hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
భారతి మాత ఆలయం
భారతి మాత ఆలయం భువనేశ్వర్ ఒరిస్సా, భారతదేశం భువనేశ్వర్లో హిందూ దేవుడు శివ, ఈ ఆలయం 11 వ శతాబ్దంలో నిర్మించిన మూడు కథలతో హిందూ మతము మఠం ఉంది. ప్రస్తుతం ఇది మఠం ప్రయోజనాల కోసం ఉపయోగించబడుతోంది మరియు పూర్వం హిందూ తీర్థయాత్ర కేంద్రంగా ఉపయోగించబడింది.
భారతి మాతా ఆలయం బాదిబంకా చౌక్, ఓల్డ్ టౌన్ భువనేశ్వర్‌లో ఉంది. లింగరాజ ఆలయం నుండి రామేశ్వర గోస్వామి వరకు రథం రహదారి ఎడమవైపున మఠం మాతా యొక్క ప్రస్తుత మహాంతానుకు చేరుకోవచ్చు. ఇది భువనేశ్వర్ పురాతన హిందూ మఠాలలో ఒకటి. మఠం తూర్పున రథ రహదారి చుట్టూ ఉంది, దక్షిణాన జేమ్‌స్వర పాట్నా రహదారి, ఉత్తరాన ఉన్న ప్రైవేట్ భవనాలు మరియు పశ్చిమాన ఉన్న భృకుటేశ్వర్ శివాలయం. మఠము పశ్చిమానికి ఎదురుగా ఉంది.
మహాంతాలు వ్యాఖ్యానం ప్రకారం స్థానిక పురాణం ప్రకారం, లింగరాజ ఆలయం యొక్క నిర్మాత యాజతీ కేసరిచే స్థాపించబడింది, మరియు మఠము ప్రారంభంలో లింగారాజా ఆలయం నిర్మాణంలో నిమగ్నమై ఉన్న కళాకారులకి నివాసంగా వినియోగించ బడింది.
కార్తిక పూర్ణిమ, ప్రథమాష్టమి, దుర్గా పూజ మొదలైనవి వంటి ఆచారాలు జరుపుకుంటారు. ప్రథమాష్టమి సమయంలో, మఠము లోని తన మామను సందర్శించడానికి దైవం లింగరాజా ఇక్కడకు వస్తాడు.
మఠము చదరపు ఆకారములో 26.00 చదరపు మీటర్ల కొలతలో ఉంది. మఠము 1.50 మీటర్ల పొడవైన ప్లాట్‌ఫారమ్‌లో ఉంటుంది మరియు ఏడు అచ్చులను కలిగి ఉంది. ఎత్తులో, మఠము మూడు అంతస్తుల భవనం ఎత్తు 11.50 మీటర్ల ఎత్తును కలిగి ఉంటుంది. ఒక కేంద్ర ప్రాంగణంతో మఠము యొక్క ప్రతి వైపు మూడు గదులు ఉన్నాయి. ప్రతి గది వెడల్పు 3.45 మీటర్లు x పొడవు 6.15 మీటర్లు ఉంటుంది. మఠం ఒక భారీ సమ్మేళనం గోడతో చుట్టబడి ఉంటుంది, అది 53.60 చదరపు మీటర్లు 2.52 మీటర్ల ఎత్తుతో కొలతలతో ఉంటుంది. డూర్జబ్బ్స్: మఠం యొక్క ద్వారబంధం 1.70 మీటర్లు, వెడల్పు 0.35 మీటర్ల వెడల్పుతో 0.35 మీటర్ల మందంతో ఉంటుంది. ఈ ఆలయం ముతక బూడిద ఇసుక రాయితో తయారైంది మరియు నిర్మాణ పద్ధతి రాతి రకమునకు చెందినది.
అడవి వృక్షములు పెరుగుదల మరియు తూర్పు మరియు ఉత్తరాన గోడ మరియు పైకప్పు పతనం కారణంగా క్షీణత యొక్క సంకేతాలను చూపుతోంది. వృక్షాల పెరుగుదల వలన గోడలన్నింటికీ నష్టం ఉంది. మఠము శిథిలమైన స్థితిలో ఉంది. పశ్చిమ దిక్కున ఉన్న గదులు కూలిపోయాయి మరియు బాహ్య గోడ మాత్రమే ఉంది. ఇప్పుడు వాడే దక్షిణ దిక్కున కూడా శిథిలమైన స్థితిలో ఉంది మరియు మొదటి అంతస్తులు కూలిపోయాయి. పైకప్పులో ఉన్న పగుళ్ల ద్వారా గదులు లోపల వర్షపు నీరు చోటుచేసుకుంటుంది. ఇది ఇటీవలే దుర్గా పూజ సమయంలో మాతా మహంత చేత మరమ్మతులు చేయబడింది, కానీ కొద్దిపాటి పని మాత్రమే జరిగింది. ఈ భవనం దాని పురాతన నిర్మాణం దృష్టిలో మొత్తం పునరుద్ధరణ మరియు పరిరక్షణ అవసరం ఉంది.
పవిత్రమైన పిపాల్ చెట్లు మరియు అశోకా చెట్లు ఉత్తర మరియు దక్షిణం వైపున మఠము యొక్క వెలుపలి గోడపై కనిపిస్తాయి. ప్రవేశ ద్వారం వద్ద తాళేశ్వర శివ ఆలయం యొక్క మఠము మందిరం వెనుక ఒక చిన్న సమ్మేళనం లోపల తొమ్మిది చిన్న దేవాలయాలు మరియు కొన్ని విరిగిన శిల్పాలు మరియు ఆలయ శకలాలు ఉన్నాయి. పీఠం స్థితి యొక్క ఈ తొమ్మిది దేవాలయాలు శివ లింగం గర్భగుడిలో ఉన్నాయి. మఠం పురాణాల ప్రకారం ఈ దేవాలయాలు పూర్వ మఠం మహాంతులు వారి సహకారం మరియు మతపరమైన గొప్పతనాన్ని గుర్తించడం కోసం అంకితమివ్వబడ్డాయి. మరణించిన మహాంతాల సమాధి మీద ఈ ఆలయాలు నిర్మించబడ్డాయి, ఇది గతంలో ఆసక్తికరమైన మరియు ముఖ్యమైన మఠం సంప్రదాయం. ఈ దేవాలయాలు ఇతర దేవాలయాల నుండి వేరుపర్చడానికి ఖనన దేవాలయాలుగా పేరుపొందాయి.
చంద్రశేఖర మహాదేవ ఆలయం
" చంద్రశేఖర మహాదేవ ఆలయం " పాలియా, భువనేశ్వర్, ఒరిస్సా, ఇండియా లో ఉన్న లార్డ్ శివ కు చెందిన ఒక హిందూ ఆలయం. వృత్తాకార యోని పీఠంలో శివ లింగం ఉంది. ఈ ఆలయంలో ఒక ప్రైవేట్ యాజమాన్యం క్రింద ఉంది, కానీ అదే సమయంలో చాలా మంది ప్రజలు కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తారు.
ఈ ఆలయం సుమారుగా 19 వ శతాబ్దానికి ఎ.డి. చెందినది. దీని నిర్మాణ విశేషాలు మరియు నిర్మాణ వస్తువులు నుండి ఊహించబడింది. ఈ దేవాలయానికి చాలా సాంస్కృతిక ప్రాధాన్యత ఉంది. బదోస మరియు సంక్రాంతి వంటి ఆచారాలు ఇక్కడ ఆచరించ బడతాయి. పాటియ గ్రామ మంగళి ట్రస్ట్ బోర్డ్ కూడా ఈ దేవాలయానికి సంబంధించింది.
ఈ ఆలయం చుట్టుప్రక్కల నివాస భవనాలు, ఉత్తరం మరియు దక్షిణాన, పశ్చిమాన ఉన్న పచ్చిక బయళ్ళు మరియు తూర్పున కాంక్రీట్ మందిరం ఉన్నాయి.
ఆలయం ఒక వైమానా (గోపురం) రూపంలో ఉండి మరియు విమానం ముందు సిమెంటు కాంక్రీట్ హాల్ ఉండి జగన్మోహనునికి సేవలో ఉంటుంది. విమాన పీఠంలో బటా, గంది మరియు మస్తాకాలు 4.80 మీటర్ల ఎత్తులో ఉండి, పొడవు నుండి పై నుండి ఎత్తు వరకు పీఠం ఈ క్రమంలో ఉంది. ఈ దేవాలయం యొక్క బడా ఎత్తు 1.75 మీటర్ల ఎత్తు ఉంటుంది. గండీ 1.55 మీటర్లు మరియు ఎత్తు 1.50 మీటర్ల ఎత్తు కొలతలతో ఉంటుంది. ఈ ఆలయం తలుపులు దేవాలయ అలంకార అంశం పద్ద్ధతిలో ఉంటాయి. అవి 1.20 మీటర్ల x 0.51 మీటర్లు కొలతలతో ఉంటాయి. నిర్మాణ సామగ్రి లాటరైట్‌ను కలిగి ఉంది. సిమెంట్ ప్లాస్టర్‌తో అష్లార్ రాతి ఉపయోగించిన నిర్మాణ పద్ధతిలో ఉండి, ఇది కళింగన్ శైలిని కలిగి ఉంది.
కర్ణాటకరత్న
కర్ణాటకరత్న () పురస్కారం కర్ణాటక రాష్ట్రపు అత్యున్నత పౌరపురస్కారం. ఈ పురస్కారాన్ని ఏ రంగంలో అయినా అత్యున్నత కృషి చేసిన వ్యక్తికి బహూకరిస్తారు. ఈ పురస్కారం 1992లో కర్ణాటక రాష్ట్రప్రభుత్వం చేత ఆరంభించబడింది. . ఇంతవరకు ఈ పురస్కారాన్ని 9మందికి ప్రదానం చేశారు.
ఈ పురస్కారం క్రింద 50గ్రాముల బరువు ఉన్న స్వర్ణపతకం, ప్రశంసాపత్రం, జ్ఞాపిక మరియు శాలువా బహూకరిస్తారు.
చింతామణీశ్వర శివ ఆలయం
" చింతామణీశ్వర శివ ఆలయం " ఒరిస్సా, భారతదేశం యొక్క రాజధాని భువనేశ్వర్ లో ఉన్న లార్డ్ శివ కు చెందిన హిందూ ఆలయం. ఇది పాత స్టేషన్ బజార్ సమీపంలో కటక్ - పూరీ రహదారి నుండి చింతామణీశ్వర్ రోడ్డు కొలను చివరిలో ఉంది. ఈ ఆలయం పడమటి దిశగా ఎదురుగా ఉంటుంది మరియు శివ లింగం ఒక "యోనిపీఠం" తో ఉన్న శివ లింగం.
ఈ దేవాలయం 14 వ శతాబ్దం ఎ.డి.నాటిది. స్థానిక పురాణం ప్రకారం ఈ దేవాలయాన్ని కావేరి వంశీయులు కమారిస్ (సోమవామ్‌సిస్) నిర్మించారు. శివరాత్రి, శివ వివాహాము, జలసయ, రుద్రాభిషేకం వంటి వివిధ మతపరమైన మతకర్మలు ఇక్కడ నిర్వహిస్తారు. వివాహం మరియు థ్రెడ్ వేడుకలు ఇక్కడ జరుగుతాయి.
ప్రణాళికలో, ఈ ఆలయంలో ఒక చదరపు రకంగా పుణ్యక్షేత్రం ఉంది, "విమనా" "రేఖ" క్రమంలో ఉంది. దిగువ నుండి పైభాగానికి ఆలయం ఒక "బడా", "గండి" మరియు "మాస్థకము" ఉంది. "పంచాంగా బడా" మరియు పబ్హగాలో ఐదు భాగాల విభాగాలు ఉన్నాయి: అంటే "ఖురా", "కుంభా", "పాతా", "కాని" మరియు " బసంత ". ఆలయం యొక్క 'ఖురా' భాగం పాక్షికంగా ఖననం చేయబడింది. 'జంగా' 'తాళ జాంఘా' మరియు " ఉపర జాంఘ " లలో ఏడు అచ్చులతో " బందానా " యొక్క మూడు అచ్చుల సెట్ ద్వారా విభజించబడింది. 'గండీ' ఏ అలంకరణతోనైననూ, 'మాస్థకము' ఒరిస్సా ఆలయాలతో వంటి 'బీకి', " అమలకా ", " ఖపురి " మరియు " కలాస " లాంటి భాగాలను కలిగి ఉంది. 
తూర్పు గూడులో నాలుగు చేతులతో సాయుధ కార్తికేయుడు చిత్రం ఉంటుంది. అతని ప్రధాన వామపక్షం "వరదముద్ర" లో ఉంది మరియు కుడి చేయి ఒక జాపత్రి కలిగి ఉంది. అతని ఎడమ చేతిని వెన్ను నుండి ముందుకు చాతీ బాగా ఉబ్బెత్తుగా ఉండటం ఒక ఆత్మవిశ్వాసం కలిగి ఉంది మరియు అతని కుడి చేతిని నెమలి యొక్క తలపై ఉంచబడుతుంది. దక్షిణాన సముదాయంలో ఉన్న నాలుగు సాయుధ చేతులతో గణేష చిత్రం అతని కుడి చేతి మరియు అతని ఎడమ చేతిలోని "మోదకా పాత్ర" లో రోసరీని కలిగి ఉంది. అతని ఎడమ చేతికి విరిగిన దంతాలు (దంతం) ఉన్నపుడు అతని కుడివైపున ఉన్న కుడి చేతి "అంకుశం" ను కలిగి ఉంటుంది. ఉత్తర రాతి గూడులో సముచిత దేవత పార్వతి ఉంది.
"బాదా" యొక్క "తాళ జాంఘా" మరియు "ఉపర జాంఘా" వరుసలు వరుసగా "ఖాఖరా ముండిస్" మరియు "పిదా ముండిస్" తో చెక్కబడ్డాయి. " కణిక" పేగా పైన " బీకి " పాగలో ఒక " డ్యూల చరిణి " ఉంది, అయితే " రాహా పేగా " పైన నాలుగు చేతులు గల సాయుధ దైవత్తులు ఉన్నాయి. ద్వారబంధము యొక్క పునాది ఇరువైపులా రెండు "ఖఖారా ముండిస్" తో చెక్కబడింది. టెంపుల్ ఆధునిక సమ్మేళనం గోడతో 40.00 చదరపు మీటర్లు, 0.80 మీటర్ల మందంతో 1.80 మీటర్ల పొడవును కలిగి ఉంది. ద్వారబంధపు కుడి వైపున నాలుగు చేతులు గల సాయుధ గణేష విగ్రహం ఉంది. ఈ దేవత తన ఎడమ మరియు కుడి చేతుల్లో 'పరశు' మరియు గుఱ్ఱాన్ని పట్టుకుని, ఎడమవైపున ఉన్న ఎడమ వైపు మరియు ఎగువ ఎడమవైపున " మోదకాపత్ర " మరియు విరిగిన పంటి (దంతం) కలిగి ఉంది.
ఇది ఆలయ ట్యాంకు ఆలయం యొక్క ఆవరణలో ఉంది. స్థానిక ప్రజల అభిప్రాయము ప్రకారం ఈ ట్యాంకు కేశరీలచే తవ్వబడింది. కార్తీక పూర్ణిమ మరియు శ్రావణ పూర్ణిమ వంటి పండుగలు ఇక్కడ ఆచరించ బడతాయి. ఈ ట్యాంక్ దీర్ఘచతురస్రాకారంలో 22.40 మీ పొడవు మరియు 11.20 మీ. లోతు వెడల్పుతో 11.20 మీ. భూగర్భ నుండి నీటితో ఒక సహజ వసంతం ద్వారా ట్యాంక్ పోషించబడుతుంది. దీని ఫలితంగా సంవత్సరం పొడవునా నీటి స్థాయి ఎల్లప్పుడూ స్థిరంగా ఉంటుంది. అదనపు నీటిని విడుదల చేయడానికి తూర్పు గోడలో ఒక అవుట్లెట్ ఉంది.
రాజ్యోత్సవ ప్రశస్థి
రాజ్యోత్సవ ప్రశస్థి అనేది కర్ణాటక రాష్ట్ర అవతరణ సందర్భంగా ప్రతియేటా నవంబర్ 1వ తేదీన కర్ణాటక రాష్ట్ర ప్రభుత్వం చేత ప్రదానం చేసే పురస్కారాలు. వివిధ రంగాలలో ప్రముఖులను ఈ పురస్కారంతో సత్కరిస్తారు.
ఈ పురస్కారాలను ప్రతి యేటా నవంబర్ 1వ తేదీన బెంగళూరులో కర్ణాటక ముఖ్యమంత్రి చేతుల మీదుగా బహూకరిస్తారు. ఈ పురస్కారం క్రింద ఒక లక్ష రూపాయల నగదు, 20-25 గ్రాముల బరువు ఉన్న స్వర్ణపతకం, ప్రశంసాపత్రం, జ్ఞాపిక మరియు శాలువాను ఇస్తారు. ఇవి కాకుండా అర్హులైన పురస్కార గ్రహీతలకు ప్రభుత్వం తరఫున ఇంటి స్థలాలను కూడా ఇస్తారు.
రాజ్యోత్సవ ప్రశస్తిని 1966నుండి ఇవ్వడం ప్రారంభించారు. సామాన్యంగా బెంగళూరులోని "రవీంద్ర కళాక్షేత్ర"లో ఈ పురస్కార ప్రదాన కార్యక్రమం ఉంటుంది. ఈ పురస్కారాన్ని ఈ క్రింది విభాగాలలో విశేషమైన కృషి చేసినవారికి ఇవ్వబడుతుంది:
కళలు (సాహిత్యం, నాటకం, సినిమా, సంగీతం, నృత్యం, జానపదం, యక్షగానం, బయలునాటకం, శిల్పం, చిత్రలేఖనం), సమాజసేవ, పత్రికలు, మీడియా, క్రీడలు, వైద్యం, విద్య, వ్యవసాయం మరియు శాస్త్ర సాంకేతిక రంగాలు. అనేక కారణాల వల్ల రాజ్యోత్సవ ప్రశస్తిని కొన్ని సంవత్సరాలు ప్రకటించలేదు.
రాజ్యోత్సవ ప్రశస్తిని అందుకున్న వారిలో రట్టిహళ్లి నాగేంద్రరావు, హెచ్.నరసింహయ్య, బి.ఆర్.పంతులు, గిరీష్ కర్నాడ్, మాస్తి వెంకటేశ అయ్యంగార్, రాజ్‌కుమార్, ఉడుపి రామచంద్రరావు, ప్రకాష్ పడుకోనె,జోళదరాశి దొడ్డనగౌడ, చింతామణి నాగేశ రామచంద్ర రావు, పుట్టణ్ణ కణగాల్, కుమార్ గాంధర్వ, యు.ఆర్.అనంతమూర్తి, భీమ్‌సేన్ జోషి, ఆరతి, ఆర్.కె.లక్ష్మణ్, రోజర్ బిన్నీ, సయ్యద్ కిర్మాణీ, సతీష్ ధావన్, శివరామ కారంత్, ఆర్.కే. నారాయణ్, జి.వి.అయ్యర్, తిక్కవరపు పఠాభిరామిరెడ్డి, బి.సరోజాదేవి, గుండప్ప విశ్వనాథ్, విష్ణువర్ధన్, అంబరీష్, శంకర్ నాగ్ (మరణానంతరం), అశ్వని నాచప్ప, ఎం.ఎం.కల్బుర్గి, పండరీబాయి, భారతి, షైనీ విల్సన్, బ్రిజేష్ పటేల్, అనిల్ కుంబ్లే, పి.బి.శ్రీనివాస్, జవగళ్ శ్రీనాథ్, మహేష్ భూపతి, అజీమ్ ప్రేమ్‌జీ, మంజు భార్గవి మొదలైన ప్రముఖులు ఉన్నారు.
లక్ష్మీపురం (గొల్లప్రోలు)
లక్ష్మీపురం ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, తూర్పు గోదావరి జిల్లా, Gollaprolu మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన Gollaprolu నుండి 9 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన పిఠాపురం నుండి 8 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 587339. ఇది నిర్జన గ్రామం.
లక్ష్మీపురంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
లక్ష్మీపురంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
దిశీశ్వర ఆలయం
దిశీశ్వర ఆలయం భువనేశ్వర్లో ఉంది. ఈ ప్రదేశంలో గర్భగుడిలో ఒక వృత్తాకార యోని పీఠంలో శివ-లింగం ఉంది.
ఈ ఆలయం 15 వ శతాబ్దంలోనిది, ప్రైవేట్ యాజమాన్యంలో ఉన్న ఈ ఆలయం తూర్పు, పశ్చిమ, దక్షిణాన మరియు ఉత్తరాన ఉన్న రహదారిపై మూడు వైపులా ప్రైవేట్ నివాస భవనాల చుట్టూ ఉన్న ఒక ప్రైవేట్ సమ్మేళనంలో ఉంది.
కట్టడాల యొక్క నిర్మాణ రంగాన్ని అంతా పొడి రాతిని ఉపయోగించారు మరియు కలింగులు శైలితో నిర్మాణ పద్ధతి కొనసాగించారు.
ఈ ఆలయం శిథిలమైన పరిస్థితులలో ఉంది, అంతేకాకుండా వృక్షజాలం వృద్త్ధిగా పెరిగింది మరియు పరిసర ప్రాంతాల వృద్ధి కారణంగా. పైకప్పులో మరియు పాగాల సంయోగంలో పగుళ్ళు గుర్తించబడతాయి. ఈ ఆలయం X మరియు XI ఫైనాన్స్ కమిషన్ అవార్డులో ఈ రాష్ట్రం ఆర్కియాలజీ విభాగం ద్వారా మరమ్మతులు చేయబడింది.
గోసాగరేశ్వర్ శివాలయం
గోసాగరేశ్వర్ శివాలయం ఒరిస్సా, భారతదేశంలో భువనేశ్వర్ లో ఉన్న శివ కు చెందిన హిందూ ఆలయం. ఆలయ సముదాయంలోని ఆవరణలోని శివునికి అంకితం చేయబడిన మూడు హిందూ పుణ్యక్షేత్రాలు ఉన్నాయి.
ఈ దేవాలయం 14 వ -15 వ శతాబ్దాల్లో గంగా పాలనలో నిర్మించబడింది. ఈ దేవాలయం కళింగ క్రమంలో ఒకే పీఠంపై వైననా ఉంది. ఇది ఒక సజీవ ఆలయం మరియు ప్రఖ్యాత దేవత వృత్తాకార యోనిపీఠంలో ఒక శివలింగం ఉంది. ఈ ఆలయం ఒరిస్సా స్టేట్ ఆర్కియాలజీ విభాగం ద్వారా, X మరియు XI వ ఫైనాన్స్ కమీషన్ అవార్డు కింద మరమ్మతులు చేయబడింది. శివరాత్రి మరియు సంక్రాంతి వంటి ప్రముఖ వేడుకలు ఇక్కడ జరపడం గమనించవచ్చు.
లబేశ్వర శివాలయం
లబేశ్వర శివాలయం (హనుమంతేశ్వర) అనేది భువనేశ్వర్, ఒరిస్సా, భారతదేశం వద్ద ఉన్న హిందూ దేవాలయం. ఇసుక రాతి ఆలయం. ఇది క్షీణించిపోతున్న సంకేతాలను చూపిస్తుంది, పైకప్పు మీద పగుళ్ళు, దీని ద్వారా వర్షం నీరు గర్భగుడిలోకి వాలిస్తుంది.
మదనేశ్వర్ శివాలయం
మదనేశ్వర శివ టెంపుల్ 12 వ శతాబ్దం సిఈ లో నిర్మించిన శివుడు కు చెందిన హిందూ దేవాలయం ఉంది. శాంతార్థపూర్ లోని గారేజ్ చౌక్ నుండి శిశుపాల్‌ఘర్ వరకు మహావీర్ లేన్ కొలను యొక్క ఎడమ వైపున ఈ ఆలయం ఉంది. వృత్తాకార "యోనెపీఠం" (నేలమాళిగలో) లో శివ లింగము ఉంది. ఇది విరిగిన విగ్రహంతో ఉన్న పుణ్యక్షేత్రం మరియు ప్రస్తుతం, "పాభాగా" భాగం మాత్రమే అందుబాటులో ఉంది.
ఈ ఆలయం ఉత్తర, పశ్చిమ మరియు తూర్పు మూడు వైపులా నివాస భవనాలు మరియు దక్షిణాన రహదారి చుట్టూ ఉన్నాయి. ఈ ఆలయం తూర్పు ముఖంగా ఉంది. ఖుర్రా, కుంభా, పటా, కణి, మరియు బాసంత అనే ఐదు అచ్చులతో పాభాగా నిర్మాణం చాలా కాలం నుండి కుప్పకూలిపోయింది తదుపరి వీటిని పునరుద్ధరించారు.
మల్లు వెంకట నరసింహారెడ్డి
మల్లు వెంకట నరసింహారెడ్డి (మే 18, 1930 - డిసెంబర్ 4, 2004) తెలంగాణ సాయుధ పోరాట దళ నాయకుడు. ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో మార్క్సిస్టు పార్టీ అభివృద్ధిలో కీలక భూమిక పోషించి, పార్టీ కార్యకర్తగా, వ్యవసాయ కార్మిక, రైతు ఉద్యమ నాయకుడుగా, పార్టీ నాయకుడుగా పలు సేవలు అందించాడు.
వెంకట నరసింహారెడ్డి 1930, మే 18న గోపాలరెడ్డి, రామనర్సమ్మ దంపతులకు నల్గొండ జిల్లా, నూతనకల్లు ప్రాంతంలోని మామిళ్లమడువ గ్రామంలో జన్మించాడు. ఈయనది ధనిక కుటుంబం. ఈయన తండ్రి జన్నారెడ్డి దేశ్‌ముఖ్‌ దగ్గర మునసబుగా పనిచేయడంవల్ల ఊరిలో అధికారం చెలాయించేవారు.
తన ఉద్యమ సహచరిణి, తన దళంలో పనిచేసిన స్వరాజ్యం ను వివాహం చేసుకున్నాడు. స్వరాజ్యం, భీమిరెడ్డి నరసింహారెడ్డి చెల్లెలు. 1954 మేలో హైదరాబాద్‌ ఓల్డ్‌ ఎమ్మెల్యే కార్వర్ట్స్‌లోని దేవులపల్లి వెంకటేశ్వరరావు క్వార్టరులో బద్దం ఎల్లారెడ్డి, చండ్ర రాజేశ్వరరావు, దేవులపల్లి వెంకటేశ్వరరావుల సమక్షంలో రెండు దండలతో ఆ వీళ్లద్దరి వివాహం నిరాడంబరంగా జరిగింది. వీరికి ఇద్దరు కుమారులు (గౌతమ్‌, నాగార్జున), ఒక కుమార్తె (కరుణ).
వెంకట నరసింహారెడ్డి తీవ్ర అనారోగ్యానికి గురై 2004, డిసెంబర్ 4 న మరణించాడు.
రామేశ్వర దేవళం
రామేశ్వర్ ఆలయం భువనేశ్వర్ లో చాలా పురాతన ఆలయం మరియు " మౌసీ మా " (ఒరియా: ମାଉସୀ ମା ଦେଉଳ) లింగరాజ దేవాలయం ఆలయం అని పిలుస్తారు. లింగరాజ పుణ్యక్షేత్రం నుండి 2 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్నది.
రావణుడు మీద విజయం తర్వాత శ్రీరాముడు తిరిగి వచ్చినప్పుడు, శివ దేవతను ఇక్కడ ఆరాధించమని సీత అడిగారు. అందువల్ల రామచంద్ర మూర్తి ఆ పనికి లింగం నిర్మించాడు.
చైత్రమాసము లో రామ నవమి కు ముందు ఒక రోజు వస్తుంది అశోకాష్టమి సమయంలో లార్డ్ లింగరాజ ఆలయానికి రుకుణరథ్ అని పిలువబడే ఒక పెద్ద రథం ద్వారా ఈ ఆలయానికి వస్తాడు మరియు నాలుగు రోజులు ఇక్కడే ఉంటాడు. ఈ ఆలయం 9 వ శతాబ్దం నాటిది.
దేవసభ ఆలయం
" దేవసభ ఆలయం " ఖరఖియా వైద్యనాథ ఆలయ ప్రాంగణంలో, భువనేశ్వర్‌ లోని ఓల్డ్ టౌన్ ప్రాంతంలో ఉంది. ఇది పాడుబడిన ఆలయం మరియు తూర్పు వైపు ఎదురుగా ఉంది. సెలా లోపల దేవత లేదు. స్థానికుల ప్రకారం ఈ దేవాలయం దేవసభ అని పిలువబడే దేవీ మరియు దేవతల సమావేశం అని అర్థం.
ఈ ఆలయం 14 వ శతాబ్దం ఎ.డి.కి చెందినది, 'రేఖా డ్యూల్' టోపోలాజీ. ఇది ఖరఖియా వైద్యనాథ ఆవరణ నైరుతి మూలలో ఉంది; దక్షిణ మరియు పశ్చిమ సమ్మేళనం గోడ నుండి 5.00 మీటర్ల. ఈ ఆలయం తూర్పు ముఖంగా ఉంది. ఇది 0.60 మీటర్ల ఎత్తుతో 5.50 చదరపు మీటర్ల కొలతలకు తక్కువతో ఒక చదరపు వేదికపై ఉంటుంది.
ప్రణాళికలో, దేవసభ ఆలయంలో 0.90 మీటర్ల దూరానికి సుమారు 4.00 మీటర్ల పొడవు గల ఒక చదరపు పుణ్యక్షేత్రంగా ఉంది. ఇది రాహ యొక్క ఇరువైపులా కేంద్ర రహా మరియు అనురుత మరియు కనిక పాగాలతో జతగా పంచరత్నగా ఉంది. ఎత్తులో, పాబాగా నుండి మస్తాకా వరకు ఎత్తు 5.73 మీటర్ల ఎత్తు గల రేఖా ఆర్డర్ ఉంటుంది. దిగువ నుండి దేవసభ ఆలయం వరకు బడా, గండి మరియు మస్తాకా ఉన్నాయి. బడా యొక్క అయిదురెట్లుగా ఉన్న విభాగాలలో ఈ ఆలయం పంచంగ బడాను 2.43 మీటర్ల ఎత్తులోని కొలతలతో ఉంటుంది. దిగువ భాగంలో పాబాగాకు ఖురా, కుంభ, పాటా మరియు బసంతల నాలుగు బేస్ మౌలింగ్లు ఉన్నాయి, అవి 0.58 మీటర్లు తాళా జాంఘ మరియు ఉపర జాంఘా 0.50 మీటర్లు మరియు 0.53 మీటర్ల ఎత్తును కలిగి ఉంటాయి, తద్వారా మూడు అచ్చులతో ఏర్పడిన బందానా ఎత్తు 0.25 మీటర్ల ఎత్తుతో వేరు చేయబడుతుంది. 0.57 మీటర్ల కొలిచే వరండా ఐదు అచ్చులను కలిగి ఉంది. గండి మరియు మాస్తాకా ఎత్తు 2.25 మీటర్లు మరియు 1.05 మీటర్ల పొడవు ఎత్తు మరియు శిల్పశైలితో శిల్పాలను కలిగి ఉంటుంది.
శివతీర్థ మఠం
పాత పట్టణమైన భువనేశ్వర్ శివార్లలోని శివతీర్థ మఠం ఒక హిందూ మఠం (మఠం) మరియు 'చందన్ యాత్ర' మరియు 'డోలా పూర్ణిమ' ' లకు ప్రసిద్ధి అని అర్థం. " దోలా పూర్ణిమ " లో " పంక్తి భోగో " (కమ్యూనిటీ భోజనం) కోసం, " మఠం " నకు 'లింగరాజ్ ఆలయం' నుండి లార్డ్ లింగరాజ వస్తాడని నమ్మకం.
" మఠం " తూర్పు ముఖంగా ఉంది, ఇది రథాగడ చౌక్, ఓల్డ్ టౌన్, భువనేశ్వర్ లో ఉంది. లింగరాజా యొక్క ఉత్తర ద్వారం నుండి 30 మీటర్ల దూరంలో ఉన్న లింగరాజ ఆలయం నుండి మాసిమా దేవాలయానికి వెళ్ళే రథ రహదారి కుడివైపున ఈ మఠాన్ని చేరుకోవచ్చు. 1970 లో ఎండోమెంట్ కమిషన్ " మఠం " పై హక్కు తీసుకుంది. " మఠం " 'శంకరాచార్య సంప్రదాయానికి చెందినది. లార్డ్ లింగరాజ్ యొక్క రథాన్ని తయారు చేసేందుకు ఉపయోగించే చెక్క లాగ్లను వడ్రంగులు ఉపయోగించే ముందు ఇక్కడ మొనాస్టరీలో పవిత్రం చేస్తారు.
ఈ ఆలయాలు తూర్పు చివరలో మఠం ప్రాంగణంలో ఉన్నాయి. మఠం రథ రహదారిలో లింగరాజ ఆలయం ఉత్తర ప్రవేశ ద్వారం వద్ద ఉంది. ఒక వరుస మరియు సగం వరుసలలో ఏర్పాటు చేయబడిన పదమూడు సమాధి దేవాలయాలు ఉన్నాయి. వెనుక వరుసలో తొమ్మిది ఆలయాలు ఉన్నాయి, వీటిలో ఉత్తర ప్రాంతం నుండి నాలుగు దేవాలయాలు ఒక ప్రైవేట్ సమ్మేళనం గోడపై ఆక్రమించబడ్డాయి. దక్షిణాన ఉన్న దేవాలయాలు పాక్షికంగా ఖననం చేయబడ్డాయి. ముందు వరుసలోని నాలుగు దేవాలయాలలో మూడు "గండి" కు సమాధి చేయబడ్డాయి, నాలుగవది "బడా" కు ఖననం చేయబడుతుంది. ఈ ఖనన దేవాలయాలు ప్రణాళికలో కూడ ఉన్నాయి. ఎత్తులో ఈ దేవాలయాలు 'బాద', " గాందీ " మరియు " మాస్తాకా " కలిగి ఉన్న పిదా ఆర్డర్ ఉన్నాయి. ఈ దేవాలయాల గుండీ మూడు తిరోగమన శ్రేణులను కలిగి ఉంది.
స్వప్నేశ్వర శివాలయం
స్వప్నేశ్వర శివ దేవాలయం, ఒరిస్సా, భారతదేశం యొక్క రాజధాని భువనేశ్వర్ లో గౌరీనగర్, పుర్వేశ్వర శివ దేవాలయం యొక్క ఈశాన్యం వద్ద 200.00 మీటర్ల దూరంలో ఉంది. ఈ ఆలయం తూర్పు వైపుకు ఎదురుగా ఉంది. పుణ్యక్షేత్రం 2.00 చదరపు మీటర్లు గల ఈ ఆలయం ఖాళీగా ఉంది.
ఈ ఆలయం చుట్టూ 3.00 మీటర్ల దూరంలో దక్షిణ మరియు పశ్చిమ దిశలలో ప్రైవేట్ నివాస భవనాలు ఉన్నాయి. తూర్పున ఒక రహదారి మరియు ఉత్తరాన ఒక ప్రవాహం. ఈ ఆలయం తూర్పు వైపుకు ఎదురుగా ఉంది.
ఈ ఆలయం పొడవైన పీఠంలో మూడు మోల్డింగ్స్‌తో ఎత్తులో ఉంది. 50.80 మీ పొడవు x 5.75 మీటర్ల వెడల్పు 0.92 మీటర్ల ఎత్తులో ఉంటుంది. ప్రణాళికలో, ఆలయం చతురస్ర వైమనాలతో మరియు తూర్పు వైపుకు వెనక వంతెనతో పంచరథగా ఉంది. వైమానా 4.65 చదరపు మీటర్లు మరియు 0.15 మీ వెడల్పు పొడవును కొలుస్తుంది. ఎత్తులో, ఆలయం పక్కగ నుండి మస్తకం వరకు 10.00 మీ. ఈ టెంపుల్ యొక్క బడా ట్రైయంగ బాడ యొక్క మూడు రెట్లు విభజనతో ఎత్తు 2.85 మీటర్ల ఎత్తులో ఉంటుంది. పాపగాకు 0.70 మీటర్లు, సాదా జాంగ్ 1.65 మీ పొడవు, ఐదు అచ్చులను 0.50 మీటర్ల ఎత్తుతో కొలిచే ఐదు అచ్చులను కలిగి ఉంది. ఆలయం యొక్క గండీ 5.10 మీటర్ల పొడవు, చైత్య రూపకల్పనలతో అలంకరించబడిన ఆధారంతో ఆభరణాలుగా, అలంకరించబడినది.
ఉత్తర, పశ్చిమ మరియు దక్షిణ దిశలో మూడు వైపులా జాంఘా యొక్క రాగ పేగాలో ఉన్న పార్శ్వదేవత గూళ్లు 0.75 మీ. వెడల్పు x 0.45 m వెడల్పు మరియు 0.29 m లోతులో ఖాళీగా ఉంటాయి మరియు అలంకారం లేకుండా ఉంటుంది.నిర్మాణం కోసం ఉపయోగించిన నిర్మాణ సామగ్రి తేలికపాటి బూడిద ఇసుక రాయి మరియు నిర్మాణం సాంకేతికత పొడి రాతితో జరిగింది. నిర్మాణ శైలి కళింగన్. వాస్తవానికి ఈ ఆలయం మూడు అచ్చులతో ఉన్న గంభీరమైన పిస్తాలో నిర్మించబడింది.
ఈ ఆలయం X మరియు XI ఫైనాన్స్ కమీషన్ అవార్డు కింద ఒరిస్సా స్టేట్ ఆర్కియాలజీ మరమ్మతులు చేసింది. ఇటీవల పునర్నిర్మాణ పనుల కారణంగా ఈ ఆలయం సంరక్షణ వలన మంచి స్థితిలో ఉంది. ఈ ఆలయం పీఠం నుండి కలశం వరకు పూర్తిగా పునర్నిర్మించబడింది.
ఈ శివాలయం ఎదుర్కొంటున్న కొన్ని పరిరక్షణ సమస్యలు, వేదిక యొక్క ఉత్తర భాగంలో నీటిని నిలువ ఉండడం దీర్ఘకాలంలో పునాదిని బలహీనపరుస్తుంది.
బ్యామొకేశ్వర ఆలయం
" సర్వేశ్వర మహాదేవ ఆలయం ", బైమోకేశ్వర ఆలయం అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది తాలా బజార్ మార్కెట్ సముదాయంలో ఉంది, ఒరిస్సా యొక్క రాజధాని అయిన భువనేశ్వర్ ఓల్డ్ టౌన్, భారతదేశం, ఒరిస్సా లో ఉంది. ఈ ఆలయం 10.00 మీటర్ల దూరంలో తూర్పు ద్వారం యొక్క ఎడమ వైపున ఉన్న లింగరాజ దేవాలయం ముందు ఉంది. ఈ ఆలయం పశ్చిమాన ఎదురుగా ఉంటుంది. ఇది ఒక ఆలయము మరియు గర్భగుడిలో ఒక వృత్తాకార "యోనిపీఠం" తో శివ లింగము ఉంది. ప్రస్తుతం గర్భగుడి ప్రస్తుత రహదారి స్థాయికి 1.50 మీ. దిగువన ఉన్నది. ఇది ఇటీవలే కోలుకున్న ఆలయం. దీనిని 10 వ శతాబ్దం ఎడి లో నిర్మించారు. ఈ ఆలయం స్థానిక దుకాణదారులను నిర్వహిస్తుంది.
స్థానికులు ఈ ఆలయాన్ని కేశరీ వంశీయుల (సోమవామ్సిలు) కు ఆపాదించారు. మహా శివరాత్రి లేదా శివరాత్రి, సంక్రాంతి, జలభిషేకాలు మొదలైన పండుగలు ఇక్కడ గమనించవచ్చు.
ఈ ఆలయం చుట్టూ ఉత్తర మరియు దక్షిణ వైపులా ఉన్న దుకాణాలు, తూర్పున నివాస భవనాలు మరియు పశ్చిమాన రహదారి ఉన్నాయి. పశ్చిమాన ప్రవేశ ద్వారం తప్ప, మొత్తం ఆలయం బడాలోని వరండా భాగంలో సమాధి చేయబడి ఉంది. అందువల్ల ఆలయం యొక్క గ్రౌండ్ పథకం గుర్తించబడలేదు. ఏమైనప్పటికీ, రాహ యొక్క ఇరువైపులా ఒక కేంద్రమైన రాహా మరియు అనురథ మరియు కనిక పాగ జంటగా ఉన్న ప్రణాళికలో పంచరథ ఉంది. ప్రస్తుత రహదారి స్థాయికి 1.50 మీటర్ల లోతులో ఉన్న గర్భగుడికి ఐదు అడుగుల పరిథిలో అడుగులు (మెట్లు) ఉన్నాయి. ఎత్తులో, వినానా, రేఖా డ్యూల్ మరియు వరండా నుండి మస్తకం వరకు 7.00 మీటర్ల ఎత్తు ఉంటుంది. ఈ గాండీ 5.00 మీటర్ల ఎత్తు మరియు మాస్తాకా ఎత్తు 2.00 మీటర్ల ఎత్తు ఉంటుంది.
"శిల్పకళాశైలి" ఏ శిల్పం శిల్పకళకు సంబంధించినది కాదు. పునర్నిర్మాణం పని సమయంలో ఎర్ర రంగు వాష్ ఆలయానికి ఇవ్వబడింది. తలుపులు మూడు నిలువు బ్యాండ్లతో అలంకరించబడతాయి మరియు నది దేవతలను సాధారణంగా తలుపు ఫ్రేమ్ యొక్క ఎగువ భాగంలో నవగ్రహ స్లాబు యొక్క ఇరువైపులా చూడవచ్చు. డోర్జాంబ్ 1.72 మీ. గంగా ఎడమ వైపున ద్వారపు కుడి వైపున మరియు యమునా లో కనుగొనబడింది. ముక్తేస్వర సమ్మేళనంలోని ఉదాహరణలలో తమ తొడుగులో తొడ చేతితో ఉన్న వాహనాలు తమని తాము నిలబెట్టుకోవడమే. వారి జుట్టు స్టైలిస్ట్‌గా చిత్రీకరించబడింది మరియు వారి ముఖాలు ఒకేలా మృదువుగా మరియు అందమైన నవ్వుల (చిరునవ్వులు) ద్వారా ప్రకాశిస్తాయి. ఇద్దరూ మరగుజ్జు పరిచారకులతో సంబంధం కలిగి ఉన్నారు. ద్వారబంధము యొక్క శైవత్వంతోటి యొక్క ద్వారపాలకులు ప్రక్కన ఇరు వైపులా కనిపిస్తారు, దీని ఎగువ భాగాలు మాత్రమే కనిపిస్తాయి.
" లలటాబింబం" లో గజలక్ష్మ్మి చిత్రం ఉంది. ఏనుగులు ఇరువైపులా నిలబడి ఉన్న రెండు చేతులలో రెండు దేవాలయాలను పట్టుకును ఉంటుంది. 1.85 మీటర్ల పొడవున ఉన్న తలుపు జాలాల పై ఉన్న ఆర్చిట్రేవ్ నవగ్రహాలతో చెక్కబడింది. తీర్దేశ్వర శివ ఆలయంలో చూసినట్లు కేతువు తన మోకాళ్లపై పూర్తి వ్యక్తిగా చిత్రీకరించబడింది.
ఆలయ నిర్మాణానికి ఉపయోగించే నిర్మాణ వస్తువులు ముతక బూడిద ఇసుకరాయి. నిర్మాణ పద్ధతులు పొడి రాతి మరియు శైలి కళింగన్ విధానంలో ఉంది. నది దేవతలు తలుపు యొక్క పై భాగంలో కనిపిస్తాయి. ఇది భువనేశ్వర్ ఆలయాలలో మినహాయింపు. సాధారణంగా వారు ద్వారపాలకులతో పాటు ద్వారబంధము యొక్క స్థావరం వద్ద కూడా కనిపిస్తారు.
తాళేశ్వర శివాలయం - II
" తాళేశ్వర శివాలయం - II " భువనేశ్వర్, ఒరిస్సా, ఇండియా లో ఉన్న హిందూ ఆలయం. తాళేశ్వర శివ ఆలయం బాధిబాంకా చౌక్, ఓల్డ్ టౌన్, భువనేశ్వర్ లో భారతి మాతా ప్రాంగణంలో ఉంది. ఈ ఆలయంలో శివ లింగం మరియు వృత్తాకార ఆలయం ఉన్నాయి. ఆలయ ఎగువ భాగం ఒక భక్తుడు యొక్క ఆర్ధిక సహాయంతో మఠం అధికారుల చేత పునర్నిర్మించబడింది.
ఇది భారతీయ మఠానికి చెందినది. ప్రణవ కిషోర్ భారతి గోస్వామి మఠంమహాంతాగా ఉన్నారు.
మేఘేశ్వర ఆలయం
మేఘేశ్వర ఆలయం అనేది 12 వ శతాబ్దపు హిందూ ఆలయం, దీనిని శివుడికి అంకితం చేశారు. ఈ ఆలయం భారతదేశంలోని భువనేశ్వర్ నగరం యొక్క టాంకపాని రహదారి ప్రాంతంలో ఉన్న ఒక సజీవ ఆలయం.
పార్వతి ఆలయం, ఒడిషా
పార్వతి దేవాలయం భారతదేశంలోని ఒరిస్సాలోని భువనేశ్వర్ లో ఉన్న హిందూ ఆలయం.
ఈ ఆలయం ఒరిస్సా మునిసిపల్ కార్పొరేషన్ హాస్పిటల్ సమ్మేళనం, శ్రీరామ్ నగర్, ఓల్డ్ టౌన్, భువనేశ్వర్‌లో ఉంది. తూర్పు ముఖ దేవాలయం, దీని పూర్వ దేవత పార్వతి. ఈ ఆలయం నిర్మాణము నుండి ఇప్పటి వరకు సజీవ కార్యాచరణలో ఉంది. ఇది మరో ముఖ్యమైన హిందూ మతం యొక్క ప్రదేశం మరియు సమీపంలో ఉన్నటువంటి లింగరాజ ఆలయం, యాజమాన్యం మరియు నిర్వహణలో భాగంగా ఉంది. ఒరిస్సా మునిసిపల్ కార్పొరేషన్ ఆసుపత్రిలో ప్రైవేటు యాజమాన్యంలోని ఆలయం నిర్వహించబడుతుంది.
పార్వతి దేవాలయాన్ని నిర్మించటానికి ఉపయోగించే పదార్థాల విశ్లేషణ ననుసరించి 14 వ శతాబ్దంలో దీనిని నిర్మించారు. 14 వ శతాబ్దంలో నిర్మించిన దక్షిణ భారత దేవాలయ సముదాయాల యొక్క నిర్మాణ లక్షణాలు విలక్షణమైనవి.
పార్వతి దేవాలయం కళింగన్ శైలిలో నిర్మించబడింది, ఇది పొడి రాతి నిర్మాణ పద్ధతిని ఉపయోగించి బూడిదరంగు ఇసుకరాయితో నిర్మించబడింది. దేవాలయ వర్గీకరణ, పిదా డ్యూల్, ముఖ్యమైన అంతస్థుల లక్షణాలను కలిగి ఉంది, తలుపుజాంబులు 0.78 మీటర్లు (5.7 అడుగులు × 2.6 అడుగులు ) × 1.74 మీటర్లు కొలతలను కలిగి ఉంటాయి.
పిస్తాలో నిలబడి ఉన్న ఆలయం ఒక విమనా మరియు ఒక ముందుభాగం పోర్ట్ ఉంది. బాణా, గండి మరియు మస్తాకా వంటి విలక్షణమైన ద్రావిడ లక్షణాలను కలిగి ఉంది. ఖురా, కుంభ, పాటా, కని మరియు బసంతా వంటి ఐదు అచ్చులను పాబాగా ఆధారం నిర్మించారు. ఈ గండీకి ఏడు పలకలు ఉన్నాయి, ఇవి రెండు పొతలాలు వేరు చేస్తాయి. దిగువ పొతలాలు నాలుగు శ్రేణులను కలిగి ఉంటుంది మరియు ఎగువ పొతలాలు మూడు శ్రేణులను కలిగి ఉంది. రాతి గూళ్లు ప్రత్యేకమైన ఖఖారా శైలి యొక్క తాళగర్భిక అలంకరిస్తారు, మూడు సాదా నిలువు బ్యాండ్ ద్వారా అలంకరించారు. తలా జంఖా మరియు అవరా జాంఘాలు కాఖర ముండి మరియు పిదా ముండితో అలంకరించబడ్డాయి.
సంక్రాంతి, శివరాత్రి, దుర్గా పూజ, కాళీ పూజ మరియు దీపావళి వంటి ముఖ్యమైన హిందూ ఆచారాలు ఆలయంలో ఆచరించబడతాయి.
ఘంటేశ్వర శివాలయం
ఘంటేశ్వర శివాలయం కపిల్‌శ్వర ఆవరణలో ఉంది. శిల్ప కళ సంపన్నమైనది మరియు ఇది శైవ లింగం. ఈ దేవాలయం పిదా క్రమంలో ఒక విమనా ఉంది. ఇది ప్రణాళిక మీద త్రిరాత్ర ఉంది. ఈ ఆలయం పశ్చిమానికి ఎదురుగా ఉంది. ఈ ఆలయం యొక్క మొత్తం ఎత్తు 2.83 మీటర్లు. (బాదా 1.13 మీ, గాండీ 1.00 మీటర్లు, మాస్టాకా 0.70 మీటర్లు). గాండి మూడు వరుసలలో ఉంది. తలుపులు 0.82 m వెడల్పు x 0.41 m వెడల్పు లతో ఉన్నాయి. గది కొలత 0.90 చదరపు మీటర్లు, అయితే ఆలయం కొలత 1.53 చదరపు మీ. లలటాబింబలో ఒక శాసనం ఉంది. ఈ ఆలయం ఉత్తరాన కపిలేశ్వర దేవాలయ భగ మండప చుట్టూ ఉంది. 15.50 మీటర్ల దూరంలో, తూర్పున రోససాల మార్గం, పశ్చిమాన 8.40 మీటర్ల దూరంలో ఉన్న డుటియ కపిల్‌శ్వర ఆలయం మరియు దక్షిణాన గుప్తేశ్వర దేవాలయం 6.45 మీ. ఉన్నాయి.Lesser Known Monuments of Bhubaneswar by Dr. Sadasiba Pradhan ()
పంప పురస్కారం
పంప పురస్కారం (లేదా పంప ప్రశస్తి) అనేది కర్ణాటక యొక్క సాహిత్య పురస్కారం. దీనిని 1987లో కర్ణాటక రాష్ట్రప్రభుత్వం కన్నడ మరియు సాంస్కృతిక శాఖ ప్రారంభించింది. ఇది ఈ రాష్ట్రం ప్రదానం చేసే అత్యున్నత సాహిత్య పురస్కారం. దీనిని ప్రతి సంవత్సరం కన్నడ భాషలో వ్రాయబడిన ఉత్తమ సాహిత్య గ్రంథానికి లేదా కన్నడ సాహిత్యంలో జీవితకాల కృషి చేసిన కన్నడిగుడికి ప్రదానం చేస్తారు. 
ఈ పురస్కారం కన్నడ భాషలో మొట్టమొదటి కవి పంప పేరుమీద ప్రదానం చేయబడుతుంది. ఈ పురస్కారం క్రింద 1 లక్ష నగదు, ఒక శాలువా, ప్రశంసా పత్రం, జ్ఞాపిక ఇచ్చేవారు. కానీ 2008 నుండి నగదు పురస్కారాన్ని 3 లక్షలకు పెంచారు. 1996కు ముందు ఈ అవార్డు కన్నడ రచయిత వ్రాసిన ఒక ఉత్తమ పుస్తకానికి ఇచ్చేవారు. తరువాత ఈ పురస్కారం కన్నడ రచయితలకు వారి జీవితకాల సాహితీ సేవను గుర్తించి ఇస్తున్నారు. ఈ పురస్కారం మొదటిసారి కువెంపు వ్రాసిన "శ్రీ రామాయణ దర్శనం"కు లభించింది.
ప్రతి యేటా ఆదికవి పంప జన్మస్థలం ఉత్తర కన్నడ జిల్లా బనవాసి పట్టణంలో కన్నడ భాష మరియు సాంస్కృతిక మంత్రిత్వశాఖ నిర్వహించే "కదంబోత్సవ"లో ఈ పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేస్తారు.
సుంకం అచ్చాలు
సుంకం అచ్చాలు (1924, మార్చి 3 – 1983, ఆగష్టు 9) భారతీయ రాజకీయనాయకుడు. ఈయన 1952 నుండి 1957 వరకు, తొలి లోక్‌సభలో నల్గొండ నియోజకవర్గానికి ప్రాతినిధ్యం వహించాడు.
సుంకం అచ్చాలు 1924, మార్చి 3న నల్గొండలో జన్మించాడు. ఈయన తండ్రి కాశయ్య. ఈయన బడిలో చదువుకోలేదు, రైతుగా పనిచేశాడు. ఇంట్లోనే ఉర్దూ, తెలుగు చదవటం, వ్రాయటంతో పాటు కొంత ఆంగ్లభాష కూడా నేర్చుకున్నాడు. 1946లో లింగమ్మను పెళ్ళిచేసుకున్నాడు. ఈయన నల్గొండ పట్టణంలో బట్టుగూడ ప్రాంతంలో నివసించేవాడు.
సుంకం అచ్చాలు షెడ్యూల్డు కులాల ఉద్ధరణకు సుదీర్ఘమైన కృషిచేశాడు. చిన్నవయసులోనే భారత జాతీయ కాంగ్రేసు కార్యకర్త అయ్యాడు. ఆ తర్వాత కాలంలో కాంగ్రేసును వీడి షెడ్యూల్డ్ కులాల ఫెడరేషన్ నాయకుడయ్యాడు. 1948 నుండి 1950 వరకు షెడ్యూల్డ్ కులాల ఫెడరేషన్ నల్గొండ విభాగానికి అధ్యక్షుడిగా పనిచేశాడు. ఈయన హైదరాబాదు షెడ్యూల్డ్ కులాల ఫెడరేషన్ కార్యవర్గంలో సభ్యుడిగా కూడా ఉన్నాడు.
1952 సార్వత్రిక ఎన్నికలకు ముందు లోక్‌సభకు పోటీచేసేందుకు ఎస్.సి.ఎఫ్ ఈయనకు టికెట్టు నిరాకరించడంతో, పీపుల్స్ డెమొక్రాటిక్ ఫ్రంట్ అభ్యర్ధిగా షెడ్యూల్డ్ కులాలకు కేటాయించిన నల్గొండ నియోజకవర్గం నుండి పోటీచేశాడు. ద్విసభ్య నియోజకవర్గమైన నల్గొండలో ఈయన రావి నారాయణరెడ్డి సహ అభ్యర్ధి. సుంకం అచ్చాలు ఆ ఎన్నికలలో దేశంలోనే అత్యధిక ఓట్ల తేడాతో గెలుపొందాడు. ఈయన 282,117 ఓట్లు పొందాడు. ఈయన ప్రధాన ఎస్.సి.ఎఫ్ అభ్యర్ధి డిపాజిట్ కూడా కోల్పోయాడు. 27 ఏళ్ళ వయసులో సుంకం అచ్చాలు అప్పట్లో ఆత్యంత పిన్నవయస్కుడైన పార్లమెంటు సభ్యులలో ఒకడు.పార్టీ సభ్యుడు కాకపోయినా, సుంకం అచ్చాలు లోక్‌సభలో భారతీయ కమ్యూనిస్టు పార్టీ పార్లమెంటరీ బృందంతో పాటు కూర్చునేవాడు. షెడ్యూల్డ్ కులాల ఉద్ధరణపై కృషిచేసేందుకు కమ్యూనిస్టులను పురికొల్పే ప్రయత్నాలు చేసేవాడు.
అచ్చాలు 1962లో షెడ్యూల్డ్ కులాలకు కేటాయించిన అచ్చంపేట శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి కమ్యూనిస్టు పార్టీ అభ్యర్ధిగా శాసనసభకు పోటీ చేసి కాంగ్రేసు పార్టీకి చెందిన కె.నాగన్న చేతిలో ఓడిపోయాడు.
సుంకం అచ్చాలు 1983, ఆగష్టు 9 న నల్గొండలో మరణించాడు.
శనీశ్వర శివాలయం
స్థానిక పురాణం ప్రకారం, 14 వ -15 వ శతాబ్దం ఎ.డి. లో తూర్పు గంగ రాజవంశంఅయిన గంగా యొక్క పాలన సమయంలో, లార్డ్ శివ ఒకసారి ఒక దూడను అనుకోకుండా చంపారు. దూడను చంపిన పాపం శుభ్రపర్చడానికి, అతను గోసాగరేశ్వర చెరువులో ఒకసారి స్నానం చేసి లార్డ్ గోసాగరేశ్వరను ఆరాధించాడు. అందువలన ఈ సంప్రదాయం అప్పుడు ప్రారంభమైంది ప్రస్తుతం వరకు కొనసాగుతోంది. ప్రజలు ఆవును చంపిన పాపాలను శుభ్రపర్చడానికి ఆలయం తొట్టెలో స్నానం చేయటం మరియు గోసాగరేశ్వర ఆరాధన చేయడం అనే ఆచారాన్ని ఆచరిస్తారు.
ఈ దేవాలయం ఒకప్పుడు పూజించే ఆలయం. కానీ ప్రస్తుతం ప్రజలు దీనిని ప్రజా జీవిత ఆలయంగా భావిస్తారు మరియు పిదా డ్యూల్ టైపోలాజీగా వర్గీకరించారు.
హిందూ భక్తిసంబంధమైన కదలికలు మరియు హిందూ భక్తుడులో దీని ప్రాముఖ్యత సాంస్కృతికం: " శివరాత్రి పండుగ. దుర్గా పూజ పండుగ సమయంలో లార్డ్ లింగరాజ్ యొక్క అతి ముఖ్యమైన సంఘటన. " సోషల్: " ఈ దేవాలయం వారి వివాహ వేడుకకు జంటగానే కాక, థ్రెడ్ ఉత్సవం కోసం కూడా చాలా ప్రజాదరణ పొందింది. ఇది ఒక 'అసోసియేషన్' అనగా 'ప్రజా సమావేశాలు జరుగుతున్నాయి.
ఈ ఆలయం భారతదేశంలోని ఒరిస్సా రాష్ట్ర రాజధాని కపిల్‌ప్రసాద్, ఖోర్ధా జిల్లా, భువనేశ్వర్ నగరంలో ఉంది. ఉత్తరాన పరదారేశ్వర శివ దేవాలయం, పశ్చిమాన గోసాగరేశ్వర ట్యాంక్, తూర్పున చిన్న ఆలయం V మరియు ప్రవేశ ద్వారం దక్షిణాన ఉంది.
రామ మందిరం, భువనేశ్వర్
భువనేశ్వర్ నందు ఉన్న రామ మందిరం (odia:ରାମ ଦେଉଳ), , ఖరవేల్ నగర్, జనపట్ కి సమీపంలో ఉంది, లార్డ్ రాముడు, లార్డ్ లక్ష్మణుడు, మరియు దేవత సీత లతో కూడిన దేవాలయము సమూహములో ఇది ఒక అందమైన ఆలయము. రాజధాని నగరంలోని అనేక ప్రాంతాల నుంచి కనిపించే ప్రధాన ఆలయ శిఖరం ఇది ప్రధాన ఆకర్షణ. ఒక ప్రైవేట్ ట్రస్ట్ నిర్మించినది మరియు నిర్వహించేది, ఆలయ సముదాయంలో కూడా హనుమంతుడు, శివుడు మరియు ఇతర దేవతల యొక్క పాలరాయి విగ్రహాలకు మట్టి రంగుతో చేయబడినవి ఆలయాలు ఉన్నాయి.
దాదాపు ప్రతి పండుగ హిందువులు సంవత్సరం పొడవునా జరుపుకుంటారు. రామ నవమి, వివాహ పంచమి, జన్మాష్టమి, దసరా, శివరాత్రి, సంక్రాంతి ప్రధానమైనవి. ఉదయం మరియు సాయంత్రం సమయంలో అద్భుతమైన హారతులు భక్తులు చాలా మందిని ఆకర్షిస్తాయి. రక్షా బంధన్ లేదా రాఖీ సందర్భంగా వార్షిక ఉత్సవం ఇక్కడ నిర్వహించబడుతుంది.
పాతాళేశ్వర శివాలయం - III
పాతాళేశ్వర శివాలయం - III (Hindi: पातालेश्वर शिव) ఓల్డ్ టౌన్, భువనేశ్వర్, ఒరిస్సా, ఇండియా లోని మండిర్ చౌక్ వద్ద ఉన్న శివ దేవాలయం. ఈ ఆలయం 13 వ శతాబ్దం ఎ.డి. నాటిది.
పాతాళేశ్వర శివ టెంపుల్ - III లింగరాజ ఆలయం తూర్పు ముఖద్వారం యొక్క ఎడమ వైపున ఉంది మరియు ఇది భువనేశ్వర్^లోని ఓల్డ్ టౌన్ ప్రాంతంలోని మందిర్ చౌక్ వద్ద ఉంది. ఈ ఆలయం తూర్పు వైపు ఎదురుగా ఉంది మరియు శివుడు-లింగంతో వృత్తాకార యోనిపీఠంలో ఉంది. ఈ దేవాలయం ఇసుకరాయితో తయారు చేయబడింది. ఈ గర్భగుడి ప్రస్తుతం, ప్రస్తుత రహదారి స్థాయికి 2.59 మీ. దిగువకు ఉంది.
సింగల్ / బహుళ: బహుళ
పబ్లిక్ / ప్రైవేట్: పబ్లిక్
ప్రెసిక్ట్ / బిల్డింగ్ / స్ట్రక్చర్ / ల్యాండ్ స్కేప్ / సైట్ / ట్యాంక్: బిల్డింగ్
సబ్టైం: టెంపుల్
టైపోలాజి: " పిదా డుల్ "
ఈ ఆలయం తూర్పున రహదారి చుట్టుపక్కల గోడ ఉంది. లింగరాజ ఆలయం, పశ్చిమాన 1.85 మీ., మరియు మహాకాల మరియు మహాకాళి ఆలయం 55 మీటర్ల దూరంలో లింగరాజ ఆలయం తూర్పు ద్వారం ద్వారా దాని దక్షిణ భాగంలో ఉంది.
ప్రణాళికలో, ఆలయం ఒక వైమానానికి మరియు 3.50 మీ. ను కొలిచే ఒక ఫ్రంటల్ వాకిలి ఉంది. ఎత్తులో, ఆలయం "బడా" కు ఖననం చేయబడి ఉంది. ఎత్తులో 3.00 మీ మరియు "మాస్తాకా" 0.70 మీ. ఎత్తులో ఉంటుంది. 
రాతి గూళ్ళు మరియు పార్శ్వ దేవతలు: దేవాలయం బడా వరకు ఖననం చేయబడిన తరువాత రాతి వస్తువులని ఖననం చేసారు. 
డోర్‌జ్యాబ్లు మూడు నిలువు బ్యాండ్లతో అలంకరించబడతాయి, ఇవి 1.55 మీటర్ల వెడల్పు x 0.74 మీ వెడల్పును కొలతకు వస్తాయి. ద్వారబంధం యొక్క స్థావరం వద్ద, 0.36 మీ.మీ ఎత్తు, 0.17 మీ వెడల్పు కొలిచే రెండు " ద్వారపాలక గూళ్లు 'ఉన్నాయి, ఈ గూళ్లు యొక్క ప్రఖ్యాత దేవతలు' 'శివ ద్వారపాలక ' 'ఎడమ వైపులో త్రిశూలం మరియు కుడి చేతిలో 'వరద ముద్ర' లో ఉంటుంది.
లిన్టెల్: "లలితబింబ"లో,' లలితాసనా 'లో కూర్చున్న గజలక్ష్మి చిత్రం లోటస్ మీద, ఈ చిత్రం దేవత మీద నీళ్ళు పోయే ఏనుగులచే చుట్టుముట్టబడి ఉంది.
సినివారం
తెలంగాణలోని సినీ కళాకారులు, ఔత్సాహిక ప్రతిభావంతులను ప్రోత్సహించేందుకు తెలంగాణ రాష్ట్ర భాషా సాంస్కృతిక శాఖ ప్రతి శనివారం నిర్వహిస్తున్న కార్యక్రమం సినివారం . 2016, నవంబర్ 12న హైదరాబాద్ లోని రవీంద్ర భారతి లో ప్రారంభమైన ఈ సినివారం వేదికలో వర్థమాన దర్శకులు తమ ప్రతిభకు పదును పెడుతూ సృజనాత్మక కథాంశాలతో రూపొందించిన లఘు చిత్రాలు, డాక్యుమెంటరీలను ప్రతి శనివారం రవీంద్రభారతిలో ఉచితంగా ప్రదర్శిస్తున్నారు.
తెలంగాణ సకల కళలకు కాణాచి. వారసత్వ కళల హరివిల్లు. తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పడ్డాక తెలంగాణలోని కళలకు పునఃర్వికాసం కలిగించే దిశగా తెలంగాణ ప్రభుత్వం అడుగులువేస్తూ, అందమైన రంగుల జానపద, వారసత్వ, సాంస్కృతిక కళలను ప్రోత్సహిస్తుంది. అందులో భాగంగా భాషా సాంస్కృతిక శాఖ సంచాలకులుగా మామిడి హరికృష్ణను నియమించింది. ఆనాటినుండి వివిధ కళలకు తనవంతు సహకారం అందిస్తువస్తున్న హరికృష్ణకు తెలంగాణ సినిమాపై దృష్టిపడింది.
తెలంగాణ దర్శకులు, నిర్మాతలు, టెక్నీషియన్లు అద్భుతమైన కథా, కథనాలతో సినిమాలు తీస్తున్నారు. ఆ సినిమాల్లో కొత్తదనం రావడంకోసం కొత్తతరాన్ని ప్రోత్సహించాలి. ఏ ప్రోత్సాహం లేకపోయినా లఘుచిత్రాలను తీసి యూట్యూబ్‌లో అప్‌లోడ్ చేస్తూ వీడియో కింద వచ్చే కామెంట్లను చూసుకుని తమని తామే ప్రోత్సహించుకుంటున్నా యువకులు చాలామంది ఉన్నారు. అలాంటి వారికి ఓ వేదిక కల్పించి, నలుగురు నిపుణులతో సలహాలు, సూచనలు ఇప్పిస్తే ఎలా ఉంటుందన్న ఆలోచనకు రూపమే ఈ సినివారం. లఘుచిత్రాల దర్శకులను రేపటి సినిమా దర్శకులుగా చూడాలన్న ఆశయంతో ఏర్పడిన సినివారంలో వర్ధమాన దర్శకులు తీసిన లఘుచిత్రాలను ప్రదర్శింపజేస్తున్నారు. అంతేకాకుండా అనుభవజ్ఞులైన సినీ దర్శకులు, టెక్నీషియన్లు, నిర్మాతలను పిలిపించి ప్రదర్శన తర్వాత సినీ ప్రముఖులు, చూసిన ప్రేక్షకులతో దర్శకుడికి, నటులకు ముఖాముఖి నిర్వహిస్తున్నది.
ఏడాది పూర్తి చేసుకున్న సినీవారంలో ఇప్పటివరకు 150కి పైగా చిత్రాలను ప్రదర్శించారు.
గుజ్జుల యెల్లమందారెడ్డి
గుజ్జుల యెల్లమందారెడ్డి స్వాతంత్ర పోరాటయోధుడు, కమ్యూనిస్టు పార్టీ రాజకీయనాయకుడు.
యెల్లమందారెడ్డి రాజకీయ చైతన్యం లేని రోజులలో, ప్రకాశం జిల్లా, పెదచెర్లోపల్లి మండలంలోని నేరెడుపల్లి అనే కుగ్రామంలో, సామాన్య రైతు కుటుంబంలో జన్మించారు. స్వాతంత్ర్యోద్యమ స్ఫూర్తితో ప్రజలకు రాజకీయ ఓనమాలు దిద్దించి దున్నేవాడికే భూమి దక్కాలనీ, పుల్లరికి వ్యతిరేకంగానూ, రైతులకోసం పోరాడిన మహానుభావుడు.వీరు ప్రాథమిక విద్యను ఒంగోలులో, ఉన్నత విద్యను నెల్లూరులో అభ్యసించారు. 1943 లో సీ.పీ.ఐ జాతీయ సమితి సభ్యునిగా, కేంద్ర కార్యవర్గ సభ్యునిగా పనిచేశారు. అఖిల భారత వ్యవసాయ కార్మిక సంఘం జాతీయ అధ్యక్షునిగా పనిచేశారు.
యెల్లమందారెడ్డి 1952లో కనిగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి మద్రాసు శాసనసభకు ఎన్నికై శాసనసభ్యుడయ్యాడు. 1955లో తిరిగి అదే నియోజకవర్గం నుండి ఆంధ్రరాష్ట్ర శాసనసభకు ఎన్నికై, 1962 వరకు ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ సభ్యుడిగా కొనసాగాడు. 1952 నుండి 1962 వరకూ ఎం.ఎల్.ఏగా పనిచేసి గ్రామసమస్యలూ, రైతులు, కార్మికులూ ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలను అసెంబ్లీలో ఏకరువు పెట్టిన నాయకుడీయన. 1962లో మార్కాపురం ఎం.పీగా ఎన్నికై ఉక్కు ఫ్యాక్టరీ కోసం తన ఎం.పీ పదవికి రాజీనామా చేశారు.యల్లమందారెడ్డి వంటి నాయకుల పోరాటాలవలననే మనకు నాగార్జునసాగర్, వెలుగొండ ప్రాజెక్టులు వచ్చినవి. పామూరు బస్ స్టాండులో యల్లమందారెడ్డి, ఆయన భార్య సరళాదేవి విగ్రహాలను ఏర్పాటుచేశారు.
బోర్నియో
బోర్నియో ప్రపంచంలోనే మూడవ అతిపెద్ద ద్వీపము. ఇది ఆసియాలో అతిపెద్ద ద్వీపం. ఇది ఆగ్నేయాసియా సముద్రప్రదేశానికి కేంద్రంగా ఉంది. ఈ ద్వీపము జావా ద్వీపానికి ఉత్తరంగా, సులవెసికి పశ్చిమంగా, సుమాత్రాకు తూర్పుగా ఉంది.
ఈ ద్వీపం రాజకీయ పరంగా మూడు దేశాల మధ్య పంచబడి ఉంది. అవి ఉత్తరంగా మలేషియా మరియు బ్రూనై, దక్షిణాన ఇండోనేషియా. దాదాపు మూడొంతుల భూభాగం ఇండోనేషియా అధీనంలో ఉంది. మరో 26% తూర్పు మలేషియా రాష్ట్రాలైన సబహ్, మరియు సరావక్ గా ఉన్నాయి. 1% భూభాగం మలేషియా దేశపు స్వతంత్ర ప్రతిపత్తి కల రాష్ట్రం లాబువాన్ గా ఒక చిన్న ద్వీపంగా బోర్నియో తీరంలో ఉంది. ఉత్తర తీరంలో ఉన్న బ్రూనై దేశం బోర్నియో భూభాగంలో 1% గా ఉంది. భూగోళంలో అమెజాన్ అడవులకు సరిగ్గా ఇటువైపు కొనలో ఉండే బోర్నియో ద్వీపంలో ప్రపంచంలోని అత్యంత పురాతన వాన అడవులు ఉన్నాయి.
నృపతుంగ సాహిత్య పురస్కారం
నృపతుంగ సాహిత్య పురస్కారం కన్నడ సాహిత్యంలో ప్రదానంచేసే అత్యున్నత పురస్కారం. దీనిని కన్నడ సాహిత్య పరిషత్ ఏర్పాటుచేసింది. ఈ పురస్కార ప్రదానానికి బెంగళూరు మెట్రోపాలిటన్ ట్రాన్స్‌పోర్ట్ కార్పొరేషన్(BMTC) బాధ్యత తీసుకుంది. ఈ పురస్కారం క్రీ.శ.814-878ల మధ్యకాలంలో కర్నాటక ప్రాంతాన్ని పాలించిన రాష్ట్రకూట ప్రభువు "అమోఘవర్ష I నృపతుంగ" పేరు మీద నెలకొల్పబడింది. ఈ పురస్కారం క్రింద ₹500,001 నగదు బహూకరిస్తారు. 9వ శతాబ్దంలో కన్నడ భాషకు నృపతుంగ రాజు చేసిన సేవ భారత దేశ చరిత్రలో ముఖ్యంగా కర్నాటక చరిత్రలో ముఖ్యమైన స్థానం ఉంది.
డి.యశోదారెడ్డి
డి.యశోదా రెడ్డి (ఆగష్టు 5, 1925 – ఫిబ్రవరి 18, 1983) ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకురాలు. ఈమె 1962 నుండి 1967 వరకు 3వ లోక్‌సభలో కర్నూలు నియోజకవర్గానికి ప్రాతినిధ్యం వహించింది.
యశోదారెడ్డి 1925, ఆగష్టు 5న ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో జన్మించింది. ఈమె తండ్రి జి.నాగిరెడ్డి. ఈమె డి.రంగె రామానుజం ను వివాహం చేసుకున్నది. వీరికి ఒక కొడుకు, ఒక కుమార్తె. ఈమె బి.ఏ డిగ్రీతో పట్టభద్రురాలై, ఆ తర్వాత ఎల్.ఎల్.బి చదివింది. 1962 ఫిబ్రవరిలో జరిగిన మూడవ లోక్‌సభ ఎన్నికలలో, కర్నూలు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం నుండి భారత జాతీయ కాంగ్రేసు అభ్యర్ధిగా పోటీచేసి, 36,914 ఓట్ల ఆధిక్యతతో తన సమీప ప్రత్యర్ధి ఎం.వి.సుబ్బారెడ్డిని ఓడించి లోక్‌సభకు ఎన్నికైంది.
ఈమె 1956 నుండి 1962 వరకు మరలా 1967 నుండి 1972 వరకు ఆంధ్రప్రదేశ్ నుండి రాజ్యసభకు ఎన్నికైంది.
రాయసం శేషగిరిరావు
రాయసం శేషగిరిరావు, (జ. 13 జూలై 1909 - 30 మే 1963), 1వ లోక్‌సభ సభ్యుడు. 1952 సార్వత్రిక ఎన్నికలలో నంద్యాల లోక్‌సభ నియోజకవర్గం నుండి స్వతంత్ర అభ్యర్ధిగా పోటీ చేసి గెలిచాడు.
శేషగిరిరావు 1909, జూలై 13న ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని నంద్యాలలో జన్మించాడు. ఈయన మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ కళాశాల నుండి న్యాయశాస్త్రంలో పట్టభద్రుడయ్యాడు. 1925లో కమలమ్మను వివాహం చేసుకున్నాడు.
వృత్తి రీత్యా న్యాయవాది అయిన శేషగిరిరావు, బార్ అసోషియేషన్ అధ్యక్షుడిగా కూడా పనిచేశాడు. లాండ్ మార్ట్‌గేజ్ బ్యాంకు సలహాదారుగా, రాయలసీమ మహాసభకు కార్యదర్శిగా కూడా పనిచేశాడు.
శేషగిరిరావు కవి కూడా. సాహిత్య పరిషత్తు నుండి కవిశేఖర బిరుదును కూడా పొందాడు. ఈయన రచనల్లో నాదేశ్వరి, మహర్షి మహానందయ్య, పాణికేశ్వర మహాత్మ్యము , కళ్యాణ మంజరి మరియు కొత్త నమూనా (1933) అనే నాటిక కూడా ఉన్నాయి. ఈయన జ్యోతిష్యంపై కూడా ఒక పుస్తకం వ్రాశాడు.
మద్దిమడుగు పబ్బతి ఆంజనేయస్వామి ఆలయం
మద్దిమడుగు పబ్బతి ఆంజనేయస్వామి ఆలయం తెలంగాణ రాష్ట్రం, నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా, పదర మండలంలోని మద్దిమడుగు గ్రామంలో ఉన్న ఆలయం. పబ్బతి అంటే గిరిజనుల భాషలో ప్రసన్న, శాంతమూర్తి అని అర్థం. అమ్రాబాద్ నుండి 45 కిలోమీటర్ల దూరంలో, ఇప్పలపల్లి నుండి 09 కిలోమీటర్ల దూరంలో నల్లమల లోతట్టు, అటవీ ప్రాంతంలో స్వామివారు స్వయంగా వెలసినట్లు ప్రతీతి. చైత్ర శుద్ధ పౌర్ణమి, కార్తీక మాసాలలో ఇక్కడ ఉత్సవాలు నిర్వహిస్తుంటారు. ఈ ప్రాంతం హైదరాబాదుకు 186, మహబూబ్‌నగర్‌కు 147, అచ్చంపేటకు 70 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది
పూర్వం ఇక్కడ ఇద్దరు వ్యక్తులు బట్టలుతుక్కుంటూ వుండేవారట. వారు బట్టలు పిండి పక్కనేవున్న బండమీద వేసేవారుట. అలా వేసినప్పుడల్లా వేసినవారికి కాళ్ళు నెప్పులూ వగైరాలతో బాధపడేవారట. ఏమటాఅని ఒకసారి ఆ రాతిని పరిశీలనగా చూస్తే స్వామి ఆకారం కనబడిందట. వెంటనే తమ తప్పు తెలుసుకుని, ఆ విగ్రహాన్ని నిలబెట్టి, దీపారాధన చేసి వారికి తోచిన పూజలు చేసి, అక్కడ దొరికిన సామాగ్రితో నాలుగు గోడలు, పైన కప్పు వేశారట. సరిగా లేకపోవటంవల్ల ఆ గోడలు, కప్పూ కూలినా, స్వామి విగ్రహానికి ఏమీ కాలేదుట. ఇంకొక కథనం ప్రకారం, స్వామి స్వయంభూ. చెట్టు తొఱ్ఱలోంచి ఉద్భవించారు. నైఋతి దిక్కుగా, కొంచెం వంగినట్లు వుండే స్వామి విగ్రహాన్ని నిటారుగా నిలబెట్టాలని ఎంత ప్రయత్నంచేసినా కుదరలేదు. ఇప్పటికీ విగ్రహం కొంచెం ఒరిగినట్లే వుంటుంది. ఈ స్వామి గురించి అందరికీ తెలిసింది శ్రీ మానిసింగ్ బావూజీ వల్ల. ఈ ఆలయంలో ఆ బావూజీ ఫోటో కూడా వుంది. ఆ బావూజీనే ఆలయం వెలుపల ధుని ఏర్పాటు చేశాడు. ఆ ధుని అలాగే 365 రోజులూ వెలుగుతూనే వుంటుందట. అది స్వామి మహత్యం అని చెబుతారు. ఇక్కడ వుండే లంబాడీవారికీ, చెంచులకీ ఈ స్వామి మీద అపరిమితమైన భక్తి.
చైత్ర శుద్ధ పౌర్ణమి, కార్తీక మాసాలలో ఇక్కడ ఉత్సవాలు నిర్వహిస్తుంటారు. ఈ సందర్భంగా హనుమద్గాయత్రి యజ్ఞం చేస్తారు. శని, మంగళవారాలలో భక్తుల రద్దీ ఎక్కువగా ఉంటుంది. బెల్లం, గోధుమ రొట్టెలతో చేసిన ప్రత్యేక ప్రసాదాన్ని భక్తులు స్వామివారికి నైవేధ్యంగా సమర్పిస్తుంటారు.
1992లో గురుస్వామి జయరాం ఆధ్వర్యంతో 15మంది భక్తులతో మద్దిమడుగు పబ్బతి ఆంజనేయస్వామి దీక్ష ప్రారంభమైంది. చుట్టుపక్కల జిల్లాల నుండి కూడా ప్రజలకు ఇక్కడకు వచ్చి కార్తీక మాసంలో ఈ దీక్ష స్వీకరిస్తారు. మాలలు ధరించి ఈ దీక్షను చేపట్టిన స్వాములు 41రోజులు నియమనిబంధనలతో ప్రతి రోజు తెల్లవారుజామున, సాయంత్రం చన్నీటి స్నానం చేసి ప్రత్యేక పూజా కార్యక్రమాన్ని చేపట్టి, దీక్షా కాలం మద్దిమడుగులో జరిగే మహాయజ్ఞంలో పాల్గొంటారు.
బి.వి.రాధ
బెంగళూరు విజయ "బి.వి." రాధ (15 ఆగష్టు 1948 – 10 సెప్టెంబరు 2017) భారతీయ సినిమానటి మరియు దర్శకురాలు. ఆమె 1964 లో కన్నడ చిత్రం "నవకోటి నారాయణ" తో సినీ రంగంలో ప్రవేశించింది. ఆమె కన్నడ చిత్రరంగంతో పాటు తమిళం, తెలుగు, మలయాళ, తుళు మరియు హిందీ చిత్రపరిశ్రమలో సుమారు 300 చిత్రాలలో వివిధ పాత్రలలో నటించింది. ఆమె చలనచిత్ర దర్శకుడైన "కె.ఎస్.ఎల్.స్వామి" ని వివాహమాడింది.
దక్షిణాది చిత్ర పరిశ్రమలో ఎన్టీఆర్‌, అక్కినేని నాగేశ్వరరావు, ఎంజీఆర్‌, శివాజీ గణేశన్‌ తదితరులతో కలిసి రాధ నటించారు. పలు చిత్రాలకు నిర్మాతగా కూడా వ్యవహరించింది.
ఆమె ఆమె భర్తతో కలసి "రాధారవి చిత్ర" బ్యానర్ పై చిత్రాలకు దర్శకత్వం వహించింది. తరువాత కాలంలో ఆమె క్యారక్టర్ పాత్రలకు పరిమితమైనది. ఆమె నటవ్‌రింద బృందంతో వివిధ పాత్రలలో నటించింది.
ఆమె 1948లో రాజ్యలక్ష్మికి జన్మించింది. ప్రారంభం నుండి చిత్రసీమలో నటిగా ఉండాలనే ఆశక్తి కనబరిచేది. ఆమె పాఠశాల విద్యను వదిలి చిత్రసీమలో ప్రవేశించింది. 1964లో రాజ్‌కుమార్ ముఖ్య పాత్రలో నటించిన కన్నడ చిత్రం "నవకోటి నారాయణ" లో నటనా ప్రస్థానాన్ని ప్రరంభించింది. 1966లో తమిళ చిత్రం "తంజంపూ" లో ప్రధాన పాత్రలో నటించింది. 1960, 1970లలో దక్షిణ భారతీయ చలన చిత్ర రంగంలో వివిధ పాత్రలను పోషించింది. ఆమె సెప్టెంబర్ 10, 2017 న గుండెపోటుతో మరణించింది.
కంబాలపాడు ఈడిగ మాదన్న
కె.ఈ.మాదన్న గా ప్రసిద్ధి చెందిన కంబాలపాడు ఈడిగ మాదన్న (మే 28, 1902 – మే 5, 1994), సామాజిక కార్యకర్త మరియు రాజకీయనాయకుడు. కర్నూలు జిల్లాలో రాయలసీమ ఫ్యాక్షనిస్టులు మరియు అగ్రకులాల ఆధిపత్యానికి వ్యతిరేకంగా పోరాడి, వెనుకబడిన వర్గాల ప్రజల్లో రాజకీయ చైతన్యం మరియు సామాజిక మార్పుకై స్వాతంత్రానికి ముందు, తర్వాత కృషిచేసిన నాయకుడు.
కె.ఈ మాదన్న, 1902 మే 28న ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని కర్నూలు జిల్లా, కృష్ణగిరి మండలంలోని కంబాలపాడు గ్రామంలో జన్మించాడు.
ఈయన మద్దమ్మను వివాహం చేసుకున్నాడు. వీరికి నలుగురు కొడుకులు. అందులో ఇద్దరు శాసనసభ్యులు అయ్యారు. కె.ఈ.కృష్ణమూర్తి ఢోన్ నియోజకవర్గం నుండి, కె.ఈ.ప్రభాకర్ పత్తికొండ నియోజకవర్గం నుండి శాసనసభకు ఎన్నికయ్యారు. కె.ఈ.కృష్ణమూర్తి తెలుగుదేశం ప్రభుత్వంలో కేబినెట్ మంత్రిగా కూడా పనిచేశాడు.
ఈయన 1994, మే 5 న మరణించాడు.
మాదన్న, 1938లో జిల్లా బోర్డు సభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యాడు. ఇది స్వాతంత్రం తర్వాత జిల్లాపరిషత్ అధ్యక్షుడి హోదాకు సమానమైన పదవి. తన లక్ష్యాలను సాధించేందుకు ఢోన్ నుండి కర్నూలుకు మారాడు. కర్నూలు నుండి సమాజంలో బలహీనవర్గాల ప్రజలకు సహాయంచేస్తూ వచ్చాడు. దీని వళ్ళ అగ్రకులాల నాయకులు, ఫ్యాక్షనిస్టులతో శతృత్వం ఏర్పడింది. మాదన్న బలహీనవర్గాలకు నేరుగా చేరుకుని సహాయపడేందుకు చేస్తున్న ప్రయత్నాలు నచ్చని అగ్రకులాల వ్యక్తులు, ఈయన సహచరులని చంపి, ఈయన్ను బెదిరించే స్థాయికి చేరాయి.
స్వాతంత్రం తర్వాత మాదన్న 1967లో కర్నూలు నియోజకవర్గం నుండి భారత జాతీయ కాంగ్రేస్ పార్టీ అభ్యర్ధిగా పోటీ చేసి, శాసనసభకు ఎన్నికయ్యాడు.1972లో ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనమండలి ఎన్నికయ్యాడు. 1978లో క్రియాశీలక రాజకీయాలకు స్వస్తి చెప్పేవరకు కర్నూలు జిల్లా కాంగ్రేసు అధ్యక్షుడిగా కూడా ఉన్నాడు.
షెడ్యూల్డ్ కులాల నుండి తొలి ముఖ్యమంత్రి అయిన దామోదరం సంజీవయ్యకు మాదన్న మద్దతు నిచ్చాడు. పెండేకంటి వెంకటసుబ్బయ్య, నర్సప్ప మరియు బి.వి.సుబ్బారెడ్డి లతో పాటు సంజీవయ్య ఈయనకు సన్నిహిత రాజకీయసహచరుడు మరియు స్నేహితుడు.
సోమరాజు ఇందుమతీదేవి
సోమరాజు ఇందుమతీదేవి ఖమ్మం జిల్లాకు చెందిన కవయిత్రి. ఈమె ప్రముఖ రచయిత సోమరాజు రామానుజరావు బంధువు. ఈమె ఖమ్మం జిల్లా (పూర్వపు వరంగల్లు జిల్లా), మధిర సమీపంలోని అమ్మపాలెంలో జన్మించింది. ఈమె తండ్రి రుద్రాక్షపల్లిలో జమీందారీ వంశీకులైన కాళ్ళూరి జోగారావు. తల్లి లక్ష్మీనరసమ్మ. ఈమె అన్న కాళ్ళూరి గోపాలరావు కూడా కవి. ఈమె చిన్నతనంలోనే సంస్కృతాంధ్రాలను అభ్యసించింది. ఈమె సోమరాజు రంగారావును వివాహం చేసుకుంది.
దండ తిరుపతిరెడ్డి
దండ తిరుపతిరెడ్డి తెలంగాణ తొలితరం ఉద్యమకారుడు మరియు ఉపాధ్యాయుడు. తెలంగాణ కోసం 41 రోజుల అంకుటిత దీక్షతో తెలంగాణ మాల ధరించి తెలంగాణ రాష్ట్ర ఆవశ్యకతను తెలంగాణ వ్యాప్తంగా ఊరురా తిరిగి కరపత్రాల ద్వారా తెలియజేసిన వ్యక్తి. 
ఇతను పూర్వపు కరీంనగర్ జిల్లా కాల్వశ్రీరాంపూర్ మండలం కూనారం గ్రామంలో రాఘవరెడ్డి, నర్సమ్మ దంపతులకు జన్మించారు. ఇతను జిల్లా వ్యాప్తంగా పలు ప్రభుత్వ పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయునిగా పనిచేశారు.
దండ తిరుపతిరెడ్డికి ముగ్గురు సంతానం. ఇద్దరు కూమార్తెలు మరియు ఒక కూమారుడు. పెద్ద కూమార్తె మూల విజయారెడ్డి తండ్రిలోని ఉద్యమ స్ఫూర్తిని అలవరుచుకొని తెలంగాణ ఉద్యమంలో చురుగ్గా పాల్లొనేవారు. ప్రస్తుతానికి ఆమె పెద్దపల్లి జిల్లా స్త్రీ, శిశు, వృద్దుల, వికలాంగుల సంక్షేమ శాఖ కో ఆర్గనేజర్ గా మరియు TRS పార్టీ జాయింట్ సెక్రటరీగా ఉన్నారు.
తెలంగాణ కోసం అంకుటిత దీక్షతో 41 రోజులు తెలంగాణ మాల ధరించి తెలంగాణ రాష్ట్ర ఆవశ్యకతను తెలంగాణ వ్యాప్తంగా ఊరురా తిరిగి కరపత్రాల ద్వారా తెలియజేశారు. 90 వ దశకంలో జిల్లాలో ఏర్పాటు చేసిన "అక్షరాస్యత కార్యక్రమం", "అక్షర ఉజ్వల" కోసం తెలంగాణ ప్రముఖ ఉద్యమకారుడు మల్లావఝ్జుల సదాశివ్ తో కలిసి ఉద్యమంలో కీలక భూమికను పోషించారు. ఈ ఉద్యమ క్రమంలో ప్రభుత్వ నిర్బంధాలను, అనేకనేక దాడులను, పోలీస్ కేసులను భరించి పోరాడిన ఉద్యమకారుడు. 1969లో జరిగిన తెలంగాణ ఉద్యమంలో దీక్ష చేపట్టి పది రోజులు జైలు జీవితం గడిపారు. ఈ క్రమంలో టీఆర్‌ఎస్‌ రిటైర్డ్‌ ఎంప్లాయిస్‌ రాష్ట్ర అధ్యక్షనిగా పనిచేశారు. తెలంగాణ వ్యాప్తంగా అనేక సభలను నిర్వహించి ఎంతో మందిని చైతన్యవంతున్ని చేసారు.
ఇతను 2004లో ఆరోగ్య కారణాలతో పరమావధించారు.
ఐ.హెచ్.లతీఫ్
ఎయిర్ చీఫ్ మార్షల్ ఇద్రిస్ హసన్ లతీఫ్ (జ.9 జూన్ 1923) 1978 నుండి 1981 వరకు భారతీయ వాయుసేన యొక్క చీఫ్ ఆఫ్ స్టాఫ్ గా సేవచేశాడు. విరమణానంతరం, ఈయన 1982 నుండి 1985 వరకు మహారాష్ట్ర గవర్నరుగా, ఆ తర్వాత 1988 వరకు ఫ్రాన్స్ కు భారత రాయబారిగా పనిచేశాడు. భారత వాయసేనకు మరియు ఇతర రక్షణదళాలన్నింటిలో అధ్యక్షత వహించిన ప్రథమ మరియు ఏకైక భారతీయ ముస్లిం.
లతీఫ్, 1923లో హైదరాబాదులో ఒక సులేమానీ బోరా కుటుంబంలో జన్మించాడు. ఈయన తండ్రి హసన్ లతీఫ్, అప్పటి హైదరాబాదు రాజ్యంలో ప్రధాన ఇంజనీరు. లతీఫ్ విద్యాభ్యాసం ప్రసిద్ధ నిజాం కళాశాలలో, వెల్లింటన్ లోని డిఫెన్స్ సర్వీసెస్ స్టాఫ్ కళాశాల మరియు నేషనల్ డిఫెన్స్ కళాశాలలో సాగింది.
ఎయిర్ చీఫ్ మార్షల్ లతీఫ్, 1942లో రాయల్ ఇండియన్ ఎయిర్ ఫోర్స్‌లో చేరి, రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో, బర్మాలోని అరాకన్ ఫ్రంట్‌లో పాల్గొన్నాడు. ఆ తర్వాత ఈయన ఇండోనేషియా వైమానిక దళానికి, యుద్ధ జెట్ విమానాలను మొహరించేందుకు సహాయపడిన భారతీయ సలహాబృందంలో సభ్యుడిగా ఉన్నాడు. లతీఫ్ తూర్పు వైమానికదళ కమాండుకు ఎయిర్ డిఫెన్స్ కమాండరుగా మరియు సీనియర్ ఎయిర్ స్టాఫ్ ఆఫీసర్గా పనిచేశాడు.1961 నుండి 1965 వరకు లతీఫ్, వాషింగ్టన్ డి.సి.లోని భారతీయ రాయబార కార్యాలయంలో ఎయిర్ అట్టాచీగా ఉన్నాడు. 1971 భారత పాకిస్తాన్ యుద్ధ సమయంలో అసిస్టెంట్ చీఫ్ ఆఫ్ ఎయిర్ స్టాఫ్ (ప్రణాళికలు) గా పనిచేశాడు. 1971లో లతీఫ్ పరమ విశిష్ట సేవా పతకంతో సత్కరించబడ్డాడు. 1974లో ఎయిర్ మార్షల్ గా పదవోన్నతి పొంది, వాయు సేనా కేంద్రకార్యాలయంలో, ఎయిర్ ఆఫీసర్ ఇన్ చార్జ్, ఆడ్మినిష్ట్రేషన్ గా నియమించబడ్డాడు. ఇక్కడ ఉండగా, 1975లో పాట్నా వరదల్లో వాయుసేన సహాయ పునరావాస కార్యక్రమాలకు నేతృత్వం వహించాడు. 1977లో ఎయిర్ మార్షల్‌గా ఉన్న లతీఫ్ వైస్ ఛీఫ్ ఆఫ్ ఎయిర్ స్టాఫ్‌గా, ఆ తర్వాత 1978 సెప్టెంబరు 1న చీఫ్ ఆఫ్ ఎయిర్ స్టాఫ్ అయ్యాడు.
క్రియాశీలక మిలటరీ సర్వీసు నుండి విరమించుకున్న తర్వాత, 1982, మార్చి 2న లతీఫ్ మహారాష్ట్ర గవర్నరుగా నియమించబడ్డాడు. 1985 ఏప్రిల్ 16 దాకా ఆ పదవిలో కొనసాగాడు. ఆ తర్వాత, ఫ్రాన్స్ లో భారతీయ రాయబారిగా నియమితుడై, 1988 దాకా ఆ పదవిలో కొనసాగాడు. ఆ తర్వాత హైదరాబాదులో స్థిరపడి విశ్రాంత జీవితం కొనసాగించాడు.
ఈయన ప్రముఖ సంఘసేవిక బిల్కీస్ ఐ. లతీఫ్ ను పెళ్ళిచేసుకున్నాడు.
భారతదేశంలో ఎన్నికలు
భారత గణతంత్ర రాజ్యము ఒక సమాఖ్య ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థ. కేంద్ర, రాష్ట్ర, పంచాయతి ప్రజాప్రథినిధులను, తద్వారా ప్రభుత్వాలను, ప్రజలు ఎన్నుకుంటారు. ఎన్నికలు నిర్వహించే భాధ్యతను భారత రాజ్యాగం ఎన్నికల కమీషన్ అనే సంస్థకు అప్పగించింది.  దేశాధినేత అయిన రాష్ట్రపతి పదవి అలంకార ప్రాయమైనది. రాష్ట్రపతి, ఉపరాష్ట్రపతులు పరోక్ష పద్ధతిలో ఎలక్టోరల్ కాలేజి ద్వారా ఐదు సంవత్సరాలకు ఒకసారి ఎన్నుకోబడతారు. కేంద్ర స్థాయిలో లోక్ సభ, రాష్ట్ర స్థాయిలో విధాన సభలకు ప్రతి ఐదు సంవత్సరాలకు ఒకసారి ప్రజాప్రథినిధులను ప్రజలు నేరుగా ఎన్నుకూంటారు.  లోక్‌సభలో అత్యధిక సంఖ్యాక రాజకీయ పార్టీ లేదా సంకీర్ణం సభ్యులు ప్రధానమంత్రిని ఎన్నుకుంటారు. ప్రధానమంత్రి సలహా మేరకు, రాష్ట్రపతిచే నియమించబడ్డ మంత్రివర్గం ప్రధానమంత్రికి తన విధి నిర్వహణలో సహాయకంగా ఉంటుంది. 18 ఏళ్ళు ద్రాటిన ప్రతి భారతీయుడు ఈ ఎన్నికల్లో పాల్గొనడానికి, ఓటు వ్రేయుటకు అర్హుడు.
2014 సార్వత్రిక ఎన్నికల్లో సుమారు 863,500,000 ఓటర్లు ఓటు వ్రేయుటకు అర్హులు. ప్రపంచ చరిత్రలోనే ఇది అతి పెద ఎన్నికగా పేరు సంపాదించింది. స్వతంత్ర భారత చరిత్రలో అత్యధిక భాగం, కేంద్ర ప్రభుత్వంలో భారత జాతీయ కాంగ్రెసు పార్టీ అధికారంలో ఉంటూ వచ్చింది. స్వాతంత్ర్యానికి పూర్వం అతిపెద్ద రాజకీయ పక్షం కావడం చేత, స్వాతంత్ర్యం తరువాత దాదాపు 40 ఏళ్ళపాటు దేశరాజకీయాల్లో కాంగ్రెసు గుత్తాధిపత్యం వహించింది. 1977లో జనతా పార్టీగా ఏర్పడ్డ ఐక్య ప్రతిపక్షం కాంగ్రెసును ఓడించి, మొట్టమొదటి కాంగ్రెసేతర ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పరచింది. ఇటీవలి కాలంలో, భారత ఓటర్లపై గల పట్టును కాంగ్రెసు పార్టీ కోల్పోతూ వచ్చింది. 2004 సార్వత్రిక ఎన్నికలలో అత్యధిక స్థానాలు గెలిచిన కాంగ్రెసు పార్టీ, వివిధ చిన్న పార్టీలతో కలిసి సంకీర్ణ ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. హిందూ వాద పార్టీ అయిన భాజపా ప్రధాన ప్రతిపక్షమైంది. ప్రాంతీయ పార్టీల ప్రాబల్యం కారణంగా 1996 తరువాత ఏర్పడిన ప్రభుత్వాలన్నీ సంకీర్ణాలేకాగా 2014 లో జరిగిన సార్వత్రిక ఎన్నికల్లో మాత్రం కాంగ్రెస్ పార్టీ ఘోర పరాజయం పాలయింది .ఈ ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ పార్టీకి పదిశాతం లోక్‌సభ స్థానాలను గెలుచుకోవడం కూడా కష్టంకాగా, భారతీయ జనతా పార్టీ మాత్రం మొదటిసారిగా అత్యధిక స్థానాలను గెలుచుకోవడం విశేషం.
తెలుగు రాష్ట్రాల ఎన్నికలు 2014లో సార్వత్రిక ఎన్నికలతో పాటు నిర్వహించారు.
ఖుర్ద్, కలాన్
ఒక గ్రామం లేదా పట్టణం యొక్క రెండు విభాగాలను సూచించడానికి ఖుర్ద్, కలాన్ అనే పేర్లను వాడుతారు. చిన్న విభాగాన్ని ఖుర్ద్ అని, పెద్ద విభాగాన్ని కలాన్ అనీ అంటారు. గ్రామం లేదా పట్టణం పేరు తరువాత వీటిని చేరుస్తారు.ఇవి ఎక్కువగా తెలంగాణ రాష్ట్రంలో ఉంటాయి. ఉదాహరణకు తెలంగాణ రాష్ట్రం, కొమరంభీం జిల్లాలోని వాంకిడి ఖుర్ద్, వాంకిడి కలాన్.
2014 నంది పురస్కారాలు
2014 సంవత్సరానికి గాను నంది పురస్కారాలు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వంచే 2017, నవంబర్ 14 తేదీన ప్రకటించబడ్డాయి. నందమూరి బాలకృష్ణ నటించిన లెజెండ్ ఉత్తమ చిత్రంగా బంగారునందిని గెలుచుకుంది. అక్కినేని నాగార్జున నటించిన మనం వెండినంది గెలుచుకున్నాయి. లెజెండ్ సినిమాలోని అధ్భుత నటనకు నందమూరి బాలకృష్ణ ఉత్తమ నటుడిగా, గీతాంజలి సినిమాలలోని నటనకు అంజలికి ఉత్తమ నటీమణి అవార్డు లభించింది. కృష్ణంరాజు రఘుపతి వెంకయ్య అవార్డు, ఆర్. నారాయణమూర్తి నాగిరెడ్డి-చక్రపాణి జాతీయ పురస్కారం, ఎస్.ఎస్. రాజమౌళి బీఎన్‌రెడ్డి జాతీయ అవార్డులకు ఎంపికయ్యారు.
2015 నంది పురస్కారాలు
2015 సంవత్సరానికి గాను ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ప్రకటించిన నంది పురస్కారాలు కింద ఇవ్వబడ్డాయి.
2016 నంది పురస్కారాలు
2016 సంవత్సరానికి గాను ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ప్రకటించిన నంది పురస్కారాలు కింద ఇవ్వబడ్డాయి.
బిల్కీస్ లతీఫ్
బిల్కీస్ ఇద్రిస్ లతీఫ్ ఆంధ్రప్రదేశ్ కు చెందిన సమాజ సేవకురాలు మరియు రచయిత్రి, ఈమె భారతదేశంలోని మురికివాడల్లో చేసిన కృషికి పేరుపొందినాడు. ఈమె అనేక వ్యాసాలు మరియు ఐదు పుస్తకాలు వ్రాసింది. అందులో "ఎషెన్షియల్ ఆంధ్రా కుక్‌బుక్", "ఫ్రేగ్రెన్స్ ఆఫ్ ఫర్‌గాటన్ యియర్స్" మరియు "ది లాడర్ ఆఫ్ హిజ్ లైఫ్ : బయోగ్రఫీ ఆఫ్ ఎయిర్ చీఫ్ మార్షల్ ఇద్రిస్ లతీఫ్" ఉన్నవి. ఈమె చేసిన సామాజిక సేవను గుర్తిస్తూ, 2009లో భారత ప్రభుత్వం నాలుగవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన పద్మశ్రీతో సత్కరించింది.
బిల్కీస్ లతీఫ్, హైదరాబాదులోని ఒక సంపన్న కుటుంబంలో జన్మించింది. ఈమె తండ్రి హైదరాబాదీ రాజకుటుంబీకుడైన అలీ యావర్ జంగ్. ఈమె తల్లి ఆలిస్ ఈఫ్రిగ్ అనే ఫ్రెంచి వనిత. అలీ యావర్ జంగ్ దౌత్యవేత్త మరియు విద్యావేత్త. ఈయన ఉస్మానియా మరియు అలీఘర్ ముస్లిం విశ్వవిద్యాలయాలకు ఉపసంచాలకుడిగా పనిచేశాడు. అర్జెంటీనా, ఈజిప్ట్, యుగోస్లావియా, గ్రీస్, ఫ్రాన్స్ మరియు అమెరికా దేశాలకు భారత రాయబారిగా పనిచేశాడు. అంతేకాక మహారాష్ట్ర గవర్నరుగా కూడా ఉన్నాడు. ఈమె భర్త ఐ.హెచ్.లతీఫ్, భారతదేశపు పదవ ఎయిర్ చీఫ్ మార్షల్, మహారాష్ట్ర గవర్నరుగా మరియు ఫ్రాన్స్ కు భారతీయ రాయబారిగా పనిచేశాడు.
ఈమె ప్రపంచలోనే అతి పెద్ద మురికివాడైన బొంబాయిలోని ధారావీ మురికివాడలో పేదవారి అభ్యుదయానికి చేసినకృషికి విశేష గుర్తింపు పొందింది., అక్కడికి అనుభవాలతో ఈమె "ఓ ధారావీ" అనే పుస్తకం కూడా వ్రాసింది. ఈమె తొలిపుస్తకం "ఎషెన్షియల్ ఆంధ్రా కుక్‌బుక్", ఆంధ్రప్రదేశ్ వంటకాలను, వంట పద్ధతిని అధ్యయనం చేసి వ్రాసిన పాకశాస్త్ర గ్రంథం. ఆ తర్వాత రచన ఆమె తన తల్లి జీవితం మరియు తన్న చిన్ననాటి అనుభవాలను గ్రంథీకరిస్తూ వ్రాసిన స్వీయ జీవితచరిత్ర 2010లో ప్రచురితమైన "ఫ్రేగ్రెన్స్ ఆఫ్ ఫర్‌గాటన్ యియర్స్". అదే సంవత్సరం ఈమె "ఫర్‌గాటెన్" (విస్మృత) అనే మరో పుస్తకం ప్రచ్రురించింది. ఇందులో భారత చరిత్రలో ఆరుగురు ప్రసిద్ధ మహిళల జీవితాలను ఆవిష్కరించింది. ఈమె చివరి రచన, "ది లాడర్ ఆఫ్ హిజ్ లైఫ్", తన భర్త ఐ.హెచ్.లతీఫ్ యొక్క జీవితచరిత్ర. ఇందులో ఆయన వైమానికదళంలో ఉన్న రోజులు, దౌత్యవేత్తగా ఉన్న రోజులు మరియు మహారాష్ట్ర గవర్నరుగా ఉన్న కాలం గురించి వ్రాసింది. ముంబైలోని మురికివాడల్లో చేసిన కృషికిగాను 2009లో బిల్కీస్ పద్మశ్రీ పురస్కారం అందుకున్నది.
బిల్కిస్ లతీఫ్, 2017, అక్టోబరు 27న 86 యేళ్ల వయసులో, క్యాన్సర్ తో పోరాడుతూ మరణించింది. ఈమెకు ఇద్దరు కుమారులు, ఒక కుమార్తె.