ప్రభుత్వం జారీ చేసిన {0}కాపీరైట్{/0} గుత్తాధిపత్యాన్ని
ఉపయోగిస్తాడు. ఇదేవిధంగా, అనేక పేటెంట్‌లు పొందిన మందులు పేలవమైన వినియోగదారు సామర్థ్యం ఉన్న దేశాలతో పేలిస్తే
U.Sలో ఎక్కువ ధర కలిగివుంటాయి. సంపూర్ణ ధర వివక్ష గుత్తేదారుకు వ్యక్తిగత డిమాండ్ ఆధారంగా ప్రతి వినియోగదారుకు
ఒక ప్రత్యేక ధరను వసూలు చేసే వీలు కల్పిస్తుంది. విఫణిలోని వినియోగదారులందరినీ ఆకర్షించేందుకు గుత్తేదారుకు 
ఇది ఉపయోగపడుతుంది. అటువంటి సంపూర్ణ ధర వివక్ష ఇప్పటికీ ఒక సిద్ధాంత నిర్మాణమని గుర్తించాలి,
ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ, డేటా మైనింగ్ మరియు మైక్రోమార్కెటింగ్ రంగాల్లో పురోభివృద్ధి కారణంగా దీని ఆచరణ పెరుగుతుంది.
అధిక సాధారణ ధర నమోదు చేయబడి ఉంటే మరియు వివిధ విఫణి విభాగాలు భిన్నమైన తగ్గింపులు పొందుతాయి. కొందరు వ్యక్తుల వద్ద
అధిక ధరలు వసూలు చేసే ప్రక్రియ కూర్పుకు ఇది ఒక ఉదాహరణ, ఇది సామాజికంగా బాగా ఆమోదించబడుతుంది.
(ప్రవర్తనసంబంధ ఆర్థిక శాస్త్రం,నిర్ణయ పక్షపాతాలు చూడండి).
అధిక ధర వినియోగదారులతో అసమంజసంగా సమూహపరచబడి ఉన్న కొందరు వినియోగదారులను విఫణి నుంచి మినహాయించడానికి పాక్షిక ధర వివక్ష కారణమవుతుందని గుర్తించడం కూడా ఇక్కడ ముఖ్యం. ఉదాహరణకు, U.Sలోని ఒక పేద విద్యార్థి
U.S ధర వద్ద ఆర్థిక శాస్త్ర పాఠ్యపుస్తకాన్ని కొనుగోలు చేసే వర్గం నుంచి మినహాయించబడతాడు, అయితే అతనికి 
భారతదేశం లేదా చైనా ధర వద్ద ఆ పుస్తకాన్ని కొనుగోలు చేసే శక్తి ఉండవచ్చు. అదేవిధంగా, భారతదేశం మరియు చైనాలోని సంపన్న విద్యార్థి తన పుస్తకం కోసం ఇంకా ఎక్కువ డబ్బు చెల్లించే స్తోమత కలిగివుండవచ్చు.
(సహజంగా దీనిని గుత్తేదారువైపు చూపించడం వారి ప్రయోజనాలకు విరుద్ధంగా ఉంటుంది). ఒక గుత్తేదారు లాభాలను
భారమైన (కుంగదీసే) నష్టాలు మరియు తగ్గుదలలు కూడా ఉంటాయి. దీని వలన తమ యొక్క విఫణి సమాచారాన్ని మరియు మార్కెట్ విభజనను 
మెరుగుపరచుకోవడంపై గుత్తేదారులకు గణనీయమైన ఆర్థిక ఆసక్తి ఉంటుంది.
ఎవరైనా గుత్తాధిపత్య నమూనా చిత్రాన్ని పరిగణలోకి తీసుకునేందుకు గుర్తించుకోవాల్సి పలు ముఖ్యమైన అంశాలు (మరియు దీని అనుబంధ పర్యవసానాలు) ఇక్కడ ప్రదర్శించబడ్డాయి. ఒక పోటీతత్వ సంస్థ కంటే గుత్తాధిపత్య సంస్థ ధరలు ఎక్కువగా, ఉత్పాదన పరిమాణం తక్కువగా ఉంటాయి, గుత్తాధిపత్య సంస్థ వివిధ వినియోగదారులకు వివిధ ధరలు వసూలు చేయదు. అంటే, గుత్తాధిపత్య సంస్థ ధర వివక్షలో పాలుపంచుకోకుండా నిరోధించబడుతుంది (దీనిని మొదటి స్థాయి ధర వివక్షగా పిలుస్తారు, ఇక్కడ వినియోగదారులందరి వద్ద ఒకే ధరను వసూలు చేస్తారు). వ్యక్తిగత ధరల నిర్ణయానికి గుత్తాధిపత్య సంస్థను అనుమతించినట్లయితే (దీనిని మూడో స్థాయి ధర వివక్ష అని పిలుస్తారు) ఉత్పత్తి చేయబడిన పరిమాణం మరియు "ఉపాంత" వినియోగదారు వద్ద వసూలు చేసిన ధర, ఒక పోటీతత్వ సంస్థకు సమానంగా ఉంటాయి, దీనివలన భారీ నష్టాలు తొలగించబడతాయి; అయితే వ్యాపారం నుంచి అన్ని లాభాలు (సామాజిక సంక్షేమం) గుత్తేదారును అభివృద్ధి చేస్తాయి, వినియోగదారుల్లో ఎవరికీ దీని వలన ప్రయోజనం ఉండదు. అంటే, ప్రతి వినియోగదారు (1) ఉత్పత్తి లేదా సేవకు పూర్తిగా దూరమవడం మరియు (2) గుత్తేదారు నుంచి దానిని కొనుగోలు చేయగల సామర్థ్యం కలిగివుండడం అనే రెండు విభాగాల్లోకి వస్తాడు.
కచ్చితమైన విలువ పరిధిలో ఉన్న వినియోగదారుల కంటే గిరాకీ యొక్క ధర స్థితిస్థాపకత పరిధిలో ఉన్న వినియోగదారులు సంఖ్య తక్కువగా ఉంటుంది, ధరలు పెంచేందుకు ఇది సంస్థకు ఉపయోగపడుతుంది; ఈ విధంగా అతికొద్ది వస్తువులకు ఎక్కువ డబ్బును పొందుతుంది. ధర పెరుగుదలతో, ధర స్థితిస్థాపకత కూడా పెరుగుతుంది, పైన ఉన్న సంతృప్త సందర్భంలో ఇది ఎక్కువ మంది వినియోగదారులను కలిగివుంటుంది.
గుత్తేదారు వినియోగదారులందరికీ ఒకే విధమైన ధరను నిర్ణయించే, ప్రామాణిక నమూనా ప్రకారం అధిక ధర వద్ద గుత్తేదారు, సంపూర్ణ పోటీ పరిధిలోని సంస్థల కంటే తక్కువ పరిమాణంలో వస్తువులను విక్రయిస్తాడు. ఉత్పత్తి లేదా సేవను దాని యొక్క ధర కంటే ఎక్కువ విలువకట్టే వినియోగదారులతో లావాదేవీలను గుత్తేదారు చివరకు వదులుకుంటాడు కాబట్టి, గుత్తేదారు లేదా వినియోగదారులకు వెళ్లిన సంభావ్య లాభాలకు సంబంధించి, గుత్తాధిపత్య ధర నిర్ణయం ఒక భారీ నష్టాన్ని సృష్టిస్తుంది. ఇచ్చిన ఈ భారీ నష్టం సమక్షంలో, గుత్తేదారు మరియు వినియోగదారులు సంయుక్త సమృద్ధి (లేదా సంపద) సంపూర్ణ పోటీ వాతావరణంలో వినియోగదారులు పొందిన మొత్తం సమృద్ధి కంటే తక్కువగా ఉంటుంది. ఇక్కడ సమర్థత వ్యాపారంలో మొత్తం లాభాల చేత నిర్వచించబడుతుంది, గుత్తాధిపత్య సంస్థ అమరిక సంపూర్ణ పోటీ కంటే తక్కువ సమర్థత కలిగివుంటుంది.
కాలక్రమంలో గుత్తాధిపత్య సంస్థలు తక్కువ సమర్థత మరియు వినూత్నత కలిగివుంటాయని, "నిశ్చింతగా ఉన్న దిగ్గజాలు" అవతాయని తరచూ వాదనలు వినిపిస్తున్నాయి, విఫణి ప్రదేశంలో అవి సమర్థవంతంగా లేదా విన్నూత్నంగా ఉండాల్సిన అవసరం లేకపోవడమే ఇందుకు కారణం. కొన్నిసార్లు ఈ మానసిక సమర్థత లోపం వలన ఒక సంభావ్య పోటీదారు యొక్క విలువ విఫణి ప్రవేశ అడ్డంకులను అధిగమించేందగా పెరగవచ్చు, లేదా పోటీదారు కొత్త ప్రత్యామ్నాయాలపై పెట్టుబడులు పెట్టేందుకు మరియు పరిశోధనకు ప్రోత్సాహాలు అందించేందుకు దోహదపడుతుంది. కొత్త ప్రవేశకులకు తమ గుత్తాధిపత్యాన్ని కోల్పోయే ప్రమాదం అవకాశం ఉన్నట్లయితే కొన్ని పరిస్థితుల్లో (ప్రైవేట్) గుత్యాధిపత్య సంస్థలు "అపనమ్మకం"తో ప్రవర్తించేందుకు కారణమవుతుందని సవాలుచేయదగిన విఫణుల సిద్ధాంతం వాదిస్తుంది. విఫణిలో ప్రవేశ అడ్డంకులు తక్కువగా ఉండే ఈ పరిణామం ఏర్పడేందుకు ఎక్కువ అవకాశం ఉంది. ఇతర విఫణుల్లో దీర్ఘకాలిక ప్రత్యామ్నాయాలు లభత్య ఉన్న కారణంగా కూడా ఈ పరిణామం ఏర్పడవచ్చు. ఉదాహరణకు, పద్దెనిమిదో శతాబ్దంలో యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌లో బాగా వర్ధిల్లిన ఒక కాలువ గుత్తాధిపత్యం, తరువాత ప్రత్యామ్నాయంగా రైలు మార్గాలు ప్రవేశపెట్టడంతో పందొనిమిదో శతాబ్దంలో తన ప్రాబల్యాన్ని కోల్పోయింది.
సారూప్య వస్తు సమూహంపై ఆదాయాలు పెంచుకునే సంస్థను సహజ గుత్తాధిపత్య సంస్థ అంటారు. సారూప్య వస్తు సమూహ గిరాకీవ్యాప్తంగా సగటు ఉత్పాదక వ్యయం పతనమైనప్పుడు సహజమైన గుత్తాధిపత్యం ఏర్పడుతుంది. సగటు వ్యయ వక్రరేఖ గిరాకీ వక్రరేఖకు దిగువన ఉన్నప్పుడు సారూప్య ఉత్పత్తి సమూహ గిరాకీ ఏర్పడుతుంది. ఇటువంటి పరిస్థితి ఏర్పడినప్పుడు, అనేక చిన్న సంస్థల కంటే ఒక భారీ సంస్థకు విఫణిలోకి వస్తు సరఫరా చేయడం తక్కువ వ్యయంతో కూడుకొని ఉంటుంది, వాస్తవానికి, ఇటువంటి విఫణుల్లో ప్రభుత్వ జోక్యం లేకుంటే, ఆ భారీ సంస్థ సహజంగానే ఒక గుత్తాధిపత్య సంస్థగా మారుతుంది. వ్యయ నిర్మాణ సౌలభ్యాన్ని ఉపయోగించుకునే మరియు వేగంగా విస్తరించుకునే ప్రారంభ విఫణి ప్రవేశకుడు చిన్న సంస్థలను విఫణిలోకి అడుగుపెట్టకుండా చేయగలడు మరియు ఇతర సంస్థలను నియంత్రించడం లేదా కొనుగోలు చేయడం చేయవచ్చు. ఒక సహజమైన గుత్తాధిపత్య సంస్థ కూడా మిగిలిన గుత్తాధిపత్య సంస్థలు మాదిరిగానే ఒకే విధమైన అసమర్థతలను ఎదుర్కొంటుంది. సొంత నియంత్రణలకు విడిచిపెట్టబడిన, లాభాన్ని ఆశించే సహజ గుత్తాధిపత్య సంస్థ ఉపాంద ఆదాయం ఉపాంత వ్యయాలకు సమానంగా ఉండే పరిస్థితిను ఉత్పన్నం చేయగలదు. సహజమైన గుత్తాధిపత్య సంస్థలను నియంత్రించడం సమస్యాత్మకంగా ఉంది. ఇటువంటి గుత్తాధిపత్య సంస్థలను విచ్ఛిన్నం చేయడం దుష్ఫలితాలను ఇస్తుంది. ప్రభుత్వ నియంత్రణలు మరియు ప్రజా యజమాన్యాలను సహజమైన గుత్తాధిపత్య సంస్థలను నిరోధించేందుకు తరచుగా ఉపయోగించే పద్ధతులుగా చెప్పవచ్చు. ప్రభుత్వం నియంత్రణ సాధారణంగా నియంత్రణ సంఘాల చేతుల్లో ఉంటుంది, ధరలను నిర్ణయించే ప్రధాన విధులను ఇవి నిర్వర్తిస్తుంటాయి. ధరలు తగ్గించేందుకు మరియు ఉత్పాదనను పెంచేందుకు నియంత్రణకారులు తరచుగా సగటు వ్యయ ధరను ఉపయోగిస్తారు. సగటు వ్యయ ధర పరిధిలో ధర మరియు నాణ్యతను సగటు వ్యయ వక్రరేఖ మరియు గిరాకీ వక్రరేఖ ఖండనం ద్వారా గుర్తిస్తారు. సగటు వ్యయంతో ధర సమానంగా ఉంటుంది కాబట్టి, అన్ని సానుకూల ఆర్థిక లాభాలను ఈ ధరల నిర్ణాయక పథకం తొలగిస్తుంది. సగటు వ్యయ ధర నిర్ణాయక విధానం స్పష్టంగా ఉండదు. నియంత్రణకారులు తప్పనిసరిగా సగటు వ్యయాలను అంచనా వేయాలి. వ్యయాలను తగ్గించేందుకు సంస్థలు ప్రోత్సాహకాలను తగ్గిస్తాయి. ఈ రకమైన నియంత్రణను సహజమైన గుత్తాధిపత్య సంస్థలకు మాత్రమే పరిమితం చేయలేదు.
ప్రభుత్వం అనుమతించే గుత్తాధిపత్యాన్ని ఒక రకమైన నిర్బంధ గుత్తాధిపత్య రూపంగా చెప్పవచ్చు, దీని పరిధిలో ఒక వస్తువు లేదా సేవను అందించే ఏకైక సరఫరాదారుగా ఒక ప్రైవేట్ వ్యక్తిని లేదా సంస్థను ప్రభుత్వం అనుమతిస్తుంది; చట్టం, నియంత్రణ లేదా చట్టాన్ని అమలు చేసే ప్రభుత్వ సంస్థలు విఫణి నుంచి సంభావ్య పోటీదారులను నిరోధిస్తాయి. సర్వహక్కులు, మేధోసంపత్తి హక్కులు మరియు వ్యాపారచిహ్నాలను ప్రభుత్వం అనుమతించే గుత్తాధిపత్యానికి ఉదాహరణలు.
బహిరంగ విఫణి ద్వారా గుత్తాధిపత్యం విచ్ఛినం కానప్పుడు, కొన్నిసార్లు గుత్తాధిపత్యాన్ని నియంత్రించి, దానిని ఒక ప్రజా యాజమాన్య గుత్తాధిపత్య వాతావరణంగా మార్చడానికి లేదా దానిని బలవంతంగా విచ్ఛిన్నం చేయడానికి ప్రభుత్వం రంగంలోకి దిగవచ్చు (విశ్వాస నిరోధక చట్టం మరియు విశ్వాస వినాశనం చూడండి) ప్రభుత్వ సంస్థలు, తరచుగా ఒకేఒఖ్క నిర్వాహకుడితో సహజమైన సమర్థత కలిగివుంటాయి, అందువలన వీటి సమర్థత విచ్ఛిన్నానికి తక్కువ అవకాశం ఉంటుంది. AT&T మరియు స్టాండర్డ్ ఆయిల్‌లను ఒక ప్రైవేట్ గుత్తాధిపత్య సంస్థ విచ్ఛిన్నానికి చర్చించదగిన ఉదాహరణలుగా చెప్పవచ్చు; గతంలో చట్టపరమైన భద్రత కలిగిన ఒక గుత్తాధిపత్య సంస్థ AT&Tను 1984లో "బేబీ బెల్" భాగాలుగా విచ్ఛిన్నం చేయబడ్డాయి, MCI, స్ప్రింట్ మరియు ఇతర కంపెనీలు సుదూర దూరవాణి విఫణిలో సమర్థవంతమైన పోటీ ఇవ్వగలిగాయి.
బాగా ఎక్కువ విఫణి వాటా కలిగివుండటం అంటే, ఎల్లప్పుడూ వినియోగదారులు అధిగ ధరలు చెల్లిస్తున్నారని భావించలేము, విఫణిలోకి కొత్త ప్రవేశకుల ముప్పు విఫణిలో అధిక వాటా కలిగివున్న సంస్థ ధరల పెంపును నిరోధిస్తుంది. పోటీ చట్టం గుత్తాధిపత్యం కలిగివుండటాన్ని అక్రమం చేయదు, అయితే గుత్తాధిపత్యం కలిగిన సంస్థ అధికారాన్ని దుర్వినియోగపరచకుండా అడ్డుకుంటుంది, ప్రత్యేక పద్ధతుల ద్వారా పోటీ చట్టం ఈ పనిచేస్తుంది.
మొదట ఏదైనా సంస్థ ఆధిపత్యం చెలాయిస్తుండటం లేదా పోటీదారులు, ఖాతాదారులు మరియు చివరకు తన యొక్క వినియోగదారులకు నుంచి గణనీయమైన స్థాయిలో స్వతంత్రంగా ప్రవర్తిస్తుందేమో గుర్తించాలి.. చట్టవిరుద్ధ ప్రవర్తనతో, సంస్థ మరియు ఉత్పత్తి అనుమానాస్పదంగా విక్రయించబడటానికి సంబంధించి, విఫణి వాటాలను గుర్తిస్తారు.
EU చట్ట పరిధిలో, బాగా ఎక్కువ విఫణి వాటా ఒక సంస్థ ఖండించదగిన ఆధిపత్యం కలిగివుందనే అనుమానాన్ని పెంచుతుంది. ఒక సంస్థకు ఆధిపత్య స్థానం ఉన్నట్లయితే, ఉమ్మడి విఫణిపై పోటీని బలహీనపరిచే దాని యొక్క ప్రవర్తనను నిరోధించే ప్రత్యేక బాధ్యత ఉంటుంది. EUలో ఒక సంస్థ ఆధిపత్యం చెలాయిస్తుందని గుర్తించేందుకు ప్రామాణికంగా తీసుకునే అతి కనిష్ట మార్కెట్ వాటా స్థాయి 39.7% వద్ద ఉంటుంది.
దుర్వినియోగ ప్రవర్తన యొక్క నిశ్చిత విభాగాలు దేశం యొక్క చట్ట పరిధిలో సాధారణంగా నిషేధించబడి ఉంటాయి, ఈ జాబితాలు అరుదుగా రహస్యంగా ఉంటాయి. ప్రధానంగా గుర్తించే విభాగాలు ఏమిటంటే:పైన పేర్కొన్న దుర్వినియోగ పద్ధతులపై విస్తృతస్థాయి ఏకాభిప్రాయం ఉన్నప్పటికీ, కంపెనీ ఆధిపత్య స్థాయి మరియు దాని యొక్క వాస్తవ దుర్వినియోగ ప్రవర్తన మధ్య ఒక నైమిత్తిక అనుబంధం అవసరం ఉంటుందా అనేదానిపై చర్చ జరుగుతుంది. అంతేకాకుండా, ఒక సంస్థ తన యొక్క ఆధిపత్య స్థానాన్ని దుర్వినియోగపరిచేందుకు ప్రయత్నించినప్పుడు ఏం జరుగుతుందనేదానిపై కొన్ని పరిగణనలు ఉన్నాయి.
అరిస్టాటిల్ యొక్క "పాలిటిక్స్" గ్రంథంలో "మోనోపోలీ" (గుత్తాధిపత్యం) అనే పదం మొదటిసారి కనిపించింది, మిలెటస్‌కు చెందిన థాలస్ ఆలీవ్ ప్రెస్‌లపై నియంత్రణ కోసం ఉపయోగించిన గుత్తాధిపత్యాన్ని ("μονοπωλίαν" ) వర్ణించేందుకు అరిస్టాటిల్ ఈ పదాన్ని ఉపయోగించారు.
సాధారణ ఉప్పు (సోడియం క్లోరైడ్) చారిత్రాత్మకంగా సహజమైన గుత్తాధిపత్యాలకు ఊతం ఇచ్చింది. ఇటీవల కాలం వరకు, ఉప్పుకు అపారమైన వనరుగా పరిగణించబడుతున్న సముద్రం నుంచి దానిని తీసుకేందుకు ఎక్కువ ఎండలు, తక్కువ ఆర్ద్రత లేదా విస్తృతమైన చిత్తడి నేలలు అవసరమయ్యేవి. మారుతున్న సముద్ర మట్టాలు కాలక్రమంలో ఉప్పు కరువులకు కారణమయ్యాయి, దీంతో దీనిపై ఆధారపడి బతుకుతున్న ప్రజలు కొరతగా ఉన్న భూమిపై గనులు మరియు ఉప్పు ఊటలపై నియంత్రణ సాధిస్తున్నవారిపై ఆధారపడాల్సి వచ్చింది, తరచుగా ప్రతికూలమైన ప్రాంతాల్లోని వనరులపై (సహారా ఎడారి) ఆధారపడటం వలన రవాణాకు, నిల్వ మరియు పంపిణీకి బాగా వ్యవస్థీకృతమైన భద్రత అవసరమైంది. ఉప్పుపై బాగా ఎక్కువగా పన్ను విధించడాన్ని గాబెల్ అనే పదంతో సూచిస్తారు, ఇది ఫ్రెంచ్ విప్లవం ప్రారంభం కావడానికి దారితీసింది, ఉప్పు విక్రేతలు మరియు పంపిణీదారులపై ఆ సమయంలో కఠినమైన నియంత్రణలు అమల్లో ఉండేవి.
వ్యాపార చక్రం ఫలితంగా న్యూకాజిల్ బొగ్గు పరిశ్రమలో పోటీ-నిరోధక పద్ధతులు అభివృద్ధి చెందాయని "ది కోల్‌మైనర్స్ ఆఫ్ న్యూసౌత్‌వేల్స్‌"లో రాబిన్ గాలెన్ వాదించారు. స్థానిక బొగ్గు కంపెనీల నిర్వహణా సంఘం యొక్క అధికారిక సమావేశంలో విక్రయానికి ఒక కనిష్ట ధరను నిర్ణయించేందుకు అంగీకరించడంతో గుత్తాధిపత్యం సృష్టించబడింది. ఈ కుమ్మక్కు (రహస్య ఒప్పందం)ను "ది వెండ్" అనే పేరుతో గుర్తిస్తారు. పందొనిమిదో శతాబ్దవ్యాప్తంగా వ్యాపార చక్రంలో మాద్యం కింద నలుగుతూ, ఈ వెండ్ పతనమవడం మరియు తిరిగి పునరుద్ధరించబడటం పదేపదే జరిగింది. వాణిజ్య సంఘం మద్దతు ఉండటం మరియు పదార్థ అనుకూలతల కారణంగా వెండ్ తన గుత్తాధిపత్యాన్ని కాపాడుకోగలిగింది. ఆస్ట్రేలియా తీరప్రాంత నౌకా రవాణా వ్యాపారంలో పోల్చదగిన గుత్తాధిపత్యపు పద్ధతుల ఫలితంగా 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో, నౌకా యజమానులు మరియు బొగ్గు పరిశ్రమలు అనధికారికంగా మరియు చట్టవిరుద్ధంగా కుమ్మక్కవడంతో వెండ్ కొత్త రూపం దాల్చింది, చివరకు అడిలైడ్ స్టెమ్‌షిప్ Co. Ltd v. R. & AG వంటి వివాదాలు ఉన్నత న్యాయస్థానాలకు వెళ్లాయి.మిల్టన్ ఫ్రైడ్‌మాన్ అనే అధ్యాపకుడి ప్రకారం, గుత్తాధిపత్య సంస్థలకు వ్యతిరేకంగా తీసుకొచ్చే చట్టాల వలన మంచి కంటే కీడే ఎక్కువ జరుగుతుంది, అయితే అనవసరమైన గుత్తాధిపత్యాలను వాటికి మద్దతు ఇచ్చే సుంకాలు మరియు ఇతర నియంత్రణలను తొలగించడం ద్వారా నిరోధించవచ్చు.
"ఒక దేశంలో సుంకం లేదా ఇతర సాధనాల రూపంలో ప్రభుత్వం యొక్క బహిరంగ లేదా రహస్య సాయం లేకుండా గుత్తాధిపత్యం చాలా అరుదుగా ఏర్పడుతుంది. " "ఒక ప్రపంచ స్థాయిలో దీనిని ఆచరించడం దాదాపుగా అసాధ్యం. " "డీ బీర్స్ వజ్ర వ్యాపార గుత్తాధిపత్య సంస్థ ఈ విషయంలో విజయవంతమైన సంస్థగా మనకు తెలుసు - - స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ప్రభుత్వంలో, అంతర్జాతీయ సంస్థల కూటమి చాలా వేగంగా అదృశ్యమవతాయి."
మరోవైపు, ప్రైవేట్ గుత్తాధిపత్య సంస్థలు ప్రభుత్వ గుత్తాధిపత్య సంస్థల కంటే సమర్థవంతంగా ఉంటాయని, తరచుగా రెండో అంశం చేత, కొన్నిసార్లు ప్రైవేట్ సహజ గుత్తాధిపత్య సంస్థలను, ఉదాహరణకు స్థానిక నీటి పంపిణీ వంటివి, ధరల వేలం వంటి పద్ధతుల ద్వారా నియంత్రించాలని (నిషేధించరాదు) అధ్యాపకుడు స్టీవ్ H. హాక్స్ భావిస్తున్నారు.