అంతరాళం
అంతరాళం అనేది సాపేక్ష స్థానాలు మరియు దిశలు కలిగివుండే వస్తువులు మరియు సంఘటనలకు ఆవాసంగా ఉన్న అపరిమిత త్రిమితీయ పర్యంతం. భౌతిక అంతరాళం తరచుగా మూడు సరళ పరిమితుల్లో ఉన్నట్లు భావిస్తున్నారు, అయితే ఆధునిక భౌతిక శాస్త్రజ్ఞులు దీనిని సాధారణంగా అంతరిక్షకాలంగా తెలిసిన కాలంతోపాటు అపరిమిత చతుర్మితీయ అఖండ ద్రవ్యంలో భాగంగా గుర్తిస్తారు. గణితశాస్త్రంలో అంతరాళాలను వివిధ పరిమాణ సంఖ్యలు మరియు వివిధ అంతర్లీన నిర్మాణాలతో గుర్తించవచ్చు. అంతరాళాన్ని ఒక వస్తుత్వంగా మరియు వస్తుత్వాల మధ్య సంబంధంగా లేదా ఒక సంభావిత ప్రణాళికలో భాగంగా గుర్తించడంపై తత్వవేత్తలు మధ్య భిన్నాభిప్రాయాలు ఉన్నప్పటికీ, భౌతిక విశ్వాన్ని అర్థం చేసుకోవడంలో దీనికి సైద్ధాంతిక ప్రాముఖ్యత ఉన్నట్లు పరిగణిస్తున్నారు.
శాస్త్రీయ యాంత్రికశాస్త్రం అభివృద్ధి ప్రారంభంలో, అంటే 17వ శతాబ్దంలో అనేక తాత్విక ప్రశ్నలు ఉదయించాయి. ఐజాక్ న్యూటన్ అభిప్రాయంలో, అంతరాళం అనేది ఎటువంటి పదార్థంతో సంబంధం లేకుండా శాశ్వతంగా ఉండే ఒక సంపూర్ణమైన నిర్మాణం. ఇతర ప్రకృతి తత్వవేత్తలు, ముఖ్యంగా గాట్‌ప్రైడ్ లిబ్నిజ్, వస్తువుల మధ్య సంబంధాల సంగ్రహంగా అంతరాళాన్ని భావించారు, వస్తువుల మధ్య ఒకదాని నుంచి మరోదానికి దూరం మరియు దిశను ప్రతిపాదించారు. 18వ శతాబ్దంలో, ఇమ్మాన్యేల్ కాంట్ అంతరాళం మరియు కాలాన్ని మూలకాలతో కూడిన ఒక క్రమబద్ధ నిర్మాణంగా అభివర్ణించారు, మానవులు తమ అనుభవాన్ని నిర్మించేందుకు ఉపయోగించే క్రమబద్ధ నమూనాను ఇది పోలివుంటుంది.
19వ మరియు 20వ శతాబ్దాల్లో గణిత శాస్త్రజ్ఞులు యూక్లిడ్-యేతర జ్యామితిలను పరిశీలించడం ప్రారంభించారు, వీటిలో అంతరాళ "సమతలం"గా కాకుండా "వక్ర రూపం"లో ఉంటుందని చెప్పబడింది. ఆల్బెర్ట్ ఐన్‌స్టీన్ యొక్క సాధారణ సాపేక్షత సిద్ధాంతం ప్రకారం, గురుత్వ క్షేత్రం చుట్టూ అంతరాళం యూక్లిడియన్ అంతరాళానికి భిన్నంగా ఉంటుంది. యూక్లిడ్ యేతర అంతరాళం అంతరిక్షం యొక్క ఆకృతికి ఒక మెరుగైన నమూనాను అందజేస్తుందని ప్రయోగాత్మక సాధారణ సాపేక్షత పరీక్షలు ధ్రువీకరించాయి.
పదిహేడొవ శతాబ్దంలో, అంతరాళం మరియు కాలం యొక్క తత్వశాస్త్రం జ్ఞానాన్వేషణ మరియు అధిభౌతిక శాస్త్రంలో ఒక ప్రధాన అంశంగా తెరపైకి వచ్చింది. జర్మనీ తత్వవేత్త- గణిత శాస్త్రజ్ఞుడు గాట్‌ఫ్రైడ్ లెబ్నిజ్ మరియు ఇంగ్లీష్ భౌతిక శాస్త్రవేత్త- గణిత శాస్త్రజ్ఞుడు ఐజాక్ న్యూటన్ అంతరాళం గురించి రెండు విరుద్ధమైన సిద్ధాంతాలను ప్రతిపాదించారు. స్వతంత్రంగా ఒక పదార్థంపై ఒకటి ఉండే ఒక వస్తుత్వ రూపంగా ఉండటం కంటే, అంతరాళం ప్రపంచంలోని వస్తువుల మధ్య ప్రాదేశిక సంబంధాల సంగ్రహంగా ఉంటుందని లెబ్నిజ్ ప్రతిపాదించారు: అంతరాళం అనేది కలిసివున్న ప్రదేశాల నుంచి ఉద్భవిస్తుందని పేర్కొన్నారు. గుర్తుతెలియని ప్రాంతాలు తమలో వస్తువులను "కలిగివుండవచ్చని", ఇవి ఇతర ప్రదేశాలతో ప్రాదేశిక సంబంధాలు కలిగివుంటాయని తెలియజేశారు. లెబ్నిజ్ ప్రతిపాదన ప్రకారం, అంతరాళం వ్యష్టి వస్తుత్వాలు లేదా వాటి యొక్క సంభావ్య స్థానాలు మధ్య సంబంధాల యొక్క ఒక కల్పితమైన సంగ్రహణం, అందువలన ఇది అవిఛ్చిన్నంగా ఉండదు, వివిక్త రూపంలో ఉంటుంది. 
కుటుంబ సభ్యుల మధ్య సంబంధాలు మాదిరిగానే అంతరాళ నమూనా ఉంటుందని భావించారు. కుటుంబంలో సభ్యులు ఒకరితో ఒకరు సంబంధాలు కలిగివున్నప్పటికీ, వ్యక్తులకు స్వతంత్ర సంబంధాలు ఉండవు.
ప్రతి విశ్వంలో పదార్థ ప్రదేశానికి మినహా, ఏకరూపంలోని రెండు విశ్వాల మధ్య ఒక వ్యత్యాసం ఉంటుందని ఇది పరోక్షంగా సూచిస్తుంది కాబట్టి, అంతరాళ ప్రపంచంలోని వస్తువులకు స్వతంత్రంగా లేదని లెబ్నిజ్ వాదించారు. అయితే ఈ విశ్వాలు ప్రత్యేకంగా ఉంటాయని చెప్పేందుకు ఎటువంటి ప్రయోగాత్మక పద్ధతి లేదు కాబట్టి, అగోచరమైన అంశాల గుర్తింపు ప్రకారం వాటి మధ్య ఎటువంటి వాస్తమైన వ్యత్యాసం ఉండదని భావించారు. తగిన కారణ సూత్రం ప్రకారం, రెండు విశ్వాలు ఉండే అవకాశం ఉందని సూచించే అంతరాళానికి సంబంధించిన ఎటువంటి సిద్ధాంతమైనా తప్పు అని స్పష్టం చేయబడింది.
పదార్థ వస్తువుల మధ్య సంబంధాలకు ఆవల న్యూటన్ అంతరాళ ప్రతిపాదన చేశారు, దీనికి ఆయన పరిశోధన మరియు ప్రయోగాత్మక విధానాలు ఉపయోగించారు. ఒక సంబంధవాదికి జడత్వ చలనం మధ్య ఎటువంటి వాస్తవ వ్యత్యాసం ఉండకపోవచ్చు, దీనిలో వస్తువు స్థిరమైన వేగంతో ప్రయాణిస్తుంటుంది, జడత్వేతర చలనం, దీనిలో కాలంతోపాటు వేగం మారుతుంది, అన్ని ప్రాదేశిక ప్రమాణాలు ఇతర వస్తువులు మరియు వాటి చలనాలకు సాపేక్షంగా ఉంటాయి. జడత్వేతర చలనం శక్తులను సృష్టిస్తుంది కాబట్టి, ఇది సంపూర్ణంగా ఉండాలని న్యూటన్ వాదించారు. తన వాదనకు బలం చేకూర్చేందుకు న్యూటన్ తిరుగుతున్న బకెట్‌లో నీటిని ఉదాహరణగా ఉపయోగించాడు. నీరు ఉన్న బకెట్‌ను తాడుతో గాలిలో వేలాడదీసి, తిప్పితే, నీరు మొదట ఒక సమతల ఉపరితలంలో కనిపిస్తుంది. కొంతసేపు తరువాత, బకెట్ తిరగడం కొనసాగేకొద్ది, నీటి ఉపరితలం పుటాకారంలోకి వస్తుంది. బకెట్ యొక్క భ్రమణాన్ని నిలిపివేసినట్లయితే, అప్పుడు కూడా నీటి యొక్క ఉపరితలం పుటాకరంలోనే ఉండటంతోపాటు, బకెట్‌లో నీరు తిరగడం కొనసాగుతుంది. పుటాకార ఉపరితలం అనేది బకెట్ మరియు నీటి మధ్య సాపేక్ష చలనం వలన ఏర్పడలేదని ఇక్కడ స్పష్టమవుతుంది. అంతరాళానికి కూడా సంబంధించిన, జడత్వేతర చలన ఫలితంగా ఇది ఏర్పడుతుందని న్యూటన్ వాదించారు. అనేక శతాబ్దాలపాటు, అంతరాళం పదార్థానికి స్వతంత్రంగా ఉంటుందని సూచించే బకెట్ వాదన నిర్ణయాత్మకంగా ఉంది.
పద్దెనిమిదో శతాబ్దంలో జర్మనీ తత్వవేత్త ఇమ్మాన్యేల్ కాంట్ జ్ఞాన సిద్ధాంతాన్ని అభివృద్ధి చేశారు, దీనిలో అంతరాళం అనేది "ఒక ప్రియోరీ" (కారణాన్ని బట్టి కార్యాన్ని ఊహించడం, ఇది తర్కశాస్త్ర పదం) మరియు "సంయోజితం"గా ఉంటుందని సూచించారు. కాంట్ ప్రకారం, అంతరాళం జ్ఞానం "సంయోజితం", అంతరాళం గురించిన ఈ ప్రకటనలు వాటిలో ఉపయోగించిన పదార్థాల గుణం కారణంగా నిజమైపోవు. తన యొక్క పరిశీలనల్లో, అంతరాళం ఒక పదార్థం లేదా సంబంధం అనే వాదనలను కాంట్ తోసిపుచ్చారు. దీనికి బదులుగా, ఆయన అంతరాళం మరియు కాలం అనేవి ప్రపంచంలో మానవుడు కనిపెట్టలేని వాస్తవిక అంశాలు అని నిర్ధారణకు వచ్చారు, అయితే అవి మన అనుభవాలను సమన్వయపరిచే తప్పించలేని క్రమబద్ధ నిర్మాణంలో భాగమని పేర్కొన్నారు.
===యూక్లిడ్-యేతర జ్యామితి
యూక్లిడ్ యొక్క "మూలకాలు" ఐదు ప్రతిపాదనలు కలిగివుంటాయి, ఇవి యూక్లిడ్ జ్యామితికి ఆధారభూతాలుగా ఉన్నాయి. వీటిలో ఒకటైన, సమాంతర ప్రతిపాదన అనేక శతాబ్దాలుగా గణిత శాస్త్రజ్ఞుల మధ్య చర్చనీయాంశంగా ఉంది. ఏదైనా సమతలంపై "L" అనే సరళ రేఖ మరియు "L" సరళ రేఖపై లేని "P" అనే బిందువుతోపాటు, ఈ సమతలంపై "P" బిందువు గుండా ప్రయాణించే ఒకేఒక్క సరళ రేఖ "L" ఉన్నట్లయితే, అది "L"కి సమాంతరంగా ఉంటుంది. 19వ శతాబ్దం వరకు, ఈ ప్రతిపాదనలో నిజంపై కొద్ది మంది సందేహాలు వ్యక్తం చేశారు; దీనిని ప్రత్యక్ష ప్రమాణంగా లేదా ఇతర ప్రత్యక్ష ప్రమాణాల నుంచి స్వీకరించిన ఒక సిద్ధాంతంగా గుర్తించాల్సిన అవసరం ఉందా అనేదానిపై చర్చ జరిగేది. సమారుగా 1830 కాలంలో, హంగేరీకి చెందిన జానోస్ బోల్యాయ్ మరియు రష్యాకు చెందిన నికోలాయ్ ఇవనోవిచ్ లాబోచెవ్‌స్కీ వేర్వేరుగా సమాంతర ప్రతిపాదనను పక్కనబెట్టిన ఒక రకమైన జ్యామితిని అతివలయ జ్యామితి (హైపర్‌బోలిక్ జ్యామెట్రీ) పేరుతో ప్రతిపాదించారు. "P" బిందువు గుండా వెళ్లే సరళ రేఖలు అనంత సంఖ్యలో ఉంటాయి. ఒక త్రిభుజంలో కోణాల మొత్తం 180 కంటే తక్కువగా ఉంటుంది, ఒక వృత్తం యొక్క చుట్టకొలత దాని యొక్క వ్యాసం మధ్య నిష్పత్తి pi కంటే ఎక్కువగా ఉంటుందని ఈ జ్యామితిలో ప్రతిపాదించారు. 1850వ దశకంలో, బెర్న్‌హార్డ్ రీమాన్ దీర్ఘవృత్త జ్యామితి (ఎలిప్టికల్ జ్యామెట్రీ) యొక్క ఒక సమాన సిద్ధాంతాన్ని అభివృద్ధి చేశారు, దీనిలో "P" గుండా ప్రయాణించే ఎటువంటి సమాంతర రేఖలు ఉండవు. ఈ జ్యామితిలో త్రిభుజాలు 180 కంటే ఎక్కువ కోణాన్ని మరియు వృత్తాలకు చుట్టుకొలత మరియు వ్యాసం నిష్పత్తి pi కంటే తక్కువ విలువను కలిగివుంటాయి.
ఆ సమయానికి కాంట్ ప్రతిపాదనలపై ఏకాభిప్రాయాలు బలంగా ఉన్నప్పటికీ, యూక్లిడ్-యేతర జ్యామితిలు ఆమోదం పొందగానే, కొందరు భౌతిక అంతరాళం వక్రత్వాన్ని కలిగివుంటుందా లేదా ఉండదా అనేదానిపై ఆశ్చర్యం వ్యక్తం చేయడం మొదలుపెట్టారు. జర్మనీ గణిత శాస్త్రజ్ఞుడు కార్ల్ ఫ్రైడ్‌రిచ్ గాస్ అంతరాళం యొక్క జ్యామితి నిర్మాణంపై ఒక ప్రయోగసిద్ధ పరిశోధనను చేట్టిన మొదటి వ్యక్తిగా గుర్తింపు పొందాడు. అసంఖ్యాక నక్షత్ర త్రిభుజాల్లో కోణాల మొత్తాన్ని కనిపెట్టాలని ఆయన భావించారు, అతను ఈ ప్రయోగం నిర్వహించారనేందుకు కూడా ఆధారాలు ఉన్నాయి, చిన్నస్థాయిలో, జర్మనీ యొక్క పర్వత శిఖరాలను త్రిభుజీకరించడం ద్వారా ఆయన ఈ పరీక్ష చేపట్టారు.
19వ శతాబ్దపు ఫ్రాన్స్ గణిత శాస్త్రజ్ఞుడు మరియు భౌతిక శాస్త్రవేత్త హెన్రీ పోయిన్‌కేర్ అంతరాళంకి ఏ జ్యామితిని వర్తింపజేయాలనే దానిని ప్రయోగాత్మకంగా గుర్తించేందుకు జరిగే ఎటువంటి పరిశోధక ప్రయత్నం యొక్క నిరర్థకతనైనా కనిపెట్టే ముఖ్యమైన ప్రావీణ్యాన్ని పరిచయం చేశారు. ఒక గోళ-ప్రపంచంగా తెలిసిన నిర్దిష్ట లక్షణాలు ఉన్న ఒక ఊహాత్మక భారీ గోళం ఉపరితలానికి పరిమితమైతే శాస్త్రజ్ఞులు సంకట పరిస్థితిని ఎదుర్కొంటారని ఆయన పరిగణించారు. ఈ ప్రపంచంలో, ఉష్ణోగ్రత మారుతూ ఉంటుందని, అన్ని వస్తువులు గోళంపై వివిధ ప్రదేశాల్లో సారూప్య స్థాయిల్లో వ్యాకోచించడం మరియు సంకోచించడం జరుగుతుంది. ఉష్ణోగ్రతలో ఒక అనుగుణ్య క్షీణతతో, శాస్త్రవేత్తలు త్రిభుజాల్లో కోణాల మొత్తాన్ని గుర్తించేందుకు ప్రమాణ కడ్డీలను ఉపయోగించేందుకు ప్రయత్నించినట్లయితే, వారు తాము ఒక గోళాకార ఉపరితలంపై కాకుండా ఒక సమతలంపై ఉన్నామని భావిస్తే మోసపోవచ్చు. వాస్తవానికి, శాస్త్రవేత్తలు సిద్ధాంతపరంగా తాము ఒక సమతలంలో ఉన్నామా లేదా గోళంపై ఉన్నామా గుర్తించలేరు, వాస్తవ అంతరాళం యూక్లిడియన్ అవునా కాదా అనేదానిపై చర్చ విషయంలో ఇది నిజమని పోయిన్‌కేర్ వాదించారు. అతని అభిప్రాయం ప్రకారం, అంతరాళాన్ని వర్ణించేందుకు ఎటువంటి క్షేత్రగణితాన్ని ఉపయోగించాలనేది లోకసమ్మతికి సంబంధించిన అంశం. యూక్లిడ్ యేతర జ్యామితి కంటే యూక్లిడ్ జ్యామితి తక్కువగా ఉండటంతో, ఈ రెండో జ్యామితి ప్రపంచానికి అసలు జ్యామితిని వివరించేందుకు ఎల్లప్పుడూ ఉపయోగకరంగా ఉంటుందని ఆయన భావించారు.
1905లో, ఆల్బెర్ట్ ఐన్‌స్టీన్ అంతరాళ సిద్ధాంతంపై ఒక పరిశోధక పత్రాన్ని ప్రచురించారు, దీనిలో ఆయన అంతరాళం మరియు కాలాన్ని "అంతరిక్షకాలం"గా తెలిసిన ఏక నిర్మాణంగా మిళితం చేయవచ్చని ప్రతిపాదించారు. ఈ సిద్ధాంతంలో, శూన్యంలో కాంతి వేగం అందరు పరిశీలకులకు సమానంగా ఉంటుంది - దీనిలో వచ్చే ఫలితం ప్రకారం, ఇద్దరు పరిశీలకులు ఒకరితోఒకరు కదులుతున్నప్పుడు ఒక పరిశీలకుడికి ఒకదాని తరువాత ఒకటి వెంటవెంటనే కనిపించే రెండు సంఘటనలు మరో పరిశీలకుడికి వెంటవెంటనే కనిపించవు. అంతేకాకుండా, తమతోపాటు నిశ్చలంగా ఉన్న గడియారంతో పోల్చినప్పుడు, ఒక పరిశీలకుడు కదులుతున్న గడియారాన్ని ఒక టిక్ ఆలస్యంగా గణిస్తాడు; పరిశీలకుడితో కదులుతున్న దిశలో వస్తువులు తగ్గిపోయినట్లు కొలుస్తారు.
తరువాతి పది సంవత్సరాలపాటు ఐన్‌స్టీన్ సాధారణ సాపేక్ష సిద్ధాంతంపై పనిచేశారు, గురుత్వాకర్షణతో అంతరిక్ష కాలం ఏ విధంగా సంకర్షణ చెందుతుందో ఈ సిద్ధాంతం వివరిస్తుంది. అంతరిక్షకాలంలో పనిచేస్తున్న గురుత్వాకర్షణను ఒక శక్తి క్షేత్రంగా చూడటానికి బదులుగా, ఐన్‌స్టీన్ ఇది అంతరిక్షకాలం యొక్క జ్యామితి నిర్మాణాన్ని కూడా మారుస్తుందని సూచించారు. సాధారణ సిద్ధాంతం ప్రకారం, తక్కువ గురుత్వాకర్షణ బలాలు ఉన్న ప్రదేశాల్లో కాలం చాలా నెమ్మదిగా కదులుతుంది, గురుత్వ క్షేత్ర సమక్షంలో కాంతి కిరణాలు వంగుతాయి. బైనరీ పుల్సార్‌ల యొక్క ప్రవర్తనపై శాస్త్రవేత్తలు అధ్యయనం చేసి, ఐన్‌స్టీన్ యొక్క సిద్ధాంతాల అంచనాలను నిర్ధారించారు మరియు యూక్లిడ్-యేతర జ్యామితిని సాధారణంగా అంతరిక్షకాలాన్ని వర్ణించేందుకు ఉపయోగించవచ్చని ధ్రువీకరించారు.
ఆధునిక గణితశాస్త్రంలో అంతరాళాలను కొంత అదనపు నిర్మాణంతో సమితులుగా నిర్వచిస్తున్నారు. వీటిని తరచుగా వివిధ రకాల మెనీఫోల్డ్‌లగా వర్ణిస్తున్నారు, యూక్లిడ్ అంతరాళాలకు దాదాపుగా సమానమైన అంతరాళాలను ఇవి కలిగివుంటాయి, మెనీఫోల్డ్‌పై ఉండే బిందువుల స్థానిక అనుసంధానంపై ఆధారపడి ఇక్కడ లక్షణాలను నిర్వచిస్తారు. ఇదిలా ఉంటే అనేక గణిత శాస్త్ర వస్తువులను అంతరాళాలుగా పిలుస్తారు. ఉదాహరణకు, ప్రమేయ అంతరాళాలు సాధారణంగా యూక్లిడ్ అంతరాళాలతో ఎటువంటి సంబంధం కలిగివుండవు.
భౌతిక శాస్త్రంలో అతికొద్ది ప్రాథమిక ప్రమాణాల్లో అంతరాళం కూడా ఒకటి, అంటే వీటిని ఇతర ప్రమాణాలతో నిర్వచించలేము, ఎందుకంటే వీటికి సంబంధించి ప్రాథమిక అంశాలు మాత్రమే ఇప్పటివరకు తెలిసివున్నాయి. మరోవైపు, ఇది ఇతర ప్రాథమిక ప్రమాణాలతో సంబంధం కలిగివుంటుంది. అంటే, ఇతర ప్రాథమిక ప్రమాణాలు (కాలం మరియు ద్రవ్యరాశి వంటివి) మాదిరిగా, అంతరాళాన్ని కొలత మరియు ప్రయోగం ద్వారా అన్వేషించవచ్చు.
బాహ్య అంతరిక్షంలో వస్తువులను పరిశీలించే మరియు వివరించే మరియు కొలిచే విజ్ఞాన శాస్త్రాన్ని ఖగోళ శాస్త్రంగా పిలుస్తారు.
సాపేక్ష భౌతిక శాస్త్రంలో ఐన్‌స్టీన్ కృషి చేయకముందు, కాలం మరియు అంతరాళం స్వతంత్ర ప్రమాణాలుగా పరిగణించేవారు. చలన సాపేక్షత కారణంగా అంతరాళం మరియు కాలాన్ని గణిత శాస్త్ర ప్రకారం ఒకే అంశంగా- అంతరిక్షకాలంగా కలపవచ్చని ఐన్‌స్టీన్ పరిశోధనలు నిరూపించాయి. వేర్వేరుగా అంతరాళంలో లేదా కాలంలో దూరాలు లోరెంజ్ సమన్వయ పరివర్తనలకు భిన్నంగా ఉండవని ఇది నిరూపించింది, అయితే మిన్కోవ్‌స్కీ అంతరాళం-కాలంలో అంతరాళ-కాలం అంతరాలవ్యాప్తంగా దూరాలు భిన్నంగా ఉంటాయి - ఇది పేరును సమర్థిస్తుంది.
అంతేకాకుండా, కాలం మరియు అంతరాళం ప్రమాణాలను మిన్కోవ్‌స్కీ అంతరాళం-కాలంతో సమానంగా చూడరాదు. ఏదైనా అంతరాళంలో స్వేచ్ఛగా కదలగలదు, కాలంలో కాదు. అంటే, కాలం మరియు అంతరాళం సమన్వయాలను ప్రత్యేక సాపేక్షతలో (ఇక్కడ కాలాన్ని కొన్నిసార్లు ఒక ఊహాత్మక నిరూపకంగా పరిగణిస్తారు) మరియు సాధారణ సాపేక్షతలో (ఇక్కడ అంతరిక్షకాల కొలమానం యొక్క కాలం మరియు అంతరాళ భాగాలకు వివిధ సంకేతాలు కేటాయిస్తారు) వేర్వేరుగా పరిగణిస్తారు.
అంతేకాకుండా, ఐన్‌స్టీన్ యొక్క సాధారణ సాపేక్షత సిద్ధాంతంలో అంతరాళం-కాలం గురుత్వ ప్రధాన ద్రవ్యరాశులకు సమీపంలో జ్యామితీయంగా వక్రీకృతమై-"వక్రము" - ఉంటాయని ప్రతిపాదించబడింది.
గురుత్వ తరంగాలను ప్రత్యక్షంగా కొలిచేందుకు పరిశోధనలు జరుగుతున్నాయి. అంతరిక్షకాలం యొక్క కదులుతున్న తరంగాలను వర్ణించే సాధారణ సాపేక్ష సమీకరణాలకు అవసరమైన పరిష్కారాలను అందజేస్తుంది. హల్స్-టేలర్ బైనరీ వ్యవస్థ యొక్క చలనాల్లో దీనికి సంబంధించిన పరోక్ష ఆధారాన్ని చూడవచ్చు.
అంతరాళం ఉద్భవించిన విశ్వం యొక్క ఆకృతి ఏమిటనే విశ్వ శాస్త్ర ప్రశ్నకు సాపేక్షత సిద్ధాంతం దారితీసింది. మహా విస్ఫోటనంలో అంతరాళం (అంతరిక్షం) సృష్టించబడినట్లు భావించబడుతుంది, ఆ తరువాత నుంచి ఇది విస్తరిస్తూనే ఉంది. అంతరిక్షం యొక్క మొత్తం ఆకృతి తెలియనప్పటికీ, కాస్మిక్ ఇన్‌ఫ్లేషన్ కారణంగా ఇది వేగంగా విస్తరిస్తున్నట్లు ఆధారం లభిస్తుంది. ఉల్బణ సిద్ధాంతం ద్వారా గుర్తింపు పొందిన అలెన్ గుత్ దీనికి సంబంధించిన మొదటి ఆలోచనలను 1980 జనవరి 23న స్టాన్‌ఫోర్డ్ లీనియర్ యాక్జెలరేటర్ సెంటర్‌లో జరిగిన ఒక సమావేశంలో ప్రతిపాదించారు.
"భౌతిక అంతరాళం" యొక్క కొలత చాలాకాలంగా ఒక ముఖ్యమైన అంశంగా ఉంది. పూర్వ సమాజాలు కొలత వ్యవస్థలను అభివృద్ధి చేసినప్పటికీ, ఇంటర్నేషనల్ సిస్టమ్ ఆఫ్ యూనిట్స్ (SI) అంతరాళాన్ని కొలిచేందుకు ఇప్పుడు ఎక్కువగా ఉపయోగించబడుతున్న సాధారణ వ్యవస్థగా ఉంది, విజ్ఞాన శాస్త్రంలో దాదాపుగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా దీనిని ఉపయోగిస్తున్నారు.
ప్రస్తుతం, ఒక ప్రామాణిక మీటరు లేదా సాధారణంగా మీటరుతో పిలిచే, ప్రామాణిక అంతరాళ అంతరాన్ని, ఒక సెకనులో 1/299,792,458 కాల వ్యవధిలో శూన్యంలో కాంతి ప్రయాణించే దూరంగా నిర్వచిస్తున్నారు. ప్రత్యేక సాపేక్షత సిద్ధాంతం ఆధారంగా ప్రస్తుత సెకను నిర్వచనంతో ఈ నిర్వచనం మిళితం చేయబడింది, దీనిలో కాంతి వేగం ఒక ప్రకృతి ప్రాథమిక స్థిరాంకం పాత్ర పోషిస్తుంది.
భూమి గుర్తింపు మరియు వర్ణనకు సంబంధించిన విజ్ఞాన శాస్త్రాన్ని భూగోళ శాస్త్రంగా సూచిస్తారు, ప్రత్యేక ప్రాంతాల్లోనే వస్తువులు ఉన్నాయో అర్థం చేసుకునేందుకు, ప్రాదేశిక అవగాహనను ఇది ఉపయోగించుకుంటుంది. కార్టోగ్రఫీ మెరుగైన ప్రయాణ సౌలభ్యాల కోసం, అంతేకాకుండా దృగ్గోచర ప్రయోజనాలకు మరియు ప్రాదేశిక పరికరంగా అంతరాళాలను ఉపయోగించుకుంటుంది. గుర్తుతెలియని దృగ్విషయం కోసం ఒక అంచనాను సృష్టించేందుకు జియోస్టాటిస్టిక్స్ సేకరించిన ప్రాదేశిక సమాచారానికి గణాంక అంశాలు వర్తింపజేస్తాయి.
భౌగోళిక అంతరాళం అనేదానిని తరచుగా భూభాగంగా పరిగణిస్తున్నారు, దీనిని యాజమాన్య సంబంధం అవసరాలకు ఉపయోగించవచ్చు (దీనిలో అంతరాళాన్ని ఆస్తి లేదా భూభాగంగా పరిగణిస్తారు). యాజమాన్యం విషయంలో వ్యక్తి హక్కులను కొన్ని సంప్రదాయాలు నిశ్చితంగా చెబుతుండగా, ఇతర సంప్రదాయాలు భూమి యాజమాన్యాన్ని సామూహిక పద్ధతితో గుర్తిస్తాయి, ఇదిలా ఉంటే ఇప్పటికీ ఆస్ట్రేలియన్ అబోరిగినల్స్ వంటి కొన్ని సంప్రదాయాలు భూభాగానికి యాజమాన్య హక్కులను నిశ్చితంగా చెప్పడం, సంబంధ విలోమం కంటే, వాస్తవానికి వీటిని భూమి కలిగివుంటుందని పరిగణిస్తున్నాయి. భూ-స్థాయిలో అంతరాళం యొక్క ఉపయోగాన్ని నియంత్రించే పద్ధతిని ప్రాదేశిక ప్రణాళిక అని పిలుస్తారు, ప్రాంతీయ, జాతీయ మరియు అంతర్జాతీయ స్థాయిల్లో దీనికి సంబంధించిన నిర్ణయాలు తీసుకుంటారు. వాస్తునిర్మాణంలో ఒక ముఖ్యమైన కారకంగా ఉండటం వలన మానవుడు మరియు సాంస్కృతిక ప్రవర్తనపై కూడా అంతరాళం ప్రభావం ఉండవచ్చు, ఇక్కడ అంతరాళం భవనాలు మరియు కట్టడాలు మరియు వ్యవసాయంపై ఇది ప్రభావం చూపుతుంది.
అంతరాళం యొక్క యాజమాన్యం భూమికి మాత్రమే పరిమితమై ఉండదు. వాయుతలం మరియు జలాల యాజమాన్యం అంతర్జాతీయ స్థాయిలో నిర్ణయించబడతాయి. ఇతర అంతరాళాలను ఇటీవల నిశ్చితంగా చెప్పబడిన ఇతర రూపాల యాజమాన్యాల్లో ఉపయోగిస్తున్నారు- ఉదాహరణకు విద్యుదయస్కాంత స్పెక్ట్రమ్ లేదా సైబర్‌స్పేస్ యొక్క రేడియో బ్యాండ్‌లు.
ప్రజా అంతరాళం అనే పదాన్ని సమూహ యాజమాన్యంలోని ఉమ్మడి భూభాగాన్ని నిర్వచించేందుకు ఉపయోగిస్తారు, వీటిని వారి పేరుమీద అధికారిక యంత్రాంగాలు నిర్వహిస్తుంటాయి: ఇటువంటి ప్రదేశాల్లోకి అందరికీ ప్రవేశం ఉంటుంది. ప్రైవేట్ ఆస్తి అనేదానిని ఒక వ్యక్తి లేదా కంపెనీకి చెందిన భూభాగాన్ని సూచించేందుకు ఉపయోగిస్తారు, దీనిని వారి సొంత ఉపయోగం లేదా వినోదం కోసం ఉపయోగించుకుంటారు.
వివిక్త అంతరాళం అనే పదాన్ని భూగోళ శాస్త్రంలో ఒక పరికల్పన అంతరాళాన్ని సూచించేందుకు ఉపయోగిస్తారు, దీనిని సంపూర్ణ ఏకజాతీయతతో వర్ణించవచ్చు. నమూనా చర్య లేదా ప్రవర్తనలో భూభాగం వంటి అన్యమైన చరరాశులకు పరిమితి విధించేందుకు దీనిని ఒక సంకేత సాధనంగా ఉపయోగిస్తారు.
అంతరాళాన్ని తెలుసుకున్న మార్గాన్ని మనస్తత్వ శాస్త్రవేత్తలు మొదట అధ్యయనం చేయడం 19వ శతాబ్దం మధ్యకాలంలో ప్రారంభమైంది, ఇటువంటి అధ్యయనాలకు సంబంధించిన నిపుణులు ఇప్పుడు దీనిని మనస్తత్వ శాస్త్రంలో ఒక ప్రత్యేక విభాగంగా భావిస్తున్నారు. ఒక వస్తువు యొక్క భౌతిక ప్రదర్శనను ఏ విధంగా గుర్తించాలి లేదా దాని యొక్క సంకర్షణలను ఏ విధంగా అవగతం చేసుకోవాలనే అంశాలను మనస్తత్వ శాస్త్రజ్ఞుల అంతరాళ అవగాహన ద్వారా విశ్లేషిస్తారు.
ఇతరాల్లో, బాగా ప్రత్యేకించబడిన అధ్యయన అంశాల్లో అమోడల్ పెర్సెప్షన్ మరియు ఆబ్జెక్ట్ పెర్మనెన్స్ ఉన్నాయి. పరిసరాలను అవగతం చేసుకోవడం మనుగడకు ఇది అత్యవసర సంబంధం కలిగివున్న కారణంగా ముఖ్యమైన అంశంగా ఉంది, ముఖ్యంగా వేట మరియు స్వీయ పరిరక్షణలతోపాటు, వ్యక్తిగత అంతరాళంపై ఒక వ్యక్తి యొక్క ఆలోచనలతో ఇది సంబంధం కలిగివుంది.
అనేక అంతరాళ-సంబంధ భయాలు కూడా గుర్తించబడ్డాయి, వీటిలో ఎగోరాఫోబియా (బహిరంగ ప్రదేశాలకు సంబంధించిన భయం), ఆస్ట్రోఫోబియా (ఖగోళ అంతరాళానికి సంబంధించిన భయం) మరియు కాస్ట్రోఫోబియా (మూసివున్న ప్రదేశాలకు సంబంధించిన భయం).