మధ్యప్రాచ్య ప్రాంతం
మధ్యప్రాచ్యం (లేదా గతంలో దీనిని సాధారణంగా "సమీప ప్రాచ్యం"గా గుర్తించేవారు) అనేది నైరుతీ ఆసియా మరియు ఈజిప్టు భూభాగాలతో కూడిన ఒక ప్రాంతం. కొన్ని సందర్భాల్లో, ఆఫ్ఘనిస్థాన్ మరియు పాకిస్తాన్, కాకసస్, మధ్య ఆసియా మరియు ఉత్తర ఆఫ్రికా భూభాగాలను కూడా ఈ ప్రాంతంలో భాగంగా పరిగణిస్తున్నారు. ఈ పదాన్ని తరచుగా సమీప ప్రాచ్యానికి పర్యాయపదంగా, దూర ప్రాచ్యానికి వ్యతిరేక పదంగా ఉపయోగిస్తారు. దీనికి సంబంధించిన విశేషణం "మధ్య-ప్రాచ్య" కాగా, దీని నుంచి ఉద్భవించిన నామవాచకం "మధ్య-ప్రాచ్యీయుడు" .
పురాతన కాలం నుంచి మధ్యప్రాచ్య ప్రాంత చరిత్రను గుర్తించవచ్చు, చరిత్రవ్యాప్తంగా ఈ ప్రాంతం ప్రపంచ వ్యవహారాల్లో ఒక ప్రధాన కేంద్రంగా ఉంది. అయితే దీని యొక్క పురాతన చరిత్రలో, సమీప ప్రాచ్యం అనే పదం సాధారణంగా ఉపయోగించబడింది. యూదు మతం, క్రైస్తవ మతం, ఇస్లాం మరియు బహాయి విశ్వాసం వంటి ప్రధాన మతాల చారిత్రక మూలం కూడా మధ్యప్రాచ్య ప్రాంతంలో ఉంది. మధ్యప్రాచ్యంలో సాధారణంగా నిర్జలమైన మరియు వేడితో కూడిన వాతావరణం ఉంటుంది, కొన్ని పరిమిత ప్రదేశాల్లో వ్యవసాయానికి అనేక ప్రధాన నదులు నీటిపారుదల మద్దతు ఇస్తున్నాయి. పర్షియా సింధుశాఖ చుట్టూ ఉన్న అనేక దేశాల్లో భారీ స్థాయిలో ముడి చమురు నిల్వలు ఉన్నాయి. ఆధునిక రోజుల్లో కూడా మధ్యప్రాచ్య ప్రాంతం వ్యూహాత్మకంగా, ఆర్థికంగా, రాజకీయంగా, సాంస్కృతికంగా, మతపరంగా సున్నితమైన ప్రాంతంగా ఉంది.
మధ్యప్రాచ్యం అనే పదం 1850వ దశకంలో బ్రిటీష్ ఇండియా కార్యాలయం నుంచి ఉద్భవించి ఉండవచ్చు. అయితే, అమెరికన్ నావికా వ్యూహాకర్త ఆల్‌ఫ్రెడ్ థాయెర్ మహాన్ 1902లో అరేబియా మరియు భారతదేశం మధ్య ప్రాంతాన్ని గుర్తించేందుకు ఈ పదాన్ని ఉపయోగించినప్పుడు దానికి విశేష గుర్తింపు లభించింది.. ఈ కాలంలో బ్రిటీష్ మరియు రష్యా సామ్రాజ్యాలు మధ్య ఆసియా ప్రాంతంపై ఆధిపత్యానికి పోటీ పడుతున్నాయి, ఈ విరోధాన్ని ది గ్రేట్ గేమ్‌గా గుర్తిస్తారు. ఈ ప్రాంతం యొక్క వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యతను మాత్రమే కాకుండా, దీని మధ్యలో ఉన్న పర్షియా సింధుశాఖ యొక్క ప్రాధాన్యతను కూడా మహాన్ గుర్తించారు. పర్షియా సింధుశాఖ చుట్టూ ఉన్న ప్రాంతానికి మధ్యప్రాచ్యం అనే పేరు పెట్టారు, సూయజ్ కాలువ తరువాత, రష్యన్లను బ్రిటీష్ ఇండియావైపుకు రాకుండా అడ్డుకునేందుకు బ్రిటీష్‌వారికి ఇది అత్యంత ప్రధాన మార్గమని చెప్పారు. "ది పర్షియన్ గల్ఫ్ అండ్ ఇంటర్నేషనల్ రిలేషన్స్" అనే పేరుగల తన వ్యాసంలో మహాన్ మొదటిసారి ఈ పదాన్ని ఉపయోగించారు, ఈ వ్యాసం 1902లో నేషనల్ రివ్యూ" అనే ఒక బ్రిటీష్ పత్రికలో ప్రచురించబడింది."
నేనెప్పుడు చూడని ఒక పదమైన "మధ్యప్రాచ్య ప్రాంతానికి" ఏదో ఒక రోజు దాని యొక్క మాల్టా మరియు దాని గిబ్రాల్టార్ కావాల్సి వస్తుంది; అయితే అవి పర్షియన్ గల్ఫ్‌లో ఉన్నాయా లేవా అనేది అప్పుడు పరిగణనలోకి రాదు. నావికా దళాలకు మెరుగైన చలనశీలత ఉంటుంది, ఇవి తాత్కాలిక విరామ అధికారాన్ని కలిగివుంటాయి; అయితే భద్రతా విపత్తు సందర్భంలో మరియు మరమత్తులు, సరఫరా యొక్క కార్యకలాప స్థాపన కేంద్రాలను ప్రతి చోటా అన్వేషించాల్సిన అవసరం వస్తుంది. ఇటువంటి ఒక పరిస్థితి తలెత్తినప్పుడు బ్రిటీష్ నావికా దళానికి దళాలపై దృష్టి పెట్టేందుకు అడెన్, భారతదేశం, మరియు పర్షియా సింధుశాఖల్లో సౌకర్యాలు తప్పనిసరిగా ఉండాలి.
మహాన్ యొక్క వ్యాసం "ది టైమ్స్" పత్రికలో తిరిగి ప్రచురించబడింది, అక్టోబరులో సర్ ఇగ్నాటియస్ వాలెంటైన్ చిరోల్ పేరుమీద "ది మిడిల్ ఈస్ట్రన్ క్వచన్" శీర్షికతో వచ్చిన ఒక 20 కథనాల శ్రేణిలో ఈ వ్యాసం ఉంది. ఈ వ్యాస శ్రేణిలో సర్ ఇగ్నాటియస్ "మధ్యప్రాచ్య ప్రాంత" నిర్వచనాన్ని విస్తరించారు, భారతదేశ సరిహద్దుల వరకు లేదా భారతదేశం వరకు విస్తరించివున్న ఆసియా భూభాగంలో ఉన్న ప్రాంతాలను మధ్యప్రాచ్య పరిధిలోకి తీసుకొచ్చారు. ఈ వ్యాసాల శ్రేణి 1903లో ముగిసింది, "ది టైమ్స్" తరువాత ఈ పదంపై కొటేషన్ మార్కులను తొలగించింది.
రెండో ప్రపంచ యుద్ధం వరకు టర్కీ చుట్టూ ఉన్న ప్రాంతాలను మరియు మధ్యధరా సముద్రం తూర్పు తీరంలోని ప్రాంతాలను పిలిచేందుకు "సమీప ప్రాచ్య ప్రాంతం" అనే పదాన్ని సాధారణంగా వాడుకలో ఉండేది, ఇదిలా ఉంటే "దూర ప్రాచ్య ప్రాంతం" చైనాలో కేంద్రీకృతమై ఉంది, అంటే ఇప్పుడు మెసపటోమియా నుంచి బర్మా వరకు గల ప్రాంతాన్ని మధ్యప్రాచ్యంగా గుర్తించవచ్చు, ఈ ప్రాంతం సమీప ప్రాచ్య మరియు దూర ప్రాచ్య ప్రాంతం మధ్య ఉంటుంది. 1930వ దశకంలో, బ్రిటీష్‌వారు మధ్యప్రాచ్య దళాన్ని ఏర్పాటు చేశారు, ఈ ప్రాంతంలోని సైనిక దళాలను ఇది కైరో కేంద్రంగా పర్యవేక్షించేది. ఈ కాలం తరువాత, 1946లో వాషింగ్టన్ D.C.లో మిడిల్ ఈస్ట్ ఇన్‌సిట్యూట్ ఏర్పాటు చేయడం మరియు ఇతర కారణాలతో మధ్యప్రాచ్య ప్రాంతం అనే పదం ఐరోపా మరియు అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల్లో విస్తృతంగా వాడుకలోకి వచ్చింది.
ఐరోపా పక్షపాతం ఉన్న కారణంగా "మధ్యప్రాచ్యం" అనే పదాన్ని అనేక మంది విమర్శిస్తున్నారు. సమకాలీన ఆంగ్ల-భాషా విద్యా మరియు ప్రసార మాధ్యమాల వేదికల్లో ఈ పదాన్ని ఐరోపావాసులు మరియు ఐరోపాయేతరులు ఇద్దరూ ఉపయోగిస్తారు.
"మధ్య" అనే పదం యొక్క అభివర్ణన మారుతున్న నిర్వచనాలపై గందరగోళానికి దారితీసింది. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధానికి ముందు, "సమీప ప్రాచ్యం" అనే పదాన్ని ఆంగ్లంలో బాల్కన్లు మరియు ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యాన్ని సూచించేందుకు ఉపయోగించారు, "మధ్యప్రాచ్యం" అనే పదాన్ని ఇరాన్, ఆఫ్ఘనిస్థాన్ మరియు మధ్య ఆసియా, టర్కిస్థాన్ మరియు కాకసస్ ప్రాంతాలను సూచించేందుకు ఉపయోగించారు. దీనికి విరుద్ధంగా, "దూరప్రాచ్యం" అనే పదం తూర్పు ఆసియా దేశాలను (ఉదాహరణకు చైనా, జపాన్, కొరియా, హాంకాంగ్, తదితరాలు) సూచిస్తుంది. కొందరు విమర్శకులు సాధారణంగా పశ్చిమ ఆసియా అనే ఒక ప్రత్యామ్నాయ పదాన్ని సూచిస్తున్నారు, ఇది UN యొక్క అధికారిక గుర్తింపుగా ఉంది.
1918లో ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యం కనుమరుగవడంతో, సమీప ప్రాచ్యం అనే పదాన్ని ఆంగ్ల భాషలో ఉపయోగించడం తగ్గిపోయింది, ఇదిలా ఉంటే మధ్యప్రాచ్యం అనే పదం ఇస్లామిక్ ప్రపంచంలోని పునరుద్భవ దేశాలను సూచించేందుకు ఉపయోగించడం మొదలైంది. అయితే సమీప ప్రాచ్యం అనే పదం యొక్క ఉపయోగం పురావస్తు శాస్త్రం మరియు పురాతన చరిత్ర వంటి వివిధ అభ్యాస విభాగాల్లో మాత్రం కొనసాగుతోంది, వీటిలో "మధ్యప్రాచ్యం" అనే పదానికి సమానమైన భూభాగాన్ని సూచించేందుకు సమీప ప్రాచ్యాన్ని ఉపయోగిస్తారు, ఈ విభాగాల్లో మధ్యప్రాచ్యం అనే పదాన్ని ఉపయోగించడం లేదు (పురాతన సమీప ప్రాచ్యం చూడండి).
"మధ్యప్రాచ్యం" అనే పదాన్ని అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల ప్రభుత్వం మొదటిసారి అధికారికంగా ఉపయోగించింది, 1957లో ఈసెన్‌హోవర్ ప్రభుత్వం సూయజ్ సంక్షోభానికి సంబంధించి ఈ పదాన్ని ఉపయోగించింది. విదేశాంగ శాఖ కార్యదర్శి జాన్ ఫోస్టెర్ డుల్లెస్ పశ్చిమాన లిబియాతోపాటు, తూర్పు పాకిస్థాన్, ఉత్తరాన సిరియా మరియు ఇరాక్, దక్షిణాన అరేబియా ద్వీపకల్పం మధ్య ఉన్న భూభాగాన్ని మధ్యప్రాచ్య ప్రాంతంగా నిర్వహించారు, దీనిలో అదనంగా సూడాన్ మరియు ఇథియోపియా దేశాలు కూడా చేర్చారు. 1958లో విదేశాంగ శాఖ "సమీప ప్రాచ్యం" మరియు "మధ్యప్రాచ్యం" అనే పదాలు సమానమైనవేనని వివరించింది, ఈజిప్టు, సిరియా, ఇజ్రాయెల్, లెబనాన్, జోర్డాన్, ఇరాక్, సౌదీ అరేబియా, కువైట్, బహ్రయిన్, మరియు ఖతర్ తదితర దేశాలు ఈ ప్రాంతంలో భాగంగా నిర్వచించబడుతున్నాయి.
అసోసియేటెడ్ ప్రెస్ స్టైల్‌బుక్ సమీప ప్రాచ్యం అనే పదాన్ని గతంలో పశ్చిమ దేశాలను సూచించేందుకు, మధ్యప్రాచ్యం అనే పదాన్ని తూర్పు దేశాలను సూచించేందుకు ఉపయోగించేవారని సూచిస్తుంది, అయితే ఇప్పుడు అవి దాదాపుగా ఒకే అర్ధాన్ని సూచిస్తున్నాయని తెలియజేస్తుంది. దీని ప్రకారం:
ఒక కథలో మూలం చేత "సమీప ప్రాచ్యం" అనే పద ప్రస్తావన లేకపోయినట్లయితే "మధ్యప్రాచ్యం" అనే పదాన్ని ఉపయోగించాలి. "మిడ్‌ఈస్ట్" అనే పదం ఆమోదయోగ్యమైనప్పటికీ, "మిడిల్ ఈస్ట్" పదాన్ని ఉపయోగించేందుకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలని సూచిస్తుంది.
ఐక్యరాజ్యసమితిలో మధ్యప్రాచ్యానికి సంబంధించిన అనేక పత్రాలు మరియు తీర్మానాలు వాస్తవానికి అరబ్-ఇజ్రాయెలీ వివాద నేపథ్యానికి సంబంధించి ఉన్నాయి, ముఖ్యంగా ఇజ్రాయెల్-పాలస్తీనా వివాదం మరియు లెవాంట్ యొక్క నాలుగు దేశాలకు సంబంధించి ఐరాస పత్రాలు మరియు తీర్మానాలు గుర్తించవచ్చు. సమీప ప్రాచ్యం అనే పదాన్ని సందర్భోచితంగా ఈ ప్రాంతాన్ని సూచించేందుకు UN కూడా ఉపయోగిస్తుంది.
ఇతర ఐరోపా భాషల్లో కూడా సమీప ప్రాచ్యం మరియు మధ్యప్రాచ్యం అనే పదాలకు సమానార్థాన్ని ఇచ్చే పదాలు ఉన్నాయి, అయితే ఇది సాపేక్ష వర్ణణ కావడంతో, అర్థాలు దేశంపై ఆధారపడి ఉంటాయి, ఈ పదాలు సాధారణంగా ఆంగ్ల పదాలకు భిన్నంగా ఉంటాయి. జర్మనీ భాషలో "" (సమీప ప్రాచ్యం) అనే పదం సాధారణ వాడుకలో ఉంది (ప్రస్తుత రోజుల్లో "మిట్లెరెర్ ఓస్టెన్" అనే పదాన్ని భిన్నమైన అర్థం ఉన్నప్పటికీ, ఆంగ్ల మూలాల నుంచి అనువాదం చేసే వాచకాల్లో ఎక్కువగా మరియు మరింత సాధారణంగా ఉపయోగిస్తున్నారు), రష్యా భాషలో లేదా "బ్లిజ్నీయ్ వోస్టోక్", బల్గేరియా భాషలో , పోలిష్‌లో లేదా క్రొయేషియన్‌లో (నాలుగు స్లావిక్ భాషల్లో సమీప ప్రాచ్యం అని అర్థం) పదాలు ఇప్పటికీ ఈ ప్రాంతాన్ని సూచించేందుకు వాడుకలో ఉన్నాయి. అయితే, కొన్ని భాషల్లో మధ్యప్రాచ్యానికి సమానమైన పదాలు వాడుకలో ఉన్నాయి, అవి ఫ్రెంచ్‌లో , స్వీడిష్‌లో , స్పానిష్‌లో , మరియు ఇటాలియన్‌లో ..
పశ్చిమ దేశాల ప్రసార మాధ్యమాల ప్రభావం కారణంగా, "మధ్యప్రాచ్యం" యొక్క అరబిక్ పదం “‫الشرق الأوسط‬” (“"యాష్-షర్ఖ్-ల్-అవ్సాత్"”), ప్రధాన స్రవంతి ప్రసార మాధ్యమాల్లో ప్రామాణిక పదంగా ఉపయోగించబడుతుంది, ఉత్తర అమెరికా మరియు పశ్చిమ యూరోపియన్ ప్రాంతాల్లో వాడుకలో ఉన్న "మధ్యప్రాచ్యం" పదానికి సమానమైన అర్థం దీనికి ఉంది. తూర్పు యొక్క అరబిక్ మూలం నుంచి వచ్చిన "మష్రిఖ్" పదాన్ని లెవాంట్ చుట్టుప్రక్కల ప్రాంతాన్ని, అరబిక్ మాట్లాడే ప్రపంచం (పశ్చిమ భాగాన్ని సూచించే, "మఘ్రెబ్‌"కు వ్యతిరేక పదం) యొక్క తూర్పు ప్రాంతాన్ని నిర్వచించేందుకు ఉపయోగిస్తున్నారు. మధ్యప్రాచ్యం పదానికి సమానార్థాన్ని ఇచ్చే పర్షియన్ పదం خاورمیانه 
("Khāvarmiyāneh" ).