సోనిపట్
హర్యానా రాష్ట్ర 21 జిల్లాలలో సోనీపట్ జిల్లా (హిందీ:सोनीपत ज़िला) (పంజాబు:ਸੋਨੀਪਤ ਜ਼ਿਲਾ)ఒకటి. జిల్లా కేంద్రంగా సోనీపట్ పట్టణం ఉంది. హర్యానా రాష్ట్రంలోని ఢిల్లీ, గుర్‌గావ్, ఫరీదాబాద్, నోయిడా, ఘజియాబాద్ ( ఉత్తరప్రదేశ్) వంటి కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలలో సోనీపట్ జిల్లా ప్రాంతం ఒకటి. సోనీపట్ జిల్లా దక్షిణ సరిహద్దులో కేంద్రపాలిత ప్రాంతం ఢిల్లీ, ఉత్తర సరిహద్దులో పానిపట్ జిల్లా, వాయవ్య సరిహద్దులో జింద్ జిల్లా, తూర్పు సరిహద్దులో యమునానదీ తీరంలో ఉన్న ఉత్తర్ ప్రదేశ్ కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు మరియు పశ్చిమ సరిహద్దులో రోహ్‌తక్ జిల్లా ఉన్నాయి.
జిల్లా పరిపాలక రాజధానిగా వున్న సోనిపట్ పేరును ఈ జిల్లాకు పెట్టారు. సోనిపట్ అనే పేరు అంతకుముందు రెండు సంస్కృత పదాల నుండి వచ్చింది, ఇది తరువాత స్వర్ణ ప్రస్థ అయింది (గోల్డెన్ సిటీ) స్వర్ణ (గోల్డ్ ) మరియు ప్రస్థ (ప్రదేశం ) .కాలాను గుణంగా ఈ పేరు స్వర్ణ ప్రస్థ ఉచ్ఛారణ దాని ప్రస్తుత రూపంలో, సోనిపట్ గా మారినది. ఈ నగరం యొక్క సూచన మహాభారతంలో వస్తుంది, మరియు ఆ సమయంలో, అది హస్తినాపూర్ రాజ్యంలో భాగంగా వుండేది. పాండవుల రాయ బార సమయంలో పాండవులు తమకు ఐదు ఊళ్ళు అయినా ఇమ్మని అడిగిన... ఆ అయిదు ఊళ్ళలో ఇది కూడా ఒకటి.
మునుపటి రోహ్‌తక్ జిల్లా నుండి కొంతభూభాగం వేరుచేసి 1972లో ఈ జిల్లా రూపొందించబడింది.
సోనీపట్ జిల్లా అంతా పంజాబు మైదానంలో భాగంగా ఉంది. అయినప్పటికీ కొన్ని భూభాలలో నేల చదరంగా ఉండదు. జిల్లాలో అత్యధిక భాగం మెత్తని మట్టి ఉంటుంది. కొన్ని భూభాగాలలో 
ఇసుక ఉంటుంది. మైదానాలు తూర్పు మరియు దక్షిణంగా వాలుగా ఉంట్జుంది. భౌగోళికంగా జిల్లా 3 భూభాగాలుగా విభజించబడింది : ఖదార్, ఎగువభూమి మరియు ఇసుక భూమి.
యమునానదీ తీరం వెంట 2-4 మైళ్ళ వెడల్పున వరదభూములుగా ఉన్నాయి. ఖాదర్ మైదానం 20-30 మైళ్ళపొడవు ఉంటుంది. ఈ భూభాగంలో యమునానది తీసుకువద్తున్న మెత్తని బంక మట్టి ఉంటుంది. ఖాదర్ ప్రాంత వ్యవసాయదారులు వరి మరియు చెరుకు పండించబడుతుంది. సమీపకాలంలో జిల్లారైతులు అరటి మరియు బొప్పాయి పంటలు వేయడం మొదలు పెట్టారు.
ఖదార్ పశ్చిమంలో సోనీపట్ తాలూకా ఉంది: ఎగువ మైదానం సారవంతమైన మట్టితో కప్పబడి ఉంది. దీనికి చక్కగా సాగునీరు అందుతూ విస్తారమైన పంటలను అందిస్తుంది. నూనెగింజలు, హార్టికల్చర్ మొక్కలు,మ్నూనెగింజలు, కూరగాయలు మరియు పూలు ఉత్పత్తి ఔతున్నాయి. గొహనా తాలూకా లోయలు ఆరవల్లి ఉత్తరభాగంగా పరిగణించబడుతుంది.
జిల్లాలో స్వల్పభాగం ఇసుక మరియు ఇసుకరాళ్ళతో కప్పబడి ఉంది.
జిల్లాలో 3 ఉపభాగాలు ఉన్నాయి: గనూర్, సోనీపట్ మరియు గోహన. అవి అదనంగా 4 తాలూకాలుగా విభజించబడ్డాయి: గనూర్, సోనిపట్, ఖర్ఖుడా మరియు గొహన.
సోనిపట్ మరియు ఖర్ఖౌడా సోనిపట్ న్యాయపరిధిలో ఉన్నాయి. గనూర్ మరియు గొహనాలు వరుసగా వాటివాటి న్యాయపరిధిలో ఉన్నాయి. అదనంగా ఇవి 7 బ్లాకులుగా విభజించబడ్డాయి: గనూర్, సోనీపట్, రాజ్, ఖర్ఖొడా, గొహనా, కథురా మరియు ముంద్లనా. జిల్లాలో 343 గ్రామాలు ఉన్నాయి. వీటిలో 15 నిర్జనగ్రామాలుగా ఉన్నాయి.
జిల్లాలో 6 విధానసభ నియోజకవర్గాలు ఉన్నాయి : గనౌర్, రాజ్, ఖర్ఖౌడా, సోనీపట్, గొహన మరియు బరొడా. ఇవన్నీ సోనీపట్ పార్లమెంటు నియోజక వర్గంలో భాగంగా ఉన్నాయి. సోనీపట్ పార్లమెంటు నియోజక వర్గంలోజింద్ జులానా, సాఫీడన్ మరియు జింద్ అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాలు ఉన్నాయి. జిల్లాలో ఒకేఒక మునిసిపల్ కౌంసిల్, 3 మునిసిపల్ కమిటీలు ఉన్నాయి: గనౌర్,గొహన మరియు ఖర్ఖొడా.
సోనీపట్ న్యాయపరిధిలో ఉన్న గ్రామాలు :
సోనీపట్ జిల్లా ఉత్తర భారతదేశంలోని ప్రధాన విద్యాకేంద్రాలలో ఒకటి. జిల్లాలో పలు పాఠశాలలు మరియు కళాశాలలతో జిల్లాలో పలు విశ్వవిద్యాలయాలు కూడా ఉన్నాయి. 1987లో ముర్తల్ లో " స్థాపించబడున దీనబంధు చోటురాం రాం యూనివర్శిటీ ఆఫ్ సైంస్ అండ్ టెక్నాలజీ ", 2006లో సోనిపట్‌లో " భగత్ ఫూల్ సింగ్ మహిళా విశ్వవిద్యాలయం " మరియు 2009లో రాత్ధానా వద్ద స్థాపించబడిన " ఒ.పి. జిండల్ గ్లోబల్ యూనివర్శిటీ మొదలైనవి ఉన్నాయి.
సోనిపట్ రైల్వే స్టేషను " నార్తన్ రైల్వే జోన్ " లో భాగంగా ఉంది. అంబాలా-ఢిల్లీ రైల్ మార్గం మరియు పలు పాసెంజర్ రైళ్ళు ఈ మర్గంద్వారా పయనిస్తుంటాయి. జాతీయరహదారి 1 మరియు జాతీయరహదారి 71 ఈ జిల్లాను దాటిపోతుంది.