శ్రీ గంగా అన్నపూర్ణ సమేత శ్రీ కాశీ విశ్వేశ్వర స్వామి దేవాలయం. (పొనుగుపాడు)
శ్రీ గంగా అన్నపూర్ణసమేత శ్రీ కాశీ విశ్వేశ్వరస్వామి దేవాలయం ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని గుంటూరు జిల్లా, ఫిరంగిపురం మండలం, పొనుగుపాడు గ్రామంలో నెలకొన్న శైవాలయం. ఈ ఆలయానికి "జంపనోరి గుడి" అనే మరో పేరు వాడుకలో ఉంది.
పొనుగుపాడు గ్రామంలో పూర్వం జంపని వంశానికి చెందిన పెద్దయ్య, కోటమ్మ అనేదంపతుల ఉండేవారు. ఆ దంపతులకు ఒక కుమార్డు వెంకటేశం, కుమార్తె వెంకటరమణమ్మ. కోటమ్మ ఇదే గ్రామానికి చెందిన వంకాయలపాటి వారి వంశానికి చెందిన వెంకట్రాయుడు తోబుట్టువు. వెంకట్రాయుడు జంపనివారి ఆడపడుచు మహాలక్ష్మమ్మను మొదటి భార్యగా వివాహమాడాడు. ఇదే గ్రామానికి చెందిన మానుకొండవారి ఆడపడుచు రుక్మిణమ్మను రెండవ భార్యగా వివాహమాడాడు. రెండవ భార్య మహలక్ష్మమ్మ ద్వితీయ సంతానంగా జన్మించిన రామలక్ష్మమ్మ వివాహం వెంకట్రాయుడు అక్క కోటమ్మ కుమారుడు వెంకటేశంతో జరిగింది.
అయితే ఈ దంపతులకు సంతతి లేదు. అప్పట్లో జంపని, వంకాయలపాటి రెండు కుటుంబాలు ఉమ్మడి కుటుంబంగా ఉండేవి. ఈ రెండు కుటుంబాలకు ఉమ్మడిగా గ్రామంలో మరియు పలుచోట్ల మూడొందల ఎకరాలకు పైగా భూమి ఉండేది. రామలక్ష్మమ్మకు సంతానం లేనందున ఆమె ఆస్థిపాస్థులకు వారసుడుగా తన తరుపున తిక్కిరెడ్డిపాలెం గ్రామానికి చెందిన ఆడబిడ్డ కుమారుడు మర్రి రామలింగయ్యకు తిరిగి తన స్వంత చెల్లెలు ఆదెమ్మ (ఈ గ్రామానికి చెందిన చెందిన కొరిటాల శేషయ్య భార్య) ప్రథమ కుమార్తె రత్తమ్మతో వివాహం జరిపించి ఆ దంపతులను పొనుగుపాడు గ్రామంలో తన ఇంటికి తీసుకు వచ్చింది.
వంకాయలపాటి వెంకట్రాయుడు, మహాలక్ష్మమ్మ (మొదటి భార్య) దంపతుల నాలుగవ సంతతిగా జన్మించిన కుమార్డు వెంకయ్య ఇదే గ్రామానికి చెందిన మాచవరపు వంశానికి చెందిన ఆడపడుచు మహాలక్ష్మమ్మను వివాహమాడాడు.ఈ దంపతులకు ఒక్కతే కుమార్తె బొజ్జమ్మ.వెంకయ్య పెద్ద సోదరి ఆదెమ్మ, రాయంకుల బుచ్చయ్య దంపతుల ప్రథమ కుమార్డు రాయంకుల తాతయ్యతో బొజ్జమ్మ వివాహం జరిపించి,వంకాయలపాటి,జంపని ఉమ్మడి కుటుంబంలోని అప్పటి వారసులు మైనర్లు అయినందున జంపని, వంకాయలపాటి ఉమ్మడి ఆస్థిపాస్థులు పరిరక్షణకు, తన ఆస్ధులకు వారసుడుగా పలుదేవర్లపాడు నుండి రాయంకుల తాతయ్య,బొజ్జమ్మ దంపతులిద్దరిని పొనుగుపాడు తీసుకు వచ్చారు.
జంపనివారి ఆస్థులకు మర్రి, వంకాయలపాటి, రాయంకుల వంశాలకు చెందిన వంశస్థులు వారసులుగా వచ్చినందున ఈ మూడు కుటుంబాల వారసులను "జంపనివారు" అని పిలుస్తారు.జంపని ఆస్థులకు వారసులుగా వచ్చిన మర్రి, రాయంకుల, వంకాయలపాటి వంశస్థులు మరియు జంపని కుటుంబానికి చెందిన రామలక్ష్మమ్మ ఈ దేవాలయానికి శంకుస్థాపన చేసి నిర్మించినందున "జంపనివారి గుడి" అని వాడుకలోకి వచ్చింది.
దేవాలయం అసలు పేరు శ్రీ గంగా అన్నపూర్ణ సమేత శ్రీ కాశీ విశ్వేశ్వరస్వామి దేవస్థానం.ఇప్పటి వారు వాడుకలో శివాలయం అని చెప్పుకుంటుంటారు. దేవాలయంలో ప్రతిష్ఠించిన సాలగ్రామం (శివలింగం) వారణాసి (కాశీ) నుండి తీసుకు వచ్చి ప్రతిష్ఠించారు. అప్పటినుండి "శ్రీ గంగా అన్నపూర్ణ సమేత శ్రీ కాశీ విశ్వేశ్వర స్వామి దేవస్థానం" గా ఆలయ ఉత్సవ కార్యక్రమాలలో వ్యవహరిస్తారు. పూర్వకాలంలో విగ్రహాలు తీసుకు రావటానికి అందరూ తొందరగా సుముఖత చూపించరు. ఆలయంలో ప్రతిష్ఠించిన సాలగ్రామంను వారణాసి నుండి జంపని వారసులలో ఒకరైన వంకాయలపాటి వెంకయ్య కాలినడకన వ్యయప్రయాసల కోర్చి నేరుగా తీసుకు వచ్చారు. ఆ కార్యక్రమం జంపని వారసులలో ఒకరైన రాయంకుల తాతయ్య నేతృత్వంలో తదితర వంకాయలపాటి,మర్రి వారసులు కుటుంబ సభ్యులు పాలు పంచుకున్నారు.
జంపని వారసులు ఉమ్మడి కుటుంబంగా ఉన్నప్పుడు 1913వ సంవత్సరంలో గ్రామంలోని డి.నెం.516ఎ లో ఒక ఎకరం విస్తీర్ణం నందు వంకాయలపాటి వెంకట్రాయుడు, రుక్మిణమ్మ (రెండవ భార్య) దంపతుల కుమారుడు రామయ్య దేవస్థానం నిర్మాణానికి శంకుస్థాపన చేసాడు.ఆయన శంకుస్థాపన కార్యక్రమం అయిన తరువాత వారసులతో నేను ఎక్కువ కాలం జీవించననే అభిప్రాయంతో, తలపెట్టిన ఈ కార్యక్రమం ఆగకుండా పూర్తి చేయాలని తన మనసులో దాగి ఉన్న మాటను వారసులు, గ్రామస్థులతో వెలిబుచ్చాడు.ఆయన వెలిబుచ్చిన అభిప్రాయం ప్రకారం కొద్దికాలానికి రామయ్య స్వర్గస్థులయ్యారు.ఆశంకుస్థాపన కార్యక్రమంలో రామయ్య తోబుట్టువు జంపనివారసులలో చివరి వ్యక్తి రామలక్ష్మమ్మ, జంపని వారసులైన రాయంకుల,వంకాయలపాటి, మర్రి కుటుంబ సభ్యులు పాల్గొన్నారు. ఆ తరువాత దేవాలయ నిర్మాణ కార్యక్రమం రాయంకుల తాతయ్య, వంకాయలపాటి పెద్దయ్య, వెంకయ్య, మర్రి రామలింగయ్య పర్వేక్షణలో రామలక్ష్మమ్మ, మాధవరాయుడు, రత్తయ్య, కోట్లింగంల సహకారంతో 1917 ఫిబ్రవరి నాటికి దేవాలయ నిర్మాణం పూర్తి అయింది.
1917 వ సంవత్సరం (నలనామ సంవత్సరం) ఫిబ్రవరి మాసంలో ఆలయంలో సాలగ్రామంలు (విగ్రహాలు) ప్రతిష్ఠించారు.ఆలయానికి అభిముఖంగా ఆదేరోజు ధ్వజస్తంభం కూడ ప్రతిష్ఠించబడింది. శ్రీ కాశీ విశ్వేశ్వరస్వామి వారి విగ్రహంతో పాటు ఆలయంలో శ్రీమాతా అన్నపూర్ణాదేవి అమ్మ వారి విగ్రహం, విఘ్నేశ్వరుడు, నంది, ఆంజనేయస్వామి విగ్రహలు ప్రతిష్ఠించారు.
ముందు చూపుతో ఎప్పటికైనా రాజగోపురం నిర్మాణం పూర్తి చేయాలనే ఉద్దేశ్యంతో దేవాలయ నిర్మాణంతోపాటు 22 అ.ల పొడవు,18.అ.ల వెడల్పుతో మొదట రాతి దిమ్మె కట్టుబడి నిర్మించబడింది. అటు పిమ్మట ఐదు అంతస్తులుతో ఎనభైఐదు అడుగుల ఎత్తు కలిగిన రాజగోపురం నిర్మాణం 1937 సంవత్సరంలో మొదలుపెట్టి 1939 సంవత్సరం నాటికి పూర్తి చేయబడింది.గుంటూరు జిల్లాలో మంగళగిరి ఆలయ రాజగోపురం తరువాత ఈ ఆలయరాజగోపురం రెండవదిగా చెప్పుకోవచ్చు.
ఆలయం ముఖద్వారానికి,రాజగోపురానికి ఎదురుగా బయట సుమారు 50 అడుగుల ఎత్తుతో స్థాపించిన కీర్తిధ్వజం ఏకశిలతో తయారు చేయబడింది.ఈ కీర్తి ధ్వజాన్ని చాలా వ్యయప్రయాసలతో పొనుగుపాడు గ్రామానికి సుమారు 50 కి.మీ.దూరంపైబడిన పిడుగురాళ్ళ మండలం, పిన్నెల్లి  గ్రామం నుండి తీసుకు వచ్చారు.గ్రామస్థుల సహకారంతో ఇరువై జతల ఎద్దులుతో, ఆరు జతల చక్రాల బండిపై, పన్నెండు రోజులకు గ్రామానికి తీసుకు వచ్చారు.కీర్తి స్తంభం చేర్చే సమయంలో అనుకోకుండా పిన్నెల్లి గ్రామంలో ఒక ఇల్లు అడ్డం వచ్చి బండి తిరగటానికి కుదరలేదు.ఆ ఇంటి యజమానిని ఆ గ్రామ పెద్దలుతో ఒప్పించి అప్పటికప్పుడు నష్టపరిహారంగా కొంత డబ్బు ముట్టజెప్పి ఇంటిని కూలగొట్టి తీసుకువచ్చారు.కీర్తిధ్వజాన్ని, జీవధ్వజం,శక్తిధ్వజం అను పేర్లుతోకూడా అంటారు.
యజ్ఞశాల: దేవస్థానం నిర్మాణంతో పాటు ఆవరణలో లోగడ ఆగ్నేయాన నిర్మించిన యజ్ఞశాల శిథిలమయింది. జంపని వారసులలో ఒకరైన వంకాయలపాటి బలరామకృష్ణయ్యచే 1994వ సం.ములో తిరిగి నిర్మింబడింది.
నవగ్రహాలు మండపం: జంపని వారసులలో రాయంకుల వంశానికి చెందిన తాతయ్య కుమార్తె డాక్టరు ఆరె లక్ష్మీప్రసన్న, శ్రీనివాసరావు దంపతులచే ఆలయ ఆవరణలో ప్రధాన గర్బగుడికి  ఉత్తరపు వైపు నవగ్రహా మండపం నిర్మించబడింది.కొంతమంది దాతలు సహకారంతో నహగ్రహ విగ్రహాలు, కాలబైరవస్వామి,నందీశ్వరుడు,నాగేంధ్రస్వామి విగ్రహాలు మరి కొంతమంది దాతలు అందించిన ఆర్ధిక సహాయంతో అదే సంవత్సరంలో ప్రతిష్ఠంచబడినవి.
1917వ సంవత్సరం మార్చి (నలనామ సంవత్సరం) 8 వ తేది గురువారం తెల్లవారు జామున (తెల్లవారితే పౌర్ణమి రోజు) మొదటి కళ్యాణం జరిగింది.అప్పటి నుండి ఇప్పటివరకు (2017 వరకు) నూటొక్క కళ్యాణంలు జరిగినవి.102 వ కళ్యాణం తిరిగి 2018 మార్చి 1వ తేదీన జరుగబోతుంది.వంకాయలపాటి, రాయంకుల,మర్రి కుటుంబాలకు చెందిన వారసులు మాత్రమే కూర్చునే సంప్రదాయం స్వామివారి మొదటి కళ్యాణం నుండి ఇప్పటి వరకు పరంపరంగా జరుగుతుంది.ప్రతి సంవత్సరం స్వామి వారి కళ్యాణం వైభవంగా జరిగిన తరువాత గ్రామంలో స్వామి వారి ఊరేగింపు ఉత్సవం జరుగుతుంది.
ప్రవచనాలు:పూర్వం స్వామివారి కళ్యాణమహోత్సవంల సందర్భంగా జరిగిన కార్యక్రమాలకు ప్రముఖులు జంధ్యాల పాపయ్య శాస్రి, జమ్ములమడక మాధవరామశర్మ, మైలవరపు శ్రీనివాసరావు, యల్లాప్రగడ శ్రీరంగారావు, ప్రసాదరాయ కులపతి,యేలూరిపాటి అనంతరామయ్య, కామరాజ్ అనిల్ కుమార్ మొదలగు ప్రముఖులు అద్యాత్మిక ప్రసంగాలు చేసారు.
హరికథాగానం: హరికథాగానంలో ప్రముఖులైన కూచిబొట్ల కోటేశ్వరరావు, బుర్రా శివరామకృష్ణ, దూళిపాళ్ళ శివరామకృష్ణయ్య, ములుకుట్ల సదాశివశాస్త్రి,రాజశేఖరుని లక్ష్మీపతి, కాజన విశ్వరూపాచారి మొదలగువారు స్వామివారి కళ్యాణ వార్షికోత్సవంలకు హరికథాగానం భక్తులకు కనువిందు చేసారు.
మేజువాణి: స్వామివారి కళ్యాణ వార్షికోత్సవాలకు గతంలో గుడివాడకు చెందిన కనకం బృందం (కళావంతులు) చే మేజువాణి కార్యక్రమాలు జరిగాయి.
జంపని వారసులు ఉమ్మడి ఆస్థిని 1918లో భాగ పంపిణీలు చేసుకునే సమయంలో ఆరు భాగాలుగా విభజించి, వంకాయలపాటి కుటుంబ సభ్యులు మూడు భాగాలు, మర్రి, రాయంకుల కుటుంబ సభ్యులు చెరొక భాగం తీసుకున్నారు.ఆరవ భాగం ఆస్థిని దేవాలయ నిర్వహణకు తీసారు.
గుంటూరు జిల్లా,కాకుమాను గ్రామానికి చెందిన కాకుమాను శేషయ్య ఆలయ మొదటి పూజారిగా నియమించబడ్డారు.ఆ తరువాత అప్పటినుండి ప్రస్తుతం ఇప్పటివరకు శేషయ్య వారసులుకు చెందిన మనవడు కళాధరశర్మ,కుమారుడు ఆంజనేయులు అలాగే రెండవ కుమారుడు సోమసుందరరావు ఆధ్వర్యంలో మనవళ్లు కృష్ణచైతన్యశర్మ,సాయికృష్ణశర్మ వంతులు వారిగా చెరొక సంవత్సరం పూజాది కార్యక్రమాలు చేయుచున్నారు.
దేవాలయానికి అనుబంధంగా  దేవస్థానం వెలుపల ఉత్తరపు వైపు సత్రం ఆలయం నిర్మాణం తరువాత నిర్మించారు. సత్రం కొంత భాగంలో మొదటి పూజారి కాకుమాను శేషయ్యకు నివాస వసతి గృహంగా కేటాయించగా,కొంత భాగంలో జంపని వాలసులలో ఒకరైన రాయంకుల తాతయ్య పాఠశాలను స్థాపించి స్వంతగా నడిపారు.పడిపోయేస్థితికి చేరినందున పడగొట్టి ఆస్ధలం కొంత భాగంలో  ప్రస్తుత పూజారులకు పక్కా నివాస గృహాలు రెండు నిర్మించబడ్టాయి.కళాధరశర్మకు నిర్మించిన వసతి గృహం రాయంకుల శేషతల్పశాయి విరాళంగా అందించిన ఐదు లక్షల రుపాయలకు తోడు మరి కొంత మంది దాతల ఇచ్చిన సొమ్ముతో నిర్మించబడింది. రెండవ నివాసగృహం ఆలయం తరుపున పాలకవర్గం వారిచే నిర్మించబడింది. మిగిలిన స్ధలాన్ని గ్రామంలో జరిగే సాంస్ర్కతిక కార్యక్రమాలు జరుపుకునేందుకు వీలుగా “శ్రీ కాశీ విశ్వేశ్వరస్వామి ఓపెన్ ఎయిర్ ధియేటరు”గా ఉపయోగించుకునేలాగున మార్చారు.
శతజయంతి ఉత్సవాలు ది.19-03-2016న ఉదయం గోపూజ,యాగశాల ప్రవేశం,గణపతిపూజ, అంకురారోపణ, ధ్వజారోహణ,అగ్ని మధనం,అగ్ని ప్రతిష్టాపన, హోమములు, ఇతర ప్రత్యేక పూజలతో మొదలయి, ది.26-03-2016 వరకు అత్యంత ఘనంగా నిర్వహించబడ్డాయి.
ఆలయపూజారి ఆంజనేయులు పర్వేక్షణలో, గరుకుల బ్రహ్మ కారంచేటి దక్షిణామూర్తి ఆద్వర్యంలో ఇరవైఐదు మందితో కూడిన వేదపండిత బృందం సప్తాహ్నిక దీక్షతో శాస్త్రబద్దంగా జరిపారు.ఎనిమిది రోజులు జరిగిన మహాయజ్ఞ, యాగాది కార్యక్రమాలకు యాగ కర్తలుగా రాయంకుల కుటుంబానికి చెందిన శ్యామసుందరరావు,ఆదిలక్ష్మి దంపతులు రక్షాబంధనం, దీక్షాస్వీకరణతో పాల్గొన్నారు.
బ్రహ్మోత్సవాలలో భాగంగా ఆఎనిమిది రోజులు నిత్యం గణపతిపూజ, నిత్యార్చన, గోపూజ, బిందెతీర్థం, రుద్రాభిషేకం, బలిహరణ, చండీశప్త శత పారాయణ, తదితర పూజలు జరిగాయి.
ప్రతి రోజు ఆలయంలో ఉదయం గం.07.00ల నుండి గం.10.00ల వరకు స్వామివారికి అభిషేకంలు,ప్రత్యేక పూజలు జరుగుతాయి.సాయంత్రం గం.05.00ల నుండి గం.07.00ల వరకు ప్రత్యేక పూజలు జరుగుతాయి.కార్తీక పౌర్ణమి రోజు విశేష భక్తులు ప్రత్యేక పూజలు చేసి దీపాలు వెలిగిస్తారు.
వీరభద్రుడు శివుని ప్రమద గణాలకు అధిపతి.అలాంటి వీరభద్రుడు ఈ అలయంలో ప్రత్యేకంగా కొలువై ఉన్నాడు.ఇతర జిల్లాల నుండి ఇక్కడికి వచ్చి వారి నమ్మకాలనుబట్టి వీరభద్రుడుకు ప్రత్యేక పూజలు చేయించుకుంటారు.
ఇది గుంటూరు నుండి నరసరావుపేటవైపు పోవు రోడ్డు రవాణా సంస్థ బస్సులలో 30 కి.మీ. ప్రయాణించి మెరికపూడి గ్రామం దాటిన తరువాత పొనుగుపాడు కాలువకట్ట స్టేజి వద్ద దిగి, సమీప పట్టణమైన నరసరావుపేట నుండి వచ్చు ఆటోలలో, రోడ్డు రవాణా సంస్థ బస్సులలో ఈ గ్రామానికి చేరుకొనవచ్చు.