hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
Bendera ya Jamhuri ya Afrika ya Kati
Bendera ya Jamhuri ya Afrika ya Kati ina milia minne ya kulala ya rangi buluu - nyeupe - kijani - njano inayokatwa na mlia mmoja mwekundu wa kusimama. Ndani ya mlia wa juu kuna nyota ya pembetano njano.
Bendera hii imetungwa na Barthélemy Boganda aliyekuwa rais wa kwanza wa eneo la kujitawala wa Ubangui-Shari wakati wa mwisho wa ukoloni wa Ufaransa. 
Boganda aliamini ya kwamba "Afrika na Ufaransa wanapaswa kwenda sambamba". Hivyo aliunganisha rangi za bendera ya Ufaransa (nyekundu-nyeupe-buluu) na rangi za Umoja wa Afrika (nyekundu - kijani - njano).
Nyota ni alama ya uhuru.
Bendera ya Ufaransa
Bendera ya Ufaransa ("Kifaransa: Tricolore = rangi tatu") ina milia mitatu ya kusimama katika rangi za buluu - nyeupe - nyekundu.
Imeanzishwa wakati wa mapinduzi ya Ufaransa kabla ya mwaka 1794. Rangi nyeupe ilikuwa rangi ya kifalme. Rangi za nyekundu na buluu zilikuwa rangi za mji wa Paris. Zote pamoja ziliahi kutumika hata kabla ya mapinduzi lakini bila utaratibu maalumu.
Mbunge La Fayette alianzisha alama ya rangi hizi tatu zikikaa kama mviringo kama kitambulisha cha mapinduzi.
Mwaka 1794 Buge ilitangaza bendera hii kuwa bendera rasmi ya taifa.
Global Voices Online
Global Voices ni mradi ulio chini ya Kituo cha Intaneti na Jamii cha Berkman (The Berkman Center for Internet and Society) kilicho chini ya Kitivo cha Sheria cha Chuo Kikuu cha Harvard. Mradi huu una blogu ambayo kazi yake ni kuandika muhtasari wa masuala yanayoandikwa na kuzungumziwa katika blogu mbalimbali duniani. Waanzilishi wa mradi huu ni Ethan Zuckerman na Rebecca Mackinonn.
Charles Richet
Charles Robert Richet (25 Agosti 1850 – 4 Novemba 1935) alikuwa daktari na mwanafiziolojia kutoka nchi ya Ufaransa. Hasa alichunguza vimiminiko vya mwili kama damu, jasho na kadhalika. Mwaka wa 1913 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Robert Barany
Robert Bárány (22 Aprili 1876 – 8 Aprili 1936) alikuwa daktari na mwanakemia kutoka nchi ya Hungaria. Mwaka wa 1914 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Otto Meyerhof
Otto Fritz Meyerhof (12 Aprili 1884 – 6 Oktoba 1951) alikuwa mwanakemia na mwanabiolojia kutoka nchi ya Ujerumani. Baadaye alihamia Marekani. Baadhi ya utafiti mwingine alichunguza uhusiano kati ya oksijeni na asidi ndani ya misuli. Mwaka wa 1922, pamoja na Archibald Vivian Hill alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Frederick Banting
Frederick Grant Banting (14 Novemba 1891 – 21 Februari 1941) alikuwa daktari kutoka nchi ya Kanada. Hasa alichunguza ugonjwa wa usukari, na pamoja na Charles Best aligundua dawa ya insulini. Mwaka wa 1923, pamoja na John Macleod alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba. Mwaka wa 1934 alipewa cheo cha “Sir” cha Uingereza.
Otto Warburg
Otto Heinrich Warburg (8 Oktoba 1883 – 1 Agosti 1970) alikuwa daktari na mwanafiziolojia kutoka nchi ya Ujerumani. Baadhi ya utafiti mwingine alichunguza uvutaji pumzi. Mwaka wa 1931 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Henry Dale
Henry Hallett Dale (9 Juni 1875 – 23 Julai 1968) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza hali ya kikemia ya nevi. Mwaka wa 1936, pamoja na Otto Loewi alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba. Pia alipewa cheo cha “Sir” cha Uingereza.
Bendera ya Afrika Kusini
Bendera ya Afrika Kusini ni ya pekee kati ya bendera za dunia ikiwa na rangi sita.
Kimsingi muundo wake ni milia mitatu ya kulala ya nyekundu, kijani na buluu; pamoja na kanda nyembamba nyeupe juu na chini ya mlia wa kijani.
Huu mlia wa katikati (kijani pamoja na kanda neupe) unagawiwa ukionyesha umbo la "Y" ya kulala. Pembetatu ndani ya kichwa cha "Y" ina rangi nyeusi inayotengwa na ijani ya "Y" kwa kanda nyembamba ya dhahabu.
Bendera ilikubaliwa Aprili 1994 baada ya mwisho wa utawala wa ubaguzi wa mbari. Ilitengenezwa na Frederick G. Brownell kama bendera ya muda kwa ajili ya uchaguzi wa Aprili 1994 na kuapishwa kwa Nelson Mandela kama rais wa Afrika Kusini tarehe 10. 05. 1994. Imependwa na watu na kupokelewa katika katiba kama bendera ya kudumu.
Kati ya rangi ni zile za Ethiopia au rangi za Umoja wa Afrika: kijani - njano (=dhahabu) na nyekundu. Bendera inaendeleza pia rangi za bendera ya zamani ya Afrika Kusini iliyotumiwa hadi 1994 yaani machungwa (=dhahabu), nyeupe na buluu.
Vilevile rangi za bendera ya ANC zimepatikana: nyeusi, kijani na njano.
Hakuna maelezo rasmi juu ya maana ya rangi hizi. Lakini mtungaji wa bendera Brownell alieleza mawazo yake wakati wa kutunga hivyo:
Bendera ya Msumbiji
Bendera ya Msumbiji ina milia mitatu ya kulala ya rangi kijani - nyeusi - njano. Mlia mweusi ulio katikati ina kanda mbili nyembamba byeupa kando.
Upande wa nguzo kuna pembetatu nyekundu yenye jembe, bunduki na kitabu juu ya nyota njano ndani yake.
Bendera hii ilikubaliwa mwaka 1983. Msingi wake ni bendera ya chama cha FRELIMO iliyofuata mfano wa bendera ya ANC ya Afrika Kusini.
Tangu mwaka 2005 kulikuwa na maandalizi ya kupata bendera mpya lakini haijakubaliwa hadi 2006.
Hasa picha ya bunduki aina AK-47 imekumbusha wananchi wengi kuhusu siku za vita ya wenyewe wa wenyewe baada ya kupata uhuru wakupendelea kutokuwa na picha hiyo. Lakini wengine wanaiona kama kumbukumbu ya mapambano ya ukombozi.
Bendera inatumia rangi za Ethiopia au rangi za Umoja wa Afrika ambazo ni kijani - njano - nyekundu.
Mara nyingi maana zifuatazo zinatolewa kwa ajili ya maana ya rangi:
Kijani: Utajiri wa ardhi
Nyeusi: Bara la Afrika 
Njano: Utajiri wa madini 
Nyeupe: Amani 
Nyekundu: Mapambano ya uhuru
"Nembo": 
Nyota njano: Kushikamana pamoja kwa wananchi 
Kitabu: Elimu 
Jembe: Kilimo 
AK-47: Nia ya kutetea uhuru
Kiitalia
Kiitalia ("Lingua italiana" au "Italiano") ni lugha inayozungumzwa na watu milioni 85, hasa katika Rasi ya Italia.
Ni lugha rasmi ya Italia, San Marino, Vatikano, Uswisi na katika sehemu za Slovenia na Kroatia.
Inatumika pia katika Monako, Malta, Albania na visiwa kadhaa vya Ugiriki), halafu bado kama lugha ya elimu katika nchi zilizokuwa makoloni ya Italia kama Eritrea, Libya, Ethiopia na Somalia.
Watu wengi wanaokitumia kama lugha mama wamekisambaza katika nchi zote walikohamia, kama vile Ujerumani, Ufaransa, Ubelgiji, Marekani, Kanada, Brazil, Uruguay, Argentina, Venezuela, Australia n.k.
Ni ya 4 kati ya lugha za kigeni zinazosomwa zaidi duniani, hasa kwa sababu ya umuhimu wake katika ustaarabu, kuanzia muziki, lakini pia katika biashara, k.mf. ya bidhaa za utamaduni wa Italia.
Kihistoria asili yake ni lugha ya Kilatini, hivyo pamoja na Kifaransa, Kihispania, Kireno, Kiromania na lugha nyingine ndogo ni moja ya lugha za Kirumi. Kati ya lugha hizo, Kiitalia ndicho kinachofanana zaidi na Kilatini, labda baada ya Kisardinia.
Imegawanyika katika lahaja nyingi, hasa za Kaskazini na za Kusini mwa rasi hiyo. Imesanifiwa kwa msingi wa lahaja ya Firenze (mkoa wa Toscana, Italia ya Kati).
Kihispania
Kihispania ("Español") ni lugha ya kimataifa ambayo ni lugha ya kwanza kwa watu milioni 500; kwa jumla pamoja na wasemaji wa Kihispania kama lugha ya pili kuna milioni 600 duniani wanaosema Kihispania.
Asili ya lugha hiyo ni katika nchi ya Hispania (Ulaya kusini magharibi), lakini kutokana na historia ya ukoloni na ya biashara lugha imesambaa sana, hasa Amerika ya Kusini.
Lugha iliyozaa Kihispania ni Kilatini cha Waroma wa Kale waliotawala kwa muda mrefu Hispania.
Kati ya lugha za Kirumi Kihispania ni lugha ya kisasa ambayo ni karibu zaidi na lugha ya kale, isipokuwa Kiitalia.
Lugha za Kirumi
Lugha za Kirumi ni lugha zilizotokana na Kilatini kilichokuwa moja kati ya lugha za kale za Kihindi-Kiulaya.
Ni lugha mama kwa watu milioni 800 hivi duniani.
Zimehesabiwa hadi lugha 23 za namna hiyo, ingawa baadhi kwa wengine ni lahaja tu. Tena kuna Krioli nyingi zenye asili katika lugha hizo. Kati ya Krioli hizo, ile ya Haiti na ile ya Shelisheli ni lugha rasmi nchini.
Kilatini kilikuwa lugha rasmi ya utawala, elimu na biashara ya Dola la Roma lililotawala maeneo ya Ulaya ya Kusini, Ulaya ya Magharibi, Afrika ya Kaskazini na Asia ya Magharibi kwa miaka mingi, hasa kati ya karne ya 1 KK na karne ya 5 BK.
Kilatini kiliendelea kuwa lugha ya watu wengi katika maeneo mbalimbali ya himaya hii kubwa hasa mijini.
Katika sehemu hizo zilijitokeza lahaja za pekee kulingana na lugha asilia za wenyeji.
Baada ya kuporomoka kwa Dola la Roma la Magharibi, lahaja hizo za Kilatini katika nchi mbalimbali ziliendelea kuchanganyikana na lugha hizo na zile za makabila ya Wagermanik yaliyoteka maeneo hayo yote na hatimaye zikawa lugha za pekee.
Lugha ambazo ni muhimi zaidi kama lugha za kitaifa ni:Lugha za Kihispania, Kifaransa na Kireno zimesambaa duniani kwa sababu ni lugha kuu za nchi ambazo zilikuwa na makoloni mengi, zikaacha lugha zao katika nchi nyingi, hasa Kihispania ambacho ni lugha kuu ya bara la Amerika, Kireno ambacho ni lugha rasmi ya Brazili na nchi 5 za Afrika na Kifaransa ambacho ni lugha rasmi katika nchi nyingi za Afrika, Amerika visiwani na Kanada.
Kiitalia ni mojawapo ya lugha rasmi za Uswisi, pamoja na nchi ndogondogo za San Marino na Vatikani.
Kiromania ni lugha rasmi ya Moldova pia, ingawa kwa jina la lahaja yake ya Kimoldova.Mabadiliko
Misamiati
Kifaransa
Kireno
Kihispania
Kiitalia
Kireno
Kireno ("Português" - tamka "purtuGESH") ni lugha ya Kirumi inazungumunzwa nchini za Africa Kusini, Ureno na (Brazil). Imekuwa lugha ya kimataifa kutokana na historia ya ukoloni ya Ureno yenye wasemaji wa lugha ya kwanza milioni 190, pamoja na wasemaji wa lugha ya pili kuna watu milioni 200 duniani wanaoelewana kwa Kireno.
Kutokana na historia ya ukoloni Kireno limepatikana katika nchi zifuatazo:
Ulaya, Africa na Amerika.
Kireno ni moja kati ya lugha za Kirumi maana yake kimetokana na Kilatini cha Dola la Roma lililotawala eneo la Ureno kwa karne nyingi.
Ni karibu hasa na Kigalicia kinachozungumzwa katika Hispania ya Kaskazini.
Wareno waliacha lugha yao katika koloni zao. Leo hii idadi ya wasemaji katika Ureno ni milioni 10 tu - idadi kubwa kabisa wako nje ya Ureno hasa Brazil.
Ureno ilisambaa zaidi katika karne ya 20 kwa sababu Wareno waliondoka Ureno kutafuta kazi katika nchi nyingi za Ulaya. Vilevile kuna Wabrazil na Waangola waliotoka kwao kuhamia penginepo wakienda na lugha yao.
Abderrahmane Sissako
Abderrahmane Sissako (alizaliwa Mauritania mwaka 1961) aliishi nchini Mali wakati wa utoto na ujana wake, akahamia Urusi, mji wa Moscow, alipokaa miaka kumi na aliposoma kwenye Taasisi ya Sinema (VGIK).
Mwaka 1988 alitunga filamu yake ya kwanza inayoitwa "Mchezo" au "Le Jeu" kwa kifaransa.
Orodha ya filamu zake:
Mchikichi
Mchikichi ("Elaeis guineensis") ni kati ya miti iliyo muhimu zaidi kiuchumi. Matunda yake huleta mawese ambayo hutumika sana kama mafuta ya kupikia, kwa ajili ya madawa mbalimbali na siku hizi pia kama diseli.
Mti unakua hadi kimo cha m. 30. Matunda yake ni madogo yakiwa pamoja kwa shingo. Jumla ya mti mmoja laweza kufikia 50 KG. Matunda haya huharibika haraka hivyo ni muhimu kuyashughulika mara moja baada ya mavuno.
Asili yake Mchikichi ni Afrika ya Magharibi. Mti huu ulipewa jina la kisayansi "Elaeis guenesis" kwa sababu kiasili ilipatikana kwa wingi katika nchi za kanda ya Guinea. Siku hizi inakuzwa zaidi katika Amerika na hasa Asia ya kusini.
Kabla ya ukoloni michikichi ilipatikana katika kanda ya kitropiki ya Afrika.
Kwanza katika nchi za kanda ya Guinea: Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Benin, Nigeria, Senegal, Sierra Leone, Togo.
Lakini imepatikana pia Afrika ya Mashariki: Kenya, Tanzania, Uganda.
Migunda mikubwa ya michikichi iko hasa Malaysia na Indonesia zenye mavuno ya 80% ya mawese duniani.
Brazil na Kolumbia ziemanza vilevile kupanda michikichi kwa wingi.
Uthai, Papua–Guinea Mpya na nchi za Afrika ya Magharibi zinachangia asilimia ndogo kwenye soko la dunia ya mawese. Katika Afrika kuna migunda mikubwa kidogo huko Nigeria, Côte d'Ivoire, Kamerun na Kongo Kinshasa.
Mnazi (kinywaji)
Mnazi ni pombe inayotengenezwa na utomvu wa nazi changa iliyogemwa ikiwa mtini. Utomvu huu ukikusanywa ndio unaotoa pombe ya mnazi.
Pombe hii ya mnazi ni maarufu sana maeneo ya mwambao wa pwani Tanzania ambapo minazi huota kwa wingi hasa Tanga. Pombe hii haiongezwi kitu chote ili kukamilika. Huhitaji masaa 8 tu toka kugemwa ili kukamilika kunywewa, ina rangi nyeupe iliyofifia. Mnazi ni pombe ya asili ya Wabondei toka mkoani Tanga. Pombe hii hunywewa pia sehemu nyingine ambapo minazi hukua Afrika, Visiwa vya Karibiani, Asia lakini ikiitwa majina mengine.
Mnazi (mti)
Mnazi (Cocos nucifera) ni kati ya miti muhimu zaidi kwa ajili ya uchumi wa kibinadamu katika nchi za tropiki. Mnazi ni mmea wa familia ya Palmae (au: Arecaceae). Asili yake inafikiriwa iko Asia ya kusini lakini umesambaa tangu karne nyingi sana. Mbegu wake unaweza kuzaa hata baada ya kukaa kwenye maji ya bahari kwa muda fulani hivyo inawezekana ya kwamba mnazi ulisambaa peke yake kwenye pwani za bahari. Lakini bila shaka watu waliibeba safarini kwa sababu ni chakula.
Nazi (tunda)
Nazi ni tunda la mbegu la mnazi. Ina ganda la nje, ganda ngumu au mfuu wa ndani, nyama ya mbegu na utomvu ndani ya uwazi wa mbegu.
Ina matumizi mengi katika maisha ya binadamu.
Nguta
Nguta (pia:mbata) ni nyama ya nazi ambayo ni mbegu wa mnazi. Kwa lugha nyingi huitwa "copra" kutokana na neno la Kimalayalam "kopra" (കൊപ്ര) kwa ajili ya nguta.
Nguta hutumiwa kwa kutengeneza mafuta ya kulika.
Mbegu kupasuliwa baada ya mavuno. Nusu zake zinakaushwa kwa jiko au chumba cha joto muda wa masaa 24. Baadaye nyama kavuu hutoka rahisi katika ganda. 
Nguta inasagwa na kukandamizwa na mafuuta kutolewa.
Mabaki ya nguta yanafaa kama chakula bora cha wanyama.
Togo ya Kiingereza
Togo ya Kiingereza ilikuwa eneo lililokabidhiwa mkononi wa Uingereza baada ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia.
Mwaka 1914 Uingereza na Ufaransa walipatana kuvamia Togo ya Kijerumani na kugawana eneo lake. Theluthi ya magharibi ya koloni ya Kijerumani iliwekwa chini ya Uingereza na kutawaliwa pamoja na maeneo ya Ghana. Sehemu kubwa zaidi ilikuwa chini ya Ufaransa.
Katika Mkataba wa Versailles iliamuliwa ya kwamba koloni za kale za Ujerumani zitakuwa chini ya mamlaka mkuu wa Shirikisho la Mataifa zikitawaliwa na nchi zinazotekeleza utawala. Nafasi ya Shirikisho la mataifa ilichukuliwa baada ya 1945 na Umoja wa Mataifa.
Waingereza walitawala Koloni ya Pwani la Dhahabu, eneo la kulindwa la Ashanti na maeneo ya kaskazini pamoja na Togo ya Kiingereza kama vitengo vinne chini ya Gavana wa Cape Coast. Mwaka 1946 walifuta vitengo na kutawala yote kama "Pwani la Dhahabu".
Masharti ya UM yalikuwa nadharia tu kwa muda mrefu lakini yalipata umuhimu tena wakati wa uhuru. Kwa sababu hiyo wakazi wa maeneo ya Ghana yaliyowahi kuwa sehemu za eneo la Togo ya Kijerumani walipewa nafasi ya kuamua kama wangependelea kuendelea na Ghana au kuunganishwa tena na Togo yenyewe.
Katika kura ya Desemba 1956 waliamua kubaki upande wa Ghana.
Ewe
WaEwe (Éwé) ni kabila kubwa la Togo na Ghana ya kusini. Lugha yao ni kiEwe ("Eʋegbe"). (Jina la lugha imeandikwa au kuitwa pia: Eibe, Ebwe, Eve, Efe, Eue, Vhe, Gbe, ghKrepi, Krepe, au Popo.)
Gvghgdghggvvvmjgghyfxgfwshnd
Kwa jumla kuna takriban wasemaji 3,300,000. Kati yao wako 2,250,000 Ghana (2003) na 860,000 in Togo (1991).
Lugha yao hufundishwa katika shule za msingi, Ghana hata katika shule za sekondari. 
Katika Togo ni lugha ya kitaifa na lugha ya kwanza ya mawasiliano ya Togo Kusini. 
WaEwe wanasemekana wametoka katika Nigeria. Utaratibu wa kijamii hufuata baba.
en: Ethnologue juu ya Ewe
Hamburg
Hamburg ni mji mkubwa wa Ujerumani ya Kaskazini. Ni mji mkubwa wa pili nchini baada ya mji mkuu Berlin. Ina bandari kubwa ni kitovu cha biashara ya nje. Idadi ya wakazi ni 1,744,215.
Hamburg ni dola-mji ikiwa ni moja ya majimbo 16 ya kujitawala ya Ujerumani. Jina rasmi ni „Mji Huru na Mji wa Hanse wa Hamburg“. Hanse ilikuwa shirikisho la kimataifa la miji ya biashara iliyojitawala zamani za nyakati za kati. Kwa muda mrefu wa historia yake Hamburg ilikuwa kama nchi ndogo ya kujitegema hadi kujiunga na Dola la Ujerumani 1871.
Hamburg iko kando la mto Elbe unaopanuka baada ya kupita mji kuwa na mdomo pana sana kabla ya kuishia Bahari ya Kaskazini. Meli kubwa zinaweza kuingia mtoni ambako ni salama kabisa na dhoruba za baharini.
Wafanyabiashara wa Hamburg waliwahi kuwa na biashara na nchi za nje kwa jahazi na meli zao tangu karne nyingi. Hata mawasiliano kati ya Afrika na Ujerumani yalipitia hasa Hamburg na mji jirani wa Bremen.
Leo Hamburg pamoja na mazingira yake ni kitovu cha biashara, uchumi na utamaduni wa Ujerumani ya Kaskazini. Kuna viwanda vya ndege za Airbus, viwanda vyaa bidhaa za matumizi ya kila siku, magati, bandari ya 4331 ha iliyoshughulika makontena milioni 8.1 katika mwaka 2005. Hamburg ni mji ambako magazeti mengi ya kitaifa yanatolewa.
Bremen
Bremen ni mji mwenye bandari muhimu katika Ujerumani ya Kaskazini. Iko kando ya mto Weser takriban 50 km kabla haujaingia katika Bahari ya Kaskazini. Ina wakazi 546,000. Pamoja na eneo la jirani kuna watu milioni 2.37 katika mazingira ya Bremen. Weser inapanuka baada ya kupita mji kuwa na mdomo pana sana kabla ya kuishia baharini hivyo meli zinaweza kufika hadi mjini.
Bremen ni dola-mji ikiwa ni moja ya majimbo 17 ya kujitawala ya Ujerumani. Jina rasmi ni „Mji huru wa Hanse wa Bremen“ (Freie Hansestadt Bremen). Hanse ilikuwa shirikisho la kimataifa la miji ya biashara iliyojitawala zamani za nyakati za kati. Kwa muda mrefu wa historia yake Bremen ilikuwa kama nchi ndogo ya kujitegema hadi kujiunga na Dola la Ujerumani 1871. Jimbo la Bremen ina miji miwili ya Bremen yenyewe na Bremerhaven.
Wafanyabiashara wa Bremen waliwahi kuwa na biashara na nchi za nje kwa jahazi na meli zao tangu karne nyingi. Hata mawasiliano kati ya Afrika na Ujerumani yalipitia hasa Bremen na mji jirani wa Hamburg.
Dola-mji
Dola-mji ni dola ambalo eneo lake ni mji mmoja pekee.
Katika historia kuna mifano mingi ya dola-miji. Mwaka 2015 kulikuwa bado na miji mitatu duniani ambayo ni dola-miji ya kujitegemea kabisa.
Pamoja nayo kuna pia madola au majimbo ndani ya nchi za shirikisho yanayoweza kuitwa "dola-mji".
Dola-mji wa kujitegemea kabisa ni:
Wakati mwingi Kuwait huitwa pia "Dola-mji" kwa sababu karibu wakazi wote wa dola huishi katika mazingira ya Kuwait mjini. Lakini nchini kuna miji midogo mingine pia.
Dola mji kama jimbo la kujitawala ndani ya shirikisho ni kama mfano:
China si shirikisho lakini miji ya Hongkong na Makau ina madaraka makubwa ya kujitawala nje ya sheria za China bara.
Dola miji ilikuwa muhimu sana katika nchi nyingi kihistoria. Hasa wakati ambapo katika nchi fulani hakukuwa na serikali ya juu miji ilijitawala kabisa na kushindana na miji mingine na falme.
Karne ya 20 ilikuwa na dola-miji kadhaa, hasa kati ya vita kuu ya kwanza na ya pili.
Teknolojia
Teknolojia (kutoka Kiingereza: ni elimu inayohusu uhandisi, ufundi, ujenzi, vifaa na mbinu za uzalishaji wa vifaa na huduma katika jamii.
Asili ya neno ni Kigiriki "τέχνη" ("tamka: tékhne"): „uwezo, usanii, ufundi".
Teknolojia inaweza kumaanisha:
Teknolojia nyepesi kabisa ni ujuzi wa kutumia vyombo ili kurahisisha kazi. Kwa mfano, katika somo la historia, mwanadamu alivumbua teknolojia ya kuwasha na kudhibiti moto amabo ulimwezesha kupika. Vile vile, aliweza kutumia mawe kwa kulima na kuwinda. Kadri wakati ulivyoenda ndivyo teknolojia yake ilivyoboreka kwa mfano kwa uvumbuzi wa gurudumu lililorahisisha ukulima na kusafiri kwake.
Maendeleo ya teknolojia ya kale yalihusisha uvumbuzi wa chombo cha kupiga chapa, simu na mtandao ambazo zimefanya mawasiliano yawe rahisi.
Ward Cunningham
Howard G. "Ward" Cunningham (amezaliwa 26 Mei 1949) ni mgunduzi wa programu ya wiki kutoka nchi ya Marekani. Programu yake ndiyo inatumika katika miradi mbalimbali ikiwemo mradi wa kamusi elezo hii.
Dini
Dini (kutoka Kiarabu اﻟدﻴن, "tamka: ad-din") inamaanisha jumla ya imani ya binadamu kadhaa pamoja na mafundisho wanayotoa kuhusu yale ambayo wanayazingatia ama kuyasadiki, yaani mambo ya roho, kama vile kuhusiana na Mungu, maisha na uumbaji.
Ibada ni nguzo mojawapo iliyo dhahiri miongoni mwa dini kadhaa katika kuunganisha dhamira za mwenye kushika dini na mhimili wa imani, lakini dini inahusu pia mafundisho kuhusu maadili, mema na mabaya, imani na jinsi ya kushiriki katika jumuiya za waumini.
Kwa maana nyingine "dini" inataja jina kielelezo juu ya aina mbalimbali za imani jinsi inavyopatikana duniani, yaani jumuiya za kidini.
Dini kwa maana hiyo yenye wafuasi wengi duniani ni:
Pamoja na hizi kuna dini mbalimbali zinazojulikana tangu karne nyingi duniani hata kama idadi ya wafuasi si kubwa sana kwa mfano:
Pia kuna imani ambazo zinafanana kwa namna fulani, hivyo mara huhesabiwa kama imani mbalimbali za pekee, mara huhesabiwa kama kundi la dini zenye misingi ya pamoja au kama matawi ya imani moja. Zikitazamiwa pamoja idadi ya wafuasi ni kubwa kiasi lakini zikihesabiwa moja-moja idadi ya wafuasi si kubwa sana, kama vile:
Hasa Asia ya Mashariki zimetokea mafundisho ambayo mara huhesabiwa kati ya dini mara kati ya falsafa. Mifano yake ni:
Wafuasi wao mara nyingine hufuata pia kwa wakati mmoja dini zingine kama vile Ubuddha au Ukristo.
Historia inajua pia dini zilizotokea mara kwa mara katika nchi mbalimbali. Mfano wa dini iliyoanzishwa katika karne ya 19 na kusambaa kote duniani ni Baha'i. Kuna mifano mingi mingine. Si rahisi kuzitaja zote.
Zaidi ya hayo kuna miendo yenye tabia za kidini, ambayo hakuna makubaliano ya wataalamu kama ni dini au la, kwa mfano New Age na Yoga.
Dini kwa kipindi kirefu cha maisha ya mwanadamu imekuwa kitovu cha ustaarabu wa jamii husika. Hivyo kadiri jamii inavyobadilika ndivyo mambo mengi huongezwa ama kutolewa katika mapokeo yake ili hali kuakisi mazingira ya nyakati.
Katika wakati wa sasa, kumekuwepo kwa jitihada mbalimbali zinazopokea na kuchunguza misingi ya dini na maisha katika sura ya kisomi na hata kiudadisi.
Kuna masomo mbalimbali ambayo huangalia na kuchunguza dini kwa kutumia mbinu za kitaaluma. Kati ya hizo kuna:
Ujenzi
Ujenzi ni teknolojia ya kujenga nyumba, viwanda, barabara, daraja au hata miji. Ujenzi ni kazi inayohusisha watu wengi na ngazi mbalimbali ya kupanga na kutekeleza.
Majengo madogo yajengwa na watu wenyewe kufuatana na maarifa yao bila mpangilio mkubwa. Wajenzi hutumia maarifa ya watu waliowatangulia.
Majengo makubwa zaidi huhitaji mpangilio mwangalifu. Mwenye jengo atatafuta kwanza ushauri wa wataalamu.
Msanifu atachora ramani. Wataalamu wengine hukadiria mahitaji ya vifaa na gharama za jengo. Vibali vinahitajika.
Wajenzi watakaa na kupanga mahitaji ya muda, pesa, wafanyakazi na mashine. Wahandisi na mafundi wa fani mbalimbali hushirikiana.
Utekelezaji unasimamiwa na msanifu pamoja na wataalamu wengine. Ni muhimu kuhakikisha ubora wa vifaa vinavyotumika wakati wa kujenga kwa kila hatua. Vipimo vinapaswa kufuatwa kwa umakini. Kama msingi una makosa jengo lote linaweza kukaa bila kumalizika wakati gharama kubwa zimeshapotea.
Jengo zuri litakaa muda mrefu. Lakini hakuna majengo ya kisasa yatakayodumu kama piramidi za Misri!
Piramidi
Piramidi (kut. Kigiriki cha Kale πυραμίδα "piramida") ni kati ya majengo makubwa kujengwa na binadamu tangu zamani. Kimsingi piramidi ni jengo lenye msingi wa mraba na kuta zake nne zina umbo la pembetatu zikikutana juu katikati kwenye kelele.
Ingawa jamii za kale katika maeneo mbalimbali ya dunia zilijenga piramidi, piramidi za Misri ndizo zinazofahamika na watu wengi duniani.
Piramidi za Misri zilijengwa kama makaburi ya wafalme mnamo mwaka 2000 KK. Hasa piramidi tatu kubwa za Giza karibu na Kairo zajulikana kote duniani zikihesabiwa kuwa "maajabu ya dunia" ya kale.
Piramidi za Mesopotamia au zigurat hazikujengwa kama makaburi bali kama sehemu za makaburi ikiaminiwa ya kwamba miungu wanakaa juu yao. Mara nyingi Mnara wa Babeli unaotajwa katika Biblia (Mwanzo 11) umetazamiwa kama zigurat.
Waindio wa Meksiko hasa Wamaya na Waazteki walijenga pia piramidi.
Tendo la ndoa
Tendo la ndoa ni kitendo cha kujamiiana kati ya mwanamke na mwanaume.
Jinsia zinalenga kukamilishana katika ndoa. Kadiri ya Biblia Mungu baada ya kumuumba Adamu alisema, “Si vema mtu awe peke yake. Nitamfanyia msaidizi wa kufanana naye” (Mwa 2:18).
Umbile la mwanamume linaelekea kukamilishana na lile la mwanamke kiroho na kimwili. Lakini roho haionekani, hivyo ni rahisi zaidi kuona jinsi miili yao inavyofaa kuungana iwe mwili mmoja.
Hata hivyo tuelewe mkamilishano huo unafanyika katika nafsi pia, ambazo zina vipawa tofauti vinavyowezesha kwa pamoja kukabili vizuri maisha ya nyumbani, ya uchumi, ya siasa, ya dini n.k.
Tukiangalia viungo vya uzazi vya kike tunakuta kwenye kilango chake kizinda, yaani nyama nyembamba inayoondolewa na mwanamume wa kwanza anayekiingilia. Ndiyo sababu ni kama mhuri wa ubikira wa mwanamke. Katikati ya kizinda kuna tundu dogo tu kupitishia damu wakati wa hedhi, yaani siku zile ambazo anatokwa damu kupitia uke ulio nafasi ya wazi (kati ya kizinda na tumbo la uzazi) iliyo tayari kupokea uume na mbegu zake.
Hizo zinasafiri muda wa saa sita hivi katika tumbo la uzazi ili kukifikia kijiyai katika mrija unaoliunganisha na kifuko cha kijiyai. Mbegu zinazofunga safari hiyo zinaweza kuwa milioni kadhaa, lakini chache tu zitafika; tena kati yake, moja tu itapenya kijiyai, kwa sababu mara tu inapoingia kijiyaji kinakuwa kigumu kwa nje, hivi kwamba mbegu nyingine zitagonga bure. Ikiwa mbegu hiyo inabeba kromosomu Y mtoto atakuwa wa kiume, la sivyo atakuwa wa kike.
Mbegu na kijiyai vinapounganika, viini vya urithi vinavyobebwa navyo vinachanganyikana kwa namna mojawapo kati ya zile zote zinazowezekana. Kwa kawaida viini hivyo ni 46 kwa kila binadamu, na kila seli ya mwili wake inavyo. Katika viini hivyo zimo jeni 25,000 hivi, yaani sifa zote za mtu huyo maalumu tangu atungwe hadi afe.
Viini hivyo vinaongoza ujenzi wa mwili kwanza tumboni mwa mama, halafu utengenezaji wa seli mpya baada ya kuzaliwa. Hata mbegu zote zina viini hivyo vya baba, na vijiyai vyote vina viini hivyo vya mama, isipokuwa katika kukomaa vinapungua na kubaki 23 tu kusudi mbegu na kijiyai vikiungana mimba inayopatikana iwe na viini 46 kama kawaida.
Kutokana na wingi usiohesabika wa namna ambazo jeni hizo zinaweza kuchanganyikana, hakuna mtu aliye sawa na mwingine, kama vile alama za vidole zilivyo tofautitofauti. Hivyo toka mwanzo mimba hiyo ni mtu wa pekee, ingawa ina seli moja tu. Seli hiyo itakua na kuanza kugawanyika katika seli 2, 4, 8, 16 n.k.
Ingawa kila moja ina viini vilevile, polepole seli zinatofautiana ili kufanya kazi maalumu (ubongo, moyo na viungo vingine) na kushirikiana zote vizuri katika umoja wa mwili. Baada ya miezi miwili viungo vyote vimeshatengenezwa, halafu vinazidi kukua na kukamilika hadi mwezi wa tisa ambapo mwishoni mwake mtoto atazaliwa.
Hezbollah
Hezbollah (kwa Kiarabu: حزب الله , ikimaanisha Chama cha Allah [Mungu]) ni chama cha Waislamu wa dhehebu la Shi'a nchini Lebanoni. Chama hiki kina tawi la masuala ya kiraia na pia tawi la kijeshi. Chama hiki kilianzishwa 16 Februari 1985 na Sheikh Ibrahim al-Amin. Kuanzishwa huku rasmi kulifuatia kutangazwa kwa manifesho ya Hezbollah. Moja ya matamko ndani ya manifesto hii ni tamko la vita dhidi ya Israeli kwa kuivamia na kuikalia nchi ya Lebanoni.
Kutokana na uvamizi huo, Hezbollah iliingia katika kipindi cha mapambano na Israeli hadi mwaka 2000 ambapo Israeli iliondoka katika maeneo iliyokuwa imeyakalia katika upande wa kusini mwa Lebanoni.
Kiongozi wa chama hiki hivi sasa ni Katibu wake mkuu, Sayyed Hassan Nasrallah.
Je, hii ni ungwana
Je Huu ni Ungwana ni kipindi maarufu cha mtangazaji maarufu Leonard Mambo Mbotela cha elimu, burudani, na ucheshi nchini Kenya katika redio ya Kenya Broadcasting Corporation.
Abebe Bikila
Abebe Bikila ni mwanariadha wa Ethiopia ambaye aliwahi kupata medali mbili za dhahabu katika za mbio za masafa marefu katika mashindano ya Olimpiki na kuwa Mwafrika wa kwanza kupata medali katika mashindano ya Olimpiki.
Abebe Bikila alizaliwa 7 Agosti 1932 nchini Ethiopia. Alifariki 25 Oktoba 1973 kutokana na matatizo kuvuja damu kwenye ubongo kutokana na ajali ya gari. Ajali hiyo ilikuwa mbaya kiasi cha kupooza mwili wake toka kiunoni kwenda chini.
Zaidi ya kuwa mwanariadha, Abebe alifanya kazi katika jeshi la walinzi wa Mfalme Haile Selassie.
Abebe Bikila alishinda medali ya dhahabu katika mashindano ya Olimpiki ya Rome, Italia mwaka 1960. Ushindi huo ulimpa heshima kubwa ya kitaifa. Katika mashindano hayo aliweka rekodi ya dunia ya mbio za marathoni ya masaa 2 na dakika 15 na sekunde 16.2. Abebe alishinda mbio hizo ingawa alikimbia miguu mitupu.
Medali ya pili ya dhahabu aliipata mwaka 1964 huko Tokyo, Japani. Katika mbio hizi Abebe alivaa viatu. Kilichoshangaza wengi ni kuwa wiki sita kabla ya mashindano hayo, Abebe alikuwa na operesheni ya kuondoa kibole. Operesheni hii ilimzuia kufanya mazoezi ya kujiandaa kwa mbio hizo. Hata hivyo aliweza kushiriki na kushinda. Baada ya kumaliza mbio hizo, Abebe Bikila alishangaza watazamaji kwa kuendelea kukimbia na kufanya mazoezi mengine. Wakimbiaji wengine waliishiwa nguvu kabisa baada ya kumaliza kukimbia na hata kufikia hatua ya kuzimia.
Katika mashindano ya Tokyo, Abebe aliweza kuvunja rekodi yake mwenyewe kwa kukimbia kwa masaa 2, dakika 12 na sekunde 11.2.
Martin Benjamin
Dakta Martin Benjamin ni mwanzilishi wa mradi wa kamusi huru, The Kamusi Project (Mradi wa Kamusi Hai ya Kiswahili Kwenye Mtandao). Martin kitaaluma ni mwana anthropolojia ambaye amefanya utafiti kwa miaka mingi nchini Tanzania.
Wazo la kuwa na kamusi mpya ya Kiswahili lilimjia mwaka 1993. Akishirikiana na Ann Biersteker walianzisha The Kamusi Project mwanzoni mwa mwaka 1995. Hivi sasa yeye ni mhariri wa mradi huo ambao uko katika Chuo Kikuu cha Yale, nchini Marekani.
Mwaka 2004 akishirikiana na Alberto Escudero-Pascual walitengeneza programu ya Tuksi Koti la Rangi kama zawadi kwa ajili ya mradi wa Kamusi Hai Ya Kiswahili Kwenye Mtandao.
Élie Ducommun
Élie Ducommun (19 Februari, 1833 – 7 Desemba, 1906) alikuwa mwandishi na mhariri kutoka nchi ya Uswisi. Nje ya kazi yake katika kampuni ya treni, alijitahidi kwa ajili ya amani. Mwaka wa 1902, pamoja na Charles-Albert Gobat alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel kwa Amani.
Louis Renault
Louis Renault (21 Mei 1843 – 8 Februari 1918) alikuwa mwanasheria na mwelimishaji kutoka nchi ya Ufaransa. Alikuwa profesa wa sheria ya kimataifa na alijitahidi kama mpatanishi kati ya nchi mbalimbali. Mwaka wa 1907, pamoja na Ernesto Teodoro Moneta alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel kwa Amani.
Alfred Fried
Alfred Hermann Fried (11 Novemba 1864 – 5 Mei 1921) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Austria. Alianzisha makampuni na majarida mengi kwa ajili ya amani. Mwaka wa 1911, pamoja na Tobias Asser alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel kwa Amani.
Ndege (mnyama)
Ndege ni wanyama wenye uti wa mgongo (chordata) na miguu miwili wanaozaa kwa kutaga mayai.
Biolojia inawapanga katika ngeli ya Aves.
Ndege wameenea kote duniani kuanzia Aktiki hadi Antaktiki.
Ndege mdogo huwa na sentimita 5 tu na ndege mkubwa ana urefu wa mita mbili na nusu.
Ndege huwa na manyoya, mdomo bila meno, mayai yenye ganda gumu, moyo wenye vyumba vinne na mifupa myepesi ambayo ni imara.
Ndege walio wengi wana uwezo wa kuruka hewani na maumbile yao yanalingana na matembezi ya hewani. Ila tu aina chache zimepoteza uwezo wa kuruka kwa mfano mbuni, ngwini na ndege kadhaa za visiwani.
Aina nyingi za ndege huwa na matembezi ya kila mwaka, kwa mfano korongo mweupe husafiri kila mwaka kati ya Afrika na Ulaya.
Uswisi
Uswisi ni nchi ya Ulaya isiyo na pwani katika bahari yoyote.
Imepakana na Ujerumani, Ufaransa, Italia, Austria na Liechtenstein.
Jina rasmi ni Confoederatio Helvetica "(kwa Kilatini: Shirikisho la Kiswisi)".
Majimbo yake 26, ambayo huitwa "kantoni", yanajitawala.
Shirikisho la Uswisi lilianza mwaka 1300 hivi kutokana na ushindi vitani dhidi ya Austria na Burgundy.
Uhuru wa shirikisho kutoka Dola Takatifu la Kiroma ulitambuliwa rasmi katika Amani ya Westphalia mwaka 1648.
Uswisi imepata umaarufu hasa kutokana na sababu zifuatazo:
Mji mkuu wa shirikisho ni Bern.
Mji mkubwa ni Zürich wenye benki nyingi.
Mji wa Geneva ni kati ya makao makuu ya Umoja wa Mataifa; ni pia makao makuu ya kimataifa ya Umoja wa shirika za Msalaba Mwekundu na mashirikia mengine ya kimataifa.
Hata hivyo Uswisi umekuwa kati ya nchi za mwisho kujiunga na UM (2002).
Kuna lugha rasmi 4: Kijerumani (63.5%), Kifaransa (22.5%), Kiitalia (8.1%) na Kirumanj (0.5%). Lakini wengi wanajua na kutumia lugha zaidi ya moja.
Kati ya lugha za kigeni zinazotumika nyumbani, zinaongoza Kiingereza (4.6%), Kireno (3.5%), Kialbania (2.6%) n.k.
Upande wa dini, kati ya wakazi, 71.5% ni Wakristo, hasa Wakatoliki (38%) na Wakalvini (26%). 5% ni Waislamu (hasa wahamiaji). 22% hawana dini maalumu.
Agano la Kale
Agano la Kale ni mkusanyo wa vitabu vya sehemu ya kwanza ya Biblia ya Kikristo inayotumiwa na waumini wa Ukristo duniani kote. Pengine mkusanyo huu unagawanywa katika makundi kadiri ya mada au mtindo: sheria, historia, ushairi na unabii, ambayo ni tofauti kiasi na kawaida ya Tanakh ya Uyahudi wa leo.
Vitabu vyote vya Agano la Kale viliandikwa kabla ya kuzaliwa kwa Yesu Kristo. Kwa mujibu wa wanahistoria wa Biblia, vitabu vya Agano la Kale viliandikwa kati ya karne ya 11 KK na karne ya 1 KK.
Katika mapokeo ya Kikristo kuna orodha tofauti za vitabu vya Agano la Kale. Hasa kuna matoleo yenye vitabu 39 na kuna matoleo yenye vitabu 46.Asili ya mahesabu haya mawili ni hasa desturi tofauti ndani ya Uyahudi wakati wa Yesu na karne mbili za kwanza BK. Kanuni ya Biblia ilikuwa haijafungwa wakati ule. Hivyo palikuwa na mikusanyo tofauti kati ya Wayahudi wenye lugha ya Kiebrania au ya Kiaramu kwa upande mmoja na Wayahudi waliotumia lugha ya Kigiriki kwa upande mwingine.
Wayahudi wenye lugha ya Kigiriki (waliokaa nje ya Palestina, hasa katika nchi mbalimbali za Dola la Roma na kuzidi idadi ya Wayahudi katika Palestina Israeli yenyewe) walitumia toleo la Kigiriki la Septuaginta. Wakristo wa kwanza walizoea toleo hilo hasa kwa sababu lugha ya mawasiliano kati ya Wakristo ilikuwa Kigiriki kama lugha ya kimataifa. Ndiyo sababu Agano Jipya lote liliandikwa kwa Kigiriki.
Upande wa Uyahudi uamuzi kuhusu vitabu vinavyofaa kuhesabiwa kuwa sehemu za Biblia ya Kiebrania lilifanywa kati ya miaka 80 - 135 BK]] ambapo wataalamu Wayahudi waliamua kukubali vitabu vile tu vilivyotunzwa kwa Kiebrania. Hivyo maandiko kadhaa zisizoandikwa kwa Kiebrania vilifungwa nje. Sababu mojawapo ya uamuzi wao ilikuwa kubishana na Wakristo waliovitumia.
Jumuia za Kiyahudi zilipokea uamuzi huo lakini Wakristo waliendelea kutumia Septuaginta, iliyotafsiriwa baadaye kwa Kilatini na lugha nyingine za mataifa na za makabila yaliyopokea imani ya Kikristo.
Hivyo Biblia ya Wakristo ulikuwa na vitabu vya Septuaginta hadi matengenezo ya Kanisa katika karne ya 16.
Martin Luther alianza kutafsiri Biblia upya kutoka lugha asilia akaona achague vitabu vyake, akinyofoa 7 vya Agano la Kale pamoja na vichache vya Agano Jipya kadiri alivyoviona kuwa na mafundisho sahihi kiimani. Hivyo upande wa Agano la Kale alilingana na Wayahudi na kutofautiana na jinsi ilivyokuwa kawaida katika Kanisa Katoliki ambalo katika Mtaguso wa Trento (karne ya 16) lilithibitisha matumizi ya vitabu 46 katika Agano la Kale.
Tangu Luther matoleo mengi ya Kiprotestanti huonyesha vitabu vya Agano la Kale kuwa 39. Mara nyingine vitabu 7 vya Deuterokanoni vinaongezwa baada ya Agano la Kale kama sehemu ya pekee vikiitwa "Apokrifa".
Orodha hii inafuata kawaida ya Wakristo walio wengi. Umbo la majina ni ule wa tafsiri ya "Biblia - Habari Njema kwa Watu Wote". Vitabu saba vinafuatwa na alama ya ni vile ambavyo huhesabiwa kando na Waprotestanti wengi kama "Apokrifa" lakini hutazamiwa kama vitabu kamili vya Biblia (Deuterokanoni) katika mapokeo ya Kanisa Katoliki na ya Waorthodoksi wengi.
Orodha ya vitabu vya Biblia
Vitabu vya Biblia ya Kikristo vilivyoorodheshwa hapa chini ni vile 66 tu vinavyotambuliwa na Wakristo wote. Zingatia lakini kwamba walio wengi, hasa Wakatoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki, katika Biblia wanavyoitumia wana vitabu vingine 7 vinavyoitwa Deuterokanoni, navyo vyote vimo katika Agano la Kale: Yoshua Bin Sira, Kitabu cha Hekima, Kitabu cha kwanza cha Wamakabayo, Kitabu cha pili cha Wamakabayo, Tobiti, Yudithi, Baruku.
Majina ya vitabu yameandikwa hapa kufuatana na tafsiri ya Kiswahili cha kisasa maarufu kama Habari Njema. Kama kuna jina lingine limeongezeka katika mabano.
Mwanzo (Kitabu cha Kwanza cha Musa)
Kutoka (Kitabu cha Pili cha Musa) 
Walawi (Kitabu cha Tatu cha Musa) 
Hesabu (Kitabu cha Nne cha Musa) 
Kumbukumbu la Sheria (Kumbukumbu la Torati; Kitabu cha Tano cha Musa) 
Yoshua 
Waamuzi 
Ruthu (Kitabu cha Ruthi) 
Samueli I 
Samueli II 
Wafalme I 
Wafalme II 
Mambo ya Nyakati I 
Mambo ya Nyakati II 
Ezra 
Nehemia (Kitabu cha Pili cha Ezra) 
Esta
Yobu (Kitabu cha Ayubu) 
Zaburi 
Methali 
Mhubiri 
Wimbo Ulio Bora 
Maombolezo (Maombolezo ya Yeremia)
Isaya 
Yeremia 
Ezekieli 
Danieli 
Hosea 
Yoeli 
Amosi 
Obadia 
Yona 
Mika 
Nahumu 
Habakuki 
Sefania 
Hagai 
Zekaria 
Malaki
Injili ya Mathayo 
Injili ya Marko 
Injili ya Luka 
Injili ya Yohane (Injili ya Yohana) 
Matendo ya Mitume
Barua kwa Waroma (Waraka kwa Warumi) 
Barua ya Kwanza kwa Wakorintho 
Barua ya Pili kwa Wakorintho 
Barua kwa Wagalatia 
Barua kwa Waefeso 
Barua kwa Wafilipi 
Barua kwa Wakolosai 
Barua ya Kwanza kwa Wathesalonike 
Barua ya Pili kwa Wathesalonike 
Barua ya Kwanza kwa Timotheo 
Barua ya Pili kwa Timotheo 
Barua kwa Tito 
Barua kwa Filemoni
Barua kwa Waebrania 
Barua ya Yakobo 
Barua ya Kwanza ya Petro 
Barua ya Pili ya Petro 
Barua ya Kwanza ya Yohane 
Barua ya Pili ya Yohane 
Barua ya Tatu ya Yohane 
Barua ya Yuda
Ufunuo (Ufunuo wa Yohane)
Gertrude Mongella
Gertrude Ibengwe Mongella alikuwa Rais wa kwanza wa Bunge la Umoja wa Afrika. Pia alikuwa mbunge wa jimbo la Ukerewe katika bunge la taifa nchini Tanzania. Anatokea katika chama cha CCM.
Gertrude alizaliwa mwaka 1945 katika kisiwa cha Ukerewe katika Mkoa wa Mwanza (Tanzania). Baba yake, Patrice Magologozi alikuwa fundi seremala na mwashi na mama yake, Bibi Nambona, alikuwa mkulima.
Gertrude Mongela ameshika nyadhifa mbalimbali za kitaifa na kimataifa. Miaka 1993-1995 alikuwa Katibu Mkuu wa Mkutano wa Umoja wa Mataifa wa Masuala ya Wanawake na kuhudhuria mkutano wake wa nne uliofanyika Beijing, China mwaka 1995. Amewahi kuwa balozi nchini India (1991-1993), Waziri Asiye na Wizara Maalum, Waziri wa Ardhi, Maliasili na Utalii, mshauri maalum wa Shirika la Umoja wa Mataifa la Elimu, Sayansi, na Utamaduni, n.k.
Walawi (Biblia)
Kitabu cha Walawi (pia: Mambo ya Walawi) ni kitabu cha tatu katika Biblia ya Kiebrania (Tanakh) na katika Agano la Kale la Biblia ya Kikristo, kikifuata kile cha Mwanzo na kile cha Kutoka.
Kama vitabu vingine vyote vya Biblia, hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa historia ya wokovu ili kukielewa kadiri ya maendeleo ya ufunuo wa Mungu kwa binadamu.
Katika lugha asili ya Kiebrania kinaitwa "ויקרא" "Wayikra" (maana yake “Na aliita”) ambalo ni neno la kwanza katika kitabu hicho.
Katika tafsiri ya kwanza ya Kiyunani (Septuaginta) kinaitwa "Λευιτικóς", "Levitikos", yaani "Cha Kilawi" kutokana na mada zake zinazohusu Walawi, yaani makuhani.
Wengine wanakiita "Kitabu cha Tatu cha Musa (au Mose)" kwa vile inafikiriwa kuwa ndiye mwandishi wa kitabu hicho.
Katika masimulizi ya kitabu ni Musa anayepokea maagizo ya Mungu akisikia sauti yake kutoka katika hema la mkutano. Maagizo hayo yanahusu hasa ibada za kuendeshwa katika hema la kukutania na baadaye kwenye hekalu la Yerusalemu.
Kwa jumla hakisemi mengi kuhusu maagizo kwa Walawi wenyewe bali juu ya kazi ya makuhani ambao wote walitoka katika ukoo wa Aroni (au Haruni), aliyekuwa wa kabila la Lawi.
Kitabu cha Walawi kina sura ishirini na saba, na sura zote zinahusu amri na maagizo ya Mungu kwa Wanaisraeli hasa sheria za ibada zenye kulenga utakatifu wa makuhani na wa sadaka.
Maagizo hayo yanaeleza sadaka (sura 1-7), walivyowekwa wakfu makuhani wa kwanza, yaani Aroni na wanawe (sura 8-10), utakaso (sura 11-15), sikukuu ya msamaha wa dhambi (sura 16), na maagizo mbalimbali kuhusu maisha ya kila siku na uendeshaji wa ibada (sura 17-27).
Kadiri ya kitabu hicho, watu wa kabila la Lawi tu ndio walioruhusiwa kushughulikia ibada, tena kati yao ukoo wa Haruni tu ndio makuhani kamili kwa sababu Musa aliwateua Aroni na wanawe kwa huduma hii (Law 8,6-13). Ukuhani wa ukoo wa Aroni ukaitwa "ukuhani wa Kilawi" kwa sababu walitoka katika kabila hili.
Kutokana na kazi hiyo Walawi hawakupewa sehemu ya nchi takatifu, ila Mungu mwenyewe awe fungu lao. Lakini taifa lote lilitakiwa liwe takatifu kutokana na uhusiano wake na Mungu (Law 19:1). Polepole maana ya utakatifu huo ilizidi kueleweka kwamba si kukwepa unajisi wa kiibada tu, bali unategemea hasa mwenendo mwadilifu.
Berlin
Berlin ni mji mkuu, pia mji mkubwa na jimbo la kujitawala la Ujerumani ikiwa na wakazi 3.8 millioni. Berlin iko mashariki ya Ujerumani, palipo mto unaoitwa Spree.
Berlin ilianza kukua kama mji mkuu wa Prussia. Ilikuwa mji mkuu wa Ujerumani tangu kuundwa kwa Dola la Ujerumani mwaka 1871. Kati ya 1949 na 1991 ilikuwa mji mkuu wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kijerumani. Tangu maungano ya Ujerumani Berlin imekuwa mji mkuu wa Ujerumani yote.
Kati ya 1961 na 1989 mji ilitengwa kwa ukuta kati ya sehemu za mashariki na magharibi.
Tarso
Tarso (kwa Kituruki na Kilatini: Tarsus; Kigiriki: Ταρσός) ni mji wa kale na wilaya iliopo katika Mkoa wa Mersin kwenye Kanda ya Mediteranea kusini mwa Uturuki.
Iko mdomoni wa mto "Tarsus Cay" (jina la kale: Kydnos) karibu na mwambao wa Mediteranea.
Mji una wakazi 216,382 (sensa ya mwaka 2000).
Mji ulianzishwa tayari katika milenia ya nne KK.
Tarso ilikuwa na majina mbalimbali katika historia yake kama vile Antiokia kwenye Kydnos au Juliopolis.
Tangu karne ya 1 KK mji ulikuwa chini ya Dola la Roma. Wakazi wake wote (pamoja na Wayahudi wa mji) walipewa uraia wa Roma.
Tarso au Tarsus imejulikana zaidi kama mji alikozaliwa mtume wa Ukristo Paulo wa Tarso. Ndivyo Paulo alivyopata kuwa Mroma ingawa alifika Roma kwa mara ya kwanza akiwa na umri wa miaka 54 hivi.
Wanablogu wa Kiswahili wa Tanzania
Wanablogu wa Tanzania wa Kiswahili walianza kutumia teknolojia hii mwaka 2004. Toka mwaka huo hadi sasa blogu za Watanzania zimekuwa zikiongeza kwa kasi. Blogu za Kiswahili ndio zilikuwa blogu za kwanza na pia ndio nyingi zaidi ya blogu za lugha nyingine. Hivi sasa zipo pia blogu za kiingereza na pia blogu ya Kichagga.
Afghanistan
Afghanistan "( افغانستان, pia: Afuganistani)" ni nchi ya bara la Asia. Inapakana na nchi za Pakistan, Uajemi, Turkmenistan, Usbekistan, Tajikistan na China.
Ni nchi ya milima mirefu mingi inayofunika 3/4 za uso wake. Kutokana na tabia ya nchi wakazi wengi huishi katika jumuiya za kikabila.
Mji mkuu ni Kabul.
Afghanistan ni nchi bila pwani kwenye bahari yoyote. Sehemu kubwa ya eneo lake lenye km² 652,090 ni milima. Asilimia 90 za nchi iko mita 600 au zaidi juu ya UB ikiendelea kupanda hadi mita 7,485 kwenye ncha ya mlima Noshak. Safu za milima kubwa ni Hindu Kush na Pamir.
Katika kaskazini na kusini magharibi kuna maeneo ya tambarare yenye tabia ya jangwa. Maeneo makubwa ni yabisi na nusu jangwa au jangwa. Sehemu za milima zinapokea mvua na theluji, lakini mito mingi inayoanzia huko inapeleka maji yake nje ya nchi, kwenda Iran, Pakistan na Turkmenistan.
Hali ya hewa inategemea mahali na kimo. Sehemu za juu milimani huwa na jalidi kali wakati wa majira ya kipupwe na tambarare za chini huwa na joto kali wakati wa majira ya joto.
Afghanistan kama nchi ya pekee ilianza kutokea wakati wa karne ya 19. Kabla ya hapo nchi yote au sehemu mbalimbali zilikuwa sehemu ya milki jirani hata kama sehemu za eneo la Afghanistan zilijitegemea chini ya watawala wadogo. Kwa vipindi virefu vya historia Afghanistan ilikuwa sehemu ya milki za Uajemi (Iran).
Tangu miaka ya 1980 Afghanistan imekabiliwa na vita; mwaka 1979 Umoja wa Kisovyeti ulivamia nchi lakini ukapaswa kujiondoa tena mwaka 1989.
Vita vya wenyewe kwa wenyewe vilifuata kati ya vikundi vya wapinzani ambako nchi jirani ya Pakistan ilikuwa na athira kubwa kwa kutuma silaha na pesa.
Baada ya kipindi kifupi cha serikali ya kitaifa, kundi la Kiislamu la Taliban lilifaulu kuteka Kabul kwa msaada kutoka Saudia na Pakistan mwaka 1997.
Serikali ya Taliban ilikwisha kwa sababu walimruhusu Osama bin Laden pamoja na kundi lake la Al-Qaide kuwa na kimbilio nchini. Baada ya Shambulio la 11 Septemba 2001 Marekani ililipa kisasi kwa kushambulia Afghanistan.
Hali ya vita imeendelea ndani ya Afghanistan katika vita ya Marekani na NATO 2001-2014. Tangu Disemba 2014 nchi za NATO zilitangaza ya kwamba wamemaliza kuhudhuria katika mapigano na kuondoa sehemu kubwa ya wanajeshi kutoka Afghanistan. Vikosi vya NATO vimebakizwa shabaha ya kusaidia jeshi la kitaifa.
Mwaka 2015 wakazi walikadiriwa kuwa 32,564,342, wakiwemo wakimbizi milioni 2.5 wanaoishi Pakistan na Iran.
Kwa kuwa nchi iko kwenye njia zinazounganisha maeneo mbalimbali ya Asia, wakazi hao ni mchanganyiko mkuuː kabila kubwa ni la Wapashtuni (42%), halafu kuna Watajiki (27%), Wauzbeki (9%), Wahazara (8%) n.k.
Wengi wanaongea zaidi ya lugha moja (angalia orodha ya lugha za Afghanistan). Zile rasmi ni Kipashto (35%) na Kidari (50%), ambazo zote mbili ni za jamii ya Kiajemi kati ya Lugha za Kihindi-Kiulaya.
Upande wa dini, zaidi ya 99% ni Waislamu (90% Wasuni, 7% Washia n.k.). Ndiyo dini rasmi. Waliobaki ni Wazoroasta, Wakristo, Wahindu, Singasinga n.k.
Kabul
Kabul ni mji mkuu wa Afghanistan.
Mongolia
Mongolia (kwa Kimongolia: Монгол Улс, "mongol uls") ni nchi ya bara la Asia.
Imepakana na nchi za Urusi na Uchina.
Ni nchi kubwa ya 19 duniani lakini kuna wakazi wachache tuː jumla milioni 2.6 hivyo msongamano wa watu ni mdogo sana.
Sehemu za kusini mwa Mongolia ya kihistoria ziko ndani ya Jamhuri ya Watu wa China.
Mongolia ni nchi ya mbuga yabisi, majangwa na milima inayofikia kimo cha mita 4,374 juu ya UB (Nayramadlin Orgil).
Kaskazini mwa nchi kuna ardhi yenye hali ya sakitu ya kudumu yaani yenye halijoto chini ya 0 C° ndani yake isiyopoa hata wakati wa majira ya joto. Kusini kuna jangwa kubwa la Gobi.
Asilimia 10 pekee za nchi ina misitu hasa mlimani na ardhi inayolimika ni 1 % tu.
Hali ya hewa ni ya kibara na ina tofauti kubwa. Majira hubadilishana kuwa na joto pia baridi kali. Wastani wa siku ni kati ya −25 °C na +20 °C. Hali halisi wakati wa joto mchana kuna joto kali lakini usiku huwa baridi.
Usimbishaji una tofauti kubwa kati ya kaskazini na kusini mwa nchi. Kusini ni yabisi zaidi hadi kushuka kwa mm 100 za mvua pekee kwa mwaka katika jangwa la Gobi.
Miji mikubwa ni mji mkuu Ulaanbaatar (Улаанбаатар) (takriban wakazi milioni moja - zaidi ya theluthi ya watu wote wa taifa), halafu Erdenet (wakazi 79,649), Darchan (72,386) na Choibalsan (44,367).
Miaka 800 iliyopita nchi hii ilikuwa chanzo cha moja kati ya milki kubwa kabisa katika historia wakati ambako Chingis Khan alipounda Milki ya Wamongolia iliyoenea kuanzia China hadi Mashariki ya Kati na Ulaya.
Hadi mwaka 1992 nchi iliitwa Jamhuri ya Watu wa Mongolia.
Wakazi ni hasa Wakhalkhas (82%), Wakazaki (4%) na wengineo.
Lugha rasmi na ya kawaida ni Kimongolia.
Upande wa dini, Wabuddha ni 53%, Waislamu ni 3%, wafuasi wa dini za jadi ni 2.9%, Wakristo ni 2.1%, lakini 38.6% hawana dini yoyote.
Uchumi wa Mongolia hutegemea hasa migodi na ufugaji. Kihistoria Wamongolia walikuwa wafugaji waliohamahama na wanyama wao na kuishi katika hema. Tangu mapinduzi ya mwaka 1921 sekta ya migodi na viwanda ilijengwa.
Sekta ya kisasa ya biashara iko hasa kwenye mji mkuu.
Hadi leo karibu nusu ya wakazi huishi nje ya miji wakifuatana na wanyama wao ambao ni hasa kondoo, mbuzi, ng'ombe, farasi na ngamia.
Kilimo kipo mahali pachache kufuatana na tabia yabisi ya nchi. Wakati wa baridi sehemu kubwa ya wafugaji hukaa vijijini walipojenga nyumba.
Migodi ni hasa makaa mawe, shaba, bai na dhahabu.