దూదేకుల
దూదేకుల అనే కులం వెనుకబడిన కులాల 'బి' గ్రుపులో 5వది. రాష్ట్రం మొత్తం బి.సి.లలో 4% దూదేకుల వారున్నారు. ఈ కులం వారిలో సర్వమత సమానత్వం కానవస్తుంది. వీరిలో హిందూ, ముస్లిం, క్రైస్తవ ఆచారాలు మూడూ కనిపిస్తాయి. వీరిని నూర్ బాషా, పింజారి, లదాఫ్, పేర్లతో కూడా పిలుస్తారు. వీరిలో 80% ప్రజలకు తెలుగు మాతృభాష కాబట్టి వీరిని తెలుగు ముస్లిములు, ఉర్దూ బాసరాని సాయిబులు అంటారు. వీరిలో హిందూ క్రైస్తవ ఆచారాలు ఎన్ని ఉన్నా సున్నతి, పెళ్ళి, సమాధి ఈ మూడూ ముస్లిముల పద్ధతిలోనే ఉంటాయి.వీరిలో ఉర్దూ,అరబీ భాషలు రాని కారణాన ఒకింత ఆత్మన్యూనతా భావం,ఇస్లాం విషయాల పట్ల అంత శ్రద్ధ మరియు విషయపరిజ్ఞానం లేదనే భావనల వల్ల కొంత జంకే స్వభావం కానవస్తుంది. కాని, ఇవి మానసిక భావనలే. ఆధ్యాత్మికతలో వీరెవరికీ తీసిపోరు. వీరు మతాచారాల పట్ల చాలా ఉదారస్వభావులుగా కానవస్తారు.కులం సర్టిఫికెట్లు కూడా హిందూ దూదేకుల,ముస్లిం దూదేకుల అని రెవిన్యూ అధికారులు నేటికీ కొన్నిచోట్ల జారీచేస్తుండటం గమనార్హం.
పూర్వం వీరి ప్రధాన వృత్తి 'దూది'ని ఏకడం. నదాఫ్, నూర్ బాఫ్ పింజారి అంటే పత్తి నుండి పింజను వేరు చేసే వారు, దూదిని శుభ్రం చేసే వారుఅని అర్ధం. ప్రస్తుతం ఆపని యావత్తూ జిన్నింగ్ మిల్లుల్లో జరుగుతోంది. ఆ వృత్తిని కోల్పోయిన దూదేకుల వారు బ్యాండు మేళాలలోను, వ్యవసాయ కూలిపనుల్లోను స్థిరపడ్డారు.దూదేకటం, పరుపులు కుట్టడం, నవారునేత, బ్యాండు సన్నాయి మేళం వాయించటం, సోడాలు అమ్మటం, టైలరింగ్, మెకానిక్ పనులు, వ్యవసాయ కూలీ వంటి వృత్తులపై ఆధారపడి బతుకుతున్నారు. విదేశీ కాయర్ ఉత్పత్తులు పరుపులమార్కెట్ను ఆక్రమించేశాయి. దూదికి, దూదిపరుపులకు విలువ లేదు. కొనేవారు లేరు. గోళీసోడాలకూ కాలం చెల్లింది. టైలరింగ్ పనిచేసేవారిని ‘రెడీమేడ్’ తొక్కేసింది. మొత్తం నమ్ముకున్న వృత్తులన్నీ ప్రపంచీకరణ దెబ్బకు నిల్వలేకపోగా- దూదేకులు కొత్త వృత్తులను వెతుక్కుం టున్నారు. వ్యవసాయకూలీలుగా, తాపీపనివాళ్లుగా, రిక్షా, ఆటో రిక్షాతోలే వారిగా, డ్రైవర్లుగా కొత్త అవతారాలెత్తుతున్నారు. చదువుకున్న వర్గం వాళ్లలో అధికభాగం టీచర్లుగా ఎదుగుతున్నారు. అక్కడక్కడా చిన్న ఉద్యోగాల్లో కొందరు స్థిరపడుతున్నా చదువుకున్న వారిలో కూడా ఎక్కువమంది ప్రైవేట్ సంస్థల్లో ఉద్యోగులుగా పనిచేస్తున్నారు. లేదా చిన్న చిన్న వ్యాపారాలు చేసుకొంటున్నారు. చేయని వృత్తితో ఇంకా ఆ పేరు ఎందుకని కొన్ని చోట్ల తమ ఇంటి పేర్లు కూడా "నూర్ బాషా లు " ( కాంతి రాజులు ) గా మార్చుకున్నారు.మైనారిటీవర్గాలకు చెందిన కులాల్లో అత్యంత వెనుకబడివున్న దూదేకుల ఆర్థికాభివృద్ధికి ప్రత్యేక ఫెడరేషన్ ఏర్పాటు చేయాలన్న ప్రతిపాదనను మంత్రివర్గ సమావేశం ఆమోదించింది.ఈ ఫెడరేషన్కు ఛైర్మన్తోపాటు ముగ్గురు డైరెక్టర్లు ఉంటారు, మైనారిటీ సంక్షేమ శాఖ అధికారులు సభ్యులుగా వ్యవహరిస్తారు.
దూదేకుల్లో దేశం గర్వించదగిన కళాకారులున్నారు. ముఖ్యంగా నాదస్వర సామ్రాజ్యాన్ని ఏలిన షేక్ చినమౌలానా వంటి విద్వాంసులు, బుర్రకథా పితామహుడు నాజర్ వంటి కళాకారులు దూదేకుల కులం నుంచి ఎదిగిన ప్రముఖులు. నిజానికి దూదేకుల కులంలో నాదస్వర విద్వాంసులు అనేకమంది ఉన్నారు. ముఖ్యంగా దేవాలయాల్లో, పండుగలు, దేవుళ్ల ఊరేగింపుల్లో, పవళింపు సేవల్లో, మేల్కొలుపు సేవల్లో దూదేకుల విద్వాంసుల నాదస్వరాలాపన ఎంతో ప్రాముఖ్యత కలిగి ఉంది. వీరిలో, సగం ఇస్లామీయ సంస్కృతి సగం హిందూ సంస్కృతి ఉంది. నిజమైన లౌకికవాదులు దూదేకులు. వీరు ముస్లిం - హిందూ సంస్కృతుల సమ్మేళనంగా వుంటూ ఈ రెండూ మతాల మధ్య దూరాన్ని చెరిపేసేరు. ‘హిందూ - ముస్లిం భాయి భాయి’ అన్న నినాదం దూదేకులకు జీవనసూత్రం అయింది. ఈ సూత్రమే గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో వీరిని ఐక్యంగా వుంచుతుంది. ఆంధ్రప్రదేశ్ లో దూదేకుల ఓటర్లు ఈనాడు 13లక్షల మంది ఉన్నారని అంచనా: పూర్వం దూదేకుల వారు దూది ఏకి ఏకులను నేతపని వారికిస్తే వారు దారం తీసి బట్ట నేసేవారు. జిన్నింగు మిల్లుల రాకతో క్రమేణా వీరికి వృత్తి పోయి, బ్యాండు మేళాలు, పరుపులు కుట్టడం, వ్యవసాయ కూలీలు గాను మారిపోయారు. దూది ఏకి, ఏకులు చుట్టి, రాట్నం వడికి, ఆసు పోస్తారు. పరుపులు, దిండ్లు తయారుచేస్తారు. అయితే జిన్నింగ్ మిల్లులు రావడంతో వీరి వృత్తి దెబ్బతింది. దాదాపు 50 మంది చేసే పనిని జిన్నింగ్ మిల్లులోని యంత్రాలు గంటలో చేస్తాయి. పని త్వరగా పూర్తికావడం, ఖర్చు కూడా తగ్గడంతో జిన్నింగ్ మిల్లులకు ఆదరణపెరిగి వీరు రోడ్డున పడే పరిస్థితి ఎదురైంది. ఇటువంటి క్షిష్ట పరిస్థితి రాక పూర్వం `కమాన్' (దూదిని ఏకే సాధనం)ను సైకిల్కు కట్టుకుని ఊరూరా తిరిగేవారు. దూదిని ఏకి మెత్తటి పరుపులు, దిండ్లు చేసి ఇచ్చేవారు. „కొబ్బరి పీచు పరిశ్రమ ఈ రంగంలో అడుగుపెట్టడం, బడా కంపెనీలు ఫోమ్ బెడ్, పిల్లోస్ను ప్రవేశపెట్టడంతో వీరి వృత్తి కోలు కోలేని విధంగా దెబ్బతింది. రానురాను వీరిలో విద్యావంతులు పెరిగారు. సాఫ్టు వేర్ ఇంజనీర్లు, డాక్టర్లు మొదలైన వృత్తుల్లో స్థిరపడుతున్నారే గాని దూది ఏకే వృత్తిని ఇప్పుడు ఎవ్వరూ చేయడం లేదు. "నూర్ బాషీయులు " అనే పేరుతో ఈ కులం చరిత్ర - సంస్కృతిపై రిటైర్డ్ ఐ.ఏ.యస్. అధికారి శ్రీ ఇనగంటి దావూద్ గారు ఒక పుస్తకం రాశారు. బుర్రకథ పితామహుడు పద్మశ్రీ నాజర్ జీవిత చరిత్రను అంగడాల వెంకట రమణమూర్తి అనే ఆయన ఇటీవల "పింజారీ" అనే పుస్తకంగా ప్రచురించాడు. పింజారి వెధవ అనే పదాన్ని కొందరు సినిమాల్లో క్విజ్ ప్రోగ్రాముల్లో వాడినప్పుడు వారిని ప్రతిఘటించి దావూద్ గారు,సత్తార్ సాహెబ్ గారు క్షమాపణలు చెప్పించారు.
నూర్ భాషీయులను `ఆదా ముస్లిం' అని ముస్లింసమాజం చిన్నచూపు చూసినా ఒంటరిపోరు చేశారే తప్ప మడమ తిప్పలేదు. అటు ముస్లింలు, ఇటు హిందువులు నూర్ భాషీయులను పరాయి వారిగా పరిగణించారే తప్ప... వారిని తమలో కలుపుకోలేదు. ఇందువల్ల రెండింటికీ చెడ్డ రేవడిలా తయారైంది వీరి జీవితం అనుకుంటే పొరపాటే. తమ జీవనపోరాటంలో ఎన్నో ఒడిదుడుకులను ఎదు ర్కొంటున్న నూరు భాషీయుల ఒక వృత్తి వృత్తి దెబ్బతింటే మరో వృత్తిని ఎంచుకుని బతుకు బండిని నడిపించారేతప్ప ఏ నాడూ చేయి చాచి యాచించి ఎరుగరు. కనుకనే వీరిలో మనకు యాచకులు కనిపిం చరు. నూర్ భాషీయులు మంగళ వాయిద్యాలు వాయించటంలో దిట్టలు.వీరికి అనుబంధ పరిశ్రమ అయిన చేనేత కూడా సంక్షోభం లోకి పడడంతో కూలిపనులపై దృష్టి పెట్టి తమ బిడ్డలను చది వించుకునే ప్రయత్నం చేశారు. కనుకనే వీరిలో విద్యా వంతులు ఎక్కుమంది కనిసిస్తారు. కుటుంబనియంత్రణ పాటించటం,పిల్లల్ని బాగా చదివించటం ద్వారా నూర్ భాషీయులు క్రమేణా అభివృద్ధి బాటపట్టారు.కానీ అన్ని గ్రామాల్లో నాలుగైదు కుటుంబాలు విసిరేసినట్లు ఉండటం వల్ల రాజకీయంగా సాంఘికంగా విలువలేకుండా ఉన్నందున క్రమేణా ఇలాంటి కుటుంబాలు సమీప పట్టణాలకు వలసపోతున్నాయి.
మతపరంగా ఇస్లాంకు చెందినవారైనప్పటికీ, కొన్నిప్రాంతా ల్లో మతం హిందూ అనీ, కులం దూదేకుల అని సర్టిఫికెట్లు జారీ చేస్తున్నారు. ఇస్లాం-దూదేకుల అని సర్టిఫికెట్లు ఇవ్వటం లేదు. మసీదుకు వెళ్ళము అని అఫిడవిట్ దాఖలు చెయ్యాలని ఆంక్షలు పెడుతున్నారు. తల్లిదండ్రులు దూదేకుల వృత్తి చేస్తుంటేనే బీసీ సర్టిఫికెట్‌ ఇస్తామని చెబుతున్నారు. అందుకే కొందరు బీసీ-బీ నుంచి వీరిని `ఇ'లోకి మార్చాలని అభ్యర్థిస్తున్నారు. రాష్ట్రంలోని దూదేకుల కులానికి చెందిన ముస్లింలను దళితులుగా చేయాలని మజ్లీస్ పార్టీ విన్నివించింది.
శతాబ్దాల క్రితమే వీరు హిందూ మతం నుంచి ముస్లిం మతంలోని మారినా ఇప్పటి తరంలోనూ ఆ వాసనలు పోలేదు. హిందూత్వం పులుముకున్న ముస్లింలు వీరిలో కనిపి స్తారు. అయితే మతమౌఢ్యం మచ్చుకైనా కనిపించదు. రంజాన్, బక్రీద్,‌ వంటి ముస్లిం పండుగలను ఎంత భక్తి శ్రద్ధలతో ఆచరిస్తారో. హిందువుల పండుగలనూ అంత నిష్ఠతో జరుపుకుంటారు. వినాయక చవితి వచ్చిందటే ఇప్పటికీ దూదిని ఏకే `కామాన్‌'కు బొట్లు పెట్టి పూజచేస్తారు. పెళ్ళిల్లలో మొదట గౌరీ వ్రతాన్ని ఆచరించి తర్వాత నిఖా చేసుకొంటారు. ఆఖరికి వీళ్ళ ఇంటి పేర్లు, వ్యక్తుల పేర్లు కూడా హిందూ దేవుళ్ల పేరు ఉంటాయి. కనుకనే వీరిని `ఆదా ముస్లిం'లు అని కొందరు అంటారు.(తెనాలి)
షేక్.నాగూర్ బాబు mba రాష్ట్ర యూత్ ప్రెసిడెంట్ నూర్భాష అసోసియేషన్పోతులూరి వీరబ్రహ్మం వద్ద శిష్యరికం చేసిన సిద్దప్ప - కులమత అంతరాలను, విద్వేషాలను సామాజిక అసమానతలను తీవ్రంగా వ్యతిరేకించాడు. పీర్ల పండుగనూ దసరాను దూదేకులు ఒకేరకంగా జరుపుకుంటారు. నిజమైన ఏకత్వాన్ని, పరమత సహనాన్ని స్నేహభావాన్ని దూదేకుల జీవితం ప్రతిబింబిస్తుంది.ఆధునిక కవుల్లో దిలావర్, ఖమ్రొద్దీన్, యాకూబ్ వంటి వారు తెలుగు కవిత్వంలో తమదైన స్థానాన్ని నిలుపుకున్నారు. ఇస్లాం మతంలో అసలు కులమే లేదని చెప్తూనే దూదేకులను తక్కువగా చూసే, ఎగతాళి చేసే ‘మోలీసాబ్’ల మోసాన్ని నిలదీస్తున్నారు. హిందూపేర్లతో, హైందవ సంస్కృతిని ఆచరిస్తూ ముస్లింలుగా కూడా వుంటూ రెండు సంస్కృతులనూ పాటిస్తున్నారు. దూదేకుల్లో దేశం గర్వించదగిన కళాకారులున్నారు. దూదేకులలో నాదస్వర విద్వాంసులు అనేకమంది వున్నారు. ముఖ్యంగా దేవాలయాల్లో, పండుగలు, దేవుళ్ల ఊరేగింపుల్లో, పవళింపు సేవల్లో, మేల్కొలుపు సేవల్లో దూదేకుల విద్వాంసుల నాదస్వరాలాపన ఎంతో ప్రాముఖ్యత కలిగి వుంది. వీరిలో, సగం ముస్లిమీయ సంస్కృతి సగం హిందూ సంస్కృతి ఉంది. వేషం, భాష, ఆచార వ్యవహారాలన్నింటిలో ఈ సంయుక్త సంస్కృతి కనిపిస్తుంది.ఈ దేశంలో నిజమైన లౌకికవాదులు ఎవరన్నా ఉన్నారంటే వాళ్లు దూదేకులే. ఎందుకంటే ముస్లిం - హిందూ సంస్కృతుల సమ్మేళనంగా వుంటూ ఈ రెండూ మతాల మధ్య దూరాన్ని చెరిపేసేరు. ‘హిందూ - ముస్లిం భాయి భాయి’ అన్న నినాదం దూదేకులకు జీవనసూత్రం అయింది. దూదేకుల కవిత్వానికి ఖాజా, యాకూబ్, షాజహానా, యండి యాకూబ్పాషా, దిలావర్ వంటి కవులు వాకిలి తెరిచారు.నేను లేకుండా
నా మట్టికాళ్లీ గుళ్లలోకి నడవకుండా
నాజుమ్మా స్నానాల దూదేకుల కంపులేకుండా
నా ఎంగిలి పీకల సుప్రభాతాలు లేకుండా
ఇక్కడ ఏ దేవుడికీ కనీసం మెలకువైనా రాదు
వాడి పవళింపు సేవకోసం
పాటను పన్నీటి జల్లును చేసింది నేను
వాడి ఉత్సవ ఊరేగింపుల కోసం
గాలి తిత్తినై
రాగాల పరిమళంగా పరుచుకునేదీ నేనే ... ... (ఖాజా - ఎంగిలి పీక)
నాచీనీ పళ్లెంలో అన్నం ముద్దైన తెల్లదూది
ఇవాళ నాకళ్లలో ఘనీభవించిన తెల్లపోగైంది
నాబతుక్కొక ఆమీ అయిన ఊతకండె
పాతడబ్బాల్లా నన్ను సాచి తన్నింది
సుతిమెత్తని దూదేకిన చేతులతోనే
ఇప్పుడు సుతారి పనిలో గమేలా మోస్తూ -
అందమైన చమ్కీ పరుపులు కుట్టిన చేతులతోనే
ఇప్పుడు ఇటుకలు పేర్చి
మట్టిపోసీ దిమ్మెస కొడుతూ - ... ... (ఖాజా - నరం తెగిన కవాను)
నా దూదేకులతనాన్ని షోహర్ ఆపాదించుకోనప్పుడు
అస్లీ ముస్లిం ముద్రని మాత్రం నేనెందుకు భరించాలి?
దారిద్య్రం నా కలల్ని - ఆకలి కాలాన్ని మింగేస్తుంటే
దుఃఖ జంఖానాలో ఎక్కెక్కిపడ్డ నాబచ్పన్
పరుపులు కుట్టడమే నేర్చుకుంది
నేర్చుకోలేని ఉర్దూ అరబ్బీల గురించి
నేనెందుకు దుఃఖించాలి? ... ... (షాజహానా - లద్దాఫ్ని)
ఇలాంటి సామెతలు వీళ్ళ మీద అపహాస్యంగా చులకన భావంతో పుట్టించినా, అనాటి సాంఘిక పరిస్థితులు ఆయా కులాలు మతస్థుల మధ్య చాలా వివక్షతో కూడుకొని ఉండేవని అర్ధంఅవుతుంది. ఇప్పుడు జనం ఈ సామెతలు బయటికి అనలేరు.కానీ మన గత చరిత్ర ఎలా నడిచిందో మన పూర్వీకులు ఎదుర్కొన్న అనుభవాలను ఈ సామెతలు కళ్ళకు కడతాయి.