hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
Kibanda ya Kati
Kibanda ya Kati ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na Sudan Kusini inayozungumzwa na Wabanda wa Kati. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kibanda ya Kati nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati imehesabiwa kuwa watu 100,000. Pia kuna wasemaji 2000 nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Idadi ya wasemaji nchini Sudan Kusini haijulikani. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibanda ya Kati iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.
Kibanda ya Kusini
Kibanda ya Kusini ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati inayozungumzwa na Wabanda. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kibanda ya Kusini nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati imehesabiwa kuwa watu 150,000. Pia kuna wasemaji 3000 nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibanda ya Kusini iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.
Kool G Rap
Nathaniel Thomas Wilson (amezaliwa tar. 20 Julai 1968), anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama Kool G Rap (au kwa kifupi huitwa G Rap), Kool G. Rap, na Giancana (Maana ya kifupisho cha ""G.""), ni rappa, kutoka mjini Corona jirani na mji wa Queens, New York huko nchini Marekani. Ameanza shughuli zake za kurap katikati mwa miaka ya 1980 akiwa kama nusu ya kundi la Kool G Rap na DJ Polo na pia akiwa kama mwanachama wa Juice Crew.
Mara kwa mara huhesabiwa kama miongoni mwa Ma-MC wenye athira na maarifa ya juu wa muda woteakiwa kama mwanzilishi wa staili ya mafioso rap/street/hardcore na uimbaji wa silabinyinginyingi. Kwenye albamu yake ya "The Giancana Story", ameeleza ya kwamba herufi "G" katika jina lake humaanisha "Giancana" (kajipa jina la jambazi sugu Sam Giancana), lakini kwa namna nyingine mwenyewe eti anadai lina-maanisha "Genius".
Pia amewahi kutajwa na wasanii maarufu wa hip hop kama vile Eminem, Nas, Jay Z, Big Pun, RZA na wengine wengi tu.
Wilson amekulia katika mazingira hafifu mno huko mjini Corona Queens, New York akiwa na mtayarishaji mkongwe Eric B. Katika mahojiano yake na jarida la The Source alieleza;
Wakati fulani, Wilson alikuwa anamtafuta DJ, na kwa kupitia Eric B., akakutana na DJ Polo, ambaye alikuwa anamtafuta MC wa kushirikiana nae.
Kima (lugha)
Kima ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wama. Mwaka wa 1977 idadi ya wasemaji wa Kima imehesabiwa kuwa watu 4700. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kima iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.
Machata
Machata (kutoka Kiingereza:Graffiti) ni alama au maandishi yaliyochorwa katika ukuta. Kikawaida hufanywa na rangi au kidude cha kupulizia rangi (rangi inayopulizwa kutoka katika kikopo). Alama moja yaweza kuitwa graffito lakini neno graffiti kikawaida hutumika kwa maana ya kwamba kuna alama zaidi ya moja.
Graffiti inaweza kuchukua umbo la sanaa, michoro au maneno. Hatua hii ikifanyika bila ya idhini ya mwenye mali huhesabiwa kama uhuni. Wakati mwingine watu huchora na kuandika jina la mtu au maneno makali. Wakati mwingine huwa kama upingaji wa umma kisiasa.
Lugha za Kisonghai
Lugha za Kisonghai ni kundi la vilugha vyenye uhusiano karibu sana zinazotumiwa na wasemaji takriban milioni 3 nchini kadhaa mwa Afrika ya magharibi.
Lugha za kisonghai zinasemwa katika upande za Mto wa Niger  nchini mwa Mali, Niger, Benin, Burkina Faso, na Nijeria. Awali, inapokuwa eneo hiyo chini ya utawala wa Dola la Songhai,lugha hizo zimekuwa kutumiwa kama lugha ya mawasiliano katika sehemu kubwa sana.
Uhusiano wa kisonghai na lugha zingine ni ngumu sana kuthabitisha kwa kuwa maneno mengi yenye asili nyingi mbalimbali.
Paka-maji
Paka-maji ("Felis chaus nilotica") ni mnyama mbuai wa nusufamilia Felinae katika familia Felidae. Paka huyu ni nususpishi ya paka-mwitu ("Felis chaus") na anatokea bonde la Mto wa Naili.
Paka Miguu-myeusi
Paka miguu-myeusi ("Felis nigripes") ni mnyama mbuai wa nusufamilia Felinae katika familia Felidae. Paka huyu ni mdogo kuliko paka wengine wa Afrika na anatokea maeneo makavu ya kusi-magharibi ya bara.
Lugha za Kimande
Lugha za kimande zinatengeneza kundi la lugha ambazo zinazungumzwa katika nchi nyingi ya Afrika ya Magharabi, kati ya Gambia na Nijeria. Wasemaji wa lugha hizo wanazidi milioni thelathini. Lugha zinamo kundi hilo ni Kimandinka, Kisoni, Kibambara, Kibissa, Kijula, Kikagoro, Kibozo, Kimende, Kisusu, Kiyakuba, Kivai, na Kiligbi.
[*http://www.ethnologue.com/subgroups/mande-0 lugha za Kimande katika Ethnologue]
Paka-pori
Paka-pori ("Felis silvestris") ni mnyama mbuai wa nusufamilia Felinae katika familia Felidae. Paka huyu ana usambazaji mkubwa sana na anatokea Ulaya, Afrika na Asia. Spishi hii ina nususpishi tano. Nususpishi paka-kaya imefugwa kutoka paka-jangwa.
Paka-mchanga
Paka-mchanga ("Felis margarita") ni mnyama mbuai wa nusufamilia Felinae katika familia Felidae. Spishi hii inatokea majangwa ya Afrika ya Kaskazini, Uarabuni, Uajemi na Pakistani.Pengine "F. m. thinobia" inakadirika kama spishi tofauti.
Judy Garland
Judy Garland (alizaliwa tar. 10 Juni 1922 - 22 Juni 1969) alikuwa mwigizaji filamu na mwimbaji kutoka nchini Marekani.
Uhusika wake maarufu ni ule wa Dorothy Gale kutoka katika filamu ya "The Wizard of Oz" (1939). Pia ni mshindi wa Tuzo za Oscar na ameshinda tuzo zingine kadha wa kadha kwa ajili ya shughuli zake za uigizaji na uimbaji. Huyu ni mama wa mwigizaji na mwimbaji Liza Minnelli.
Mwaka wa 1999, Taasisi ya Filamu ya Marekani imempa nafasi ya kumi katika orodha ya waigizaji nyota wa Marekani na historia yake kwa ujumla.
Guovdageaidnu
Guovdageaidnu (kisami cha kaskazini; kinorwei "Kautokeino") ni manispaa wa Finnmark, jimbo la Norwei. Manispaa una wakazi 2 927 (2012). Kwa eneo lake, Guovdageaidnu ni manispaa kubwa ya Norwei.
Tu lugha ya kisami chuo kikuu chuo katika dunia, Chuo Kikuu wa Sami (kisami "Sámi allaskuvla") iko katika Guovdageaidnu. Chuo Kikuu wa Sami imekuwa ilianzishwa mwaka 1989.
Alta
Alta ( "Áltá / Álaheadju", "Alattio") ni manispaa na mji wa Finnmark, jimbo la Norwei.
Étienne Balibar
Étienne Balibar (amezaliwa 23 Aprili 1942 katika eneo la Avallon, Yonne, Bourgogne) ni mwanafilosofia kutoka nchini Ufaransa. Baada ya kifo cha mwalimu wake aliyefahamika kwa jina la Louis Althusser, Balibar alikuwa mhamasishaji mkubwa wa mtazamo wa filosofia ya Marxist. "Reading Capital", kilichoandikwa kwa msaada wa Althusser na mwanafunzi wake.
Balibar aliibuka wa kwanza katika wanafunzi wa Althusser katika shule ya École Normale Supérieure. Balibar alikuwa akishiriki katika majadiliano mbalimbali katika warsha zilizokuwa zikiongozwa na Louis Althussernyingi zikimuhusu Karl Marx. Majadiliano haya, hatimaye yakapelekea kuandikwa kwa kitabu cha Reading Capital. Balibar kwa sasa anafundisha Filosofia na nadharia ya siasa latika chuo kikuu cha California, Irvine.
Mtoto wake wa kike wa kwanza anafanya shughuli za kuigiza na anafahamika kwa jina la Jeanne Balibar
Kiik
Kiik ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Uganda inayozungumzwa na Waik. Idadi ya wasemaji wa Kiik imehesabiwa kuwa watu 10,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiik iko katika kundi la Kikuliak ambalo ni tofauti sana na lugha nyingine za Kinilo-Sahara.
Reichstag
Reichstag("tamka: raikh-s-tag)" ni neno la lugha ya Kijerumani linalotaja bunge la kihistoria la Ujerumani lakini pia jengo la bunge huko Berlin.
Kiasili "Reichstag" ilikuwa mkutano wa watemi wote wa Dola Takatifu la Kiroma yaani Ujerumani ulioitishwa na mfalme au kaisari. Mikutano ya aina ilijulikana tangu zamani za Kaisari Karolo Mkuu mnamo mwaka 800.
Baadaye Reichtag hadi mwaka 1806 ilikuwa mkutano wa wawakilishi wa watawala wadogo walioshauriana pamoja na kaisari au mwakilishi wake. Hapo ilikutana katika vikundi vitatu:
Mwisho wa Dola Takatifu 1806 ulikuwa pia mwisho wa awamu hili la kwanza la Reichstag. Hali halisi halikuwa bunge kwa maana ya kisasa bali mkutano wa watemi au wawakilishi wao.
Bunge la kwanza lenye jina hili lilikuwa bunge la Shirikisho la Ujerumani ya Kaskazini tangu 1866 na 1970. Baada ya kuundwa kwa umoja wa Ujerumani kutokana na ushindi katika vita ya vita ya Ujerumani na Ufaransa ya 1870/71 bunge la Dola la Ujerumani lilipewa pia jina la "Reichstag". Likaendelea kwa jina hili kama bunge la milki ya Kaisari hadi 1918, kama bunge la Jamhuri ya Weimar hadi 1933 na mwishoni kama bunge la Dola la Tatu hadi 1945 mwaka ambako Dola la Ujerumani lilikwisha baada ya vita kuu ya pili ya dunia.
Reichstag ni pia jina la jengo la bunge la Bundestag katika mji wa Berlin. Baada ya umoja wa Ujerumani katika karne ya 19 na kuundwa kwa Dola la Ujerumani hapakuwa na jengo la kufaa. Jengo jipya kwa ajili ya bunge hili lilimalizika mwaka 1894 likajulikana kama "jengo la Reichstag". Mwaka 1933 lilichomwa halikutumiwa tena wakati wa Hitler. Baada ya vita lilikaa karibu na mpaka uliotenganisha sehemu mbili za Berlin upande wa magharibi. Kwa hiyo halikuwa sehemu ya Berlin mji mkuu wa Ujerumani ya Mashariki na bunge la Ujerumani ya Magharibi lilikaa Bonn. Serikali ya magharibi likatengeneza nyumba likatumiwa kama makumbusho na pia kwa ajili ya mikutano ya kamati za bunge ya Bonn.
Tangu umoja wa Ujerumani wa pili tangu mwaka 1990 bunge la umoja likaamua kuhamia Berlin na kutumia jengo la Reichstag tena kama jumba yake. Hata kama bunge hili haliitwi tena "Reichstag" bali "Bundestag" makao yake hujulikana kwa jina la kale.
Kalunguyeye
Kalunguyeye ni wanyama wenye miiba wa nusufamilia Erinaceinae katika familia Erinaceidae. Wanyama wengine ambao wana miiba ni nungunungu na ekidna, lakini hawa hawana mnasaba na kalunguyeye. Nungunungu wamo katika oda ya wagugunaji (Rodentia) na ekidna katika oda ya mamalia wanaotaga mayai (Monotremata), ambapo kalunguyeye ni wanyama wanaokula wadudu (oda Eulipotyphla au oda za zamani Erinaceomorpha na Insectivora).
Kikumam
Kikumam ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Uganda inayozungumzwa na Wakumam. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kikumam imehesabiwa kuwa watu 174,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikumam iko katika kundi la Kinilotiki.
Kilango (Uganda)
Kilango ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Uganda inayozungumzwa na Walango. Isichanganywe na lugha ya Kilango nchini Sudan Kusini. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kilango imehesabiwa kuwa watu 1,490,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilango iko katika kundi la Kinilotiki.
Kima'di ya Kusini
Kima'di ya Kusini ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Uganda inayozungumzwa na Wama'di. Lahaja zake huitwa Okollo, Ogoko na Rigbo. Mwaka wa 1983 idadi ya wasemaji wa Kima'di ya Kusini imehesabiwa kuwa watu 48,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kima'di ya Kusini iko katika kundi la Kimoru-Madi. Ni tofauti na Kima'di lakini wataalamu wengine hukiangalia kama lahaja ya Kilugbara.
Kinyang'i
Kinyang'i ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Uganda inayozungumzwa na Wanyangia. Mwaka wa 2002 idadi ya Wanyangia imehesabiwa kuwa watu 15,282 lakini wengi huzungumza Kikaramojong sasa. Haijulikani kama bado kuna wasemaji wa asili wa Kinyang'i. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinyang'i iko katika kundi la Kikuliak ambalo ni tofauti sana na lugha nyingine za Kinilo-Sahara.
Jimbo Katoliki la Bukoba
Jimbo Katoliki la Bukoba (kwa Kilatini Dioecesis Bukobaënsis) ni mojawapo kati ya majimbo 34 ya Kanisa Katoliki nchini Tanzania na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Mwanza.
Askofu wake ni Desiderius M. Rwoma, akishirikiana na askofu msaidizi Method Kilaini.
Eneo ni la kilometa mraba 8,608, ambapo kati ya wakazi 870,048 (2006) Wakatoliki ni 521,256 (59.9%) katika parokia 29.
Hao wanahudumiwa na mapadri 119, ambao kati yao 113 ni wanajimbo na 6 ni watawa.
Hivyo kila mmojawao kwa wastani anahudumia waamini 4,380.
Jimbo lina pia mabruda 11 na masista 512.
Kusini
Kusini ni moja kati ya mielekeo minne mikuu ya dira. Mwelekeo wake ni ncha ya kusini ya dunia. Kinyume chake ni kaskazini.
Jina "kusini" laaminiwa limetokana na neno lenye asili ya Misri ya Kale kwa ajili ya nchi ya Kushi iliyokuwepo upande wa kusini wa Misri katika Nubia (au Sudani ya leo) pamoja na Uarabuni ya Kusini. Jina la Kushi lapatikana pia katika masimulizi ya Biblia likimtaja mmoja wa wana wa Hamu katika kitabu cha Mwanzo 10:16 kama baba wa watu wa Kushi. Hili neno lilitumiwa na mabaharia Waarabu pia kutaja mwelekeo wa kusini na kwa umbo la "kusi" hasa upepo wa kusini.
Ukitazama jua linapochomoza kusini huwa ni upande wa kulia. Kusini kawaida huwa chini zaidi kwenye ramani. Marekani ipo kusini mwa nchi ya Kanada, Tanzania ipo kusini mwa nchi ya Kenya, na Msumbiji ipo kusini mwa nchi ya Tanzania. Ncha ya kusini ni kusini ya mbali unayoweza kwenda.
Mashariki
Mashariki ni moja kati ya mielekeo minne mikuu ya dira. Mwelekeo wake ni upande jua linapochomoza asubuhi.
Jina "mashariki" limetokana na neno la Kiarabu مشرق "mashriq" linalomaanisha "mahali jua linapokucha".
Mashariki kawaida huwa upande wa kulia kwenye ramani. Tanzania ipo mashariki mwa nchi za Kongo, Rwanda na Burundi. Bahari Hindi huwa upande mwa mashariki ya Tanzania na Kenya. Hakuna mwisho wa kuelekea mashariki hadi umezunguka dunia yote.
Kundi la nchi za Asia magharibi mara nyingi huitwa "Mashariki ya Kati" ambayo ni uzoefu kutoka mtazamo wa Ulaya.
Majengo ya makanisa mara nyingi hujengwa kutazama upande wa mashariki kwa kukumbuka kufufuka kwa Yesu kulikotokea wakati wa kucha; kwa hiyo altari ya kanisa huwekwa upande wa mashariki wa kanisa na waumini huangalia upande huu.
Magharibi
Magharibi ni moja kati ya mielekeo minne mikuu ya dira. Mwelekeo wake ni upande wa machweo ya jua.
Magahribi ni pia neno la kutaja saa ya sala ya jioni ya Waislamu na sala hii yenyewe.
Jina "magharibi" limetokana na neno la Kiarabu مَغْرِب "maghrib" linalomaanisha sehemu upande wa machweo.
Magharibi kawaida huwa upande wa kushoto kwenye ramani. Tanzania iko upande mwa magharibi ya Bahari Hindi, Burundi iko upande wa magharibi ya Tanzania, na nchi ya Malawi iko upande mwa magharibi ya Msumbiji.
Kwa maana ya kiutamaduni kuna uzoefu kutaja utamaduni wa Ulaya pamoja na Marekani (ambayo ni mtoto wa utamaduni wa Ulaya) kama "magharibi", kinyume chake ni "mashariki" kwa maana ya Asia.
Wakati wa vita baridi magharibi ilikuwa kifupi cha nchi za kibepari zilizofuata mtindo wa demokrasia kinyume na mashariki iliyomaanisha nchi za kikomunisti.
Kijimi (lugha)
Kijimi ni jina la lugha mbili tofauti, yaani:
Kiwawa
Jina la Kiwawa larejea mambo mbalimbali, k.m.:
Kibwisi (lugha)
Kibwisi ni jina la lugha mbili tofauti, yaani:
Fuko (mnyama)
Mafuko ni wanyama ambao wanachimba katika ardhi na kushinda takriban maisha yao yote chini ya uso wake. Wanyama hawa wamo katika oda na familia mbalimbali. Spishi za Afrika zimo katika oda za Afrosoricida (familia Chrysochloridae) na Rodentia (familia Bathyergidae na Spalacidae). Oda Soricomorpha ina spishi katika Afrika, lakini hizi ni wanafamilia wa Soricidae (virukanjia). Mafuko wa Soricomorpha ni wanafamilia wa Talpidae, familia isiyokuwapo katika Afrika, lakini wanyama hawa wanatokea Asia, Amerika na Ulaya. Kuna spishi mbili huko Australia ambazo ni mamalia wanaobeba watoto wao wachanga ndani ya pochi (Notoryctidae). Mafuko wa Notoryctidae, Chrysochloridae na Talpidae hula nyungunyungu na wadudu, lakini wale wa Bathyergidae na Spalacidae hula mizizi, matunguu na viazi.
Juda Thadaeus Ruwa'ichi
Juda Thadeus Ruwa'ichi, O.F.M.Cap. ni askofu mkuu mwandamizi wa jimbo kuu la Kanisa Katoliki la Dar es Salaam, Tanzania.
Alizaliwa tarehe 30 Januari 1954 katika kijiji cha Legho Mulo, kata ya Kilema Kusini, katika Wilaya ya Moshi Vijijini, mkoa wa Kilimanjaro kama mwana parokia ya Mt. Bernadeta Kilema katika Jimbo Katoliki la Moshi.
Alijiunga na utawa wa Fransisko wa Asizi katika tawi la Ndugu Wadogo Wakapuchini.
Mwaka 1981 alipadrishwa akahudumu katika shirika la Ndugu Wadogo Wakapuchini (Wafransisko) katika nyadhifa mbalimbali na katika nchi mbalimbali, hadi alipoteuliwa na Papa Yohane Paulo II kuwa askofu wa Mbulu mwaka 1999.
Mwaka 2005 alihamishwa kuwa askofu wa Dodoma na tangu Januari 2011 hadi Juni 2018 alikuwa askofu mkuu wa Jimbo Kuu la Mwanza.
Ndipo alipohamishwa tena kwenda jimbo kuu la Dar es Salaam.
Tangu mwaka 2006 alipata kuwa rais wa Baraza la Maaskofu Katoliki Tanzania hadi muda wake ulipokwisha (Julai 2012).
Orodha ya lugha za Malawi
Orodha hii inaorodhesha lugha za Malawi:
Kilomwe cha Malawi
Kilomwe cha Malawi ni lugha ya Kibantu nchini Malawi inayozungumzwa na Walomwe. Hakielewekani na Kilomwe cha Msumbiji. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kilomwe cha Malawi imehesabiwa kuwa watu 250,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kilomwe haiainishwi kwa vile ni mchanganyiko wa lugha ya Kinyanja ambayo iko katika kundi la N30 na wa lugha ya Kimakua ambayo iko katika kundi la P30.
Kinyiha ya Malawi
Kinyiha cha Malawi ni lugha ya Kibantu nchini Malawi inayozungumzwa na Wanyiha. Isichanganywe na Kinyiha cha Tanzania wala na Kinyika. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kinyiha cha Malawi imehesabiwa kuwa watu 10,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kinyiha cha Malawi iko katika kundi la M20.
Kitonga (Malawi)
Kitonga ni lugha ya Kibantu nchini Malawi inayozungumzwa na Watonga. Isichanganywe na Kitonga cha Zambia. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kitonga imehesabiwa kuwa watu 170,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kitonga iko katika kundi la N10.
Kisena cha Malawi
Kisena cha Malawi ni lugha ya Kibantu nchini Malawi inayozungumzwa na Wasena. Isichanganywe na Kisena kizungumzwacho nchini Msumbiji. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kisena cha Malawi imehesabiwa kuwa watu 270,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kisena cha Malawi iko katika kundi la N40.
Wilaya ya Abengourou
Wilaya ya Abengourou (far.: département d'Abengourou) ni moja kati ya wilaya 3 za Mkoa wa Moyen-Comoe nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika mashariki ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 288.211.
Makao makuu yako Abengourou (mji).
Wilaya ya Aboisso
Wilaya ya Aboisso (far.: département d'Aboisso) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Sud-Comoe nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kusini-mashariki ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 222.031.
Makao makuu yako Aboisso (mji).
Wilaya ya Adiaké
Wilaya ya Adiaké (far.: département d'Adiaké) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Sud-Comoe nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kusini-mashariki ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 59.112.
Makao makuu yako Adiaké (mji).
Wilaya ya Adzopé
Wilaya ya Adzopé (far.: département d'Adzopé) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Agnéby nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kusini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 168.014.
Makao makuu yako Adzopé (mji).
Wilaya ya Agboville
Wilaya ya Agboville (far.: departement d'Agboville) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Agnéby nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kusini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 244.865.
Makao makuu yako Agboville (mji).
Wilaya ya Agnibilékrou
Wilaya ya Agnibilékrou (far.: département d'Agnibilékrou) ni moja kati ya wilaya 3 za Mkoa wa Moyen-Comoe nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika mashariki ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 106.530.
Makao makuu yako Agnibilékrou (mji).
Wilaya ya Akoupé
Wilaya ya Akoupé (far.: département d'Akoupé) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Agnéby nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kusini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 73.805.
Makao makuu yako Akoupé (mji).
Wilaya ya Alépé
Wilaya ya Alépé (far.: département d'Alépé) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Lagunes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 96.219.
Makao makuu yako Alépé (mji).
Wilaya ya Attiégouakro
Wilaya ya Attiégouakro (far.: département d'Attiégouakro) ni moja kati ya wilaya 5 za Mkoa wa Lacs nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 28.322.
Makao makuu yako Attiégouakro (mji).
Wilaya ya Bangolo
Wilaya ya Bangolo (far.: département de Bangolo) ni moja kati ya wilaya 6 za Mkoa wa Montagnes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 132.942.
Makao makuu yako Bangolo (mji).
Wilaya ya Béoumi
Wilaya ya Béoumi (far.: département de Béoumi) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Vallée du Bandama nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 119.328.
Makao makuu yako Béoumi (mji).
Wilaya ya Bettié
Wilaya ya Bettié (far.: département de Bettié) ni moja kati ya wilaya 3 za Mkoa wa Moyen-Comoe nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika Mashariki ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 39.339.
Makao makuu yako Bettié (mji).
Wilaya ya Biankouma
Wilaya ya Biankouma (far.: département de Biankouma) ni moja kati ya wilaya 6 za Mkoa wa Montagnes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 122.224.
Makao makuu yako Biankouma (mji).
Wilaya ya Bloléquin
Wilaya ya Bloléquin (far.: département de Bloléquin) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Moyen-Cavally nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 93.758.
Makao makuu yako Bloléquin (mji).
Wilaya ya Bocanda
Wilaya ya Bocanda (far.: département de Bocanda) ni moja kati ya wilaya 8 za Mkoa wa N'zi-Comoé nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 84.039.
Makao makuu yako Bocanda (mji).
Wilaya ya Bondoukou
Wilaya ya Bondoukou (far.: département de Bondoukou) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Zanzan nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kaskazini-mashariki ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 242.203. 
Makao makuu yako Bondoukou (mji).
Wilaya ya Bongouanou
Wilaya ya Bongouanou (far.: département de Bongouanou) ni moja kati ya wilaya 8 za Mkoa wa N'zi-Comoé nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 134.915. 
Makao makuu yako Bongouanou (mji).
Wilaya ya Botro
Wilaya ya Botro (far.: département de Botro) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Vallée du Bandama nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 24.216. 
Makao makuu yako Botro (mji).
Wilaya ya Bouaflé
Wilaya ya Bouaflé (far.: département de Bouaflé) ni moja kati ya wilaya 3 za Mkoa wa Marahoué nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 236.311. 
Makao makuu yako Bouaflé (mji).
Wilaya ya Bouaké
Wilaya ya Bouaké (far.: département de Bouaké) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Vallée du Bandama nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 588.498. 
Makao makuu yako Bouaké (mji).
Wilaya ya Bouna
Wilaya ya Bouna (far.: département de Bouna) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Zanzan nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kaskazini-mashariki ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 150.484. 
Makao makuu yako Bouna (mji).
Wilaya ya Boundiali
Wilaya ya Boundiali (far.: département de Boundiali) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Savanes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika Kaskazini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 132.128. 
Makao makuu yako Boundiali (mji).
Wilaya ya Dabakala
Wilaya ya Dabakala (far.: département de Dabakala) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Vallée du Bandama nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 103.583
Makao makuu yako Dabakala (mji).
Wilaya ya Dabou
Wilaya ya Dabou (far.: département de Dabou) ni moja kati ya wilaya 6 za Mkoa wa Lagunes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika Kusini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 138.861. 
Makao makuu yako Dabou (mji).
Wilaya ya Daloa
Wilaya ya Daloa (far.: département de Daloa) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Haut-Sassandra nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 440,082. 
Makao makuu yako Daloa (mji).
Wilaya ya Danané
Wilaya ya Danané (far.: département de Danané) ni moja kati ya wilaya 6 za Mkoa wa Montagnes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 221.485. 
Makao makuu yako Danané (mji).
Wilaya ya Daoukro
Wilaya ya Daoukro (far.: département de Daoukro) ni moja kati ya wilaya 8 za Mkoa wa N'zi-Comoé nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 112.188. 
Makao makuu yako Daoukro (mji).
Wilaya ya Dimbokro
Wilaya ya Dimbokro (far.: département de Dimbokro) ni moja kati ya wilaya 8 za Mkoa wa N'zi-Comoé nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 81.158. 
Makao makuu yako Dimbokro (mji).
Wilaya ya Divo
Wilaya ya Divo (far.: département de Divo) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Sud-Bandama nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kusini- mashariki ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 319.262. 
Makao makuu yako Divo (mji).
Wilaya ya Duékoué
Wilaya ya Duékoué (far.: département de Duékoué) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Moyen-Cavally nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 198.047. 
Makao makuu yako Duékoué (mji).
Wilaya ya Ferkessédougou
Wilaya ya Ferkessédougou (far.: département de Ferkessédougou) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Savanes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika Kaskazini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 197.725. 
Makao makuu yako Ferkessédougou (mji).
Wilaya ya Didiévi
Wilaya ya Didiévi (far.: département de Didiévi) ni moja kati ya wilaya 5 za Mkoa wa Lacs nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 36.367. 
Makao makuu yako Didiévi (mji).
Wilaya ya Fresco
Wilaya ya Fresco (far.: département de Fresco) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Sud-Bandama nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kusini-magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 83.462. 
Makao makuu yako Fresco (mji).
Wilaya ya Gagnoa
Wilaya ya Gagnoa (far.: département de Gagnoa) ni moja kati ya wilaya 2 za Mkoa wa Fromager nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 366.991. 
Makao makuu yako Gagnoa (mji).
Wilaya ya Grand-Bassam
Wilaya ya Grand-Bassam (far.: département de Grand-Bassam) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Sud-Comoé nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kusini- mashariki ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 136.891. 
Makao makuu yako Grand-Bassam (mji).
Wilaya ya Grand-Lahou
Wilaya ya Grand-Lahou (far.: département de Grand-Lahou) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Lagunes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika Kusini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 85.981.
Makao makuu yako Grand-Lahou (mji).
Wilaya ya Guéyo
Wilaya ya Guéyo (far.: département de Guéyo) ni moja kati ya wilaya 5 za Mkoa wa Bas-Sassandra nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kusini- mashariki ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 54.644. 
Makao makuu yako Guéyo (mji).
Wilaya ya Guiglo
Wilaya ya Guiglo (far.: département de Guiglo) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Moyen-Cavally nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 166.331. 
Makao makuu yako Guiglo (mji).
Wilaya ya Guitry
Wilaya ya Guitry (far.: département de Guitry) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Sud-Bandama nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kusini-magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 131.556. 
Makao makuu yako Guitry (mji).
Wilaya ya Issia
Wilaya ya Issia (far.: département d’Issia) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Haut-Sassandra nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 261.581. 
Makao makuu yako Issia (mji).
Wilaya ya Jacqueville
Wilaya ya Jacqueville (far.: département de Jacqueville) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Lagunes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika Kusini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 52.871. 
Makao makuu yako Jacqueville (mji).
Wilaya ya Katiola
Wilaya ya Katiola (far.: département de Katiola) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Vallée du Bandama nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 133.245. 
Makao makuu yako Katiola (mji).
Wilaya ya Kani
Wilaya ya Kani (far.: département de Kani) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Worodougou nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 19.176. 
Makao makuu yako Kani (mji).
Wilaya ya Korhogo
Wilaya ya Korhogo (far.: département de Korhogo) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Savanes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika Kaskazini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 415.414. 
Makao makuu yako Korhogo (mji).
Wilaya ya Koro
Wilaya ya Koro (far.: département de Koro) ni moja kati ya wilaya 2 za Mkoa wa Bafing nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kaskazini-mashariki ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 20.663. 
Makao makuu yako Koro (mji).
Wilaya ya Kouibly
Wilaya ya Kouibly (far.: département de Kouibly) ni moja kati ya wilaya 6 za Mkoa wa Montagnes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 42.366. 
Makao makuu yako Kouibly (mji).
Wilaya ya Kounahiri
Wilaya ya Kounahiri (far.: département de Kounahiri) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Worodougou nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 14.611. 
Makao makuu yako Kounahiri (mji).
Wilaya ya Kouto
Wilaya ya Kouto (far.: département de Kouto) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Savanes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika Kaskazini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 31.297. 
Makao makuu yako Kouto (mji).
Wilaya ya Lakota
Wilaya ya Lakota (far.: département de Lakota) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Sud-Bandama nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kusini-magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 147.741. 
Makao makuu yako Lakota (mji).
Wilaya ya Madinani
Wilaya ya Madinani (far.: département de Madinani) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Denguélé nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kaskazini-magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 28.412. 
Makao makuu yako Madinani (mji).
Wilaya ya Man
Wilaya ya Man (far.: département de Man) ni moja kati ya wilaya 6 za Mkoa wa Montagnes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 324.542. 
Makao makuu yako Man (mji).
Wilaya ya Mankono
Wilaya ya Mankono (far.: département de Mankono) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Worodougou nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 191.494. 
Makao makuu yako Mankono (mji).
Wilaya ya M'Bahiakro
Wilaya ya M'Bahiakro (far.: département de M'Bahiakro) ni moja kati ya wilaya 8 za Mkoa wa N'zi-Comoé nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 66.608. 
Makao makuu yako M'Bahiakro (mji).
Wilaya ya Minignan
Wilaya ya Minignan (far.: département de Minignan) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Denguélé nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kaskazini-magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 14.879. 
Makao makuu yako Minignan (mji).
Wilaya ya Nassian
Wilaya ya Nassian (far.: département de Nassian) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Zanzan nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kaskazini-mashariki ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 28.279. 
Makao makuu yako Nassian (mji).
Wilaya ya Odienné
Wilaya ya Odienné (far.: département de Odienné) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Denguélé nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kaskazini-magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 173.717. 
Makao makuu yako Odienné (mji).
Wilaya ya Ouangolodougou
Wilaya ya Ouangolodougou (far.: département de Ouangolodougou) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Savanes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika Kaskazini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 51.877. 
Makao makuu yako Ouangolodougou (mji).
Wilaya ya Oumé
Wilaya ya Oumé (far.: département de Oumé) ni moja kati ya wilaya 2 za Mkoa wa Fromager nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 176.001. 
Makao makuu yako Oumé (mji).
Wilaya ya Prikro
Wilaya ya Prikro (far.: département de Prikro) ni moja kati ya wilaya 8 za Mkoa wa N'zi-Comoé nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 42.299. 
Makao makuu yako Prikro (mji).
Wilaya ya Sakassou
Wilaya ya Sakassou (far.: département de Sakassou) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Vallée du Bandama nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 79.155. 
Makao makuu yako Sakassou (mji).
Wilaya ya Samatiguila
Wilaya ya Samatiguila (far.: département de Samatiguila) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Denguélé nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kaskazini-magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 5.438. 
Makao makuu yako Samatiguila (mji).
Wilaya ya San-Pédro
Wilaya ya San-Pédro (far.: département de San-Pédro) ni moja kati ya wilaya 5 za Mkoa wa Bas-Sassandra nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kusini-magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 422.204. 
Makao makuu yako San-Pédro (mji).
Wilaya ya Sassandra
Wilaya ya Sassandra (far.: département de Sassandra) ni moja kati ya wilaya 5 za Mkoa wa Bas-Sassandra nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kusini-magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 152.734. 
Makao makuu yako Sassandra (mji).
Wilaya ya Séguéla
Wilaya ya Séguéla (far.: département de Séguéla) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Worodougou nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 153.182. 
Makao makuu yako Séguéla (mji).
Wilaya ya Sikensi
Wilaya ya Sikensi (far.: département de Sikensi) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Lagunes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika Kusini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 57.534. 
Makao makuu yako Sikensi (mji).
Wilaya ya Sinématiali
Wilaya ya Sinématiali (far.: département de Sinématiali) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Savanes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika Kaskazini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 37.592. 
Makao makuu yako Sinématiali (mji).
Wilaya ya Sinfra
Wilaya ya Sinfra (far.: département de Sinfra) ni moja kati ya wilaya 3 za Mkoa wa Marahoué nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 170.015.
Makao makuu yako Sinfra (mji).
Wilaya ya Soubré
Wilaya ya Soubré (far.: département de Soubré) ni moja kati ya wilaya 5 za Mkoa wa Bas-Sassandra nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kusini-magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 628.574. 
Makao makuu yako Soubré (mji).
Wilaya ya Tabou
Wilaya ya Tabou (far.: département de Tabou) ni moja kati ya wilaya 5 za Mkoa wa Bas-Sassandra nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kusini-magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 137.077. 
Makao makuu yako Tabou (mji).
Wilaya ya Tanda
Wilaya ya Tanda (far.: département de Tanda) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Zanzan nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kaskazini-mashariki ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 164.470. 
Makao makuu yako Tanda (mji).
Wilaya ya Tiébissou
Wilaya ya Tiébissou (far.: département de Tiébissou) ni moja kati ya wilaya 5 za Mkoa wa Lacs nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 71.337. 
Makao makuu yako Tiébissou (mji).
Wilaya ya Tingréla
Wilaya ya Tingréla au Wilaya ya Tengréla (far.: département de Tengréla) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Savanes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika Kaskazini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 63.640. 
Makao makuu yako Tingréla (mji).
Wilaya ya Tiassalé
Wilaya ya Tiassalé (far.: département de Tiassalé) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Lagunes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika Kusini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 176.041. 
Makao makuu yako Tiassalé (mji).
Wilaya ya Touba
Wilaya ya Touba (far.: département de Touba) ni moja kati ya wilaya 2 za Mkoa wa Bafing nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kaskazini-magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 118.588. 
Makao makuu yako Touba (mji).
Wilaya ya Toulepleu
Wilaya ya Toulépleu (far.: département de Toulépleu) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Moyen-Cavally nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 50.592. 
Makao makuu yako Toulépleu (mji).
Wilaya ya Toumodi
Wilaya ya Toumodi (far.: département de Toumodi) ni moja kati ya wilaya 5 za Mkoa wa Lacs nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 105.645. 
Makao makuu yako Toumodi (mji).
Wilaya ya Tiapoum
Wilaya ya Tiapoum (far.: département de Tiapoum) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Sud-Comoé nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kusini- mashariki ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 41.333. 
Makao makuu yako Tiapoum (mji).
Wilaya ya Transua
Wilaya ya Transua (far.: département de Transua) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Zanzan nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kaskazini-mashariki ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 36.293. 
Makao makuu yako Transua (mji).
Wilaya ya Vavoua
Wilaya ya Vavoua (far.: département de Vavoua) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Haut-Sassandra nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 286.182. 
Makao makuu yako Vavoua (mji).
Wilaya ya Yakassé-Attobrou
Wilaya ya Yakassé-Attobrou (far.: département de Yakassé-Attobrou) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Agnéby nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika Kusini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 38.527. 
Makao makuu yako Yakassé-Attobrou (mji).
Wilaya ya Yamoussoukro
Wilaya ya Yamoussoukro (far.: département de Yamoussoukro) ni moja kati ya wilaya 5 za Mkoa wa Lacs nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 234.502. 
Makao makuu yako Yamoussoukro (mji).
Wilaya ya Zoukougbeu
Wilaya ya Zoukougbeu (far.: département de Zoukougbeu) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Haut-Sassandra nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 84.132. 
Makao makuu yako Zoukougbeu (mji).
Wilaya ya Zuénoula
Wilaya ya Zuénoula (far.: département de Zuénoula) ni moja kati ya wilaya 3 za Mkoa wa Marahoué nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 148.479. 
Makao makuu yako Zuénoula (mji).
Wilaya ya Zouan-Hounien
Wilaya ya Zouan-Hounien (far.: département de Zouan-Hounien) ni moja kati ya wilaya 6 za Mkoa wa Montagnes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 92.943. 
Makao makuu yako Zouan-Hounien (mji).
Wilaya ya Abidjan
Wilaya ya Abidjan (far.: département d'Abidjan) ni moja kati ya wilaya 3 za Mkoa wa Lagunes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika Kusini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 3.125.855. 
Makao makuu yako Abidjan.
Orodha ya lugha za Msumbiji
Orodha hii inaorodhesha lugha za Msumbiji:
Touba
Touba ni jina la maeneo ya Cote d'Ivoire:
Kani (maana)
Kani ni jina la maeneo ya Cote d'Ivoire:
Tarnobrzeg
Tarnobrzeg ni mji wa Poland. Mji huo ulikuwa na watu 48 837 mwaka wa 2010.
Uwanja wa Ndege wa Cam Ranh
Kiwanja cha Ndege cha Ca Mau ni kiwanja cha ndege cha kimataifa cha Cam Ranh, Nha Trang nchini Vietnam. Ni kati ya nyanja za ndege kubwa ikiwa abiria zaidi ya milioni 0,4 wanaopita.
Jina kamili kwa Kivietnam ni Sân bay Cam Ranh au kwa Kiingereza Cam Ranh Airport.
Ni kituo kikuu cha Vietnam Airlines.
Kiwanja cha ndege kipo kilomita 36 kusini ya Nha Trang na safari kwa treni kutoka mjini ni dakika 20.
Da Nang
Da Nang (thành phố Đà Nẵng) mji mkuu, Nam Trung Bo, Vietnam, na km 750 kutoka kusini mwa mji wa Hanoi. Uwanja wa Ndege wa Da Nang km 2 kutoka kaskazini mwa mji wa Đà Nẵng. Hoi An, My Son, kutoka kaskazini mwa mji wa Đà Nẵng.
Jimbo Katoliki la Ifakara
Jimbo katoliki la Ifakara (kwa Kilatini "Dioecesis Ifakarensis") ni mojawapo kati ya majimbo 34 ya Kanisa Katoliki nchini Tanzania na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Makao makuu yako mjini Ifakara.
Kikanisa linahusiana na jimbo kuu la Dar-es-Salaam.
Askofu wake ni Salutaris Melchior Libena.
Eneo ni la kilometa mraba 14,245, ambapo kati ya wakazi 322,779 (2012) Wakatoliki ni 287,000 (88.9%) katika parokia 18.
Wanahudumiwa na mapadri 62 (42 wanajimbo na 20 watawa (kwa wastani kila mmojawao anahudumia waumini 4.629). Pia kuna mabruda 3 na masista 198.
Frank Lampard
Frank Lampard (alizaliwa Romford, London, 20 Juni 1978) ni mwanakandanda wa Uingereza na anazichezea klabu ya Kiingereza Chelsea FC na timu ya taifa ya Uingereza.
Jose Bosingwa
Jose Bosingwa (amezaliwa 24 Agosti 1982) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu kutoka Ureno.
Alichezea kilabu cha Chelsea Fc nchini Uingereza.
Fuko (Spalacidae)
Mafuko hawa ni wanyama wa familia Spalacidae ambao wanachimba katika ardhi na kushinda takriban maisha yao yote chini ya uso wake. Wanyama wengine waitwao fuko ni wanafamilia wa Chrysochloridae (oda Afrosoricida), Bathyergidae (Rodentia), Talpidae (Soricomorpha) na Notoryctidae (Notoryctemorphia). Spalacidae za Afrika ziainishwa katika jenasi Tachyoryctes. Spishi zote hula mizizi, matunguu na viazi. Kwa hivyo wanyama hawa wana meno manne makubwa mbele mdomoni. Macho yao ni madogo au yamefunikika kwa ngozi, masikio ni madogo au yametoweka na mkia vilevile. Manyoya yao ni mafupi na magumu na yana rangi ya majivu, kahawia, hudhurungi au nyeupe.
Fuko (Bathyergidae)
Mafuko hawa ni wanyama wa familia Bathyergidae ambao wanachimba katika ardhi na kushinda takriban maisha yao yote chini ya uso wake. Wanyama wengine waitwao fuko ni wanafamilia wa Chrysochloridae (oda Afrosoricida), Spalacidae (Rodentia), Talpidae (Soricomorpha) na Notoryctidae (Notoryctemorphia). Spishi zote za Bathyergidae zinatokea Afrika kusini kwa Sahara. Hula mizizi, matunguu na viazi. Kwa hivyo wanyama hawa wana meno manne makubwa mbele mdomoni. Huyatumia meno haya pia kwa kuchimba mahandaki yao. Macho na masikio yao ni madogo na mkia vilevile. Wamepoteza nusra uwezo wa kuona, lakini angalau spishi mbili wanaweza kuhisi nuru. Manyoya yao ni kama bahameli na yana rangi ya kahawia au hudhurungi, lakini fuko uchi hana manyoya. Takriban spishi zote huishi peke yao lakini fuko uchi na fuko wa Damaraland ni mamalia wa pekee ambao huishi kwa jamii za aina ya eusocial kama nyuki au mchwa. Jike mmoja na dume mmoja tu huzaa; wanyama wengine wa jamii ni gumba na husaidia kwa kutafuta chakula na kutunza makinda.
Mirjaveh
Mīrjāveh (Farsi میرجاوه) ni mji mdogo wa mkoa wa Sistan na Baluchistan katika Uajemi karibu na mpaka wa Pakistan. Hapa kuna kituo cha mpakani cha pekee cha barabara na reli kati ya Uajemi na Pakistan. Mji wa mpakani upande wa Pakistan unaitwa Taftan sawa na Volkeno yenye jina lileile upande wa Uajemi.
Mji ulikuwa na wakazi 13.590 katika mwaka 2006. Uko kilomita 75 upande wa kusini mashariki wa Zahedan.
Mkoa wa Sistan na Baluchistan
Sistan na Baluchistan (kaj ‏سيستان و بلوچستان‎) ni moja wa mikoa 30 ya Uajemi. Makao makuu yako mjini Zahedan.
Mwaka 2006 idadi ya wakazi ilikuwa watu 2,405,742. Mkoa una eneo la 181,785 km² na msongamano wa wakazi 13 kila kilomita ya mraba.
Mkoa uko katika kusini mashariki ya Uajemi ukipakana na Afghanistan, Pakistan, Ghuba ya Omani (Bahari Hindi) na mikoa jirani ya Khorasan Kusini, Kerman na Hormozgan.
Zahedan yenye wakazi 567,449 (sensa 2006) ni mji mkubwa mkoani. Kaskazini ya mkoa ni eneo la Sistan na kusini ya mkoa ni sehemu ya kiajemi ya Baluchistan.
Mkoa hupokea mvua kidogo kwa wastani milimita 80 kwa mwaka. Sehemu kubwa ya usimbishaji hupatikana kati ya Oktoba na Machi ( mvua milimita 8 - 15) na miezi kati ya Aprili na Septemba ni yabisi yenye usimbishaji wa milimita 0 - 8 pekee.
Halijoto ya wastani ni sentigredi 20.8; mwezi baridi ni Januari yenye wastani ya 7.5 °C na mwezi wa joto ni Julai yenye wastani ya 33.1 °C.
Sistan na Baluchistan huwa na wilaya 8 ambazo ni
Wakazi walio wengi sana ni Wabaluchi ambao ni jamii kubwa yenye lugha ya pamoja wanaokalia sehemu za Uajemi mashariki, Afghanistan kusini na kusini-magharibi ya Pakistan.
Wengi wao ni Wasunni tofauti na wakazi wengine wa Uajemi walio Washia hasa.
Umaskini ni kubwa mkoani ingawa kuna malighafi kama madini mbalimbali ambazo hazikuanza kuchimbwa bado.
Mkoa wa Hormozgan
Hormozgan (kaj ‏ هرمزگان‎) ni moja kati ya mikoa 31 ya Uajemi. Makao makuu yako mjini Bandar Abbas. Jina la mkoa hutokana na kisiwa cha Hormuz.
Mkoa huwa na wakazi 1,403,674 (sensa 2006). Eneo lake ni kilomita za mraba 70,669.
Hormozgan iko katika kusini ya Uajemi kwenye pwani la ghuba la Uajemi hasa sehemu ya mlango wa Hormuz. Ng'ambo la mlango wa Hormuz yako maeneo ya Oman na Maungano ya Falme za Kiarabu.
Mikoa jirani ni Bushehr, Fars, Kerman na Sistan na Baluchistan.
Eneo la mkoa huwa na sehemu mbili ambazo ni kanda nyembamba ya pwani pamoja na visiwa kwa upande mmoja na milima yabisi kwa upande mwingine. Pwani ni joto na unyevu anga ni juu. Waajemi wengi kutoka bara wanakuja hapa kwa likizo wakati wa baridi.
Makao makuu ya Hormozgan yako Bandar Abbas; miji nyingine ni Bandar Lengeh, Haji Abad, Minab, Qeshm, Jask, Bastak, Bandar Khamir, Gavbandi na Roudan.
Visiwa 14 katika Ghuba la Uajemi ni sehemu ya mkoa huu:
Mvuke
Mvuke hutaja maji yaliyoingia katika hali ya gesi lakini inaweza kutaja gesi yoyote iliyotokana na kiowevu kama kinaongezeka joto. Badiliko la kiowevu kuwa mvuke huitwa uvukizaji.
Kwa kawaida tunaita "mvuke" ya maji unaoonekana kama moshi mweupe unaopanda juu ya uso wa maji yanayopashwa moto. Lakini kwa macho ya fizikia hii si mvuke halisi bali mchanganyiko wa matone madogo ya maji na hewa. Mvuke kamili haionekani.
Mvuke hushika nishati ndani yake ambao ni umbo badili la nishati ya joto iliyobadilisha maji (au kiowevu kingine) kuwa mvuke. Hapo ndipo msingi wa kutumia nguvu iliyopo ndani ya mvuke kwa kufanya kazi kwa mfano kwa njia ya injini ya mvuke.
Unyevuanga
Unyevu anga ni kiwango cha mvuke wa maji katika angahewa kwa jumla, katika hewa ya eneo fulani au ndani ya majengo.
Unyevu anga ni kipimo muhimu kwa ajili ya michakato mingi ya hali hewa, teknolojia na afya ya watu, wanyama au mimea.
Hewa inaweza kushika ndani yake kiasi fulani cha mvuke kutegemeana na halijoto yake. Unyevu anga hupimwa kwa asilimia; kipimo hiki kinataja uwiano kati ya mvuke uliopo wakati huu na kiwango cha mvuke kinachowezekana kwenye halijoto fulani, maana ni tofauti kiasi kati ya Dar es Salaam na Nairobi.
Jedwali linalofuata linaonyesha unyevuanga wa juu kwenye halijoto fulani; kanieneo ni ile ya uwiano wa bahari au mahali pa pwani. Unyevuanga wa juu huwa tofauti mlimani ambako kanieneo angahewa imepungua.
Maana yake ni kwamba mita moja ya ujazo inaweza kushika hadi gramu 12 ya maji (kwa umbo la mvuke) ndani yake kama halijoto ya hewa ni sentigredi 14. Lakini kama halijoto ni 26 °C mita ya ujazo unaweza kushika hadi gramu 21.7. Viwango hivi ni unyevuanga wa juu unaowezekana.
Kama unaongezeka -kwa mfano kwa kuchemsha maji chumbani - tunaona utoneshaji wa mvuke yaani kutokea kwa ukungu au matone ya maji; mvuke unaowevyeka kuwa maji tena - si mvuke wote hewani lakini kiasi kinachozidi uwezo wa hewa kulingana na halijoto.
Kama kuna halijoto ya 26 °C na kiasi cha mvuke ni gramu 11 kwa kila m³ tunasema unyevu anga ni asilimia 50.
Tukipika maji nyumbani wakati wa miezi ya baridi tunaona mvuke sentimita chache juu ya sufuria tu lakini hatuioni katika hewa ya chumba. Lakini baada ya muda kidogo matone yanaonekana kwenye kioo cha dirisha - hapa maji yanawevyeka na kutonesha hapa.
Kutokana na baridi nje hewa karibu na kioo cha dirisha ni baridi zaidi haiwezi kushika kiwango cha unyevu kama hewa la joto zaidi chumbani, hivyo kutonesha kwa maji.
Katika gari machakato huu unaweza kuleta hatari kama madirisha yanafunikwa kwa matone na dereva hawezi kuona tena yanayotokea nje. Hapa magari huwa na mitambo ya kupuliza hewa joto zaidi juu ya uso wa dirisha na kusababisha matone ya maji kupotea kwa uvukizaji.
Jeshi la majini
Jeshi la majini au Jeshi la wanamaji ni kitengo cha pekee cha jeshi la mataifa mengi kilicho tayari kushindana na maadui kwenye maji hasa baharini.
Linajumlisha askari, manowari, meli za kuasaidia manowari, mabandari ya pekee na vituo vingine na pia eropleni za vita ya bahari.
Ni hasa nchi zenye pwani la bahari ambako kuna jeshi la pekee la wanamaji. Chanzo katika historia yalikuwa majeshi ya wanamaji ya Karthago, Ugiriki ya Kale na Dola la Roma. Tangu karne ya 19 Uingereza ilikuwa na jeshi la wanamaji kubwa duniani, na katika karne ya 20 nafasi yake ilichukuliwa na wanamaji wa Marekani hasa, lakini pia wa Urusi.