పెద్దపల్లి (తెల్కపల్లి మండలం)
పెద్దపల్లి,తెలంగాణ రాష్ట్రం, నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా, తెల్కపల్లి మండలంలోని గ్రామం.
ఇది మండల కేంద్రమైన తెల్కపల్లి నుండి 14 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన వనపర్తి నుండి 35 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది.
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 803 ఇళ్లతో, 3990 జనాభాతో 2163 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 2062, ఆడవారి సంఖ్య 1928. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1016 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 41. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 575692.పిన్ కోడ్: 509385.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి , ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.
సమీప బాలబడి తెల్కపల్లిలో ఉంది.
సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల తెల్కపల్లిలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల నాగర్‌కర్నూల్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల మహబూబ్ నగర్లోను, పాలీటెక్నిక్‌ వనపర్తిలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల నాగర్‌కర్నూల్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల నాగర్‌కర్నూల్లోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు మహబూబ్ నగర్లోనూ ఉన్నాయి.
పెద్దపల్లిలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలోఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు.
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు కూడా సరఫరా అవుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
పెద్దపల్లిలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. మొబైల్ ఫోన్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో ఆటల మైదానం ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
పెద్దపల్లిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
పెద్దపల్లిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.పెద్దపల్లిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
వరి, జొన్న, వేరుశనగ
పూర్వం శ్రీశైలం నుండి ఈ దారిలో ఉత్తరాదికి వెళ్తున్న ముగ్గురు సన్యాసులు ఈ ప్రాంతంలో విడిదిచేశారు. వారు దేవేంద్రపురి, ఉపేంద్రపురి, నరేంద్రపురి. వీరిలో దేవేంద్రపురికి దేవుడు కలలో కనిపించి ఒక బావిలో తాను ఉండినట్లు, తనను వెలికి తీసి ప్రతిష్ఠించమని ఆదేశించాడట. ఆ ప్రకారమే దేవేంద్రపురి దేవుడిని వెలికితిసి ప్రతిష్ఠించాడు. ఆ తరువాత ఉపేంద్రపురి గ్రామ నిర్మాణంలో కీలకపాత్ర పోషిస్తే, నరేంద్రపురి చెరువు నిర్మాణానికి పూనుకున్నాడట. నాడు నిర్మించిన ఈ చెరువు ద్వారా నేడు 230 ఎకరాలకు సాగు నీరు అందుతుంది. వర్షాకాలంలో నీటితో నిండినప్పుడు చెరువు చూపరులను ఆకట్టుకుంటుంది. సర్వసంగ పరిత్యాగులైన ఈ ముగ్గురి వలన గ్రామం ఎంతో కీర్తిగడించిందని చెబుతారు. వీరు తమ జీవయాత్రను కూడా ఇక్కడే ముగించారని, వారి సమాధులు కూడా గ్రామంలోనే ఉన్నాయని తెలుస్తుంది.
దేవేంద్రపురి సన్యాసి నిర్మించిన గుడే శ్రీబుగ్గ వేంకటేశ్వరస్వామి ఆలయం. నీటిలో దొరికిన స్వామి కాబట్టే ఈ స్వామికి బుగ్గస్వామి అని పేరు. 500 సంవత్సరాల చరిత్ర కలిగిన ఈ దేవాలయం తెల్కపల్లి మండలంలోనే అతి ప్రాచీనమైనది. పెద్దపల్లి గ్రామం గురించి, ఈ గుడి గురించి పాలమూరు ప్రముఖ కవి, పండితులు కపిలవాయి లింగమూర్తి తాను రచించిన చక్రతీర్థ మహత్య్మంలో ప్రస్తావించాడు. ఈ గుడికి 64 ఎకరాల మాన్యం ఉంది. ఈ గుడి నిర్మాణానికి కావలసిన స్థలాన్ని కాకతీయుల సామంతులైన గోన వంశస్థుడైన గోన మల్లారెడ్డి ఇచ్చినట్లు శాసనాల ద్వారా తెలుస్తుంది. ప్రతి సంవత్సరం స్వామి పేరిట జాతర ఉత్సవాలు జరుగుతాయి. ఈ స్వామిపై గ్రామానికి చెందిన శేషాచారి అను పూజారి భజన గీతాలు రాసి ప్రచురించాడు. బుగ్గ స్వామి ఆలయంతో పాటు గ్రామంలో ఆంజనేయ స్వామి ఆలయం, పెరుమాళ్ళ ఆలయం ఉన్నాయి. అవి ప్రస్తుతం శిథిలావస్థలో ఉన్నాయి.