నేల
నేల (మట్టి) అనేది వివిధ సాంద్రతలు గల ఖనిజ భాగాల పొరలతో (మట్టి పొరలు) కూడిన ఒక సహజ నిర్మాణం, స్వరూప, భౌతిక, రసాయనిక మరియు ఖనిజ లక్షణాల విషయంలో ఇవి వాటి యొక్క మాతృ పదార్థాలకు భిన్నంగా ఉంటాయి. ఇది శైథిల్యం మరియు కోతలతోపాటు రసాయన మరియు వాతావరణ ప్రక్రియల ద్వారా మార్చులకు లోనైన పగిలిన శిలా రేణువులను కలిగివుంటుంది. శిలావరణం, జలావరణం, వాతావరణం మరియు జీవావరణం మధ్య సంకర్షణల కారణంగా మాతృ శిలకు నేల భిన్నంగా ఉంటుంది. ఇది ఘన, వాయు మరియు ద్రవ స్థితుల్లో ఉండే ఒక ఖనిజ మరియు కర్బన భాగాల మిశ్రమం.
మట్టి రేణువులు వదులుగా ఇమిడివుండటంతోపాటు, సూక్ష్మరంధ్రాలతో కూడిన ఒక నేల నిర్మాణాన్ని ఏర్పాటు చేస్తాయి. ఈ సూక్ష్మరంధ్రాలు మట్టి ద్రావణాన్ని (ద్రవం) మరియు గాలి (వాయువు) ని కలిగివుంటాయి. అదేవిధంగా, నేలలను తరచుగా మూడు దశల వ్యవస్థలో వర్గీకరిస్తారు. ఎక్కువ భాగం నేలలకు 1 మరియు 2 గ్రా/సెం.మీ³ మధ్య సాంద్రత ఉంటుంది. నేలను భూమి గా కూడా గుర్తిస్తారు: మన గ్రహానికి పేరును ఈ పదార్థం నుంచే స్వీకరించారు. భూ గ్రహం యొక్క నేల మేళనంలో అతికొద్ది భాగం మూడో మహా యుగం పూర్వకాలానికి చెందినదికాగా, ఎక్కువ భాగం హిమ యుగం తరువాత ఏర్పడింది. ఇంజనీరింగ్‌లో నేలను రెగోలిత్ (ఉపరితలం మీది పొర) లేదా వదులైన శిలా పదార్థంగా సూచిస్తారు.
నేల నిర్మాణం లేదా పెడోజెనెసిస్ (నేల ఏర్పడటం) మట్టి మాతృ పదార్థంపై భౌతిక, రసాయనిక, జీవ మరియు మానవజన్య ప్రక్రియల యొక్క సంయుక్త ప్రభావం ద్వారా జరుగుతుంది. మట్టి లక్షణంలో పొరలు లేదా భాగాలను అభివృద్ధి చేసే ప్రక్రియలతో నేల నిర్మాణం ముడిపడివుంటుంది. ఈ ప్రక్రియల్లో నేలను ఏర్పరిచే పదార్థం యొక్క కూడికలు, నష్టాలు, మార్పులు మరియు స్థానాంతరణాలు భాగంగా ఉంటాయి. శైథిల్యం చెందిన శిలల నుంచి వచ్చే ఖనిజాలు మార్పులకు లోనవతాయి, ఇవి ద్వితీయ శ్రేణి ఖనిజాలు మరియు నీటిలో వివిధ స్థాయిల్లో కరిగే ఇతర సమ్మేళనాల నిర్మాణానికి కారణమవతాయి, నీరు మరియు జంతు కార్యకలాపం ద్వారా ఈ భాగాలు ఒక ప్రదేశం నుంచి మరొక అడుగు పెట్టిన తరువాత ప్రదేశానికి తరలిపోతాయి (స్థానాంతరణం చెందుతాయి). మట్టిలో పదార్థాల మార్పు మరియు చలనం విలక్షణ మట్టి పొరలు ఏర్పడటానికి కారణమవతాయి.
రాతిమట్టం యొక్క శైథిల్యం వలన నేలలు ఏర్పడేందుకు కారణమయ్యే మాతృ పదార్థం సృష్టించబడుతుంది. భారీ మరియు అతి తరచుగా వర్షాలు కురిసే పరిస్థితులు ఉన్నఉష్ణ ప్రదేశాల్లో ఇటీవలి లావా ప్రవాహాల నుంచి మట్టి ఏర్పడటాన్ని మొండి శిలల నుంచి నేలలు అభివృద్ధి చెందడానికి ఒక ఉదాహరణగా చెప్పవచ్చు. ఇటువంటి వాతావరణాల్లో, అతికొద్ది కర్బన పదార్థం ఉన్నప్పటికీ, బసాల్ట్ లావాపై మొక్కలు చాలా త్వరగా పెరుగుతాయి. ఉదాహరణకు కరిగిన ఖనిజాలు మరియు గువానో (సముద్రపక్షుల రెట్ట) లు వంటి పోషకాలతో కూడిన నీరు ఉండే సచ్ఛిద్ర శిలల ద్వారా మొక్కలు మద్దతు పొందుతాయి. మొక్కల వేళ్లు అభివృద్ధి చెందడం మైకోరహిజల్ శిలీంధ్రాలతో ముడిపడివుంటుంది, ఈ శిలీంధ్రాలు క్రమక్రమంగా సచ్ఛిద్ర లావాను విచ్ఛిన్నం చేస్తాయి, ఆపై కర్బన పదార్థం ఏర్పడుతుంది.
అయితే ఈ ప్రక్రియకు ముందుగానే, అంటే ముఖ్యంగా సచ్ఛిద్ర లావాలో మొక్కల వేళ్లు పెరిగినప్పుడే దీనిని ఒక నేలగా పరిగణించడం జరుగుతుంది. నేల జీవిత చక్రం ఏ విధంగా సాగుతుందనేది కనీసం ఐదు సాంప్రదాయిక నేల నిర్మాణ కారకాలతో ప్రభావితమవుతుంది, మట్టి అభివృద్ధి చెందిన మార్గాన్ని నిర్మించే క్రమంలో ఇవి శక్తివంతంగా జోక్యం చేసుకుంటాయి, ఈ కారకాలు: మాతృ పదార్థం, స్థానిక వాతావరణం, నైసర్గిక స్వరూపం, జీవ సామర్థ్యం మరియు కాల గమనం.
నేలలు ఏర్పడటానికి కారణమయ్యే పదార్థాన్ని మాతృ పదార్థంగా పిలుస్తారు. ఈ మాతృ పదార్థాల్లో: శైథిల్యం చెందిన ప్రాథమిక రాతిమట్టం; ఇతర ప్రదేశాల నుంచి తరలించబడే ద్వితీయ పదార్థం ఉదాహరణకు కల్లూవియం (మెత్తని మట్టి అవక్షేపం) మరియు అల్లూవియం (ఒండ్రుమట్టి) ; పురాతన మట్టి నిర్మాణాలు, పీట్ లేదా ఆల్పైన్ హ్యూమస్‌తోపాటు కర్బన పదార్థం వంటి ఇతర మార్గాల్లో కలిసిపోయి లేదా మార్పు చెంది అప్పటికే ఉన్న నిక్షేపాలు; వ్యర్థాలు లేదా గనుల వ్యర్థాల వంటి మానవజన్య పదార్థాలు తదితరాలు భాగంగా ఉంటాయి. అతికొద్ది నేలలు నేరుగా అవి అభివృద్ధి చెందే అంతర్లీన శిలలు విచ్ఛిన్నం కావడం ద్వారా ఏర్పడతాయి. ఇటువంటి నేలలను తరచుగా "అవక్షేప నేలలు"గా పిలుస్తారు, వీటికి వాటి మాతృ శిలలు మాదిరిగా ఒకే రకమైన సాధారణ రసాయన లక్షణాలు ఉంటాయి. ఎక్కువ భాగం నేలలు గాలి, నీరు మరియు గురత్వాకర్షణ శక్తి ద్వారా ఇతర ప్రదేశాల నుంచి తరలించబడిన పదార్థాల నుంచి ఏర్పడతాయి. వీటిలో కొన్ని పదార్థాలు అనేక మైళ్లు లేదా కొన్ని అడుగుల దూరం మాత్రమే తరలించబడి ఉండవచ్చు. ఉత్తర అమెరికాలోని మధ్య పశ్చిమ ప్రాంతం మరియు మధ్య ఆసియా మరియు ఇతర ప్రదేశాల్లో లోయిస్ (మెత్తని మట్టి) అని పిలిచే గాలితో మేటలు వేయబడే పదార్థం సాధారణంగా కనిపిస్తుంటుంది. ఉత్తర మరియు దక్షిణ అక్షాంశాల్లో అనేక నేలల్లో మరియు అతిపెద్ద పర్వతాల సమీపంలో ఏర్పడిన వాటిలో హిమనీనయ అవక్షేపం ఒక భాగంగా ఉంటుంది ; ఇది భూమిపై కదిలే హిమనీనద మంచు యొక్క ఉత్పత్తిగా ఉంటుంది. శిలలను మరియు పెద్ద రాళ్లను సైతం మంచు విచ్ఛిన్నం చేయగలదు, అంతేకాకుండా ఇది వివిధ పరిమాణాల్లోకి పదార్థాన్ని వేరుచేయగలదు. హిమనీనదాల్లో మంచు కరిగేకొద్ది ఏర్పడే నీటి ప్రవాహం పదార్థాలను వేరు చేయడంతోపాటు, మూలం వద్ద నుంచి వివిధ దూరాల్లో వాటిని నిక్షేపిస్తుంది. నీరు, మంచు లేదా గాలి ద్వారా నిక్షేపించబడినప్పటి నుంచి మట్టి యొక్క అట్టడుగు భాగాల్లో పెద్దగా మార్పులకు గురికాని పదార్థాలు ఉండవచ్చు.
నేల పదార్థంగా మాతృ పదార్థం రూపాంతరణం చెందడంలో శైథిల్యం మొదటి దశ. రాతిమట్టం నుంచి ఏర్పడే నేలల్లో, శైథిల్యం చెందిన పదార్థంతో సాప్రోలైట్ అని పిలిచే ఒక మందమైన పొర ఏర్పడవచ్చు. శైథిల్య ప్రక్రియల ఫలితంగా సాప్రోలైట్ ఏర్పడుతుంది: హైడ్రాలసిస్ (జలవిశ్లేషణం) (ఒక ఖనిజం యొక్క కాటయాన్‌ల స్థానంలో హైడ్రోజన్ అయాన్‌లను ప్రవేశపెట్టడం), కర్బన సమ్మేళనాల నుంచి కెలేషన్, హైడ్రేషన్ (నిర్జలీకరణం) (ఖనిజాల ద్వారా నీటి శోషణ), నీటి ఖనిజాలను కరిగించడం మరియు శీతలీకరణ మరియు కరిగించడం లేదా తడపడం మరియు ఎండబెట్టడం వంటి భౌతిక ప్రక్రియలు శైథిల్య ప్రక్రియల్లో భాగంగా ఉంటాయి. ప్రాథమిక శిలాస్తర పదార్థం యొక్క ఖనిజసంబంధ మరియు రసాయన మిశ్రమం, రేణువు పరిమాణం మరియు సంఘటిత స్థాయితోపాటు భౌతిక లక్షణాలు, శైథిల్యం స్థాయి మరియు రకం వలన ఇది వివిధ మట్టి పదార్థాలుగా మార్పు చెందుతుంది.
నేల నిర్మాణం ఎక్కువగా వాతావరణంపై ఆధారపడివుంటుంది, వివిధ వాతావరణ మండలాలకు చెందిన నేలలు భిన్నమైన లక్షణాలు కలిగివుంటాయి. శైథిల్యం మరియు నిక్షాళనాలను ఉష్ణోగ్రత మరియు తేమ ప్రభావితం చేస్తాయి. ఇసుక మరియు ఇతర రేణువులను గాలిపాటుతో కదలిపోతాయి, ముఖ్యంగా చిన్న మొక్కలు కూడా లేని శుష్క ప్రదేశాల్లో ఇటువంటి పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. అయాన్‌లు మరియు రేణువుల యొక్క కదలికను ప్రభావితం చేయడం ద్వారా అవపాతనం యొక్క రకం మరియు పరిమాణాలు నేల నిర్మాణంపై ప్రభావం చూపుతాయి, వివిధ రకాల నేల రకాలు అభివృద్ధికి సాయపడతాయి. రుతుసంబంధ మరియు రోజువారీ ఉష్ణోగ్రతల్లో హెచ్చుతగ్గులు మాతృ శిలా పదార్థం యొక్క శైథిల్యంలో నీటి సమర్థతను మరియు నేల చలనాలను ప్రభావితం చేస్తాయి. శిలలు మరియు ఇతర సంచిత పదార్థాల విచ్ఛిన్నానికి ఘనీభవన మరియు ద్రవీభవన చక్రం ఒక సమర్థవంతమైన వ్యవస్థగా ఉంటుంది. జీవసంబంధ కార్యకలాపాన్ని, రసాయన చర్యల స్థాయిలను మరియు ఉద్భిజ్జ సంపద (చెట్లుచేమలు) రకాలను ఉష్ణోగ్రత మరియు అవపాతన స్థాయిలు ప్రభావితం చేస్తాయి.
వృక్షాలు, జంతువులు, శిలీంధ్రాలు, బ్యాక్టీరియా మరియు మానవుల చేత నేల నిర్మాణం ప్రభావితం అవుతుంది (సాయిల్ బయోమాంటిల్ మరియు రాతిపొరలను చూడండి). బొరియలు మరియు రంధ్రాలు చేయడం ద్వారా జంతువులు మరియు సూక్ష్మజీవులు నేలలను కలుపుతున్నాయి, తద్వారా అట్టడుగు పొరల్లోకి తేమ మరియు వాయువులు చేరేందుకు వీలు ఏర్పడుతుంది. ఇదే విధంగా, మొక్క వేళ్లు నేలల్లోకి మార్గాలను తెరుస్తున్నాయి, ముఖ్యంగా నేల అట్టడుగు పొరల్లోని పోషకాలను గ్రహించేందుకు లేతైన వేళ్లు కలిగివున్న వృక్షాలు వివిధ మట్టి పొరల గుండా అనేక మీటర్లు చొచ్చుకెళ్లి ఉంటాయి. నేల ఉపరితలానికి సమీపంలో విస్తరించి ఉండే పీచుగల వేళ్లున్న మొక్కలు తేలిగ్గా మట్టిలో కలిసిపోయే వేళ్లు కలిగివుంటాయి, వీటి ద్వారా నేలలో కర్బన పదార్థం పెరుగుతుంది. శిలీంధ్రాలు మరియు బ్యాక్టీరియా వంటి సూక్ష్మజీవులు, వేళ్లు మరియు మట్టి మధ్య రసాయన వినిమాయకాలను ప్రభావితం చేస్తాయి, ఇవి పోషకాల నిక్షేపాలుగా పని చేస్తాయి. వృక్షాల రక్షణను తొలగించడం ద్వారా మానవులు కూడా నేల నిర్మాణాన్ని ప్రభావితం చేయగలరు; చెట్ల నరికివేత కోతకు దారితీస్తుంది. మానవులు వివిధ రకాల మట్టి పొరలను కలిపే అవకాశం ఉంది, తక్కువ శైథిల్యం చెందిన పదార్థాన్ని మరింత పరిణామం చెందిన ఎగువ పొరలతో కలపడం ద్వారా నేల నిర్మాణ ప్రక్రియ తిరిగి ప్రారంభమవుతుంది. కొన్ని నేలల్లో ప్రతి గ్రాముకు ఒక మిలియన్ వరకు సూక్ష్మజీవ జాతులు ఉండవచ్చు, వీటిలో ఎక్కువ భాగం జీవుల ఉనికిని గుర్తించలేదు, తద్వారా భూమిపై మట్టి అత్యంత సమృద్ధమైన పర్యావరణ వ్యవస్థగా ఉంది.
ఉద్భిజ్జ సంపద నేలలను అనేక మార్గాల్లో ప్రభావితం చేస్తుంది. వర్షం లేదా భూమి కోత ద్వారా సంభవించే నేల క్రమక్షయాన్ని ఇది నిరోధిస్తుంది. మొక్కలు నేలలకు నీడను ఇస్తాయి, తద్వారా నేలలను మొక్కలు చల్లగా ఉంచడంతోపాటు, నేలలోని తేమ ఆవిరైపోవడాన్ని తగ్గిస్తాయి, లేదా పత్రశ్వేదనం ద్వారా మొక్కలు నేలలు తేమను కోల్పోవడానికి కారణమవుతాయి. మట్టి రేణువులను విచ్ఛిన్నం చేసే లేదా అభివృద్ధి చేసే కొత్త రసాయనాలను కూడా మొక్కలు సృష్టించగలవు. సేద్యం యొక్క రకం మరియు పరిమాణం శీతోష్ణస్థితి, స్థలాకృతిని ఏర్పరిచే భూమి, నేల లక్షణాలు మరియు సజాతి కారకాలు ఉన్నాయి. నేల కారకాలు సాంద్రత, లోతు, రసాయనశాస్త్రం, pH, ఉష్ణోగ్రత మరియు తేమ ఆ ప్రాంతంలో పెరిగే మొక్కల మీద గొప్పగా ప్రభావాన్ని చూపుతాయి. శుష్కించిపోయిన మొక్కలు మరియు రాలి పోయిన ఆకులు ఇంకా కొమ్మలు ఉపరితలం మీద పడిపోయి విఘటనం చెందుతాయి. వాటిమీదనే ప్రాణులు ఆహారాన్ని భుజిస్తాయి మరియు పైన ఉన్న నేల పొరలతో సేంద్రీయ పదార్థాలను కలుపుతాయి; ఈ కలసిన సేంద్రీయ మిశ్రమాలు నేల ఆకృతి విధానం యొక్క భాగం అవుతాయి.
పైన పేర్కొన్న కారకాలన్నింటి యొక్క పరస్పర సంబంధాలలో సమయం అనేది కారకంగా ఉంటుంది ఎందుకంటే ఇవి నేలను అభివృద్ధి చేస్తాయి. కాలక్రమేణా, నేల ఇతర ఆకృతిని ఇచ్చే కారకాల మీద ఆధారపడిన లక్షణాలను కలిగి ఉంటుంది మరియు నేల ఆకృతి అనేది సమయ-సంబంధిత ప్రక్రియ, అది మిగిలిన కారకాలు ఒకదాని మీద ఒకటి ఏవిధంగా పనిచేస్తాయనే దాని మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. నేల ఎల్లప్పడూ మారుతూ ఉంటుంది. ఉదాహరణకి, వరద మూలంగా నిక్షిప్తమైన మట్టిలో ఏ విధంగాను నేల అభివృద్ధి చెందదు ఎందుకంటే నేల-ఏర్పడే కార్యకలాపాల కొరకు కావలసినంత సమయం ఉండదు. నేల ఉపరితలం పూడ్చివేయబడి ఉంటుంది మరియు ఈ నేల కొరకు నిర్మాణ ప్రక్రియ తిరిగి ఆరంభమవుతుంది. మార్పు సంభవించే దీర్ఘకాలాల్లో మరియు దాని యొక్క బహుళ ప్రభావాల కారణంగా నేలలు అరుదుగా ఏర్పడతాయి, దానివల్ల క్షితిజాలు ఏర్పడతాయి. విస్తరించబడిన కాలాల కొరకు నేల సాపేక్షమైన స్థిరత్వాన్ని సాధించవచ్చు, నేల జీవిత చక్రం నేల పరిస్థితులలో ముగుస్తుంది, అది వికోషీకరణానికి హానికరంగా వదిలివేస్తుంది. నేల ప్రతీపగమనం మరియు హీనదశ యొక్క అనివార్యం అయినప్పటికీ, చాలా నేల చక్రాలు దీర్ఘంగా మరియు ఉత్పాదకమై ఉన్నాయి.
నేల-ఆకారమిచ్చు కారకాలు వాటి మనుగడ సమయంలో నేలల మీద ప్రభావాన్నిచూపించటం, దీర్ఘకాలం-చెడిపోకుండా మిలియన్ల సంవత్సరాల కొరకు “స్థిరంగా” ఉండే ప్రదేశాల మీద కూడా కొనసాగిస్తాయి. ఉపరితలం మీద పదార్థాలు నిక్షిప్తమై ఉంటాయి మరియు పదార్థాలు ఉపరితలం మీద నుండి ఎగిరి లేదా కొట్టుకుపోతాయి. చేరికలు, తొలగింపులు మరియు మార్పులతో నేలలు నూతన పరిస్థితులకు లోనయ్యి ఉంటాయి. శీతోష్ణస్థితి, భూదృశ్యాల స్థితి మరియు జీవశాస్త్ర సంబంధమైన చర్యల మీద ఆధారపడి నిదానం లేదా వేగవంతమైన మార్పులు ఉంటాయి.
నేలను చూసినప్పుడు నేల రంగు తరచుగా మొదటి చిహ్నంగా ఉంటుంది. ముదురు రంగులు మరియు భేదాన్ని చూపే శైలులు ముఖ్యంగా ప్రసిద్ధమైనవిగా ఉంటాయి. రెడ్ రివర్ (మిస్సిసిపి జలవిభాజక కేంద్రం) విస్తృతమైన ఎర్రనేల భూముల నుండి ఓక్లహోమలోని పోర్ట్ సిల్ట్ లోమ్ వంటి వికోషీకరణం అయిన అవక్షేపాలను తీసుకువెళుతుంది. చైనాలోని ఎల్లో రివర్ వికోషీకరణం అయిన లోస్సల్ నేలల నుండి పసుపు అవక్షేపాలను కలిగి ఉంటుంది. గ్రేట్ ప్లైన్స్‌లోని మోలిసోల్స్ సేంద్రీయ పదార్థాలచే ముదురు రంగుకాబడి సమృద్ధి చెందుతాయి. భిత్తిక ప్రభావిత అడవులలోని పొడోజోల్l‌లు అధిక భేధమైన పొరలను ఆమ్లత్వం మరియు నిక్షాళన కారణంగా ఏర్పడతాయి. నేల రంగు ప్రధానంగా నేల ఖనిజశాస్త్రంచే ప్రభావితం కాబడుతుంది. విస్తృతమైన మరియు వివిధ ఇనప ఖనిజాల వల్ల అనేక నేల రంగులు ఏర్పడతాయి. నేల ఆకృతిలో రంగు యొక్క అభివృద్ధి మరియు పంపిణీ రసాయన మరియు జీవశాస్త్ర సంబంధ వాతావరణం ఫలితంగా జరుగుతుంది, ముఖ్యంగా ఇది రెడాక్స్ ప్రతిచర్యల వల్ల జరుగుతుంది. నేల మూల పదార్థ వాతావరణంలోని ప్రధాన ఖనిజాల మూలకాలు నూతన మరియు రంగులతో కూడిన మిశ్రమాలుగా జతచేరుతాయి. ఎరుపు లేదా పసుపు రంగుతో ఇనుము ద్వితీయ శ్రేణి ఖనిజాలను ఏర్పరుస్తుంది మరియు సేంద్రీయ పదార్థాలు నలుపు మరియు ఊదారంగు మిశ్రమాలుగా విఘటనం చెందుతాయి మరియు మాంగనీస్, గంధకం మరియు నత్రజని నల్ల ఖనిజ నిక్షేపాలను ఏర్పరచవచ్చు. నేల ఆకృతి చెందే సమయంలో పర్యావరణం ప్రభావాల కారణంగా ఈ ఛాయలు వేర్వేరు రంగులను ఉత్పత్తి అవుతాయి. ఏరోబిక్ పరిస్థితులు ఒకేరకమైన లేదా క్రమక్రమమైన రంగు మార్పులను ఉత్పత్తి చేస్తాయి, అయితే తరుగుతున్న పర్యావరణాల మిశ్రమంతో విచ్ఛేదకరమైన రంగులో నానావిధమైన మచ్చలు మరియు రంగు సాంద్రీకరణం యొక్క చుక్కలను ఏర్పరుస్తుంది.
నేల నిర్మాణం అనేది మొత్తంగా కూడిన నేల భాగాల యొక్క అమరికగా ఉంటుంది. ఇవి అనేక ఆకృతులను, పరిమాణాలను మరియు అభివృద్ధి లేదా వ్యక్తీకరణ యొక్క కోణాలను కలిగి ఉంటాయి. వాయుప్రసరణం, నీటి కదలిక, వికోషీకరణం మరియు మొక్కల వేర్ల అభివృద్ధికి నిరోధాన్ని నేల నిర్మితిని ప్రభావితం చేస్తుంది. నిర్మితి తరచుగా వయనం, సేంద్రీయ పదార్థాలు, జీవసంబంధ చర్యలు, గతంలోని నేల పరిణామం, మానవ వాడకం మరియు రసాయన ఇంకా నేల ఏర్పడిన ఖనిజశాస్త్ర సంబంధ పరిస్థితులకు జాడలను అందిస్తుంది.
ఇసుక, ఒండ్రు మరియు బంకమట్టి మిశ్రమాన్ని నేల వయనం సూచిస్తుంది. నేల సూచిక నేల విధానాన్ని ప్రభావితం చేస్తుంది, ఇందులో పోషకాలు మరియు నీటిని నిలిపి ఉంచే సామర్థ్యం కూడా ఉంటుంది. భౌతికమైన వాతావరణం యొక్క ఉత్పాదనలుగా ఇసుక మరియు ఒండ్రు ఉన్నాయి, అయితే బంకమట్టి రసాయన వాతావరణం యొక్క ఉత్పాదనగా ఉంది. బంకమట్టి పదార్థం పోషకపదార్థాలను మరియు నీటిని నిలిపి ఉంచుతుంది. బంకమట్టి నేలలు గాలి మరియు నీటి వికోషీకరణాన్ని ఒండ్రు మరియు ఇసుకతో కూడిన నేలల కన్నా బాగా నిరోధిస్తాయి, ఎందుకంటే ఈ రేణువులు ఒకదానితో ఒకటి గట్టిగా జతకాబడి ఉంటాయి. మధ్యస్థంగా-వయనంతో ఉన్న నేలలలో, బంకమట్టి నేల పార్శ్వ రేఖాకృతి ద్వారా తరచుగా క్రిందవైపుకు ఉంచబడతాయి మరియు అధస్త్సరనేలలో సంచితం అవుతాయి.
నేలలో నిరోధించే శక్తి ఎలెక్ట్రిక్ విద్యుత్తు యొక్క వహనక్రియను మందనం చేసే నేల యొక్క సామర్థ్యానికి కొలమానంగా ఉంటుంది. నేల యొక్క ఎలక్ట్రికల్ నిరోధక శక్తి, నేలతో సంబంధం ఉన్న లోహపు నిర్మాణాల యొక్క గాల్వానిక్ హరింపు రేటును ప్రభావితం చేయవచ్చు. అధిక తేమ ఉండటం లేదా పెరిగిన ఎలక్ట్రోలైట్ సాంద్రీకరణ నిరోధక శక్తిని తగ్గించవచ్చు మరియు వాహకత్వాన్ని పెంచి తద్వారా హరింపు రేటును పెంచవచ్చు. నేల నిరోధక శక్తి విలువలు ముఖ్యంగా 2 నుండి 1000 Ω·m పరిధిలో ఉంటాయి, కానీ అధిక విపరీతమైన విలువలు అసాధారణంగా ఉండవు.
నేల క్షితిజాల యొక్క పేరు క్షితిజాలు సమ్మేళనం అయిన పదార్థాల యొక్క రకం మీద ఆధారపడి ఉంటుంది, నేల ఆకృతిలో నిర్దిష్టమైన ప్రక్రియల యొక్క సమయాన్ని ఈ పదార్థాలు ప్రభావితం చేస్తాయి. అక్షరాలు మరియు సంఖ్యల యొక్క సంక్షిప్తలిపి సంకేత గుర్తులను ఉపయోగించి వీటిని లేబుల్ చేయబడుతుంది. వీటిని వాటి యొక్క రంగు, పరిమాణం, వయనం, నిర్మాణం, స్థిరత్వం, వేరు నాణ్యత, pH, శూన్యాలు, సరిహద్దు లక్షణాలు మరియు అవి పర్వికలు లేదా సంగ్రథనాలు కలిగి ఉన్నాయా లేదా అనేద దాని మీద వర్ణించబడతాయి మరియు వర్గీకరించబడతాయి. ఏదైనా నేల పార్శ్వ రేఖాకృతి దిగువున ఉన్న అన్ని అతిపెద్ద క్షితిజాలను చేర్చుకొని ఉండదు; నేలలు అతికొద్ది లేదా అనేక క్షితిజాలను కలిగి ఉండవచ్చు.
అనుకూలమైన పరిస్థితులకు మూల పదార్థం యొక్క బహిష్కృతి ఆరంభ నేలలను ఉత్పత్తి చేస్తుంది, అవి మొక్కల పెరుగుదలకు అనువుగా ఉంటాయి. మొక్కల పెరుగుదల తరచుగా సేంద్రీయ అవక్షేపాల యొక్క చేరిక ద్వారా జరుగుతుంది, సంచితమైన సేంద్రీయ పొరను O క్షితిజం అని పిలుస్తారు. జీవశాస్త్ర సంబంధమైన ప్రాణులు గుమికూడి సేంద్రీయ పదార్థాలను విచ్ఛేదనం చేస్తాయి మరియు ఇతర మొక్కలు మరియు జంతువులు ఆధారపడి జీవించటానికి లభ్యమయ్యే పోషకపదార్థాలను తయారుచేస్తాయి. తగినంత సమయం తరువాత, విలక్షణమైన సేంద్రీయ ఉపరితల పొర A క్షితిజం అని పిలవబడే హ్యూమస్‌తో ఏర్పడుతుంది.
వివిధ నేలల మధ్య ఉన్న సంబంధాలను అర్థం చేసుకోవటానికి మరియు ఒక ప్రత్యేకమైన అవసరానికి నేల యొక్క ఉపయోగాన్ని నిర్ణయించటానికి నేలను వర్గాలుగా విభజించబడుతుంది. తొలి వర్గీకరణ విధానాలలో ఒకదానిని రష్యాకు చెందిన శాస్త్రవేత్త డోకుచేవ్ 1880వ సమయంలో అభివృద్ధి చేశారు. దీనిని అనేకసార్లు అమెరికా మరియు ఐరోపాకు చెందిన పరిశోధకులచే సాధారణంగా ఉపయోగించబడిన విధానంలోకి 1960ల వరకు మార్పుచేయబడింది వాటిని ఏర్పరిచే పదార్థాలు మరియు కారకాల మీద ఆధారపడిన కచ్చితమైన స్వరూపశాస్త్రాన్ని నేలలు కలిగి ఉంటాయి. 1960లలో, వైవిధ్యమైన వర్గీకరణ విధానం ఉద్గమనం అవ్వటం ఆరంభమయ్యింది, మూల పదార్థాలు మరియు నేల-ఆకృతి కారకాల మీద కాకుండా నేల స్వరూపశాస్త్రం మీద కేంద్రీకరించబడి ఉంటుంది. అప్పటి నుండి ఇది అనేక మార్పులకు లోనయ్యింది. వరల్డ్ రిఫరెన్స్ బేస్ ఫర్ సాయిల్ రిసోర్సెస్ (WRB) నేల వర్గీకరణ కొరకు అంతర్జాతీయ సూచన ఆధారం స్థాపించే లక్ష్యాన్ని కలిగి ఉంది.
సంయుక్త రాష్ట్రాలలో, USDA నేల వర్గీకరణ విధానంలో నేల విజ్ఞానశాస్త్ర వర్గీకరణ విధానం యొక్క అత్యధిక క్రమశ్రేణులుగా "నేల క్రమాలు" ఉన్నాయి. ఈ క్రమాల యొక్క పేర్లు "-సోల్" అంత్యప్రత్యయంతో ముగుస్తాయి. నేల విజ్ఞానశాస్త్రంలో 12 నేల క్రమాలు ఉన్నాయి:
మరింత సమాచారం కొరకు చూడండిసేంద్రియ ఎరువు
మొక్కలు, క్రిములు, సూక్ష్మజీవులు మరియు శిలీంధ్రాలతో సహా అన్ని నేల మీద ఉన్న అధిక ప్రాణులు పోషకపదార్థాలు మరియు శక్తి కొరకు సేంద్రీయ పదార్థం మీద ఆధారపడి ఉంటాయి. విఘటనం యొక్క వివిధ దశలలో సేంద్రీయ మిశ్రమాల యొక్క మారే స్థాయిలను నేలలు కలిగి ఉంటాయి. ఎడారి మరియు శిల-గులకరాళ్ళ నేలలతో సహా అనేక నేలలు సేంద్రీయ పదార్థాన్ని చాలా కొద్దిగా లేదా లేకుండా ఉన్నాయి. బురదగడ్డి (histosols) వంటి సేంద్రీయ పదార్థాలను కలిగి ఉన్న నేలలు ఫలవంతంకానివిగా ఉంటాయి.
హ్యూమస్ అనేది మరింత విచ్ఛిన్నం కావటానికి లేదా మార్పు చెందటానికి నిరోధకంగా ఉన్నప్పుడు వికోషీకరణం అయ్యే సేంద్రీయ పదార్థాన్ని సూచిస్తుంది. హ్యూమిక్ ఆమ్లాలు మరియు ఫల్విక్ ఆమ్లాలు హ్యూమస్ యొక్క ముఖ్య భాగాలుగా ఉన్నాయి మరియు ఆకులు, కొమ్మలు మరియు వేర్ల వంటి మొక్కల అవక్షేపాల నుండి ఏర్పడతాయి. మరణించిన తరువాత, ఈ మొక్కల అవక్షేపాలు క్షీణించటం ఆరంభమవుతుంది, హ్యూమస్ ఏర్పరచటాన్ని ఆరంభిస్తుంది. హ్యూమస్ నిర్మాణంలో నేలలో మరియు మొక్కల అవక్షేపంలోని మార్పులను కలిగి ఉంటుంది, నీటిలో కరిగే సెల్యులోజ్ మరియు హెమిసెల్యులోజ్ ఘటకాల తరగుదల ఉంటుంది; అవక్షేపాలు నిక్షిప్తం అయ్యి విచ్ఛిన్నం కావడంతో, హ్యుమిన్, లైనిన్ మరియు లైనిన్ మిశ్రమాలు నేలలో సంచితం అవుతాయి; సూక్ష్మజీవులు నశించిన మొక్కల పదార్థాల మీద నివసించి పోషించటం వలన, మాంసకృత్తులలో పెరుగుదల సంభవిస్తుంది.
నేలలో విచ్ఛిన్నం మరియు సంచితం కావటానికి లైనిన్ నిరోధకంగా ఉంటుంది; అమైనో ఆమ్లాలతో రసాయనపరంగా చర్య జరుపుతుంది, ఇది దానియొక్క నిరోధకతకు విఘటనాన్ని జతచేస్తుంది, ఇందులో సూక్ష్మక్రిములచే ఎంజైమటిక్ విఘటనం కూడా ఉంటుంది. మొక్కల పదార్థం నుండి వచ్చే కొవ్వులు మరియు మైనాలు విఘటనానికి కొంత నిరోధకతను కలిగి ఉంటాయి మరియు కొంతసేపటి వరకు నేలను విడవకుండా ఉంటాయి. బంకమట్టి నేలలు తరచుగా అధిక సేంద్రీయ పదార్థాలను కలిగి ఉంటాయి, అవి బంకమట్టి లేకుండా ఉన్న నేలల్లో ఎక్కువకాలం ఉంటాయి. మాంసకృత్తులు వేగవంతంగా విఘటనం చెందుతాయి, కానీ బంకమట్టి విషయానికి వస్తే విఘటనం చెందటానికి అవి అధిక నిరోధకంగా అవుతాయి. బంకమట్టి రేణువులు కూడా ఎంజైములను శోషణం చేస్తాయి, అవి మాంసకృత్తులను విచ్ఛిన్నం చేస్తాయి. బంకమట్టి నేలలకు సేంద్రీయ పదార్థాన్ని జతచేయటం వలన, అనేక సంవత్సరాలుగా మొక్కలు మరియు సూక్ష్మక్రిములుకు లభ్యంకాని సేంద్రీయ పదార్థాన్ని మరియు ఏదైనా అదనపు పోషకపదార్థాలను ఇచ్చివేస్తాయి. మొక్కల నుండి వచ్చే అధిక నేల టానిన్ (పోలీఫెనాల్) పదార్థం మాంసకృత్తులచే నత్రజని వేరుకావటానికి లేదా నత్రజని కదలకుండా చేయటానికి కారణం అయ్యి, నత్రజని మొక్కలకు లభ్యకాకుండా అవ్వవచ్చు.
హ్యూమస్ ఏర్పాటు ప్రక్రియ ప్రతి సంవత్సరం జతకాబడిన మొక్కల పదార్థ మొత్తం మరియు ఆధార నేల రకం మీద ఆధారపడి ఉంటుంది; ఇవి రెండు శీతోష్ణస్థితి మరియు అందులో ఉన్న ప్రాణుల యొక్క రకంచే ప్రభావితం కాబడతాయి. హ్యూమస్ తో ఉన్న నేలలు నత్రజని పదార్థంలో మారుతూ ఉండవచ్చు, కానీ 3 నుండి 6 శాతం నత్రజనిని ముఖ్యంగా కలగి ఉంటాయి; నత్రజని మరియు గంధకం యొక్క నిధిగా ఉన్న హ్యూమస్ నేల ఫలవంతాన్ని ప్రభావితం చేసే ముఖ్య భాగంగా ఉంది. హ్యూమస్ నీటిని కూడా పీల్చుకుంటుంది, తేమ నిక్షేపంగా కూడా పనిచేస్తుంది, దానిని మొక్కలు ఉపయోగించుకోవచ్చు; శుష్క మరియు తేమ స్థితులలో ఇది విస్తరించి శుష్కించటం ద్వారా సన్నపు రంధ్రాల దూరాలను అందిస్తుంది. ఇతర నేల ఘటకాలతో పోలిస్తే హ్యూమస్ తక్కువ స్థిరత్వాన్ని కలిగి ఉంటుంది, ఎందుకంటే ఇది సూక్ష్మజీవి సంబంధ విఘటనం ద్వారా ప్రభావితం కాబడుతుంది మరియు కాలక్రమేణా నూతన సేంద్రీయ పదార్థం జతకాకుండా దాని సాంద్రీకరణ తగ్గిపోతుంది. కొన్ని హ్యూమస్ ఆకృతులు అత్యధికమైన స్థిరత్వాన్ని కలిగి ఉన్నాయి మరియు సహస్రకాలం కాకపోయినప్పటికీ శతాబ్దాల పాటు నిలిచి ఉండవచ్చు: అవి బొగ్గు యొక్క నిదానమైన ఆక్సీకరణం నుండి ఏర్పడతాయి, వీటిని నల్ల కర్బనం అని కూడా పిలుస్తారు, ఇవి అమెజానియన్ టెర్రా ప్రెటా లేదా నల్లరేగడి భూములు, లేదా పోడ్‌జోల్స్‌లో వలే ఖనిజ క్షితిజాలలోని హ్యూమిక్ మిశ్రమాల యొక్క వేరుపరచటం వలే ఉంటుంది.
సేంద్రీయ పదార్థం యొక్క ఉత్పత్తి మరియు సంచితం లేదా నిమ్నీకరణం మరియు హ్యూమస్ శీతోష్ణస్థితి పరిస్థితుల మీద ఆధారపడి ఉంటాయి. ఉష్ణోగ్రత మరియు నేల తేమ సేంద్రీయ పదార్థం యొక్క నిమ్నీకరణం లేదా ఏర్పాటుకు ప్రధాన కారకాలుగా ఉన్నాయి, అవి స్థలాకృతితో కలసి సేంద్రీయ నేలల యొక్క ఆకృతిని నిర్ణయిస్తాయి. సేంద్రీయ పదార్థాన్ని అధికంగా కలిగి ఉండే నేలలు తేమ లేదా చల్లగా ఉండే పరిస్థితులలో ఏర్పడే అవకాశం ఉంటుంది, ఇక్కడ విఘటన చర్యను తక్కువ ఉష్ణోగ్రత లేదా అదనపు తేమచే నిరోధించబడుతుంది.
అణువులు మరియు అయాన్ల యొక్క పరిధిని కరిగించగలిగే నీటిని నేలలు నిలిపి ఉంచుతాయి. ఈ ద్రావణాలు నేల వాతావరణంతో వాయువులను మార్పిడి చేసుకుంటాయి, కరిగిన చక్కెరలు, ఫల్విక్ ఆమ్లాలు మరియు ఇతర సేంద్రీయ ఆమ్లాలు, నైట్రేట్, అమ్మోనియం, పొటాషియం, ఫాస్ఫేట్, సల్ఫేట్ మరియు కాల్షియం వంటివి మరియు జింక్, ఐరన్ మరియు కాపర్ వంటి సూక్ష్మపోషకాలు ఇందులో ఉంటాయి. కొన్ని శుష్క భూములు సోడియం ద్రావణాలను కలిగి ఉంటాయి, ఇవి మొక్కల పెరుగుదలను అధికంగా ప్రభావితం చేస్తాయి. ఆనియన్లు మరియు కాటియన్ల రకాన్ని మరియు పరిమాణాన్ని నేల pH ప్రభావితం చేస్తుంది మరియు అది నేల వాతావరణాన్ని మరియు జీవసంబంధ ప్రాణులతో మార్పిడి చెందుతుంది.
జీవభౌగోళికశాస్త్రం అనేది జీవసంబంధమైన సమాజాలలో ప్రత్యేక రూపాంతరాల యొక్క అధ్యయనంగా ఉంది. ఏ మొక్క ఏ వాతావరణంలో పెరుగుతుందని కారకాన్ని నేలలు పరిమితం చేస్తాయి. నేల శాస్త్రవేత్తలు ఒక నిర్దిష్టమైన ప్రదేశంలో ఏ సేద్యం పెరుగుతుందనే నియంత్రణలను అర్థం చేసుకునే ఉద్దేశంలో ఉంటారు.
భూవిజ్ఞానశాస్త్రజ్ఞులు భూ ఉపరితలం మీద నేల యొక్క శైలులలో ముఖ్యమైన ఆసక్తిని కలిగి ఉంటారు. నేల వయనం, రంగు మరియు రసాయనశాస్త్రం దాగిఉన్న భూవిజ్ఞాన మూల పదార్థాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది మరియు నేల రకాలు తరచుగా భూవిజ్ఞాన విభాగ సరిహద్దులను తరచుగా మారుతాయి. పూడ్చపెట్టిన పాలెసోల్స్ పూర్వ భూ ఉపరితలాల చిహ్నాలను ఏర్పరుస్తాయి మరియు గత శీతోష్ణస్థితి పరిస్థితుల యుగాలవి నమోదు చేస్తాయి. భూవిజ్ఞానశాస్త్రజ్ఞులు ఈ పాలియోపెడొలాజికల్ రికార్డును గత జీవవిధానాలలోని జీవావరణ సంబంధాన్ని అర్థంచేసుకోవటానికి ఉపయోగిస్తారు. బయోరెక్సిస్టాసీ యొక్క సిద్ధాంతం ప్రకారం, దీర్ఘకాల పరిస్థితులు పెరిగే సముద్ర రసాయన లవణాలు మరియు సున్నపురాయి ఆకృతిలో లోతైన, వాతావరణ అనుసరమైన నేలలకు కారణంగా ఉంటాయి.
భూవిజ్ఞాన శాస్త్రజ్ఞులు నేల పార్శ్వ రేఖాకృతిని భూవిజ్ఞాన లోపాలు లేదా వాలు స్థిరత్వం యొక్క ఉపరితల స్థిరత్వాన్ని ఏర్పరచటానికి ఉపయోగించబడుతుంది. నేల ఏర్పడే సమయంలో అధస్త్సర క్షితిజం ఆంత్రవృద్ధిని సూచిస్తుంది మరియు తదనంతర అధస్త్సర ఆకృతి ఆంత్రవృద్ధి జరిగినప్పటి నుండి స్థాపిత సమయం ఆకృతి స్థాయి మీద ఆధారపడి ఉంది.
స్తరశాస్త్రం మీద ఆధారపడి సాపేక్షమైన కాలం కొరకు పురావస్తు పరిశోధకుల పార వంటి సాధనాల పరీక్ష గుంటలలో నేలను పరీక్షించటానికి ఉపయోగిస్తారు (ఇది నిరపేక్షిత కాలానికి విరుద్ధంగా ఉంటుంది). సాంస్కృతిక వనరుల నిర్వహణ యొక్క ప్రయోజనంలో పురావస్తు పరిశోధన రుజువు కొరకు అవసరాలను పరీక్షించటం కన్నా గరిష్ఠ క్రమబద్ధమైన గుంట లోతును నిర్ణయించటానికి ఉపయోగించటం ముఖ్యంగా భావించబడుతుంది.
మానవులచే ఆకృతి కాబడిన లేదా మార్చబడిన నేలలు (ఆంత్రోపిక్ మరియు ఆంత్రోపోజెనిక్ నేలలు) పురావస్తు శాస్త్రజ్ఞుల ప్రయోజనం కొరకు ఉంటాయి, వీటిలో టెర్రా ప్రెటా నేలలు ఉంటాయి.
వ్యవసాయం కొరకు నేలను ఉపయోగించబడుతుంది, ఇక్కడ ఇది మొక్కలకు ప్రధాన పోషక ఆధారంగా పనిచేస్తుంది; అయినప్పటికీ హైడ్రోపోనిక్స్‌చే ప్రదర్శించబడిన విధంగా ద్రావణంలో కరిగిపోయే పోషకపదార్థాలను నేల కలిగి ఉంటే ఇది అవసరంలేదు. సేద్యంకాబడిన మొక్క జాతులకు లోబడి వ్యవసాయంలో ఉపయోగించే నేల రకాలు మారుతాయి (మిగిలిన అంశాలలో, నేలలోని తేమ స్థాయి వంటివి ఉంటాయి).
నేల పదార్థం త్రవ్వకాలు మరియు పరిశ్రమ నిర్మాణాలలో క్లిష్టమైన అంశంగా ఉంది. నేల అనేక నిర్మాణ ప్రణాళికలకు పునాదిగా ఉంటుంది. నేల యొక్క విస్తారమైన పరిమాణాలు ఉపరితల త్రవ్వకాలు, రహదారుల నిర్మాణం మరియు ఆనకట్ట నిర్మాణంలో చేరి ఉంటాయి. భవన గోడలకు వ్యతిరేకంగా వెలుపలి ఉష్ణ రాశి కొరకు నేలను ఉపయోగించటం యొక్క నిర్మాణాత్మక అభ్యాసంలో ఎర్త్ షెల్టరింగ్ ఉంది.
భూ వనరులు పర్యావరణం కొరకు అలానే ఆహార మరియు పీచు ఉత్పత్తి కొరకు చాలా ముఖ్యమైనవి. నేల ఖనిజాలను మరియు నీటిని మొక్కలకు అందచేస్తుంది. నేల వర్షపు నీటిని గ్రహిస్తుంది మరియు తరువాత దానిని విడుదల చేస్తుంది, అందుచే వరదలను మరియు కరువును నిరోధిస్తుంది. నీరు రంధ్రాల ద్వారా వెళ్ళేటప్పుడు నేల దానిని శుభ్రపరుస్తుంది. నేల అనేక ప్రాణులకు నివాసంగా ఉంది: తెలిసిన మరియు తెలియని జీవవైవిధ్యత యొక్క అతిపెద్ద భాగం నేలలో వెన్నుముకలేని జంతువులు (వానపాములు, చెక్కపురుగులు, సహస్రపాదులు, జెర్రులు, నత్తలు, మెట్టనత్తలు, తవిటి పురుగులు, స్ప్రింగ్‌టైల్స్, ఎన్‌కైట్రిడేలు, నెమటోడ్స్, ప్రోటిస్ట్స్), బాక్టీరియా, ఆర్కియా, శిలీంధ్రాలు మరియు శైవలాలు ఉన్నాయి; మరియు భూ పైభాగంలో నివసించే చాలా వరకు ప్రాణులు వాటిలో భాగంగా (మొక్కలు) లేదా భూమి లోపలి భాగంలో వారి జీవిత చక్రం (కీటకాలు) లో కొంత భాగాన్ని గడుపుతాయి. భూ-ఉపరితలం మరియు భూ-గర్భ జీవవైవిధ్యాలు చాలా దగ్గరగా ఒకదానితో ఒకటి జతకాబడి ఉంటాయి, ఏదైనా పూర్వస్థితి లేదా రక్షణ ప్రణాళిక కొరకు నేల భద్రతకు అత్యంత ప్రాముఖ్యాన్ని అందిస్తారు.
నేల యొక్క జీవసంబంధమైన అంశం కర్బనం మనిగిపోవటానికి చాలా ముఖ్యమైనదిగా ఉంటుంది, ఎందుకంటే బయోటిక్ పదార్థంలో 57% కర్బనంగా ఉంటుంది. ఎడారి నేలల మీద కూడా, సైనోబాక్టీరియా లైకెన్లు మరియు మాస్ లు ఆక్రమితం అవుతాయి మరియు కిరణజన్య సంయోగక్రియ ద్వారా ముఖ్యమైన మొత్తంలో కర్బనాన్ని ప్రత్యేకపరుస్తాయి. పేలవమైన సేద్యం మరియు పశువల మేత పద్ధతులు నేలలను విఘటనం చేస్తాయి మరియు ప్రత్యేక పరచబడిన కర్బనాన్ని వాతావరణంలోకి విడుదల చేస్తాయి. ప్రపంచం యొక్క నేలలను పునరుద్ధరణ చేయటం ద్వారా గ్లోబల్ వార్మింగ్‌కు కారణమవుతున్న గ్రీన్ హౌస్ వాయువులలో అతిపెద్ద పెరుగుదలను పంటల దిగుబడిని మెరుగుపరచటం మరియు నీటి అవసరాలను తగ్గించటం ద్వారా తగ్గించవచ్చు.
వ్యర్థ నిర్వహణ సాధారణంగా నేల అంశాన్ని కలిగి ఉంటుంది. సెప్టిక్ డ్రైయిన్ ఫీల్డ్స్ సెప్టిక్ ట్యాంక్‌ను ప్రాణవాయువులో వృద్ధి అయ్యే నేల ప్రక్రియలను ఉపయోగించి శుద్ధి చేస్తాయి. భూ గుంటలు నేలను రోజువారీవి వేయటానికి ఉపయోగిస్తాయి. వ్యర్థపు నీటి యొక్క భూ ఉపయోగం ప్రాణవాయువు ప్రక్రియ ద్వారా శుద్ధికాబడే BOD మీద ఆధారపడి ఉంటుంది.
సేద్యపు నేలలు ముఖ్యంగా బురదగడ్డినేలలు ముఖ్యమైన ఇంధన వనరుగా పనిచేస్తాయి; బురదగడ్డి ఉత్పత్తి యొక్క విస్తారమైన ప్రదేశాలు, స్ఫాగ్నం బాగ్స్ వంటివి పూర్వీకుల నుండి వచ్చినవిగా ఇప్పుడు రక్షించబడుతున్నాయి.
అనేక సంప్రదాయాలలోని జంతువులు మరియు మానవులు అప్పుడప్పుడూ నేలను తింటారు. కొన్ని కోతులు వాటి ఇష్టమైన ఆహారంతో పాటు నేలను తింటాయి (వృక్ష ఆకులు మరియు ఫలాలు), తద్వారా టానిన్ విషత్వాన్ని ఉపశమనం చేస్తాయి.
నేలలు నీటిని వడకట్టి శుభ్రపరుస్తాయి మరియు దాని రసాయనశాస్త్రాన్ని ప్రభావితం చే్స్తాయి. వర్షపు నీరు మరియు సరస్సుల, కాలువలలో మరియు నదులలో నిల్వచేయబడిన నీరు నేల క్షితిజాలు మరియు ఉపరితల శిల స్తరాల ద్వారా వడకట్ట బడుతుంది; అందుచే అది భూగర్భజలంగా ఏర్పడుతుంది. తెగులు (వైరస్లు) మరియు కలుషితాలు, పట్టువిడని సేంద్రీయ కలుషితాలు (క్లోరినేటెడ్ పురుగుల మందులు, పోలీక్లోరినేటెడ్ బైఫినైల్స్), నూనెలు (హైడ్రోకార్బన్స్), భారీ లోహాలు (సీసం, జింక్, కాడ్మియం) మరియు అదనపు పోషకపదార్థాలు (నైట్రేట్లుte, సల్ఫేట్లు, ఫాస్ఫేట్లు) నేలచే వడకట్టబడతాయి. భూప్రాణులు వాటి జీవరాశి మరియు నెక్రోమాస్‌లో జీవక్రియను లేదా చలనం లేకుండా చేస్తాయి, తద్వారా స్థిరమైన హ్యూమస్‌గా ఏర్పరుస్తుంది. నేల యొక్క భౌతిక పరిపూర్ణత కూడా ఎగుడుదిగుడుగా ఉండే భూదృశ్యాలలో భూపాతాలను తొలగించటానికి అవసరం అవుతుంది.
భూ నిమ్నీకరణం అనేది మానవునిచే ప్రేరేపించబడిన లేదా సహజమైన ప్రక్రియ, ఇది నేల పనిచేసే యొక్క సామర్థ్యాన్ని బలహీనపరుస్తుంది. ఆక్సీకరణం, మాలిన్యం, మరుభూములుగా మారటం, వికోషీకరణం లేదా లవణత్వాన్ని కలిగి ఉన్నప్పుడు నేలలు భూ నిమ్నీకరణంలో క్లిష్టమైన భాగంగా ఉంటాయి.
నేల ఆమ్లత్వం పంట ఉత్పాదతను తగ్గించి మరియు కలుషితం మరియు వికోషీకరణానికి నేల హానిపొందటాన్ని పెంచినప్పుడు క్షార నేలల యొక్క నేల ఆక్సీకరణం లాభదాయకంగా ఉన్నప్పుడు ఇది నేలను వికోషీకరణం చేస్తుంది. నేలలు తరచుగా ఆమ్లత్వంగా ఉంటాయి ఎందుకంటే వాటి మూల పదార్థాలు ఆమ్లాలుగా ఉంటాయి మరియు ఆరంభంలో ప్రధాన కాటియన్స్‌ను తక్కువగా కలిగి ఉంటాయి (కాల్షియం, మెగ్నీషియం, పొటాషియం మరియు సోడియం). ఆక్సీకరణ ఈ మూలకాలు నేల పార్శ్వ రేఖాకృతి నుండి సాధారణ వర్షపాతం వల్ల లేదా అడవిని సేద్యం చేయటం ద్వరాా లేదా వ్యవసాయ పొలాల ద్వారా తొలగించబడినప్పుడు ఏర్పడుతుంది. నేల ఆక్సీకరణ ఆమ్లం-చే ఏర్పడే నత్రజనిసంబంధ ఎరువులు మరియు ఆమ్ల అవక్షేపం యొక్క ప్రభావాల ఉపయోగం నేల ఆక్సీకరణాన్ని పెంచుతుంది.
కనిష్ఠ స్థాయిల వద్ద నేల కలుషితం తరచుగా శుద్ధి మరియు ఆత్మీకరణాన్ని నేలలో చేయటానికి ఉంటుంది. అనేక వ్యర్థ శుద్ధి ప్రక్రియలు ఈ శుద్ధి విధాన సామర్థ్యం మీద ఆధారపడి ఉంటాయి. పరిమితిని మించిన శుద్ధి సామర్థ్యం నేల బయోటాను నష్టపరచవచ్చు మరియు భూవిధులను పరిమితం చేయవచ్చు. పారిశ్రామిక కలుషితం లేదా నేలకు నష్టాన్ని కావించిన ఇతర అభివృద్ధి కార్యక్రమాలు, నేలను సురక్షితంగా లేదా ఉత్పాదకంగా ఉపయోగించలేని స్థాయికి తీసుకువచ్చినప్పుడు డెరెలిక్ట్ నేలలు ఏర్పడుతాయి. డెరెలిక్ట్ నేలలను బాగుపరచటానికి ఖనిజశాస్త్రం, భౌతికశాస్త్రం, రసాయనశాస్త్రం మరియు జీవశాస్త్రం యొక్క సిద్ధాంతాలను వికోషీకరణం, క్రమక్షీణత, వివక్తం లేదా నేల కలుషితాలను తొలగించి నేల ప్రక్రియలను మరియు విలువలను రక్షించటం కొరకు ఉపయోగించబడుతుంది. మెళుకువలలో వడకట్టటం, రసాయన సవరణలు, గాలి తేమపరచటం, ఫైటోరెమిడియేషన్, బయోరెమిడేషన్ మరియు సహజంగా సన్నగిల్లపరచటం ఉన్నాయి.
ఎడారీకరణ (ఫలవంతభూములు ఎడారిగా మారటం) అనేది శుష్క మరియు సగభాగం-శుష్కంగా ఉన్న ప్రాంతాలలోని జీవవిధాన వికోషీకరణం యొక్క పర్యావరణ ప్రక్రియగా ఉంది, ఇది తరచుగా మానవుల కార్యకలాపాలతో ఏర్పడుతుంది. కరువులు ఎడారులుగా మారుస్తాయనే అపార్థం ఉంది. కరువులు శుషఅక మరియు సగంశుష్కంగా ఉన్న భూములలో సాధారణంగా ఉంటాయి. చక్కగా నిర్వహణ చేసిన భూములు వాన వచ్చినప్పుడు కరువు నుండి పూర్వస్థితికి రాగలవు. నేల నిర్వహణ సాధనాలలో నేల పోషకాలను మరియు సేంద్రీయ పదార్థ స్థాయిలను కొనసాగించటం, సేద్యం కొరకు నేలను తయారుచేయటం తగ్గించటం మరియు నేల భాగాలను పెంచటం ఉంటాయి. ఈ అభ్యాసాలు వికోషీకరణాన్ని నియంత్రించటంలో మరియు ఉత్పాదకతను తేమ ఉన్నప్పుడు కొనసాగించటానికి సహాయపడతాయి. అయితే, వర్షాభావ పరిస్థితులలో భూమిని పట్టించుకోకుండా చాలాకాలం పాటు వదలివేయడం, భూమి అధిక నిస్సారంగా మారడానికి దోహదం చేస్తుంది. ఉపాంత భూములపై పెరిగిన జనాభా మరియు పశుసంపదల వత్తిడి ఎడారీకరణను వేగవంతం చేసింది.
నేల వికోషీకరణ నష్టం గాలి, నీరు, మంచు మరియు గురుత్వాకర్షణశక్తికు ప్రతిస్పందనగా కదలికచే ఏర్పడుతుంది. అయినప్పటికీ ఈ ప్రక్రియలు ఒకదాని తరువాత ఒకటి ఉండవచ్చు, వికోషీకరణను వాతావరణీకరణం నుండి వేరుచేయవచ్చు. వికోషీకరణం అనేది ఒక ప్రాథమికమైన సహజ ప్రక్రియ, కానీ అనేక ప్రదేశాలలో దీనిని మానవుల భూ ఉపయోగం ద్వారా పెంచబడుతుంది. సరిగ్గా నేలను ఉపయోగించని అభ్యాసాలలో వన నిర్మూలనం, అతిగా మేయటం మరియు పద్ధతిలేని నిర్మాణ కార్యకలాపాలు ఉన్నాయి. మెరుగైన నిర్వహణ వికోషీకరణాన్ని నిర్మాణ సమయంలో భంగాన్ని పరిమితం చేయటం, వికోషీకరణానికి లోనయ్యే ప్రదేశాలలో నిర్మాణాన్ని చేయకుండా ఉండటం, ప్రవాహాలకు అడ్డుకట్టటం, వేదికలను-నిర్మించటం, వికోషీకరణను అణచివేసే పదార్థాలను ఉపయోగించటం మరియు మొక్కలను లేదా నేలను పట్టి ఉంచే ఇతర మొక్కలను నాటటం వంటి మెళుకువల ద్వారా పరిమితం చేస్తుంది.
తీవ్రమైన మరియు దీర్ఘకాలంగా ఉన్న నీటి వికోషీకరణ సమస్య చైనాలో ఎల్లో నది యొక్క మధ్య భాగాలలో మరియు యాంగ్జే నది యొక్క పైభాగాలలో ఏర్పడింది. ఎల్లో నది నుండి, దాదాపు 1.6-బిలియన్ల ఒండ్రు సముద్రంలోకి ప్రతి సంవత్సరం ప్రవహిస్తోంది. ఈ ఒండ్రు ప్రధానంగా వాయువ్య చైనా యొక్క లోయిస్ పీఠభూమిలోని నీటి వికోషీకరణం నుండి పుడుతుంది (లోతైన వికోషీకరణం).
నేలను కట్టలుగా కట్టటం అనేది నేల వికోషీకరణం యొక్క ముఖ్య ఆకృతిగా ఉంది, అది నేల ఉపరితలం దిగువున ఏర్పడుతుంది. ఇది నదిప్రక్కన ఉన్న గట్టు మరియు ఆనకట్ట వైఫల్యంతో అలానే మునిగిపోయే రంధ్రాల ఏర్పాటుతో సంబంధం కలిగి ఉంటాయి. గందరగోళాన్ని సృష్టించే ప్రవాహం, ప్రవాహం కారే మొదలు నుండి మట్టిని తొలగిస్తుంది మరియు అధస్త్సర వికోషీకరణ అప్‌గ్రేడియంట్‌కు పురోగమిస్తుంది. 
సాండ్ బాయిల్ అనే పదాన్ని చురుకుగా ఉన్న నేల కట్ట యొక్క గండి చివరను వర్ణించటానికి ఉపయోగిస్తారు.
నేల లవణత్వం అనేది స్వేచ్ఛగా ఉన్న లవణాలు సంచితం కావటం, ఇది నేలలు మరియు సేద్యం వికోషీకరణం అవ్వటానికి దారితీయవచ్చు. ఎదుర్కునే ఫలితాలలో భక్షణ నష్టం, తిరోగమించిన మొక్కల పెరుగుదల, మొక్కల సాగు మరియు నేల నిర్మాణాల కారణంగా వికోషీకరణ మరియు అవక్షేపం కారణంగా నీటి నాణ్యత సమస్యలు ఉన్నాయి. లవణత్వం సహజ మరియు మానవ ప్రక్రియల యొక్క సమ్మేళనం వల్ల ఏర్పడుతుంది. శుష్క పరిస్థితులు ఉప్పు సంచితానికి అనుకూలంగా ఉంటాయి. నేల మూల పదార్థం లవణాన్ని కలిగి ఉంటే ఇది సాధారణంగా స్పష్టంగా ఉంటుంది. శుష్క భూములలో నీటి పారుదల సమస్యాత్మకంగా ఉంటుంది. అన్ని నీటి పారుదలలో నీరు కొంత లవణత్వాన్ని కలిగి ఉంటాయి. కాలువలు మరియు అతి నీటిపారుదల నుండి కారటం ద్వారా పొలాలలో నీరు పారినప్పుడు, దాగి ఉన్న భూజలపాతాన్ని పెంచుతుంది. ఉప్పుగా ఉన్న భూగర్భజలం యొక్క సన్నని అంచు లోపల భూఉపరితలం ఉన్నప్పుడు వేగవంతంగా లవణత్వం ఏర్పడుతుంది. నేల లవణత్వం నియంత్రణలో భూజలపాత నియంత్రణ మరియు దడాలున నీరును ప్రవహింపచేయటాన్ని అధిక స్థాయిల నీటిని టైల్ డ్రైనేజ్‌తో కలిపి లేదా వేరొక అంతర్భౌమ డ్రైనేజ్ ఆకృతితో చేయబడటం ఉంటుంది.
నీటి లవణీయత నమూనాలు SWAP, డ్రెయిన్‌మోడ్-S, UnSatChem, సాల్ట్‌మోడ్ మరియు సహిస్‌మోడ్ వంటి వాటిని నేల లవణీయత యొక్క కారణాన్ని తెలుసుకోవటానికి మరియు పారుదల అయిన ఉప్పునీటి నేలలను పనికి వచ్చే స్థితికి తీసుకువెళ్ళటానికి ఉపయోగించబడతాయి.