జిజియా
జిజియా లేదా జిౙయా ("jizya" లేదా "jizyah" ( "" ; Ottoman Turkish: "cizye;") ఒక తలసరి ఆదాయంపై విధించే/వసూలు చేసే పన్ను. సాధారణంగా ఇది ఇస్లామీయ దేశాలలో ఇది ముస్లిమేతరులపై విధించే పన్ను విధానం, అందులోనూ నిర్దిష్టమైన విధానాలకు లోబడి మాత్రమే. ఈ పన్ను ముస్లిమేతరులైన "పురుషులు", సైన్యంలో పనిచేసే వయస్సు అర్హత గలిగి, అధికారాలకు పొందగలిగినవారికి మాత్రమే వర్తించేది. (కానీ కొన్ని మినహాయింపులకు లోబడి). ముస్లిం పాలకులు తమ రాజ్యాలలోని ముస్లిమేతరులపై చట్టపరమైన పన్నుగా జిజియాని అభివర్ణించి విధించేవారు. ముస్లిం పాలకులకు మునుపు, పన్నులు చెల్లించే వారని, అందువలన వీరికి పన్ను విధించవచ్చని భాష్యం ఇచ్చేవారు. ఈ పన్ను చెల్లింపుకు బదులుగా వారు తమ తమ ధర్మములను అవలంబించుకునే విధానం అనుసరించబడేది. సైన్యంలో పాలుపంచుకునేందుకు మినహాయింపు లభించేది. ఇతర దేశాల వారు దండయాత్రలు చేసిన సమయాలలో జిమ్మీలకు (ముస్లిమేతరులకు) రక్షణ కల్పించే బాధ్యత జిజియా వసూలు చేసే ముస్లిం పాలకులపై యుండేది. అదే విధముగా ముస్లిం పాలకులు ముస్లింలపై జకాత్ పన్ను (ధార్మిక పన్ను) విధించేవారు. ఈ జకాత్ ముస్లింలపై చట్టబద్ధమైనది.
అరబ్బీ భాషలో 'జిజియా' అర్థం "జిమ్మీ ల నుండి స్వీకరంప/వసూలుచేయ బడినది, ఇది "అంగీకారం ద్వారా ముస్లిమేతరుల నుండి వసూలు చేయబడిన రొక్కం".ఈ ఒప్పందం ప్రకారం ముస్లిమేతరులకు జిమ్మీ స్థితిని కలుగజేస్తారు; ఈ పదజాలము అరబ్బీ పదమైన జిజియాకు దగ్గరి అర్థము "బహుమతి"గా స్వీకరింపబడింది.
జిజియా అనేపదము ఖురాన్ 9:29 యందు కానవస్తుంది, కాని దీనిని పన్ను రూపేనా విశదీకరంపబడలేదు. ప్రకారం, ఈ జిజియా పన్ను విధానం ససానిద్ కాలంలో ప్రారంభించబడింది.
జిజియా విశదీకరణ గురించి అనేకులు భిన్న అభిప్రాయాలను ప్రకటించి, సాధారణంగా భావిస్తున్న అర్థాన్ని తోసిపుచ్చారు. :
కాని వ్యవహారంలో, ఇదొక ప్రత్యేకమైన పన్ను, ముస్లిమేతరులపై, ముస్లిం రాజ్యాలలో ముస్లిం పాలకులు విధించే పన్ను.
సిసిలీ పై నార్మన్ విజయం తరువాత, ముస్లిం మైనారిటీలపై విధించిన పన్నును కూడా "జిజియా" అనేవారు.
జిజియా పదానికి శాస్త్రీయ హేతువులు రెండు కానవస్తాయి: ఛాందసవాద మరియు సార్వత్రిక. మొదటిది జిమ్మీ (ముస్లిమేతరు)ల నుండి వారి ధార్మిక, మాన ప్రాణ రక్షణ కొరకు బయటి దండయాత్రల నుండి కాపాడుట కొరకు ప్రతిఫలంగా ఇవ్వబడే రుసుము లేదా పన్ను.). రెండవది, ఎలాగూ, ప్రతి వ్యక్తి ప్రథమ కర్తవ్యం మరియు జన్మహక్కు కూడానూ. ముస్లిమైనా, ముస్లిమేతరుడైనా చెల్లించవలసిన పన్ను. అది జిజియా రూపం గావచ్చు లేదా జకాత్ రూపం గావచ్చు. వీటి మధ్యగల సంబంధాన్ని, తారతమ్యాన్ని, క్రింది పట్టికలో వీక్షించండి.refer to this section.
అనేక ముస్లిం పాలకులు, ఈ జిజియా పన్ను విధానం ద్వారా ముస్లిమేతరులు ఇస్లామీయ రాజ్యాన్ని గుర్తించడానికి దోహదపడే హేతువని అభిప్రాయపడేవారు.
జిజియా పన్ను ఎవరికి విధింపబడేది : ముస్లిమేతరులైన పురుషులు. ఎవరు మినహాయింపబడ్డారు : బానిసలు, స్త్రీలు, పిల్లలు, వృద్ధులు మరియు వ్యాధి గ్రస్తులు, సాధువులు, సంతులు, పర్ణశాలలు మరియు పేదలు, మున్నగు వారు జిజియా పన్నునుండి మినహాయింపబడిన వారు. స్వతంత్రులు, ధనికులు మాత్రం జిజియా చెల్లించేవారు.
మాలికి ఫిఖహ్ పాఠశాల ప్రకారం జిజియా పన్ను "గ్రంథ పజలు" అయిన యూదులు, క్రైస్తవులు మరియు సబియన్ల పై విధించేవారు. ఆతరువాత ముస్లిమేతరులందరిపై విధించేవారు. కొందరు పాలకులు హిందువులపైనా, సిక్కులపైనా విధించారు.
"జిజియా" పన్ను ప్రతి ముస్లిమేతర పురుషుడు, ధనబలం, ఆస్తి, పన్ను చెల్లించే స్తోమత కలిగి, ముస్లిం రాజ్యంలో స్వతంత్రంగా జీవించే హక్కును పొందుటకు, సైన్యం పాల్గొనే నిబంధన నుండి విముక్తి లేదా మినహాయింపు పొందుటకు ధన, మాన, ప్రాణ రక్షణ పొంది స్వతంత్రంగా జీవించుటకు చెల్లించే పన్ను.
అబూ యూసుఫ్ గ్రంథం "కితాబ్ అల్ అఖ్రజ్" ప్రకారం జిజియా శాశ్వత పన్ను గాదు, నిర్దేశింపబడిన మొత్తము కూడా లేదు. ఈ పన్ను ధనము మరియు ఆస్తులపై విధింపబడేది. ధనిక వర్గానికి 48 దిర్హమ్ లు, మధ్య ధనిక వర్గానికి 24 దిర్హం లు, వృత్తి కళాకారులకు, సేవకులకు 12 దిర్హాలు పన్ను విధింపబడేది.
ఇస్లామీయ న్యాయవిధానంలో ఈ పన్ను విధానం ఇతర మతస్తులపై మోపే భారమని, ఒక విధమైన వత్తిడి విధానమని విమర్శకులు విమర్శిస్తారు.
ఇతరులు ఇలా వాదిస్తారు; సున్నీలు జకాత్ చెల్లిస్తారు, షియాలు "ఖుమ్" పన్ను ఆదాయంలో 1/5 వంతు చెల్లిస్తారు. ఇందుకు అదనంగా, ముస్లింలు సైన్యంలో పాల్గొని దేశ రక్షణ కొరకు పాటుపడతారు, కాని ముస్లిమేతరులకు ఇది మినహాయింపని వాదిస్తారు.