కుల్లూరు
కుల్లూరు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా, కలువోయ మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన కలువోయ నుండి 6 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన నెల్లూరు నుండి 75 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1521 ఇళ్లతో, 5593 జనాభాతో 3045 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 2887, ఆడవారి సంఖ్య 2706. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1190 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 704. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 591982.పిన్ కోడ్: 524343.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు 9, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి , ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. ఒక ప్రభుత్వ జూనియర్ కళాశాల ఉంది. సమీప బాలబడి కలువోయలో ఉంది. సమీప ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల కలువోయలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల నెల్లూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ నెల్లూరులో ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల నెల్లూరులో ఉన్నాయి.
కుల్లూరులో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక డిస్పెన్సరీలో ఒక డాక్టరు, ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు.
సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. 
ఒక మందుల దుకాణం ఉంది.
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు కూడా సరఫరా అవుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. 
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు. 
కుల్లూరులో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. 
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
గ్రామంలో వాణిజ్య బ్యాంకు ఉంది. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రోజువారీ మార్కెట్ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. 
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. 
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు. 
కుల్లూరులో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
కుల్లూరులో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
కుల్లూరులో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
వరి, వేరుశనగ, పొద్దు తిరుగుడు
నెల్లూరు - సోమశిల మార్గంలో నెల్లూరు నుండి 74 కి.మీ దూరంలో ఉన్న ఒక ప్రత్యేకత సంతరించు కొన్న గ్రామం కుల్లూరు. నైసర్గికంగా ఉత్తరాన పెన్నానది, దక్షిణాన దట్టమైన అడవులు - అల్లంత దూరంలో పెంచలకోన క్షేత్రం, పడమట సోమశిల రిజర్వాయర్, తూర్పున నెల్లూరు రహదారి ఉన్నవి . ఊరికి పడమట చెరువు, చెరువు ఆనుకొని శిథిలమైన శివాలయం, దాని ప్రక్కనే శిథిలమైన కోట, దాని చుట్టూ అగడ్త ఉన్నాయి. చెరువు అలుగు లోని ఒక శిలా శాసనం వల్ల ఈ గ్రామం విజయ నగర రాజుల ఏలుబడిలో ఉన్నట్లు భావించవచ్చు. కోటలో ఆ ప్రాంతానికి చెందిన కొంత సైన్యం ఉండేది. దానికి అధికారిగా కొండమురుసయ్య అనే విజయ నగర రాజుల సైన్యాధికారి ఉండేవాడు.
కుల్లూరు గ్రామంలోని పూర్వీకులు కోటలో గుర్రపు రౌతులు అనగా ఆశ్విక సైనికులుగా ఉండేవారు. నాకు తెలిసినంత వరకు కుల్లూరులోని ప్రతి ఇంటిలో రాజుల కాలంలో వాడిన కత్తులు, ఖడ్గాలు, బాకులు, డాలులు, కట్టె తుపాకులు - మొదలైన ఆయుధాలు ఉండేవి. కుల్లూరు ప్రాచీన కాలంనుండి నాగరికమైన ఊరు. తీర్చి దిద్దినట్లు వీధులు, కులాల వారీగా ఆవాసాలు, వైభవోపేతంగా వర్తక వ్యాపారాలు నడిచేవి. చుట్టు ప్రక్కల గ్రామాలకు తల మానికంగా ఉండేది.
గ్రామంలో బలిజ కులస్తులే మెజారిటీ కుటుంబాలు. మిగతా కులాలన్నీ వీళ్లను అనుసరించేవి. బలిజల ఇంటి పేర్లు, ఆచార - సంప్రదాయాలు పరిశీలిస్తే రాచరిక వ్యవస్థలో భాగస్వామ్యం ఉన్నట్టు తెలుస్తుంది. రాచరికం రూపు కోల్పోయిన తదనంతరం వీరు ముత్యాల వర్తకులుగా ప్రసిధ్ధి పొందినారు. స్వతహాగా సాము గరిడీల మీదను, చదువు సంధ్యల మీదను ఆసక్తులు కావడం వల్ల విద్యకు ప్రాధాన్య మిచ్చి 1949 లోనే ఉన్నత పాఠశాలను ఏర్పాటు చేసుకున్నారు. తదనంతర పరిణామాలలో ప్రభుత్వకొలువులే వీరికి వృత్తిగా మారినవి.
ఈ గ్రామంలో ఉన్నన్ని దేవాలయాలు ఇంకే గ్రామంలోనూ ఉండ వంటే అతిశయోక్తి కాదు. ఆరడుగుల పైగా ఎతైన దేదీప్యమానమైన మూర్తులతో శ్రీదేవీ, భూదేవీ సమేత శ్రీ అచ్యుత స్వామి వారి దేవాలయం ఆరేడు వందల ప్రాచీన ఆలయం ఉంది. ఇక ప్రాచీన చెన్నకేశవ ఆలయం, రామాలయం పునరుధ్ధరింపబడినవి. ఆంజనేయ స్వామి ఆలయం, శాయి బాబా ఆలయం, వెంకయ్యస్వామి ఆలయం, విఘ్నేశ్వరాలయం, శివాలయం, పొలేరమ్మగుడి, అంకమ్మగుడి -- ఇలా చెప్పుకుంటూ పోతే లిస్టు పెద్ద దౌతుంది. ఈ గ్రామం సంస్కృతీ సంప్రదాయాలకు, కవులకూ, కళాకారులకూ, రాజకీయ వేత్తలకూ పెట్టింది పేరు. 
మనోఙ్ఞమైన సీసపద్యము
అవగాహనేహా సమాయత్త విభుదరా
ట్కమనీయ మణి శతాంగములనంగ
తాటాక సేతు సందర్శనేచ్ఛా గత
స్థిత సమున్నత మహా శిఖరులనగ
నేతదుజ్వల ధరానేతృ సంపాదిత
మూర్తి భాస్వద్కీర్తి మూర్తులనగ
ముక్తా మణీ యుక్త మోహనాంబర చుంబి
వరుణ రాజన్య గోపురములనగ
నిలిపె గుల్లూరి నల్ల చెర్వలుగు నందు
ముప్పదియు మూడు రా కంబములు జెలంగ
చింతపట్ల పురస్థాయి శ్రీవిధాయి
రుచిర గుణహారి చెంచయ రుద్రశౌరి .
మా కుల్లూరి శీమ రాజ్యభార ధురంధరుండైన
చింతపట్ల రుద్రశౌరి మాయూరి నల్లచెరువుకు
ముప్పదిమూడు రాతిస్థంభాలతో అలుగు నిర్మిం
చెను . ఆ అలుగు వర్ణణ యిది . 
క్రీ.శ. 1612లో
శిలాశాసనంలో వ్రాయబడి ఉంది .
సదరు చెరువులో మునగడానికి వచ్చి దేవతల
రాజు అచట నిలిపిన కమనీయ మణిమయ
రథము వలెనూ , తటాక సేతు సందర్శనేచ్చతో
వచ్చిన సందర్శకులకు శిఖరముల వలెనూ ,
ప్రకాశమానమైన కుల్లూరి శీమను పాలించిన
రాజులు సముపార్జించిన కీర్తి స్థంభాల వలెనూ ,
ముత్యములు మణులతో నిర్మితమై ఆకసము
నంటుచున్న వరుణదేవుని రాజమందిర గోపు
రముల వలెనూ అలుగు రాతిస్థంభములున్నవట .
ఈ శాసనం మాయూరి చెరువు అలుగు వద్ద ఇప్పటికీ నిలిచి ఉంది . శాలివాహనశకం 1534
పరీధావి సంవత్సరం కార్తీక బహుళ ద్వాదశి సోమవారం అనగా క్రీ.శ.1612 న ఇది వ్రాయ
బడింది .
అప్పట్లో వీర వెంకట పతి రాయలు సామ్రాజ్య
మేలుతూ ఉండేవారు . వారి సామంతులుగా
ఈ ప్రాంతాన్ని రేచర్ల పద్మనాయక వంశ ప్రభువు
వెలుగోటి వెంకటపతినాయనింగారు పాలించేవారు . రుద్రప్ప వీరి రాజ్యభార ధురందరుడు . అంటే సర్వ సైన్యాధ్యక్షులన్నమాట .
ఇదీ సంగతి .రచయిత : వెంకట రాజారావు . లక్కాకుల