పల్లగిరి
పల్లగిరి కృష్ణా జిల్లా, నందిగామ మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన నందిగామ నుండి 4 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన జగ్గయ్యపేట నుండి 35 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 460 ఇళ్లతో, 1778 జనాభాతో 537 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 904, ఆడవారి సంఖ్య 874. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 726 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 6. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 588885.పిన్ కోడ్: 521185.
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాజధాని ప్రాంత అభివృద్ధి ప్రాధికార సంస్థ (సీఆర్‌డీఏ) పరిధిలోకి వస్తున్న మండలాలు, గ్రామాలను ప్రభుత్వం విడిగా గుర్తిస్తూ ఉత్తర్వులు జారీచేసింది. ప్రస్తుతం గుర్తించిన వాటిలోని చాలా గ్రామాలు వీజీటీఎం పరిధిలో ఉన్నాయి. గతంలో వీజీటీఎం పరిధిలో ఉన్న వాటితోపాటుగా ఇప్పుడు మరిన్ని కొన్ని గ్రామాలు చేరాయి. సీఆర్‌డీఏ పరిధిలోకి వచ్చే గుంటూరు, కృష్ణా జిల్లాల్లోని మండలాలు, గ్రామాలను గుర్తిస్తూ పురపాలక శాఖ ముఖ్య కార్యదర్శి ద్వారా ఉత్తర్వులు జారీ అయ్యాయి.
విజయవాడ రూరల్ మండలం పరిధితో పాటు, పట్టణ పరిధిలోకి వచ్చే ప్రాంతం. విజయవాడ అర్బన్ మండలం పరిధిలోని మండలం మొత్తంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా కూడా. ఇబ్రహీంపట్నం మండలం మొత్తంతో పాటు అర్బన్ ప్రాంతం, పెనమలూరు మండలం పరిధితో పాటు అర్బన్ ఏరియా, గన్నవరం మండలంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, ఉంగుటూరు మండలంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, కంకిపాడుతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, ఉయ్యూరుతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, జి.కొం డూరు మండలంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, కంచికచర్ల మండలంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, వీరుళ్లపాడు మండలంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, పెనుగంచిప్రోలు మండల పరిధిలోని కొంత భాగంతో పాటు శనగపాడు గ్రామం ఉన్నాయి.
నందిగామ మండల పరిధిలోని సత్యవరం, రాఘవాపురం, అంబరుపేట, అడవిరావులపాడు, ఐతవరం, కంచర్ల, కేతవీరునిపాడు, చందాపురం, మునగచర్ల, కురుగంటివాని కండ్రిగ, లచ్చపాలెం, లింగాలపాడు, తక్కెళ్లపాడు, పల్లగిరి, మాగల్లు, కొండూరు, రామిరెడ్డిపల్లి, జొన్నలగడ్డ, తొర్రగుడిపాడు, కొణతం ఆత్మకూరు, దాములూరు, సోమవరం, రుద్రవరం, గొల్లమూడి గ్రామాలున్నాయి.
ఈ గ్రామానికి సమీపంలో మగలు, రుద్రవరం, గొల్లమూడి, అంబరుపేట, చిననందిగామ గ్రామాలు ఉన్నాయి.
వీరులపాడు, కంచికచెర్ల, యెర్రుపాలెం, మధిర.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి. బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు నందిగామలో ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల నందిగామలో ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల విజయవాడలోను, పాలీటెక్నిక్ నందిగామలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం నందిగామలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విజయవాడ లోనూ ఉన్నాయి.
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలోఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు.
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
పల్లగిరిలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. 
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి. జగ్గయ్యపేట, నందిగామ నుండి రోడ్డు రవాణా సౌకర్యం కలదు. విజయవాడ రైల్వేస్టేషన్ 47 కి.మీ దూరంలో ఉంది.
2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో శ్రీ వేల్పుల బిక్షాలు, సర్పంచిగా ఎన్నికైనారు. నూతనంగా పంచాయతీ పాలకవర్గం ఏర్పడగానే, తొలి సమావేశంలోనే అంతర్గత రహదారులను గ్రావెల్ తో అభివృద్ధి చేయాలని తీర్మానించి, ఒక లక్ష రూపాయలతో మరమ్మత్తులు చేయించారు. రు. 40 లక్షలతో మరియొక పది సిమెంటు రహదారుల నిర్మాణం చేపట్టినారు. [2]
మునేరు నది ఒడ్డున పల్లగిరికొండపై వెలసిన ఈ ఆలయంలో 2014,నవంబరు-2, కార్తీకమాసం, ఆదివారం, దశమి నాడు 108 మంది దంపతులు పీటలపై కూర్చుని సామూహిక శ్రీ లక్ష్మీ వేంకటేశ్వరస్వామి వ్రతాలు నిర్వహించారు. వేదపండితులు అభిషేకాలు నిర్వహించారు. నవగ్రహోమం చేసారు. ఈ సందర్భంగా పురోహితులు శ్రీ వెంకటేశ్వరస్వామివారి వ్రతకల్పాన్ని భక్తులకు వివరించారు. కార్తీకమాసం కావడంతో మహిళలు దీపాలు వెలిగించారు. గోవిందనామాలతో పల్లగిరికొండ పులకించినది. దేవాలయ ప్రాంగణంలో ఉన్న వేప, రావిచెట్టు వద్ద నాగప్రతిష్ట గావించుటకు నిర్ణయించారు. [3]
మునేరు నదీతీరాన పల్లగిరి కొండపై ఉన్న ఈ అలయంలో స్వామివారి బ్రహ్మోత్సవాలు, 2015,మే నెలరెండవ తేదీ శనివారం నాడు ప్రారంభమైనవి. 3వ తేదీ ఆదివారం రాత్రి ఏడున్నర గంటలకు, స్వామివారి కళ్యాణం నిర్వహించెదరు. అనంతరం విచ్చేసిన భక్తులకు అన్నదానం నిర్వహించెదరు. 4వ తేదీ వైశాఖపౌర్ణమి, సోమవారంనాడు, వసంతసేవ, పూర్ణాహుతి అనంతరం శ్రీ రమా సమేత శ్రీ సత్యనారాయణస్వామివారి వ్రతం నిర్వహించెదరు. [4]
ప్రశాంత మునేరు నదీతీరాన, నందిగామ-మధిర రహదారిలో పల్లగిరికొండపై, ఈ ఆలయాన్ని నూతనంగా పునర్నిర్మించారు. ఈ ఆలయంలో జగన్మాత దుర్గమ్మ, చదువులతల్లి సరస్వతీదేవి, శ్రీ కనకమహాలక్ష్మి దేవతలను ఒకే ఆలయంలో ప్రతిష్ఠించారు. పురాతన దుర్గమ్మ ఆలయం శిధిలావస్థకు చేరుకోగా భక్తులు ఒక కమిటీగా ఏర్పడి, 50 లక్షల రూపాయల వ్యయంతో, ఆలయాన్ని అపురూపంగా పునర్నిర్మించారు. ఈ ఆలయంలో పునఃప్రతిష్ఠా మహోత్సవాలు, 2015,మే-29వ తేదీ శుక్రవారంనాడు ప్రారంభించారు. 29వతేదీనాడు అంకురార్పణ, 29,30 తేదీలలో హోమాలు నిర్వహించారు. 31వ తేదీ ఆదివారంనాడు, ఉదయం 8-18 గంటలకు వేదపండితుల మంత్రోచ్ఛారణలతో, భక్తుల జయజయధ్వానాలతో, రెండుధ్వజస్థంబాలను ప్రతిష్ఠించారు. యంత్ర ప్రతిష్ఠలు, శిఖర ప్రతిష్ఠలు, వినాయకుని విగ్రహ ప్రతిష్ఠలు, ఏకకాలంలో నిర్వహించారు. కళాన్యాసం, మహూపూర్ణాహుతి, ఆచార్యపూజ, గోపూజ చేసారు. దేవాలయ శిఖరాలపై పూర్ణాలు పోయగా, భక్తులు వాటికొరకు ఎగబడినారు. దేవాలయంలో విగ్రహాలకు తొలుత గోమాత దర్శనం కలిగించారు. కుంభం పోసినారు. 12మంది దంపతులు పీటలపై కూర్చున్నారు. ఈ కార్యక్రమాలకు పరిసరప్రాంతాలనుండి వచ్చిన భక్తులతో ఆలయప్రాంగణం కిటకిటలాడినది. అనంతరం పన్నెండు ఐదువేలమందికి అన్నదానం నిర్వహించారు. ఈ ఆలయం భక్తులకు కొంగుబంగారంగా విలసిల్లగలదని విశ్వసించుచున్నారు. [7]&[8]
త్రిశక్తి దేవాలయ ద్వితీయ వార్షికోత్సవాలు, 2017,జూన్-7వతేదీ బుధవారం నుండి 9వతేదీ శుక్రవారం వరకు నిర్వహించెదరు. ఈ సందర్భంగా ఆలయంలోని అమ్మవార్లకు ప్రత్యేకపూజలు నిర్వహించెదరు. [11]
ఈ ఆలయానికి 115 సంవత్సరాల చరిత్ర ఉన్నది. నూతనంగా పునర్నిర్మించిన ఈ ఆలయంలో విగ్రహప్రతిష్ఠా కార్యక్రమం 2017,జూన్-10వతేదీ శనివారంనాడు ప్రారంభమైనవి. 14వతేదీ బుధవారంనాడు యంత్రప్రతిష్ఠలు, శ్రీ లలితా సమేత శ్రీ కోటేశ్వరస్వామి, గణపతి, నందీశ్వర, చండీశ్వర, ధ్వజ, ద్వారపాలక, శిఖర, బలిపీఠం, నవగ్రహాలు, కాలభైరవ, సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర, నాగబంధ విగ్రహాల ప్రతిష్ఠలు వైభవంగా నిర్వహించినారు. అనంతరం శాంతికళ్యాణం, అన్నప్రసాద వితరణ నిర్వహించినారు. [12]
ఈ ఆలయం పునఃప్రతిష్ఠించి 16 రోజులైన సందర్భంగా, 2017,జూన్-29వ తేదీ గురువారంనాడు, ఆలయంలోని స్వామివారికి పంచామృతాభిషేకం నిర్వహించినారు. మహిళలు సామూహిక కుంకుమార్చనలు చేసినారు. దాతలు స్వామివారికి నాగాభరణం, అమ్మవారికి కళ్ళు, పోగులు, చెవులు, కిరీటం, మకర తోరణం, ఒక పాత్ర సమర్పించినారు. [13]
మునేరు నదీతీరాన పల్లగిరికొండపై వేంచేసియున్న ఈ ఆలయ వాయుప్రతిష్ఠ ఉత్సవాలు, 2017,జూన్-3వతేదీ శనివారంనాడు శాస్త్రోక్తంగా ప్రారంభమైనవి. ఈ ఆలయంలో 2017,జూన్-5వతేదీ సోమవారంనాడు, మహాగణపతి, భవానీశంకరుడు, సుబ్రహ్మణ్యేశ్వరుడు, నందీశ్వరుడు మొదలగు విగ్రహాలను ప్రతిష్ఠించెదరు. [10]
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 15 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
పల్లగిరిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
పల్లగిరిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
పల్లగిరిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
మిరప, ప్రత్తి, వరి, అపరాలు, కాయగూరలు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు
సయ్యద్ అక్బర్ సలీం:- నందిగామ కె.వి.ఆర్.కళాశాలలో ఆఖరి సంవత్సరం బి.ఎస్.సి. చదువుచున్న ఈయన, పవర్ లిఫ్టింగ్ పోటీలలో రాణించుచున్నారు. విశ్వవిద్యాలయం స్థాయిలో రెండు, నందిగామ, జగ్గయ్యపేటలలో నిర్వహించిన జిల్లాస్థాయిలో 2 బంగారు పతకాలు సాధించారు. అనకాపల్లిలో నిర్వహించిన రాష్ట్రస్థాయి పోటీలలో 120 కె.జి.ల విభాగంలో పాల్గొని, 435 కె.జి.ల బరువునెత్తి బంగారు పతకం సాధించడమేగాక, 2015,సెప్టెంబరు-3వ తేదీనాడు ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రంలోని కాశీపూర్ లో నిర్వహించు జాతీయస్థాయి పవర్ పిఫ్టింగ్ పోటీలలో పాల్గొనడానికి అర్హత సాధించారు. [9]
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 1673. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 872, స్త్రీల సంఖ్య 801, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 391 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణం 537 హెక్టారులు.
[2] ఈనాడు కృష్ణా; 2014,సెప్టెంబరు-27; 9వపేజీ.
[3] ఈనాడు కృష్ణా; 2014,నవంబరు-3; 3వపేజీ.
[4] ఈనాడు అమరావతి; 2015,మే-3; 39వపేజీ.
[5] ఈనాడు అమరావతి; 2015,మే-14; 33వపేజీ.
[6] ఈనాడు కృష్ణా; 2015,మే-24; 17వపేజీ.
[7] ఈనాడు అమరావతి; 2015,మే-26; 34వపేజీ.
[8] ఈనాడు అమరావతి; 2015,జూన్-1; 3వపేజీ.
[9] ఈనాడు కృష్ణా; 2015,ఆగష్టు-16; 19వపేజీ.
[10] ఈనాడు అమరావతి/నందిగామ; 2017,జూన్-4; 1వపేజీ. 
[11] ఈనాడు అమరావతి/నందిగామ; 2017,జూన్-7; 1వపేజీ. 
[12] ఈనాడు అమరావతి/నందిగామ; 2017,జూన్-11&15; 2వపేజీ. 
[13] ఈనాడు అమరావతి/నందిగామ; 2017,జూన్-30; 1వపేజీ.