లోథాల్
లోథాల్ (IPA: [loˑt̪ʰəl]), పురాతన సింధు లోయ నాగరికత యొక్క దక్షిణపు నగరాలలో ఒకటి. పురాతన సింధు నాగరికతలో అత్యంత ముఖ్యమైన నగరాల్లో ఒకటిగా ఉంది, గుజరాత్ లోని భల్ ప్రాంతంలో ఉంది. 
ఇక్కడ మొట్టమొదట నివసించినది సి. 3700 బిసిఈ అని నిర్ధారించబడింది. 
పురాతన స్మారక కట్టడాలు కోసం అధికారిక భారత ప్రభుత్వ సంస్థ అయిన భారత పురావస్తు సర్వే ఆఫ్ ఇండియా (ASI) ద్వారా 1955 ఫిబ్రవరి 13 నుండి 1960 మే 19 వరకు లోథల్ లో జరిపిన త్రవ్వకాలలో 1954 లో లోథాల్ కనుగొనబడింది. లోథాల్ యొక్క ఓడరేవు ప్రపంచంలోనే అత్యంత ప్రసిద్ధ నగరం అంతే కాకుండా నగరం సబర్మతి నది పురాతన పాత్రకి అనుసంధానించబడి ఉంది. ఇది సింధ్ యొక్క హరప్పా నగరాల సౌరాష్ట్ర ద్వీపకల్ప మధ్య వాణిజ్య మార్గంలో ఉంది. ప్రాచీన కాలంలో ఇది ఒక పెద్ద, ధనిక వర్తక కేంద్రంగా ఉండేది, పూలు, రత్నాలు, విలువైన ఆభరణాల వాణిజ్యం పశ్చిమ ఆసియా మరియు ఆఫ్రికా ప్రాంతాలని ప్రభావితం చేసింది. వారు పూస తయారీ మరియు లోహశోధనలో ప్రారంభించిన టెక్నిక్స్, టూల్స్ 4000 సంవత్సరాలకు మించి కొనసాగాయి. ఏఎస్ఐ ప్రకారం, లోథాల్ నేటి పరిసర కచ్ ఎడారిలో భాగంగా ఉండేది. పూర్వకాలంలో లోథాల్ ఒక కీలకమైన, అభివృద్ధి చెందుతున్న వాణిజ్య కేంద్రంగా ఉంది. 
అహ్మదాబాద్ జిల్లాలోని ధోల్క తాలూకాలో శరవావాల గ్రామంలో లోథాల్ ఉంది. ఇది అహ్మదాబాద్-భావ్‌నగర్ రైల్వే లైన్లో లోతల్-భుర్ఖి రైల్వే స్టేషన్‌కు ఆరు కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. ఇక్కడి నుండి అహ్మదాబాద్ (85 కిమీ / 53 మైళ్ళు), భావ్‌నగర్, రాజ్‌కోట్, ధోల్కా నగరాలకు పక్కా రహదారులున్నాయి. ధోల్కా, బగోదర దీనికి సమీప నగరాలు.
ఈ పట్టణం 1-2 మీటర్ల ఎత్తైన ఎండబెట్టిన ఇటుక వేదికల వాలుగా విభజించబడింది. ప్రతి వేదికపై మందపాటి మట్టి, ఇటుక గోడలతో నిర్మించిన 20-30 ఇళ్ళు ఉన్నాయి. నగరంలో ఒక సిటాడెల్, దిగువ పట్టణంగా విభజించబడింది. సాశపూ 2350 లో వచ్చిన వరదల కారణంగా, ఈ గ్రామపు పునాదులు మైదానాలను నాశనం చేసింది. ఈ వరదల కారణంగా లోతల్ మరియు సింధ్ హరప్ప యొక్క చుట్టూ ఎత్తుగా కట్టడాలు విస్తరించేందుకు మరియు సింధు లోయలోని పెద్ద నగరాలను దాదాపుగా అనుకరించే ఒక ప్రణాళికా బద్ధమైన పట్టణం నిర్మించడానికి ఈ అవకాశాన్ని ఉపయోగించారు. లోథాల్ రూపకర్తలు దాన్ని నిరంతర వరదల నుండి రక్షించడం పైనే దృష్టి పెట్టారు. నగరం సిటాడెల్ లేదా అక్రోపోలిస్ లేదా ఒక చిన్న పట్టణంగా విభజించబడింది. దిగువ పట్టణం రెండు మండలాలుగా విభజించబడింది. ఉత్తర, దక్షిణ ప్రధాన రహదారి ప్రధాన వాణిజ్య ప్రాంతం. రెండు వైపులా ధనిక మరియు సాధారణ వర్తకులు, కళాకారులు ఉన్నారు. నివాస ప్రాంతం మార్కెట్ యొక్క రెండు వైపులా ఉంది. చిన్న పట్టణం అయినా కాలానుగుణంగా లోతల్ యొక్క గొప్పతనాన్ని కొద్ది సంవత్సరాలలోనే విస్తరించింది.
పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు 1961 సం.లో త్రవ్వకాన్ని పునరుద్ధరించారు, నదికి కందకాలు, ప్రవేశ ద్వారా కాలువలు, నదికి; నదిని కలిపే మార్గాలను బహిర్గతం చేశారు. పరిశోధనలు ఫలితంగా ఒక మట్టిదిబ్బ, ఒక పట్టణం, ఒక మార్కెట్ మరియు ఒక డాక్, పురావస్తు ఇన్లెట్ ఛానెల్లు, నీటి మడుగులు ఉన్నాయి, ఉత్తర తూర్పు మరియు పశ్చిమ పార్శ్వాల మునిగిపోయింది. త్రవ్వకాలలో ఉన్న ప్రాంతాలకు ఆనుకొని పురావస్తు మ్యూజియం ఉంది. ఇక్కడ భారతదేశం లోని సింధు-శకపు ప్రాచీనకాల సేకరణలలోని కొన్ని ముఖ్యమైనవి ఇక్కడ ప్రదర్శించబడతాయి.
లోథాల్ సైట్ ఒక యునెస్కో (UNESCO) వరల్డ్ హెరిటేజ్ సైట్‌గా నామినేట్ చేశారు, మరియు దాని అప్లికేషన్ యునెస్కో తాత్కాలిక జాబితాలో పెండింగ్లో ఉంది.
సింధు నాగరికత యొక్క ప్రధానమైన హరప్పా మరియు మోహెంజోదారో కూలిపోయినప్పుడు, లోథాల్ చాలా కాలం తర్వాత బయటపడింది, చాలా సంవత్సరాలు గడిచి పోయాయి. అలాగే ఉష్ణమండల తుఫానులు, ప్రవాహాలు వంటి శాశ్వతమైన ప్రమాదాలు, అపారమైన విధ్వంసాన్ని కలిగించాయి. దీని ఫలితంగా సంస్కృతి విచ్ఛిన్నం అవడమే కాకుండా అటువంటి పరిస్థితులలో అంతిమంగా దాని దశ ముగింపు ఏర్పడింది.