hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
తాతమ్మకల
"తాతమ్మకల" నందమూరి తారక రామారావు స్వీయ దర్శకత్వంలో 1974, ఆగస్టు 30న విడుదలైన కళాకండం. ఈ చిత్రం ఆనాటి పల్లేటూరి అమాయకత్వానికి పట్టణం పొకడకి మధ్య గల తేడాను చూపిన చిత్రం. నందమూరి బాలకృష్ణ మొదటి సినిమా బాల నటుడిగా.
రావమ్మ (భానుమతి) ఊరి కోసం ఎదేనా చేయ్యలి అని తాపత్రయం పడుతుంది. కొడుకు కొడలు చనిపొతారు వారికి పుట్టిన బిడ్డను రావమ్మ మనుమడు (నందమూరి తారక రామారావు) ను పెంచి పెద్దచేస్తుంది. పెళ్ళి చేస్తుంది మనుమడికి ఐదుగురు సంతానం కుటుంబ కర్చులు పెరగడంతొ కొంత భూమిని అమ్మి అప్పులు తీరుస్తాడు. డబ్బు సంపాదన కోసం అని పట్నం చేరతాడు. ఒక వ్యాపారిని కాపాడి అతని వద్ద గుమస్తాగా పనికి కుదురుతాడూ పిల్లలు పెరిగి పెద్దవారు అవుతారు. ఇక్కడ దర్శకుడు ఆ రోజులలో గల ఒక ఐదు సమస్యలను కథలోకి చొప్పించారు.
ఉరి పెద్దలు వ్యతిరేకిస్తున్న యువకులతొ కలసి నీటి వసతి లేని ఆ గ్రామానికి రిగ్గింగుతో బొరు బావిని వేసి అత్యంత అదునిక పద్ధతిలో వ్యవసాయం చెసి నేలలో బంగారం పండిస్తాడు. రాష్ట్రపతి బహుమతి సాదించి ఆ ఊరికి మంచి పేరు తిసుకువస్తాడు.
సినిమా తీసేనాటికి కుటుంబ నియంత్రణపై విస్తృతమైన ప్రచారం జరుగుతోంది. ఇద్దరు ముద్దు, ఆపై వద్దు అంటూ సాగుతున్న ఈ ప్రచారానికి వ్యతిరేకమైన సందేశంతో ఈ సినిమాను తీశారు.
తాయారమ్మ బంగారయ్య
తాయారమ్మ బంగారయ్య ఏడిద నాగేశ్వరరావు, ఆకాశం శ్రీరాములు కలిసి నిర్మించిన చిత్రం. 
అనాదిగా వస్తున్న సంప్రదాయాలను మన్నించి అదే పోకడలో పోవాలనుకునే యువతీయువకులు రాణి, మధు కాగా ఆధునిక నాగరికత మోజులో పడిపోయినవారు సుధాకర్, అరుణలు. వారికి వారే జీవిత భాగస్వాములైతే కథే లేదు. ఎటొచ్చి తారుమారు అయినప్పుడే వచ్చే తంటా అల్లా. తమకు సరిపడని వారితో వివాహాలు జరిగిపోవడంతో ఎన్నో ఇబ్బందులకు గురై సుఖశాంతులకు దూరం అవుతారు. ఆ రెండు కుటుంబాలకు అదృష్టవశాత్తు తాయారమ్మ, బంగారయ్యల జంట వారికి దగ్గరై ఎన్నో ప్రయత్నాలు చేసి వారిని సరిదిద్దగలుగుతారు. వారి చేతలు, మాటలు ఒకసారి కడుపుబ్బ నవ్వించగా, మరొక సారి జీవితాలకు ఒక అర్థాన్ని చెప్పేవిగా ఉంటాయి.
తన పట్టుదలతో చివరకు ఒక యువకునిచే భంగపడే స్థితి వరకు వచ్చిన అరుణ, తన పోరువల్లే నాగరికత పేరుతో దురవాట్లను నేర్చుకుంటూ చివరకు పండగనాడు కూడా పాత మొగుడేనా అని తన భార్య ఎదురు ప్రశ్నించే స్థితి వచ్చాక కాని సుధాకర్ లకు తమ తప్పిదాలేమిటో తెలిసి రాలేదు.
తాయారమ్మ, బంగారయ్యలు ఆ కుటుంబాలను సరిదిద్దడానికి వెనుకగల ప్రబల కారణాలేమిటి అనేది కథ చివరలో తెలుస్తుంది.
తేజ (సినిమా)
ఈ చిత్రం ఉత్తమ బాలల చిత్రంగా నంది పురస్కారాన్ని పొందింది.
తెనాలి రామకృష్ణ (1956 సినిమా)
విక్రమ్ ప్రొడక్షన్స్ ను స్థాపించి ఛాయాగ్రాహకుడు బి.ఎస్.రంగా, మా గోపి చిత్రం తరువాత రెండవ చిత్రంగా తెలుగు, తమిళంలలో తెనాలి రామకృష్ణ సినిమాను ప్రారంభించాడు. తమిళంలో ఈ సినిమాను తెనాలి రామన్ గా విడుదల చేశారు. నిర్మాతగా, దర్శకుగా, ఛాయాగ్రాహకుడిగా తెనాలి రామన్ (తమిళం) లో అన్ని పనులు చక్కగా నెరవేర్చాడు. బ్రహ్మాండమైన సెట్స్, అలంకరణలు సమకూర్చడానికి అయ్యే వ్యయానికి రంగా వెనుకాడలేదు. తెలుగులో సముద్రాల రాఘవాచార్యుల సంభాషణలు చిత్రానికి వన్నె తెచ్చాయి. ఎన్టీ రామారావు తమిళ, తెలుగు రెండు భాషల్లోనూ శ్రీకృష్ణదేవరాయల పాత్ర పోషించాడు. తెనాలి రామకృష్ణుని పాత్ర మాత్రం తెలుగులో అక్కినేని నాగేశ్వరరావు, తమిళంలో శివాజీ గణేశన్ వేశారు. కృష్ణసాని పాత్రను ఇరు భాషల్లోనూ భానుమతి పోషించింది. జమునకు కమల పాత్రను, జయలలిత తల్లి సంధ్యకు తిరుమలాంబ పాత్రను ఇచ్చారు. అప్పట్లో అనామక రచయిత అయిన ఆత్రేయకు రాజసభలో ఒక చిన్నపాత్రను ఇచ్చారు. కానీ అది నచ్చని ఆత్రేయ తన చదువుకు, స్థాయికి తగిన పాత్ర కాదని నిరాకరించి వెళ్ళిపోయాడు. విశ్వనాథన్, రామమూర్తి ద్వయం ఈ చిత్రానికి అద్భుతమైన సంగీతం అందించారు.
01. ఆకతాయి పిల్లమూక అందాల చిలకా నాకేసి సూత్తారు నవ్వుతారు - రామకోటి
02. ఇచ్చకాలు నాకు నీకు ఇంక ఏలరా నీ లక్షపు కోరికనాతో ఆనతీయరా - పి.లీల
03. ఈ కాంతలు ఈ తనయులు ఈ కాంచనరాసులెల్ల (పద్యం) - ఘంటసాల
04. కన్నులు నిండె కన్నెల విన్నా మన్నననీ రారాజా - పి. భానుమతి
05. కలనన్ తావక ఖడ్గఖండిత రిపుక్ష్ముభర్త మార్తాండ (పద్యం) - ఘంటసాల
06. గంజాయి తాగి తురకల సంజాతము చేత కల్లు చవికొన్నావా (పద్యం) - ఘంటసాల
07. గంగా సంగమమే ఇచ్చగించునే మదిన్ కావేరి దేవేరిగా (పద్యం) - ఘంటసాల
08. గండుపిల్లి మేను మరచి బండనిదుర పోయెరా కొండ ఎలుకనిచట రెండు - ఘంటసాల,నాగయ్య
09. చందన చర్చిత నీలకళేబర పీతవసన వనమాలీ కేళీచలన్మణి - సుశీల (జయదేవుని అష్టపది)
10. చేసేది ఏమిటో చేసేయి సూటిగా వేసేయి పాగా ఈ కోటలో - ఘంటసాల (రచన: సముద్రాల)
11. జగములా దయనేలే జనని సదాశివుని మనోహరిణి పదములే (విషాదం) - పి. లీల
12. జగములా దయనేలే జనని సదాశివుని మనోహరిణి పదములే (సంతోషం) - పి. లీల
13. తీరని నా కోరకలే తీరెను ఈ రోజు కురిమి నా చెలిమి కోరెనురా రాజు - పి. భానుమతి
14. తురుపు జూపున జాలిన కొరత నురుపు (పద్యం) - (గాయకుని వివరాలు తెలియవు)
15. తృవ్వట బాబా తలపై పువ్వటజాబిల్లి వల్వ (పద్యం) - ఘంటసాల
16. తెలియనివన్ని తప్పులని ధిక్కనాన సభాంతరంబునన్ (పద్యం) - ఘంటసాల
17. తరుణ శశాంక శఖరమరాళమునకు ... ఓ లాల ఓ లాల కంచెల చెరచే - ఘంటసాల, ఎ.పి. కోమల
18. నరసింహ కృష్ణరాయల కరమరుదగు కీర్తి (పద్యం) - ఘంటసాల
19. నరసింహ కృష్ణరాయల కరమరుదగు కీర్తి వెలయు కరి భిక్కిరి (పద్యం) - ఘంటసాల
20. నీవెగా రారాజీవెగా నయవిజయశాలీనీరాయ నీకు సరి నీవెగా - పి. భానుమతి
21. మరుధృతాతటస్త శతృమండలీగళాంతర (శ్లోకం) - (గాయకుని వివరాలు తెలియవు)
22. మా కొలది జానపదులకు నీ కవనపు ఠీవి అబ్బునే (పద్యం) - ఘంటసాల
23. మేకతోకకు మేకతోక మేకకు తోక మేకతోక (పద్యం) - ఘంటసాల
24. రంజన చెడి పాండవులరిభంజనలై విరటుకొల్వుపాలై రకటా (పద్యం) - ఘంటసాల
25. రాజనందన రాజ రాజస్తతుల సాటి తలప నన్నయవేమ ధరిణి (పద్యం) - (గాయకుని వివరాలు తెలియవు)
26. స్తుతమతి యైన ఆంధ్రకవి ధూర్జటి పల్కులకేల కల్గెనో అతులిత మాధురీ (పద్యం) - ఘంటసాల
27. శరసంధాన బలక్షమాది ఐశ్వర్యంబులన్ కల్గి (శ్లోకం) - (గాయకుని వివరాలు తెలియవు)
నిడివి - 170 నిమిషాలు.
తేనెటీగ (సినిమా)
ఈ సినిమా మల్లాది వెంకటకృష్ణమూర్తి వ్రాసిన నవల "తేనెటీగ" ఆధారంగా నిర్మించబడింది.
తిక్క శంకరయ్య
01. ఐసరబజ్జా పిల్లమ్మా అరెరే అరెరే బుల్లెమ్మా.. అద్దిరబన్నా ఓ రాజా - ఘంటసాల, సుశీల
02. కోవెల ఎరుగని దేవుడు కలడని అనుకొంటినా నేను ఏనాడు కనుగొంటి - సుశీల, ఘంటసాల
03. తొలి కోడి కూసింది తెలతెలవారింది వెలగులలో జగమంతా జలకాలిడింది - సుశీల
04. పిచ్చి ఆసుపత్రి (నాటకము) - ఘంటసాల, కె. ఎస్. రాఘవులు, డి. రఘురాం, మాధవపెద్ది, సుశీల
05. ముచ్చట గొలిపే పెళ్ళిచూపులకు వచ్చావా ఓ దొరబాబు వచ్చావా మెచ్చావా వలపుల - సుశీల (రచన: సినారె)
తిరుమల తిరుపతి వెంకటేశ
తిరుమల తిరుపతి వెంకటేశ 2000 లో విడుదలైన తెలుగు చిత్రం.
శ్రీ తిరుపతమ్మ కథ
శ్రీ తిరుపతమ్మ కథ 1963, అక్టోబరు 4న విడుదలైన తెలుగు సినిమా. బి.ఎస్.నారాయణ  దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో నందమూరి తారక రామారావు, కృష్ణకుమారి, గుమ్మడి వెంకటేశ్వరరావు, రమణారెడ్డి, సూర్యకాంతం తదితరులు నటించారు.
త్రిశూలం
త్రిశూలం ఒక ఆయుధం. హిందూ దేవతలలో ప్రముఖుడైన శివుడు ఈ ఆయుధం ధరిస్తాడు. ఈ ఆయుధానికి మూడు పదునైన కోణాలతో గల ఈటె వంటి అమరిక కలిగి ఉంటుంది. ఈ ఆయుధం ద్వారా పరమ శివుడు ఎందరో రాక్షసులను, లోకఖంటకులను సంహారం కావించాడు. దుర్గామాత ఏడు చేతులలో ఒక చేతిలో కూడా త్రిశూలం కనిపిస్తుంది.
తోడికోడళ్ళు (1957 సినిమా)
తోడికోడళ్ళు అన్నపూర్ణా పిక్చర్స్ పతాకంపై, దుక్కిపాటి మదుసూధనరావు నిర్మాతగా, ఆదుర్తి సుబ్బారావు దర్శకత్వంలో అక్కినేని నాగేశ్వరరావు, సావిత్రి, ఎస్వీ రంగారావు, కన్నాంబ, సూర్యకాంతం, రేలంగి తదితరులు ప్రధాన పాత్రల్లో నటించిన 1957 నాటి తెలుగు చలన చిత్రం.
సమష్టి కుటుంబంలో అన్నదమ్ముల మధ్యా, తోడి కోడళ్ళ మధ్యా ఉత్పన్నమయ్యే సంఘర్షణలు ఈ సినిమా ఇతివృత్తం. ప్రసిద్ధ బెంగాలీ నవలాకారుడు శరత్ చంద్ర ఛటర్జీ నవల "నిష్కృతి" ఆధారంగా స్వీకరించి ఈ సినిమా కథ రాశారు. అయితే నవలలోని పాత్రలు, కథాకథనాలను తెలుగు సినిమాలో మార్పులు చేసుకున్నారు. సినిమాలోని కథ, పాటలు, సన్నివేశాలు ప్రేక్షకులను అలరించడంతో మంచి విజయాన్ని సాధించింది. కారులో షికారుకెళ్ళే, ఆడుతు పాడుతూ పనిచేస్తుంటే వంటి పాటలు తెలుగు ప్రేక్షకుల మదిలో తరాలుగా విశేష ఆదరణ పొందాయి.
ప్రముఖ బెంగాలీ నవలాకారుడు శరత్ రాసిన "నిష్కృతి" నవల తెలుగులో కూడా విశేష పాఠకాదరణ పొందింది. ఆ నవలను ఆధారంగా చేసుకుని తోడికోడళ్ళు సినిమా తీశారు. నవలా ఇతివృత్తాన్ని సినిమాకు స్వీకరించేలా మార్పులుచేర్పులు చేస్తూ దుక్కిపాటి మధుసూదనరావు, ఆదుర్తి సుబ్బారావులు స్క్రీన్ ప్లే రచన చేశారు.
ఎస్.వి.రంగారావు, రేలంగి, అక్కినేని నాగేశ్వరరావు ముగ్గురు అన్నదమ్ములుగా నటించారు. కన్నాంబ, సూర్యకాంతం, సావిత్రి ఆ క్రమంలో 'తోడికోడళ్ళు'గా నటించారు. పెద్దన్న కుటుంబరావు ఒక మతిమరపు లాయర్. ఆయన భార్య (కన్నాంబ) సంప్రదాయ గృహిణి. రెండవవాడు రమణయ్య భార్య అనసూయ (సూర్యకాంతం) గయ్యాళి. మూడవవాడు సత్యం (అక్కినేని) అప్పుడే చదువు పూర్తిచేసుకొన్నాడు గాని స్థిరపడలేదు. సత్యం భార్య సుశీల (సావిత్రి) ఇంట్లో అందరు పిల్లలనూ అదుపులో ఉంచి ఆలనఅ పాలనా చూసే గడుసు. అనసూయ తమ్ముడు వైకుంఠం (జగ్గయ్య) ఇంటిలో చేరి, తన అక్కతో కలసి ఇంట్లో పొరపొచ్చాలు పెడతాడు. క్రమంగా సంసారం ముక్కలవుతుంది. సత్యం, సుశీల వేరే కాపురం పెట్టి, ఆడుతూ పాడుతూ పనిచేసి, బీడు భూమిని సాగుచేస్తారు.
తరువాత ఎవరి గుణం ఎలాంటిదో తెలిసి వస్తుంది. మళ్ళీ కుటుంబం ఏకమౌతుంది.
తోకలేని పిట్ట
కామెడీలో టైమింగ్‌ .. సొంతంగా రైటింగ్‌.. టాలెంట్‌ ఉన్న ఆర్టిస్టు కీర్తిశేషులు ధర్మవరపు సుబ్రమణ్యం. జంధ్యాల సినిమాలతో వెండితెరపై వెలుగొంది.. ఆనందోబ్రహ్మ ద్వారా తెలుగు వాళ్లకు దగ్గరైన ధర్మవరపు స్వతహాగా రచయిత ఇండస్ట్రీలో ఒక స్థాయికి వచ్చాకా.. ఆయనకు దర్శకత్వం మీద మక్కువ మొదలైంది. ఆ మక్కువను తీర్చేసుకున్నాడు కూడా. అలా ధర్మవరపు ముచ్చటగా తీసుకున్న సినిమా "తోకలేని పిట్ట" 90 వ దశకం చివర్లో వచ్చిన సినిమా అది. కమర్షియల్‌గా వర్కవుట్‌ కాలేదు కానీ.. ఇప్పటికీ టీవీల్లో వస్తే ఈ సినిమాను మిస్సవ్వడం కొంచెం కష్టమే!
సరదా సరదాగా సాగిపోయే ఈ సినిమా సీనియర్‌ యాక్టర్‌ నరేష్‌ హీరోగా నటించారు. ఈ సినిమాకు కమర్షియల్‌గా వర్కవుట్‌ కాకపోవడంతో ధర్మవరపు మళ్లీ దర్శకత్వ యత్నాలేవీ చేయలేదు. పూర్తి స్థాయిలో ఆయన నటుడిగానే స్థిరపడిపోయింది 'తోకలేని పిట్ల" డెలివరీలో ఫెయిలవ్వడంతోనే! విశేషం ఏమిటంటే... ఈ సబ్జెక్టును చేతబట్టుకుని తిరుగుతున్న దశలో ధర్మవరపు ఆర్జీవీని మీట్‌ అయ్యారట.
అప్పటికే వేరే వాళ్ల దర్శకత్వంలో వర్మ సినిమాలు తీయడం మొదలై చాలా కాలమైంది. శివనాగేశ్వరరావు, కృష్ణవంశీ, వంశీ వంటి వాళ్ల దర్శకత్వంలో వర్మ మూవీలు ప్రొడ్యూస్‌ చేశాడు. వంశీ దర్శకత్వంలో "వైఫ్‌ ఆఫ్‌ వీ వరప్రసాద్‌" అనే కామెడీ పీస్‌ను వర్మ ప్రొడ్యూస్‌ చేశాడు. అయితే.. అది వర్కవుట్‌ కాలేదు. దాని సంగతలా ఉంటే... తన దగ్గర ఉన్న సబ్జెక్టుకు నటీనటులను కూడా ఎంపిక చేసేసుకుని ధర్మవరపు వర్మను సంప్రదించాడు. అయితే వర్మ ఒక కండీషన్‌ పెట్టాడని ధర్మవరపు ఒకసారి చెప్పారు.
సినిమాలో జేడీ చక్రవర్తిని హీరోగా పెడతామనేది వర్మ ప్రతిపాదన. నరేష్‌ వద్దు.. జేడీని హీరోగా పెడితే తను సినిమాను ప్రొడ్యూస్‌ చేస్తానని వర్మ చెప్పాడు. కానీ అప్పటికే కమిటయినందు వల్ల ధర్మవరపు వర్మషరతుకు ఒప్పుకోలేకపోయాడు. ఆ విధంగా సినిమా వర్మ క్యాంపును దాటి వెళ్లిపోయింది. నరేష్‌ హీరోగా రూపొందింది. సినిమా డిస్ట్రి బ్యూషన్‌ రైట్స్‌ విషయంలో కూడా ఇలాంటిదే ఒకటి జరిగింది.
సినిమా రైట్స్‌ను తనకు అప్పగించి ఉంటే.. తనే విడుదల చేసేవాడినని డి.రామానాయుడు సినిమా విడుదల అయ్యాకా చెప్పారట! సినిమాను సరిగా విడుదల చేసుకోకపోవడం కూడా దాని ఫెయిల్యూర్‌కు ఒక రీజన్‌ అని నమ్మే ధర్మవరపు.. దాన్ని రామానాయుడికి అప్పగించి ఉంటే.. బొమ్మ కచ్చితంగా నిలబడేదనే ఫీలింగ్‌ నే వ్యక్త పరిచారు. ఏదైతేనేం.. ధర్మవరపు దర్శకత్వ ప్రతిభను ఆవిష్కరించిన "తోకలేని పిట్ట" ఇద్దరు బడా ప్రొడ్యూసర్ల చేతులను దాటి సరిగా పోస్టు కాలేకపోయింది.
తొలిప్రేమ
తొలిప్రేమ 1998లో ఎ. కరుణాకరన్ దర్శకత్వంలో విడుదలైన విజయవంతమైన ప్రేమకథా చిత్రం. ఇందులో పవన్ కల్యాణ్, కీర్తి రెడ్డి ముఖ్యపాత్రల్లో నటించారు.
జీవితంలో ఏ లక్ష్యం లేని ఓ మధ్య తరగతి యువకుడు బాలు (పవన్ కళ్యాణ్). స్నేహితులతో జులాయిగా తిరుగుతూ కాలం గడుపుతూ ఉంటాడు. ధనిక కుటుంబానికి చెందిన అను (కీర్తి రెడ్డి) ఒక విమాన దుర్ఘటనలో తన తల్లిదండ్రులను కోల్పోవటంతో హైదరాబాదులో తన తాత గారి ఇంటికి వస్తుంది. జీవితంలో యౌవ్వన దశలో ఉన్నన్ని శక్తిసామర్థ్యాలు మరే దశలోనూ ఉండవని, ఏదన్నా సాధించేందుకు యవ్వనమే సరైన అవకాశమని గట్టిగా నమ్మే వ్యక్తి అను. ఇతరులకి సాయపడే వారిని అభినందించే ఉద్దేశ్యంతో వారి ఆటోగ్రాఫ్‌లను సేకరిస్తూ ఉంటుంది అను. దీపావళి రోజున మతాబులు విరజిల్లే వెలుగులో పసిడి ఛాయలో మెరిసిపోతున్న అను అందానికి ముగ్ధుడౌతాడు బాలు. అనుని కలవాలని, తనతో మాటాడాలని పరితపించి పోతున్న బాలుకి ఒకసారి ఆలయంలో, మరొక సారి ఒక షాపింగ్ కాంప్లెక్స్ కనిపించి తృటిలో తప్పి పోతుంది.
ఒక రోడ్డు ప్రమాదంలో తన ప్రాణాలని సైతం లెక్క చెయ్యక ఓ పసి పాపను భారీ దుర్ఘటన నుండి రక్షిస్తాడు బాలు. అది చూసిన అను తన వద్ద ఆటోగ్రాఫ్ తీసుకోవాలని ప్రయత్నిస్తుంది కాని, విఫలం అవుతుంది. తన చెల్లెలు ప్రియ (వాసుకి) ద్వారా అనుని కలుస్తాడు బాలు. అను పైన ప్రేమని పెంచుకున్న బాలు తన ప్రేమ గురించి చెప్పాలని అనుకుంటాడు. కాని చెల్లెలి సలహా మేరకు అనుతో ముందు స్నేహాన్ని పెంచుకోవటానికి నిర్ణయించుకుంటాడు. ఊటీ వెళుతున్న అను కారు ప్రమాదానికి గురి అవుతుంది. ఆ ప్రమాదంలో లోయలో పడుతున్న అనుని రక్షించి తాను లోయలో పడతాడు బాలు. ఒక లారీ డ్రైవర్ బాలుని ఆస్పత్రి చేరుస్తాడు.
తనకి ఏ విధంగానూ సరిజోడు కాని తన సీనియర్‌తో వివాహానికి ఒప్పుకున్న ప్రియని నిలదీస్తాడు బాలు. అను కూడా అలాగే ఆలోచిస్తే, తన అన్న పడే బాధని తట్టుకోలేనని, ఆ బాధ తనని ప్రేమించేవాడు కూడా పడకూడదన్న ఉద్దేశ్యంతోనే ఆ పెళ్ళికి ఒప్పుకున్నానన్న ప్రియ జవాబుకి చలించిపోతాడు బాలు.
ఉన్నత విద్య కై విదేశాలకి వెడుతున్న అనుకి తన ప్రేమ గురించి చెప్పకూడదు అని అనుకుంటాడు బాలు. విమానం వైపుకి బయలుదేరిన అను హఠాత్తుగా వెనుదిరిగి వచ్చి రోదిస్తూ బాలుని హత్తుకొంటుంది. బాలుని తను ప్రేమిస్తోందని తనకి అప్పుడే అర్థమవుతోందని, తనని వదిలి వెళ్ళలేనని అంటూన్న అనుని సముదాయించి, అను చదువు పూర్తి అయిన వెంటనే మళ్ళీ కలుద్దామని బాలు తనని సాగనంపటంతో చిత్రం సుఖాంతమవుతుంది.
తొలికోడి కూసింది
దేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చినా రాంపండు దొర ఏలుబడి నుండి విముక్తి పొందని ఒకానొక గ్రామంలో అనాథ అయిన దేవుడమ్మ మంచి మనసు, దిటవు ఉన్న యువతి. ఈమె, రజక యువతి జాబిల్లి, గుడ్డి పిల్ల ముగ్గురూ స్నేహితులు. అదే ఊళ్లో మగువనైనా, మందునైనా ఫిఫ్టీ ఫిఫ్టీ పంచుకునే తండ్రీ కొడుకులు, చదువు, సంస్కారం, సాహసం ఉన్న పూజారి కొడుకూ ఉంటారు. పూజారి కొడుకు జాబిల్లిని ప్రేమిస్తాడు. దేవుడమ్మ జాబిల్లికి, పూజారి కొడుకుకూ దగ్గర ఉండి వివాహం జరిపిస్తుంది. గుడ్డి పిల్లను ఫిఫ్టీ ఫిఫ్టీ తండ్రీ కొడుకులు అత్యాచారం చేస్తారు. రాంపండు దొర ఎన్నికల్లో తనకు అడ్డం వచ్చిన పూజారి కొడుకును అంతమొందిస్తాడు. ఇలాంటి నరరూప రాక్షసులను దేవుడమ్మ ఎలా తుదముట్టించింది అనేది పతాక సన్నివేశం.
ఈ సినిమాలోని పాటలకు ఆత్రేయ సాహిత్యాన్ని అందించగా, ఎం.ఎస్.విశ్వనాథన్ బాణీలు కట్టారు.
తూర్పు పడమర
బాలచందర్ తమిళ్ హిట్ చిత్రం అపూర్వ రాగంగళ్ (కమల్ హాసన్, రజనీకాంత్, జయసుధ) ఆధారంగా దాసరి దర్శకత్వంలో తయరైంది. సత్యనారాయణ, నరసింహరాజు, శ్రీవిద్య, మాధవి నటించారు. బేతాళకథల్లో జవాబులేని అఖరి ప్రశ్న వంటి కథ. బాలచందర్ అనేక మిగతా చిత్రాల్లాగే ఒక పజిల్ లా చిత్రంఉంటుంది. రమేష్ నాయుడు సంగీతం సినారె సాహిత్యంతో శివరంజనీ, తూర్పు పడమర ఎదురెదురూ, నవ్వుతారూ విరగబడి నవ్వుతారు వంటి పాటలు ఈ చిత్రంలో ఉన్నాయి.
తూర్పు వెళ్ళే రైలు
తూర్పు వెళ్లే రైలు 1979లో విడుదలైన ఒక తెలుగు సినిమా. భారతీరాజా తమిళచిత్రం 'కిషక్కు పోగుం రైల్' (கிழக்கே போகும் ரயில், 1978) చిత్రానికి తెలుగురూపం ఈ సినిమా. బాపు రమణ ల అనుసృజన. బాలసుబ్రహ్మణ్యం సంగీతదర్శకునిగా పనిచేసారు.
ఈ సినిమాలో 5 పాటలను ఆరుద్ర రచించారు.
త్రివేణి సంగమం (సినిమా)
త్రివేణి సంగమం 1983 లో విడుదలైన తెలుగు చిత్రం.
తులాభారం (1974 సినిమా)
శ్రీ రమణ చిత్ర బ్యానర్‌పై నటుడు చలం నిర్మించిన ఈ చిత్రం 1974, ఏప్రిల్ 12న విడుదలయ్యింది.
కలవారి యువకుడు పేద కన్నెపిల్లను ప్రేమించి, రహస్యంగా తాళికట్టి బారిస్టర్ చదువుకోసం విదేశాలకు వెళతాడు.అతను తిరిగి వచ్చేసరికి ఆ అమ్మాయి సమాజం చేత తిరస్కరించబడి బిడ్డను కని, ఆ బిడ్డ చనిపోగా పరిస్థితుల ప్రభావం వల్ల వేశ్యాగృహంలో గడిపి, చివరకు తను చేయని హత్యానేరం మోపబడి కోర్టులో ముద్దాయిగా నిలబడుతుంది. ప్రాసిక్యూటర్‌గా ఉన్న కథానాయకుడు ఆమెను గుర్తించి ఆమె నిర్దోషిత్వాన్ని నిరూపిస్తాడు. ఆమె పతనానికి తనే కారణమని పశ్చాత్తాప పడతాడు.
తులసి (కురుపాం)
తులసి, విజయనగరం జిల్లా, కురుపాం మండలానికి చెందిన గ్రామము.
టైగర్ (సినిమా)
ఇది 1979లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. హిందీ చిత్రం 'ఖూన్ పసీనా' ఆధారంగా నందమూరి రమేష్ దర్శకత్వం లో తయారయ్యింది. అమితాబ్ పాత్ర ఎన్.టి.ఆర్ , వినోద్ ఖన్నా పాత్ర రజనీకాంత్ ధరించారు.హీరో ఇన్లు గా రాధాసలూజా, సుభాషిణి నటించారు.
టాప్ హీరో
టాప్ హీరో 1994 లో ఎస్. వి. కృష్ణారెడ్డి దర్శకత్వంలో విడుదలైన సినిమా. ఇందులో బాలకృష్ణ, సౌందర్య నాయకా నాయికలుగా నటించారు.
కథ ప్రారంభంలోనే ఒక శాడిస్టు పిల్లలని బంధించి తన కోరికలు నెరవేర్చమంటూ ప్రభుత్వాన్ని డిమాండ్ చేస్తుంటాడు. టాప్ హీరోగా పిలవబడే బాలు అతన్ని తెలివిగా పోలీసులకు పట్టిస్తాడు. జలరాక్షసుడు అనే వ్యక్తి మధుసూదన రావు ఇంట్లో గుమాస్తా గా పనిచేసే గుర్నాధం ని ఏవో టేపుల గురించి అడుగుతుంటాడు. కానీ మధుసూదన రావు మతిస్థిమితం కోల్పోయి ఉంటాడు. మదుసూధన రావు భార్య రోహిణి. రోహిణి తన తమ్ముడు వీరదాసు ఒకసారి ఏదో నేరం మీద జైలుకు పంపించి ఉంటుంది. అతడు తిరిగొచ్చి రోహిణి కుటుంబాన్ని నాశనం చేసి ఆస్తిని స్వాధీనం చేసుకోవాలనుకుంటాడు.
రోహిణి తన కుటుంబాన్ని కాపాడుకోవడం కోసం బాలు సహాయం కోరుతుంది. చిన్నతనంలోనే తల్లిని పోగొట్టుకుని అనాథయైన బాలుని ఆమె ఆదుకుని ఉంటుంది. ఆమె అసహాయతను అర్థం చేసుకున్న బాలు ఆ కుటుంబంలోకి పెద్ద కొడుకుగా వెళ్ళడానికి ఒప్పుకుంటాడు. మధుసూదనరావు కూడా ఒకసారి బాలు నిర్లక్ష్యం వల్లనే ఒక ప్రమాదంలో మతిస్థిమితం కోల్పోయాడని తెలుస్తుంది. కానీ రోహిణి మాత్రం ఆయన మేడ మీద నుంచి కిందపడిపోయి మతిస్థిమితం కోల్పోయాడని చెబుతుంది. ఆమె ఎందుకు అలా అబద్ధం చెబుతుందో తెలుసుకోవాలనుకుంటాడు బాలు. నెమ్మదిగా ఇంట్లో వాళ్ళందరినీ సరైన దారిలో పెడతాడు బాలు. జల రాక్షసుడు గతంలో ఒక పోలీసు ఆఫీసరును హత్య చేయడం మధుసూదన రావు చూస్తాడు. అతన్నుంచి ఆ ఫోటోలు తీసుకోవడం కోసం లారీ గుద్ది చంపాలని ప్రయత్నిస్తాడు. కానీ అప్పటికే మధుసూదన రావు ఆ ఫోటో రీలు ఎక్కడో దాచేస్తాడు. బాలు సహాయంతో ప్రాణాలతో బయటపడతాడు. కానీ జలరాక్షసుడు అతనికి తెలివి వస్తే ఫోటోలు సంపాదించి ఆ తర్వాత మధుసూదనరావును చంపేస్తానని రోహిణిని బెదిరిస్తాడు. దాంతో ఆమె అతనికి తెలివి రానీయకుండా ఉండాలని ప్రయత్నిస్తుంటుంది. బాలు రోహిణికి నచ్చజెప్పి మంచి మందులు వాడి అతనికి పిచ్చి తగ్గేలా చేస్తాడు. జలరాక్షసుడికి ఈ సంగతి తెలిసి మధుసూదనరావును అపహరించాలని చూస్తాడు. చివరకు బాలు అతడి ఆట కట్టించి మధుసూదనరావును కాపాడటంతో కథ ముగుస్తుంది.
టోపీ రాజా స్వీటీ రోజా
టోపీ రాజా స్వీటీ రోజా 1995 లో విడుదలైన తెలుగు చిత్రం. ప్రముఖ నటుడు రాజేంద్ర ప్రసాద్ ఈ చిత్రంలో నటించడంతో పాటు సంగీతదర్శకత్వం కూడా వహించాడు.
ఉమా చండీ గౌరీ శంకరుల కథ
ఉమా చండీ గౌరీ శంకరుల కథ కె.వి.రెడ్డి దర్శకత్వం వహించగా, ఎన్.టి.రామారావు, బి.సరోజా దేవి, రేలంగి తదితరులు ప్రధాన పాత్రల్లో నటించిన తెలుగు పౌరాణిక చలనచిత్రం. శివుడిగా రామారావు నటించిన అతికొద్ది సినిమాల్లో ఇది ఒకటి. సినిమా ఆర్థికంగా విఫలమైంది.
1968లో ఈ సినిమాతో పాటుగా, కె.వి.రెడ్డి స్వీయ నిర్మాణంలో దర్శకత్వం వహించిన భాగ్యచక్రం సినిమా కూడా విడుదలై రెండూ పరాజయం పాలయ్యాయి. దాంతో కె.వి.రెడ్డి పరిస్థితి దిగజారిపోయింది. విజయ సంస్థ పక్కనపెట్టడంతో పాటుగా, ఇతర అవకాశాలు కూడా లేక మరో రెండేళ్ళపాటు ఆయన సినిమాలు చేయలేని స్థితి ఏర్పడింది.
ఉమాసుందరి
ఉమాసుందరి చిత్రం 1956, జూలై 20న విడుదలైన తెలుగు చలనచిత్రం. పి.పుల్లయ్య దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో నందమూరి తారక రామారావు, శ్రీరంజని, నాగభూషణం, కన్నాంబ , రేలంగి, నాగయ్య , పేకేటి తదితరులు నటించగా, అశ్వద్దామ సంగీతం అందించారు.
మహారాజు భూపి (నాగయ్య) సోదరి ఉమాసుందరి (జూనియర్ శ్రీరంజని). ఆమె వదినె నీలవేణి (కన్నాంబ). పిల్లలులేని ఆ దంపతులు ఉమాసుందరిని గారాబంగా పెంచి పెద్ద చేస్తారు. ఉమాసుందరిని తన తమ్ముడు అలంకార భూపతి (రేలంగి)కి ఇచ్చి వివాహం చేయాలని అనుకుంటుంది నీలవేణి. ఉమాసుందరి అందుకు అంగీకరించక పోవటంతో ఆమెపై క్రోధం, అసూయ పెంచుకుంటుంది. రాయదుర్గం చక్రవర్తి విజయరాయలు (ఎన్టీఆర్) శివాలయంలో చూసి ఇష్టపడిన ఉమాసుందరితో వివాహానికి ఆమె అన్నగారికి కబురు చేస్తాడు. ఉమాసుందరి అంగీకారంతో వారిరువురికీ వివాహం జరుగుతుంది. ఉమాసుందరికి తొలుత మగబిడ్డ జన్మిస్తాడు. తరువాత వారికి వరుసగా ఆరుగురు సంతానం, దాంతోపాటు వారి రాజ్యంలో ‘సప్తవర్ష క్షామం’ ఏర్పడి.. రాజ్యం, ప్రజలు కడగండ్ల పాలవుతారు. పుట్టింటి సాయం కోసం ఉమాసుందరి పంపిన వర్తమానాలు, నీలవేణి కారణంగా అందకపోవటం జరుగుతుంది. భర్త సలహాతో పిల్లలతో పుట్టిల్లు చేరిన ఉమాసుందరిని వదిన నీలవేణి నానా హింసలు పెట్టి తరిమేస్తుంది. భూపతికి నిజం తెలిసి నీలవేణిని నిలదీయగా, ఆమె తన క్రోధం తెలిపి ఆత్మహత్య చేసుకుంటుంది. అడవిలో భార్యా పిల్లల కోసం వెదకుతున్న రాయలకు శివుడు (నాగభూషణం) జ్ఞానబోధ చేస్తాడు. పిల్లలను బావిలో తోసి తానూ మరణించాలనుకున్న ఉమాసుందరిని పార్వతీదేవి (రమాదేవి) అడ్డుపడి ఆపుతుంది. బొమ్మల నోము, సావిత్రి గౌరీ వ్రతం, ఉల్లంఘన చేసి బొమ్మలను దాచుకుందని, దాని ఫలితంగానే ఈ కష్టాలని వివరిస్తుంది. ఇపుడు ఆమె పిల్లలను బావిలో వేయటంతో వ్రతం పూర్తైతే ఆమె కష్టాలు తొలిగాయని వివరిస్తుంది. భర్త రాయలు, అన్నగారు భూపతి రావటం, పిల్లలందరూ బ్రతికి రావటంతో చిత్రం శుభంగా ముగుస్తుంది.
ఉమ్మడి కుటుంబం (సినిమా)
ఉమ్మడి కుటుంబం 1967లో విడుదలైన తెలుగు చలనచిత్రం.
సినిమాలో ఒక డ్యూయట్లో కథానాయకిని "యమ్‌డన్‌ బ్యూటీ" అని వర్ణిస్తారు. ఈ యమ్‌డన్‌ అన్న పదం మొదటి ప్రపంచ యుద్ధ కాలం నుంచి వ్యాప్తిలోకి వచ్చింది. జర్మన్ యుద్ధనౌక్ ఎం.డన్ అనేది హిందూమహాసముద్రంలో ఒంటరిగా బ్రిటీష్ నౌకాదళాన్ని ముప్పుతిప్పలు పెట్టింది. ఆ తర్వాత మద్రాసు తీరానికి వచ్చి పెట్రోలు బంకులపై బాంబులు కురిపించింది. ఆపైన యమ్‌డన్‌ నౌకలోని సిబ్బందిని బంధించినా, యమ్‌డన్‌ అన్న పదబంధం గొప్ప, శక్తివంతమైన, అద్భుతమైన వంటి అర్థాలతో తమిళ, మలయాళ, సింహళ భాషల్లోకి వచ్చి చేరింది. అలా మద్రాసులో వ్యాప్తిలో ఉన్న ఈ పదాన్ని సినిమా పాటలో కవి రాశారు.
భారత దేశ రాష్ట్ర, కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాల రాజధానులు
భారతదేశ రాష్ట్రాలు, కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాల రాజధానుల జాబితా ఇది.
భారతదేశం 29 రాష్ట్రాలు, ఆరు కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాలుగా విభజించబడి ఉంది. రాష్ట్రాలకు స్వంత ప్రభుత్వాలు ఉండగా కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాలను కేంద్ర ప్రభుత్వమే పాలిస్తుంది. అయితే పుదుచ్చేరి కేం.పా.ప్రా అయినప్పటికీ దానికి స్వంత ప్రభుత్వం ఉంది. స్వంత ప్రభుత్వం కలిగిన ఢిల్లీ మాత్రం అటు రాష్ట్రం కాక, ఇటు కేం.పా.ప్రా కాక మధ్యస్తంగా ఉంటుంది.
వివిధ రాష్ట్రాల, కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాల పరిపాలన, చట్టసభల, న్యాయ కేంద్రాల జాబితా ఇది. ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు ఉండే స్థానాన్ని పరిపాలక కేంద్రం గాను, శాసనసభ ఉండే ప్రదేశాన్ని శాసన కేంద్రం గాను, హైకోర్టు ఉండే ప్రదేశాన్ని న్యాయ కేంద్రం గాను గుర్తించబడ్డాయి.
రాజధానిగా ఎప్పటినుండి ఏర్పడింది అనేది "ఎప్పటి నుండి" అనే నిలువులో ఇవ్వబడింది. వేసవి, శీత అనేవి వేసవికాలం, శీతకాలంలను, బ అంటే శాసన సభ బడ్జెట్ సమావేశాలను సూచిస్తాయి.
పరిపాలనా కేంద్రం రాష్ట్ర రాజధానిగా గుర్తించబడుతుంది. పూర్వ రాజధాని అంటే ప్రస్తుత రాజధానికి ముందు లేదా భారత్ లో విలీనానికి ముందు ఉన్న రాజధాని అని అర్థం. చట్ట రాజధాని స్థానం ఖాళీగా ఉంటే దానర్థం.. అది కేంద్ర పాలనలో ఉందని..
భారతదేశంలో అధికార హోదా ఉన్న భాషలు
భారత్ లోని వివిధ ప్రాంతాల ప్రజలు అనేక భాషలు మాట్లాడుతారు. కనీసం 800 భాషలు, 2000 వరకు యాసలు గుర్తించబడ్డాయి. కేంద్ర ప్రభుత్వ వ్యవహారాలకు గాను హిందీ, ఇంగ్లీషు భాషలను వాడాలని భారత రాజ్యాంగం నిర్దేశించింది. వివిధ రాష్ట్రాలు తమతమ అధికార భాషలను వాడుతాయి. కేంద్ర ప్రభుత్వంతో సంపర్కించేందుకు ఇంగ్లీషు వాడుతాయి. ఉదాహరణకు, కేంద్రం ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వానికి హిందీ, ఇంగ్లీషుల్లో ఉత్తరాలు రాస్తే, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం తెలుగు, ఇంగ్లీషుల్లో రాస్తుంది. హిందీ, ఇంగ్లీషులతో కలిపి భారత్ లో 24 అధికార భాషలు ఉన్నాయి. అధికార భాషా కమిషను వద్ద ఈ భాషలకు ప్రాతినిధ్యం ఉంటుంది. కేంద్ర ప్రభుత్వం నిర్వహించే పరీక్షల్లో అభ్యర్థులు పై భాషల్లో దేనిలోనైనా సమాధానాలు రాయవచ్చు.
భారత రాజ్యాంగం లోని 343 వ అధికరణం దేవనాగరి లిపిలోని హిందీని అధికార భాషగా గుర్తించింది. 1950 లో రాజ్యాంగంలో పొందుపరచినట్లుగానే 1965 లో ఇంగ్లీషు అధికార భాష హోదాను (హిందీతో సమానంగా) కోల్పోయింది. ఆ తరువాత దాన్ని అదనపు అధికార భాషగా కొన్నాళ్ళపాటు కొనసాగించి, హిందీని పూర్తి స్థాయిలో అమలుపరచాలనేది ప్రభుత్వ ఉద్దేశంగా ఉండేది. అయితే, హిందీ అంతగా ప్రాచుర్యం పొందని దక్షిణాది రాష్ట్రాలు దీన్ని వ్యతిరేకించడంతో "జంట భాషల" పద్ధతి ఇంకా కొనసాగుతూ వస్తోంది. శీఘ్ర పారిశ్రామికీకరణ, ఆర్థిక వ్యవస్థపై బహుళజాతి సంస్థల ప్రభావం మొదలైన వాటి కారణంగా ప్రభుత్వంలోనూ, బయటా కూడా దైనందిన కార్యకలాపాల్లో ఇంగ్లీషు ప్రాధాన్యత పెరుగుతూ వచ్చింది. దాన్ని తొలగించాలన్న ప్రతిపాదనలు అటకెక్కక తప్పలేదు.
కేంద్ర ప్రభుత్వం రెండు భాషలను ఉపయోగిస్తుంది:
హిందీ ఇంగ్లీషులు కాకుండా, 22 ఇతర భాషలను అధికార భాషలుగా భారత రాజ్యాంగం గుర్తించింది:
భారత రాజ్యాంగంలోని ఎనిమిదవ షెడ్యూలులో 22 షెడ్యూల్డ్ భాషల జాబితా ఉంది. రాజ్యాంగం రూపొందించే సమయంలో ఈ జాబితాలో భాష ఉండడం అంటే - అధికారిక భాషల కమీషన్‌కు తమ తరఫున ప్రాతినిధ్యం పంపగల అర్హత ఉన్నట్టు, అప్పటికి యూనియన్ అధికార భాష అయిన హిందీని సుసంపన్నం చేసేందుకు స్వీకరించదగ్గ ఆధారాల్లో ఒకటిగా ఆ భాష ఉపకరిస్తుందనీ అర్థం. ఐతే తర్వాతి కాలంలో ఈ జాబితా మరింత ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంది. భారత ప్రభుత్వం ప్రస్తుతం ఈ భాషలు "అత్యంత వేగంగా సుసంపన్నమవుతూ ఎదిగి, ఆధునిక విజ్ఞాన ప్రసారంలో ప్రభావశీలమైన సాధనం అయ్యేలా" వాటి అభివృద్ధికి చర్యలు తీసుకోవాల్సిన బాధ్యత కలిగివుంది. దీనితో పాటుగా, అత్యున్నత స్థాయిలో పబ్లిక్ సర్వీస్‌ల కోసం నిర్వహించే పరీక్షల్లో పాల్గొనే విద్యార్థి వీటిలో ఏదోక భాషను పరీక్షను రాయడానికి మాధ్యమంగా ఉపయోగించవచ్చు.
వీటిలో 14 భాషలు మొదట్లోనే రాజ్యాంగంలో చేర్చారు. సింధీ 1967లోనూ, కొంకణీ, మణిపురీ, నేపాలీ వంటి భాషలు 1992లోనూ రాజ్యాంగ సవరణల ద్వారా చేరాయి. 92వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా 2003లో నాలుగు కొత్త భాషలు – డోగ్రీ, మైథిలీ, సంతాలి, బోడో –లు భారత రాజ్యాంగంలోని ఎనిమిదవ షెడ్యూల్లో చేరాయి.
ఈ కింది పట్టిక మే 2008లో ఉన్న 8వ షెడ్యూల్లోని 22 భాషలను, వాటిని సాధారణంగా ఉపయోగించే ప్రదేశాలతో సహా జాబితా వేస్తోంది.
ఆంగ్లం విదేశీ భాష కావడంతో ఎనిమిదవ షెడ్యూల్లో చేర్చకున్నా, అది భారత యూనియన్ అధికారిక భాషల్లో ఒకటి.
22 అధికారిక భాషల్లో 15 ఇండో-ఆర్యన్, 4 ద్రవిడ, 2 టిబెటో-బర్మన్, ఒకటి ముండా భాషా కుటుంబాలకు చెందినవి.
2003 నుంచి, ఒక ప్రభుత్వ కమిటీ ఎనిమిదవ షెడ్యూల్లోని అన్ని భాషలను భారతదేశపు అధికారిక భాషలుగా పరిగణించడంలోని సంభావ్యతను పరిశీలిస్తోంది.జాతీయ స్థాయిలో అధికార భాషలుగా గుర్తింపు పొందనప్పటికీ, రాష్ట్ర స్థాయిలో అధికార భాషలుగా గుర్తింపు పొందిన భాషలు ఇవి:
సమయప్రాంతం
భూమి మీద ఒకే వేళకు ఒకే సమయాన్ని పాటించే ప్రాంతాలను కలిపి ఒక సమయ ప్రాంతంగా పరిగణిస్తారు. సాధారణంగా పక్కపక్కన ఉండే సమయ ప్రాంతాలు ఒక గంట తేడాలో ఉంటాయి. సాంప్రదాయికంగా గ్రీన్విచ్ మీన్ టైముతో పోల్చి తమ స్థానిక సమయాన్ని లెక్కవేస్తాయి.
చంద్రాల
చంద్రాల (ఆంగ్లం: Chandrala), కృష్ణా జిల్లా, గుడ్లవల్లేరు మండలానికి చెందిన గ్రామము. పిన్ కోడ్ నం. 521 330., ఎస్.టి.డి.కోడ్ = 08674.
చంద్రాల గుడివాడ నుండి 10 కిలోమీటర్ల దూరములో ఉన్న చిన్న గ్రామము.
సముద్రమట్టానికి 9 మీ.ఎత్తు
గుడివాడ, పెడన, హనుమాన్ జంక్షన్, మచిలీపట్నం
ముదినేపల్లి, గుడివాడ, పెదపారుపూడి, పామర్రు
గుడ్లవల్లేరు, ముదినేపల్లి నుండి రోడ్దురవాణా సొకర్యం కలదు. రైల్వేస్టేషన్ విజయవాడ 53 కి.మీ
మండల పరిషత్తు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల:- గ్రామంలోని ఈ పాఠశాలలో, ఆధునిక మరుగుదొడ్లను నిర్మించుచున్నారు. ప్రఖ్యాత భారత్ హెవీ ఎలక్ట్రికల్స్ సంస్థ వారు, కొన్ని ఎంపిక చేసిన పాఠశాలలలో ఈ మరుగుదొడ్లను నిర్మించుచున్నారు. మలమూత్ర విసర్జనలకు విడివిడిగా నిర్మాణం చేసారు. ఆటోమాటిక్ నీటి ఫ్లషింగ్ పరికరాలు, చేతులు కడిగేందుకు హ్యాండ్ వాషింగ్ పరికరాలు ఏర్పాటుచేయుచున్నారు. మూత్రం నేలలో ఇంకిపోయేటట్లుగా ఒరలను నిర్మించుచున్నారు. [3]
గ్రామంలో శ్రీ తుండేశ్వరస్వామి వ్యవసాయ సహకార పరపతి సంఘం పేరుతో, 80 సంవత్సరాల క్రితం, ఈ సంఘాన్ని ఏర్పాటుచేసినారు. ఈ సంఘానికి 1980 లో ఒక శాశ్వత భవనాన్ని నిర్మించినారు. ఇప్పుడు ఆ భవనం శిధిలావస్థకు చేరడంతో, 22 లక్షల రూపాయల అంచనా వ్యయంతో నూతన భవన నిర్మాణానికి గత సంవత్సరం శంకుస్థాపన నిర్వహించినారు. ఈ భవన నిర్మాణానికి ప్రస్తుత సంఘం అధ్యక్షులు శ్రీ అడుసుమిల్లి శ్రీనివాస్ మరియు వారి సోదరులు వెంకటరమణ, మారుతీ శ్రీనివాస్, సంయుక్తంగా రెండు లక్షల రూపాయలు విరాళంగా అందించినారు. ఈ భవనానికి వారి తండ్రి, మాజీ పాల సొసైటీ అధ్యక్షులు కీ.శే.అడుసుమిల్లి బాలవిశ్వేశ్వరరావు పి.యే.సి.ఎస్ భవనం గా నామకరణం చేసేందుకు నిర్ణయించినారు. ఈ భవనాన్ని, 10 టన్నులు నిలువచేసేందుకు ఒక గోదాము, కార్యాలయ గది, అధ్యక్షుని గది, సమావేశ మందిరం, మరుగుదొడ్ల సౌకర్యం వగైరాలతో నిర్మించుచున్నారు. [5]
గ్రామములోని మూడు చెరువులలో, గత రెండు సంవత్సరాలుగా నీరు-చెట్టు కార్యక్రమంలో భాగంగా పూడికతీత కార్యక్రమం చేపట్టినారు. 16 ఎకరాలలో విస్తరించియున్న మిగిలిన ఒక మంచినీటి చెరువులో పూడికతీత పనులను ప్రస్తుతం ఉపాధి హామీ పథకంలో చేర్చి, 9 లక్షల రూపాయల అంచనా వ్యయంతో, ఇప్పుడు ప్రారంభించినారు. [4]
ఈ ఆలయంలో శ్రీరామనవమి సందర్భంగా, 5 రోజులపాటు నిర్వహించిన ఆలయ షష్టమ వార్షికోత్సవాలు, 2014,ఏప్రిల్-11 తో వైభవంగా ముగిసినవి. ఈ సందర్భంగా మూలమూర్తులకు చందన అలంకారం, మహా పూర్ణాహుతి, శాంతికళ్యాణం, విష్ణుసహస్రనామ పారాయణం, శాతుమరై, తీర్థప్రసాద గోష్టి 
నిర్వహించారు. రాత్రికి స్వామివారి గరుడవాహన తిరువీధి ఉత్సవాన్ని కన్నులపండువగా జరిపినారు. [2]
గ్రామములోని ప్రజల ప్రధాన వృత్తి వ్యవసాయం.
చంద్రాల గ్రామములోని ప్రధాన కులాలు గౌడ, బ్రాహ్మణ, మాల, కాపు, కమ్మ మరియు మాదిగ.
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 1640. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 813, స్త్రీల సంఖ్య 827, గ్రామంలో నివాసగృహాలు 463 ఉన్నాయి.
[2] ఈనాడు కృష్ణా; 2014;ఏప్రిల్-13; 16వపేజీ.
[3] ఈనాడు అమరావతి; 2015,జూన్-3; 30వపేజీ.
[4] ఈనాడు అమరావతి/గుడివాడ; 2017,జూన్-5; 1వపేజీ.
[5] ఈనాడు అమరావతి/గుడివాడ; 2017,జులై-13; 1వపేజీ.
గవర్నరు
భారత దేశంలో ప్రతి రాష్ట్రానికి ఒక గవర్నరు (ఆంగ్లం: Governor) ఉంటారు. ముఖ్యమంత్రి ప్రభుత్వాధినేత కాగా, గవర్నరు రాష్ట్రాధినేతగా వ్యవహరిస్తారు. గవర్నరు పదవి నామకార్థమైనది. భారత రాష్ట్రపతికి రాష్ట్రంలో ప్రతినిధిగా గవర్నరు వ్యవహరిస్తారు. 5 సంవత్సరాల పదవీకాలానికి గాను గవర్నరును రాష్ట్రపతి నియమిస్తారు.
గవర్నరుకు కింది అధికారాలు ఉంటాయి:
అరుణాచల్ ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రులు
ఈ దిగువనీయబడిన పట్టికలో అరుణాచల్ ప్రదేశ్ రాస్ట్రాన్ని పాలించిన ముఖ్యమంత్రులు, వారి కాలము సూచించబడినవి.
అసోం ముఖ్యమంత్రులు
్
బీసుపురం
బీసుపురం, విశాఖపట్నం జిల్లా, అనంతగిరి మండలానికి చెందిన గ్రామము. 
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 168. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 79, మహిళల సంఖ్య 89, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 44 ఉన్నాయి.
కాటిక
కాటిక, విశాఖపట్నం జిల్లా, అనంతగిరి మండలానికి చెందిన గ్రామము.
చప్పడి
చప్పడి, విశాఖపట్నం జిల్లా, అనంతగిరి మండలానికి చెందిన గ్రామము.
డెక్కపురం
డెక్కపురం, విశాఖపట్నం జిల్లా, అనంతగిరి మండలానికి చెందిన గ్రామము.
పూలుగుడ
పూలుగుడ పేరుతో చాలా వ్యాసాలు ఉన్నాయి. ఆ వ్యాసాల జాబితా:
బలియాగుడ
బలియాగుడ పేరుతో చాలా వ్యాసాలు ఉన్నాయి. ఆ వ్యాసాల జాబితా:
గొండిగుడ
గొండిగుడ పేరుతో ఒకటి కంటే ఎక్కువ పేజీలున్నందు వలన ఈ పేజీ అవసరమైంది. ఈ పేరుతో ఉన్న పేజీలు:
రాజుపాక
రాజుపాక, విశాఖపట్నం జిల్లా, అనంతగిరి మండలానికి చెందిన గ్రామము. 
ఇది మండల కేంద్రమైన అనంతగిరి నుండి 12 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన విశాఖపట్నం నుండి 96 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 24 ఇళ్లతో, 80 జనాభాతో 49 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 43, ఆడవారి సంఖ్య 37. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 79. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 584142.పిన్ కోడ్: 535145.
సమీప బాలబడి, ప్రాథమిక పాఠశాల అనంతగిరిలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల భీమవరంలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల భీమవరంలోనూ ఉన్నాయి. 
సమీప జూనియర్ కళాశాల అనంతగిరిలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల శృంగవరపుకోటలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, పాలీటెక్నిక్ పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల అరకులోయలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు విశాఖపట్నంలోనూ ఉన్నాయి.
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. 
తాగునీటి కోసం చేతిపంపులు, బోరుబావులు, కాలువలు, చెరువులు వంటి సౌకర్యాలేమీ లేవు.
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. 
చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు. 
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. 
లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి. 
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం, రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. 
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆశా కార్యకర్త, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. 
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. 
రాజుపాకలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
చిన కోనెల
చిన కోనెల, విశాఖపట్నం జిల్లా, అనంతగిరి మండలానికి చెందిన గ్రామము.
ఇది మండల కేంద్రమైన అనంతగిరి నుండి 30 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన విజయనగరం నుండి 70 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 25 ఇళ్లతో, 103 జనాభాతో 13 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 52, ఆడవారి సంఖ్య 51. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 103. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 584146.పిన్ కోడ్: 525373.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది. బాలబడి శృంగవరపుకోటలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల మెంటాడలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల భీమవరంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల గజపతినగరంలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల శృంగవరపుకోటలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, పాలీటెక్నిక్ పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల BOBBILI లోను, అనియత విద్యా కేంద్రం విజయనగరంలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విశాఖపట్నం లోనూ ఉన్నాయి. 
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. 
తాగునీటి కోసం చేతిపంపులు, బోరుబావులు, కాలువలు, చెరువులు వంటి సౌకర్యాలేమీ లేవు.
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. 
మొబైల్ ఫోన్ ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం, రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. 
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. ఉన్నాయి. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆశా కార్యకర్త, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. 
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. 
చిన కొనెలలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
చిన కొనెలలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
వరి, చోళ్ళు, సామలు
గదిల లోవ
గదిల లోవ, విశాఖపట్నం జిల్లా, అనంతగిరి మండలానికి చెందిన గ్రామము.
ఇది మండల కేంద్రమైన అనంతగిరి నుండి 48 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన విజయనగరం నుండి 60 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 98 ఇళ్లతో, 408 జనాభాతో 11 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 210, ఆడవారి సంఖ్య 198. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 407. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 584156.పిన్ కోడ్: 535273.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది. సమీప బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల మెంటాడలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల భీమవరంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల గజపతినగరంలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల శృంగవరపుకోటలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు విజయనగరంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం విజయనగరంలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విశాఖపట్నం లోనూ ఉన్నాయి.
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. 
తాగునీటి కోసం చేతిపంపులు, బోరుబావులు, కాలువలు, చెరువులు వంటి సౌకర్యాలేమీ లేవు.
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు.చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు. 
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. 
మొబైల్ ఫోన్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. 
గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి. 
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం, రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. 
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. ఉన్నాయి. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. 
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. 
గదిలలోవలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
గదిలలోవలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
వరి, చోళ్ళు, సామలు
తోకవలస
తోకవలస పేరుతో చాలా వ్యాసాలు ఉన్నాయి. ఆ వ్యాసాల జాబితాను ఇక్కడ ఇచ్చారు.
నిన్నిమామిడి
నిన్నిమామిడి, విశాఖపట్నం జిల్లా, అనంతగిరి మండలానికి చెందిన గ్రామము.
ఎగువశోభ
ఎగువశోభ, విశాఖపట్నం జిల్లా, అనంతగిరి మండలానికి చెందిన గ్రామము. 
ఇది మండల కేంద్రమైన అనంతగిరి నుండి 12 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన విశాఖపట్నం నుండి 94 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 44 ఇళ్లతో, 176 జనాభాతో 121 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 86, ఆడవారి సంఖ్య 90. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 174. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 584194.పిన్ కోడ్: 535145.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది. బాలబడి శృంగవరపుకోటలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల అనంతగిరిలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల తోకూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల అనంతగిరిలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల శృంగవరపుకోటలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, పాలీటెక్నిక్ పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విశాఖపట్నంలో ఉన్నాయి. 
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. తాగునీటి కోసం చేతిపంపులు, బోరుబావులు, కాలువలు, చెరువులు వంటి సౌకర్యాలేమీ లేవు.
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు. 
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. 
లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి. 
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. 
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం, శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. 
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. 
ఎగువసొభలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
ఎగువసొభలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
చోళ్ళు
తేనెపుట్టు
తేనెపుట్టు, విశాఖపట్నం జిల్లా, అనంతగిరి మండలానికి చెందిన గ్రామము.
ఇది మండల కేంద్రమైన అనంతగిరి నుండి 24 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన విశాఖపట్నం నుండి 103 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 9 ఇళ్లతో, 37 జనాభాతో 0 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 17, ఆడవారి సంఖ్య 20. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 36. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 584202.పిన్ కోడ్: 535145.
సమీప ప్రాథమిక పాఠశాల రేగాంలోను, బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు అనంతగిరిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల శృంగవరపుకోటలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల విశాఖపట్నంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, పాలీటెక్నిక్ పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల శృంగవరపుకోటలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు విశాఖపట్నంలోనూ ఉన్నాయి. 
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. 
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. తాగునీటి కోసం చేతిపంపులు, బోరుబావులు, కాలువలు, చెరువులు వంటి సౌకర్యాలేమీ లేవు.
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు. 
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి. 
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం, రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. 
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. వార్తాపత్రిక, శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆశా కార్యకర్త, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. 
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. 
తెనుపుట్టులో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
తెనుపుట్టులో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
వరి, చోళ్ళు
డముకు
డముకు, విశాఖపట్నం జిల్లా, అనంతగిరి మండలానికి చెందిన గ్రామము.
తుమ్మనువలస
తుమ్మనువలస, విశాఖపట్నం జిల్లా, అనంతగిరి మండలానికి చెందిన గ్రామము.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది. బాలబడి శృంగవరపుకోటలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల కాశీపట్నంలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల శివలింగాపురంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల శృంగవరపుకోటలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల విశాఖపట్నంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, పాలీటెక్నిక్ పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల శృంగవరపుకోటలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు విశాఖపట్నంలోనూ ఉన్నాయి. 
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. 
గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. కాలువ/వాగు/నది ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు. 
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి. 
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. 
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. ఉన్నాయి. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. 
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. 
తుమ్మనువలసలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది: