hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
Kikulung (Nepal)
Kikulung ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Nepal na Uhindi inayozungumzwa na Wakulung. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kikulung nchini Nepal imehesabiwa kuwa watu 33,200. Idadi ya wasemaji nchini Uhindi haijulikani. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikulung iko katika kundi la Kikiranti.
Kikurumba ya Alu
Kikurumba ya Alu ni lugha ya Kidravidi nchini Uhindi inayozungumzwa na Wakurumba. Mwaka wa 1997 idadi ya wasemaji wa Kikurumba ya Alu imehesabiwa kuwa watu 2500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikurumba ya Alu iko katika kundi la Kidravidi ya Kusini.
Kikurumba ya Attapady
Kikurumba ya Attapady ni lugha ya Kidravidi nchini Uhindi inayozungumzwa na Wakurumba. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kikurumba ya Attapady imehesabiwa kuwa watu 1370. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikurumba ya Attapady iko katika kundi la Kidravidi ya Kusini.
Kikurumba ya Betta
Kikurumba ya Betta ni lugha ya Kidravidi nchini Uhindi inayozungumzwa na Wakurumba. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kikurumba ya Betta imehesabiwa kuwa watu 32,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikurumba ya Betta iko katika kundi la Kidravidi ya Kusini.
Kikurumba ya Jennu
Kikurumba ya Jennu ni lugha ya Kidravidi nchini Uhindi inayozungumzwa na Wakurumba. Mwaka wa 1997 idadi ya wasemaji wa Kikurumba ya Jennu imehesabiwa kuwa watu 35,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikurumba ya Jennu iko katika kundi la Kidravidi ya Kusini.
Kikurumba ya Kannada
Kikurumba ya Kannada ni lugha ya Kidravidi nchini Uhindi inayozungumzwa na Wakurumba. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kikurumba ya Kannada imehesabiwa kuwa watu 180,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikurumba ya Kannada iko katika kundi la Kidravidi ya Kusini. Wengine huiangalia kuwa lahaja ya Kikannada.
Kikurumba ya Mullu
Kikurumba ya Mullu ni lugha ya Kidravidi nchini Uhindi inayozungumzwa na Wakurumba. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kikurumba ya Mullu imehesabiwa kuwa watu 26,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikurumba ya Mullu iko katika kundi la Kidravidi ya Kusini.
Gambosi
Gambosi ni kata ya Wilaya ya Bariadi katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39110 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,047 waishio humo.
Gilya
Gilya ni kata ya Wilaya ya Bariadi katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39118 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 16,118 waishio humo.
Guduwi
Guduwi ni kata ya Wilaya ya Bariadi katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39123 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,550 waishio humo.
Isanga (Bariadi)
Isanga ni kata ya Wilaya ya Bariadi katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39124 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,354 waishio humo.
Kilalo
Kilalo ni kata ya Wilaya ya Bariadi katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39109 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,953 waishio humo.
Malambo
Malambo ni kata ya Wilaya ya Bariadi katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39105 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,489 waishio humo.
Matongo (Bariadi)
Matongo ni kata ya Wilaya ya Bariadi katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39120 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 26,267 waishio humo.
Sabah
Sabah ni jimbo mojawapo kati ya 13 yanayounda shirikisho la Malaysia; liko kaskazini mwa kisiwa cha Borneo pamoja na jimbo la Sarawak, wakati majimbo mengine yote yako Asia bara.
Mji mkuu ni Kota Kinabalu.
Hakuna kabila kubwa lenye watu zaidi ya asilimia 50 katika eneo lote.
Upande wa dini, serikali imechangia sana uenezi wa Uislamu hata ukatangazwa dini rasmi.
Ngulyati
Ngulyati ni kata ya Wilaya ya Bariadi katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39111 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,462 waishio humo.
Nkindwabiye
Nkindwabiye ni kata ya Wilaya ya Bariadi katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39115 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,948 waishio humo.
Mwaumatondo
Mwaumatondo ni kata ya Wilaya ya Bariadi katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39116 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 25,748 waishio humo.
Nyangokolwa
Nyangokolwa ni kata ya Wilaya ya Bariadi katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 22,557 waishio humo. Msimbo wa posta ni 39125.
Ndolelezi
Ndolelezi ni kata ya Wilaya ya Itilima katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,645 waishio humo. Msimbo wa posta ni 39205.
Binza
Binza ni kata ya Wilaya ya Maswa katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39318 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na takriban wakazi 12,243 waishio humo..
Lalago
Lalago ni kata ya Wilaya ya Maswa katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39307 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 23,391 waishio humo..
Ng'wigwa
Ng'wigwa ni kata ya Wilaya ya Maswa katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39312 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,005 waishio humo..
Mwamanenge
Mwamanenge ni kata ya Wilaya ya Maswa katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39314 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,686 waishio humo..
Mwang'honoli
Mwang'honoli ni kata ya Wilaya ya Maswa katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39323 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,877 waishio humo..
Senani
Senani ni kata ya Wilaya ya Maswa katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39316 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,873 waishio humo..
Zanzui
Zanzui ni kata ya Wilaya ya Maswa katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39302 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,458 waishio humo..
Seng'wa
Seng'wa ni kata ya Wilaya ya Maswa katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39306 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,544 waishio humo..
Kiloleli (Busega)
Kiloleli ni kata ya Wilaya ya Busega katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39503 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 19,396 waishio humo..
Lamadi
Lamadi ni kata ya Wilaya ya Busega katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39507 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 22,062 waishio humo..
Lutubiga
Lutubiga ni kata ya Wilaya ya Busega katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39508 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,721 waishio humo..
Mzumai
Mzumai ("Chrysopogon zizanioides") ni spishi ya nyasi katika nusufamilia Andropogoneae. Kwa asili spishi hii inatoka Uhindi lakini siku hizi hupandwa sana katika ukanda wa tropiki. Nchi kuu za uzalishaji ni Haiti, Uhindi, Java na Reunion.
Mzumai hupandwa sana kwa kuzuia mmomonyoko kwa sababu mizizi yake inapenya ardhi hadi m 3-4. Majani yanaweza kutumika kwa kulisha wanyama na kwa kutengeneza kamba, mikeka, vikapu n.k.. Mafuta yanasindikwa kutoka mizizi ambayo hutumika katika utamaradi, sabuni ya kiayurveda, dawa za ngozi na tendwa ya harufu.
Lugowi
Lugowi ("Cynodon" spp.) ni jina la spishi za nyasi katika nusufamilia Chloridoideae. Masuke kadhaa yanamea juu ya ubua kwa umbo wa vidole vya mkono.
Lugowi wa kawaidi unatoka Mashariki ya Kati kwa asili, lakini siku hizi hupandwa sana katika maeneo ya hewa ya joto. Spishi nyingine sita zinatokea Afrika kwa asili.
Safina
Safina ya Noah (kutoka Kiarabu: سفينة نوح‎, Safina Nuh; kwa Kiebrania ni: תיבת נח‎, Tevat Noaḥ) ni chombo kikubwa ambamo, kadiri ya simulizi la Kitabu cha Mwanzo (Biblia), Noah na familia yake walikombolewa wakati wa gharika kuu.
Pamoja nao wanyama wa kila aina waliokolewa humo wasife maji.
Kadiri ya kitabu hicho cha Agano la Kale, sura 6-9, Mungu ndiye aliyemuagiza Noah atengeneze chombo hicho.
Habari hiyo inapatikana pia, kwa tofauti kadhaa, katika Quran. Ufafanuzi wa Mwanzo
Vingine
Agano
Agano ni neno lenye maana nzito katika dini mbalimbali, hasa zile zinazofuata imani ya Abrahamu kwa Mungu mmoja.
Upekee wake ni kwamba agano hilo si kati ya pande mbili zilizo sawa, kama yale kati ya watu, bali ni Mungu anayelianzisha na kupanga masharti, akimhimiza binadamu kukubali na kuwa mwaminifu.
Agano ni tafsiri ya kawaida ya neno la Kiebrania ברית, "bərîṯ" au "berith".
Katika Biblia ya Kiebrania linatumika mara 264.
Tafsiri ya Kigiriki katika Septuaginta na katika Agano Jipya ni διαθήκη, "diatheke", ambalo lina maana ya "wasia" pia (ndiyo sababu katika Kilatini tunakuta "Testamentum").
Wazo la agano ni la msingi kwa Wayahudi, nao wanaona lile alilofanya Mungu na Musa kwenye mlima Sinai linawahusu wao, wakati kwa mataifa mengine lipo lile alilolifanya na Noah.
Ukristo unakiri kwamba Mungu alifanya maagano mengine na binadamu, lakini hatimaye alianzisha "Agano Jipya" na la milele katika damu ya Yesu Kristo iliyomwagwa kwa ondoleo la dhambi za watu wote watakaomuamini.
Uislamu unaendeleza imani katika agano la Mungu na Abrahamu, ambalo tohara ni ishara yake ya nje.
Toba
Toba (kutoka neno la Kiarabu) ni msimamo wa mtu kujuta dhambi na kwa hiyo kutaka kurekebisha alichoharibu kwa njia hiyo.
Toba inaweza kujitokeza kwa matendo ya nje ambayo mtu anajipangia ili kubadilika na kufidia. Kati ya matendo hayo, kuna kusali, kusoma vitabu vya dini, kufunga, kujinyima n.k.
Wakristo wanafanya hivyo hasa wakati wa Kwaresima na Juma Kuu. Kwa namna tofauti, Majilio pia ni majira ya toba kwao.
Kwa Waislamu ni hasa mwezi mzima wa Ramadhani.
Kadiri ya Biblia, watu wote ni wakosefu na wanapaswa kufanya toba. Kwa sababu hiyo, bila toba hakuna wokovu.
Ungamo la Augsburg linagawa toba pande mbili: "Mmoja ni majuto, yaani hofu inayochoma dhamiri kwa kutambua dhambi; wa pili ni imani ambayo inatokana na Injili au ondoleo, na kusadiki kwamba kwa ajili ya Kristo, dhambi zinasamehewa, na kufariji dhamiri na kuiokoa kutoka hofu."
Katika baadhi ya madhehebu ya Ukristo, kama ya Wakatoliki na ya Waorthodoksi, toba inaweza kukamilishwa na sakramenti maalumu inayoitwa Kitubio au Upatanisho.
Kaburi
Kaburi ni mahali pa kulaza maiti ya binadamu au mabaki yake.
Tendo lenyewe linaitwa mazishi au maziko na mara nyingi linaendana na aina ya ibada.
Linaweze kuwa na namna nyingi, kadiri ya utamaduni wa wahusika.
Mazishi
Mazishi ni taratibu za kuheshimu na kuzika maiti ya mtu au mabaki yake.
Taratibu hizo zinategemea dini na mila za wahusika, hivyo zinatofautiana sana.
Mara nyingi mazishi yanaendana na sala kwa ajili ya marehemu.
Kama sivyo kuna kumkumbuka na kukumlilia pamoja na kufariji wafiwa.
Mazishi ni ya zamani sana, inawezekana yalikuwepo kabla ya "Homo sapiens" kutokea, miaka 300,000 iliyopita.
Vita vya Schmalkald
Vita vya Schmalkald (1546-1547), viliendeshwa na Karolo V, Kaisari wa Dola Takatifu la Kiroma dhidi ya maeneo ya Walutheri yaliyokuwa ndani ya dola hilo kubwa la Ujerumani.
Vililenga kuwalazimisha watawala wadogo waliowaunga mkono Walutheri wafute matengenezo yote.
Mwanzoni alishinda (20 Julai 1547); kwenye Bunge la Augsburg (1547-1548) alidai Walutheri wakubali kuwa chini ya maaskofu na Papa wa Kanisa Katoliki. Ingawa aliruhusu ndoa ya mapadri na kupokea ekaristi kwa maumbo yote mawili (mkate na divai), maitikio hayakuwa mazuri hata kidogo: kukawa na vurugu kubwa.
Mwaka 1552, baada ya njama ya watawala hao dhidi ya Karolo V, vilianza tena vita ambavyo vilimlazimisha kukimbia Austria. Hatimaye watawala Walutheri walipatana na mwanae, mfalme Ferdinand III. Hivyo jaribio la kufuta Ulutheri kijeshi lilishindikana kabisa.
Vita vilimalizika mwaka 1555 kwa amani ya Augsburg. Mapatano hayo yalilenga kuwezesha wananchi wenye imani tofauti waishi katika taifa lilelile. Watawala walipewa haki ya kuwachagulia madhehebu ya dini raia wao. Wasiokubali kufuata imani ya mtawala, walipewa tu haki ya kuhamia eneo lingine ambapo mtawala wake alikuwa na imani yao.
Hivyo katika Dola la Kijerumani yalikubalika rasmi maeneo yaliyoshikilia Ungamo la Augsburg na yale yaliyobaki katika Kanisa Katoliki, lakini si wenye imani tofauti na hizo mbili, kama vile Wareformati na Waanabaptisti.
Amani ya Augsburg kwanza ilifaulu kuleta mahusiano imara upande wa siasa, lakini baadaye haikuweza kuzuia mlipuko wa vita vikali vya karne XVII: vita vya miaka 30 (1618-1648).
Amani ya Augsburg
Amani ya Augsburg ni mapatano yaliyofikiwa mwaka 1555 ili kumaliza Vita vya Schmalkald (1546-1547), vilivyoendeshwa na Karolo V, Kaisari wa Dola Takatifu la Kiroma dhidi ya maeneo ya Walutheri yaliyokuwa ndani ya dola hilo kubwa la Ujerumani.
Vililenga kuwalazimisha watawala wadogo waliowaunga mkono Walutheri wafute matengenezo yote.
Mwanzoni alishinda (20 Julai 1547); kwenye Bunge la Augsburg (1547-1548) alidai Walutheri wakubali kuwa chini ya maaskofu na Papa wa Kanisa Katoliki. Ingawa aliruhusu ndoa ya mapadri na kupokea ekaristi kwa maumbo yote mawili (mkate na divai), maitikio hayakuwa mazuri hata kidogo: kukawa na vurugu kubwa.
Mwaka 1552, baada ya njama ya watawala hao dhidi ya Karolo V, vilianza tena vita ambavyo vilimlazimisha kukimbia Austria. Hatimaye watawala Walutheri walipatana na mwanae, mfalme Ferdinand III. Hivyo jaribio la kufuta Ulutheri kijeshi lilishindikana kabisa.
Vita vilimalizika mwaka 1555 kwa amani ya Augsburg. Mapatano hayo yalilenga kuwezesha wananchi wenye imani tofauti waishi katika taifa lilelile. Watawala walipewa haki ya kuwachagulia madhehebu ya dini raia wao. Wasiokubali kufuata imani ya mtawala, walipewa tu haki ya kuhamia eneo lingine ambapo mtawala wake alikuwa na imani yao.
Hivyo katika Dola la Kijerumani yalikubalika rasmi maeneo yaliyoshikilia Ungamo la Augsburg na yale yaliyobaki katika Kanisa Katoliki, lakini si wenye imani tofauti na hizo mbili, kama vile Wareformati na Waanabaptisti.
Amani ya Augsburg kwanza ilifaulu kuleta mahusiano imara upande wa siasa, lakini baadaye haikuweza kuzuia mlipuko wa vita vikali vya karne XVII: vita vya miaka 30 (1618-1648).
Ungamo la Augsburg
Ungamo la Augsburg ni mafundisho yaliyotungwa mwaka 1530 wafuasi wa Martin Luther walipodaiwa kujieleza mbele ya Bunge la Dola Takatifu la Kiroma ili kurudisha umoja wa Kanisa.
Lengo lake lilikuwa kuendeleza matengenezo ya Kiprotestanti, lakini pia kudumisha umoja huo.
Katika sehemu ya kwanza (1-21) linafafanua mafundisho ya Kilutheri namna ya kuonyesha kwamba hayapingani na yale ya «Kanisa Katoliki au ya Kanisa la Roma».
Sehemu ya pili inazungumzia mabadiliko yaliyoanzishwa na watengenezaji ili kurekebisha mambo kadhaa yaliyotazamwa kama «maovu» (22-28), ikieleza haja ya mabadiliko hayo.
Ungamo hilo ni thibitisho tosha la nia ya Walutheri wa kwanza ya kubaki ndani ya Kanisa pekee linaloonekana.
Kimagar ya Mashariki
Kimagar ya Mashariki ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Nepal na Uhindi inayozungumzwa na Wamagar. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kimagar ya Mashariki nchini Nepal imehesabiwa kuwa watu 462,000. Pia kuna wasemaji 71,700 nchini Uhindi (2006). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimagar ya Mashariki iko katika kundi la Kihimalaya.
Kimal ya Paharia
Kimal ya Paharia ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Uhindi inayozungumzwa na Wamal. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kimal ya Paharia imehesabiwa kuwa watu 51,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimal ya Paharia iko katika kundi la Kiaryan.
749 KK
Makala hii inahusu mwaka 749 KK (kabla ya Kristo).
748 KK
Makala hii inahusu mwaka 748 KK (kabla ya Kristo).
745 KK
Makala hii inahusu mwaka 745 KK (kabla ya Kristo).
747 KK
Makala hii inahusu mwaka 747 KK (kabla ya Kristo).
744 KK
Makala hii inahusu mwaka 744 KK (kabla ya Kristo).
743 KK
Makala hii inahusu mwaka 743 KK (kabla ya Kristo).
742 KK
Makala hii inahusu mwaka 742 KK (kabla ya Kristo).
741 KK
Makala hii inahusu mwaka 741 KK (kabla ya Kristo).
740 KK
Makala hii inahusu mwaka 740 KK (kabla ya Kristo).
756 KK
Makala hii inahusu mwaka 756 KK (kabla ya Kristo).
755 KK
Makala hii inahusu mwaka 755 KK (kabla ya Kristo).
754 KK
Makala hii inahusu mwaka 754 KK (kabla ya Kristo).
759 KK
Makala hii inahusu mwaka 759 KK (kabla ya Kristo).
752 KK
Makala hii inahusu mwaka 753 KK (kabla ya Kristo).
751 KK
Makala hii inahusu mwaka 751 KK (kabla ya Kristo).
758 KK
Makala hii inahusu mwaka 758 KK (kabla ya Kristo).
757 KK
Makala hii inahusu mwaka 757 KK (kabla ya Kristo).
Ario
Ario (kwa Kiberberi: Aryus ; kwa Kigiriki Ἄρειος, Areios, 250 au 256 – 336) alikuwa padri kutoka Libya aliyefanya kazi huko Alexandria, Misri.
Mafundisho yake yalisisitiza kuwa Mungu Baba ni mkuu kuliko Mwana, akipinga imani katika Utatu.
Kristolojia yake ilikanushwa na askofu wake, Aleksanda wa Aleksandria, lakini ilienea kote mashariki mwa Dola la Roma na kuvuruga Kanisa Katoliki kiasi cha kudai Kaisari Konstantino I aitishe Mtaguso wa kwanza wa Nisea mwaka 325.
Huo mtaguso mkuu wa kwanza, uliokusanya maaskofu wengi hasa wa mashariki, ulikataa hoja zake na kumkiri Mwana kuwa na hali ileile ya Baba.
Hata hivyo vurugu ziliendelea hata kudai ufanyike mtaguso wa kwanza wa Konstantinopoli (383), ambao ni wa pili kati ya mitaguso ya kiekumene, nao ukasisitiza na kukamilisha imani ya mtaguso wa kwanza wa Nisea katika Kanuni ya Imani ya Nisea-Konstantinopoli.
Ingawa imani hiyo ilikubaliwa kura rasmi katika Dola la Roma, Uario ulienea kati ya makabila ya Kijerumani, hasa Wagoti na Wavandali, hivyo uliendelea hadi karne ya 7 na ya 8.
Mpaka leo kuna madhehebu yanayokanusha umungu wa Yesu Kristo na kusema ni kiumbe tu.
Uario
Uario (au Uariani) ni msimamo wa teolojia ambao unamuita Yesu "Mwana wa Mungu" lakini kwa kukanusha imani ya Wakristo karibu wote kuhusu Utatu mtakatifu, yaani uwemo wa nafsi tatu za milele katika Mungu pekee: Baba, Mwana na Roho Mtakatifu.
Hivyo unafafanua kwamba Yesu Kristo si sawa na Mungu Baba wala si wa milele, bali ni kiumbe tu, ingawa bora kuliko wote.
Jina linatokana na lile la Ario (250 hivi – 336), padri wa Aleksandria, Misri. Ingawa yeye hakuwa wa kwanza kufafanua hivyo maneno ya Yoh 14:28, mafundisho yake yalivuruga kabisa Kanisa kwa muda mrefu na kuhitaji mitaguso mikuu miwili ili kuyakomesha katika Dola la Roma.
Kwa ajili hiyo, katika mitaguso hiyo ya kiekumeni ya kwanza (Mtaguso wa kwanza wa Nisea na Mtaguso wa kwanza wa Konstantinopoli) ilitungwa ikapanuliwa kanuni ya imani ya Nisea-Konstantinopoli iliyotakiwa kufuatwa na maaskofu wote, hata kwa nguvu ya serikali ya Dola la Roma.
Juhudi hizo hazikuzuia Uario kuendelea nje ya dola hilo, hasa kati ya makabila ya Kijerumani ambayo muda mfupi baadaye wakavamia Dola la Roma na kudhulumu Wakatoliki, hasa Hispania na Afrika Kaskazini.
Mwanzoni mwa karne za kati, Uario uliachwa kabisa, lakini ukatokea tena na tena, hasa nchini Marekani.
Hivyo Uario unafuatwa hata leo na madhehebu kadhaa ya Ukristo, ambayo kwa sababu hiyo yanatazamwa na wengine wote kama si Wakristo ama walau ni Wakristo wa pembeni (kwa Kiingereza "Marginal Christians"). Mfano wake ni Mashahidi wa Yehova, Wamormoni, lakini pia baadhi ya Wapentekoste.
Mgeta
Mgeta ni tarafa ya uwanda wa juu (hadi mita 2,200 na zaidi juu ya UB) katika wilaya ya Mvomero, mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67321.
Ndiyo sehemu ambayo Waluguru wa mwanzo walitokea huko.
Ni sehemu inayosifika sana kwa kilimo cha mboga na matunda, kwa mfano njegere, maharage, mahindi, magimbi na viazi mviringo. Pia ndipo soko kubwa la matunda na mbogamboga lilipo Nyandila.
885 KK
Makala hii inahusu mwaka 885 KK (kabla ya Kristo).
883 KK
Makala hii inahusu mwaka 883 KK (kabla ya Kristo).
872 KK
Makala hii inahusu mwaka 872 KK (kabla ya Kristo).
871 KK
Makala hii inahusu mwaka 899 KK (kabla ya Kristo).
870 KK
Makala hii inahusu mwaka 870 KK (kabla ya Kristo).
895 KK
Makala hii inahusu mwaka 895 KK (kabla ya Kristo).
860 KK
Makala hii inahusu mwaka 860 KK (kabla ya Kristo).
859 KK
Makala hii inahusu mwaka 859 KK (kabla ya Kristo).
858 KK
Makala hii inahusu mwaka 858 KK (kabla ya Kristo).
Miaka ya 850 KK
Makala hii inahusu muongo ya miaka 859 - 850 KK.
857 KK
Makala hii inahusu mwaka 857 KK (kabla ya Kristo).
891 KK
Makala hii inahusu mwaka 896 KK (kabla ya Kristo).
856 KK
Makala hii inahusu mwaka 856 KK (kabla ya Kristo).
855 KK
Makala hii inahusu mwaka 855 KK (kabla ya Kristo).
854 KK
Makala hii inahusu mwaka 854 KK (kabla ya Kristo).
853 KK
Makala hii inahusu mwaka 853 KK (kabla ya Kristo).
852 KK
Makala hii inahusu mwaka 852 KK (kabla ya Kristo).
851 KK
Makala hii inahusu mwaka 851 KK (kabla ya Kristo).
850 KK
Makala hii inahusu mwaka 850 KK (kabla ya Kristo).
849 KK
Makala hii inahusu mwaka 849 KK (kabla ya Kristo).
Miaka ya 890 KK
Makala hii inahusu muongo ya miaka 899 - 890 KK.
848 KK
Makala hii inahusu mwaka 848 KK (kabla ya Kristo).
890 KK
Makala hii inahusu mwaka 890 KK (kabla ya Kristo).
847 KK
Makala hii inahusu mwaka 847 KK (kabla ya Kristo).
846 KK
Makala hii inahusu mwaka 846 KK (kabla ya Kristo).
845 KK
Makala hii inahusu mwaka 845 KK (kabla ya Kristo).
844 KK
Makala hii inahusu mwaka 844 KK (kabla ya Kristo).
843 KK
Makala hii inahusu mwaka 843 KK (kabla ya Kristo).
842 KK
Makala hii inahusu mwaka 842 KK (kabla ya Kristo).
841 KK
Makala hii inahusu mwaka 841 KK (kabla ya Kristo).
840 KK
Makala hii inahusu mwaka 840 KK (kabla ya Kristo).
896 KK
Makala hii inahusu mwaka 896 KK (kabla ya Kristo).
894 KK
Makala hii inahusu mwaka 894 KK (kabla ya Kristo).
893 KK
Makala hii inahusu mwaka 893 KK (kabla ya Kristo).
892 KK
Makala hii inahusu mwaka 892 KK (kabla ya Kristo).
839 KK
Makala hii inahusu mwaka 839 KK (kabla ya Kristo).
838 KK
Makala hii inahusu mwaka 838 KK (kabla ya Kristo).
837 KK
Makala hii inahusu mwaka 837 KK (kabla ya Kristo).
836 KK
Makala hii inahusu mwaka 836 KK (kabla ya Kristo).
897 KK
Makala hii inahusu mwaka 897 KK (kabla ya Kristo).
835 KK
Makala hii inahusu mwaka 835 KK (kabla ya Kristo).
834 KK
Makala hii inahusu mwaka 834 KK (kabla ya Kristo).
813 KK
Makala hii inahusu mwaka 813 KK (kabla ya Kristo).
833 KK
Makala hii inahusu mwaka 833 KK (kabla ya Kristo).
832 KK
Makala hii inahusu mwaka 832 KK (kabla ya Kristo).
898 KK
Makala hii inahusu mwaka 898 KK (kabla ya Kristo).
812 KK
Makala hii inahusu mwaka 812 KK (kabla ya Kristo).
831 KK
Makala hii inahusu mwaka 831 KK (kabla ya Kristo).
830 KK
Makala hii inahusu mwaka 830 KK (kabla ya Kristo).
811 KK
Makala hii inahusu mwaka 811 KK (kabla ya Kristo).
899 KK
Makala hii inahusu mwaka 899 KK (kabla ya Kristo).
810 KK
Makala hii inahusu mwaka 810 KK (kabla ya Kristo).
861 KK
Makala hii inahusu mwaka 861 KK (kabla ya Kristo).
806 KK
Makala hii inahusu mwaka 806 KK (kabla ya Kristo).
862 KK
Makala hii inahusu mwaka 862 KK (kabla ya Kristo).
829 KK
Makala hii inahusu mwaka 829 KK (kabla ya Kristo).
863 KK
Makala hii inahusu mwaka 863 KK (kabla ya Kristo).
828 KK
Makala hii inahusu mwaka 828 KK (kabla ya Kristo).
864 KK
Makala hii inahusu mwaka 864 KK (kabla ya Kristo).
827 KK
Makala hii inahusu mwaka 827 KK (kabla ya Kristo).
826 KK
Makala hii inahusu mwaka 826 KK (kabla ya Kristo).
865 KK
Makala hii inahusu mwaka 865 KK (kabla ya Kristo).
825 KK
Makala hii inahusu mwaka 825 KK (kabla ya Kristo).
804 KK
Makala hii inahusu mwaka 804 KK (kabla ya Kristo).
824 KK
Makala hii inahusu mwaka 824 KK (kabla ya Kristo).
873 KK
Makala hii inahusu mwaka 873 KK (kabla ya Kristo).
808 KK
Makala hii inahusu mwaka 808 KK (kabla ya Kristo).
823 KK
Makala hii inahusu mwaka 823 KK (kabla ya Kristo).
866 KK
Makala hii inahusu mwaka 866 KK (kabla ya Kristo).
867 KK
Makala hii inahusu mwaka 867 KK (kabla ya Kristo).
822 KK
Makala hii inahusu mwaka 822 KK (kabla ya Kristo).
868 KK
Makala hii inahusu mwaka 868 KK (kabla ya Kristo).
805 KK
Makala hii inahusu mwaka 805 KK (kabla ya Kristo).
821 KK
Makala hii inahusu mwaka 821 KK (kabla ya Kristo).
869 KK
Makala hii inahusu mwaka 869 KK (kabla ya Kristo).
800 KK
Makala hii inahusu mwaka 800 KK (kabla ya Kristo).
820 KK
Makala hii inahusu mwaka 820 KK (kabla ya Kristo).
874 KK
Makala hii inahusu mwaka 874 KK (kabla ya Kristo).
819 KK
Makala hii inahusu mwaka 819 KK (kabla ya Kristo).
815 KK
Makala hii inahusu mwaka 815 KK (kabla ya Kristo).
818 KK
Makala hii inahusu mwaka 818 KK (kabla ya Kristo).
817 KK
Makala hii inahusu mwaka 817 KK (kabla ya Kristo).
Miaka ya 860 KK
Makala hii inahusu muongo ya miaka 869 - 860 KK.
875 KK
Makala hii inahusu mwaka 875 KK (kabla ya Kristo).
876 KK
Makala hii inahusu mwaka 876 KK (kabla ya Kristo).
816 KK
Makala hii inahusu mwaka 816 KK (kabla ya Kristo).
877 KK
Makala hii inahusu mwaka 877 KK (kabla ya Kristo).
809 KK
Makala hii inahusu mwaka 809 KK (kabla ya Kristo).
807 KK
Makala hii inahusu mwaka 807 KK (kabla ya Kristo).
803 KK
Makala hii inahusu mwaka 803 KK (kabla ya Kristo).
802 KK
Makala hii inahusu mwaka 802 KK (kabla ya Kristo).
801 KK
Makala hii inahusu mwaka 801 KK (kabla ya Kristo).
880 KK
Makala hii inahusu mwaka 880 KK (kabla ya Kristo).
878 KK
Makala hii inahusu mwaka 878 KK (kabla ya Kristo).
881 KK
Makala hii inahusu mwaka 881 KK (kabla ya Kristo).
882 KK
Makala hii inahusu mwaka 882 KK (kabla ya Kristo).
Miaka ya 880 KK
Makala hii inahusu muongo ya miaka 889 - 880 KK.
Miaka ya 870 KK
Makala hii inahusu muongo ya miaka 879 - 870 KK.
879 KK
Makala hii inahusu mwaka 879 KK (kabla ya Kristo).
Charlotte Rampling
Tessa Charlotte Rampling (amezaliwa tar. 5 Februari 1946) ni mwigizaji wa filamu na tamthilia kutoka nchini Uingereza.
Bartolomeo Las Casas
Bartolomeo Las Casas, O.P., kwa Kihispania Bartolomé de las Casas (Sevilia, 1484 hivi – Madrid 18 Julai 1566) alikuwa mwanahistoria, mwanaharakati, mtawa wa Shirika la Wahubiri, askofu wa Kanisa Katoliki na mtu wa kwanza kutambulika rasmi kama "Mtetezi wa Waindio".
Maandishi yake mengi, yakiwemo "Historia fupi ya uangamizaji wa Uindio" na "Historia ya Uindio", yanasimulia miongo ya kwanza ya ukoloni wa Hispania barani Amerika na kukazia hasa maovu ya wakoloni dhidi ya wenyeji.
Akiwa mmoja wa walowezi wa kwanza kutoka Ulaya, kwanza alishiriki, lakini baadaye alijisikia wajibu wa kupinga kabisa maovu hayo.
Mwaka 1515 alibadili mtazamo wake wa awali, aliachilia watumwa wake na haki zake, akatetea zile za Waindio mbele ya Kaisari Karolo V.
Katika maandishi yake ya kwanza alipendekeza Waafrika washike nafasi ya Waindio kama watumwa katika makoloni ya Amerika, na kwa sababu hiyo amelaumiwa kuchangia mwanzo wa Biashara ya ng'ambo ya Atlantiki.
Lakini baadaye alifuta pendekezo hilo, akitambua utumwa wowote ni mbaya sawia.
Mwaka 1522 alijaribu kuanzisha aina mpya ya ukoloni isiyo na ukatili kwenye pwani ya Venezuela, lakini aliposhindwa Las Casas aliamua kujiunga na utawa wa Wadominiko, akaacha shughuli za kijamii kwa miaka 10 hivi.
Baadaye alisafiri hadi Amerika ya Kati ili kuinjilisha kwa amani Wamaya wa Guatemala akashiriki mijadala kuhusu namna bora ya kuwaingiza Waindio katika Ukristo.
Aliporudi Hispania kutafuta wamisionari wapya, alizidi kupinga dhuluma hata akafaulu kufanya zipitishwe sheria mpya mwaka 1542.
Aliteuliwa kuwa askofu wa kwanza wa Chiapas, lakini baada ya muda mfupi ilimbidi arudi Hispania kutokana na upinzani wa wakoloni.
Miaka yake ya mwisho aliishi ikulu, akiathiri sera za Hispania kuhusu Waindio. Mwaka 1550 alishiriki mdahalo wa Valladolid dhidi ya Juan Ginés de Sepúlveda aliyedai Waindio si binadamu kamili, hivyo wanahitaji kutawaliwa na Wahispania wapate ustaarabu. Las Casas alipinga kabisa na kusema kuwatumikisha ni kinyume cha haki.
Bartolomeo Las Casas alitumia miaka 50 kupinga utumwa na dhuluma za ukoloni, akihimiza serikali kuwa na sera adilifu zaidi. Ingawa hakufaulu sana, walau alileta nafuu fulani na uzingatifu wa maadili. Kwa sababu hiyo Las Casas anahersabiwa mara nyingi kati ya watetezi wa kwanza wa haki za binadamu.
Miaka ya 840 KK
Makala hii inahusu muongo ya miaka 849 - 840 KK.
Miaka ya 830 KK
Makala hii inahusu muongo ya miaka 839 - 830 KK.
Miaka ya 820 KK
Makala hii inahusu muongo ya miaka 829 - 820 KK.
Miaka ya 810 KK
Makala hii inahusu muongo ya miaka 819 - 810 KK.
Miaka ya 800 KK
Makala hii inahusu muongo ya miaka 809 - 800 KK.
Miaka ya 790 KK
Makala hii inahusu muongo ya miaka 799 - 790 KK.
Miaka ya 780 KK
Makala hii inahusu muongo ya miaka 789 - 780 KK.
Miaka ya 770 KK
Makala hii inahusu muongo ya miaka 779 - 770 KK.
Miaka ya 760 KK
Makala hii inahusu muongo ya miaka 769 - 760 KK.
Miaka ya 750 KK
Makala hii inahusu muongo ya miaka 759 - 750 KK.
Miaka ya 730 KK
Makala hii inahusu muongo ya miaka 739 - 730 KK.
Miaka ya 740 KK
Makala hii inahusu muongo ya miaka 749 - 740 KK.
Miaka ya 720 KK
Makala hii inahusu muongo ya miaka 729 - 720 KK.
Miaka ya 710 KK
Makala hii inahusu muongo ya miaka 719 - 710 KK.
Miaka ya 700 KK
Makala hii inahusu muongo ya miaka 709 - 700 KK.
781 KK
Makala hii inahusu mwaka 781 KK (kabla ya Kristo).
780 KK
Makala hii inahusu mwaka 780 KK (kabla ya Kristo).
789 KK
Makala hii inahusu mwaka 789 KK (kabla ya Kristo).
787 KK
Makala hii inahusu mwaka 787 KK (kabla ya Kristo).
788 KK
Makala hii inahusu mwaka 788 KK (kabla ya Kristo).
785 KK
Makala hii inahusu mwaka 785 KK (kabla ya Kristo).
784 KK
Makala hii inahusu mwaka 784 KK (kabla ya Kristo).
783 KK
Makala hii inahusu mwaka 783 KK (kabla ya Kristo).
799 KK
Makala hii inahusu mwaka 799 KK (kabla ya Kristo).
798 KK
Makala hii inahusu mwaka 798 KK (kabla ya Kristo).
797 KK
Makala hii inahusu mwaka 797 KK (kabla ya Kristo).
796 KK
Makala hii inahusu mwaka 796 KK (kabla ya Kristo).
795 KK
Makala hii inahusu mwaka 795 KK (kabla ya Kristo).
769 KK
Makala hii inahusu mwaka 769 KK (kabla ya Kristo).
794 KK
Makala hii inahusu mwaka 794 KK (kabla ya Kristo).
768 KK
Makala hii inahusu mwaka 768 KK (kabla ya Kristo).
792 KK
Makala hii inahusu mwaka 792 KK (kabla ya Kristo).
767 KK
Makala hii inahusu mwaka 767 KK (kabla ya Kristo).
766 KK
Makala hii inahusu mwaka 766 KK (kabla ya Kristo).
791 KK
Makala hii inahusu mwaka 791 KK (kabla ya Kristo).
765 KK
Makala hii inahusu mwaka 765 KK (kabla ya Kristo).
790 KK
Makala hii inahusu mwaka 790 KK (kabla ya Kristo).
764 KK
Makala hii inahusu mwaka 764 KK (kabla ya Kristo).
763 KK
Makala hii inahusu mwaka 763 KK (kabla ya Kristo).
762 KK
Makala hii inahusu mwaka 762 KK (kabla ya Kristo).
779 KK
Makala hii inahusu mwaka 779 KK (kabla ya Kristo).
761 KK
Makala hii inahusu mwaka 761 KK (kabla ya Kristo).
770 KK
Makala hii inahusu mwaka 770 KK (kabla ya Kristo).
760 KK
Makala hii inahusu mwaka 760 KK (kabla ya Kristo).
778 KK
Makala hii inahusu mwaka 778 KK (kabla ya Kristo).
775 KK
Makala hii inahusu mwaka 775 KK (kabla ya Kristo).
777 KK
Makala hii inahusu mwaka 777 KK (kabla ya Kristo).
774 KK
Makala hii inahusu mwaka 774 KK (kabla ya Kristo).
771 KK
Makala hii inahusu mwaka 771 KK (kabla ya Kristo).
772 KK
Makala hii inahusu mwaka 772 KK (kabla ya Kristo).
773 KK
Makala hii inahusu mwaka 773 KK (kabla ya Kristo).
900 KK
Makala hii inahusu mwaka 900 KK (kabla ya Kristo).
909 KK
Makala hii inahusu mwaka 909 KK (kabla ya Kristo).
908 KK
Makala hii inahusu mwaka 908 KK (kabla ya Kristo).
907 KK
Makala hii inahusu mwaka 907 KK (kabla ya Kristo).
906 KK
Makala hii inahusu mwaka 906 KK (kabla ya Kristo).
905 KK
Makala hii inahusu mwaka 905 KK (kabla ya Kristo).
904 KK
Makala hii inahusu mwaka 904 KK (kabla ya Kristo).
903 KK
Makala hii inahusu mwaka 903 KK (kabla ya Kristo).
902 KK
Makala hii inahusu mwaka 902 KK (kabla ya Kristo).
901 KK
Makala hii inahusu mwaka 901 KK (kabla ya Kristo).
919 KK
Makala hii inahusu mwaka 919 KK (kabla ya Kristo).
918 KK
Makala hii inahusu mwaka 918 KK (kabla ya Kristo).
917 KK
Makala hii inahusu mwaka 917 KK (kabla ya Kristo).
916 KK
Makala hii inahusu mwaka 916 KK (kabla ya Kristo).
915 KK
Makala hii inahusu mwaka 915 KK (kabla ya Kristo).
914 KK
Makala hii inahusu mwaka 914 KK (kabla ya Kristo).
913 KK
Makala hii inahusu mwaka 913 KK (kabla ya Kristo).
912 KK
Makala hii inahusu mwaka 912 KK (kabla ya Kristo).
911 KK
Makala hii inahusu mwaka 911 KK (kabla ya Kristo).
910 KK
Makala hii inahusu mwaka 910 KK (kabla ya Kristo).
929 KK
Makala hii inahusu mwaka 929 KK (kabla ya Kristo).
928 KK
Makala hii inahusu mwaka 928 KK (kabla ya Kristo).
927 KK
Makala hii inahusu mwaka 927 KK (kabla ya Kristo).
926 KK
Makala hii inahusu mwaka 926 KK (kabla ya Kristo).
925 KK
Makala hii inahusu mwaka 925 KK (kabla ya Kristo).
924 KK
Makala hii inahusu mwaka 924 KK (kabla ya Kristo).
923 KK
Makala hii inahusu mwaka 923 KK (kabla ya Kristo).
922 KK
Makala hii inahusu mwaka 922 KK (kabla ya Kristo).
921 KK
Makala hii inahusu mwaka 921 KK (kabla ya Kristo).
920 KK
Makala hii inahusu mwaka 920 KK (kabla ya Kristo).
939 KK
Makala hii inahusu mwaka 939 KK (kabla ya Kristo).
938 KK
Makala hii inahusu mwaka 938 KK (kabla ya Kristo).
937 KK
Makala hii inahusu mwaka 937 KK (kabla ya Kristo).
936 KK
Makala hii inahusu mwaka 936 KK (kabla ya Kristo).
935 KK
Makala hii inahusu mwaka 935 KK (kabla ya Kristo).
934 KK
Makala hii inahusu mwaka 934 KK (kabla ya Kristo).
933 KK
Makala hii inahusu mwaka 933 KK (kabla ya Kristo).
932 KK
Makala hii inahusu mwaka 932 KK (kabla ya Kristo).
931 KK
Makala hii inahusu mwaka 931 KK (kabla ya Kristo).
930 KK
Makala hii inahusu mwaka 930 KK (kabla ya Kristo).
949 KK
Makala hii inahusu mwaka 949 KK (kabla ya Kristo).
948 KK
Makala hii inahusu mwaka 948 KK (kabla ya Kristo).
947 KK
Makala hii inahusu mwaka 947 KK (kabla ya Kristo).
946 KK
Makala hii inahusu mwaka 946 KK (kabla ya Kristo).
945 KK
Makala hii inahusu mwaka 945 KK (kabla ya Kristo).
Miaka ya 990 KK
Makala hii inahusu muongo ya miaka 999 - 990 KK.
Miaka ya 980 KK
Makala hii inahusu muongo ya miaka 989 - 980 KK.
Miaka ya 970 KK
Makala hii inahusu muongo ya miaka 979 - 970 KK.
Miaka ya 960 KK
Makala hii inahusu muongo ya miaka 969 - 960 KK.
944 KK
Makala hii inahusu mwaka 944 KK (kabla ya Kristo).
Miaka ya 950 KK
Makala hii inahusu muongo ya miaka 959 - 950 KK.
943 KK
Makala hii inahusu mwaka 943 KK (kabla ya Kristo).
Miaka ya 940 KK
Makala hii inahusu muongo ya miaka 949 - 940 KK.
942 KK
Makala hii inahusu mwaka 942 KK (kabla ya Kristo).
Miaka ya 930 KK
Makala hii inahusu muongo ya miaka 939 - 930 KK.
941 KK
Makala hii inahusu mwaka 941 KK (kabla ya Kristo).
940 KK
Makala hii inahusu mwaka 940 KK (kabla ya Kristo).
Miaka ya 920 KK
Makala hii inahusu muongo ya miaka 929 - 920 KK.
Miaka ya 910 KK
Makala hii inahusu muongo ya miaka 919 - 910 KK.
Miaka ya 900 KK
Makala hii inahusu muongo ya miaka 909 - 900 KK.
959 KK
Makala hii inahusu mwaka 959 KK (kabla ya Kristo).
958 KK
Makala hii inahusu mwaka 958 KK (kabla ya Kristo).
957 KK
Makala hii inahusu mwaka 957 KK (kabla ya Kristo).
956 KK
Makala hii inahusu mwaka 956 KK (kabla ya Kristo).
969 KK
Makala hii inahusu mwaka 969 KK (kabla ya Kristo).
955 KK
Makala hii inahusu mwaka 955 KK (kabla ya Kristo).
954 KK
Makala hii inahusu mwaka 954 KK (kabla ya Kristo).
953 KK
Makala hii inahusu mwaka 953 KK (kabla ya Kristo).
952 KK
Makala hii inahusu mwaka 952 KK (kabla ya Kristo).
951 KK
Makala hii inahusu mwaka 951 KK (kabla ya Kristo).
950 KK
Makala hii inahusu mwaka 950 KK (kabla ya Kristo).
960 KK
Makala hii inahusu mwaka 960 KK (kabla ya Kristo).
968 KK
Makala hii inahusu mwaka 968 KK (kabla ya Kristo).
967 KK
Makala hii inahusu mwaka 967 KK (kabla ya Kristo).
966 KK
Makala hii inahusu mwaka 966 KK (kabla ya Kristo).
965 KK
Makala hii inahusu mwaka 965 KK (kabla ya Kristo).
964 KK
Makala hii inahusu mwaka 964 KK (kabla ya Kristo).
963 KK
Makala hii inahusu mwaka 963 KK (kabla ya Kristo).
979 KK
Makala hii inahusu mwaka 979 KK (kabla ya Kristo).
962 KK
Makala hii inahusu mwaka 962 KK (kabla ya Kristo).
978 KK
Makala hii inahusu mwaka 978 KK (kabla ya Kristo).
977 KK
Makala hii inahusu mwaka 977 KK (kabla ya Kristo).
961 KK
Makala hii inahusu mwaka 961 KK (kabla ya Kristo).
976 KK
Makala hii inahusu mwaka 976 KK (kabla ya Kristo).
975 KK
Makala hii inahusu mwaka 975 KK (kabla ya Kristo).
974 KK
Makala hii inahusu mwaka 974 KK (kabla ya Kristo).
973 KK
Makala hii inahusu mwaka 973 KK (kabla ya Kristo).
989 KK
Makala hii inahusu mwaka 989 KK (kabla ya Kristo).
988 KK
Makala hii inahusu mwaka 988 KK (kabla ya Kristo).
987 KK
Makala hii inahusu mwaka 987 KK (kabla ya Kristo).
986 KK
Makala hii inahusu mwaka 986 KK (kabla ya Kristo).
985 KK
Makala hii inahusu mwaka 985 KK (kabla ya Kristo).
984 KK
Makala hii inahusu mwaka 984 KK (kabla ya Kristo).
983 KK
Makala hii inahusu mwaka 983 KK (kabla ya Kristo).
982 KK
Makala hii inahusu mwaka 982 KK (kabla ya Kristo).
981 KK
Makala hii inahusu mwaka 981 KK (kabla ya Kristo).
980 KK
Makala hii inahusu mwaka 980 KK (kabla ya Kristo).
999 KK
Makala hii inahusu mwaka 999 KK (kabla ya Kristo).
998 KK
Makala hii inahusu mwaka 998 KK (kabla ya Kristo).
997 KK
Makala hii inahusu mwaka 997 KK (kabla ya Kristo).
996 KK
Makala hii inahusu mwaka 996 KK (kabla ya Kristo).
995 KK
Makala hii inahusu mwaka 995 KK (kabla ya Kristo).
994 KK
Makala hii inahusu mwaka 994 KK (kabla ya Kristo).
993 KK
Makala hii inahusu mwaka 993 KK (kabla ya Kristo).
992 KK
Makala hii inahusu mwaka 992 KK (kabla ya Kristo).
991 KK
Makala hii inahusu mwaka 991 KK (kabla ya Kristo).
990 KK
Makala hii inahusu mwaka 990 KK (kabla ya Kristo).
Upofu wa mto
Upofu wa mto (pia inajulikana kama Onchocerciasis na Maradhi ya Robles), ni maradhi isababishwayo na ambukizo kutoka kinyoo cha kimelea "Onchocerca volvulus".
Dalili ni pamoja na mwasho mkali, manundu chini ya ngozi, na upofu. Maradhi hayo ni sababu ya pili baada ya vikope kumfanya mtu kuwa kipofu kutokana na ambukizo.
Mwaka wa 1915 daktari Rodolfo Robles aligundua kwa mara ya kwanza uhusiano baina ya kinyoo na maradhi ya macho.
Kinyoo cha kimelea anasambazwa na umo la nzi mweusi wa aina ya "Simulium". Kwa kawaida maumo mengi yanahitajika kabla ya ambukizo kuumiza.
Nzi hao huishi karibu na mito: ndiyo sababu ya jina “upofu wa mto”.
Mara tu vinyoo wameshaingia mwilini wanaunda kiluwiluwi ambao wanatembea hadi nje, juu ya ngozi ambapo wanaweza kumwambukiza nzi aliyekuja kuuma binadamu husika.
Kuna namna kadhaa za kufanyia uanguaji nazo ni pamoja na: kutia tishu ya ngozi iliyokatwa ndani ya mchanganyiko wa maji yenye asilimia 0.9 ya chumvi ukasubiri kiluwiluwi kutokea, kuchunguza jicho kwa dalili za kiluwiluwi, na kuchunguza manundu yaliyo chini ya ngozi kugundua vinyoo wazima.
Hakuna dawa ya chanjo dhidi ya maradhi hayo. Ugangakinga ni kujiepusha na kuumwa na nzi.
Namna za kusaidia kujiepusha ni pamoja na dawa za kinga dhidi ya vidudu na mavazi yanayofaa. Taratibu zingine ni zile za kupunguza idadi ya nzi kwa kupulizia dawa za kuua wadudu.
Bidii zenye kufutilia kabisa maradhi hayo katika dunia nzima kwa kuwatibu mara mbili kwa mwaka watu walio pamoja katika makundi zinatendeka sehemu kadhaa za dunia.
Matibabu ya wale walioambukizwa ni kuwapa dawa ya ivermectin kila baada ya miezi sita au miezi kumi na mbili. Matibabu hayo huua kiluwiluwi lakini hayawaui vinyoo wazima.
Dawa ile ya doxycycline ambayo huua bakteria iitwayo Wolbachia nayo ikihusika na [[endosymbiont] inaonekana kudhoofisha vinyoo ikapendekezwa vilevile. Upasuaji wenye kuondoa manundu vilevile unatendeka.
Takriban watu [[milioni]] 17 hadi 25 wanaambukizwa upofu wa mto, huku takriban milioni 0.8 wamekosa kiasi fulani cha uwezo wa kuona.
Maambukizo kwa wingi hutokea [[bara]]ni [[Afrika]] [[kusini kwa jangwa ya Sahara]], ingawa wengine wanaoishi [[Yemen]] pamoja na sehemu za upweke za [[Amerika ya Kati]] na [[Amerika ya Kusini]] wameambukizwa.
Maradhi hayo yanaelezwa kuwa maradhi ya [[nchi za joto]] yasiyoangaliwa na [[Shirika la Afya Duniani]].
[[Jamii:Maradhi ya kuambukiza]]
Wasaksoni
Wasaksoni (kwa Kilatini Saxones, kwa lugha za Kijerumaniki Seaxe, Sahson, Sassen, Sachsen, Saksen, kutoka "seax", jina la kisu maalumu walichotumia) walikuwa shirikisho la makabila kadhaa ya Wagermanik wakazi wa Ujerumani Kaskazini walioenea katika sehemu za jirani.
Baadhi yao, pamoja na jirani zao Waangli, jumla watu 200,000 hivi, walivamia Britania katika karne ya 5 BK na baada ya hapo, wakiweka msingi wa Uingereza wa leo.
Wengine wao walibaki katika Ujerumani ya Kaskazini wakapingana na milki ya Wafaranki na hatimaye kushindwa na Karolo Mkuu.
Katika karne ya 9 utemi wa Saksonia ulianza kuwa muhimu katika milki ya Ujerumani hadi mwaka 919 mtemi Heinrich I alichaguliwa kuwa mfalme wa Ujerumani.
Watawala Wasaksoni waliendelea kuongoza milki ya Wajerumani hadi mwaka 1024 hata kuchukua cheo cha kaisari chini ya Otto I.
Baadaye mtemi wa Saksonia alishindana na Kaizari Federiki I na utemi wa Saksonia uligawiwa. Cheo cha "Mtemi wa Saksonia" kilibaki na mtawala wa eneo dogo tu na kwa njia ya urithi cheo kilihamia katika kusini-mashariki mwa Ujerumani.
Tangu siku zile jina la "Saksonia" linataja maeneo upande wa kusini wa Berlin ya leo. Maeneo ya Saksonia asili (kaskazini-magharibi mwa Ujerumani) leo hii hujulikana kwa jina la "Saksonia Chini".
Wajuti
Wajuti au Wayuti (kutoka Kilatini "Iutum", jina la rasi kwenye bahari ya Baltiki ambayo siku hizi imegawanyika kati ya Ujerumani na Denmark) walikuwa kabila la Wagermanik ambao kutoka huko pamoja na jirani zao Waangli na baadhi ya Wasaksoni, jumla watu 200,000 hivi, walivamia Britania mwishoni mwa karne ya 4 na baada ya hapo, wakiweka msingi wa Uingereza wa leo.
Kimya
Kimya ni hali ya kukosa sauti yoyote au kama ipo si ya kuvuruga nafsi. Ingawa kinaweza kuonekana kinyume cha mawasiliano, kinaweza kikawa na ujumbe wake (mzuri au mbaya) ulio muhimu kwa wengine. Ndiyo sababu kinatumika katika taratibu mbalimbali, kama vile za ibada au za kukumbuka marehemu.
Vilevile, katikati ya hotuba, kimya kinaweza kuchangia utoaji na upokeaji wa maneno.
Kimya kinasaidia kutafakari, hivyo kinazingatiwa hasa katika monasteri, ambapo kinaratibiwa kwa makini ili kimya cha nje kichangie kimya cha ndani, yaani utulivu wa moyo mbele ya Mungu.
Tafakuri
Tafakuri (kutoka neno la Kiarabu linalokazia kufikiri) ni zoezi la binadamu katika kutumia vema akili yake.
Lengo linaweza kuwa utulivu wa nafsi, ambao unasaidia pia afya ya mwili, au uchimbaji wa jambo fulani, au utafutaji wa jibu la swali lililojitokeza, au uamuzi kuhusu maisha au mengineyo ya namna hiyo.
Tafakuri za makusudi lilitumika toka zamani katika dini mbalimbali hata kwa kufumba macho, kukariri maneno fulani, kutumia tasbihi za aina mbalimbali, n.k.
Kwa namna ya pekee, tafakuri inazingatiwa katika monasteri.
Tasbihi
Tasbihi (kutoka Kiarabu تسبيح, Tasbīḥ, ambalo linategemea kauli "Subhan'allah") katika Uislamu ni aina ya sala (dhikr) inayofanyika kwa kukariri maneno machache kwa sifa na utukufu wa Allah.
Ili kutunza hesabu ya kauli hizo, vinatumika ama mifupa ya mkono wa kulia ama punje zilizounganishwa katika kamba au uzi (misbaha) inayofanana na ile ya dini nyingine, k.mf. ya Wakristo Waorthodoksi (kamba ya sala) na Wakatoliki (rozari).
Shanga zilitumika kama pambo tangu kale: barani Afrika zimepatikana za miaka 10,000 KK.
Lini na wapi zilianza kutumika kwa ajili ya sala haijulikani, lakini kuna sanamu ya karne ya 3 KK inayomuonyesha Mhindu akiwa na ushanga wa sala.
Ushanga wa sala
Ushanga wa sala ni ushanga uliotengeneza kwa ajili ya kusali kwa kukariri maneno kadhaa ya imani.
Shanga zilitumika kama pambo tangu kale: barani Afrika zimepatikana za miaka 10,000 KK.
Lini na wapi zilianza kutumika kwa ajili ya sala haijulikani, lakini kuna sanamu ya karne ya 3 KK inayomuonyesha Mhindu akiwa na ushanga wa sala.
Lengo ni kutunza hesabu ya kauli ambazo zinakaririwa kwa kupitisha vidole viwili juu ya punje zilizounganishwa katika kamba au uzi kama kwa Wakristo Waorthodoksi (kamba ya sala) na Wakatoliki (rozari).
Ali Kiba
Ali Saleh Kiba (anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama Ali Kiba; pia: King Kiba; alizaliwa 1986) ni mwanamuziki wa Tanzania, mwimbaji na mtunzi wa nyimbo chini ya lebo ya Rockstar4000.
Ana vipaji vilivyo tofauti na wasanii wenzake, hivyo amejikita sehemu nyingine kwa kusajiliwa na Coastal Union kucheza mpira wa miguu kwa msimu wa 2018/2019 wa Vodacom Premier League.
Ni mtoto wa kwanza kuzaliwa katika familia ya watoto wanne, ambaye mdogo wake pia ni mwanamuziki wa Kitanzania.
Mwaka 2011, Ali Kiba alichaguliwa kama "msanii wa kwanza wa Afrika Mashariki" - Tanzania, Kenya na Uganda.
Kwa mwaka 2015 ameshinda tuzo tano za Kili awards.
Tarehe 20 Mei 2016, kampuni ya kimataifa inayojishughulisha na muziki "Sony Music Entertainment" ilitangaza kumsainisha mkataba wa kufanya kazi na Ali Kiba.
Kimanda (Uhindi)
Kimanda ni lugha ya Kidravidi nchini Uhindi inayozungumzwa na Wamanda. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kimanda imehesabiwa kuwa watu 4040. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimanda iko katika kundi la Kigondi-Kui.
Kimaria (Uhindi)
Kimaria (au Kimadiya) ni lugha ya Kidravidi nchini Uhindi inayozungumzwa na Wamaria. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kimaria imehesabiwa kuwa watu 165,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimaria iko katika kundi la Kigondi.
Kimaria ya Dandami
Kimaria ya Dandami (au Kimadiya) ni lugha ya Kidravidi nchini Uhindi inayozungumzwa na Wamaria. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kimaria ya Dandami imehesabiwa kuwa watu 200,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimaria ya Dandami iko katika kundi la Kigondi.
Rozari
Rozari (kutoka Kilatini "rosarium", yaani "taji la mawaridi"), ni ushanga uliotengenezwa kwanza na Wakatoliki wa Karne za Kati ili kusali kwa kukariri Salamu Maria kadhaa pamoja na kutafakari mafumbo ya imani.
Shanga zilitumika kama pambo tangu kale: barani Afrika zimepatikana za miaka 10,000 KK.
Lini na wapi zilianza kutumika kwa ajili ya sala haijulikani, lakini kuna sanamu ya karne ya 3 KK inayomuonyesha Mhindu akiwa na ushanga wa sala.
Lengo ni kutunza hesabu ya kauli ambazo zinakaririwa kwa kupitisha vidole viwili juu ya punje zilizounganishwa katika kamba au uzi.
Wakristo wa karne ya 15 waliotamani kusali kama watawa Zaburi 150, lakini hawakujua Kilatini au kusoma kabisa, walijifunza kwa urahisi kukariri Salamu Maria 150 huku wakitafakari mafumbo ya maisha ya Yesu, kama alivyowahi kufanya Dominiko wa Prussia (1382-1460), mmonaki Mkartusi.
Lakini shirika lililojihusisha zaidi na Rozari ni lile la Wadominiko.
Mwaka 1569, Papa Pius V aliyekuwa wa shirika hilo, alipitisha sala hiyo kwa Kanisa lote, akapanga mgawanyo wa mafumbo 15 na kukabidhi uenezi wake kwa Wadominiko wenzake.
Mafumbo hayo yaligawiwa katika makundi matatu: 5 ya furaha (utoto wa Yesu), 5 ya uchungu (mateso ya Yesu) na 5 ya utukufu (ufufuko wa Yesu na yatokanayo). Kila fumbo lina Salamu Maria 10, zikitanguliwa na Baba Yetu na kumalizika kwa Atukuzwe.
Mwaka 2002 Papa Yohane Paulo II alipendekeza kuongeza mafumbo 5 ya mwanga ili kuziba pengo kuhusu miaka ya utume wa Yesu.
Mbali na hao, Mapapa wote walihimiza sala hiyo kama njia rahisi kwa wote ya kukumbuka na kuheshimu kazi ya wokovu iliyofanywa na Yesu Kristo.
Sala hiyo imeenea katika baadhi ya madhehebu mengine ya Ukristo, hasa Anglikana.