సమాసము
సమాసములు
వేరు వేరు అర్థములు గల పదములు ఒకే అర్థమిచ్చునట్లు ఏకమగుట సమాసము.
సాధారణముగా సమాసమున రెండు పదములుండును. మొదటి పదమును పూర్వపదమనియు, రెండవ పదమూ ఉత్తరపదమనియు అంటారు.అనంతం || అంతం లేనిది || నఞ తత్పురుష సమాసం
అర్ధరాత్రి || రాత్రి యొక్క అర్ధభాగము || ప్రథమా తత్పురుష సమాసం
అసాధ్యము || సాధ్యము కానిది || నఞ తత్పురుష సమాసం
ఆలుమగలు || ఆలును మగడును || ద్వంద్వ సమాసం
ఊతపదాలు || ఊతం కొరకు పదాలు || చతుర్థీ తత్పురుష సమాసం
కంటినీరు || కంటి యందలి నీరు || సప్తమీ తత్పురుష సమాసం
కనకాభిషేకము || కనకముతో అభిషేకము || తృతీయా తత్పురుష సమాసం
కుటీరపరిశ్రమ || కుటీరము లోని పరిశ్రమ || సప్తమీ తత్పురుష సమాసం
కులవృత్తులు || కులము యొక్క వృత్తులు || షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
కూరగాయలు || కూరయు, కాయయు || ద్వంద్వ సమాసం
గంగానది || గంగ అను పేరుగల నది || సంభావనా పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
గృహప్రవేశము || గృహమునందు ప్రవేశము || సప్తమీ తత్పురుష సమాసం
చంద్రుడు || చల్లనైన కిరణములు కలిగినవాడు || బహువ్రీహి సమాసం
చతుర్ముఖుడు || నాలుగు ముఖములు కలవాడు || బహువ్రీహి సమాసం
చిరునవ్వు || చిన్నదైన నవ్వు || విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
తల్లిదండ్రులు || తల్లియును తండ్రియును || ద్వంద్వ సమాసం
త్రికరణాలు || త్రి (మూడు) సంఖ్యగల కరణాలు || ద్విగు సమాసం
తెలుగుభాష || తెలుగు అను పేరుగల భాష || సంభావనా పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
దీపావళి || దీపముల యొక్క ఆవళి || షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
దేశద్రోహులు || దేశానికి ద్రోహులు || షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
నరసింహుడు || సింహము వంటి నరుడు || ఉపమాన ఉత్తరపద కర్మధారయ సమాసం
నల్లకలువ || నల్లనయిన కలువ || విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
నవరసాలు || నవ (తొమ్మిది) సంఖ్యగల రసాలు || ద్విగు సమాసం
పరోపకారము || పరులకు ఉపకారము || షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
పార్వతీపరమేశ్వరులు || పార్వతియును పరమేశ్వరుడును || ద్వంద్వ సమాసం
పినాకపాణి || పినాకము పాణియందు కలవాడు || బహువ్రీహి సమాసం
పుట్టినిల్లు || పుట్టినట్టి ఇల్లు || విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
పురుషోత్తముడు || పురుషుల యందు ఉత్తముడు || సప్తమీ తత్పురుష సమాసం
పెనుతుఫాను || పెద్దదైన తుఫాను || విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
భూగర్భం || భూమి యొక్క గర్భం || షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
భూలోకము || భూమి అనే పేరుగల లోకము || సంభావనా పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
మధ్యాహ్నం || అహ్నం మధ్యభాగం || ప్రథమా తత్పురుష సమాసం
మనోవాక్కాయములు || మనస్సును, వాక్కును, కాయమును || బహుపద ద్వంద్వ సమాసం
మానస సరోవరము || మానస అను పేరుగల సరోవరము || సంభావనా పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
ముందడుగు || ముందుకు అడుగు || షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
ముక్కంటి || మూడు కన్నులు కలవాడు || బహువ్రీహి సమాసం
ముల్లోకములు || మూడు అయిన లోకములు || ద్విగు సమాసం
మేఘచ్ఛాయ || మేఘము వంటి ఛాయ || ఉపమాన పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
రక్తపుపోటు || రక్తము యొక్క పోటు || షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
రామలక్ష్మణులు || రాముడును లక్ష్మణుడును || ద్వంద్వ సమాసం
వయోవృద్ధులు || వయస్సు చేత వృద్ధులు || తృతీయా తత్పురుష సమాసం
వాణిజ్యపంటలు || వాణిజ్యము కొరకు పంటలు || చతుర్థీ తత్పురుష సమాసం
విద్యాధనము || విద్య అనెడి ధనము || అవధారణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
వేదాంగాలు || వేదాల యొక్క అంగాలు || షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
శస్త్రచికిత్స || శస్త్రముచే చికిత్స || తృతీయా తత్పురుష సమాసం
సప్తాహాలు || సప్త (ఏడు) సంఖ్యగల అహాలు || ద్విగు సమాసం
సముద్రతీరము || సముద్రము యొక్క తీరము || షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
ప్రత్యయాలు విభక్తి పేరు
డు, ము, వు, లు--- ప్రథమా విభక్తి.
నిన్, నున్, లన్, గూర్చి, గురించి--- ద్వితీయా విభక్తి.
చేతన్, చేన్, తోడన్, తోన్--- తృతీయా విభక్తి.
కొఱకున్ (కొరకు), కై--- చతుర్ధీ విభక్తి.
వలనన్, కంటెన్, పట్టి--- పంచమీ విభక్తి.
కిన్, కున్, యొక్క, లోన్, లోపలన్--- షష్ఠీ విభక్తి.
అందున్, నన్--- సప్తమీ విభక్తి.
ఓ, ఓరీ, ఓయీ, ఓసీ--- సంబోధనా ప్రథమా విభక్తి.