మీరాబాయి
మీరాబాయి (ఆంగ్లం: Meera Bai; సంస్కృతం: मीराबाई) (c.1498-c.1547) (ప్రత్యామ్నాయ వర్ణ క్రమాలు: మీరా ; మిరా ; మీరాబాయి ) అనే ఆవిడ సాంప్రదాయ హిందూ ఆధ్యాత్మిక గాయకురాలు, ఈమె రాజస్థాన్ కు చెందిన సహజీయ అపసంప్రదాయ కృష్ణుని 'భక్తురాలు', ఈమె వైష్ణవ భక్తి ఉద్యమపు సంత్ సాంప్రదాయ ప్రముఖ వ్యక్తులలో ఒకరు. ఆమె రాసిన "భజన" ల్లో 12-1300 ప్రార్థనా గీతాలు మొత్తం భారతదేశం అంతా ప్రాచుర్యం పొందాయి, ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనేక అనువాదాల్లో ప్రచురించబడ్డాయి. "భక్తి" సాంప్రదాయంలో కృష్ణ భగవానుడి మీద అపారమైన భక్తిని కలిగిఉంటారు.
ఆమె జీవిత విశేషాలు అనేక సినిమాలకి అంశంగా మారాయి, ఆమె కవిత్వం నుంచి తీసుకున్న భాగాలూ, ఆమె వర్గపు ప్రజలనుంచి అందిన కథలు చారిత్రాత్మక ప్రామాణికత విషయంలో చర్చనీయాంశాలు ముఖ్యంగా ఆమెని తరువాత వచ్చిన తాన్ సేన్తో అనుసంధానించే అంశాలు. మరో ప్రక్క ఆమెని రూపాగోస్వామితో విభేదించిన రవిదాస్ అనుయాయిగా మార్చిన సంప్రదాయాలు ఆమె మాములు జీవనానికి వ్యతిరేకంగా ఉంటాయి.
రాజపుత్ర యువరాణి మీరా వాయువ్య భారతదేశపు రాజస్థాన్లోని ప్రస్తుతం నాగపూర్ జిల్లాలో ఉన్న మెర్టా దగ్గరి చిన్న పల్లెటూరు కుడ్కీ (కుర్కీ) లో జన్మించింది. ఆమె తండ్రి రతన్ సింగ్ రాథోడ్, రాథోడ్ వంశానికి చెందిన వీరుడు, ఈయన 1459లో జోద్ పూర్ పట్టణ నిర్మాత రావు జోధా అఫ్ మండోర్ (1416-1489 CE) కొడుకు.
మీరా చిన్నపిల్లగా ఉన్నప్పుడు ఒక సాధువుని కలిసినప్పుడు ఆయన ఇచ్చిన కృష్ణుడి విగ్రహాన్ని గాఢంగా మోహించింది, దీనిని ఆమె జీవితాంతం ఆమె దగ్గరే ఉంచుకుంది. ఆమె తల్లి ఆమె ఆధ్యాత్మిక భావనలకు మద్ధతునిచ్చేది కానీ ఆమె త్వరగా చనిపోయారు.
మీరా వివాహం ఆమె చిన్న వయస్సులోనే చిత్తోడ్ రాణా సంగా పెద్ద కొడుకు భోజ్ రాజ్ యువరాజుతో సాంప్రదాయబద్ధంగా నిశ్చయించబడింది. ఏమైనా ఆమె క్రొత్త కుటుంబం ఆమె వారి కులదైవాన్ని ప్రార్థించడానికి ఒప్పుకోకపోవడాన్ని, ఆమె భక్తిని, కృష్ణుణ్ణి మాత్రమే నిజంగా పెళ్ళి చేసుకున్నానన్న భావనని ఒప్పుకోలేదు. రాజ్ పుతానా ఢిల్లీ సుల్తానులకి దూరంగా స్వతంత్రంగా ఉండేది, ఈ ముస్లిము వంశం తిమూర్ని గెలుచుకున్న తరువాత మొత్తం హిందూస్తాన్ని పరిపాలించింది. కానీ 16వ శతాబ్దం తొలినాళ్ళలో మధ్య ఆసియా యుద్ధవీరుడు బాబర్ సుల్తానత్ ను జయించాడు, ఈయనకి కొంతమంది రాజపుత్రులు మద్దతునిచ్చారు మరి కొందరు అతనితో యుద్ధంలో ప్రాణాలు వదిలారు. యుద్ధంలో ఆమె భర్త మరణం (1527 CE లో?) మీరా తన ఇరవైలలో ఆమె తల్లి మరణంతోపాటు ఎదుర్కొన్న నష్టాలలో ఒకటి. ఆమె అశాశ్వతం నుంచి శాశ్వతాన్ని ప్రేమించడం నేర్చుకుంది, తన బాధని ఆధ్యాత్మిక భక్తిగా మలుచుకొని ఆ స్ఫూర్తితో లెక్కలేనన్ని పాటలని శృంగారం, విరహాల మేళవింపుతో రాసింది.
కృష్ణుడి మీద మీరా prema మొదట వ్యక్తిగత విషయంగానే ఉండేది కానీ కొంత కాలం తరువాత అది ఎక్కువయిపోయి ఆమెని పుర వీధులలో నాట్యం చేసేలా చేసింది. చిత్తోడ్ ఘడ్ క్రొత్త రాజు, ఆమె బావ విక్రమాదిత్య దుస్స్వభావం గల యువకుడు, ఇతను మీరా పేరుని, ఆమె సామాన్యులతో కలవడాన్ని, స్త్రీ అణకువ పైన గల నిర్లక్ష్యాన్ని బలంగా వ్యతిరేకించేవాడు. ఆమెకి విషమివ్వడానికి చాలా ప్రయత్నాలు జరిగాయి. ఆమె మరదలు ఉడాబాయి ఉత్తుత్తి పుకార్లను పుట్టించేదని చెప్తారు.
ఒకానొక సమయంలో మీరా తనకితాను గురు రవిదాస్ ("గురు మిలియా రాయ్ దాస్ జీ") అనుయాయురాలిగా ప్రకటించుకొని కృష్ణాయిజానికి కేంద్రమైన బృందావనానికి వెళ్ళిపోయింది. ఆమె తననితాను కృష్ణుడి ప్రేమలో పిచ్చిదైన గోపిక లలిత పునర్జన్మగా భావించేది. జానపద గాథని బట్టి మనకి ఈ సంఘటన గురించిన ఖచ్చిత వివరాలు తెలుస్తాయి, ఇందులో ఒకచోట ఆమె ఆ సమయంలో బృందావనంలో గురు సాధువు చైతన్య ప్రత్యక్ష అనుయాయి రూపా గోస్వామితో ఆధ్యాత్మిక విషయాలను గురించిన చర్చ జరపాలన్న కోరిక వెలిబుచ్చింది, ఘోటక బ్రహ్మచారి అయిన ఆయన ఒక స్త్రీని కలవడానికి నిరాకరించారు. దీనికి మీరా ఈ విశ్వంలో నిజమైన పురుషుడు కేవలం కృష్ణుడు మాత్రమే అని బదులిచ్చింది. ఆమె తన తీర్థయాత్రను కొనసాగిస్తూ "ఒక గ్రామంనుంచి ఇంకొక గ్రామానికి నాట్యం చేస్తూ వెళుతూ దాదాపు మొత్తం ఉత్తర భారతాన్నంతా చుట్టింది". ఒక కథలో ఆమె కాశీలో కబీర్తో కనిపిస్తుంది, ఇది మరలా సామజిక ఇబ్బందులని కలిగిస్తుంది. ఆమె తన జీవిత చరమాంకాన్ని భక్తురాలిగా గుజరాత్ లోని ద్వారకలో గడిపింది.
మీరా పాటలు సులభంగా ఉండి "పాద" (వర్స్) అని పిలువబడతాయి, ఈ పదం చిన్న ఆధ్యాత్మిక గీతానికి ఉపయోగిస్తారు, సాధారణంగా సులభ స్వరాలలో, పునరావృత పల్లవులతో స్వరీకరించబడతాయి, ఇవి ఆమె "పదావళి"లో సంకలనం చేయబడ్డాయి. నిజ ప్రతులు హిందీ రాజస్తానీ, "బ్రజ్" మాండలికంలో ఉన్నాయి, ఈ హిందీ మాండలికం బృందావనం చుట్టుప్రక్కలా మాట్లాడతారు (కృష్ణుడి బాల్య గృహం), ఇది కొన్నిసార్లు రాజస్తాని, గుజరాతితో కలుస్తుంది:
మీరాని తరచుగా నిరాకర దైవత్వాన్ని గురించి మాట్లాడే ఉత్తరాది భక్తి సాధువులలో చేర్చినప్పటికీ, ఆమె భగవద్గీత చారిత్రక గురువు కృష్ణుడిని ప్రార్థించినదనటంలో సందేహం లేదు, అతడు శాశ్వతత్వానికి సరిపోయే అవతారం, ఆమె నిరకారాన్ని ప్రార్థించినప్పటికీ ప్రత్యేకంగా అతని విగ్రహం మరియు గుడి మీద శ్రద్ధ కలిగిఉంది. ఆమె కృష్ణుడితో ప్రేమికుడిగా, దేవుడిగా, గురువుగా తనకు గల వ్యక్తిగత సంబంధాన్ని గురించి మాట్లాడేది. సంపూర్ణంగా అర్పించడం ఆమె కవిత్వపు లక్షణం. కృష్ణుడితో కలయికకై ఆమె పడే తపన ఆమె కవిత్వంలో ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది: ఆమె "నలుపు రంగు రంగు కావాలని" (కృష్ణుడి రంగు) కోరుకొనేది.
ఆల్స్టన్ మరియు సుబ్రమణ్యన్ ఎంచుకున్నవాటిని ఆంగ్ల అనువాదాలతో భారతదేశంలో ప్రచురించారు. షెల్లింగ్ మరియు లెవీ USAలో సంకలనాలను అందించారు. స్నెల్ అతని సంకలనం "ది హిందీ క్లాసికల్ ట్రెడిషన్"లో సమాంతర అనువాదాలని ప్రదర్శించాడు.
మీరావి కొన్ని భజనలు రాబర్ట్ బ్లై చేత అతని "మీరాబాయి ప్రతుల"లో వర్ణించబడ్డాయి (న్యూయార్క్; రెడ్ ఓజియర్ ప్రెస్, 1984). బ్లై, జేన్ హిర్ష్ ఫీల్డ్ తో "మీరాబాయి: ఎక్స్టాటిక్ పోయమ్స్" మీద కలిసి పనిచేసాడు.
స్వరకర్త జాన్ హర్బిసన్ అతని "మీరాబాయి పాటల" కోసం బ్లై అనువాదాలని స్వీకరించాడు. ఈమె గురించి అంజలీ పంజాబీ "ఎ ఫ్యూ థింగ్స్ ఐ నో అబౌట్ హర్" అనే డాక్యుమెంటరి చిత్రం తీసారు. ఈమె జీవితం గురించిన రెండు అతి ప్రాచుర్య సినిమాలు భారతదేశంలో నిర్మించబడ్డాయి.
మీరా-ది లవర్ అనే సంగిత ఆల్బంలో మీరాబాయి జీవితాన్ని సంగీత కథగా మలిచారు, ఈ సంగీత ఆల్బం ప్రముఖ మీరా భజనల స్వరాల మీద ఆధారపడి చేసారు, ఇది 2009 అక్టోబరు 11న విడుదలవబోతుంది.