ధరూర్ (ధరూర్ మండలం)
ధరూర్ తెలంగాణ రాష్ట్రం, జోగులాంబ గద్వాల జిల్లా, ధరూర్ మండలానికి చెందిన గ్రామం.
ఇది మండల కేంద్రమైన ధరూర్ నుండి 0 కి. మీ. దూరం లోనూ, సమీప పట్టణమైన గద్వాల నుండి 10 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. గద్వాలకు పశ్చిమదిశలో రాయచూరుకు వెళ్ళే మార్గంలో 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1748 ఇళ్లతో, 8136 జనాభాతో 3146 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 4106, ఆడవారి సంఖ్య 4030. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1257 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 81. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 575964.పిన్ కోడ్: 509125.
ఈ గ్రామానికి ఉత్తరాన మన్నాపూర్, దక్షిణాన బూరెడ్డిపల్లి , పశ్చిమాన జాంపల్లి, తూర్పున గోన్‌పాడ్ గ్రామాలు సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి.
క్రీ.శ.1650 ప్రాంతంలో ఐజ మహళ్ తో పాటు, ఈ ధరూర్ మహళ్ ను ముష్టిపల్లి వీరారెడ్డి నాడగౌడుగా పరిపాలించాడు. ఇతనికి మగ సంతానం లేకపోవడం చేత పెద్దారెడ్డి అను వ్యక్తిని ఇల్లరికపు అల్లునిగా తెచ్చుకున్నాడు. వీరారెడ్డి అనంతరం పెద్దారెడ్డి ఈ ప్రాంతాలకు నాడగౌడికానికి వచ్చాడు. ఈ కాలంలోనే ఐజ, ధరూర్ లతో పాటు మరికొన్ని ప్రాంతాలు పెద్దారెడ్డి నాడగౌడికం కిందికి చేరాయి. ఈ నాడగౌడీకపు రెడ్లను "దొరలు" అని పిలిచేవారు. వీరి ఊరు కాబట్టే దీనికి "దొర ఊరు" అని పేరు వచ్చింది. అదే కాలక్రమాన "దొరూర్", "ధరూర్" గా స్థిరపడిపోయిందని గ్రామపెద్దలు చెబుతారు. నాడగౌడికపు పెద్దారెడ్డికి ఆనందగిరి, సోమగిరి అను ఇద్దరు కుమారులు. పెద్దారెడ్డి తర్వాత ఆయన రెండో కుమారుడు సోమగిరి క్రీ.శ.1704 లో నాడగౌడికానికి వచ్చాడు. ఈ సోమగిరికే సోమన్న అని, పెద సోమనాద్రి అని పేరు. ఇతనే పేరెన్నికగల గద్వాల సంస్థాన స్థాపకుడు. అంటే ఈ గ్రామం గద్వాల సంస్థాన స్థాపక ప్రభువుల వంశానికి మూలస్థానం. గద్వాల సంస్థానపు ఆస్థానకవి ఒకరు రాసిన "యథాశ్లోక తాత్పర్య రామాయణం" లోని అవతారికలో ఈ విషయాలకు కొన్ని ఋజువులు మనకు దొరుకుతాయి.ఐజ దరూరుల కథిపుడై విలసిల్లి బన్గానిపల్లె దోర్బలత చెంది
శిరువళ్ళ నందేల సిద్ధాపురంబులు భండాత్మకూ రహోబలపు సీమ
సాధించి తురకల సంహార మొనరించి కందనూల్ ముట్టడిగా నమర్చి
దుర్గంబు సాధించి తొలగంగ నాదవేన్ పుర మాత్మవశత బెంపొంద జేసి
విక్రమంబున సకల భూచక్ర మెల్ల నాక్రమించి దిగంతంబులందు కీర్తి
నించి గద్వాల పుర మధిష్ఠించి వెలసె నృపతిమాత్రుండె సోమావనీవిభుండునాటి రాజరికపు రోజుల్లో గ్రామం కోట, పేటలుగా విభజింపబడి ఉండేది. నాడు గ్రామం చుట్టూ రక్షణార్థం నిర్మించిన కందకం, రాజరికపు వ్యవస్థకు సజీవ సాక్ష్యంగా నేటికీ నిలిచే ఉంది.
2013 లో జరిగిన గ్రామ పంచాయతీ ఎన్నికలలో ధరూర్ గ్రామ సర్పంచిగా జకిలేటి శ్రీనివాస్ రెడ్డి ఎన్నికయ్యారు. ఇతనికన్న ముందు చవ్వా జానకమ్మ, డాక్టర్ శ్రీనివాసులు సర్పంచ్లుగా పనిచేశారు.ధరూర్ గ్రామంలో 2013-14 విద్యా సంవత్సరంలో నూతనంగా జూనియర్ కళాశాల ప్రారంభమైంది. ప్రస్తుతానికి కళలు విభాగానికి సంబంధించిన కోర్సులు మాత్రమే నడుస్తున్నాయి.ధరూర్లో ఉన్న ఒకప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రంలో ఒక డాక్టరు, 8 మంది పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.
సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉంది.
గ్రామంలో4 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీ చదివిన డాక్టర్లు నలుగురు ఉన్నారు.
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు కూడా సరఫరా అవుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
ధరూర్లో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉన్నాయి. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
గ్రామంలో ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉన్నాయి. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ ఉన్నాయి. సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో ఆటల మైదానం, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
ధరూర్లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:ధరూర్లో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.ధరూర్లో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
వరి, జొన్న