మార్టూరు
మార్టూరు, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని ప్రకాశం జిల్లాకు చెందిన ఒక మండలము..పిన్ కోడ్: 523 301., ఎస్.ట్.డి.కోడ్ = 08404.
నాగరాజుపల్లి ప్రకాశం జిల్లా, మార్టూరు మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన మార్టూరు నుండి 5 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన చిలకలూరిపేట నుండి 17 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 954 ఇళ్లతో, 3872 జనాభాతో 1685 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1974, ఆడవారి సంఖ్య 1898. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 775 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 667. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 590693.పిన్ కోడ్: 523301.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు మూడు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.
సమీప బాలబడి మార్టూరులో ఉంది.
సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల మార్టూరులోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల చిలకలూరిపేటలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల గుంటూరులోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు చిలకలూరిపేటలోనూ ఉన్నాయి. 
సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల మార్టూరులోను, అనియత విద్యా కేంద్రం చిలకలూరిపేటలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల గుంటూరు లోనూ ఉన్నాయి.
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. 
సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. 
గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. 
బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. 
చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
నాగరాజుపల్లిలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. 
లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. 
ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. 
గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. 
ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 15 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు. 
నాగరాజుపల్లిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నాగరాజుపల్లిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.నాగరాజుపల్లిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
వరి, ప్రత్తి, మిరప
గ్రానైటు
ఇది జిల్లా సరిహద్దులో ఉంది. 
డేగరమూడి 4 కి.మీ, జొన్నతాళి 5 కి.మీ, నాగరాజుపల్లి 5 కి.మీ, దర్శి 6 కి.మీ, కోనంకి 6 కి.మీ.
ఈ మండలమునకు ఉత్తరమున గుంటూరుజిల్లా చిలకలూరిపేట, పడమర బల్లికురవ మండలం, దక్షిణాన పంగులూరు మండలం, తూర్పున యద్దనపూడి మండలములు సరిహద్దులుగ ఉన్నాయి.
పశ్చిమాన బల్లికురవ మండలం, తూర్పున యద్దనపూడి మండలం, ఉత్తరాన చిలకలూరిపేట మండలం, దక్షణాన జనకవరంపంగులూరు మండలం.
శ్రీ వీరగంధం డిగ్రీ కలాశాల:- 400 మంది విద్యార్థులున్న ఈ కళాశాలకు వెళ్ళినవారు, ఒక్కసారిగా హరితవనంలో ఉన్నామా అని అనుకొనకమానరు. కారణం, ఈ కళాశాల, నీడనిచ్చే చెట్లు, మదిదోచే పూలమొక్కలు, భారీ కొబ్బరిచెట్లతో పచ్చదనంతో పరిఢవిల్లుచున్నది. కళాశాలలో 50 మంది ఎన్.ఎస్.ఎస్. వలంటీర్లు స్వచ్ఛత బాధ్యత స్వీకరించి, నిత్యం రెండు గంటలు శ్రమించి, పచ్చదనం పెంపునకు శతవిధాలుగా ప్రయత్నించుచున్నారు. కళాశాల యాజమాన్యం 25,000 రూపాయలు వెచ్చించి మొక్కల పరిరక్షణకు నడుం బిగించింది. [4]
1958లో ఈ గ్రామానికి షేక్ మీరాసాహెబ్ ఉప సర్పంచిగా పోటీ చేసారు. అప్పట్లో ధరావతు రుసుం రు. 10 రూపాయలే ఎన్నికల ఖర్చు. వీరు 1964లో పంచాయతీ బోర్డు ఎన్నికలలో పోటీచేసి సర్పంచిగా గెలుపొందినారు. ఆరేళ్ళ పదవీ కాలంలో మార్టూరు తండా ప్రాంతాలలో త్రాగునీటి అవసరాలు తీర్చేందుకు గిలకల బావులు త్రవ్వించారు. మార్టూరు - కొమ్మాలపాడు రహదారిని నాగరాజుపల్లె వరకు అభివృద్ధి చేయించారు. అంతర్గత రహదారులకు బీజాలు వేసినారు. ప్రస్తుతం 80 ఏళ్ళ వయసులో చిన్న బానికి పెట్టుకొని కూరగాయలు, చిల్లర సరుకులు విక్రయించుచూ జీవనం సాగించుచున్నారు. [2]
ఈ ఆలయం మార్టూరు గ్రామ సమీపంలో, స్థానిక జాతీయ రహదారి వెంట ఉంది. 
స్థానిక బలరాం కాలనీలో ఒక కోటి రూపాయలు వెచ్చించి నూతనంగా నిర్మించిన ఈ ఆలయంలో విగ్రహ ప్రతిష్ఠా కార్యక్రమాలు, 2015,మార్చి-8వ తేదీ ఆదివారం ఉదయం నిర్వహించారు. వేదపండితుల విశేష పూజల అనంతరం, 09-30 గంటలకు దేవేరుల ప్రతిమలు, ధ్వజస్తంభ, గోపుర, కలశ ప్రతిష్ఠ శాస్త్రోక్తంగా నిర్వహించారు. పెద్దసంఖ్యలో తరలివచ్చిన భక్తులతో మార్టూరు గ్రామం క్రిక్కిరిసినది. విచ్చేసిన వేలాదిమంది భక్తులకు ఆలయ అమిటీ ఆధ్వర్యంలో, స్థానిక చెరువు వద్ద, అన్నదానం నిర్వహించారు. ఇక్కడ ఏర్పాటు చేసిన సహజ యోగ, ధ్యానం, సంపూర్ణ ఆరోగ్యం మీద నిర్వహించిన సదస్సు అందరినీ ఆకట్టుకున్నది.శ్రీ రుక్మాబాయి సమేత పాండురంగస్వామివారి ఆలయ ముఖద్వారమును శ్రీ గజ్జల వీరస్వామి లక్ష్మిదేవమ్మ కుమారుడు కోటయ్య వీరి ధర్మపత్ని నాగరత్తమ్మ వీరి కుమారులు గజ్జల రంగారావు కోటేశ్వరమ్మ,సత్యనారాయణ కోటేశ్వరమ్మ మరియు రాధాక్రిష్నమూర్తి భాగ్యలక్ష్మి నిర్మించిరి. [3]
మార్టూరు గ్రానైటు పరిశ్రమకు ప్రసిద్ధి చెందినది.
ఇక్కడ చాలామంది ప్రముఖులు జన్మించారు దాన వీర సుర కర్ణ మన అన్న రాజేష్‌ మన మార్టురు గ్రామంలో ఎంతో మంది యువకులాకు ఆదర్శముగ నిలచి వుంటున్నాడు
ఆరుగాలం శ్రమించిన మునగ రైతులకు సిరులపంట చేతికి అందివస్తున్నది. ప్రకాశం, గుంటూరు జిల్లాలలో, ఈ దఫా మునగ సాగుచేసిన రైతులు తమ ఉత్పత్తులను, కూరగయలకు పేరెన్నికగన్న మార్టూరు మార్కెట్టుకు తరలించి, అమ్ముకొనుచున్నారు. వ్యాపారులు తాము సేకరించిన పచ్చి సరకును, ఇక్కడనుండి ఇతర రాష్ట్రాలకు ఎగుమతి చేస్తున్నారు. ఇక్కడ ఆశించిన ధరలు లభించుటతో, రైతులు తమ ఉత్పత్తులను, పెద్దయెత్తున ఈ మార్కెట్టుకు తెస్తుండటంతో, మార్టూరు మార్కెట్టు మునగతో కళకళలడుచున్నది. [5]
2001 వ .సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 14,181. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 7,123, మహిళల సంఖ్య 7,058, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 3,434 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణం 2,356 హెక్టారులు.[2] ఈనాడు ప్రకాశం; 2013,జులై-18; 8వపేజీ.
[3] ఈనాడు ప్రకాశం; 2015,మార్చి-9; 7వపేజీ.
[4] ఈనాడు ప్రకాశం; 2015,మార్చి-26; 9వపేజీ.
[5] ఈనాడు ప్రకాశం; 2015,మే-26; 6వపేజీ.