మన్నారుపోలూరు
మన్నారుపోలూరు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా, సూళ్ళూరుపేట మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన సూళ్ళూరుపేట నుండి 5 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన గూడూరు నుండి 65 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1827 ఇళ్లతో, 6645 జనాభాతో 612 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 3288, ఆడవారి సంఖ్య 3357. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1969 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 1293. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 592736.పిన్ కోడ్: 524121.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు నాలుగు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి , ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. సమీప బాలబడి సూళ్ళూరుపేటలో ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల సూళ్ళూరుపేటలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల ఎన్.వి.కండ్రిగలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల నెల్లూరులోను, పాలీటెక్నిక్‌ గూడూరులోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల ఎన్.వి.కండ్రిగలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల తడలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం గూడూరులోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల నెల్లూరు లోనూ ఉన్నాయి.
మన్నారుపోలూరులో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. 
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. 
సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో2 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఇద్దరు ఉన్నారు.
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
మన్నారుపోలూరులో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. 
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు. 
మన్నారుపోలూరులో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
మన్నారుపోలూరులో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
మన్నారుపోలూరులో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
వరి
బియ్యం, చేనేత
మన్నారుపోలూరు, మండలకేంద్రమైన సూళ్లూరుపేట నుండి రెండు కిలోమీటర్ల దూరములో కాళిందీ నదీ తీరాన ఉన్న ప్రాచీన గ్రామం. పూర్వము దీని పేరు మల్ల హరి పోరూరు. కాలక్రమేణ అదే మన్నారుపోలూరు అయ్యిందని భావిస్తున్నారు. మల్లహరిపోరూరు అని పేరు రావటానికి ఇది శ్రీకృష్ణుడు, జాంబవంతునితో యుద్ధం చేసిన స్థలం అని స్థానికుల కథనం. దీనికి మద్దతుగా ఇక్కడ 11వ శతాబ్దాములో చోళ వంశ చక్రవర్తులు నిర్మించారని భావిస్తున్న అళగు మల్లరు కృష్ణస్వామి ఆలయం ఉంది. 13వ శతాబ్దములో మనుమసిద్ధి రాజులు ఈ ఆలయాన్ని పునరుద్ధరించారు. 18వ శతాబ్దములో వెంకటగిరి రాజులు ఆలయానికి గ్రామాలు, భూములు దానం చేశారు. ప్రస్తుతం జీర్ణావస్థలో ఉన్న ఈ దేవాలయాన్ని పునరుద్ధరించడానికి తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం 25 లక్షల రూపాయలు ఖర్చు చేస్తున్నది.
108 దివ్యతిరుపతి క్షేత్రాలలో ఒకటైన మన్నారుపోలూరు వైష్ణవ భక్తుడు పన్నిదాళ్వారుచే స్తుతించబడినదని స్థానికుల కథనం. అయితే ఈ విషయము నిరాధారము. వైష్ణవులు ప్రామాణికంగా అంగీకరించే 108 దివ్యదేశాల జాబితాలో మన్నారుపోలూరు లేదు. కానీ ఇది ప్రముఖ వైష్ణవ క్షేత్రమన్నది నిర్వివాదాంశం. బ్రహ్మాండ పురాణములో ఈ క్షేత్రము యొక్క ప్రస్తావన ఉంది.
పూర్వం ఈ ఊరు చుట్టుపక్కల ప్రాంతాలలో ఇటీవలి కాలములో అభివృద్ధి చెందిన సూళ్లూరుపేట కంటే ప్రాముఖ్యత కలిగిఉన్నదని భావించవచ్చు. శ్రీకాళహస్తి మరియు నెల్లూరు మధ్యన ఉన్న ప్రముఖ పురాతన దేవాలయము ఇది ఒక్కటే. ఈ గుడి ప్రాంగణములో అనేక చిన్న గుళ్లు ఉన్నాయి. పుష్కరిణి కూడా ఒక మోస్తరుగా ఉంది.
వెంకటగిరి రాజుల పాలన కింద వచ్చిన ఈ దేవాలయానికి 1800లో వారు ఐదు గ్రామాలను దైవమాన్యంగా దానం చేశారు. స్థానికుల కథనం ప్రకారం పూర్వం ఈ గుడిలో ప్రతిరోజు తొమ్మిదిసార్లు పూజలు జరపటానికి తొమ్మిది మంది అర్చకులు ఉండేవారు. ప్రతి సంవత్సరం జరిగే ఆలయ ఉత్సవానికి చుట్టుపక్కల గ్రామాల నుండి పెద్దసంఖ్యలో భక్తులు వచ్చేవారు. అయితే క్రమేణ అనేక చారిత్రక, చట్టబద్ధ కారణాల వల్ల ఆలయ ఆదాయము క్షీణించింది. ఆలయ భూములు ఇతరులచే కాజేయబడినవి. కౌలుకు ఇచ్చిన భూములను కౌలుదార్లు దేవాలయానికి కౌలు చెల్లింకుండా వాటిని వశం చేసుకున్నారు. ఆలయ గోపురం శిథిలావస్థకు చేరుకున్నది.
ఇక్కడి స్థలపురాణము ప్రకారం పూర్వం సత్రాజిత్తు కఠోర తపస్సుచే సూర్యున్ని ప్రసన్నం చేసుకొని శ్యమంతకమణిని సంపాదించాడు. శ్యమంతక మణిని ప్రసాదించిన సూర్యుడు ఆ మణి ప్రతిరోజు బంగారం ప్రసాదించేలా వరమిచ్చాడు.
[4] ఈనాడు నెల్లూరు; జనవరి-9,2014; 15వ పేజీ.