చందవరం (దొనకొండ మండలం)
చందవరం ప్రకాశం జిల్లా, దొనకొండ మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన దొనకొండ నుండి 15 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన మార్కాపురం నుండి 45 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1008 ఇళ్లతో, 4016 జనాభాతో 1765 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 2101, ఆడవారి సంఖ్య 1915. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 976 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 86. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 590620.పిన్ కోడ్: 523305.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు మూడు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. 
సమీప బాలబడి బాదాపురంలో ఉంది.
సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల బాదాపురంలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల మార్కాపురంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల గుంటూరులోను, పాలీటెక్నిక్‌ కంభంలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల మార్కాపురంలోనూ ఉన్నాయి. 
సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం మార్కాపురంలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల ఒంగోలు లోనూ ఉన్నాయి.
చందవరంలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. 
సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో2 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఇద్దరు ఉన్నారు.
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. 
గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. 
చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
చందవరంలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. 
లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. 
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. 
ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. 
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. 
గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. 
ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 18 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
చందవరంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
చందవరంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.చందవరంలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
వరి, కంది, మిరప
ఈ గ్రామం, గొప్ప బౌద్ధారామంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ బౌద్ధారామం అతి పురాతనమైనది.
రాష్ట్రములోనే ప్రసిద్ధి చెందిన ఈ బౌద్ధారామాన్ని చందవరం బౌద్దస్థూపం అని పిలుస్తుంటారు. 1965 జరిగిన త్రవ్వకాల్లో ఇది బయల్పడింది. 1972వ సంవత్సరంలో రాష్ట్ర పురావస్తు శాఖ ఈ ప్రాంతాన్ని స్వాధీనం చేసుకొని నాలుగు దఫాలుగా ఇక్కడ త్రవ్వకాలు జరిపితే అనేక వందల చిన్న స్థూపాలు, 15 పెద్ద స్థూపాలు బయల్పడ్డాయి. ఈ బౌద్ధస్థూపం దాదాపు 200 అడుగుల ఎత్తుగల కొండపై ఉంది. స్థూపం చుట్టుకొలత దాదాపు 120 అడుగులు ఉండి సుమారు 30 అడుగుల ఎత్తు ఉంది. క్రీ.శ. 710లో ఆది శంకరాచార్యుడు దక్షిణ భారతయాత్ర చేసిన సందర్భంగా బౌద్ధ ధర్మం, బౌద్ధ స్థూపాలు క్షీణించినందున ఈ స్థూపాలకు చెందిన ఇటుకలు, శిలలు, శిల్పాలు చందవరానికి చెందిన మహాబలేశ్వరాలయ నిర్మాణంలో ఉపయోగించి ఉండవచ్చని కొందరి భావన. బౌద్ధస్థూపం ఉత్తర ద్వారంలో ధ్యాన నిమగ్నుడైన బుద్ధుని పాలరాతి శిల్పం ఉంది. బౌద్ధ శ్రమణకులు విశ్రాంతి తీసుకునే మందిరాల పునాదులు ఈ ప్రాంతంలో ఉన్నాయి.
రాష్ట్రంలోకెల్లా అతి పెద్దదయిన ఈ స్థూపం, సాంచీ స్థూపంతో పోటీపడుచున్నది. కేంద్ర ప్రభుత్వ పురాతత్వశాఖవారి ఆధ్వర్యంలో పలు అభివృద్ధి పనులు చేపట్టినారు. ఈ కేంద్రాన్ని, అమరావతి, నాగార్జునకొండ మొదలగు బౌద్ధకేంద్రాలతో కలిపి ఆధ్యాత్మక విహారకేంద్రంగా తయారుచేయాలని ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఏర్పాట్లు చేస్తోంది. ఇక్కడ త్రవ్వకాలలో లభించిన వస్తువులతో స్థానికంగా ఒక ముఊజియాన్ని ఏర్పాటు చేయాలని నిర్ణయించారు. ఇక్కడ గుండ్లకమ్మ నదిపై ఒక వంతెన నిర్మించి ఈ కేంద్రాన్ని అందరికీ అందుబాటులోకి తీసికొని రావాలని ప్రభుత్వ సంకల్పం. [2]
2,000 సంవత్సరాల క్రితం, బౌద్ధులు ధాన్యకటకం (అమరావతి) నుండి పుష్పగిరి - కంచి - రామేశ్వరం మీదుగా శ్రీలంక వెళ్ళేటందుకు, లక్షల సంఖ్యలో కదిలేవరు. వీరందరికీ చందవరం బౌద్ధ ప్రదేశం ప్రధాన విశ్రాంతి కేంద్రం. ఇక్కడ ఉన్న స్థూపం వద్ద ఎప్పుడూ 500 మంది బౌద్ధ భిక్షువులు ఉండేవారంటే ఇక్కడ బౌద్ధం ఎంతగా వెలిగిందో అర్ధమవుతుంది. దీని ప్రభావం తీర ప్రాంతం మీద గూడా పడి చినగంజాం, పెదగంజాం, కనపర్తి తదితర ప్రాంతాలలో, సముద్రఘోషతో సమానంగా బుద్ధుని భావనలు ప్రజానీకానికి అందినవి. [3]
బుద్ధభగవానుడు మానవాళికి ఙానబోధ చేసిన రోజును పురస్కరించుకుని, ఈ బౌద్ధ స్తూపం వద్ద, 2017,జులై-30న ఉదయం 10 గంటల నుండి సాయంత్రం 5 గంటల వరకు, ధర్మచక్ర పరివర్తన దినోత్సవం నిర్వహించెదరు. [4]
ఈ గ్రామం జిల్లా కేంద్రం ఒంగోలు నుండి 70 కి.మీ. దూరంలో, కర్నూలు - గుంటూరు రాష్ట్ర రహదారిలో, త్రిపురాంతకం మండలం వెల్లంపల్లి గ్రామానికి రెండు కిలోమీటర్ల దూరాన గుండ్లకమ్మ నది ఒడ్డున ఉంది.
పడమటినాయుడుపాలెం 6 కి.మీ, వెల్లంపల్లి 7 కి.మీ,కల్లూరు 7 కి.మీ, రుద్రసముద్రం 8 కి.మీ, దొనకొండ 9 కి.మీ.
ఉత్తరాన త్రిపురాంతకం మండలం, తూర్పున కురిచేడు మండలం, పడమరన పెద్దారవీడు మండలం, ఉత్తరాన యర్రగొండపాలెం మండలం.
వరి, అపరాలు, కాయగూరలు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 2,851. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 1,443, మహిళల సంఖ్య 1,408, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 646 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణం 1,765 హెక్టారులు.
[2] ది హిందు ఆంగ్ల దినపత్రిక; 2015,ఏప్రిల్-26; 5వపేజీ.
[3] ఈనాడు ప్రకాశం; 2015,డిసెంబరు-12; 8వపేజీ.
[4] ఈనాడు ప్రకాశం/ఒంగోలు; 2017,జులై-23; 2వపేజీ.