మత సామరస్యం
మనమంతా మనుషులం. మానవత్వమే మన మతం. ప్రతి మతంలో కొన్ని సుగుణాలుంటాయి. అలాగే కొన్ని నచ్చని అంశాలూ ఉంటాయి. మంచితనం, మానవత్వం అనే సద్గుణాలు లేని మతం యేదైనా సంస్కరించబడాల్సిందే. "మంచి చెడ్డలు రెండె మతములు" అనే సూక్తికి తిరుగు లేదు. మంచి యే మతంలో వున్నాస్వీకరించుదాం. చెడు యే మతంలో వున్నా తిరస్కరించుదాం. మతాన్ని మారణ కాండకు సాధనంగా మలచుకొంటున్న రాజకీయ నాయకులు మతాధిపతులు నరకానికే పొతారు.మంచికి వాడని మతం నిరుపయోగం. ఓర్పు, సహనం, శాంతి, క్షమ, దయ మనలో వుంటే మత కలహాలు జరగవు. స్వర్గం ఇక్కడే వుంటుంది. పరస్పర ప్రేమ కోసం కృషి చేద్దాం. హిందూ ముస్లిం భాయీ భాయీ. సహించడమే గొప్ప స్వర్గ ద్వారం. ఎదుటి వారిని నొప్పించేది నిజం అయినా అది చెప్పకుండా మౌనం వహించటం మంచిది. అప్పుడెప్పుడో ముందు తరాలు వాళ్ళు చేసిందానికి ఇప్పటి వాళ్ళను బాధ్యుల్ని చేయద్దు. పూర్వం ఎవరో చేసిన పాడు పనులు ఇప్పటికీ గుర్తు చేసేకంటే మన ప్రజలు శాంతి సామరస్యాల కోసం ఇప్పుడు ఏం చెయ్యాలో చెబితే బాగుంటుంది. అన్ని మతాలలోనూ వారి వారి మతాల కోసం అకృత్యాలకు పాల్పడ్డవారున్నారు. ఒక మతం కొమ్ముకాసే వారికి సొంత మతం పేరుతో జరిగే అరాచకాలు పుణ్యకార్యాలుగా కనబడతాయి. నరజాతి చరిత్ర సమస్తం పరపీడన పరాయణత్వమే. పుట్టిన బిడ్డలు ఫలానా మతంలో పుట్టాలని కోరుకుని పుట్టరు. ఒక మతస్తులు గతంలో అకృత్యాలకు పాల్పడ్డారని ఆమత వారసులందరూ నేరస్థులైనట్లు వారు చేయని నేరానికి వారిని అపరాధ భావనకు గురిచెయ్యటం అవమానించటం కూడా అకృత్యమే. శాంతియుత జీవనం గడిపే నేటి ప్రజలకు వారి పూర్వీకుల అకృత్యాలను పదేపదే గుర్తు చేసే మతవాద రచయితలు కూడా ఉగ్రవాదులే. శాంతియుత జీవనం గడుపుతున్న భరత మాత ముద్దుబిడ్డలు ఈ దేశంలో కోట్లాది మంది ఉన్నారు. అందరికీ సగౌరవంగా బ్రతికే దారికావాలి. కౌరవ సంతతినైనా సరే నిందించి నలిపి చంపటం కంటే మానవత్వంతో కలుపుకు పోవటమే మంచిది. ఎప్పుడో ఎవరో చేసిన అకృత్యాలను మళ్ళీ మళ్ళీ కొన్ని తరాలపాటు గుర్తుచేసి ఆ మతంలో ఉన్న ఈనాటి వారసుల్ని నిందలు వేసి అవమానించే వారికి మోక్షం సిద్ధించదు. హింసకు జవాబు హింస కాదు. ఈ దేశంలో పుట్టటమే ఏ మతస్థుడికైనా ఎన్నోజన్మల పుణ్యఫలం. జీనా యహా, మర్నా యహా, ఇస్కేసివా జానా కహా' అంటూ అజాత శత్రువుల్లా బ్రతకాలి. మన మతంతో పాటు ఇతరుల మతాలను కూడా గౌరవించాలి. వ్యక్తులు చేసే పనులకు మతాన్ని నిందించకూడదు.
"కడివెడు పాలను ఒక ఉప్పు కల్లు పాడు చేసినట్లు అమృతమయమైన మతాన్ని 'ఛాందసం' ఉన్మాదం కింద మార్చివేయగలదు. మతం ఆధ్యాత్మికతను రక్షించే సంగతి దేవుడెరుగు. మతమే ఛాందసుల దుర్వినియోగంతో విపరిణామానికి గురవుతోంది. నేడు మత ఛాందసం, మత దుర్వినియోగం, మతోన్మాదం సమాజ శ్రేయాన్ని చిందరవందర చేస్తోంది, ఛిద్రం చేస్తోంది. ఒకే పునాది మీద లేచిన అనేక భవనాల్లా మతాలు గోచరిస్తాయి. రామకృష్ణ పరమహంస 'గమ్యం ఒక్కటే. దానికి ఎన్ని మార్గాలో అన్ని మతాలు' అన్నారు. మతంతో మనం అమృత పానం చేయకుండా దాన్ని గరళంగా మార్చుకుంటున్నాం. మామిడి ఫలంలా మతాన్ని ఆస్వాదించకుండా టెంక లోపలి జీడితో సహా పండును ఛిద్రం చేసి రసాస్వాదనకు బదులు విషాస్వాదన చేస్తున్నాం. ఇది కాదు మతం ఉద్దేశం. ఇది కాదు మత ప్రవక్తల త్యాగాలకు అర్థం. విశ్వాసాల పేరిట వినాశాన్ని ప్రేరేపించటం కాదు. పక్కవాడి ఆస్తిని పక్కవాడినే అనుభవించనిస్తున్నాం. పక్కవాడి ఇంట్లో పక్కవాడినే ఉండనిస్తున్నాం. కానీ ఈ మతాల గొడవేమిటి? పక్క మతం మీద రాళ్లు వేయటమేమిటి? ఒక గొప్ప ఉద్దేశంతో ఉత్పన్నమైన మతాన్ని ఎందుకిలా పలచన చేస్తున్నాం? లేని కల్మషాన్ని ఎందుకని పులుముతున్నాం? ఏ మతం వారిని ఆ మతాన్ని అనుసరించనిద్దాం. ఎవరి మతంతో వారిని మనుగడ సాగించనిద్దాం. ఇతర మతావలంబకుల హక్కుల్ని, విశ్వాసాల్ని కాలరాయకుండా మన మతానికి గౌరవాన్ని తెద్దాం".
కాశ్మీర్‌లో పుల్వామా గ్రామంలో నేటికీ హిందువులు, ముస్లింలు ఇద్దరూ ఒకే ముస్లిం పవిత్ర స్థలంలో ఒకపక్క హోమం, మరో పక్క నమాజు చేస్తారు.