hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
మున్నేరు
మున్నేరు కృష్ణా నదికి ఉపనది.
మున్నేరు వరంగల్ జిల్లాలోని పాకాల సరస్సు వద్ద పుట్టి, ఖమ్మం, నల్గొండ, కృష్ణా జిల్లాల గుండా ప్రవహించి, పులిచింతలకు 20 కిలోమీటర్ల దిగువన కృష్ణానదిలో కలుస్తుంది. ఆకేరు, వైరా నదులు మున్నేరు యొక్క ప్రధాన ఉపనదులు. మున్నేరు సముద్రమట్టం నుండి 238 మీటర్ల ఎత్తున ప్రారంభమై కృష్ణానదిలో కలిసే సరికి మొత్తం 195 కిలోమీటర్ల దూరం ప్రవహిస్తుంది. మున్నేరు యొక్క పరీవాహక ప్రాంతపు వైశాల్యం 10,490 చ.కి.మీలు. ఆకేరు ఖమ్మం గ్రామీణ మండలంలోని తిర్తల గ్రామం వద్ద మున్నేరులో కలుస్తుంది. వైరా నది దక్షిణానికి ప్రవహించి కృష్ణా జిల్లా, కంచికచెర్ల మండలంలోని కీసర వద్ద మున్నేరులో కలుస్తుంది.
మున్నేరు ఖమ్మం పట్టణపు శివార్లలోని దానవాయిగూడెం నుండి ప్రవహిస్తుంది. ఖమ్మం పట్టణ ప్రజలకు మంచినీటి వనరు మున్నేరే. ఖమ్మం జిల్లాలోని గార్ల మండలం, ముల్కనూరు గ్రామం వద్ద మున్నేటిపై మున్నేరు ప్రాజెక్టును నిర్మించాలని ప్రతిపాదించబడింది.
మున్నేరును ఆనుకొని పెనుగంచిప్రోలు పక్కన ప్రసిద్ధి గాంచిన శ్రీ గోపయ్య నమేత లక్ష్మీ తిరుపతమ్మ అమ్మ వారి దేవాలయము ఉంది.
నాగావళి
నాగావళి నది (River Nagavali) దక్షిణ ఒడిషా మరియు ఉత్తరతీరాంధ్రలోని ముఖ్యనది. ఒడిషా రాష్ట్రములో పుట్టి, 225 కిలోమీటర్లు ప్రవహించి బంగాళా ఖాతములో చేరుతుంది. శ్రీకాకుళం పట్టణము ఈ నదీ తీరమునే ఉంది.
నాగావళి నది ఒడిషా రాష్ట్రము, కలహంది జిల్లాలో తూర్పు కనుమలలో సముద్ర మట్టానికి 915 మీటర్ల ఎత్తున్న తూర్పు కనుమలలో ప్రారంభమవుతుంది. ఈ నది మొత్తము 256 కిలోమీటర్లు సముద్రానికి ప్రవహిస్తుంది. అందులో 161 కిలోమీటర్లు ఒడిషా రాష్ట్రములో, 2 కిలోమీటర్లు ఒడిషా - ఆంధ్ర ప్రదేశ్ సరిహద్దుపై మరియు దాదాపు 93 కిలోమీటర్లు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములో ప్రవహిస్తుంది.
బర్హా, బల్దియా, సత్నాల, సీతగుర్హ, శ్రీకోన, జంఝావతి, గుముడుగెడ్డ, వొట్టిగెడ్డ, సువర్ణముఖి, వోనిగెడ్డ, రెల్లిగెడ్డ మరియు వేగావతి నదులు నాగావళి యొక్క ప్రధాన ఉపనదులు. నది యొక్క మొత్తము పరీవాహక ప్రాంతము 9,410 చ.కి.మీ అందులో 4,462 చ.కి.మీలు ఒడిషా రాష్ట్రములో (1006 చ.కి.మీలు కలహంది జిల్లాలో మరియు 3,456 చ.కి.మీలు కోరాపుట్ జిల్లాలో) మరియు 4,948 చ.కి.మీలు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములో (1,789 చ.కి.మీలు శ్రీకాకుళం, 3,096 చ.కి.మీలు విజయనగరం జిల్లా మరియు 63 చ.కి.మీలు విశాఖపట్నం జిల్లాలో) ఉంది.
నాగావళి నది మీద తోటపల్లి మరియు నారాయణపురం వద్ద నీటి పారుదల ప్రాజెక్టులు నిర్మించబడ్డాయి. తోటపల్లి నీటిపారుదల ప్రాజెక్టు యొక్క ఆయకట్టు 37,000 ఎకరాలు మరియు నారాయణపురం ఆనకట్ట యొక్క ఆయకట్టు దాదాపు 40,000 ఎకరాలు.
నాగావళి శ్రీకాకుళం పట్టణం నుండి ఐదు కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న కల్లేపల్లి గ్రామం వద్ద బంగాళాఖాతంలో కలుస్తుంది.
వంశధార
వంశధార నది ఒడిషా రాష్ట్రం లో, నియమగిరి పర్వత సానువులలో పుట్టింది. మొత్తం 230 కిలోమీటర్లు పొడవున పాఱుచున్నది. ఇందులో 150 కిలోమీటర్లు ఒడిషాలో ఉంది. ఆంధ్ర ప్రదేశ్లో శ్రీకాకుళం జిల్లా వద్ద మన ఆంధ్రలోనికి వచ్చి కళింగపట్నం అనే చోట బంగాళా ఖాతములో కలుస్తుంది. వంశధార దాదాపుగా 11,500 చదరపు కిలోమీటర్లు మేర ఆవరించి, శ్రీకాకుళం జిల్లా యొక్క ప్రధాన నీటి వనరులలో ఒకటిగా వాడుకోబదుతుంది. ఇప్పటిలోన దీనిపై కట్టించఁబడిన ఒకేయొక్క ఆనకట్ట గొట్టా (శ్రీకాకుళం జిల్లా) అను పిలువఁబడు చోటులో ఉంది.
శ్రీకాకుళం జిల్లాలో పారాఱునట్టి వంశధారానదియొక్క ఒక పాయకు కల కథనుఁబట్టి దక్షిణ సముద్ర తీరమున శ్వేతపురమనే పట్టణమును శ్వేతచక్రవర్తి ఏలుచుండేవాడు. ఆయనకు విష్ణుప్రియ అనే పేరుఁగల పెండ్లము ఉండేది. ఆమె మహా విష్ణు భక్తురాలు. ఆమె ఒకనాటి ఏకాదశి వ్రత దీక్షలో ఉండగా ఆమె భర్త అయిన శ్వేతమహారాజు కామమోహితుడై ఆమె వద్దకు వచ్చెను. అప్పుడు విష్ణుప్రియ మగనికి ముద్దుఁగా బ్రతిమాలి పిలిఁచి, కూర్చుండబెట్టి, పూజా గదికి పోయి విష్ణువును కొలిఁచి, స్వామీ! అటు నా మొగుఁడును నేను కాదనలేను, ఇటు నీ వ్రతమును భంగపడనివ్వలేను. నువ్వే నన్ను కాఁపాడమని పరిపరి విధముల వేడుకొంది. స్వామీ! కూర్మరూపమున భూమిని దాలేదా? అట్లే నన్ను ఆదుకోమని ప్రార్థించింది. శ్రీమన్నారాయణుడు దర్శనమిచ్చి, అక్కడనే గంగను వెలఁయింపఁసేసెను. ఆ గంగ గొప్ప ఉఱఁవడి పఱఁవడిఁగా రాగా మహారాజు జడిఁసి పరుగిడి ఒక కొండ మీదకు చేరి తమ మంత్రిని విషయము అడుగగా, ఆతను రాజుకు విషయమంతా వివరించెను. అప్పుడు రాజు పశ్చాతాపంతో మరణమే తన పాపేమునకు ప్రాయశ్ఛిత్తమని తలచి, శ్రీమహా విష్ణువును ధ్యానించుచుండెను. అప్పుడు నారదుడు అటుగా వచ్చి, రాజును విషయమడుగగా, రాజు తన బాధను వివరించెను. అప్పుడు నారదుడు రాజుకు శ్రీకూర్మ మంత్రమును ఉపదేశించి దీక్షతో ధ్యానించమని చెప్పెను. ఈ గంగా ప్రవాహము వంశధార అను పేరుతో సాగరములో లీనమగునని, ఇది సాగరసంగమ ప్రదేశమని చెప్పెను.
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం వంశధార నదినీరును అదనంగా వాడుకోవడానికని గుఱించిన ప్రాజెక్టు అడ్డంకులను ట్రిబ్యునల్ తొలగించింది. వంశధార నది ఆంధ్ర- ఒడిషా ఎల్లల్లో 29 కిలోమీటర్లు, ఆంధ్ర ప్రదేశ్‌లో 82 కిలోమీటర్లు పాఱుచున్నది. ఈ రెండు రాష్ట్రాల నడుమ 1962లో కుదిరిన ఒప్పందమునిఁబట్టి వంశధార నీటిని ఇద్దరు, చెఱి సగము (50:50 శాతం) వాడుకోవాలి. ఈ నదిపై కట్టించాల్సిన ప్రాజెక్టులను ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం రెండు దశలుగా విడఁగొట్టింది. మొదటి దశలో గొట్టా బ్యారేజీ, ఎడమ ప్రధాన కాల వలను కట్టించింది. 17,841 టిఎంసిల నది నీటిని వాడుకుంటోంది. అందు వల్లన 1.48 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరు అందిస్తోంది. రెండో దశలో 16.048 టిఎంసిలతో 1.07 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరు అందించే నేరడి ప్రాజెక్టును ప్రతిపాదించింది. దీని కోసం ఒడిషాలోని 106 ఎకరాలు ముంపుకు గురవుతున్నాయి. అయితే ఆ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఒప్పుఁదల ఇవ్వనందున ఇంతకాలం జాగు జరిగింది. ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఈ పనిని కూడా రెండుగా విడఁదీసి మొదటి దశగా గొట్టా బ్యారేజీ నుంచి కుడి ప్రధాన కాలువ కట్టించింది. 0.62 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరు అందించే పనులు ముగించింది. ఇప్పుడు ట్రిబ్యునల్ తీర్పుతో కాట్రగడ్డ వద్ద సైడ్ వీయర్ కట్టడం చేపట్టి మరో 8 టిఎంసిలను వాడుకోవడానికి వీలుచిక్కింది.
మూలం:See more at: http://www.andhrajyothy.com/node/45908#sthash.NLQhQvuW.dpuf
చిత్రావతి
చిత్రావతి ఆంధ్ర ప్రదేశ్, కర్ణాటక ల గుండా ప్రవహించే అంతర్రాష్ట్ర నది. ఆంధ్ర ప్రదేశ్లో ఈ నది అనంతపురం జిల్లా గుండా ప్రవహిస్తుంది. జిల్లాలోని తాడిమర్రి వద్ద ఒక బాలెన్సింగు జలాశయాన్ని నిర్మించారు. కర్ణాటక ప్రభుత్వం కోలారు జిల్లా బాగేపల్లి వద్ద నిర్మించిన ఆనకట్ట రెండు రాష్ట్రాల మధ్య వివాదానికి దారి తీసింది.
సత్యసాయి బాబా గారి ప్రశాంతి నిలయం ఈ నది ఒడ్డున ఉంది. ప్రారంభ దశలో బాబా గారు ఈ నదీ తీరంలో ఉపన్యాసాలు భక్తులకు వినిపించేవారు మరియు భజన కార్యక్రమాలు నిర్వహించేవారు.
కుందేరు
కుందేరు (కుందూ లేక కుముద్వతి అని కూడా వ్యవహరించబడుతోంది) నది ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోని కర్నూలు జిల్లాలో ఉన్న ఎర్రమల కనుమలలో పుట్టి దక్షిణ దిశలో ప్రవహించి వైఎస్ఆర్ జిల్లా, కమలాపురం సమీపములో పెన్నా నదిలో కలుస్తుంది. కుందూ నదీతీరాన ఉన్న పట్టణాలలో నంద్యాల ముఖ్యమైనది, అతి పెద్దది. నది నీటి పరీవాహక పరిధిలో ఉన్న మండలాలు కర్నూలు జిల్లలోని ఓర్వకల్లు, మిడుతూరు, గడివేముల, నంద్యాల, గోస్పాడు, కోయిలకుంట్ల, దొర్నిపాడు మరియు చాగలమర్రి, వైఎస్ఆర్ జిల్లాలోని మైదుకూరు.
కుందేరులో నీళ్లు పశ్చిమాన మద్దులేరు, జుర్రేరు నుండి తూర్పున కాళి మరియు వక్కలేరు నుండి చేరతాయి. కుందేరు మరియు మద్దులేరు నిండా నీటితో ప్రవహించినప్పుడు వాటి మధ్యన ఉన్న జలకనూరు వంటి గ్రామాలు నీటితో నిండిపోతాయి. జుర్రేరు బనగానపల్లె ప్రాంతము నుండి ప్రవహించి కుందేరులో చేరుతుంది.
కుందేరు నదీ అడుగులో రాతిమయము. ఇక్కడ సున్నపురాళ్లను త్రవ్వి తీస్తారు. నది అడుగున శిలల పొరల వలన నీరు భూమిలోకి ఇంకక పోవడము విశేషము. దీనివల్ల నది వెంబడి ఉన్న బావుల్లో నీరు తాగే యోగ్యముగా లేదు.
నంద్యాల వద్ద కుందేరు కర్నూలు - కంభం రహదారి దాటే చోట 1864లో ఒక వంతెన నిర్మించారు.
పాపాఘ్ని
పాపాఘ్ని పెన్నా నదికి ఉపనది. పాపాఘ్ని నది కర్ణాటక రాష్ట్రం, చిక్‌బళ్లాపూర్ జిల్లాలోని సిడ్లఘట్ట గ్రామం వద్ద పుట్టి, చిత్తూరు జిల్లా ద్వారా ఆంధ్రప్రదేశ్లో ప్రవేశిస్తుంది. పాలకొండ శ్రేణుల గుండా ప్రవహించి, వైఎస్ఆర్ జిల్లా మైదానపు ప్రాంతంలోకి పారుతుంది. పాపాఘ్ని వైఎస్ఆర్ జిల్లాలోని కమలాపురం వద్ద పెన్నా నదిలో కలుస్తుంది. పాపాఘ్ని ఉపనదుల్లో మొగమేరు చెప్పుకోదగినవి. మొత్తం 205 కిలోమీటర్ల పొడవున్న పాపాఘ్ని నది యొక్క మొత్తం పారుదల ప్రాంతం 7,423 చ.కి.మీలు. ఇది మొత్తం పెన్నా నది పారుదల ప్రాంతంలో 14.14%. పాపాఘ్ని నది యొక్క పారుదల ప్రాంతం చిత్తూరు, అనంతపురం, వైఎస్ఆర్ జిల్లాలో ఉన్నా, ప్రధాన భాగం చిత్తూరు జిల్లాలోని పశ్చిమభాగంలోని కొండప్రాంతంలో ఉంది. వైఎస్ఆర్ జిల్లాలో ప్రవహించే పాపాఘ్ని పై గాలివీడు మండలం, వెలిగల్లు గ్రామం వద్ద మధ్య తరహా నీటిపారుదల ప్రాజెక్టును నిర్మిస్తున్నారు. 
పాపాఘ్ని నదీ తీర ప్రాంతంలో చిక్‌బళ్లాపూర్ వద్ద అత్యంత పురాతనమైన పాపాఘ్ని మఠం ఉంది.
వైఎస్ఆర్ జిల్లాలో ఈ నదీతీరంలోనే రాయచోటి-వేంపల్లి మార్గమధ్యంలో పవిత్ర గండి క్షేత్రం వెలసింది. పాపఘ్నీ నది ఇక్కడ శేషాచలం కొండను చీలుస్తుంది. కొండకు గండి కొట్టింది కాబట్టి ఈ ప్రాంతానికి "గండి" అని పేరు వచ్చింది.
సగిలేరు
సగిలేరు పెన్నా నది యొక్క ఉపనది. ఇది ప్రకాశం జిల్లా నల్లమల్ల కొండలలో కంబం వద్ద పుట్టి, దక్షిణమున గిద్దలూరు మరియు బద్వేలు తాలూకాల గుండా ప్రవహించి వైఎస్ఆర్ జిల్లాలో పెన్నానదిలో కలుస్తుంది. పూర్వము ఈ నదిని స్వర్ణబాహు నది అని పిలిచేవారు. సగిలేరు నదిపై వైఎస్ఆర్ జిల్లాలో రెండు మధ్యతరహా నీటి పారుదల పథకాలు ఉన్నాయి - ఎగువ సగిలేరు ప్రాజెక్టు మరియు దిగువ సగిలేరు ప్రాజెక్టు.
దిగువ సగిలేరు ప్రాజెక్టు వైఎస్ఆర్ జిల్లాలో బి.కోడూరు మండలంలోని వడ్డెమాను గ్రామం వద్ద నిర్మించబడింది. దీని మొత్తం ఆయకట్టు 11804 ఎకరాలు. ఈ ప్రాజెక్టు 0.6 టి.ఎం.సిల లభ్యమయ్యే జలాల్ని వినియోగించుకుంటుంది. జలాశయం యొక్క పూర్తి సామర్థ్యం 0.169 టి.ఎం.సి.లు మరియు నికర సామర్థ్యం 0.166 టి.ఎం.సి.లు. దీన్ని మొత్తం 51 లక్షల వ్యయంతో 1954లో నిర్మించారు. 1996లో ఇంతకుముందెన్నడూ లేనివిధంగా సంభవించిన వరదల వల్ల ఆనకట్ట, గేట్లు, కాలువలు మరియు పంపీణీ వ్యవస్థ దెబ్బతినడంతో 6.95 కోట్ల ఖర్చుతో మరమత్తులు చేపట్టి 2003 మార్చిలో పూర్తిచేశారు. 2009లో ఈ ప్రాజెక్టుకు మాజీ రాష్ట్రమంత్రి పేరుమీద వడ్డెమాను చిదానందం జలాశయం అని పేరు మార్చారు. ఈ ప్రాజెక్టు బద్వేలు చెరువుతో పాటు కాలువ వెంట ఉన్న పదమూడు చెరువులకు నీరందిస్తున్నది.
ఎగువ సగిలేరు ప్రాజెక్టు కలసపాడు మండలం దిగువ తంబళ్లపల్లె వద్ద సగిలేరు నదిపై నిర్మించబడింది. దీనిని వంకమర్రి డ్యామ్ అని కూడా వ్యవహరిస్తారు. ఈ ప్రాజెక్టు యొక్క మొత్తం ఆయకట్టు 5448 ఎకరాలు. దీన్ని 1896లో 4.6 లక్షల వ్యయంతో నిర్మించారు. 1898-99లో నిర్మాణం పూర్తి చేసుకున్న ఈ ప్రాజెక్టులో ఆనకట్టతో పాటు 10 మైళ్ల పొడవున్న కాలువ దారివెంట ఉన్న అనేక చెరువులకు నీరందిస్తున్నది. 1996లో వరదల వల్ల దెబ్బతిన్న ఆనకట్ట, కాలువలు మరియు పంపీణీ వ్యవస్థను 2.32 కోట్ల ఖర్చుతో మరమ్మత్తులు చేశారు. ఈ పని మార్చి 2001లో పూర్తయ్యింది.
చెయ్యేరు
చెయ్యేరు పెన్నా నదికి ఉపనది. దీనినే బాహుదా నది అని కూడా అంటారు. ప్రసిద్ధ పుణ్యక్షేత్రం అత్తిరాల ఈ నదీతీరాన్నే వెలసింది. చెయ్యేరు నది కడప, చిత్తూరు జిల్లాల గుండా ప్రవహించుచున్నది. ఈ నది మీద బాదనగడ్డ వద్ద అన్నమయ్య ప్రాజెక్టు నిర్మించబడింది.
ఈ నదికి చెయ్యేరు లేక బాహుద అనే పేర్లు రావడానికి వెనుకనున్న కథ ఇది: శంఖ-లిఖితులనే అన్నదమ్ములుద్దరు ఏటికి ఈ ఒడ్డున ఒకరు, ఆ ఒడ్డున ఒకరు కాపురముండేవారు.తమ్ముడు ప్రతిరోజూ అన్న వద్దకు వచ్చి వేదము, శాస్త్రము నేర్చుకుని వెళ్ళేవాడు. ఏటి ఒడ్డునే ఒక మామిడి తోట ఉంది. ఒకనాడు లిఖితుడు ఆ దారి వెంట నడుస్తుండగా అతనికి ఆకలి వేసింది. తోట యజమాని కోసం చూస్తే అతను ఎక్కడా కనిపించలేదు. లిఖితుడు ఆకలికి తాళలేక రెండు పళ్ళు కోసుకుని తిన్నాడు. తర్వాత ఈ విషయం అన్నకు చెప్పాడు. చేసింది నేరమని, రాజు రవివర్మ వద్దకు వెళ్ళి శిక్షను కోరుకొమ్మనాడు అన్న శంఖుడు. పొత్తపి రాజు లిఖితుడి చేతులు ఖండించాడు. లిఖితుడు తెగిన చేతులతో అన్న దగ్గరకు వచ్చాడు. శంఖుడు దైవాన్ని ప్రార్థించి చేతులు ఏట్లో ముంచమన్నాడు. లిఖితుడు అలాగే చేయగా అతనికి చేతులు వచ్చాయి. చేతులను రప్పించిన ఆ నదికి 'చెయ్యేరు' అని పేరు వచ్చింది. సంస్కృతంలో 'బాహు' అంటే చెయ్యి. 'ద' అంటే ఇచ్చునది. అందుకే చేతిని ఇచ్చిన ఈ నది పేరు బాహుద అయింది. ఈ నదిని గురించి తొలితెలుగు యాత్రాచరిత్ర ఐన కాశీయాత్ర చరిత్రలో ప్రస్తావనలున్నాయి. 1830లో ఈ ప్రాంతమీదుగా కాశీయాత్ర చేసిన గ్రంథకర్త ఏనుగుల వీరాస్వామయ్య ఈ నదిని గురించి, చుట్టుపక్కల ప్రాంతాల గురించి వ్రాసుకున్నారు. ఆయన తన గ్రంథంలో "నది గడియ దూరము వెడల్పు ఉంద"ని వ్రాశారు. దాన్ని బట్టి ఆ నదిని దాటేందుకు గడియ సేపు పట్టేదని, అంత వెడల్పు అని అర్థంచేసుకోవచ్చు. నదికి ఇరుపక్కల గుళ్ళున్నాయని, పుణ్యక్షేత్రం నెలకొందని పేర్కొన్నారు.
చెయ్యేరు యొక్క ఉపనదులు
చెయ్యేరు నది మీద వైఎస్ఆర్ జిల్లా రాజంపేట మండలములోని బాదనగడ్డ వద్ద అన్నమయ్య ప్రాజెక్టు నిర్మించబడింది. ఈ ప్రాజెక్టు వలన వైఎస్ఆర్ జిల్లాలోని 22,500 ఎకరాల భూమికి సాగునీరు అందుతున్నది. ఈ ప్రాజెక్టు 2.17469 టి.ఎం.సిల నీటిని ఉపయోగించుకొంటుంది. జలాశయము యొక్క నీటి నిల్వసామర్ధ్యం 2.33948 టి.ఎం.సి (గ్రోస్) మరియు 2.23948 టి.ఎం.సి (నెట్).
తొలి అంచనా ప్రకారము ఈ ప్రాజెక్టు యొక్క వ్యయము 60.44 కోట్ల రూపాయలుగా 1996-97 లో నిర్ణయించడమైనది కానీ 2001-02 లో తిరిగివేసిన అంచనాలో ఇంప్రూవ్‌మెంట్లు మరియు ఆధునీకరణ ఖర్చులతో మొత్తము వ్యయము 68.92 కోట్ల రూపాయలుగా వెలకట్టబడింది. 2004 జనవరి వరకు 57.347 కోట్ల రూపాయల మొత్తము ప్రాజెక్టు యొక్క ఆధునీకరణ, పునరావాసము మరియు వైఎస్ఆర్ జిల్లా లోని రాజంపేట, పుల్లంపేట మండలాలలో 22,500 ఎకరాల ఆయకట్టు స్థిరపరచడానికి ఖర్చు చేయబడింది.
గుండ్లకమ్మ
గుండ్లకమ్మ ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని కర్నూలు, ప్రకాశం, గుంటూరు జిల్లాలలో ప్రవహించే నది. కృష్ణా నది మరియు పెన్నా నది మధ్య స్వతంత్రముగా తూర్పు ప్రవహించే చిన్న నదులలోకెల్లా ఇదే పెద్దది.
ఇది కర్నూలు జిల్లా నంద్యాల, ఆత్మకూరు మండలాల సరిహద్దులో నల్లమల్ల కొండల లోని గుండ్ల బ్రహ్మేశ్వరము వద్ద 800 మీటర్ల ఎత్తులో పుడుతుంది. కొండలనుండి కిందకు దిగి పల్లపు ప్రాంతానికి రాగానే ఇది కంభం చెరువును, మార్కాపురం చెరువును యేర్పరచుతుంది. ఆ తరువాత ఈశాన్యముగా ప్రవహించి గుంటూరు జిల్లాలో ప్రవేశిస్తుంది. గుంటూరు జిల్లాలో తిరిగి దిశమార్చుకొని ఆగ్నేయముగా ప్రవహించి ఒంగోలు మండలము, ఉలిచి గ్రామము వద్ద బంగాళాఖాతంలో కలుస్తుంది.
చామవాగు, రాళ్లవాగు, పొగుల్లవాగు, దువ్వలేరు, జంపాలేరు, తీగలేరు, కోనేరు మరియు చిలకలేరు గుండ్లకమ్మ యొక్క ఉపనదులు. ఈనది మొత్తం పొడవు 220 కిలోమీటర్లు.
2004లో ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వము ప్రకాశం జిల్లా, మద్దిపాడు మండలంలోని మల్లవరం వద్ద గుండ్లకమ్మ రిజర్వాయరు ప్రాజెక్టును 165.22 కోట్ల ఖర్చుతో నిర్మాణము చేపట్టడానికి ఆమోదము తెలియజేసినది. ఈ ప్రాజెక్టు 6 మండలాల పరిధిలోని 43 గ్రామాలలో 80,060 ఎకరాల భూమికి సాగునీటిని అందివ్వగలదని ఆశిస్తున్నారు. అంతేకాక జిల్లా ముఖ్యపట్టణం ఒంగోలుతో సహా 23.56 లక్షల మంది ప్రజలకు మంచినీటిని సమకూర్చుతుందని ఆశిస్తున్నారు. 2008లో దీని నిర్మాణం పూర్తయ్యింది. 3.875 టీఎంసీల సామర్థ్యం గల కందుల ఓబుల్‌రెడ్డి గుండ్లకమ్మ రిజర్వాయర్ నిర్మించారు. ప్రాజెక్టు ఎడమ కాలువ కింద 27.9 కిలోమీటర్ల పొడవునా 50 వేల ఎకరాలను సాగులోకి తీసుకురావాలని నిర్ణయించారు. కుడి కాలువ కింద 27.3 కి.మీ పొడవునా 28 వేల ఎకరాల ఆయకట్టును సాగులోకి తీసుకొచ్చేందుకు ప్రణాళికలు రూపొందించారు. మద్దిపాడు, చీమకుర్తి, సంతనూతలపాడు, నాగులుప్పలపాడు, కొరిశపాడు, ఇంకొల్లు, జే.పంగులూరు, చినగంజాం, ఒంగోలు మండలాల పరిధిలోని 80,060 ఎకరాల ఆయకట్టును స్థిరీకరించడమే ఈ ప్రాజెక్టు లక్ష్యం
అభివృద్ధి కోసం 12 గ్రామాలు ముంపుకు గురవుతుండగా నాలుగు గ్రామాలకు పునరావాసం కల్పించారు. ఈ పునరావస కల్పనలో అవకతవకలు కారణంగా చాలా మంది నిర్వాసితులై జీవనశైలి దెబ్బతిన్నది.
మార్కండేయడు రచించిన గజారణ్య సంహిత ప్రకారం కృతయుగంలో ఈ ప్రాంతమంతా దట్టమైన అటవీ ప్రాంతంగా ఉండి, ఏనుగుల సంచారం ఎక్కువగా ఉండేదట. అందుకే ఈ ప్రాంతాన్ని గజారణ్యంగా పిలిచేవారట. ఈ గజారణ్యంలో అనేక మంది మునులు ఆశ్రమాలు నిర్మించుకుని తపస్సు చేస్తుండేవారట. నంది మండలంగా పిలువబడిన ఈ ప్రాంతాన్ని హైహయుడనే రాజు పరిపాలిస్తుండేవాడు. ఒక రోజు వేటకువెళ్ళిన రాజు పరివారానికి జమదగ్ని మహర్షి ఆశ్రమం కనిపించింది. వారు మహర్షిని ప్రార్థించి, రెండు కుండల నిండుగా నీటిని తీసుకుని వెళ్తుండగా, ఆ కుండలు గుండ్ల బ్రహ్మేశ్వరం అనేచోట పైకెగిరి పగిలిపోయాయి. ఆ కుండల నుండి జాలువారిన జలమే నదిగా ప్రవహించిందని కథనం. ఆ గుండికానదే వాడుకలో "గుండ్లకమ్మ"గా రూపాంతరం చెందింది. గుండికా నదీగా పిలవబడిన ఈ నదీ తీరంలోనే మార్కండేయ మహర్షి తపస్సు చేస్తుండేవారట.
పాలేరు నది
పాలేరు ఖమ్మం జిల్లాలో ప్రవహించే ఒక నది. ఇది కృష్ణానదికి ఉపనది.
ఈ గ్రామంలో పాలేరు నదిపై నిజాం ప్రభుత్వ కాలంలో ఒక చిన్న/మధ్య తరహా ఆనకట్ట నిర్మించి రిజర్వాయరు ఏర్పాటు చేశారు. దీని క్రింద కూసుమంచి మరియు నేలకొండపల్లి మండల గ్రామాల్లో కొన్ని వందల ఎకరాల భూములకు నీటి వసతి కలుగుతున్నది. ఇటీవలి కాలంలో నాగార్జునసాగర్ ఎడమ కాల్వను ఈ రిజర్వాయరు గుండా త్రవ్వటంవలన కరవు కాలంలో కూడా నీటికి ఎద్దడి కలుగటములేదు. నాగార్జునసాగరు ఎడమ కాల్వపై ఒక మైక్రో విద్యుత్కేంద్రము ఏర్పాటు చేశారు కానీ అది విజయవంతం కాలేదు. హైదరాబాదు నుండి భద్రాచలం వెళ్ళేటప్పుడు ఈ రిజర్వాయరు కట్టపై చేసే ప్రయాణం చాలా ఆహ్లాదకరంగా జరుగుతుంది. ఎవరైనా కాసేపు ఆగినట్లయితే నీటి స్కూటర్లు బోట్లు విహరించటానికి దొరుకుతాయి. ప్రభుత్వం ఈ గ్రామంలో జవహర్ నవోదయ విద్యాలయం నెలకొల్పింది.
బంగాళాఖాతము
ఇంగ్లీషులో గల్ఫ్‌ (gulf) అన్నా బే (bay) అన్నా దరిదాపుగా అర్థం ఒక్కటే. కావాలని వెతికితే ఈ దిగువ చెప్పిన తాడాలు కనిపిస్తాయి:
బంగాళాఖాతం భారతదేశానికి తూర్పున ఉండటం వల్ల చాలా కాలం వరకూ "తూర్పు సముద్రం" అనీ, లేదా దాని తత్సమం అయిన ప్రాచ్యోదధి అని పిలిచేవారు. ఇప్పటికీ మన చరిత్ర పుస్తకాలలోని ఇండియా మ్యాపులలో, బ్రిటీషు వారి రాకకి పూర్వం, ఈ సముద్రాన్ని ఇదే పేరుతో సూచిస్తారు. ముఖ్యముగా గుప్తుల కాలం, విజయనగరకాలం నాటి మ్యాపులు కాని, ఆ నాటి సాహిత్యం కాని చూడండి!
బ్రిటీషు వారు వచ్చినప్పుడు బెంగాలు చాలా పెద్దగా ఉండేది, దానిని బెంగాలు ప్రావిన్సు అని పిలిచేవారు. ఇందులో ప్రస్తుతపు పశ్చిమ బెంగాల్, బంగ్లాదేశ్, ఈశాన్య రాష్ట్రాలలోని కొన్ని భాగాలు, ఒడిషా రాష్ట్రము, బీహార్‌ రాష్ట్రము, జార్ఖండ్ రాష్ట్రములు అంతర్భాగములుగా ఉండేవి. ఈ పెద్ద బెంగాలు ప్రావిన్సు బెంగాలు విభజన వరకూ కొనసాగింది. తరువాత ముక్కలైంది. ఇంత పెద్ద బెంగాలు ప్రావిన్సు ఉండుటం వల్ల, దానికి కోస్తాగా చాలావరకూ ఈ సముద్రం ఉండటం వల్ల ఈ సముద్రాన్ని వారు బే ఆఫ్ బెంగాల్ అని పిలిచారు. అదే స్థిరపడిపొయినది. తరువాత తెలుగులో అదే అనువాదం చెంది బంగాళాఖాతం అయినది.
హిందూ మహా సముద్రపు ఈశాన్య ప్రాంతపు సముద్రాన్ని బంగాళాఖాతము (Bay of Bengal) అంటారు. త్రిభుజాకారంలో ఉండే బంగాళాఖాతానికి తూర్పున మలై ద్వీపకల్పం, పశ్చిమాన భారత ఉపఖండం ఉన్నాయి. అఖాతానికి ఉత్తరాగ్రాన భారతదేశపు రాష్ట్రమైన పశ్చిమ బెంగాల్, మరియు బంగ్లాదేశ్ దేశము ఉన్నాయి. అందువలననే దీనికి బంగాళాఖాతము అనే పేరు వచ్చింది. దక్షిణాన శ్రీలంక, అండమాన్‌ నికోబార్‌ దీవుల వరకు బంగాళాఖాతం వ్యాపించి ఉంది. విస్తీర్ణపరంగా బంగాళాఖాతం ప్రపంచంలో అతి పెద్దనైన అఖాతము (Bay).
భారత దేశం లోని చాలా ముఖ్యమైన నదులు పడమర నుండి తూర్పుకు ప్రవహించి బంగాళాఖాతంలో కలుస్తున్నాయి: ఉత్తరాన, గంగ, మేఘన, బ్రహ్మపుత్ర నదులు, దక్షిణాన మహానది, గోదావరి, కృష్ణ మరియు కావేరి నదులు. గంగ, బ్రహ్మపుత్ర, మేఘన నదులు బంగాళాఖాతంలో కలిసే ప్రాంతంలో విస్తరించిన మడ అడవులను సుందర్బన్స్‌ అంటారు. మయన్మార్‌ (బర్మా) లోని ఇరావతి కూడా బంగాళాఖాతంలోనే కలుస్తుంది.
భారతదేశంలో చెన్నై (ఇదివరకటి మద్రాసు), విశాఖపట్నం, కొల్కతా (ఇదివరకటి కలకత్తా), పరదీప్‌ మరియు పాండిచ్చేరి బంగాళాఖాత తీరంలోని ముఖ్య నౌకాశ్రయాలు. ఇవి కాక అండమాన్‌ నికోబార్‌ దీవులలోని పోర్ట్‌ బ్లెయిర్‌ తోపాటు మయన్మార్‌లో కూడా రెండు నౌకాశ్రయాలు ఉన్నాయి.
ఇంకా చూడండి: అండమాన్‌ నికోబార్‌ దీవులు
నరసరావుపేట
నరసరావుపేట, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, గుంటూరు జిల్లాకు చెందిన పట్టణం.
ఈ గ్రామం పేరు తొలుత అట్లూరు. 1797లో జమీందారు పెదగుండారాయణిం, తన కోట నిర్మాణం చేపట్టడంతో, అట్లూరు గ్రామ నిర్మాణానికి పడిన పునాది... అంచెలంచెలుగా 1915లో పురపాలక సంఘం ఆవిర్భావానికి దారితీసింది. అట్లూరుగా మొదలైన ప్రస్థానం "నరసింహారావుపేట"గా కొనసాగి, నరసరావుపేట"గా వాసికెక్కినది. నాటి కుగ్రామమే నేడు సకల సదుపాయాల పేటగా మారింది.[2]
ఈ పట్టణం మొత్తం రోడ్డు పొడవు 157.08 km (97.60 mi). [10] నరసరావుపేట బస్ స్టేషన్ నుండి ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్ద బస్సులు నడుపుతున్నాయి. నరసరావుపేట రైల్వే స్టేషన్ నల్లపాడు-నంద్యాల విభాగంలో ఉంది.నరసరావుపేట రైల్వే స్టేషనును దక్షిణ మధ్య రైల్వే జోన్, గుంటూరు రైల్వే డివిజెన్లో నిర్వహించబడుతుంది.పట్టణానికి త్రాగు నీరు సమీపంలోని శాంతి నగర్ మంచినీటి చెఱువు నుండి పంపిణి జరుగుతుంది.నాగార్జున సాగర్ కుడి కాల్వ నుండి మంచినీటి చెఱువుకు సాగు నీరుతో నింపుతారు.
వేములవాడ
వేములవాడ, తెలంగాణ రాష్ట్రములోని రాజన్న సిరిసిల్ల జిల్లాకు చెందిన ఒక మండలము. .పిన్ కోడ్ : 505302.
ఇది కరీంనగర్‌కు 32 కిమీ ల దూరంలో కరీంనగర్‌-కామారెడ్డి దారిలో ఉంటుంది.
ఈ పురాతన గ్రామం పశ్చిమ చాళుక్యుల కాలం నుండి ఉన్నదని ఇక్కడ లభించిన పురాతత్వ ఆధారాలను బట్టి తెలుస్తోంది. పశ్చిమ చాళుక్యులు నిర్మించిన రాజరాజేశ్వర స్వామి దేవాయము నకు వేములవాడ ప్రసిద్ధి చెందింది. చారిత్రక ప్రసిద్ధి కలిగిన ఈ దేవాలయానికి సుదూర ప్రాంతాల నుండి యాత్రికులు వస్తూ ఉంటారు. ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించిన మొదటి నరసింహుడుకు రాజాదిత్య అనే బిరుదు ఉండేది. ఆ బిరుదు పేరిట గాని, లేదా అతడు కట్టించినందువలన గాని ఈ దేవాలయానికి ఈ పేరు వచ్చిందని భావిస్తున్నారు. రాజాదిత్య మొదటి వినయాదిత్య యుద్ధమల్లుని మనుమడు. దేవాలయానికి ఉత్తరాన ధర్మగుండం అనే కోనేరు ఉంది. గ్రామాన్ని ఆనుకుని ప్రవహించే వాగు ఈ కోనేటికి నీటి వనరు. వద్దేగేశ్వర స్వామి దేవాలయము కూడా ఇక్కడ ఉంది.
1830ల్లో కాశీయాత్రలో భాగంగా నాటి నైజాం ప్రాంతాలలో మజిలీ చేస్తూ వెళ్ళిన ఏనుగుల వీరాస్వామయ్య ఈ పుణ్యక్షేత్రాన్ని గురించి తన కాశీయాత్రచరిత్రలో ప్రస్తావించారు. తన యాత్రామార్గంలోని మజిలీల్లో ఇక్కడికి సమీపమైన మజిలీ జగనంపల్లి (డిచ్‌పల్లి సమీపంలోని గ్రామం) గురించి వ్రాస్తూ అక్కడికి 4 మజిలీల దూరంలో వేములవాడ ఉన్నదని వ్రాశారు. అది మహాక్షేత్రమని, రాజేశ్వర క్షేత్రమని పేర్కొన్నారు. అప్పట్లో ఈ ప్రాంతానికి పులుల భయం తీవ్రంగా ఉండేదని, కోడెలను పులులు బాధించేవని పేర్కొన్నారు.
శివరాత్రి రోజున మూడు లక్షలకు పైగా భక్తులు రాజరాజేశ్వర స్వామిని సేవించుకుంటారు. ఆ రోజున ప్రత్యేక పూజలు జరుపుతారు. రాత్రివేళ దీపాలంకరణలతో దేవాలయం దేదీప్యమానంగా వెలుగుతూ ఉంటుంది. భక్తులకు ప్రత్యేక సౌకర్యాలు ఏర్పాటు చేస్తారు. అనేక సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు జరుగుతాయి. విద్యార్థులకు ఉచిత వసతి, భోజన ఏర్పాట్లు చేస్తారు. ఇంకా, ఈ దేవాలయం ఇతర చిన్న ఆలయాలకు దానధర్మాలు చేస్తుంది.
రాష్ట్రంలో అత్యధిక ఆదాయం గల దేవాలయాల్లో ఇది ఒకటి.దేవస్థానం గ్రామాభివృద్ధి నిమిత్తం సంవత్సరానికి రూ. 8 లక్షలు ఖర్చు పెడుతుంది దేవస్థానం.
కాశీ, చిదంబరం, శ్రీశైలం, కేదారేశ్వరం లను పావనం చేసిన తరువాత శివుడు వేములవాడ వేంచేసాడని పురాణ కథనం.
ఇక్కడ కొలువై ఉన్న స్వామిని శ్రీ రాజ రాజేశ్వర స్వామి అని, రాజన్న అనీ అంటారు. మూలవిరాట్టుకు కుడి పక్కన శ్రీ రాజ రాజేశ్వరీ దేవి, ఎడమ పక్కన శ్రీ లక్ష్మీ సహిత సిద్ధి వినాయక విగ్రహాలు ఉంటాయి. ధర్మగుండం కోనేటిపై మూడు మండపాలు నిర్మించబడ్డాయి. మధ్య దానిపై ఈశ్వరుని విగ్రహం ప్రతిష్ఠించబడింది. ధ్యాన ముద్రలో ఉన్న శివుని విగ్రహం చుట్టూ ఐదు శివలింగాలు ఉంటాయి.
భాస్కర క్షేత్రంగా, హరిహర క్షేత్రంగా పిలవబడే ఈ క్షేత్రం గురించి భవిష్యోత్తర పురాణంలోని రాజేశ్వరఖండంలో చెప్పబడింది. అర్జునుడి మునిమనవడైన నరేంద్రుడు ఒక ఋషిని చంపటం వల్ల కలిగిన బ్రహ్మహత్యాపాతకాన్ని వదిలించుకోడానికి దేశాటన చేస్తూ ఇక్కడికి చేరుకున్నాడట. ఇక్కడి ధర్మగుండంలో స్నానం చేసి, జపం చేస్తున్న నరేంద్రుడికి కొలనులో శివలింగం దొరికిందట. కొలను సమీపంలో శివలింగాన్ని ప్రతిష్ఠించి పూజించిన నరేంద్రుడికి శివుడు ప్రత్యక్షమై బ్రహ్మహత్యాపాతకం నుంచి విముక్తి కలిగించాడట. ఆ శివలింగమే ఇప్పుడున్న మూలవిరాట్టని స్థలపురాణం.శైవులు, వైష్ణవులు, జైనులు, బౌద్ధులు అందరూ ఈ దేవాలయాన్ని దర్శిస్తారు. దేవాలయంపై ఉన్న శిల్పాలు కూడా జైన, బౌద్ధ సంస్కృతులను ప్రతిబింబిస్తూ ఉంటాయి.శ్రీ రాజరాజేశ్వర స్వామి దేవాలయం
రాచర్ల (ప్రకాశం జిల్లా)
రాచర్ల, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని ప్రకాశం జిల్లాకు చెందిన ఒక మండలము..పిన్ కోడ్ నం. 523 368., యస్.టీ.డీ.కోడ్ 08405.
ఈ మండలానికి చాలా ప్రసిద్ధి ఉంది.ఈ ఊరికి దగ్గరలో నల్లగుండు అనే పెద్ద రాతిబండ ఉంది. పూర్వం బ్రిటీస్ వారు ఇక్కడ బాంబులతో ఈ గుండును పగులగొట్టాలని ప్రయత్నం చేసిన ఆనవాల్లు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
రాచర్ల మండలం పాలిటిక్స్ కు అనుగుణంగా ఉంటుంది. రాచర్ల నుండి కొండకు దగ్గర ఒక బావి ఉంది. ఈ బావికి చాల ప్రాముఖ్యత ఉంది. దీనిని వేమారెడ్డి బావి అని అంటారు
పలకవీడు 5 కి.మీ, గుడిమెట్ల 8 కి.మీ, అక్కపల్లి 9 కి.మీ, చినగానిపల్లి 9 కి.మీ, అంబవరం 11 కి.మీ.
దక్షణాన గిద్దలూరు మండలం, తూర్పున బెస్తవారిపేట మండలం, దక్షణాన కొమరోలు మండలం, తూర్పున కంభం మండలం.
రాచర్ల గ్రామంలో  జిల్లా పరిషత్  పాఠశాల  ముందుగా వెలసింది ...తరువాత   స్పందన స్కూల్  వెలసింది  ఆ తరువాత  విద్వాన్ స్కూల్  ఒక్కొటిగా వెలసినవి ...
మోడల్ స్కూల్ వెలసి  ఇంటర్  విద్యను  ప్రవేశపెట్టినది  రాచర్లలో ...
లేడీస్  కు స్పెషల్ గా  కస్తురిభ స్కూల్ వెలసినది ..
రాచర్ల  లో  రెండు డైట్ కాలేజీలు రెండు బి ఎడ్ కాలేజీలు వెలసినవి ...
రాచర్లలోని ఈ పాఠశాల, 1892,ఆగస్టు-14 న ప్రారంభించారు. మొదట చెట్లకింద, ఆ తర్వాతఅద్దె భవనాలలో - - - 3 దశాబ్దాలుగా సొంతభవనాలలో నడుస్తున్నది. ఒక్కసారి పాఠశాలలో అడుగుపెడితే స్వాతంత్ర్య సంగ్రామంనాటి ముచ్చట్లే కాదు, ప్రజాస్వామ్యంలో పలు ఘట్టాలను మన ముందు పరుస్తుంది. [1]
గ్రామస్థులు చాలా తెలివైనవారు. రాజకీయాలకు అనుగుణంగా ప్రవర్తిస్థారు.చదువు రాదు వేలిముద్ర వాళ్ళు గూడా రాజకీయం చేస్ఠారు.చదువు తక్కువ అకలెక్కువ అన్న పాత సామెత మాదిరి.
ఈ ఊరికి మార్పు అత్యవసరం.ఎవరైనా పెద్దవాల్లు ఉంటే ఈ గ్రామన్ని దత్తత తీసుకొండి.రాచర్ల గ్రామంలో  మూడు రకాల నేలలు ఉన్నాయి
ఎర్ర నేలలు ఎక్కువగా మిరప, కంది,మొక్క జొన్న, పత్తి, నూగు, శెనగ కాయలు ఇంకా చాల రకాలు అవసరం బట్టి వేసేవారు
నల్ల నేలల్లో పత్తి, మినప, శనగలు, గోధుమ 
ఇసుక నేలల్లో   కంది పంట అధిక ప్రాధాన్యత  ఇట్చేవారు.
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు
2001 వ .సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 5,645. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 2,787, మహిళల సంఖ్య 2,858, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 1,393 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణం 2,318 హెక్టారులు.
[1] ఈనాడు ప్రకాశం; 2013,జులై-26; 4వపేజీ. 
[2] ఈనాడు ప్రకాశం; 2013,జులై-16; 4వపేజీ
[3] ఈనాడు ప్రకాశం; 2013,జులై-21; 4వపేజీ. 
[4] ఈనాడు ప్రకాశం; 2014.మే-23; 4వపేజీ. 
[5] ఈనాడు ప్రకాశం; 2014,సెప్టెంబరు-19; 6వపేజీ. 
[6] ఈనాడు ప్రకాశం; 2014,డిసెంబరు-3; 6వపేజీ.
[7] ఈనాడు ప్రకాశం; 2015,జూన్-13; 4వపేజీ.
[8] ఈనాడు ప్రకాశం; 2015,జూన్-13; 4వపేజీ.
[9] ఈనాడు ప్రకాశం; 2015,ఆగస్టు-15; 5వపేజీ.
[10] ఈనాడు ప్రకాశం; 2015,ఆగస్టు-26; 4వపేజీ.
మర్రిపూడి
మర్రిపూడి, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని ప్రకాశం జిల్లాకు చెందిన ఒక మండలము..పిన్ కోడ్: 523 240., ఎస్.టి.డి.కోడ్ = 08499.
గుండ్లసముద్రం 5 కి.మీ, వల్లయపాలెం 5 కి.మీ, పన్నూరు 7 కి.మీ, కూచిపూడి 6 కి.మీ, చిమట 9 కి.మీ
ఉత్తరాన పొదిలి మండలం, పశ్చిమాన కనిగిరి మండలం, ఉత్తరాన కొనకనమిట్ల మండలం, పశ్చిమాన హనుమంతునిపాడు మండలం
జిల్లాలోనే ప్రసిద్ధ పుణ్యక్షేత్రమైన శ్రీ పృధులగిరి (పృధులాద్రి) లక్ష్మీనరసింహస్వామివారి బ్రహ్మోత్సవాలలో భాగంగా, ఫాల్గుణమాసంలో పౌర్ణమిరోజున గరుడోత్సవం జరుగుతుంది. ఈ ఉత్సవాలకు జిల్లాలోని నలుమూలలనుండి భక్తులు తరలి వస్తారు. పొదిలి, మర్రిపూడి రెండు గ్రామాలనుండి కొండపైకి రహదారి వసతి ఏర్పడటంతో, ఈసారి, భక్తులు వాహనాలలో భారీగా చేరుకున్నారు. భక్తులకు సత్రాలలో అన్నదానం ఏర్పాటుచేస్తారు. బ్రహ్మోత్సవాలలో భాగంగా, పౌర్ణమి తరువాతరోజున (పాడ్యమి రోజున) స్వామివారి కళ్యాణం నిర్వహించెదరు. ఈ ఉత్సవాలు ఫాల్గుణ బహుళ పంచమి రోజున స్వామివారి ఏకాంతసేవతో ముగింపుకు చేరుకుంటవి. [1]&[2]
వరి, అపరాలు, కాయగూరలు
వ్యవసాయం,వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు
మర్ర్రిపూది మండలం ప్రకాసం జిల్లా లోనె విసిష్తత్ మేనది ఈ మండలంలో ప్రక్య్థ రాజకీయ నాయకుదు శ్రీ బి వెంకతెస్వ్ర్లలు జనిమ్మిచరు వీరు తెలుగుదేసం నాయకులు విరి కుమారుదు హరీష్ గారు తెలుగుదేసం విద్యార్థి నాయకుదిగా విద్యార్థుల అబివ్రుదికి పాతు పదుథునారు
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 6034, పురుషుల సంఖ్య 3040, మహిళలు 2994, నివాస గృహాలు 1310. విస్తీర్ణం 4380 హెక్టారులు; జనాభా (2001) - మొత్తం 38,229 - పురుషుల సంఖ్య 19,440 -స్త్రీల సంఖ్య 18,789; అక్షరాస్యత (2001) - మొత్తం 44.57% - పురుషుల సంఖ్య 56.75% -స్త్రీల సంఖ్య 32.02%
[1] ఈనాడు ప్రకాశం; 2014,మార్చి-17; 14వపేజీ.
[2] ఈనాడు ప్రకాశం; 2015,మార్చి-10; 15వపేజీ.
లింగసముద్రము
లింగసముద్రము, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని ప్రకాశం జిల్లాకు చెందిన ఒక మండలము..పిన్ కోడ్: 523 114., ఎస్.టి.డి.కోడ్ = 08402.
గంగపాలెం : 1.2 కి.మీ, తిమ్మారెడ్డి పాలెం: 1.8 కి.మీ, విశ్వనాధపురం: 3.6 కి.మీ, మాలకొండరాయుని పాలెం: 4.9 కి.మీ, వీరరాఘవుని కోట: 4.9 కి.మీ.
వోలేటివారిపాలెం: 9.6 కి.మీ, గుడ్లూరు : 17.2 కి.మీ, పొన్నలూరు: 21.3 కి.మీ.
లింగసముద్రము పంచాయతీ పరిధిలోని జంగంరెడ్డిపాలెంలో కోటి రూపాయల వ్యయంతో నిర్మించిన రామాలయంలో, 2014,ఫిబ్రవరి-19, బుధవారం నాడు, కోదండరాముని విగ్రహ ప్రతిష్ఠోత్సవం కన్నుల పండువగా జరిగింది. త్రిదండి చినజీయరుస్వామి వేద మంత్రోచ్ఛారణల మధ్య, కోదండరాముని, ధ్వజస్తంభ, కలశ ప్రతిష్ఠలు జరిగినవి. ఈ గ్రామాన్ని "రామాపురం" అని పిలుచుకోవాలని నామకరణం చేశారు. అనంతరం సీతారాముల కళ్యాణోత్సవం వైభవంగా జరిగింది. భక్తులు అధిక సంఖ్యలో పాల్గొని, కళాణోత్సవాన్ని తిలకించి పులకించారు. [1]2001 వ .సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 5,555. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 2,838, మహిళల సంఖ్య 2,717, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 1,254 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణం 1,216 హెక్టారులు.
[1] ఈనాడు ప్రకాశం; 2014,ఫిబ్రవరి-20; 8వపేజీ.
హనుమంతునిపాడు (మండలం)
హనుమంతునిపాడు, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని ప్రకాశం జిల్లాకు చెందిన ఒక మండలము. పిన్ కోడ్ నం. 523 227., ఎస్.టి.డి.కోడ్ = 08402. [1]ఈనాడు ప్రకాశం; 2015,మే-7; 15వపేజీ.
నాగులుప్పలపాడు
నాగులుప్పలపాడు, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని ప్రకాశం జిల్లాకు చెందిన ఒక గ్రామము., మండలము. పిన్ కోడ్: 523 183., ఎస్.టి.డి. కోడ్ = 08592.
పోతవరం 3 కి.మీ, మద్దిరాలపాడు 5 కి.మీ, ప్రాసంగులపాడు 6 కి.మీ, మాచవరం 6 కి.మీ, H.నిడమానూరు 6 కి.మీ.
పశ్చిమాన మద్దిపాడుమండలం, తూర్పున చినగంజాము మండలం, ఉత్తరాన కొరిశపాడు మండలం, దక్షణాన ఒంగోలు మండలం.
నాగులుప్పలపాడు 1.6 కి.మీ, మద్దిపాడు 9.7 కి.మీ, కొరిసపాడు 14.9 కి.మీ, చినగంజాం 16 కి.మీ.
ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం.
2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో, శ్రీమతి మారెళ్ళ రాజ్యలక్ష్మి, సర్పంచిగా ఎన్నికైనారు. [2]
ఈ ఆలయంలో స్వామివారి విగ్రహం ప్రతిష్ఠించి 50 సంవత్సరాలు పూర్తి అయిన సందర్భంగా, 2014,మే-14 బుధవారం (వైశాఖ శుద్ధ పౌర్ణమి నాడు) ఉదయం 11-05 గంటలకు, శ్రీ వీరబ్రహ్మేంద్రస్వామి, గోవిందమాంబ అమ్మవార్ల కళ్యాణం, ఘనంగా నిర్వహించారు. అనంతరం మద్యాహ్నం భక్తులకు అన్నదానం నిర్వహించారు. సాయంత్రం స్వామివారి గ్రామోత్సవం నిర్వహించారు. ఈ కార్యక్రమాలలో చుట్టు ప్రక్కల గ్రామాల నుండి భక్తులు విశేష సంఖ్యలో పాల్గొన్నారు. [3]
గ్రామాలు 18-ప్రభుత్వము - మండలాధ్యక్షుడు
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 4,047. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 1994, మహిళల సంఖ్య 2,053, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 984 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణం 2,291 హెక్టారులు.
[2] ఈనాడు ప్రకాశం/సంతనూతలపాడు; 2013,జులై-26; 2వపేజీ. 
[3] ఈనాడు ప్రకాశం/సంతనూతలపాడు; 2014,మే-15; 2వపేజీ.
చీమకుర్తి
చీమకుర్తి, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని ప్రకాశం జిల్లాకు చెందిన ఒక , మండలము. పిన్ కోడ్ నం. 523 226., ఎస్.టి.డి.కోడ్ నం. 08592.
కె.వి.పాలెం 2 కి.మీ, పులికొండ 5 కి.మీ, చండ్రపాడు6 కి.మీ, మంచికలపాడు 7 కి.మీ, తొర్రగుడిపాడు 7 కి.మీ, పల్లమల్లి 9 కి.మీ,బొద్దికూరపాడు15 కి.మీ.
తూర్పున సంతనూతలపాడు మండలం, ఉత్తరాన తాళ్ళూరు మండలం, దక్షణాన కొండపి మండలం, తూర్పున మద్దిపాడు మండలం.సాగునీటి చెరువు:- సుమారు 330 ఎకరాలలో విస్తరించియున్న ఈ చెరువు, 40 ఎకరాలకు పైగా ఆక్రమణలకు గురియైనది. [19]వరి, అపరాలు, కూరగాయలు
వ్యవసాయం
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 22,042. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 11,296, మహిళల సంఖ్య 10,746, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 4,928 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణం 2,788 హెక్టారులు.
[2] ఈనాడు ప్రకాశం/సంతనూతలపాడు; 2014,మార్చి-19; 2వపేజీ.
[3] ఈనాడు ప్రకాశం/సంతనూతలపాడు; 2014,మార్చి-23; 2వపేజీ.
[4] ఈనాడు,ప్రకాశం/సంతనూతలపాడు; 2014;ఏప్రిల్-14;1వపేజీ.
[5] ఈనాడు ప్రకాశం/సంతనూతలపాడు; 2014.మే-23; 1వపేజీ.
[6] ఈనాడు ప్రకాశం/సంతనూతలపాడు; 2014,జూన్-5, 2వపేజీ.
[7] ఈనాడు ప్రకాశం/సంతనూతలపాడు; 2014,జూన్-9; 2వపేజీ.
[8] ఈనాడు ప్రకాశం/సంతనూతలపాడు; 2014, ఆగస్టు=1; 1వపేజీ. 
[9] ఈనాడు ప్రకాశం/సంతనూతలపాడు; 2014, ఆగస్టు-7; 1వపేజీ. 
[10] ఈనాడు ప్రకాశం/సంతనూతలపాడు; 2014,డిసెంబరు-8; 1వపేజీ.
[11] ఈనాడు ప్రకాశం; 2014,డిసెంబరు-25; 2వపేజీ.
[12] ఈనాడు ప్రకాశం/సంతనూతలపాడు; 2015,మార్చి-6; 2వపేజీ.
[13] ఈనాడు ప్రకాశం/సంతనూతలపాడు; 2015,మార్చి-18; 1వపేజీ.
[14] ఈనాడు ప్రకాశం/సంతనూతలపాడు; 2015,మార్చి-24,25&26.
[15] ఈనాడు ప్రకాశం/సంతనూతలపాడు; 2015,డిసెంబరు-26; 2వపేజీ. 
[16] ఈనాడు ప్రకాశం/సంతనూతలపాడు; 2016,ఫిబ్రవరి-14; 1వపేజీ. 
[17] ఈనాడు ప్రకాశం/సంతనూతలపాడు; 2016,ఫిబ్రవరి-18; 1వపేజీ. 
[18] ఈనాడు ప్రకాశం/సంతనూతలపాడు; 2016,ఫిబ్రవరి-28&29; 1వపేజీ. 
[19] ఈనాడు ప్రకాశం/సంతనూతలపాడు; 2016.మే-10; 1వపేజీ.
[20] ఈనాడు ప్రకాశం/సంతనూతలపాడు; 2017,మార్చి-7; 2వపేజీ.
పెదచెర్లోపల్లి
పెదచెర్లోపల్లి (పి.సి.పల్లి)", ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని ప్రకాశం జిల్లాకు చెందిన ఒక మండలము. పిన్ కోడ్: 523 117. ఎస్.టి.డి కోడ్: 08402.
మురుగమ్మి 4 కి.మీ, ముద్దపాడు 4 కి.మీ, వేపగంపల్లి 5 కి.మీ, తలకొండపాడు 5 కి.మీ, పోతవరం 8 కి.మీ.
ఉత్తరాన కనిగిరి మండలం, తూర్పున వోలేటివారిపాలెం మండలం, పశ్చిమాన వెలిగండ్ల మండలం, దక్షణాన పామూరు మండలం.
కనిగిరి 16.6 కి.మీ, వోలేటివారిపాలెం 22.1 కి.మీ, పామూరు 23.6 కి.మీ.2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 4,187. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 2,148, స్త్రీల సంఖ్య 2,039, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 883 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణం 3,087 హెక్టారులు.
చంద్రశేఖరపురం
చంద్రశేఖరపురం, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని ప్రకాశం జిల్లాకు చెందిన ఒక గ్రామము., మండలము. పిన్ కోడ్: 523 112.,ఎస్.టి.డి.కోడ్ = 08402.
నల్లమడుగుల 2.3 కి.మీ,కోవిలంపాడు 2.6 కి.మీ,అరివేముల 6 కి.మీ,పెదరాజుపాలెం 6.5 కి.మీ,తూర్పుకట్టకిందపల్లి 9.2 కి.మీ.
తూర్పున  కనిగిరి  మండలం,ఉత్తరాన వెలిగండ్ల,బేస్తవారిపేట మండలాలు,దక్షణాన సీతారాంపురం,వరికుంటపాడు, పామూరు మండలాలు,పడమరన పోరుమావిల్ల,కొమరోలు మండలాలు
 కనిగిరి  38.9 కి.మీ,పామూరు 17.8 కి.మీ,వెలిగండ్ల 23.4 కి.మీ,కొమరోలు 64.5 కి.మీ., సీతారామపురం 31.1
చంద్రశేఖరపురం నుంచి చెన్నై మరియు బెంగుళూర్ విజయవాడ హైదరాబాదు వంటి అన్ని ఇతర నగరాలకు రోడ్డు సౌకర్యం ఉంది.
ప్రసిద్ధ పుణ్యక్షేత్రం భైరవకోన ఈ మండలం లోని కొత్తపల్లి గ్రామానికి 5 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
చంద్రశేఖరపురం గ్రామం, వడియరాజులనగర్‌లోని ఈ ఆలయంలో, అమ్మవారి వార్షిక తిరునాళ్ళు, 2015,జూన్-4వతేదీ గురువారంతో ముగిసినవి. తిరునాళ్ళ సందర్భంగా అమ్మవారిని ప్రత్యేకంగా అలంకరించారు. చివరిరోజు గురువారంనాడు, గుర్రం ఊరేగింపు కార్యక్రమం అత్యంత వైభవంగా సాగినది. ఈ గ్రామానికి చెందిన శ్రీ ముప్పాళ్ళ కొండపనాయుడు, గుర్రంపై ఎక్కి ఊరేగింపుతో ప్రజలకు అభివాదం తెలిపినారు. ఈ ఉత్సవాన్ని తిలకించడానికై మండలంలోని పరిసర గ్రామాలనుండి ప్రజలు అధికసంఖ్యలో తరలివచ్చారు. ప్రధానవీధులలో భారీ యెత్తున బాణాసంచా కాల్చారు. డప్పుదరువులు, భక్తుల కోలాహలం మధ్య, కార్యక్రమం కన్నులపండువగా సాగినది. తిరునాళ్ళలో భాగంగా వడ్డెరపాలెం నుండి మహిళలు, పెద్దసంఖ్యలో పొంగళ్ళు తలపై పెట్టుకొని ఆలయం వద్దకు ప్రదర్శనగా తరలివచ్చి, అమ్మవారికి ప్రతేకపూజలు నిర్వహించి, మొక్కులు తీర్చుకునారు. భక్తులు గండదీపాలు వెలిగించారు. భక్తులు అధికసంఖ్యలో విచ్చేసి అమ్మవారిని దర్శించుకొని మొక్కులు తీర్చుకున్నారు. కొందరు భక్తులు కుంకుమబండ్లను కట్టుకొని ఊరేగింపుకు తరలివచ్చారు. ఊరేగింపులో కత్తివిన్యాసం నిర్వహించారు. [2]
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 5,541. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 2,834, మహిళల సంఖ్య 2,707, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 1,142 ఉన్నాయి.గ్రామ విస్తీర్ణం 860 హెక్టారులు.
వెలిగండ్ల
వెలిగండ్ల, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని ప్రకాశం జిల్లాకు చెందిన ఒక మండలము..పిన్ కోడ్: 523 224., ఎస్.టి.డి.కోడ్ = 08402.
వెలిగండ్ల అనే గ్రామనామం వెలి అనే పూర్వపదం, గండ్ల అనే ఉత్తరపదాల కలయికతలో ఏర్పడింది. వీటిలో వెలి అనే పదం వర్ణ సూచకమని పరిశోధకుడు చంద్రశేఖరరెడ్డి పేర్కొన్నారు. గండ్ల అనే పదం పర్వతసూచి. గండి-లు-అగా భాషావేత్తలు దీన్ని విడగొడ్తారు. దీనికి కొండ అని అర్థం.
సురవారిపల్లే.రంగన్నపల్లి.బాపనపల్లి.గన్నవరం.వరి, అపరాలు, కాయగూరలు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు[1] ఈనాడు ప్రకాశం; 2014,డిసెంబరు-25; 7వపేజీ.
[2] ఈనాడు ప్రకాశం; 2015,సెప్టెంబరు-19; 6వపేజీ.
[3] ఈనాడు ప్రకాశం; 2015,డిసెంబరు-19; 8వపేజీ.
[4] ఈనాడు ప్రకాశం; 2015,డిసెంబరు-24; 15వపేజీ.
[5] ఈనాడు ప్రకాశం; 2016,జనవరి-19; 15వపేజీ.
పామూరు
పామూరు, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని ప్రకాశం జిల్లాకు చెందిన ఒక చిన్న పట్టణం. పిన్ కోడ్: 523108. ఎస్.టి.డి కోడ్:08490.
పామూరుకు ప్రాచీన చరిత్ర ఉంది. 
పామూరు పూర్వనామము సర్పపురి.
కనిగిరి 37 కి.మీ, కందుకూరు 60 కి.మీ, ఉదయగిరి 38 కి.మీ, చంద్రశేఖర పురం 17 కి.మీ, వరికుంటపాడు 10 కి.మీ, సీతారామపురం 50 కి.మీ,
నర్రవాడ వెంగమాంబ క్షేత్రం 20 కి.మీ, శ్రీ దుర్గ భైరవేశ్వర స్వామి దేవస్థానము, భైరవకోన 40 కి.మీ, మిట్టపాలెం నారాయణస్వామి క్షేత్రం 15 కి.మీ
తూర్పుకోడిగుడ్లపాడు 4 కి.మీ, దూబగుంట 5 కి.మీ, చింతలపాలెం 4 కి.మీ, బుక్కాపురం 5 కి.మీ, ఇనిమెర్ల 5 కి.మీ, వగ్గంపల్లి 8 కి.మీ, 
దక్షణాన వరికుంటపాడు మండలం, పశ్చిమాన చంద్రశేఖరపురం మండలం, దక్షణాన ఉదయగిరి మండలం, దక్షణాన దుత్తలూరు మండలం.
కనిగిరి 37 కి.మీ, చంద్రశేఖరపురం 16.6 కి.మీ, పెదచెర్లోపల్లి 27.4 కి.మీ, వెలిగండ్ల 29.4 కి.మీ
గ్రామంలో రవాణా సౌకర్యాలు
పామూరు పట్టణము ప్రకాశం జిల్లా కేంద్రమైన ఒంగోలుకు 105 కి.మీ.దూరంలో మరియు నెల్లూరుకు 125 కి.మీ దూరంలో ఉంది.పామూరు నుండి రాష్ర్టంలోని ప్రధాన నగరాలైనటువంటి గుంటూరు, విజయవాడ, విశాఖపట్నం, రాజమండ్రి, కాకినాడ, నెల్లూరు,కడప మరియు హైదరాబాద్, సికింద్రాబాద్, నిజామాబాద్, చెన్నై, బెంగళూరు మొదలగు ప్రాంతాలకు ఆర్.టి.సి బస్సులతో పాటు ప్రైవేటు బస్సుల సౌకర్యం ఉంది.పామూరుకు సమీపంలో కనిగిరి, కందుకూరు మరియు ఉదయగిరి ఆర్.టి.సి.డిపోలు ఉన్నాయి.పామురు నుండి 75 కి.మీ దూరంలో సింగరాయకొండ రైల్వే స్టేషన్ ఉంది.అలాగే నూతనంగా నడికుడి-శ్రీకాళహస్తి రైల్వే మార్గము పామూరు మీదుగా ఏర్పాటు కాబోతున్నది.పామూరు (పట్టణo)నకిరేకల్-మాచెర్ల-తిరుపతి జాతీయ రహదారి (NH-565) మీద ఉంది.
పామూరులో ప్రభుత్వ ఉన్నత పాఠశాల మరియు జూనియర్ కళాశాలతో పాటు అనేక ప్రభుత్వ, ప్రైవేటు ప్రాధ మిక మరియు ఉన్నత పాఠశాలలు, ఐ.టి.ఐ,డిగ్రీ కళాశాలలు మరియు డి.ఎడ్,బి.ఎడ్ కళాశాలలు ఉన్నాయి.
పామూరులో ప్రజల సౌకర్యార్థం మరియు ఆర్థిక లావాదేవీలు నెరుపుటకు వివిధ రకాల బ్యాంకులు ఉన్నాయి.
అవి: 1.స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా, 2.ఆంధ్రా బ్యాంక్, 3.సిండికేట్ బ్యాంక్, 4.ఆంధ్ర ప్రగతి గ్రామీణ బ్యాంక్, 5.పి.డి.సి.సి.బ్యాంక్
వినోదం నిమిత్తం రెండు సినిమా ధియేటర్లు ఉన్నాయి.
ఈ గ్రామ పంచాయతీ 2014-15 అప్రయిజల్ సంవత్సరానికి, కేంద్ర ప్రభుత్వంచే ఉత్తమ పంచాయతీగా గుర్తింపు పొందినది. ఈ సందర్భంగా ఈ గ్రామ పంచాయతీ అభివృద్ధికి, 15 లక్షల రూపాయల నిధులను ప్రకటించింది. పామూరు సర్పంచ్ శ్రీ మనోహరప్రసాద్, పి.ఎస్.పి పురస్కారాన్ని, 2016,ఏప్రిల్-24న పంచాయతీరాజ్ దినోత్సవం సందర్భంగా, ఝార్ఖండ్ రాష్ట్రంలోని జంషెడ్‌పూర్ పట్టణంలో ఏర్పాటుచేసిన ఒక కార్యక్రమంలో భారతప్రధాని శ్రీ నరేంద్రమోడీ గారి సమక్షంలో, కేంద్ర గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖామంత్రి శ్రీ చౌదరీ బీరేంద్రసింగ్ గారి చేతుల మీదుగా అందుకున్నారు. అందుకుగాను ప్రకటించిన నిధులకై, 15 లక్షల రూపాయల చెక్కును, ప్రకాశం జిల్లా కలెక్టరు సుజాతాశర్మ, సర్పంచ్ శ్రీ మనోహరప్రసాద్ కి, 2017,మార్చి-28న ఒంగోలులో అందజేసినారు. [1]
ఈ ఆలయాన్ని జనమేజయ మహారాజు సర్పయాగం చేసి కట్టించాడని ప్రతీతి. ఎవరికైనా పాము కుడితే వారిని ఈ ఆలయములో నిద్ర చేయిస్తే వారికి విషము విరుగుడౌతుందని స్థానికుల నమ్మకం.
అనుమకొండలో శివరాత్రి ఉత్సవాలు బాగా జరుగుతాయి.ఇక్కడ నుండి నారాయణస్వామి దగ్గరకు, భైరవకొనకు సొరంగమార్గము ఉంది అని ఇక్కడి స్తలపురణాల ద్వారా తెలుస్తుంది.
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 20,000. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 10,340, మహిళల సంఖ్య 9,660.
[1] ఈనాడు ప్రకాశం; 2017,మార్చి-29; 14వపేజీ.
ఉలవపాడు
ఉలవపాడు, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని ప్రకాశం జిల్లాకు చెందిన ఒక మండలము. పిన్ కోడ్: 523 292., ఎస్.టి.డి.కోడ్ = 08599.
మన్నేటికొట 2.5 కి.మీ,ఆత్మకూరు 4.4 కి.మీ,సానంపూడి 5 కి.మీ,చాగల్లు 6 కి.మీ,కరేడు 6.1 కి.మీ.
సింగరాయకొండ 9.9 కి.మీకందుకూరు 11.1 కి.మీగుడ్లూరు 15.7 కి.మీ
వరి, అపరాలు, కాయగూరలు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు
స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా.
అభ్యుదయ కళాకారుడు శ్రీ గంజి వెంకటేశ్వర్లు, ఉలవపాడు మండలానికి చెందిన వారే. వీరు నాటకాలలో హాస్యనటుణిగా పేరుపొంది, సినీ నటుడు అక్కినేని నాగేశ్వరరావు, జి.వరలక్ష్మి, హరనాథ్ వంటి సినీ ప్రముఖులచే పురస్కారాలు అందుకున్నారు. 2014,అక్టోబరులో ఆయన అకాలమృత్యువు బారిన పడినారు. [1]
[1] ఈనాడు ప్రకాశం/ఒంగోలు; 2014,అక్టోబరు-27; 1వపేజీ. 
[2] ఈనాడు ప్రకాశం/ఒంగోలు; 2014,అక్టోబరు-29; 4వపేజీ. 
[3] ఈనాడు ప్రకాశం; 2014,డిసెంబరు-19; 2వపేజీ. 
[4] ఈనాడు ప్రకాశం; 2015,ఫిబ్రవరి-11; 15వపేజీ.
[5] ఈనాడు ప్రకాశం; 2015,డిసెంబరు-30; 3వపేజీ.
జరుగుమల్లి
జరుగుమల్లి, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని ప్రకాశం జిల్లాకు చెందిన ఒక మండలము. పిన్ కోడ్: 523 274. ఎస్.టి.డి కోడ్:08599.
ఎడ్లూరుపాడు 2.1 కి.మీ, కే .బిట్రగుంట 2.7 కి.మీ, వావిలేటిపాడు 2.9 కి.మీ, నందనవనం 3.8 కి.మీ, పాలేటిపాడు 4 కి.మీ.
టంగుటూరు 6.3 కి.మీ, సింగరాయకొండ 8.6 కి.మీ, కందుకూరు 14.3 కి.మీ.
సిండికేట్ బ్యాంక్. ఫోన్ నం. 9440905321.
వరి, అపరాలు, కాయగూరలు
వ్యవసాయం. వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 5,622. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 2,831, స్త్రీల సంఖ్య 2,791, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 1,376 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణం 1,640 హెక్టారులు.
కొండపి
కొండపి, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని ప్రకాశం జిల్లాకు చెందిన ఒక మండలము. పిన్ కోడ్: 523 270., ఎస్.టి.డి.కోడ్ = 08598.
ఇలవెర 2.7 కి.మీ,గోగినేనివారిపాలెం 3.1 కి.మీ,చినకండ్లగుంట 3.5 కి.మీ,పెరిదేపి 4.3 కి.మీ,అనకర్లపూడి 4.9 కి.మీ.
పొన్నలూరు 15 కి.మీ,సంతనూతలపాడు 17.1 కి.మీ,జరుగుమిల్లి 17.1 కి.మీ.
స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా.
కొండెపి, కట్టావారిపాలెం గ్రామాల మధ్య, శ్రీ నెప్పల కొండయ్య ఏర్పాటుచేసిన ఈ ఆలయంలో, స్వామివారి విగ్రహ ప్రతిష్ఠా కార్యక్రమాన్ని, 2014,డిసెంబరు-13వతేదీ శనివారం నాడు, వైభవంగా నిర్వహించారు. ఈ సందర్భంగా ఆలయంలో ప్రత్యేకపూజలు నిర్వహించారు. కొండెపి, కట్టావారిపాలెం గ్రామాల ప్రజలు పెద్దసంఖ్యలో పాల్గొని, ఈ కార్యక్రమాన్ని తిలకించారు. [2]
నూతనంగా నిర్మించిన ఈ ఆలయంలో, 2015,జూన్-23వ తేదీనాడు, స్వామివారికి ఒక భక్తుడు వెండి కిరీటాన్ని అందజేసినారు. ఈ సందర్భంగా ఆలయంలో స్వామివారికి పంచామృతాభిషేకం, రుద్రాభిషేకం నిర్వహించారు. అనంతరం భక్తులకు తీర్ధప్రసాదాలు అందజేసినారు. [4]
కొండపి గ్రామము. లోని జిల్లా పరిషత్తు ఉన్నత పాఠశాల ఆవరణలో, 2015,జూన్-3వ తేదీ బుధవారం సాయంత్రం ఆరు గంటలకు, తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానo వారి ఆధ్వర్యంలో, శ్రీదేవీ భూదేవీ సమేత శ్రీనివాసుని కళ్యాణం, మంగళవాయిద్యాలు, వేదపండితుల మంత్రోచ్ఛారణలతో, కమనీయంగా నిర్వహించారు. ఈ కార్యక్రమానికి తిరుమల నుండి ఉత్సవమూర్తులను తెప్పించి, దేవవస్థాన పండితులచేత ప్రత్యేకంగా అలంకరించిన మండపంలో ఈ కళ్యాణాన్ని నిర్వహించారు. అన్నమయ్య భజనబృందంవారి పాటలతో క్రీడాప్రాంగణమంతా గోవిందనామస్మరణతో మారుమ్రోగినది. అనంతరం స్వామివారికి అఖండ దీపారాధన నిర్వహించి, స్వామివారి ప్రసాదాన్ని భక్తులకు వితరణచేసారు. ఈ కళ్యాణ వేడుకలను తిలకించేందుకు, మండలంలోని వివిధ గ్రామాలనుండి భక్తులు అసంఖ్యాకంగా తరలివచ్చారు. [3]
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 4,393. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 2,197, మహిళల సంఖ్య 2,196, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 1,035 ఉన్నాయి.గ్రామ విస్తీర్ణం 2,196 హెక్టారులు.
గ్రామాలు 17
[2] ఈనాడు ప్రకాశం/సంతనూతలపాడు; 2014,డిసెంబరు-14; 1వపేజీ.
[3] ఈనాడు ప్రకాశం; 2015,జూన్-4; 14వపేజీ.
[4] ఈనాడు ప్రకాశం/సంతనూతలపాడు; 2015,జూన్-24; 1వపేజీ.
పొన్నలూరు
పొన్నలూరు, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని ప్రకాశం జిల్లాకు చెందిన ఒక మండలము. పిన్ కోడ్: 523 109. ఎస్.టి.డి కోడ్: 08599.
ఉప్పలదిన్నె 4 కి.మీ, ముప్పాళ్ల 5 కి.మీ, రావులకొల్ 5 కి.మీ, వేంపాడు 6 కి.మీ, పందలపాడు 6 కి.మీ.
తూర్పున కందుకూరు మండలం, దక్షణాన వోలేటివారిపాలెం మండలం, ఉత్తరాన కొండపి మండలం, తూర్పున జరుగుమిల్లి మండలం.
పొన్నలూరు 2.9 కి.మీ, వోలేటివారిపాలెం 11.5 కి.మీ, కందుకూరు 17.1 కి.మీ, కొండపి 19.6 కి.మీ.
స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా.
శ్రీ చెన్నకేశవస్వామి ఆలయం.
వరి, అపరాలు, కూరగాయలు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు
2001 వ .సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 5,603. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 2,777, స్త్రీల సంఖ్య 2,826, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 1,354 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణం 2,057 హెక్టారులు.
వోలేటివారిపాలెము
వోలేటివారిపాలెము, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని ప్రకాశం జిల్లాకు చెందిన ఒక మండలము..పిన్ కోడ్: 523 116.,
లింగసముద్రం 13.8 కి.మీ, పెదచెర్లోపల్లి 15 కి.మీ, పొన్నలూరు 18.8 కి.మీ.
స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా. ఫోన్ నం. 08599/258025.
జిల్లాలోనే ప్రసిద్ధిచెందిన మాలకొండ శ్రీ మాల్యాద్రి లక్ష్మీనరసింహస్వామివారి ఆలయం, ఈ మండలంలోని అయ్యవారిపల్లె గ్రామ పంచాయతీ పరిధిలోని మాలకొండ గ్రామములో ఉన్నది.
వోలేటివారిపాలెం గ్రామాన్ని, ఆకర్షణీయ గ్రామం (స్మార్ట్ విలేజ్) గా తీర్చిదిద్దటానికై, ఈ గ్రామాన్ని, ఒంగోలు ఎం.ఎల్.ఏ. శ్రీ దామచర్ల జనార్ధన్ దత్తత తీసికొన్నారు. [1]
2001 వ .సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 2,785. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 1,407, స్త్రీల సంఖ్య 1,378, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 598 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణం 1,975 హెక్టారులు.
గుడ్లూరు
గుడ్లూరు, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని ప్రకాశం జిల్లాకు చెందిన ఒక గ్రామము.., మండలము. పిన్ కోడ్: 523 281., ఎస్.టి.డి.కోడ్ = 08598.
కవిత్రయంలోని వాడు, ఉభయకవిమిత్రుడు, ప్రబంధపరమేశ్వరుడు ఎఱ్రాప్రగడ ఈ గ్రామానికి చెందినవాడని పరిశోధకులు భావిస్తున్నారు. ఎఱ్ఱాప్రెగడ గుడ్లూరులోని నీలకంఠేశ్వరస్వామి వారి గురించి పద్యాలు రచించారు.
అమ్మవారి పాలెం 2.4 కి.మీ,బసిరెడ్డిపాలెం 2.6 కి.మీ,కొత్తపేట 5.1 కి.మీ,పొట్లూరు 5.7 కి.మీ,చినల త్రాపి 5.8 కి.మీ.ఆవులవారిపాలెం (గుడ్లూరు) 5.0 km
లింగసముద్రం 15.9 కి.మీ,ఉలవపాడు 19.4 కి.మీ,కందుకూరు 19.5 కి.మీ.
ఈ మండలములో మన్నేరు, ఉప్పుటేరు, ఎలికేరు అనే మూడు కాలువలు ప్రవహిస్థున్నవి.
ఈ గ్రామంలో అంకమ్మ దేవత గ్రామోత్సవం, 2014, ఆగస్టు-24, ఆదివారం అర్ధరాత్రి తరువాత వైభవంగా నిర్వహించారు. అమ్మవారికి విశేష పుష్పాలంకరణ చేసి, స్థానిక శివాలయం నుండి మేళతాళాలతో, బొల్లావులు, యువకుల నృత్యాలమధ్య, దేవాలయ ప్రవేశం చేయించారు. సుమారు 200 మందికిపైగా యువకులు, స్త్రీల వేషధారణలో చేటలు పట్టుకొని నృత్యాలు చేస్తూ మొక్కులు తీర్చుకోవడం ఆకట్టుకున్నది. ఈ కార్యక్రమాలలో భక్తులు పెద్దసంఖ్యలో పాల్గొన్నారు. [2]
వరి, అపరాలు, కాయగూరలు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు
మహాభారతం తెలుగు చేసిన కవిత్రయంలో ఒకరైన ఎఱ్రన్న ఈ గ్రామంలో జన్మించారు.
2017,జూన్‌లో నిర్వహించిన ఐ.సి.డబ్లు.ఎ.ఐ చివరి పరీక్షలలో ఈ గ్రామానికి చెందిన చుండూరు శాంతకుమారి, 800 మార్కులకుగాను 450 మార్కులు సంపాదించి, అఖిల భారతదేశస్థాయిలో 19వ ర్యాంక్ సాధించినది. ఈమె తండ్రి శ్రీ మాలకొండయ్య. [3]
2001వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 8,153. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 4,194, స్త్రీల సంఖ్య 3,959, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 1,884. గ్రామ విస్తీర్ణం 4,376 హెక్టారులు.
[2] ఈనాడు ప్రకాశం; 2014,ఆగస్టు-26; 7వపేజీ.
[3] ఈనాడు ప్రకాశం; 2017,ఆగష్టు-25; 2వపేజీ.
కొత్తపట్నం
కొత్తపట్నం, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని ప్రకాశం జిల్లాకు చెందిన ఒక మండలము. పిన్ కోడ్: 523 286., ఎస్.టి.డి కోడ్ = 08592.
కొత్తపట్నం అన్న గ్రామనామం కొత్త అనే పూర్వపదం, పట్నం అనే ఉత్తరపదాల కలయికతో ఏర్పడింది. వీటిలో కొత్త అన్న పదం పౌర్వాపర్యసూచి, పట్నం పట్టణానికి రూపాంతరం. పట్టణమంటే వ్యాపారకేంద్రం, నగరం, సముద్రతీరం అనే అర్థాలు వస్తున్నాయి. సముద్రతీరప్రాంతం కావడంతో ఈ గ్రామంపేరులోని పట్నం అనే పదానికి సముద్రతీర జనావాసం అనే అర్థం స్వీకరించవచ్చు.
సముద్రతీరం కేవలం 2కి.మీ దూరం. 
ఈతముక్కల 8 కి.మీ,అల్లూరు 8 కి.మీ,మదనూరు 9 కి.మీ,ఆలకూరపాడు 11 కి.మీ,సంకువానిగుంట 10 కి.మీ.
పశ్చిమాన ఒంగోలు మండలం,పశ్చిమాన టంగుటూరు మండలం,పశ్చిమాన జరుగుమిల్లి మండలం,దక్షణాన సింగరాయకొండ మండలం.
ఈ పాఠశాలలో నూతనంగా నిర్మించిన అదనపు తరగతి గదులను, 2017,జులై-5న ప్రారంభించినారు. [8]
ఈ గ్రామ పంచాయతీకి 2014,జనవరి-18న జరిగిన ఎన్నికలలో శ్రీమతి మూగా ధనమ్మ, సర్పంచిగా ఎన్నికైనారు. [2]
[2] ఈనాడు ప్రకాశం/ఒంగోలు; 2014,జనవరి-19; 2వపేజీ. 
[3] ఈనాడు ప్రకాశం/ఒంగోలు; 2014,జూన్-30; 4వపేజీ. 
[4] ఈనాడు ప్రకాశం/ఒంగోలు; 2014,జులై-19; 3వపేజీ.
[5] ఈనాడు ప్రకాశం/ఒంగోలు; 2015,మే-25; 1వపేజీ.
[6] ఈనాడు ప్రకాశం; 2015,జూన్-10; 5వపేజీ.
[7] ఈనాడు ప్రకాశం/ఒంగోలు; 2016,ఏప్రిల్-4; 1వపేజీ. 
[8] ఈనాడు ప్రకాశం/ఒంగోలు; 2017,జులై-6; 1వపేజీ.
టంగుటూరు (ప్రకాశం జిల్లా)
టంగుటూరు, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని ప్రకాశం జిల్లాకు చెందిన ఒక గ్రామం మరియు మండలము. పిన్ కోడ్ నం. 523 274., ఎస్.టి.డి.కోడ్ = 08592.
టంగుటూరు జిల్లాకేంద్రమైన ఒంగోలుకు 20 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఇది మద్రాసు - కలకత్తా జాతీయ రహదారిపై ఉంది. 
మంగమూరు 2.8 కి.మీ, చిలకపాడు 3.9 కి.మీ, సర్వెరెడ్డిపాలెం 7.2 కి.మీ, పెరిదేపి 8.2 కి.మీ, గుమ్మలంపాడు 8.9 కి.మీ.
సంతనూతలపాడు 8.8 కి.మీ, కొండపి 9.5 కి.మీ, ఒంగోలు 13 కి.మీ, చీమకుర్తి 15 కి.మీ.
2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో, ఇంజనీరింగ్ పట్టభద్రుడైన శ్రీ బెల్లం జయంత్ బాబు, సర్పంచిగా ఎన్నికైనారు. [1]
టంగుటూరు పొగాకు పంటకు ప్రసిద్ధి.
శ్రీ పోతుల చెంచయ్య 1960-70 మధ్య, ఈ గ్రామ పంచాయతీ సర్పంచిగా రెండు సార్లు పనిచేశారు. వీరు 1974-74 మధ్య, జిల్లా పరిషత్తు అధ్యక్షులుగా ఉన్నారు. వీరి కుమారుడు శ్రీ పోతుల రామారావు, 1997లో టంగుటూరు పంచాయతీ సర్పంచిగా పనిచేశారు. 2004లో కొండపి శాసనసభ్యులుగా గెలుపొందినారు. [2]
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 26,278. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 13,142, మహిళల సంఖ్య 13,136, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 6,507 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణం 3,760 హెక్టారులు.
[2] ఈనాడు ప్రకాశం; 2013,జులై-11; 8వపేజీ.
ఒంగోలు మండలము
ఒంగోలు మండలము, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని ప్రకాశం జిల్లాకు చెందిన ఒక మండలము.
ఒంగోలు
దేవరకొండ
దేవరకొండ, తెలంగాణ రాష్ట్రములోని నల్గొండ జిల్లాకు చెందిన పట్టణం.
ఈ పట్టణానికి సంబంధించిన చర్చ ముఖ్యంగా కాకతీయుల కాలం నుండి ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చింది.ఈ పట్టణానికి దగ్గరలోనే ఒక ప్రాచీన దుర్గము ఉంది.ఆ దుర్గం పేరుతోనే దేవరకొండ అని పిలువబడుతుంది.
ఈ పట్టణానికి సంబంధించిన చర్చ ముఖ్యంగా కాకతీయుల కాలం నుండి ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చింది.ఈ పట్టణానికి దగ్గరలోనే ఒక ప్రాచీన దుర్గము ఉంది.ఆ దుర్గం పేరుతోనే దేవరకొండ అని పిలువబడుతుంది.
ఒకానొకప్పుడు దుర్భేధ్యమైన ఈ రేచర్ల నాయకుల కోట ఇప్పుడు శిథిలావస్థలో ఉంది. ఇది ఒక ముఖ్య చూడదగిన పురాతన ప్రదేశం. ఈ దుర్గము ఏడుకొండల మధ్యన ఉంది. నల్గొండ, మహబూబ్ నగర్, మిర్యాలగూడ, హైదరాబాదు నుండి రోడ్డు మార్గమున ఇక్కడ చేరవచ్చును.
1.పాత శివాలయం
2.పాత రామాలయం
3.శ్రీ వాసవి కన్యకా పరమేశ్వరి ఆలయం
4.సంతోషిమాత ఆలయం
5.శ్రీ భక్త మార్కెండయ దేవాలయం
6.సాయిబాబా ఆలయం: ప్రశాంతమైన వాతావరణం, విశాలమైన ప్రాంగణంలో దేవరకొండ వాస్తవ్యులు నిర్మించిన సాయిబాబా ఆలయం మనస్సుకు, ఆత్మకు యెంతో హాయిని కలిగిస్తుంది. ఈ ఆలయం షిరిడి ఆలయమునకు ఏ మాత్రం తీసిపోదు.
7.అయ్యప్ప స్వామి ఆలయం
8.పెద్దదర్గా: ఈ దర్గా ఉర్సు డిండి మండలం ఎర్రారం గ్రామం నుంచి గంధాన్ని తీసుకువచ్చి ఊరేగింపు నిర్వహిస్తారు.
ప్రత్యేక తెలంగాణ రాష్ట్రం ధ్యేయంగా సెప్టెంబరు 13, 2011 నుంచి అక్టోబరు 23, 2011 వరకు మండలంలోని ప్రభుత్వోద్యోగులందరూ విధులను నిర్వహించక 42 రోజులపాటు సకలజనుల సమ్మెలో పాల్గొన్నారు. మండలంలోని విద్యాసంస్థలు, ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు అన్నీ మూతపడ్డాయి.
గుత్తి
గుత్తి, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని అనంతపురం జిల్లాకు చెందిన ఒక పట్టణము మరియు అదే పేరుగల మండలము. పిన్ కోడ్: 515401. అనంతపురం నుండి 52 కిలోమీటర్ల దూరములో ఉంది.
గుత్తి ఆంధ్ర ప్రదేశ్‌లోని అత్యంత పూరాతనమైన కోటదుర్గములలో ఒకటి. గుత్తి కోట చాళుక్యుల కాలములో కట్టబడినదని భావిస్తారు అయితే విజయనగర రాజులు దీనిని పటిష్ఠము చేసారు. గుత్తి కోటను ప్రస్తావించిన తొలి శాసనాలు కన్నడము మరియు సంస్కృతములో ఉన్నాయి. అవి 7వ శతాబ్దము నాటివని అంచనా. ఒక శాసనములో ఈ కోట పేరు "గధ"గా ఇవ్వబడింది. విజయనగర చక్రవర్తి బుక్క రాయల శాసనములో గుత్తి కోట "దుర్గ రాజము"గా కీర్తించబడింది.
"గుత్తి కైఫియత్" ప్రకారము కోటను మీర్ జుమ్లా ఆక్రమించుకొనెను. ఆ తరువత ఇది కుతుబ్ షాహీ వంశస్థుల పాలనలో ఉంది. 1746లో మురారి రావు ఆధ్వర్యములో మరాఠులు దీనిని జయించారు. 1775లో హైదర్ అలీ గుత్తి కోటను తొమ్మిది నెలల నిర్భంధము తర్వాత వశపరచుకొనెను. 1779లో టిప్పూసుల్తాన్ మరణానంతరము జెరువార్ ఖాన్ అనే ముస్లింగా మారిన బ్రాహ్మణ సేనాని ఆధీనములో ఈ కోట ఉండగా నిజాము తరఫున బ్రిటిషు కల్నల్ బౌజర్ కోటను ఆక్రమించుకొని బ్రిటిషు వారి పాలనలోకి తెచ్చాడు.
కోట గుత్తి చుట్టూ ఉన్న మైదానము కంటే దాదాపు 300 మీటర్ల ఎత్తున ఉంది. ఈ కోట నత్తగుల్ల/శంఖము/గవ్వ (షెల్ల్) ఆకారములో నిర్మించబడి 15 బురుజులతో, 15 ముఖద్వారములు కలిగి ఉంది. ఇందులో రెండు శాసనములు, వ్యాయామశాల మరియు మురారి రావు గద్దె ఉన్నాయి. మురారి రావు గద్దె నుండి మొత్తం గుత్తి ఊరంతా చక్కగా కనిపిస్తుంది. కోటలో చాలా నూతులున్నవి.గుత్తి అతి పురాతనమైన కోట
ఇంపీరియల్ గజెట్ ఆఫ్ ఇండియా
ప్రపంచము
ప్రపంచము అని సాధారణంగా భూ గ్రహాన్ని గురించి వ్యవహరిస్తారు. ఆంగ్లములో దీన్ని వరల్డ్ అని అంటారు. వరల్డ్ అన్న పదము అంతరించిపోయిన ప్రాచీన పదబంధము చే యేర్పడినది. "వర్" అనగా మనిషి, "ఎల్డ్" అనగా వయసు. కలిపి వరల్డ్ అంటే మనిషి జీవిత కాలము అని అర్ధము.
ప్రపంచ చరిత్ర అంటే సాధారణముగా మానవ చరిత్రే. 30 లక్షల సంవత్సరాల పూర్వము భూమ్మీద మానవుని ఉద్భవముతో ఇది ప్రారంభమైనది. రాత నాలుగు వేర్వేరు ప్రాంతాలలో స్వతంత్రముగా 8,600 సంవత్సరాల క్రితము అభివృద్ధి చెందినది.
ఇటీవలి కాలములో, అనేక పెద్ద వ్యాపార సంస్థలు ప్రపంచీకరణ (గ్లోబలైజేషన్) వల్ల విశ్వవ్యాప్తము అవుతున్నాయి. ఇటువంటి ప్రమాణాలను కొందరు వ్యతిరేకిస్తుండటము వలన ఈ ప్రక్రియ చర్చనీయాంశము అయ్యింది.
2006 ఫిబ్రవరి 25 వ తేదీ అంచనా ప్రకారము ప్రపంచ జనాభా 6.5 బిలియన్లకు చేరినది. ఈ క్రింది పటము 2050 వరకు ప్రపంచ జనాభా పెరుగుదలను అంచనా వేస్తున్నది. 
ఇదే గతిన జనాభా పెరిగితే మల్థూస్ కటొస్ట్రఫీ సంభవిస్తుందని చాలామంది భావిస్తున్నారు.
బుద్ధిజంలో, ప్రపంచ ఆశ్రమంలో నుండి వైవిధ్యంగా, సమాజం అంటే. ఇది భౌతిక ప్రపంచానికే సూచిస్తుంది, మరియు అలాంటి సంపద, కీర్తి, ఉద్యోగాలు, మరియు యుద్ధం వంటి ప్రాపంచిక పొందటానికి. ఆధ్యాత్మిక ప్రపంచములో ఆధ్యాత్మికపథంలో ఉంటుంది, మరియు మార్పులు మేము మానసిక రాజ్యం కాల్ ఏలో కోరవచ్చు.
ప్రపంచ అధికార భాష అనేది ఏదీ లేనప్పటికీ, ఆంగ్లము, ఫ్రెంఛ్ భాషను అధిగమించి అందరూ సాధారణముగా ఉపయోగించే ప్రపంచ భాష అయినదని చాలా మంది యొక్క భావన. ఎలక్ట్రానిక్ మీడియాలో, రాయబార వ్యవహారాలలో కూడా అత్యంత తరచుగా ఆంగ్లమును ఉపయోగిస్తున్నారు. ఆంగ్లము, ఫ్రెంఛ్, స్పానిష్, అరబిక్, చైనీస్, మరియు రష్యన్ భాషలు ఐక్యరాజ్యసమితి యొక్క అధికార భాషలు. వీటన్నిటినీ ప్రపంచ భాషలు అనవచ్చు. అయితే సోవియట్ సమాఖ్య పతనముతో రష్యన్ యొక్క ఉపయోగము చాలా వరకు తగ్గినది. కాబట్టి రష్యన్ భాష యొక్క ప్రపంచ భాషా స్థాయి సందేహాస్పదమే.