hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
Baden-Württemberg
Baden-Württemberg ni moja ya majimbo 16 ya kujitawala ya Ujerumani lenye wakazi milioni 10.7 kwenye eneo la 35 752 km². Mji mkuu ni Stuttgart. Waziri mkuu ni Winfried Kretschmann (B90/Die Grünen). Jimbo liko katika kusini magharibi ya nchi likipakana na Ufaransa na Uswisi.
Baden-Württemberg imeanzishwa 1952 baada ya vita kuu ya pili ya dunia kutokana na majimbo ya kihistoria ya Baden, Württemberg na Hohenzollern. Yaliungana baada ya kura ya wananchi wote.
Historia ya kuandikwa ilianza miaka 2,000 iliyopita wakati sehemu kubwa ya jimbo lilikuwa sehemu ya Dola la Roma. Chanzo cha miji mingi ni mji wa Kiroma au kambi la jeshi la Roma.
Jimbo lapakana na Uswisi upande wa kusini, Ufaransa upande wa magharibi na majimbo ya Kijerumani ya Rhine-Palatino, Hesse na Bavaria.
Miji mikubwa ni pamoja na Stuttgart, Mannheim, Karlsruhe, Freiburg, Heidelberg, Heilbronn, Ludwigsburg, Ulm, Tübingen, Pforzheim na Reutlingen.
Bonde la mto Rhine pamoja na ziwa la Konstanz ni mpaka wa kusini na magharibi. Kuna safu mbili za milima ya Msitu Mweusi na Safu ya Swabonia.
Rhine, Neckar na Danubi ni mito muhimu zaidi.
Hali ya hewa hutegemea na mahali kama ni mlimani au bondeni. Mabonde ya Baden-Württemberg hasa bonde la Rhine yaona halijoto ya juu kulingana na maeneo mengine ya Ujerumani. Hii ni sababu muhimu kwa kilimo cha mizabibu na sifa nzuri ya divai la jimbo
Jimbo lasifiwa kwa ubuni za kiteknolojia. Idadi ya watu wanaoandikisha ubuni mpya ni kubwa kulingana na majimbo mengine yote ya Ujerumani. Sifa hii imesababisha jimbo kuwa na uchumi imara kushinda penginepo. Mapato ni makubwa na idadi ya watu wasio na ajira ni ndogo. Kuna makampuni mengi madogo na ya wastani yanayouza bidhaa zao kote Ulaya na kimataifa.
Kati ya makampuni makubwa ni hasa Daimler watengenezaji y magari aina Mercedes-Benz.
Baden-Württemberg imetunza desturi nyingi. Lahaja za Kijerumani ni tofauti-tofauti katika wilaya mbalimbali. Chakula na divai ina tabia za pekee.
Kwa wenyeji tofauti kati ya "Swabia" na "Baden" ni muhimu - kwa jumla tofauti kati ya watu wa bonde la Rhine na wale wa milimani.
Historia imeacha magofu mengi ya maboma ya makabaila waliotawala maeneo madogo-madogo.
Ziwa la Konstanz
Ziwa la Konstanz "(Kijerumani: Bodensee)" ni ziwa mpakani wa Austria, Uswisi na Ujerumani lenye eno la 564 km². Kimo kikubwa cha ziwa hufikia mita 254. Jina la ziwa latokana na mji mkubwa uliopo kando lake.
Mto Rhine unapita katika ziwa ukiingia upande wa mashariki na kutoka magharibi.
Sehemu kubwa ya mwambao ni upande wa Ujerumani, theluthi moja upande wa Uswisi na sehemu inayobaki upande wa Austria.
Korintho
Korintho (kwa Kigiriki: Κόρινθος, "Kórinthos") ni mji wa Ugiriki wa Kusini. Uko kwenye shingo ya nchi ya Korintho inayounganisha rasi ya Peloponesi na sehemu kubwa ya Ugiriki bara.
Siku hizi ni mji mdogo tu, wenye wakazi 36,555, lakini ina historia kubwa na ndefu.
Kimataifa Korintho inajulikana kutokana na mfereji wa Korintho unaokata shingo ya nchi kwa urefu wa kilomita sita na kufupisha safari kutoka bahari ya Adria kuingia Mediteranea ya mashariki kwa meli ndogo na za wastani. 
Kihistoria jina la mji linajulikana zaidi kutoka Biblia ya Kikristo, na hasa barua za Mtume Paulo kwa Wakristo mjini zinazopatikana katika Agano Jipya kama Waraka wa kwanza kwa Wakorinto (1Kor) na Waraka wa pili kwa Wakorinto (2Kor).
Zamani za Ugiriki wa Kale Korintho ilikuwa bandari muhimu. Mji ulitajirika kutokana na biashara iliyopita kwenye shingo ya nchi. Biashara yote kwa majahazi kati ya Italia na Asia Ndogo ilipitia humo; bidhaa zilitolewa Korintho na kubebwa na wapagazi njia ya shingo ya nchi hadi kuendelea kwa jahazi nyingine upande wa mashariki.
Kwa uwezo wake wa kiuchumi na wa kisiasa ulishindana na Athene na Thebe.
Mji uliharibiwa kabisa na Waroma mwaka 146 KK na kuundwa upya na Julius Caesar mwaka 44 KK kama koloni la Kiroma. Ulikua haraka na kuwa na mchanganyiko wa watu kutoka Italia, Ugiriki na Wayahudi.
Wakati Paulo wa Tarso alipofika mwaka 51/52 (taz. Mdo 18:1-18) alikutana na Akwila na mke wake Priska na kuunda pamoja nao ushirika wa Kikristo mjini huko.
Alirudi tena mwaka 58 akikaa miezi mitatu. Waraka kwa Waroma uliandikwa huko mwaka huo wakati akisubiri kuabiri kwenda Yerusalemu ili kuwasilisha michango kwa ajili ya Wakristo fukara.
44 KK
Makala hii inahusu mwaka 44 KK (kabla ya Kristo).
660 KK
Makala hii inahusu mwaka 660 KK (kabla ya Kristo).
Orodha ya Miaka
Ukurasa huu unaorodhesha kurasa za miaka kufuatana na karne zake.
Lyublyana
Lyublyana ni mji mkuu pia mji mkubwa wa Slovenia mwenye wakazi 265,000 (2002).
Iko kati ya milima ya Alpi na Bahari ya Mediteranea. Lyublyana ni kitovu cha kijiografia na ya uchumi, utamaduni na siasa ya Slovenia.
Mji ulianzishwa zamani za Dola la Roma kwa jina la Emona lakini kuharibiwa na Wahunni wa Attila mwaka 452. 
Mji uliundwa upya na walowezi Wajerumani kutoka Bavaria kaw jina la Laibach katika zama za kati mnamo mwaka 1144. Tangu 1335 ilifikia chini ya utawala wa Austria ikabaki pale hadi 1918.
1918 mji pamoja na Slovenia uliingia katika Ufalme wa Waserbia, Wakroatia na Waslovenia uliokuwa baada ya Yugoslavia.
Baada ya 1946 Lyublyana ilikuwa mji mkuu wa Jamhuri ya kisoshalisti ya Slovenia ndani ya Shirikisho la Yugoslavia.
Tangi uhuru wa nchi 1992 mju umekuwa mji mkuu wa Slovenia huru.
Alpi
Alpi (kwa Kijerumani: "Alpen"; kwa Kifaransa: "Alpes"; kwa Kiitalia: "Alpi"; kwa Kislovenia: "Alpe") ni safu ya milima kunjamano katika Ulaya inayotenganisha Ulaya ya Kati na Ulaya ya Kusini, hususan rasi ya Italia.
Asili ya jina "Alpi" ni neno la Kilatini "Alpes". Mwandishi wa Roma ya Kale Maurus Servius Honoratus aliandika mnamo mwaka 400 BK ya kwamba Wakelti waliita milima mirefu yote "Alpi". Kuna pia jina "Alp" au "Alpe" katika lahaja za Kijerumani cha Kusini zinazomaanisha machungani ya mlimani.
Lina uhusiano na jina "Albania" kwa nchi za mlimani, kama nchi Albania ya leo au Albania ya nyakati za kale katika Kaukazi.
Hata nchi ya mlimani Uskoti iliwahi kuitwa "Albania" zamani.
Alpi ni safu ya milima yenye umbo la hilali yenye urefu wa kilomita 800 na upana wa takriban kilomita 200. 
Alpi zinaanza upande wa mashariki katika Austria na Slovenia, zikipita Italia ya kaskazini, Uswisi, Liechtenstein na Ujerumani hadi ufuko wa bahari ya Mediteranea nchini Ufaransa upande wa magharibi. Katika Austria na Uswisi Alpi zinafunika sehemu kubwa ya eneo la nchi.
Nchi zenye maeneo makubwa ya Alpi ni Uswisi, Ufaransa, Austria na Italia. Pande za kati na magharibi zinafikia juu kuliko pande za mashariki. Kimo cha wastani ni mita 2500 juu ya UB.
Mlima wa juu kwa urefu ni Mont Blanc (kwa Kifaransa ""mlima mweupe"") mpakani mwa Ufaransa na Italia wenye kimo cha mita 4,808 juu ya UB.
Vilele vya juu vina theluji na barafu za kudumu yaani mwaka mzima, isipokuwa ukubwa wa barafuto za Alpi hupungua haraka kutokana na mabadiliko ya hali ya hewa.
Alpi ni safu yenye umri mdogo kijiolojia wa miaka milioni 30-35. Safu ilijikunja na kupaaa juu kwa sababu bamba la Afrika linagongana na bamba la Ulaya, hivyo Alpi zaendelea kujikunja na kukua milimita 1-2 kila mwaka.
Safu hii inatenganisha tabianchi ya Mediteranea upande wa kusini na tabianchi ya kibara upande wa kaskazini.
Papa Yohane XII
Papa Yohane XII (takriban 937 – 14 Mei, 964) alikuwa papa kuanzia 16 Desemba, 955 hadi kifo chake.
Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Octavian akiwa mzao wa Karolo Mkuu vizazi saba kutoka kwake.
Alikuwa akihusiana na ukoo wa Tusculum na mwanachama wa familia mashuhuri ya Teofilatto ambayo ilikuwa imesimamia siasa za Mapapa kwa zaidi ya nusu karne. Upapa wake ukawa mbaya kwa madai ya udhalimu na maadili.
Alimfuata Papa Agapeto II akafuatwa na Papa Benedikto V.
Papa Agapeto II
Papa Agapeto II alikuwa papa kuanzia 10 Mei, 946 hadi kifo chake mnamo Oktoba, 955. Jina lake la kuzaliwa halijulikani.
Alimfuata Papa Marinus II akafuatwa na Papa Yohane XII.
Papa Marinus II
Papa Marinus II alikuwa papa kuanzia 30 Oktoba, 942 hadi kifo chake mnamo Mei, 946. Jina lake la kuzaliwa halijulikani.
Alimfuata Papa Stefano VIII akafuatwa na Papa Agapeto II.
Papa Stefano VIII
Papa Stefano VIII alikuwa papa kuanzia 14 Julai, 939 hadi kifo chake mwisho wa Oktoba, 942. Jina lake la kuzaliwa halijulikani.
Alimfuata Papa Leo VII akafuatwa na Papa Marinus II.
Papa Leo VII
Papa Leo VII, O.S.B. alikuwa papa kuanzia 3 Januari, 936 hadi kifo chake tarehe 13 Julai 939.
Alimfuata Papa Yohane XI akafuatwa na Papa Stefano VIII.
Papa Yohane XI
Papa Yohane XI alikuwa papa kuanzia Machi 931 hadi kifo chake mwezi wa Desemba 935. Jina lake la kuzaliwa pia lilikuwa Yohane (labda alizaliwa mwaka 910).
Alimfuata Papa Stefano VII akafuatwa na Papa Leo VII.
Papa Stefano VII
Papa Stefano VII alikuwa papa kuanzia mwezi wa Desemba 928 hadi kifo chake mwezi wa Februari 931. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Stefano de Gabrielli.
Alimfuata Papa Leo VI akafuatwa na Papa Yohane XI.
Stefano VII alikuwa papa wakati Papa Yohane X bado alikuwa hai kifungoni.
Papa Leo VI
Papa Leo VI alikuwa papa kuanzia mwezi wa Mei 928 hadi kifo chake mwezi wa Desemba 928. Jina lake la kuzaliwa pia lilikuwa Leo.
Alimfuata Papa Yohane X akafuatwa na Papa Stefano VII.
Leo VI alikuwa papa wakati Yohane X bado alikuwa hai kifungoni.
Papa Yohane X
Papa Yohane X alikuwa papa kuanzia Machi 914 hadi Mei 928 alipofungwa na watawala wa mji wa Roma. Alifariki kifungoni mwaka uleule au 929.
Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Giovanni da Tossignano.
Alimfuata Papa Lando akafuatwa na Papa Leo VI.
Pirenei
Pirenei (Kifaransa: "Pyrénées"; Kihispania: "Pirineos") ni safu ya milima katika Ulaya ya kusini-magharibi inayotenganisha nchi za Ufaransa na Hispania. Zina urefu wa kilomita 430 kati ya bahari ya Atlantiki na bahari ya Mediteranea.
Pirenei za kati ni sehemu ya juu kuna milima 200 yenye kimo cha zaidi ya mita 3000. Mingi ina barafu na theluji ya kudumu hata kama barafuto zinarudi nyuma. Milima mikubwa ni hasa
Katika historia Pirenei zilikuwa kizuizi cha usafiri hivyo pia mpaka muhimu wa kisiasa. Mipito ni michache tena mikali. Katikati ya milima iko utemi wa Andorra iliyobaki kama nchi ya pekee kwa sababu ya tabia ya milima iliyozuia nchi kubwa jirani zisiimeze.
Mont Blanc
Mont Blanc (yaani "Mlima Mweupe" kwa Kifaransa; kwa Kiitalia: "Monte Bianco") ni mlima mkubwa wa Alpi wenye kimo cha mita 4,810 juu ya usawa wa bahari. Iko kwenye mpaka wa Italia na Ufaransa ikiwa nchi hizo mbili hazikubaliani kilele kiko upande gani.
Mont Blanc hutajwa mara nyingi kama mlima mkubwa wa Ulaya lakini hii inategemea kama Elbrus katika Kaukazi inahesabiwa upande wa Asia au upande wa Ulaya.
Jina la mlima limetokana na theluji na barafu za kudumu zilizopo juu yake. Mitelemko ya mlima imefunikwa na barafu yenye unene wa mita 28. Barafuto za Mont Blac zafikia chini pande zote mbili katika Ufaransa na Italia katika mabonde yenye makazi ya watu.
Papa Lando
Papa Lando alikuwa papa kuanzia mwezi wa Julai au Agosti 913 hadi kifo chake mwezi wa Februari au Machi 914.
Jina lake la kuzaliwa pia lilikuwa Lando. Alikuwa papa wa mwisho aliyetumia jina la kipapa ambalo halijatumiwa na papa kabla yake.
Alimfuata Papa Anastasio III akafuatwa na Papa Yohane X.
Papa Anastasio III
Papa Anastasio III alikuwa papa kuanzia Aprili 911 hadi kifo chake mwezi wa Juni 913. Jina lake la kuzaliwa pia lilikuwa Anastasius.
Alimfuata Papa Sergio III akafuatwa na Papa Lando.
Papa Sergio III
Papa Sergio III alikuwa papa kuanzia 29 Januari, 904 hadi kifo chake tarehe 14 Aprili, 911. Jina lake la kuzaliwa pia lilikuwa Sergius.
Alimfuata Papa Leo V akafuatwa na Papa Anastasio III.
Papa Leo V
Papa Leo V alikuwa papa kuanzia Julai 903 hadi kifo chake mwezi wa Septemba 903. Jina lake la kuzaliwa halijulikani.
Alimfuata Papa Benedikto IV akafuatwa na Papa Sergio III.
Papa Benedikto IV
Papa Benedikto IV alikuwa papa kuanzia 1 Februari, 900 hadi kifo chake mwezi wa Julai 903.
Alimfuata Papa Yohane IX akafuatwa na Papa Leo V.
Papa Yohane IX
Papa Yohane IX, O.S.B. alikuwa papa kuanzia Januari 898 hadi kifo chake mwezi wa Januari 900.
Alimfuata Papa Theodori II akafuatwa na Papa Benedikto IV.
Papa Theodor II
Papa Theodor II alikuwa papa kwa siku ishirini hadi kifo chake mwezi wa Desemba 897. Jina lake la kuzaliwa pia lilikuwa Theodorus.
Alimfuata Papa Romanus akafuatwa na Papa Yohane IX.
Papa Romanus
Papa Romanus alikuwa papa kuanzia Agosti hadi Novemba 897.
Alimfuata Papa Stefano VI. Baada ya miezi michache tu aliondoshwa madarakani akafuatwa na Papa Theodor II.
Tarehe ya kufariki kwake haijulikani.
Papa Stefano VI
Papa Stefano VI alikuwa papa kuanzia 22 Mei 896 hadi kifo chake mnamo Agosti 897.
Alimfuata Papa Bonifasi VI akafuatwa na Papa Romanus.
Anajulikana hasa kwa kuchimbua na kunajisi maiti ya Papa Formosus.
Mwenyewe aliuawa kwa tendo hilo.
Papa Boniface VI
Papa Boniface VI alikuwa papa kwa siku 15 hadi kifo chake mwezi wa Aprili 896.
Alimfuata Papa Formosus akafuatwa na Papa Stefano VI.
Papa Formosus
Papa Formosus (takriban 816 – 4 Aprili, 896) alikuwa papa kuanzia 6 Oktoba, 891 hadi kifo chake.
Alimfuata Papa Stefano V akafuatwa na Papa Boniface VI.
Maiti yake ilichimbuliwa na kunajisiwa na Papa Stefano VI.
Papa Stefano V
Papa Stefano V alikuwa papa kuanzia Septemba 885 hadi kifo chake tarehe 14 Septemba 891.
Alimfuata Papa Adriano III akafuatwa na Papa Formosus.
Papa Adrian III
Papa Adrian III alikuwa papa kuanzia 17 Mei, 884 hadi kifo chake mwezi Septemba 885.
Alimfuata Papa Marinus I akafuatwa na Papa Stefano V.
Alitangazwa na Papa Leo XIII kuwa mtakatifu mwaka 1891. Sikukuu yake ni 8 Julai.
Papa Marinus I
Papa Marinus I alikuwa papa kuanzia 16 Desemba 882 hadi kifo chake tarehe 15 Mei 884.
Alimfuata Papa Yohane VIII akafuatwa na Papa Adriano III.
Papa Yohane VIII
Papa Yohane VIII alikuwa papa kuanzia 13 Desemba 872 hadi kifo chake tarehe 16 Desemba 882.
Alimfuata Papa Adriano II akafuatwa na Papa Marinus I.
Anatazamwa kama mmoja kati ya Mapapa bora wa karne ya 9.
Papa Adrian II
Papa Adrian II (792 – 14 Desemba 872) alikuwa papa kuanzia 14 Desemba 867 hadi kifo chake.
Alimfuata Papa Nikolasi I akafuatwa na Papa Yohane VIII.
Papa Nikolasi I
Papa Nikolasi I au Nikolasi Mkuu (takriban 820 – 13 Novemba 867) alikuwa papa kuanzia 24 Aprili 858 hadi kifo chake.
Alimfuata Papa Benedikto III akafuatwa na Papa Adriano II.
Anakumbukwa kwa kuimarisha mamlaka wa Papa wa Roma, akichangia ustawi wa cheo hicho hasa katika Ulaya Magharibi. Alisisitiza kuwa mamlaka hiyo iko juu ya watawala pia katika masuala ya imani na maadili.
Alikataa kutangaza ubatili wa ndoa ya mfalme Lothari II wa Lotharingia na mke wake, ingawa mfalme aliudai ili kumuoa Waldrada, mtaguso fulani uliukubali na jeshi la Wafaranki lilizingira Roma.
Mahusiano na Dola la Roma Mashariki yaliharibika kwa sababu aliunga mkono Patriarki Ignas wa Konstantinopoli aliyekuwa ameondolewa madarakani ili kumpisha Fosyo.
Anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu. Sikukuu yake ni tarehe 13 Novemba.
Papa Benedikto III
Papa Benedikto III alikuwa papa kuanzia 29 Septemba, 855 hadi kifo chake tarehe 17 Aprili, 858.
Alimfuata Papa Leo IV akafuatwa na Papa Nikolasi I.
Papa Leo IV
Papa Leo IV, O.S.B. alikuwa papa kuanzia 10 Aprili 847 hadi kifo chake tarehe 17 Julai 855.
Alimfuata Papa Sergio II akafuatwa na Papa Benedikto III.
Kanisa Katoliki linamheshimu kama mtakatifu. Sikukuu yake ni tarehe 17 Julai.
Shaba
Shaba au shaba nyekundu (pia: Kupri au Cupri kama jina la kisayansi) ni elementi yenye namba atomia 29 kwenye mfumo radidia, uzani atomia ni 65.54. Alama yake ni CU.
Katika mazingira ya kawaida ni metali yenye rangi kahawia nyekundu. Kiwango chake cha kuyeyuka ni 1,083 C°.
Ni kati ya metali za kwanza wanadamu walitumia baada ya kutoka katika zama za mawe. Si metali ngumu zana hivyo ilikuwa nyepesi ya kushughulikia kwa wanadamu wa kale.
Ikichanganywa na stani kunatokea aloi ya bronzi ambayo ni ngumu zaidi. Aloi nyingine ni shaba nyeupe, mchanganyo wa shaba nyekundu na zinki.
Wakati mwingine shaba hupatikana kama metali tupu lakini mara nyingi zaidi kama mtapo.
Tabia muhimu ya shaba ni uwezo wake wa kupitisha umeme. Hivyo imekuwa msingi wa teknolojia yote ya umeme hasa nyaya za kila aina.
Siku hizi shaba huchimbwa hasa katika nchi za Chile (Chuquicamata), Marekani, Urusi, Afrika ya Kati ("Copperbelt" - kanda la shaba), Congo-Zaire, Zambia, Kanada na Peru.
Aloi
Aloi ni mchanganyiko wa elementi mbili au zaidi mwenye tabia ya kimetali; angalau elementi moja ndani yake ni metali pia.
Zatengenezwa kwa njia ya: 
1) Kuyeyusha metali 
2) Kuichanganya katika hali ya kiowevu pamoja nyongeza zote
3) Kupoza yote hadi imekuwa imara 
Mifano ya aloi zinazotumiwa sana ni kama vile:
Bata-maji
Mabata-maji ni ndege wakubwa wa maji wa jenasi "Cygnus" katika familia ya Anatidae. Wanaainishwa katika nusufamilia Anserinae pamoja na mabata bukini. Mabata-maji ni ndege wakubwa kabisa wa familia yao wenye shingo ndefu na domo pana. Spishi za nusudunia ya kaskazini zina rangi nyeupe tu, lakini spishi za nusudunia ya kusini ni nyeupe na nyeusi. Hula mimea ya maji hasa lakini manyasi mafupi na wadudu pia. Tago lao limejengwa kwa matete na mimea ya maji juu ya nchi kavu lakini karibu sana ya maji.
Ndege hawa huzaana kwa kanda za kaskazini na kusini za dunia. Wakati wa majira ya baridi au ukavu huhama kanda za moto zaidi au ambapo mvua unanyesha. Spishi kadha, hususa Bata-maji Domo-fundo na Bata-maji Mweusi, zimewasilishwa nje ya eneo lao la usambazaji, k.m. Afrika ya Kusini.
Chuma cha pua
Chuma cha pua (pia: chumapua, feleji) ni aloi wa chuma pamoja na gredi mbalimbali za kaboni ambayo imekuwa uti wa mgongo wa mapinduzi ya viwandani. Hadi leo ni msingi wa mashine na vifaa vingi pia silaha zinazounda uwezo wa kijeshi wa mataifa. Pia ujenzi wa kisasa hauwezekani bila chuma cha pua.
Chuma cha pua ni ngumu kushinda chuma tupu isiyo na kaboni. Siku hizi kuna pia aloy za chumapua ambamo dutu tofauti na kaboni hutumiwa.
Kutengenezwa kwa chumapua kulikuwa sanaa ya pekee kwa karne nyingi. Silaha kama panga za chumapua zilikuwa bora kushinda panga za chuma cha kawaida. Vilevile vifaa kama visu hata jembe vilidumu kama vilitengenezwa kwa chumapua. Wahunzi walipeana mbinu za kutengeneza chumapua kama siri.
Tangu 1610 viwanda katika Uingereza vilianza kutengeneza chumapua kwa vingi ikaboreshwa katika miaka 100 iliyofuata. Mbinu huo ulikuwa msingi wa maendleo ya Uingereza juu ya mataifa mengi mengine katika mapinduzi wa viwandani. Mashine zote zilitengenezwa kwa chumapua.
Mnara wa Eifel ulikuwa jengo kubwa la kwanza lililoundwa na chumapua pekee. Meli za chumapua zilichukua nafasi ya jahazi za awali za ubao.
Tabia za chumapua hutegemea na kiasi cha kaboni ndani yake. Kiasi kikubwa cha kaboni husabibisha aloi kuwa ngumu zaidi lakini inavunjika kirahisi pia. Kiasi kidogo cha kaboni husababisha chumapua kuwa laini zaidi lakini inanapukia zaidi.
Chumapua cha kawaida huhitaji kiinga dhidi ya kutu kama vile rangi au kupakwa kwa zinki.
Nyongeza za kromi zababisha chumapua kutoshika kutu. Hivyo vifaa vya chakula kama vile uma, visu au vijiko hutengenezwa na aloi hiyo, pia vifaa vya madaktari kama vile visu vya upasuaji.
Kaboni
Kaboni (kutoka Kilatini "carbo", kwa kupitia Kiingereza "carbon") ni elementi yenye namba atomia 6 na uzani atomia 12 kwenye mfumo radidia. Alama yake ni C.
Inapatikana peke yake kwa umbo mbalimbali, kama vile makaa au almasi, lakini mara nyingi zaidi katika michanganyiko ya kikemia. Inapatikana kwa umbo la isotopi tatu; kati ya hizi C na C ni thabiti, lakini C ni nururifu.
Moja ya tabia za kaboni ni uwezo wake wa kujiunga na elementi nyingi, na hivyo kuunda molekuli kubwa.
Kaboni ni elementi muhimu zaidi pamoja na oksijeni katika viumbe hai wote, wakiwa pamoja na mimea na wanyama. Iko katika idadi kubwa ya kampaundi ogania yaani kaboni ni sehemu ya kampaundi hizi zote.
Katika teknolojia kaboni ni muhimu kwa sababu ni msingi wa aloi zote za chumapua na hivyo teknolojia ya kisasa. Kwa upande mwingine kaboni iko pia katika aina zote za plastiki.
Nyuzi nyembamba za kaboni zatumiwa pamoja na rezini ya plastiki katika utengenezaji wa sehemu za bodi za ndege, motokaa au vifaa vya kijeshi ambapo uzito mdogo pamoja na uthabiti ni muhimu. Nyuzi za kaboni zinapitisha joto na umeme vizuri. Kwenye mwelekeo wa urefu ni imara sana na pia nyepesi kuliko nyuzi nyingine kama vile nyuzi za kioo, metali au plastiki. Hivyo zinafaa kuunda dutu thabiti yenye uzito mdogo.
Katika teknolojia ya nano mabomba membamba mno ya kaboni yameanza kutumiwa kwa kutengeneza vifaa imara na nyepesi sana.
Fani ya akiolojia hutumia mbunguo nururifu wa C kutambua umri wa dutu ogania. Mbinu ya rediokaboni inaruhusu kujua umri wa ubao, mifupa na mabaki mengine ya viumbe hai hadi muda wa miaka 60,000 iliyopita.
Papa Sergio II
Papa Sergio II alikuwa papa kuanzia Januari 844 hadi kifo chake tarehe 24 Januari 847.
Alimfuata Papa Gregori IV akafuatwa na Papa Leo IV.
Papa Gregori IV
Papa Gregori IV alikuwa papa kuanzia 20 Septemba 827 hadi kifo chake tarehe 11 Januari 844.
Alimfuata Papa Valentino akafuatwa na Papa Sergio II.
Papa Valentino
Papa Valentino alikuwa papa kwa wiki chache tu kuanzia 1 Septemba, 827 hadi kifo chake mwezi Oktoba 827.
Alimfuata Papa Eugenio II akafuatwa na Papa Gregori IV.
Papa Eugenio II
Papa Eugenio II alikuwa papa kuanzia 11 Mei 824 hadi kifo chake tarehe 27 Agosti 827.
Alimfuata Papa Paskali I akafuatwa na Papa Valentino.
Papa Paskali I
Papa Paskali I alikuwa papa kuanzia 25 Januari 817 hadi kifo chake tarehe 11 Februari 824.
Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Paskale Massimi, mwana wa Bonosus.
Alimfuata Papa Stefano IV akafuatwa na Papa Eugenio II.
Anaheshimiwa kama mtakatifu, hasa tarehe ya kifo chake.
Papa Stefano IV
Papa Stefano IV alikuwa papa kuanzia 22 Juni 816 hadi kifo chake tarehe 24 Januari 817.
Jina la baba yake lilikuwa Marinus (ambaye asichanganywe na Papa Marinus I aliyetawala 882-884).
Stefano IV alimfuata Papa Leo III akafuatwa na Papa Paskali I.
Papa Adrian I
Papa Adrian I alikuwa papa kuanzia 9 Februari 772 hadi kifo chake tarehe 25 Desemba 795. Jina la baba yake lilikuwa Theodorus.
Alimfuata Papa Stefano III akafuatwa na Papa Leo III.
Papa Stefano III
Papa Stefano III (720 – 24 Januari 772) alikuwa papa kuanzia 7 Agosti 768 hadi kifo chake. Jina la baba yake lilikuwa Olivus.
Alimfuata Papa Paulo I akafuatwa na Papa Adriano I.
Papa Paulo I
Papa Paulo I alikuwa papa kuanzia 29 Mei 757 hadi kifo chake tarehe 28 Juni 767.
Alimfuata Papa Stefano II ambaye alikuwa kaka yake, akafuatwa na Papa Stefano III.
Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake huadhimishwa kwenye tarehe ya kifo chake.
Papa Stefano II
Papa Stefano II alikuwa papa kuanzia 26 Machi 752 hadi kifo chake tarehe 26 Aprili 757.
Alimfuata Papa Zakaria akafuatwa na Papa Paulo I.
Papa Zakarya
Papa Zakarya alikuwa papa kuanzia 10 Desemba 741 hadi kifo chake tarehe 22 Machi 752.
Jina la baba yake lilikuwa Polichronios, kutoka Calabria, Italia.
Alimfuata Papa Gregori III akafuatwa na Papa Stefano II.
Alitangazwa kuwa mtakatifu. Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 15 Machi.
Papa Gregori III
Papa Gregori III alikuwa papa kuanzia 18 Machi, 731 hadi kifo chake tarehe 28 Novemba, 741. Alizaliwa katika nchi ya Syria.
Alimfuata Papa Gregori II akafuatwa na Papa Zakaria.
Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake ni tarehe 28 Novemba.Kuhusu Papa Gregori III katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki
Papa Gregori II
Papa Gregori II alikuwa papa kuanzia 19 Mei 715 hadi kifo] chake tarehe 11 Februari 731.
Alimfuata Papa Konstantino akafuatwa na Papa Gregori III.
Anaheshimiwa kama mtakatifu katika tarehe tofauti za Februari.
Papa Konstantin
Papa Konstantin alikuwa papa kuanzia 25 Machi, 708 hadi kifo chake tarehe 9 Aprili, 715. Jina lake la kuzaliwa pia lilikuwa Constantinus.
Alimfuata Papa Sisinnio akafuatwa na Papa Gregori II.
Papa Sisinnio
Papa Sisinnio alikuwa papa kwa wiki tatu tu kuanzia 15 Januari, 708 hadi kifo chake tarehe 4 Februari, 708.
Alimfuata Papa Yohane VII akafuatwa na Papa Konstantino.
Papa Yohane VII
Papa Yohane VII alikuwa papa kuanzia 1 Machi 705 hadi kifo chake tarehe 18 Oktoba 707.
Alizaliwa katika nchi ya Ugiriki.
Alimfuata Papa Yohane VI akafuatwa na Papa Sisinnio.
Papa Yohane VI
Papa Yohane VI alikuwa papa kuanzia 30 Oktoba 701 hadi kifo chake tarehe 11 Januari 705.
Alizaliwa Efeso (leo katika nchi ya Uturuki).
Alimfuata Papa Sergio I akafuatwa na Papa Yohane VII.
Papa Sergio I
Papa Sergio I alikuwa papa kuanzia 15 Desemba 687 hadi kifo chake tarehe 8 Septemba 701. Alimfuata Papa Konon akafuatwa na Papa Yohane VI.
Alizaliwa Palermo (Italia) katika familia kutoka Syria.
Anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu, hasa tarehe ya kifo chake.
Papa Konon
Papa Konon alikuwa papa kuanzia 21 Oktoba 686 hadi kifo chake tarehe 21 Septemba 687.
Alimfuata Papa Yohane V akafuatwa na Papa Sergio I.
Papa Yohane V
Papa Yohane V alikuwa papa kuanzia mwezi wa Julai 685 hadi kifo chake tarehe 2 Agosti, 686.
Alimfuata Papa Benedikto II akafuatwa na Papa Konon.
Papa Benedikto II
Papa Benedikto II alikuwa papa kuanzia 26 Juni 684 hadi kifo chake tarehe 8 Mei 685. Jina la baba yake lilikuwa Yohane.
Alimfuata Papa Leo II akafuatwa na Papa Yohane V.
Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.
Papa Leo II
Papa Leo II (jina la awali lilikuwa Leo Maneius) alikuwa papa kuanzia 17 Agosti 682 hadi kifo chake tarehe 3 Julai 683.
Mzaliwa wa kisiwa cha Sisilia au wa mkoa wa Calabria, Italia Kusini, jina la baba yake lilikuwa Paulo Manejo.
Alimfuata Papa Agatho, akafuatwa na Papa Benedikto II.
Papa Agatho
Papa Agatho alikuwa papa kuanzia 27 Juni 678 hadi kifo chake tarehe 10 Januari 681.
Inasemekana kwamba alikuwa na umri wa zaidi ya miaka mia moja alipochaguliwa kuwa papa. Alitokea Sisilia.
Alimfuata Papa Donus akafuatwa na Papa Leo II.
Anaheshimiwa kama mtakatifu. Kanisa Katoliki linaadhimisha sikukuu yake tarehe 10 Januari, lakini Waorthodoksi tarehe 20 Februari.
Papa Donus
Papa Donus alikuwa papa kuanzia 2 Novemba 676 hadi kifo chake tarehe 11 Aprili 678. Jina la baba yake lilikuwa Mauricius.
Alimfuata Papa Adeodato II akafuatwa na Papa Agatho.
Papa Adeodato II
Papa Adeodato II, O.S.B. alikuwa papa kuanzia 11 Aprili 672 hadi kifo chake tarehe 17 Juni 676.
Alimfuata Papa Vitalian akafuatwa na Papa Donus.
Papa Vitalian
Papa Vitalian alikuwa papa kuanzia 30 Julai 657 hadi kifo chake tarehe 27 Januari 672.
Jina la baba yake lilikuwa Anastasius, kutoka Segni, Lazio, Italia.
Alimfuata Papa Eugenio I akafuatwa na Papa Adeodato II.
Anaheshimiwa kama mtakatifu. Kanisa Katoliki linaadhimisha sikukuu yake tarehe 27 Januari, lakini Waorthodoksi tarehe 23 Julai.
Papa Eugenio I
Papa Eugenio I alikuwa papa kuanzia tarehe 10 Agosti 654 hadi kifo chake tarehe 2 Juni 657.
Alimfuata Papa Martin I akafuatwa na Papa Vitalian.
Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake ni tarehe 2 Juni.
Papa Martin I
Papa Martin I alikuwa papa kuanzia 21 Julai 649 hadi kifodini chake tarehe 16 Septemba 655.
Alimfuata Papa Theodor I akafuatwa na Papa Eugenio I.
Anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini. Sikukuu yake ni tarehe 13 Aprili.
Papa Theodor I
Papa Theodor I alikuwa papa kuanzia 24 Novemba 642 hadi kifo chake tarehe 14 Mei 649.
Alimfuata Papa Yohane IV akafuatwa na Papa Martin I.
Anaheshimiwa na Waorthodoksi kama mtakatifu.
Sikukuu yake inaadhimishwa tarehe 18 Mei.
Papa Yohane IV
Papa Yohane IV alikuwa papa kuanzia 24 Desemba, 640 hadi kifo chake tarehe 12 Oktoba, 642. Jina la baba yake lilikuwa Venantius.
Alimfuata Papa Severino akafuatwa na Papa Theodori I.
Msitu mweusi
Msitu Mweusi ni eneo la milima katika jimbo la Baden-Württemberg la Ujerumani kusini magharibi. Milima yafunikwa na misitu minene hivyo jina la eneo "msitu mweusi".
Safu za Milima Mweusi zaelekea sambamba na bonde la Rhine kuanzia mpaka wa nchi tatu za Uswisi, Ufaransa na Ujerumani kwenda kaskazini kwa kilomita 160.
Mlima mkubwa ni Feldberg mwenye kimo cha mita 1,493m.
Stuttgart
Stuttgart ni mji mkuu wa jimbo la Baden-Württemberg nchini Ujerumani mwenye wakazi 590,000. Mji uko katika bonde kando la mto Neckar.
Stuttgart ni mji mkubwa wa sita wa Ujerumani na kitovu cha kiuchumi cha Ujerumani kusini-magharibi. Makampuni makubwa kama vile Daimler, Porsche, Bosch, Hewlett-Packard, Kodak na IBM yana makao makuu yao kwa ajili ya Ujerumani au hata dunia nzima hapa Stuttgart.
Wakati wa Roma ya Kale palikuwa na boma la Kiroma katika eneo la Stuttgart. Mji mwenyewe uliundwa mnamo mwaka 950 kama kituo cha kufuga farasi cha mtemi wa Swabia.
Tangu mwaka 1300 mji umekuwa mji mkuu wa watemi wa Württemberg walioendelea kujipatia cheo cha kifalme wakati wa vita za Napoleoni. Hivyo Stuttgart ikawa mji mkuu wa Ufalme wa Württemberg kuanzia 1805 hadi 1918. Baada ya mapinduzi wa 1918 Stuttgart ilikuwa mji mkuu wa jimbo la Württemberg na tangu 1952 wa Baden-Württemberg.
Mwaka 2006 Stuttgart ilikuwa mahali pa michezo katika mashindano ya soka duniani.
Papa Severino
Papa Severino alikuwa papa kuanzia 28 Mei 640 hadi kifo chake tarehe 2 Agosti 640. Jina la baba yake lilikuwa Abienus.
Alimfuata Papa Honori I akafuatwa na Papa Yohane IV.
Ingawa Severino alikuwa amechaguliwa mnamo Oktoba 638, ilichukua zaidi ya mwaka mmoja na nusu kupata kibali cha Kaisari wa Bizanti.
Papa Honorius I
Papa Honorius I alikuwa papa kuanzia 27 Oktoba 625 hadi kifo chake tarehe 12 Oktoba 638.
Alimfuata Papa Bonifasi V akafuatwa na Papa Severino.
Papa Boniface V
Papa Boniface V alikuwa papa kuanzia 23 Desemba 619 hadi kifo chake tarehe 25 Oktoba 625.
Alimfuata Papa Adeodato I akafuatwa na Papa Honorius I.
Papa Adeodato I
Papa Adeodato I (pia aliitwa Deusdedit) alikuwa papa kuanzia 13 Novemba 615 hadi kifo chake tarehe 8 Novemba 618. Jina la baba yake lilikuwa Stephanus.
Alimfuata Papa Bonifasi IV akafuatwa na Papa Bonifasi V.
Anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.
Papa Boniface IV
Papa Boniface IV, O.S.B. (takriban 550 – 25 Mei 615) alikuwa papa kuanzia 15 Septemba 608 hadi kifo chake.
Alimfuata Papa Bonifasi III akafuatwa na Papa Adeodato I.
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.
Papa Boniface III
Papa Boniface III alikuwa papa kuanzia 19 Februari 607 hadi kifo chake tarehe 12 Novemba 607.
Alimfuata Papa Sabiniano akafuatwa na Papa Bonifasi IV.
Ingawa aliongoza muda mfupi, alichangia sana uimarishaji wa miundo ya Kanisa Katoliki.
Papa Sabinian
Papa Sabinian alikuwa papa kuanzia 13 Septemba 604 hadi kifo chake tarehe 22 Februari 606.
Alimfuata Papa Gregori I akafuatwa na Papa Boniface III.
Papa Pelagio II
Papa Pelagio II alikuwa papa kuanzia 26 Novemba 579 hadi kifo chake tarehe 7 Februari 590.
Alimfuata Papa Benedikto I akafuatwa na Papa Gregori I.
Alikufa kwa tauni iliyofika mji wa Roma mwisho wa mwaka 589.
Papa Benedikto I
Papa Benedikto I (Benedikto Bonosio) alikuwa papa kuanzia 2 Juni 575 hadi kifo chake tarehe 30 Julai 579.
Alimfuata Papa Yohane III akafuatwa na Papa Pelagio II.
Alizaliwa na familia ya Roma.
Ndiye aliyemtoa monasterini na kumfanya shemasi yule atakayekuwa Papa Gregori I.
Papa Yohane III
Papa Yohane III alikuwa papa kuanzia 17 Julai 561 hadi kifo chake tarehe 7 Julai 574.
Alizaliwa katika mji wa Roma kwa jina la "Johannes Catelinus".
Alimfuata Papa Pelagio I akafuatwa na Papa Benedikto I.
Papa Pelagio I
Papa Pelagio I alikuwa papa kuanzia 16 Aprili, 556 hadi kifo chake tarehe 3 Machi, 561.
Alimfuata Papa Vigilio akafuatwa na Papa Yohane III.
Papa Vigilio
Papa Vigilio alikuwa papa kuanzia 29 Machi 537 hadi kifo chake tarehe 7 Juni 555.
Alimfuata Papa Silverio akafuatwa na Papa Pelagio I.
Papa Silverio
Papa Silverio alikuwa papa kuanzia 8 Juni 536 hadi mwezi Machi 537. Alimfuata Papa Agapeto I akafuatwa na Papa Vigilio.
Alizaliwa na Papa Hormisdas katika ndoa yake kabla ya kupata upadrisho.
Aliondoshwa madarakani kwa nguvu ya Kaisari wa Bizanti aliyempendelea Vigilio.
Silverio alifungwa na kufariki tarehe 20 Juni 537.
Angalau tangu karne ya 11 ameheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake ni tarehe 20 Juni.
Papa Agapeto I
Papa Agapeto I alikuwa papa kuanzia mwezi wa Mei au Juni 535 hadi kifo chake tarehe 22 Aprili, 536.
Alimfuata Papa Yohane II akafuatwa na Papa Silverio.
Muda si mrefu baada ya kifo chake alianza kuheshimiwa kuwa mtakatifu.
Sikukuu yake ni 20 Septemba, tarehe alipolazwa katika kaburi la kudumu.
Alisimama imara dhidi ya Waario, pia alimwondoa madarakani Anthimus, askofu mkuu wa Trabzon (Uturuki) aliyehamishimiwa na serikali kuwa Patriarki wa Konstantinopoli kutokana na mafunzo yake yaliyoangaliwa na Kanisa Katoliki kuwa ya uzushi.
Kuhusu Papa Agapeto I katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki
Papa Yohane II
Papa Yohane II alikuwa papa kuanzia 2 Januari, 533 hadi kifo chake tarehe 8 Mei, 535.
Alimfuata Papa Boniface II akafuatwa na Papa Agapeto I.
Papa Boniface II
Papa Boniface II alikuwa papa kuanzia 17 Septemba 530 hadi kifo chake mnamo Oktoba 532.
Alimfuata Papa Felisi IV akafuatwa na Papa Yohane II.
Aliwekwa wakfu na kuvishwa taji la kipapa tarehe 22 Septemba 530.
Mazishi yake yalifanyika tarehe 17 Oktoba 532.
Papa Felix IV
Papa Felix IV alikuwa papa kuanzia 12 Julai 526 hadi kifo chake tarehe 22 Septemba 530. Alimfuata Papa Yohane I akafuatwa na Papa Bonifasi II.
Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake ni tarehe 22 Septemba.
Papa Yohane I
Papa Yohane I alikuwa papa kuanzia 13 Agosti 523 hadi kifo chake tarehe 18 Mei 526. Alimfuata Papa Hormisdas akafuatwa na Papa Felisi IV.
Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake ni tarehe 18 Mei.
Papa Hormisdas
Papa Hormisdas alikuwa papa kuanzia 20 Julai 514 hadi kifo chake tarehe 6 Agosti 523. Alimfuata Papa Simako akafuatwa na Papa Yohane I.
Alipochaguliwa alikuwa shemasi mjane; kutokana na ndoa yake alikuwa na mwana aliyekuja kuwa Papa Silverio baadaye.
Alifaulu kumaliza farakano na Kanisa la Kigiriki lililoanzishwa na Patriarki Acacius wa Konstantinopoli (484-519).
Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 6 Agosti.
Papa Symmachus
Papa Symmachus alikuwa papa kuanzia 22 Novemba 498 hadi kifo chake tarehe 19 Julai 514. Alimfuata Papa Anastasio II akafuatwa na Papa Hormisdas.
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake huadhimishwa kwenye tarehe ya kifo chake.
Papa Anastasio II
Papa Anastasio II alikuwa papa kuanzia 24 Novemba 496 hadi kifo chake tarehe 16 Novemba 498.
Alimfuata Papa Gelasio I akafuatwa na Papa Symmachus.
Papa Gelasio I
Papa Gelasio I alikuwa papa kuanzia 1 Machi 492 hadi kifo chake tarehe 19 Novemba 496. Alimfuata Papa Felix III akafuatwa na Papa Anastasio II.
Alikuwa papa wa tatu mwenye asili ya Afrika kaskazini.
Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake ni tarehee 21 Novemba.
Kati ya mapapa wa karne za kwanza, ndiye aliyeandika zaidi.
Papa Felix III
Papa Felix III alikuwa papa kuanzia 13 Machi 483 hadi kifo chake tarehe 1 Machi 492. Alimfuata Papa Simplicio akafuatwa na Papa Gelasio I.
Kutokana na watoto aliowazaa kabla hajachaguliwa, walipatikana baadaye Papa Agapeto I (mjukuu) na Papa Gregori I.
Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake ni tarehe 1 Machi.
Papa Simplicio
Papa Simplicio alikuwa papa kuanzia mwezi wa Machi 468 hadi kifo chake tarehe 10 Machi 483.
Alimfuata Papa Hilarius akafuatwa na Papa Felix III.
Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake ni tarehe 10 Machi.
Papa Hilarius
Papa Hilarius alikuwa papa kuanzia 17 Novemba 461 hadi kifo chake tarehe 28 Februari 468. Alimfuata Papa Leo I akafuatwa na Papa Simplicio.
Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake inaadhimishwa tarehe 17 Novemba au 28 Februari.
Papa Sixtus III
Papa Sixtus III alikuwa papa kuanzia 31 Julai 432 hadi kifo chake tarehe 18 Agosti 440.
Alimfuata Papa Selestini I akafuatwa na Papa Leo I.
Anaheshimiwa kama mtakatifu, hasa tarehe 28 Machi.
Papa Celestino I
Papa Celestino I alikuwa papa kuanzia 10 Septemba, 422 hadi kifo chake tarehe 26 Julai, 432.
Alimfuata Papa Boniface I akafuatwa na Papa Sixtus III.
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake ni tarehe 6 Aprili au 8 Aprili.
Papa Boniface I
Papa Boniface I alikuwa papa kuanzia 28 Desemba 418 hadi kifo chake tarehe 4 Septemba 422.
Alimfuata Papa Zosimus akafuatwa na Papa Selestino I.
Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake ni tarehe 4 Septemba.
Papa Zosimus
Papa Zosimus alikuwa papa kuanzia 18 Machi 417 hadi kifo chake tarehe 26 Desemba 418. Alimfuata Papa Innocent I akafuatwa na Papa Boniface I.
Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 27 Desemba.
Papa Innocent I
Papa Innocent I alikuwa papa kuanzia Desemba 401 hadi kifo chake tarehe 12 Machi 417. Alimfuata Papa Anastasio I akafuatwa na Papa Zosimus.
Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake ni tarehe 12 Machi au 28 Julai.
Papa Anastasio I
Papa Anastasio I alikuwa papa kuanzia 27 Novemba, 399 hadi kifo chake mwezi wa Desemba 401. Alimfuata Papa Siricius akafuatwa na mwanae Papa Inosenti I aliyemzaa kabla hajapadrishwa.
Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 19 Desemba.
Papa Siricius
Papa Siricius alikuwa papa kuanzia 17 Desemba 384 hadi kifo chake tarehe 26 Novemba 399. Alimfuata Papa Damaso I akafuatwa na Papa Anastasius I.
Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake huadhimishwa katika tarehe ya kifo chake.
Kuhusu Papa Siricius katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki
Papa Damaso I
Papa Damaso I (takriban 304 – 11 Desemba 384) alikuwa papa kuanzia mwezi wa Oktoba 366 hadi kifo chake. Jina lake la kuzaliwa pia lilikuwa Damasus.
Alimfuata Papa Liberius akafuatwa na Papa Siricius.
Mchango wake mkubwa zaidi ni kuthibitisha kanuni ya Biblia kama ilivyo hadi leo katika Kanisa Katoliki.
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake ni 11 Desemba.
Vitabu vya Deuterokanoni vilihesabiwa rasmi kuwa sehemu ya Biblia hasa kuanzia Hati ya Damasi au "De explanatione fidei", iliyotolewa na Papa Damasus I mwaka 382 (kwa Kilatini).
Tafsiri ya Kilatini ya Hieronimo kilichoitwa Vulgata ilipata kuwa toleo muhimu katika Kanisa Katoliki hadi leo. Hieronimo mwenyewe alipotafsiri Biblia upya katika Kilatini alisema vitabu vya Septuaginta kama Kitabu cha Hekima, Kitabu cha Yoshua bin Sira, Kitabu cha Yudith na Kitabu cha Tobiti havistahili kuwemo katika Biblia lakini alivitafsiri ndani ya Vulgata kufuatana na maelekezo wa Papa Damaso I aliyemuagiza kazi.
Orodha hiyo ya Papa Damaso I ilipata nguvu Afrika Kaskazini kutokana na Agostino wa Hippo kuifanya ipitishwe na Mtaguso wa Hippo (393), Mtaguso wa Tatu wa Kartago (397) na Mtaguso wa Nne wa Kartago (419).
Wakati huohuo Papa Inosenti I aliituma kwa askofu Exuperius wa Toulouse (405).
Baadaye Mtaguso wa Firenze (1442) na Mtaguso wa Trento (1546) ilivitambua rasmi kuwa sehemu za Biblia kamili kwa Kanisa Katoliki.
Papa Liberius
Papa Liberius alikuwa papa kuanzia 17 Mei 352 hadi kifo chake tarehe 24 Septemba 366.
Alimfuata Papa Julius I akafuatwa na Papa Damaso I.
Liberius ni papa wa kwanza ambaye haheshimiwi kama mtakatifu.
Papa Julius I
Papa Julius I alikuwa papa kuanzia 6 Februari, 337 hadi kifo chake tarehe 12 Aprili, 352. Alimfuata Papa Marko akafuatwa na Papa Liberius.
Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake huadhimishwa kwenye tarehe ya kifo chake.
Papa Marko
Papa Marko alikuwa papa kwa miezi kadhaa tu kuanzia tarehe 18 Januari 336 hadi kifo chake tarehe 7 Oktoba 336.
Alimfuata Papa Silvester I akafuatwa na Papa Julius I.Kuhusu Papa Marko katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki
Papa Silvester I
Papa Silvester I alikuwa papa kuanzia 31 Januari, 314 hadi kifo chake tarehe 31 Desemba, 335.
Alimfuata Papa Miltiades akafuatwa na Papa Marko.
Mtoto wa Rufinus, mkazi wa Roma, hatuna habari nyingi za maisha yake. Ila ni kwamba aliongoza Kanisa Katoliki kwa muda mrefu mara baada ya Kaisari Konstantino Mkuu kulipatia uhuru wa dini na kulijengea maabadi mengi, makubwa na mazuri.
Wakati wake ulifanyika mtaguso mkuu wa kwanza (Nisea, leo nchini Uturuki, 325). Yeye hakuhudhuria, ila alituma wajumbe wawili akathibitisha maamuzi yaliyofikiwa.
Papa Miltiades
Papa Miltiades alikuwa papa kuanzia tarehe 2 Julai 311 hadi kifo chake tarehe 10 au 11 Januari 314.
Alimfuata Papa Eusebius akafuatwa na Papa Silvester I.
Kadiri ya "Liber Pontificalis", Miltiades alitokea Afrika, ingawa aliweza pia kuwa mtu wa Roma.
Papa Eusebius
Papa Eusebius alikuwa papa kwa miezi minne tu, kuanzia 18 Aprili hadi tarehe 17 Agosti mwaka 309 au 310.
Alimfuata Papa Marcellus I akafuatwa na Papa Miltiades.
Kulipotokea fujo miongoni mwa Wakristo wa Roma, Eusebius alifungwa na Kaisari Maxentius akafariki uhamishoni.
Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake ni tarehe 26 Septemba.
Papa Marcello I
Papa Marcello I alikuwa papa kuanzia mwezi wa Mei au Juni 308 hadi kifo chake mwaka wa 309. Alimfuata Papa Marcellinus aliyekufa wakati wa dhuluma ya Kaisari Diokletiano dhidi ya Wakristo.
Marcello I alifungwa na Kaisari Maxentius na kufariki uhamishoni. Alifuatwa na Papa Eusebius.
Kuhusu Papa Marcello I katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki
Papa Marcellinus
Papa Marselino alikuwa papa kuanzia 30 Juni 296 hadi kifo chake tarehe 1 Aprili 304. Alimfuata Papa Kayo akafuatwa na Papa Marcellus I.
Tangu mwaka 303, Kanisa liliteseka sana chini ya Kaisari Diokletiano.
Ikiwa Marcellino aliuawa au kufa kwa uzee, hakuna uhakika.
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake ni 26 Aprili.
Papa Caio
Papa Caio alikuwa papa kuanzia 17 Desemba 283 hadi kifo chake tarehe 22 Aprili 296.
Alimfuata Papa Eutychian akafuatwa na Papa Marcellinus.
Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake huadhimishwa katika tarehe ya kifo chake.
Papa Eutychian
Papa Eutychian alikuwa papa kuanzia 4 Januari, 275 hadi kifo chake tarehe 7 Desemba, 283. Alimfuata Papa Felisi I akafuatwa na Papa Kayo.
Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake ni tarehe 8 Desemba.
Papa Felix I
Papa Felix I alikuwa papa kuanzia 5 Januari 269 hadi kifo chake tarehe 30 Desemba 274. Alimfuata Papa Dionysius akafuatwa na Papa Eutychian.
Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake ni tarehe 30 Desemba.
Papa Dionysius
Papa Dionysius alikuwa papa kuanzia 22 Julai 259 hadi kifo chake tarehe 26 Desemba 269.
Alimfuata Papa Sisto II akafuatwa na Papa Felisi I.
Anaheshimiwa kama mtakatifu.
Papa Sixtus II
Papa Sixtus II alikuwa papa kuanzia 30 Agosti 257 hadi kifodini chake tarehe 6 Agosti 258. Alimfuata Papa Stefano I akafuatwa na Papa Dionysius.
Anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini. Sikukuu yake ni tarehe 7 Agosti.
Papa Stefano I
Papa Stefano I alikuwa papa kuanzia 12 Mei 254 hadi kifodini chake tarehe 2 Agosti 257. Alimfuata Papa Lucius I akafuatwa na Papa Sisto II.
Aliuawa na maaskari wa Kaisari Valerian.
Anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini. Sikukuu yake ni tarehe 2 Agosti .
Papa Lucius I
Papa Lucius I alikuwa papa kuanzia 25 Juni 253 hadi kifo chake tarehe 5 Machi 254. Alimfuata Papa Kornelio akafuatwa na Papa Stefano I.
Anaheshimiwa kama mtakatifu, hasa tarehe ya kifo chake.
Kuhusu Papa Lucius I katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki
Papa Kornelio
Papa Kornelio alikuwa papa kuanzia tarehe 6 au 13 Machi, 251 hadi kifodini chake mwezi wa Juni 253.
Alimfuata Papa Fabian akafuatwa na Papa Lucius I.
Anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini. Sikukuu yake ni tarehe 16 Septemba.
.
.
Papa Fabian
Papa Fabian alikuwa papa kuanzia Mwezi wa Januari, 236 hadi kifodini chake tarehe 20 Januari 250. Alimfuata Papa Antero akafuatwa na Papa Kornelio.
Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake ni tarehe 20 Januari.
Papa Antero
Papa Antero alikuwa papa kuanzia 21 Novemba, 235 hadi kifo chake tarehe 3 Januari, 236.
Alimfuata Papa Ponsyano akafuatwa na Papa Fabiano.
Anaheshimiwa kama mtakatifu, ila hakuna hakika kama alifia dini.
Sikukuu yake huadhimishwa kwenye tarehe ya kifo chake.
Papa Pontian
Papa Pontian (kwa Kilatini Pontianus) alikuwa papa kuanzia 21 Julai 230 hadi kifo chake tarehe 28 Septemba 235. Alimfuata Papa Urbano I akafuatwa na Papa Anterus.
Anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini, hasa tarehe 13 Agosti.
Papa Urban I
Papa Urban I alikuwa papa kuanzia tarehe 14 Oktoba 222 hadi kifo chake tarehe 23 Mei 230.
Alimfuata Papa Kalisto I akafuatwa na Papa Ponsyano.
Urban I ni papa wa kwanza ambaye tarehe zake zina hakika kihistoria.
Anaheshimiwa kama mtakatifu, hasa tarehe 25 Mei, sikukuu yake.
Papa Callixtus I
Papa Callixtus I alikuwa papa kuanzia takriban 217 hadi kifodini chake takriban 222.
Alimfuata Papa Zefirino akafuatwa na Papa Urbano I.
Anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini. Sikukuu yake ni tarehe 14 Oktoba.
Papa Zephyrinus
Papa Zephyrinus alikuwa papa kuanzia takriban 199 hadi kifo chake tarehe 20 Desemba 217. Alimfuata Papa Vikta I akafuatwa na Papa Kalisto I.
Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake ni tarehe 20 Desemba.
Papa Viktor I
Papa Viktor I Au Victus I" alikuwa papa kuanzia takriban 189 hadi kifo chake takriban 199. Alimfuata Papa Eleutero akafuatwa na Papa Zefirini.
Alikuwa papa wa kwanza kutokea Afrika, labda Leptis Magna, leo nchini Libya.
Anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini. Sikukuu yake ni tarehe 28 Julai.
Papa Eleutero
Papa Eleutero (kwa Kigiriki Ελευθέριος) alikuwa papa kuanzia takriban 174 hadi kifo chake takriban 189.
Alimfuata Papa Soter akafuatwa na Papa Viktor I.
Anaheshimiwa kama mtakatifu.
Papa Soter
Papa Soter alikuwa papa kuanzia takriban 166 hadi kifo chake (Annuario Pontificio inasema alianza kati ya 162 na 168 akaendelea hadi ya mwaka kati ya 170 and 177).
Alimfuata Papa Anicetus akafuatwa na Papa Eleutero.
Papa Anicetus
Papa Anicetus alikuwa papa kuanzia takriban 150 au 154 hadi kifo chake takriban 167 au 168.
Alimfuata Papa Pius I akafuatwa na Papa Soter.
Anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. Sikukuu yake ni tarehe 17 Aprili au 20 Aprili.
Papa Pius I
Papa Pius I alikuwa papa kuanzia takriban 140 hadi kifo chake takriban 154. Alimfuata Papa Hyginus akafuatwa na Papa Anicetus.
Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake ni tarehe 11 Julai.
Papa Hyginus
Papa Hyginus alikuwa papa kuanzia takriban 136/138 hadi kifo chake takriban 140/142. Alimfuata Papa Telesphorus akafuatwa na Papa Pius I.
Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake ni tarehe 11 Januari.
Papa Telesphorus
Papa Telesphorus alikuwa papa kuanzia takriban 126 hadi kifo chake takriban 137. Alimfuata Papa Sixtus I akafuatwa na Papa Hyginus.
Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake ni tarehe 5 Januari.
Papa Sixtus I
Papa Sixtus I (au Xystus) alikuwa papa kuanzia takriban 117 hadi kifo chake takriban 126. Alimfuata Papa Alexander I akafuatwa na Papa Telesphorus.
Anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini. Sikukuu yake ni tarehe 6 Aprili.
Papa Alexander I
Papa Alexander I alikuwa papa kuanzia takriban 106 hadi kifo chake takriban 116.
Alimfuata Papa Evaristus akafuatwa na Papa Sixtus I.
Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake ni tarehe 3 Mei au 16 Machi.
Papa Evaristus
Papa Evaristus alikuwa papa kuanzia takriban 99 hadi kifo chake takriban 108. Alimfuata Papa Klementi I akafuatwa na Papa Alexander I.
Papa Klementi I
Papa Klementi I alikuwa papa kuanzia takriban 92 hadi kifo chake takriban 99.
Alimfuata Papa Anacletus akafuatwa na Papa Evaristus.
Anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini. Sikukuu yake ni tarehe 23 Novemba katika Ukristo wa magharibi na tarehe 24 Novemba au 25 Novemba upande wa mashariki.
Wewe umefunua macho ya mioyo yetu, ili tukujue wewe Mungu pekee,
uliye juu sana katika mbingu za juu,
mtakatifu unayekaa kati ya watakatifu,
ambaye unanyenyekeza ufidhuli wao wenye kiburi,
unabatilisha mashauri ya mataifa,
unawainua juu wanyonge na kuwashusha wanaojikweza,
wewe ambaye unatajirisha na kufukarisha, unaua na kuhuisha,
ambaye peke yako unafadhili roho
na ni Mungu pekee wa kila mwenye mwili,
unatazama vilindi, unachunguza matendo ya wanadamu,
unawasaidia waliopo hatarini na ni mkombozi wa waliokata tamaa,
ni muumbaji na mtunzaji wa roho zote,
unazidisha mataifa duniani,
ambaye kati ya wote umewachagua wanaokupenda,
kwa njia ya Yesu Kristo Mwanao mpendwa,
ambaye kwa njia yake umetulea, umetutakasa na kutuvika heshima.
Tunakusihi, Bwana, uwe kwetu msaidizi na tegemeo.
Uwakomboe walio taabuni kati yetu, uwahurumie wanyonge,
uwainue walioanguka, ujidhihirishe kwa wahitaji,
uwaponye wagonjwa, uwarudishe waliojitenga na taifa lako,
uwashibishe wenye njaa, uwafungue wafungwa wetu,
uwaimarishe walio dhaifu, uwatulize walio duni.
Mataifa yote wapate kujua ya kuwa ndiwe Mungu, wewe peke yako,
na ya kuwa Yesu Kristo ni Mwanao
nasi tu wako wako na kondoo wa malisho yako.
Papa Anacletus
Papa Anacletus (au Kleti) alikuwa papa kuanzia takriban 79 hadi kifo chake takriban 88.
Alimfuata Papa Linus akafuatwa na Papa Klementi I.
Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake ni tarehe 7 Aprili.
Papa Linus
Papa Linus alikuwa papa kuanzia takriban 67 hadi kifo chake takriban 79. Alimfuata Papa wa kwanza, Mtume Petro, akafuatwa na Papa Anacletus.
Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake ni tarehe 23 Septemba.
Kuhusu Papa Linus katika Kamusi Elezo ya Kikatoliki