శిఖర్ జిల్లా
రాజస్థాన్ రాష్ట్ర33 జిల్లాలలో శిఖర్ జిల్లా ()ఒకటి. శిఖర్ పట్టణం జిల్లాకేంద్రంగా ఉంది.
జిల్లా రాజస్థాన్ రాష్ట్ర ఈశాన్య భూభాగంలో ఉంది. జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో ఝంఝనూన్ జిల్లా ఉంది. వాయవ్య సరిహద్దులో చురు జిల్లా, నైరుతీ సరిహద్దులో నాగౌర్ జిల్లా మరియు ఆగ్నేయ సరిహద్దులో జైపూర్ జిల్లాఉన్నాయి. వాయవ్య సరిహద్దులో హర్యానా రాష్ట్రంలోని మహేంద్రగఢ్ జిల్లాను స్వల్పంగా తాకుతూ ఉంటుంది. జిల్లా వైశాల్యం 7742.44చ.కి.మీ.సిఖర్,ఝంఝనూన్ మరియు చురు జిల్లాలను షెఖావతి భూమి అంటారు. శిఖర్ ప్రాంతన్ని " వీర్ భన్ కా బాస్ " అనే వారు.
జిల్లాలో వేసవి చాలా వేడిగా ఉంటుంది. వర్షపాతం అరుదుగా ఉంటుంది. శీతాకాలం చలిగానూ మరియు గాలిలో తేమ తక్కువగానూ ఉంటుంది. గరిష్ఠ ఉష్ణోగ్రత 47 నుండి 48 డిగ్రీల సెంటీగ్రేడ్ కనిష్ఠ ఉష్ణోగ్రతలు 1 నుండి 0 డిగ్రీల సెంటీగ్రేడ్ ఉంటుంది. వార్షిక సరాసరి ఉష్ణోగ్రత 16-20 డిగ్రీల సెంటీగ్రేడ్ ఉంటుంది. సరాసరి వర్షపాతం 459.8 మి.మీ.
జిల్లా ప్రముఖంగా శ్రీకృష్ణుని అవతారంగా భావించే " కటుశ్యాంజీ " యాత్రాస్థలంగా గుర్తుంచబడుతుంది. ప్రతి శుక్లపక్ష ఏకాదశి మరియు ద్వాదశి రోజున ఇక్కడ ఉత్సవం నిర్వహించబడుతుంది. ఇక్కడకు దేశవిదేశాల నుండి భక్తులు వస్తుంటారు. ముఖ్యంగా నేపాల్ మరియు భూటాన్ ప్రజలు అధికంగా వస్తుంటారు. ప్రతిసంవత్సరం ఫాల్గుణ మాస పౌర్ణమి మరియు నవమి-దశమి జరిగే ఉత్సవాలకు 20-25 లక్షల ప్రజలు కటుశ్యాంజీని దర్శించుకోవడానికి వస్తుంటారు.శిఖర్ జిల్లా విద్యాకేంద్రంగా కూడా అభివృద్ధి చెందుతూ ఉంది. పలు ప్రభుత్వ కళాశాలలు కళలు, సైన్సు మరియు కామర్స్ కోర్సులను అందజేస్తున్నారు. ప్రైవేట్ విద్యాసంస్థలు కూడా జిల్లాలో విద్యాభివృద్ధికి తగినంత సేవలను అందిస్తున్నాయి. లక్ష్మణ్గర్ పట్టణం వద్ద ఉన్న " మోడీ ఇంస్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ అండ్ సైంస్ " బాలికల విద్యాభివృద్ధికి మరింతగా సహకరిస్తుంది. శోభసరియా ఇంజనీరింగ్ కాలేజి మరియు ఒక పాలిటెక్నిక్ కాలేజి విద్యార్థులకు సాంకేతిక విద్యను అందిస్తున్నాయి. గురుకృప, సి.ఎల్.సి, రెసినేస్, కరీర్ పాయింట్, పి.సి.పి, సమర్పన్, మాట్రిక్స్, బి.ఎన్.ఎం అకాడమీ వంటి శిక్షణా కేంద్రాలు విద్యార్థులకు ఇంజనీరింగ్ మరియు మెడికల్ విద్యా ప్రవేశానికి సహకారం అందిస్తున్నాయి. 2013లో ఈ సంస్థల నుండి 350-450 మంది విద్యార్థులు ఐ.ఐ.టి జె.ఈ.ఈ లకు ఈ సంస్థల నుండి ఎన్నిక చేయబడ్డారు.
శిఖర్ జిల్లాలో 2918 కి.మీ పొడవున రహదార్లు ఉన్నాయి. ఇందులో జాతీయరహదారి-11, రాష్ట్రీయ రహదారి - 8 మరియు ఇతర పలు రహదారి మార్గాలు ఉన్నాయి.
పనచాయితీ రాజ్ భారతదేశ పాలనను గ్రామాల వరకు వికేంద్రీకరించింది. ఈ విధానం అనుసరించి గ్రామాలలో ప్రతినిధులను ఎన్నిక చేయడం ద్వారా స్వపరిపాలన సుసాధ్యం చేయబడింది. జనసంఖ్య అధికంగా గ్రామం కాని పట్టణం కాని పచయితీ సమితిగా గుర్తించబడుతుంది.
శిఖర్ జిల్లాలో 8 పంచాయితీ సమితిలి ఉన్నాయి : దంతరంగర్హ్, ధొద్, ఫతేపూర్ (షేఖావతి),ఖందెల,లక్ష్మణ్గర్కు,వేప కా థాన,పిప్రలి,మరియు శ్రీ మధోపూర్. ఈ పంచాయితీ సమితి ప్రతి మలుపులో గ్రామాలు అనేక రూపొందించబడ్డాయి. ఒక్కో గ్రామంలో 300-1500 మంది ప్రజలు నివసిస్తున్నారు. 
దంతరాంగర్ ఇది రాజస్థాన్ అసెబ్లీ నియోజకవర్గంగా ఉంది. దంతరాంగర్ పంచాయితీ సమితిలో అలోద, బాయి, బజ్యవస్, బనథల, బనుద, భరిజ, భీమ, భిరన, ఛైంపుర, చక్, దన్స్రొలి, దంతా, ఢింగ్పుర్, ఢొలసరి దుధ్వా, డుకియ, గనొద, గౌఅతి, జన, కంకర, కరద్, ఖచరియవస్, ఖందెల్సర్, ఖతు, ఖొర, ఖుద్, కొచ్హొర్, కులి, లద్పుర్, లమియన్, లిఖ్మక, మంద, మంధ, మెయి, మొత్లవస్, ముందియవస్, పచర్, రలవత రామ్ రెత, రూప్గర్హ్, సామి, ష్యంపుర్, సిగలియ, సులియవస్, సురెర మొదలైన గ్రామాలు ఉన్నాయి.
ధోడ్ రాజస్థాన్ అసెబ్లీ నియోజకవర్గంగా ఉంది. ధోడ్ పంచాయితీ సమితిలో భైరుంపుర, భువల, బిదొలి, బిజ్యసి, బొసన, ఢొద్, డుగొలి, డుజొద్, ఫతెహ్పుర, గొథ్ద, గొథ్ద, జెర్థి, ఝింగర్, కన్వర్పుర, కస్లి, ఖఖొలి, క్ర్దొలి, కుదన్ (రాజస్థాన్), లోసల్, మందవర, మందొత, మొర్దుగ, మూంద్వర,నగ్వ, నెతర్వస్, పైన్వ, పల్థన, పురబది, పురంపుర, రసిద్పుర, సన్వ్లొద, సేవా, సెవద్, షాపురా, ష్యంపుర సిహోర్పై,సింగ్రవత్ మొదలైన గ్రామాలు ఉన్నాయి.
ఫతేపూర్ రాజస్థాన్ అసెబ్లీ నియోజకవర్గంగా ఉంది. ఫతేపూర్ (షేఖావతి),పంచాయతీ సమితిలో అలఫ్సర్, అథ్వస్, అల్మాస్ (ఆల్మస్) కలిగి. బదుసర్, బలర, బలోద్, బంథొద్, బత్దనౌ, బెస్వ, భించరి, బిబిపుర్, బిరనీ, ఛుదిమియన్, దతరు, దీన్వ-లద్ఖని, ఉజ్జయిని, ఢందన్, ధిమొలి, డిష్నౌ, గంగ్యసర్, గారింద, గొదియ, హిర్న, హుదెర, కయంసర్, ఖొతియ, మండేలా, కబిపుర, నయబస్, పలస్, రాజాలు, రజ్పుర, రొహల్, రొసవ, రంసిసర్, సహ్నుసర్, తఖల్సర్, తిహవలి గ్రామాలు హుదెర, బారి మొదలైన గ్రామాలు ఉన్నాయి.
ఖండేలా రాజస్థాన్ అసెబ్లీ నియోజకవర్గంగా ఉంది. ఖండేలా పంచాయితీ సమితిలో బర్సింఘ్పుర, మందిరం, బవరి, భద్వది, బుర్జ, ఛౌక్ది, దయార, ధల్యబస్, దుళెపుర, గొకుల్కబస్, గొవింద్పుర, హర్దస్కబస్, హథిదేహ్, హురర, జైరంపుర, జజొద్, ఝద్లి, జుగల్పుర, కల్యంపుర, కన్వత్, కర్దక, కసర్ద, కెర్పుర, ఖతుందర, కొత్ది, లాఖానీ, లోహర్వద, మలిక్పుర్, నిమెద, పనిహర్వస్, రలవత, రాంపురాలను, సవైపుర, థికరియ, థొఇ గ్రామాలు, థికరీ మొదలైన గ్రామాలు ఉన్నాయి.
జాతీయరహదారి-11
లక్ష్మణ్ఘర్ రాజస్థాన్ అసెబ్లీ నియోజకవర్గంగా ఉంది. లక్ష్మణ్ఘర్ పంచాయితీ సమితిలో అలఖ్పుర, బగ్రి, బథొథ్. భొజసర్, భుమ, బిదసర్ సికార్, బిరొది బారి (భారతదేశం), బిరొది ఛోటీ (భారతదేశం),భూధ కా బాస్, బిద్సర్, భిలుంద (రుల్యనపత్తి) ఛ్హనని, బెహర్, దూదవ, గనెరి, గరొద, ఘిర్నియన్, హమీర్పుర, జజొద్, జస్రసర్, జచ్హ్వ, ఖెరిరదన్, ఖిన్వసర్]], ఖుదిబది, కుమస్, లలసి, మానసి, మంగ్లున, మిరంద్, రంసింఘ్ పుర, నరొదర, నెచ్హ్వ, పల్ది, పతొద, ఓలగర్హ్, పెహ్నవ, రుల్యన, రుల్యని, సింగొదర, సుథొథ్, సుతొద్, సిగ్దొల బారా, సిగ్దొల చోటా, తిదొకి, తుర్కసియ ట్రిలుంద మొదలైన గ్రామాలు ఉన్నాయి.
నీం కా థానా రాజస్థాన్ అసెబ్లీ నియోజకవర్గంగా ఉంది. నీం కా థానా పంచాయితీ సమితిలో అగ్వరి, బైవల, బల్లుపుర, బశ్రీ పలికినట్టు, బెగా కా నంగల్, భగెగ, భుదొలి, బీహార్, బిహరిపుర్, ఛజ కా నంగల్, ఛాలా, ఛరన్వస్ పుర, ఛిప్లత, దాబ్ల, దల్పత్పుర, దరిబ, దయాళ్, దీపవస్, డెహ్రా (బబల మరియు కకల కలిగి) ధందెల, దొకన్, గనెష్వర్, గఒన్రి, ఘసిపుర, గొదవస్, గొవింద్పుర, గుహల, హసంపుర్, ఝమవస్, ఝిరన, జిలో, కర్జొ, ఖద్ర, కైర్వలి, కీత్పుర, ఖత్కర్, కిషొర్పుర, కొత్ర, కుడి, లది, మహావ, మక్రి, మంధొలి,మఒంద (కళా), మఒంద (ఖుర్ద్), మఒంద (ఆర్.ఎస్), మొదల, మొహంపుర (ఖర్కర), మొకల్వస్, మొథుక, నర్సింఘ్పురి, నాథ, నయబస్, పంచు ఖర్కద, పటాన్, పిథల్పుర్, పిథంపురి, రాయ్పూర్, రజ్పుర, రాంపురాలను, రంసింఘ్పుర, సలోదర, సన్వల్పుర, ష్యంపుర, సిరోహి, తతెర, తీబల, థికరీ, తొద మొదలైన గ్రామాలు ఉన్నాయి.
పిప్రలి పంచాయితీ సమితిలో అభయ్పుర, బజొర్, బేరి, రాజస్థాన్, భద్వసి, ఛైంపుర, ఛంద్పుర, దదియ, దౌలత్పుర, గొకుల్పుర, గుంగర, గురథ్ద, హర్ష, కిషంపుర, కొలిద, క్త్రథల్, కుదలి, లఖిపుర, లుధన, మల్కెద, నాని, పలసర, పల్సన, పిప్రలి, పురొహిత్కబస్, రథకిషంపుర, రఘునథ్గర్హ్, రజ్పుర, రనొలి, రెవస, సంగర్వ, షిష్యు, Zధ్యంగర్హ్, ష్యంపుర, సిహసన్, సుజవస్, తర్పుర, వేద్ కి ధని గ్రామాలు, బేరి, బాలాజీ కా నడ మొదలైన గ్రామాలు ఉన్నాయి.
శ్రీ మాధోపూర్ రాజస్థాన్ అసెబ్లీ నియోజకవర్గంగా ఉంది. శ్రీ మాధోపూర్ పంచాయితీ సమితిలో ఆభవస్, ఆస్పుర, అజిత్గర్హ్, అనంత్పుర, అర్నియ, బగరియవస్, భరణి, ఛొముపురొహితన్, దదియరంపుర, దివ్రల, ఫుతల, గర్హ్తక్నెత్, హన్స్పుర్, హథొర, జజొద్, జైతుసర్, జోరావార్ నగర్, జుగ్రజ్పుర, కల్యంపుర, కాంచన్పూఱ్, ఖేరి కొత్ది, కొత్రిధయ్లన్, లంపువ, లిసదియ, మహారొలి, మలకలి మాయు, ముందరు, నంగల్, నథుసర్, పట్వారీగా కా బాస్, రీంగుస్, సర్గొథ్, సిహొది, సిమర్ల, తపిప్ల్య, త్రిలొక్పుర మొదలైన గ్రామాలు ఉన్నాయి.
2008-2009 శిఖర్ జిల్లాలో 287930 జాబ్ కార్డులు అందించబడ్డాయి. 145000 కుటుంబాలకు ఉపాధి కల్పించబడింది. శిఖర్ జిల్లాలో " మహాత్మాగాంధీ నేషనల్ రూరల్ ఎంప్లాయ్మెంట్ గ్యారంటీ ఏక్ట్ " అత్యంత శక్తివంతంగా అమలు చేయబడుతుంది. శిఖర్ జిల్లా ప్రజలను అప్రమత్తం చేసి చైతన్యం కలిగించడంలో విజయం సాధించింది.