గొల్ల
భారతదేశంలోని పశువులను, గొర్రెలను మేపుకొనే తెగలు (Cattle herding tribes) చాలా ఉన్నాయి.యాదవ కులంలో ఒక భాగం గొల్ల. వీరు పశువులను మేపుకుంటు ఉత్తర భారతదేశం నుంచి వచ్చి ఇక్కడ స్థిర పడ్డారు. అందులో గొల్ల అనేది దక్షిణ భారతదేశంలోని తెలుగు రాష్ట్రాలకు చెందిన ఒక సామాజిక కులము. వ్యవసాయం మరియు పశు పోషణ వీరి ప్రధాన వృత్తి. భారతదేశంలోని తెలుగు రాష్ట్రాల్లో కనిపించే వీరు జనాభా పరంగా ముందు వరుసలో వున్నా 1980 వరకు చదువులో వెనుకబాటు వలన ఆర్థికంగా దక్షిణ భారత దేశంలో వెనుకబడి ఉన్నారు.వీరు OBC కులానికి చెందిన వారు.
భారతదేశంలో పశుపోషణ ప్రధాన వృత్తిగా కలిగిన తెగల్లో గొల్ల తెగ ఒకటి. గొల్ల తెగ పుట్టుపూర్వోత్తరాలు గురించి చరిత్రకారుల్లోను, సాహిత్యవేత్తల్లోను ఎన్నో భిన్నాభిప్రాయములున్నవి. హిందూ పురాణ సాహిత్యం ప్రకారం వీరు అంధక అను వంశమునకు(శ్రీకృష్ణుడి వారసులుగా) చెందినవారని , గొల్ల అనే పదము కొద్దిమంది గోపాల అనే సంస్కృత పదమునుండి వచ్చిందని చెబుతారు. మరి కొద్దిమంది గొడ్లవారు, గావ్లి, గుర్లవారు అనే పదాలనుండి గొల్ల అనే పదం వచ్చిందని అంటారు. ఇతర కులస్తులతోను కలిసిపోతారని, గొల్లవారి ఆచారవ్యవహారాలు ఉంటాయని, గోపాల అను సంస్కృత నామ పొట్టి రూపమే గొల్ల అని చరిత్రకారుడు H.A Stuart అభిప్రాయపడ్డారు.
గొల్లవారిలో ఎర్రగొల్లలు, బోయ గొల్లలు, యయ గొల్లలు, పాకనాటి గొల్లలు, పూజ గొల్లలు, ముష్టి గొల్లలు, మొదటి గొల్ల, ముద్ర గొల్ల, సాలె గొల్ల, సర్స గొల్ల, ఆది గొల్ల, గురజాతి గొల్ల, ఆలె గొల్ల, పెద్వాటి గొల్ల, మంద గొల్ల, యాదవ గొల్ల, కర్ణ గొల్ల, కురుమగొల్ల లేక కురుబగొల్ల.
బోధినిల(వర్ధం),కానుకుల, పాలవెల్లి, నెతిల్ల,పేడీయ,నల్లందుల.కొలకుల, ముత్యాల , సిరిచాపల, దుల అగ్ని, ఆరుద్ర, అక్షితల, పెడేంద్ర (గోపిదేశి), గుమ్మ, బూదాల, కలమంద, ఆవుల, చింతల, చెవ్వుల, గుండల, గుర్రం, గొర్రెల, గోరంట్ల, కోకల, కఠారి, మూగి, నక్కల, సద్దికూడు, సేవల, నానపాలు, ఉల్లిపాయల, వంకాయల, ఆరుకట్ల, బూదాల, వీరదాళ్ళ (యీరదాళ్ళ), కోనాల, ఈరదాల్ల, చేకొల్ల తినిమిందల, వలవల, సొలోలా పావిల్ల ఉత్తడ్ల, జమ్ముల, ,కరివేముల
మాన్యవుల,పాలంజి , పాలాంద్ర , తానందల, వెయ్యావుల, మాన్యవుల,ఉల్లెంల(వల్లెంల),పాముల,పొట్టేన్డ్ల, నలగొర్ల,మాదాల,రామనబోయిన,ధనుంకుల, బత్తుల, నాలి,కాకర్ల,మేకల,గుమ్మడి,బొలిగర్ల, రేగలగడ్డ,పెరుగు,మసనం,సురిమేను, కార్లపోన
వెనుకబడిన తరగతులలో దాదాపు 22 కులాలకు యాచకవృత్తి కావడం గమనార్హం. కాగా బీసీ కులాలలో మరికొన్ని కులాలు ప్రత్యేకించి కొన్ని కులాలను మాత్రమే యాచిస్తాయి. ఇటువంటివాటిలో గొల్ల, కురుమ(kurumagolla) లనుయాచించే కులస్తులు మందెచ్చులవాళ్లు. మందెచ్చులవారిని బొమ్మలాటవాళ్ళు, పొదపొత్తులవాళ్ళు, పొదరులు, పొగడపొత్తర్లు అని కూడా పిలుస్తారు . గొల్ల, కురుమల దగ్గర మాత్రమే యాచి స్తారు. యాచనలోనూ కులతత్వం వీరి తరతరాల ఆచారం. గ్రామా లకు వెళ్లినా గొల్ల, కురుమ( kurumagolla) వాడలలోనే నివ సిస్తారు. మందెచ్చుల వాండ్లు తెలంగాణ ప్రాంతంలోని ప్రధానంగా నల్గొండ, వరం గల్‌, మెదక్‌ జిల్లాలలో ఎక్కువగా కనిపిస్తారు.మందెచ్చుల వారిలో పురుషుడు గొల్లపెద్దలను పొగుడుతూ రాగయుక్తంగా పాటలు పాడతాడు. అతని వెనక అతని భార్య తాళం వేస్తూ వంత పాడుతుంది. పాటలో గల వేగం కట్టిపడేస్తుంది. గొల్ల, కురుమ(kurumagolla) కులానికి చెందిన వారు చనిపోతే అక్కడ మందెచ్చు లవాండ్లు హాజరవుతారు. శవాన్ని శ్మశానానికి తీసుకువెళ్లే సమయంలో పాడెకు ముందు భాగంలో నడుస్తూ కొమ్ము బూర ఊదుతూ, డోలువాయిస్తూ నడుస్తారు. ఆ తర్వాత మందెచ్చులవాళ్లు ఆ ఇంటి గొల్లపెద్దల కథలు ప్రత్యేక తీరులో చెపుతారు . కథానాయకుడు ఒక చేత కట్టె పట్టుకుని, మరో చేత్తో చిడతలు వాయిస్తూ, కాళగజ్జెల చప్పుడు చేస్తూ, సహచరునితో ముందు నిలుచుంటాడు. అతని వెనక ఇద్ద రు వంతలు పాడేవారు, ముందు వరస వారితో వెనుక వరసవారు పోటీపడుతూ కథ నడుపు తారు. గంగ రాజు కథ, పెద్దిరాజు కథ, కాటమ రాజుకథ ఇలా గొల్ల, కురుమ(kurumagolla) పెద్దల కథలు చెప్పి అక్కడివారిని ఆనందపరుస్తారు. కథ పూర్తయ్యాక ఆ వాడలో ఉన్న ప్రజలు కొంత ధనం ఇస్తారు. ఇంతకు ముందు గొఱ్ఱెలను మేకలను సంభావనగా ఇచ్చేవారు.
వీరు ప్రధానంగా భూస్వాములు, గొర్రెలను - మేకలను మేపుకుంటారు. స్త్రీలు కూడా వ్యవసాయంలో పాలుపంచుకుంటారు, జానపద నృత్యాలు వేయడంలో నేర్పరులు. పిల్లలు పుట్టిన 21 రోజులకు నామకరణ చేస్తారు. వివాహాలు కులంలోనే జరుగుతాయి. స్వగోత్రీకుల మధ్య వివాహాలు కూడా ఉండవు. వరకట్నం సాధారణం. వైవాహిక జీవితానికి సూచనగా స్త్రీలు నుదుట సింధూరం, తాళి, కాలి చుట్లు ధరిస్తారు. మరణించినవారిని భూస్థాపితం చేస్తారు, 10వ రోజున తద్దినం జరుపుకుంటారు. బాలకార్మీకత్వం ఎక్కువ. గొల్లవారు మంగళ, రాజమ్మ, కంచర్లమ్మ, గంగమ్మ, మైసమ్మ,రేణుకమ్మ,అంకమ్మ దేవతలనుమరియూ కృష్ణుడిని ఆరాధిస్తారు. దొల పూర్ణిమ, రథయాత్ర, గణేష్ పూజ, లక్ష్మీపూజ,కనక జయంతి వంటి పండుగలు జరుపుకుంటారు. వ్యవసాయ సంబంధ పనిముట్లను కూడా పూజిస్తారు. మనిషి చనిపోయిన తర్వాత 11 వ రోజు మైలు కూడా ఆచరిస్తారు. గొల్లవారు 'అన్నా, 'అయ్యా, 'నాయుడు ' పదాలను గౌరవసూచకంగా వాడతారు.
నేడు రాజకీయ, సినిమా, వ్యవసాయ, వ్యాపార, వాణిజ్య రంగాల్లో పురోగమిస్తున్నారు.www.golla's in ANDHRAPRADESH and Telangana.com