hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
Ming (nasaba)
Nasaba ya Ming ilitawala China kati ya 1368 na 1644.
Watawala wa Ming walichukua nafasi ya makaisari wenye asilia ya Mongolia wakafuatwa na nasaba yenye asili ya Manchuria.
Waming walijenga muundo wa serikali iliyodumu hadi mapinduzi ya 1911. Mamlaka yote yalikusanywa mkononi wa kaisari. Walihamisha mji mkuu kutoka Nanjing kwenda Beijing na kujenga Mji Haramu.
Wakazi wote waligawiwa katika vikundi vya wakulima, mafundi na wanajeshi na watoto walitakiwa kuendelea na kazi ya wazazi. Familia kumi walihesabiwa pamoja katika jumuiya ndogo iliyotakiwa kukusanya kodi kati yao. Wanajeshi walipewa mashamba wakatakiwa kujigharamia wenyewe.
Muundo huo uliongeza mapato ya serikali ukawezesha serikali kujenga jeshi kubwa na pia meli nyingi.
China ilikuwa kitovu cha biashara cha Asia lakini pia kimataifa kwa sababu Wahispania pamoja na Wareno walitumia fedha kutoka koloni zao mpya katika Amerika ya Kilatini kwa bidhaa za Kichina zilizobebwa hadi Ulaya. Kwa kurahisisha biashara hii Ureno ilipewa bandari ya Macau kama kituo cha biashara.
Hatua muhimu ilikuwa upanuzi wa kilimo kwa njia ya miradi ya kuongeza mashamba ya mpunga. Idadi ya watu katika China iliongezeka sana kufikia milioni 160 hadi 200.
Ming walijenga jeshi la kudumu la askari milioni moja wakatengeneza upya ukuta mkubwa wa China ulioleta usalama dhidi ya makabila wahamiaji wa kaskazini.
Kuanzia 1405 baharia mkuu Zheng He alianzisha safari za upelelezi kwenye Bahari ya China ya Kusini na Bahari Hindi hadi pwani za Afrika ya Mashariki. Zheng He alipewa kundi kubwa la meli na manowari lenye mabaharia makumi alfu. Alitembelea Mombasa na kuna uwezekano kuwa meli kadhaa za kikosi chake ziliingia katika Atlantiki labda hata kufika Amerika. Safari hizi zilisimamishwa kwa sababu ya gharama kubwa na pia kwa sababu China haikuwa na mipango ya kuanzisha koloni katika nchi za mbali. Tofauti na mataifa ya Ulaya zilizopanua duniani karne moja baadaye Wachina hawakuona vitu wala utajiri wa kuvutia katika sehemu za mbali kwa sababu walikuwa na vitu vingi wao wenyewe.
Mabadiliko ya uchumi yalileta upanuzi wa miji. Mapato makubwa ya fedha kutokana na biashara ya nje yalisababisha mfumko wa bei hasa kwa mazao ya kilimo. Pesa ilibaki mjini na wenye mashamba makubwa walijenga nyumba zao mjini badala ya kurudisha pesa mashambani. Hali ya maisha ya wakulima ilishuka vibaya hasa na kusababisha ghasia za wakulima za mara kwa mara.
Ghasia hizo ziliongezeka kukaribia mapinduzi na kuingia katika hali ya kuwa vita ya wenyewe kwa wenyewe katika majimbo kadhaa.
Mwishoni vita dhidi Manchuria pamoja na ghasia ya wakulima zilileta mwisho wa nasaba ya Ming.
Kaisari wa mwisho wa Ming Chongzhen Sizong alipinduliwa na wakulima chini ya kiongozi wao Li Zicheng aliyejitangaza kuwa kaisari mpya. Lakini alikosa uwezo wa kutawala hakuwa na uwezo wa kuzuia jeshi la Wamanjuria walioingia wakisaidiwa na maafisa wa jeshi jeshi la Ming katika kaskazini waliosikitika mapinduzi.
Wamanjuria waliteka Beijing na kuwa watawala wapya wa China hadi 1911.
Kalasinga
Kalasinga (Kipunjabi ਸਿੱਖੀ sikhi; pia: Usikhi) ni dini yenye asili ya Uhindi inayomwabudu Mungu mmoja tu. Wafuasi wake huitwa Kalasinga au Sikh na kitabu kitakatifu chao ni Guru Granth Sahib.
Idadi ya wafuasi ni takriban milioni 20 na wengi wao wanaishi Uhindi katika jimbo la Punjab. Kutokana na uhamiaji kuna pia jumuiya za Kalasinga huko Uingereza, Marekani, Kanada, Malaysia, Singapore na sehemu mbalimbali za dunia, zikiwa na pamoja na nchi za Afrika ya Mashariki.
Kalasinga ilianzishwa katika karne ya 15 na Guru Nanak aliyezaliwa katika familia ya Kihindu wakati wa utawala wa Waislamu juu ya Uhindi ya kaskazini.
Nanak alijishughulisha na dini tangu utotoni na kwenye umri wa miaka 30 aliondoka katika familia akianza kipindi kirefu cha matembezi. Anasemekana alizunguka kote Uhindi akafika pia Makka (Uarabuni), Uajemi na Afghanistan.
Hakukubali ibada nyingi za Uhindu, mafundisho na maandiko ya kidini, matabaka katika jamii. Alisikitika kuona jinsi dini ilivyogawa watu.
Hapo alianza kufundisha dini ya umoja. Wataalamu wengine wameeleza mafundisho yake kama jaribio la kuondoa matatizo kati ya Waislamu na Wahindu kwa kutafuta imani ya pamoja iliyojengwa kwenye misingi ya Uhindu lakini kupokea mengi kutoka Uislamu.
Guru Nanak alifuatwa na maguru tisa wengine. Katikia kipindi hicho polepole Kalasinga waliendelea kuwa jumuiya ya pekee, wakiteswa na watawala wa Kihindu lakini zaidi na watawala Waislamu. Walianza kubeba silaha ili kujihami na kuwa kundi muhimu katika Punjab.
Tangu guru ya kumi Gobind Singh walionekana kabisa kama dini ya pekee. Gobind Singh alikuwa guru wa mwisho wa kibinadamu alitangaza kitabu kitakatifu kuwa "Guru Granth Sahib" au kiongozi.
Wanaume hufuata kanuni za "Kaakar tano":
Sharti la kukokata nywele limesababisha alama ya nje ya Kalasinga yaani kilemba kwa sababu nywele za kichwa pamoja na ndevu hufungwa katika kilemba na Kalasinga huonekana kirahisi kutokana na vilemba vyao.
Kati ya mafundisho ya msingi ni imani katika Mungu mmoja anayeitwa Waheguru. Waheguru au Mungu hana umbo na hawezi kuelezwa na akili ya kibinadamu.
Kama Wahindu wanaamini ya kwamba nafsi ya binadamu huzaliwa tena na tena na shabaha ya dini ni ukombozi katika mzunguko wa kuzaliwa upya. Ukombozi wanauona katika jina la Mungu na jitihada za kujisafisha kiroho.
Aime Cesaire
Aimé Fernand David Césaire (25 Juni 1913 - 17 Aprili 2008) alikuwa mshairi, mwandishi na mwanasiasa Mfaransa mwenye asili ya Kiafrika kutoka kisiwa cha Martinique katika Bahari ya Karibi.
Pamoja na Léopold Sédar Senghor na Léon-Gontran Damas alianzisha dhana ya negritude. Alikuwa mwalimu wa Frantz Fanon.
Baada ya kupita nafasizote za elimu kisiwani Martinique alipewa nafasi ya kusoma huko Ufaransa kuanza 1931. Masomoni alikutana na Leopold Senghor wakawa marafiki. 1939 alirudi Martinique akawa mwalimu shuleni akimfundisha Frantz Fanon. Kabla ya kurudi aliandika shairi kubwa yenye urefu wa kitabu "Cahier d'un retour au pays natal" "(daftari ya kurudi kwenye nchi nilikozaliwa)".
1945 alichaguliwa kuwa meya wa Fort-de-France na mbunge katika bunge la Ufaransa huko Paris wa msaada wa chama cha kikomunisti. Bungeni alipeleka sheria iliyotaka kuzipa koloni hali ya mikoa ya Ufaransa. Baada ya uvanizi kwa Hungaria na jeshi la Umoja wa Kisovyeti aliachana na Wakomunisti.
Aliendelea kuwakilisha Martinique bungeni hadi 1993. Kwake kisiwani alikuwa mwenykiti wa bunge la mkoa kati ya 1983 na 1988. 2001 alijiuzulu katika siasa.
Kiwanja cha Ndege cha Martinique ilipewa jina la "Martinique Aimé Césaire International Airport" kwa heshima yake tar. 15 Januari 2007.Mkoloni anayemwangalia mwanadamu mwenzake kama mnyama ili kutuliza dhamira yake huyu mkoloni atageukia kuwa mnyama mwenyewe. - Naambiwa habari za maendeleo na magonjwa yaliyoponywa lakini mimi naongea juu ya tamaduni zilikanyagwa na watu maelfu waliokandamizwa. Nonaongea juu ya watu mamilioni waliofundishwa kutetemeka, kupiga magoti, kukata tamaa.Hakuna mbari ambao pekee yake una uzuri, akili, nguvu; kwa wote kuna nafasi kwenye mkutano wa washindi
Nuhu
Nuhu anajulikana na kuheshimiwa katika dini ya Uyahudi, Ukristo na Uislamu kama mfano wa mwadilifu aliyeokolewa na Mungu katika safina wakati wa gharika kuu. Kadiri ya Biblia aliishi huko Mesopotamia.
Jina lake (kwa Kiebrania נח "Noah", kwa Kiarabu نوح "Nuhu") linatafsiriwa na Kitabu cha Mwanzo "Mfariji", lakini maana ya hakika zaidi ni "Anayeendeleza" ubinadamu baada ya gharika.
Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 18 Novemba.
Mwa 6:5-9:17 inatufundisha kwamba Mungu anachukizwa na dhambi, hivyo anataka kuondoa maovu duniani ili nchi impendeze kama alivyokusudia alipoiumba. Kwa ajili hiyo zamani za Nuhu alileta maji yafunike dunia na kuzamisha waovu. Lakini alisalimisha waadilifu katika safina kubwa ya kutosha, halafu akafunga nao agano thabiti (Eb 11:7).
Kadiri ya Mtume Petro maji yanayokusudiwa kutakasa dunia yote ni yale ya ubatizo (1Pet 3:17-22), na safina ambayo iokoe watu ni Kanisa, ambalo kadiri ya Agano Jipya ni la lazima kwa wokovu kama vile ubatizo unaotuingiza ndani yake.
Uso wa nchi ulipokwishatakaswa na maji njiwa akarukaruka akachuma tawi la mzeituni unaozaa matunda ya kutengenezea mafuta.
Njiwa akaonekana tena juu ya maji siku ya ubatizo wa Yesu ambapo alipakwa Roho Mtakatifu na kuyatia maji nguvu ya kutakasa watu (Mk 1:9-11; Tito 3:3-7). Maji na mafuta ndiyo mwanzo mpya kwa binadamu.
Mara alipotoka safinani Nuhu alimtolea Mungu sadaka iliyompendeza hata akaahidi hataangamiza tena binadamu kila anapostahili.
Sadaka hiyo ni mfano wa ile ya Yesu msalabani, inayoadhimishwa katika ekaristi, ikituondolea adhabu nyingi na kutuletea huruma ya Mungu, yaani nafasi na neema ya kutubu (Tito 2:11-14). Hatimaye kutakuwa na hukumu itakayobagua waadilifu na waovu kama siku za Nuhu (Math 24:37-41).
Mnara wa Babeli
Mnara wa Babeli ni jengo kubwa linalotajwa katika Biblia kwenye Kitabu cha Mwanzo 11:1-9. Kufuatana na taarifa hii mnara ulijengwa pamoja na mji wa Babeli kama kilele chake.
Katika mapokeo ya Mwanzo 11 Babeli ulikuwa mji wa kwanza uliojengwa baada ya gharika kuu. Binadamu waliamua kuwa na jengo kubwa katika mji na kilele chake kifike mbinguni. Mpango huu haukumpendeza Mungu aliyechanganya lugha ya watu ambao hivyo walilazimika kuachana baadaye bila ya kukamilisha mnara wao.
Kihistoria si wazi ni kipindi gani kinachoangaliwa katika simulizi la Mwanzo 11. Inaonekana ya kwamba wasimulizi walikuwa na habari za piramidi au zigurat kubwa zilizokuwepo Babeli na penginepo katika Mesopotamia.
Simulizi limechukuliwa kwa njia mbalimbali katika mapokeo ya Wayahudi na Wakristo.
Moja ni kwamba hadithi hiyo inafundisha kwamba kiburi na dhambi kwa jumla vinatenganisha watu wasiweze kuelewana wala kuishi pamoja. Isipokuwa si wazi dhambi ni ipi.
Kwa Wakristo Mwinjili Luka katika kitabu cha Matendo ya Mitume kwenye Agano Jipya alitumia mfano wa mnara kama kinyume cha matokeo ya siku ya Pentekoste ambako watu kutoka lugha mbalimbali walipata kuelewana kwa msaada wa Roho Mtakatifu.
11,1 Nchi yote ilikuwa na lugha moja na usemi mmoja. 
2 Ikawa watu waliposafiri pande za mashariki waliona nchi tambarare katika nchi ya Shinari; wakakaa huko. 
3 Wakaambiana, Haya, na tufanye matofali tukayachome moto. Walikuwa na matofali badala ya mawe, na lami badala ya chokaa. 
4 Wakasema, Haya, na tujijengee mji, na mnara, na kilele chake kifike mbinguni, tujifanyie jina; ili tusipate kutawanyika usoni pa nchi yote. 
5 BWANA akashuka ili auone mji na mnara waliokuwa wakiujenga wanadamu. 
6 BWANA akasema, Tazama, watu hawa ni taifa moja, na lugha yao ni moja; na haya ndiyo wanayoanza kuyafanya, wala sasa hawatazuiliwa neno wanalokusudia kulifanya. 
7 Haya, na tushuke huko, tuwachafulie usemi wao ili wasisikilizane maneno wao kwa wao. 
8 Basi BWANA akawatawanya kutoka huko waende usoni pa nchi yote; wakaacha kuujenga ule mji. 
9 Kwa sababu hiyo jina lake likaitwa Babeli; maana hapo ndipo BWANA alipoichafua lugha ya dunia yote; na kutoka huko BWANA akawatawanya waende usoni pa nchi yote.
Uumbaji
Uumbaji ni tendo linalosadikika analiweza Mwenyezi Mungu tu kwa sababu ni kusababisha kitu kuwepo kutoka utovu wa vyote.
Hivyo vitu vyote vimeanza kuwepo kwa uwezo wake tu, ingawa kwa kawaida vinatokana na vile vilivyotangulia (k.mf. wazazi).
Kwamba kiumbe kimeweza kikatokana na vingine namna hiyo haifuti ukweli kwamba kimeanza na kinaendelea kuwepo kwa uwezo wa Muumba aliyesababisha viumbe hivyo viwepo na kuzaa au kubadilika.
Kwa msingi huo, si lazima dhana ya mageuko ya spishi ipingane na imani katika uumbaji.
Uumbaji unasimuliwa katika sura mbili za kwanza za Kitabu cha Mwanzo. Kama vile sehemu mbalimbali za Biblia, kitabu hicho kilitungwa kwa kushona pamoja maandishi tofauti. Ndiyo sababu tunakuta masimulizi mawili juu ya Mungu kuumba ulimwengu na watu.
La kwanza (1:1-2:4a) linamchora Mungu akifanya kazi kama binadamu kwa siku sita halafu kustarehe. Aliumba kila kitu kwa Neno lake (Eb 11:3; ndiye Mwanae pekee: Yoh 1:1-18). Wengine wanaona humo hata kidokezo cha kwanza cha Roho Mtakatifu, aliye upendo wa Mungu, katika upepo uliovuma juu ya wingi wa maji.
Mungu aliona kila alichokiumba ni chema tu, lakini alipoumba mtu katika jinsia mbili akaona ni mwema sana, ni bora kuliko vingine, akamweka kuvitawala kwa niaba yake.
Mwanamume na mwanamke wana hadhi sawa kwa kuwa wote wawili ni sura na mfano wake, si upande wa mwili, bali hasa kwa roho yenye uwezo wa kuelewa na kupenda kwa hiari.
Muumba anataka watu washirikiane na kusaidiana, kilele cha uhusiano wowote kati yao ni ndoa inayowafanya kuwa mwili mmoja kama Kristo na Kanisa (Ef 5:31-32).
Simulizi linalofuata (Mwa 2:2b-25) ni la zamani zaidi, nalo pia lina mafundisho makuu juu ya Mungu na mtu, hasa kwamba huyo ndiye kiumbe bora anayeweza kushirikiana na Mungu, tofauti na vingine.
Hali yake asili ilikuwa ya kupendeza kabisa kwa usafi wa moyo na uhai usio na mwisho, naye alitakiwa akubali kazi za Mungu na kufuata maneno yake, bila ya kujiamulia nini jema, nini baya.
Kumbe, alifanya tofauti akaharibika na kuathiri ulimwengu mzima.
Punjab
Punjab (pia: Panjab; kwa Kipunjabi: ਪੰਜਾਬ panjāb," maji tano au nchi ya mito mitano") ilikuwa jimbo la Uhindi wa Kiingereza lililogawiwa tangu 1947 kati ya nchi za Uhindi na Pakistan.
Kijiografia ni tambarare ya mito mitano inayoingia katika mto Indus upande wa mashariki. Hali ya hewa ni yabisi lakini maji ya mito ni msingi wa kilimo cha umwagiliaji. Kilimo hicho chazalisha sehemu kubwa ya chakula cha Uhindi na Pakistan.
Panjab ni chanzo cha ustaarabu wa Uhindi wa Kale na maghofu ya Harappa yako huko. Hadithi nyingi za maandiko matakatifu ya Uhindu 
kama Rig Veda, Upanishadi na Mahabarata yaliandikwa huko.
Asili ya dini ya Kalasinga pia iko Punjab.
Ukanaji Mungu
Ukanaji Mungu (pia: makufuru, uatheisti) ni dhana inayokataa kuwepo kwa Mungu.
Mara nyingi aina mbili za ukanaji Mungu hutofautishwa ambazo ni
Wakanaji mashuhuri wa karne ya 19 walikuwa Ludwig Feuerbach, Karl Marx, Friedrich Engels, Arthur Schopenhauer na Friedrich Nietzsche. Wakanaji muhimu katika karne ya 20 walikuwa kwa mfano Stephen Hawking, Siegmund Freud, Bertrand Russell, Albert Camus, Simone de Beauvoir, Louis de Broglie, Erwin Schrödinger, David Kellogg Lewis, Vladimir Lenin, Paul Dirac, Marlene Dietrich, Albert Einstein, Jean Baptiste Perrin, Mao Zedong, Auguste Comte, Noam Chomsky, Isaac Asimov, James Chadwick, John Lennon, David Attenborough, Michel Foucault, Richard Feynman, Niels Bohr, Douglas Adams, Christopher Hitchens, Daniel Dennett, Richard Dawkins, Sam Harris, na Umberto Eco.
Bandari
Bandari ni mahali pa kupokea meli na kuhamisha mizigo yao pamoja na abiria. Bandari inatakiwa kuipa meli kinga dhidi ya mawimbi makubwa na vifaa ya kupakiza au kutoa mizigo. Kuna mabandari asilia na mabandari yaliyotengenezwa kwa kusudi hii. Kwa jumla bandari ni sehemu muhimu za miundombinu wa nchi.
Mabandari hutengenezwa kando la bahari, maziwa au mito.
Kati ya sifa muhimu kwa ajili ya bandari ni
Mabandari hutofautiana kulingana na kusudi lao na aina za mizigo inayoshughulikiwa humo.
Mabandari madogo zinahudumia wavuvi au jahazi za burudani.
Kuna mabandari yanayopokea mizigo ya kila aina kama bandari ya Dar es Salaam au Mombasa.
Mara nyingi kuna mabandari yanayoshughulika mizigo maalumu kama mafuta, kontena, kivuko na kadhalika.
AS
AF
AM
EU
LA
ME
Tani
Tani moja ni kipimo cha masi ya gimba ambacho ni sawa na kilogramu 1,000. Si kipimo halisi cha SI lakini hukubaliwa pamoja navyo vipimo sanifu. Kama kipimo sanifu cha SI ingeitwa "megagramu" ambayo haitumiki.
Ni kipimo muhimu katika takwimu za biashara na uchumi.
Neno tani hutumiwa pia kwa kutaja ukubwa wa ngama ya meli lakini hii ni kipimo tofauti si sawa na tani ya SI. Kipimo cha kimataifa kimekuwa tani ya "gross tonnage" au tani GT.
Usafiri
Usafiri ni uhamisho wa watu au vitu na bidhaa kutoka mahali pamoja kwenda mahali pengine.
Usafiri unakuja pamoja na muundombinu kama njia za usafiri, vyombo vya usafiri na wahusika wake kama makampuni, shirika na abiria.
Njia za usafiri hutofautishwa kufuatana na aina yake kama ni:
Vyombo vya usafiri hulingana na njia zinazotumia.
Usafiri wa nchini hutumia motokaa, treni, baisikeli au pikipiki.
Usafiri wa majini hutumia meli, boti, jahazi na mengine
Usafiri wa hewani hutumia ndege, helikopta au ndegeputo
Jeanne d'Arc
Jeanne d'Arc (mnamo 1412 – 30 Mei 1431) alikuwa msichana Mfaransa anayeheshimiwa kama shujaa wa uhuru wa Ufaransa na mtakatifu wa Kanisa Katoliki.
Aliongoza jeshi la Ufaransa katika kipindi kimoja cha Vita vya Miaka 100 dhidi ya Uingereza akawashinda Waingereza na kuhakikisha umoja wa Ufaransa.
Baadaye alikamatwa na Waingereza akahukumiwa kuchomwa moto na mahakama ya Wafaransa walioshirikiana na Waingereza kwa tuhuma za kuwa mzushi na mwasi wa Mungu.
Natal
Natal ilikuwa koloni ya Uingereza katika Afrika ya Kuini-Mashariki tangu 1856. 1910 ikaingia kama jimbo la Natal katika Muungano wa Afrika Kusini pamoja na koloni nyingine za Rasi, Transvaal na Dola Huru.
1994 jimbo la Natal liliunganishwa na bantustan ya KwaZulu kuwa jimbo jipya la KwaZulu-Natal.
Jina la Natal limetokana na mpelelezi na mbaharia Mreno Vasco da Gama aliyefika kwenye pwani karibu na Durban mnamo 25 Desemba 1497. Aliita mahali Rio de Natal au "mto wa Krismasi" kutokana na tarehe ya kufika kwake. Jina limebaki kwenye ramani likaendelea kutumiwa kwa eneo hili.
Mwaka 1824 mfalme Shaka Zulu alikutana hapa na kikosi cha Waingereza akawa rafiki wa afisa kiongozi akampa zawadi ya kanda la eneo lenye urefu wa maili 25 kwenye pwani na upana wa maili 100 kuingia barani. Waingereza hawakujaribu kutawala eneo hili lote lakini walianzisha makazi ya Port Natal yaliyokuwa baadaye mji wa Durban.
1839 kundi la makaburu aina ya voortrekker lilifika Natal na kuanzisha mji wa Pietermaritzburg iliyokuwa mji mkuu wa jamhuri ndogo ya Natalia.
Baada ya miaka mitatu Waingereza kutoka rasi 1842 walitwaa jamhuri ya makaburu kwa nguvu ya kijeshi na kuiunganisha na koloni ya rasi. Makaburu wengi waliondoka kwenda eneo ng'ambo ya mto Oranje walipoanzisha Dola Huru ya Oranje.
Natal ilitawaliwa kwa muda kama sehemu ya rasi lakini ikapewa cheo cha koloni ya pekee kuanzia 1856.
Natal ni eneo la Zulu hasa. Kuna kundi kubwa ya watu wenye asili ya Uhindi waliopelekwa hapa na Waingereza kama wafanyakazi kwenye mashamba ya miwa na katika migodi wakati wa karne ya 19. Makaburu walibaki wachache tu na Watu wenye asili ya Kiingereza waliingia hapa kutoka rasi.
Maharaja
Maharaja (Kisanskrit महाराज mahārāja, "mtawala mkubwa", "mfalme mkubwa") ni cheo cha kihistoria kwa mtawala mkabaila nchini Uhindi. Umbo la kike ni maharani ambaye ni ama mke wa maharaja au mtawala wa kike. Cheo hiki kilitumiwa pia katika madola yaliyoathiriwa na Uhindi katika nchi za Indonesia, Malaysia na Ufilipino za leo.
Wakati wa utawala wa Kiingereza juu ya Uhindi kulikuwa na madola 600 yaliyokuwa na hali ya nchi lindwa ndani ya Uhindi wa Kiingereza uliojumlisha nchi za Uhindi, Pakistan na Bangladesh za leo. Madola haya yalisimamiwa na watawala ya Kihindi na wengi wao walikuwa na cheo cha maharaja, wengine waliitwa raja, sultani na mengine.
Waingereza walitawala theluthi mbili za eneo la Uhindi wa Kiingereza moja kwa moja na theluthi moja ilikuwa sehemu ya madola haya 600. Kila maharaja au mtawala alikuwa na mshauri mkazi Mwingereza aliyekuwa na uwezo wa kusimamisha maazimio ya serikali ya dola au kumshawishi mtawala kuitikia mapendzi ya serikali kuu.
Hali halisi cheo cha "maharaja" hakikulingana mara nyingi na uwezo halisi wa watawala kwa sababu wengi wao walikuwa na maeneo madogo lakini Waingereza walikubali kuwapa vyeo vikubwa badala ya madaraka halisi.
Kati ya maharaja waliotawala maeneo makubwa walikuwa wale wa Mysore na wa Jammu na Kashmir. Mtawala wa dola kubwa kabisa la kujitawala hakutumia cheo cha maharaja alikuwa Nizam wa Hyderabad.
Wakati wa uhuru wa Uhindi na Pakistan kama jamhuri madola madogo yalifutwa na cheo cha maharaja kilipigwa marufuku.
Gujarat
Gujarat ni jimbo la kujitawala ndani ya shirikisho la Uhindi. Mji mkuu ni Gandhinagar ambayo ni mji mpya uliopewa jina lake kwa kwa heshima ya Mahatma Gandhi alyiezaliwa Gujarat.
Gujarat ina eneo la 196,024 km² zinazokaliwa na wakazi milioni 50. Lugha rasmi ni Kigujarati inayotumiwa na asilimia 80 za wakazi. Watu wengi ni Wahindu (89%), kuna pia Waislamu (9%) na Wajain (1%).
Helen Keller
Helen Keller (27 Juni 1880 – 1 Juni 1968) alikuwa mwandishi na mwanaharakati wa haki za binadamu kutoka nchini Marekani. Wakati alivyofikisha umri wa miezi kumi na tisa akawa anaumwa na kukapelekea kuwa na matatizo ya kutosikia na kutoona. Aliendelea kuwa mtu wa kwanza kiziwi na kipofu aliyefaulu kuchukua digrii ya chuoni.
Pale Helen alivyokuwa na umri wa miaka saba, famili yake ikaamua kumtafutia mwalimu ambaye atakuwa akimfundisha. Wakamwomba Bw. Michael Anegnos, ambaye alikuwa mkurugenzi wa "Taasisi ya Kutunza Viziwi na Vipofu". Wakamwomba awatafutie mwalimu atakayekuwa anamfundisha binti yao.
Akawakubalia na kuwaeleza kwamba anamfahamu mwanadada mmoja ambaye anajulikana kwa jina la Anne Sullivan, yeye atafaa kuwa mwalimu wa binti yenu. Baada ya hapo Anne akasafiri kuelekea mjini Alabama kwenda kuishi na familia ya akina Helen kwa lengo la kumfunza. Anne alianza rasmi kuishi na familia ya Keller kunako mwezi Machi ya mwaka wa 1887.
Anne alimsaidia Helen namna ya kuwasiliana na watu wengine. Alimfundisha majina ya vitu kwa kuandika katika kiganja cha Helen. Mnamo mwaka 1890, familia ya Helen walimpeleka mtoto wao katika "Taasisi ya Viziwi na Watu Wasioona" ili aweze kujifunza namna ya kuzungumza na kuweza kupata mawasiliano.
Alivyofikisha umri wa miaka kumi na tisa, Helen alielekea katika chuo kimoja kiitwacho "Radcliffe" cha mjini Massachusetts. Na akahitimu masomo yake katika Radcliffe kunako mwaka wa 1904. Alikuwa mtu wa kwanza katika watu vipofu na viziwi kupata digrii moja ya sanii.
Mnamo mwaka wa 1903, Helen alitunga kitabu kinachohusu maisha yake. Kitabu kilikwenda kwa jina la "The Story of My Life" (Hadithi ya Maisha Yangu). Kisha akaandika vitabu vingine kumi na viwili. Baadhi ya vitabu vyake vikaja kuigizwa katika filamu, kama vile kitabu cha "The Miracle Worker", filamu ilichezwa mnamo mwaka 1962.
Wakati wa uhai wake Helen, alijaribu kusaidia watu masikini na baadhi ya watu walio viziwi na vipofu. Helen alitembelea takriban nchi 39 akiwa pamoja na Anne kwa lengo la kuelezea habari za maisha yake na uzoefu pia. Helen pia alitunga kitabu kinachohusu maisha ya Anne Sullivan, kitabu kilikwenda kwa jina la "Teacher". Helen Keller alifariki dunia mnamo tarehe moja ya mwezi wa sita katika mwaka wa 1968, mjini Connecticut, Marekani.
Martin Luther King, Jr.
Dr Martin Luther King, Junior (Atlanta, Georgia, 15 Januari 1929 – Memphis, Tennessee, 4 Aprili 1968) alikuwa Mkristo mwenye asili ya Afrika, mchungaji wa Kibaptisti na mwanaharakati mashuhuri kutoka nchi ya Marekani aliyepigania haki za binadamu, hasa Wanegro, wakati nchi hiyo ilipokuwa bado na sheria za ubaguzi wa rangi.
Baadhi ya madhehebu ya Marekani, hasa Waanglikana na Walutheri, yanamheshimu kama mtakatifu mfiadini.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe yake ya kuzaliwa au ya kuuawa.
Martin alizaliwa mjini Atlanta, Georgia, Marekani. Alikuwa mtoto wa mzee Martin Luther King Sr. ambaye pia alikuwa mchungaji na kiongozi wa kupigania haki za binadamu. Baba yake alimwita Martin Luther ili amheshimu huyu mtaalamu Mjerumani wa karne ya 16.
Aliwaongoza Waamerika Weusi kupinga ubaguzi wa rangi uliokuwepo katika sehemu za USA mpaka miaka ya 1960. Katika mapambano hayo alifuata mapokeo ya Mt. Agostino katika Kanisa. Alieleza ya kuwa kila mtu amepewa na Mungu heshima yake, hivyo sheria za nchi na serikali zinazovunja heshima hiyo si za haki. "Imetupasa kumtii Mungu kuliko wanadamu" (Mdo. 5:29).
Aliwaita watu kupinga ubaguzi hata dhidi ya serikali na polisi lakini bila kutumia mabavu. Watu waliongozwa na M. L. King waliandamana mahali pengi wakanyamaza wakipigwa na kukamatwa. Wakaingia katika hoteli, shule na vyombo vya usafiri vilivyotengwa kisheria kwa watu weupe, wakasubiri mpaka polisi ilipoitwa na kuwakamata. Wakapokea adhabu na mapigo.
Baada ya miaka kadhaa mapambano kwa silaha hizo za amani yalishinda. Mahakama kuu ya Marekani na serikali kuu zilitangaza ya kuwa ubaguzi wa rangi katika mikoa mbalimbali hauruhusiwi kuendelea.
Mwaka 1964 alipokea Tuzo ya Nobel ya Amani kwa sababu ya kutetea haki bila ya kutumia mabavu.
Hata hivyo aliuawa kwa kupigwa risasi na mteteaji wa ubaguzi wa rangi mwaka 1968.
Baada ya hapo ujumbe wake ulizidi kukubalika na sheria mbalimbali zilibadilishwa.
Anahesabika kama mmoja wa watu wakubwa wa Mungu katika historia ya Kanisa.
Kigujarati
Gujarati (ગુજરાતી "gujǎrātī?") ni lugha muhimu nchini Uhindi.
Kinajadiliwa na watu milioni 46 duniani. Ni kati ya lugha rasmi 22 za shirikisho la Uhindi na lugha rasmi ya jimbo la Gujarat katika Uhindi ya magharibi.
Wasemaji wa Kigujarati zaidi ya milioni 45 huishi Uhindi na wengi wao wako kwenye jimbo la Gujarat. Takriban 400,000 hukadiriwa katika Afrika ya Mashariki ni lakhi mbili na nusu Tanzania na lakhi moja na nusu Kenya. Uingereza wako karibu lakhi tatu na mnamo lakhi moja huko Pakistan.
Kinahesabiwa kuwa kati ya lugha za Kihindi-Kiajemi ndani ya lugha za Kihindi-Kiulaya. Lugha za karibu ni pamoja na Urdu, Kihindi, Kipunjabi, Kisindhi, Kimarathi na Kibengali.
Asili ya kutokea kwa Kigujarati ilikuwa Kisanskrit iliyokuwa lugha ya chanzo cha utamaduni wa Uhindi.. Kigujarati cha Kale kilipatikana kama lugha ya fasihi tangu mnamo mwaka 1100.
Kigujarati huandikwa kwa mwandiko wake wa pekee ambao ni abugida inayofanana na Devanagari ya Kihindi.
Mfano:
કેમ છો? ("kem cho?") Habari zako? (salamu ya kawaida)
Porbandar
Porbandar ni mji wa bandari kwenye pwani la Gujarat nchini Uhindi mwenye wakazi mnamo 150,000 (mwaka 2001). Inajulikana hasa kama mahali pa kuzaliwa kwa Mahatma Gandhi.
Jina la mji latokana na maneno mawili ya "Porai" ambayo ni jina la mungu wa kike anayeabudiwa hapa na "bandar" ambalo ni neno la Kiajemi la kumaanisha bandari.
Bandari iko kando la Bahari Hindi ni msingi kwa viwanda vya kushughulikia samaki inayopelekwa nje kutoka hapa.
Tangu karne ya 17 hadi uhuru wa Uhindi mji ulikuwa mji mkuu wa dola la maharaja wa Porbandar aliyetawala eneo la kilomita za mraba 1,663 na watu 100,000 chini ya usimamizi wa Uhindi wa Kiingereza.
Herodoti
Herodoti wa Halikarnassos (484 KK hadi 425 KK; kwa Kigiriki Ἡρόδοτος Ἁλικαρνᾱσσεύς, "hēródotos halikarnāsséus") alikuwa mwandishi wa historia wakati wa Ugiriki wa Kale.
Alikuwa mwenyeji wa mji wa Halikarnassos katika Asia Ndogo (Uturuki ya leo) akasafiri baadaye na kutembelea nchi nyingi, kame vile Italia, Bahari Nyeusi na Misri. Alikusanya habari nyingi kutoka kwa watu wengine pia.
Herodoti ni maarufu kwa sababu alikusanya habari nyingi za historia ya kale ya mataifa ya Asia, Afrika na Ulaya. Waroma wa Kale walimwona kama "Baba wa historia".
Sehemu kubwa ya maandishi yake yamepotea; yanajulikana tu kwa sababu yanatajwa katika vitabu vingine vya kale. Lakini historia yake ya vita kati ya Wagiriki na Wajemi wakati wa karne ya 5 na 6 KK imehifadhiwa.
Kwa jumla hata wataalamu wa leo hutegemea mara nyingi habari zilizokusanywa na Herodoti juu ya Babeli, Misri, Uajemi na Ugiriki wa Kale.
Mama Teresa
Mama Teresa wa Kolkata (26 Agosti 1910 – 5 Septemba 1997) alikuwa mtawa wa Kanisa Katoliki aliyejulikana kimataifa hasa kutokana na huduma zake kwa watu maskini katika mji wa Kolkata (Uhindi) na kwingineko iliyofanya apatiwe tuzo ya Nobel ya Amani mwaka 1979.
Tarehe 19 Oktoba 2003 alitangazwa na Papa Yohane Paulo II kuwa mwenye heri. Baada ya muujiza wa pili kufanywa na Mungu kwa maombezi yake, Papa Fransisko amemtangaza kuwa mtakatifu tarehe 4 Septemba 2016.
Sikukuu yake huadhimishwa kila mwaka tarehe 5 Septemba. Siku hiyohiyo imetangazwa na mkutano mkuu wa Umoja wa Mataifa kuwa siku ya kimataifa ya upendo kuanzia mwaka 2013.
Alizaliwa tarehe 26 Agosti 1910 mjini Skopje (katika Dola la Kituruki, leo mji mkuu wa Makedonia) katika familia ya Waalbania akaitwa Agnes Gonxha Bojaxhiu.
Alipofikia umri wa miaka 18 alijiunga na shirika la Masista wa Loreto huko Ireland na mwaka 1929 alitumwa Uhindi afundishe kwenye shule ya masista mjini Kolkata alipoendelea hata kuwa mkuu wa shule.
Hata hivyo aliguswa sana na hali ya mafukara nje ya shule akajisikia wito wa kuwasaidia na kuishi pamoja nao.
Kwa kibali cha wakuu wa shirika lake na wa Kanisa mwaka 1948 alitoka jumuiya ya Loreto akaanzisha maisha duni kati ya wakazi wa mitaa ya vibanda.
Alianzisha shule lakini baada ya muda alitambua umuhimu wa kuzingatia zaidi hali ya watu ambao walikuwa wagonjwa na hatimaye kufa katika mitaa hiyo.
Mwaka 1950 alianzisha shirika la Masista Wamisionari wa Upendo ambalo mwanzoni lilikuwa jumuiya ndogo ya masista 12 tu.
Kati ya kazi zao za kwanza ilikuwa nyumba kwa watu mahututi; masista waliwakusanya wakiwa wamelala barabarani na kuwapeleka katika nyumba hiyo walipopata dawa, chakula na usaidizi mwingine.
Shirika lilikua haraka sana; hadi leo kuna masista 4,500 kwa jumla katika matawi mengi kote duniani.
Wanaendesha nyumba kwa watoto yatima, wagonjwa wa UKIMWI, wenye ukoma, walemavu, walevi, wenye kichaa na kila aina ya matatizo maishani.
Mwaka 1979 alipewa Tuzo ya Nobel ya Amani.
Mama Teresa aliaga dunia tarehe 5 Septemba 1997 akafanyiwa mazishi ya kitaifa.
Baba yetu, mwanao nipo hapa, tayari kwako
unitumie ili kuendelea kupenda ulimwengu kwa kuupatia Yesu
na, kwa njia yangu, kumtoa kwa kila mmoja na kwa ulimwengu.
Ee Bwana, utufanye tustahili kutumikia watu wenzetu
ambao ulimwenguni kote wanaishi na kufa kwa ufukara na njaa.
Kwa mikono yetu uwape leo mkate wao wa kila siku;
na kwa upendo wetu wenye kuelewa uwape amani na furaha.
Ee Bwana wangu, nakupenda,
Mungu wangu, najuta,
Mungu wangu, nakuamini,
Mungu wangu, nakutumainia.
Utusaidie kupendana unavyotupenda.
Bwana Yesu, wewe ambaye uliumba kwa upendo,
ulizaliwa kwa upendo, ulitumikia kwa upendo, ulitenda kwa upendo,
uliheshimiwa kwa upendo, uliteseka kwa upendo,
ulikufa kwa upendo, ulifufuka kwa upendo,
nakushukuru kwa upendo wako kwangu na kwa ulimwengu wote,
na kila siku nakuomba: unifundishe mimi pia kupenda!
Amina.
Baada ya kifo chake maandishi yake yaliyotolewa hadharani yakafichua siri ya maisha yake ya ndani, yaani kwamba alipitia kwa karibu miaka 50 mfululizo katika hali ngumu inayoitwa usiku wa roho, bila ya hiyo kuweza kumzuia atabasamu muda wote.
Henri Matisse
Henri Matisse (31 Desemba 1869 – 3 Novemba 1954) alikuwa msanii kutoka nchini Ufaransa. Alifanya kazi za kuchonga na kuchapisha lakini amejulikana hasa kama mchoraji.
Alipendwa kwa namna jinsi alivyotumia rangi katika picha zake.
Ohio (mto)
Mto Ohio ni tawimto muhimu wa mto Mississippi katika mashariki ya Marekani.
Urefu wake ni kilomita 1,579 kuanzia chanzo chake kwenye maungano ya mto Allegheny na mto Monongahela karibu na mji wa Pittsburgh hadi mdomo kwenye mto Mississippi. Njia ya mto ni mpaka kati ya majimbo sita ya Marekani na beseni yake inajumlihsa eneo la majimbo 14. Tawimto kubwa ya kuingia ni mto Tenessee.
Katika historia ya Marekani ilikuwa njia muhimu ya mawasiliano kabla ya kujengwa kwa barabara na reli. Wakati wa karne ya 19 Ohio ilikuwa mpaka kati ya maeneo yaliyoruhusu utumwa na majimbo yaliyokataa utumwa. 
Mto huu umepakana na majimbo ya Ohio, Kentucky, Illinois, Indiana, West Virginia na Pennsylvania. Miji muhimu kando la mto ni Louisville, Kentucky, Paducah, Kentucky, Cincinnati, Ohio na Pittsburgh, Pennsylvania.
Leon Bourgeois
Léon Victor Auguste Bourgeois (21 Mei 1851 – 29 Septemba 1925) alikuwa mwanasiasa kutoka nchi ya Ufaransa. Kwa miezi michache alikuwa Waziri Mkuu 1895-96. Mwaka wa 1920 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani.
Karl Hjalmar Branting
Karl Hjalmar Branting (23 Novemba 1860 – 24 Februari 1925) alikuwa mwanasiasa kutoka nchi ya Uswidi. Kati ya miaka ya 1920 na 1925 alikuwa Waziri Mkuu wa Uswidi mara tatu. Mwaka wa 1921, pamoja na Christian Lous Lange alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani.
Viktoria wa Uingereza
Malkia Viktoria wa Uingereza (24 Mei 1819 – 22 Januari 1901) alikuwa malkia wa Ufalme wa Muungano wa Britania na Ueire tangu 1837 hadi 1901. Hakukuwa na mfalme au malkia mwingine aliyeshika nafasi ya mkuu wa dola kwa muda mrefu zaidi hadi alipopitwa na Elizabeti II.
Alipewa hadhi ya malkia akiwa na umri wa miaka 18. William IV aliyekuwa mfalme alipofariki Viktoria amekuwa mrithi kwa sababu baba yake alikuwa ameshaaga dunia.
Alipokuwa malkia Uingereza ilikuwa tayari ufalme wa kikatiba na madaraka ya mfalme au malkia yameshapungua. Lakini aliheshimiwa sana akawa ishara ya maendeleo na enzi ya Uingereza. Wakati wake nchi iliendelea kuwa yenye nguvu duniani na kujenga utawala juu ya makoloni mengi. Mapinduzi ya viwanda yalifikia kilele chake na Uingereza ilishinda nchi zote za dunia kiteknolojia, kiuchumi na kijeshi.
Kwenye mwisho wa utawala wake uwezo huu umeshapungua kutokana na maendeleo ya nchi kama Ujerumani na Marekani lakini alisimamia milki iliyounganisha theluthi moja ya watu wote duniani sehemu ya tano (20%) ya uso wa dunia.
Kipindi chake huitwa mara nyingi "enzi ya Viktoria".
Mwaka 1840 aliolewa na Albert wa Saksonia-Coburg na Gotha akazaliana naye watoto 9. Albert aliaga dunia mapema mwaka 1861 akiwa na miaka 42 pekee na Viktoria aliendelea kuonyesha huzuni yake kwa kuvaa nguo za mjane kwa miaka mingi iliyofuata.
Wakati Uingereza ilipopanua utawala wake duniani alipewa pia cheo cha kaisari cha Uhindi. Binti yake wa kwanza aliolewa na Kaisari Wilhelm II wa Ujerumani.
Kipindi chake kilikuwa kipindi cha maendeleo ya kiuchumi na matabaka ya juu na ya kati yaliona maendeleo makubwa maishani lakini matabaka ya chini bado yalikuwa na maisha magumu. Hata kama jeshi la Uingereza ilipigana vita vingi duniani katika makoloni yake watu wa Uingereza yenyewe waliona kipindi kirefu cha amani na maendeleo.
Sofia Rotaru
Sofia Mihailovna Evdokimenko-Rotaru (amezaliwa tar. 7 Agosti 1947) ni mtunzi wa nyimbo, mwimbaji, mchezaji, mwanamuziki, mtayarishaji wa muziki, mtayarishaji wa filamu, mfanya biashara na mtunzi wa vitabu wa Kirusi-Kiukraine. Anafahamika zaidi kwa jina la Sofia Rotaru. Sofia amewahi kutoa albamu kadhaa zilizoweza kumfanya kuwa maarufu. Albamu hizo ni kama vile Ballade About Violins, Lavender (Lavanda), na I Still Love You.
Nyamko Sabuni
Nyamko Ana Sabuni (amezaliwa 31 Machi 1969) ni mwanasiasa nchini Uswidi aliyechaguliwa kuwa waziri katika serikali ya Fredrik Reinfeldt tangu Oktoba 2006. Anasimamia wizara ya kuingiza katika jamii wahamiaji waliofika Uswidi pamoja na usawa wa kijinsia.
Nyamko Sabuni alizaliwa mjini Bujumbura katika Burundi. Wazazi walikuwa wakimbizi wa kisiasa kutoka Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo wakaendelea kupata kimbilio Uswidi mwaka 1981. Hivyo Nyamko alifika Uswidi alipokuwa na umri wa miaka 12.
Baada ya kumaliza shule alianza kusoma sheria, nadharia ya uhamiaji na mawasiliano kwenye chuo kikuu.
Mwaka 1996 alijiunga na kitengo cha vijana cha chama cha liberal akaendelea kuchaguliwa mbunge mwaka 2002.
Bungeni alipigania haki za wahamiaji, hasa wa kinamama na wasichana. Alidai utafiti wa kiganga kwa mabinti wote wa shule kwa kusudi la kuzuia kukeketwa kwa wasichana kutoka familia za wahamiaji wanaoleta desturi hii marufuku kutoka utamaduni wao.
Alidai pia sheria ya kupiga marufuku kuvaliwa kwa hijabu shuleni kwa mabinti walio chini ya umri wa miaka 15.
Alipendekeza pia sheria mpya itakayoweka adhabu za pekee kwa mauaji wa mabinti na wanawake kutokana na dhana ya kuchafuliwa kwa heshima ya familia.
Masoko (Rungwe)
"Masoko"' ni jina la kata ya Wilaya ya Rungwe katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,136 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 53511.
Masoko iko kilomita 14 upande wa kusini-mashariki ya Tukuyu kando la ziwa la volkeno.
Kwenye kitovu cha Masoko kuna majengo ya boma ya kihistoria ya zamani ya ukoloni wa Kijerumani. Masoko ilikuwa makao makuu ya kikosi cha tano cha jeshi la Schutztruppe la koloni.
Wajerumani walipoondoka Masoko mnamo mwaka 1917 wakati wa Vita Kuu ya Dunia ya Kwanza walitupa vitu ziwani na watoto wamechukua mara kwa mara sarafu kutoka ziwani na kuziuza hasa sarafu za heller.
Arnold Schwarzenegger
Arnold Schwarzenegger (amezaliwa tar. 30 Julai 1947 nchini Austria) ni mwigizaji wa filamu na mwanasiasa aliyekuwa gavana wa jimbo la California nchini Marekani tangu 2003 hadi Januari 2011. Arnold anaishi mjini Los Angeles, California.
Schwarzenegger alielekea nchi Marekani mnamo mwaka wa 1968 na kisha baadaye akawa mwigizaji wa filamu. Ameigiza filamu nyingi tu, ikiwemo ile ya The Terminator na nyingine nyingi tu. Mnamo mwaka wa 2003, pale Bw. alipoondoka madarakani, Schwarzenegger akashinda kiti cha kuwa Gavana wa California akarudishwa mwaka 2007.
Schwarzenegger ameoana na Bi. Maria Shriver.
Kabla ya kuwa mwigizaji, kwanza alikuwa Mnyanyua Vyuma. Kwa kigezo hicho akafanikiwa kushinda mashindano ya Mr. Universum kwa takriban mara saba. Hata hivyo, Arnold alikiri kwa ABC News kwamba alikuwa akitumia steroidi anaboliki ambazo zilimpa nguvu za kuweza kuinua vyuma
Kando na filamu ya Terminator, Arnold alishiriki katika filamu nyingine kama (1985), (1987), (1987), , , p na
Injili
Injili ni neno la Kiarabu lenye asili ya Kigiriki εὐαγγέλιον, evangelion, linalotafsiriwa Habari Njema, yaani habari ya Yesu Kristo kufa na kufufuka.
Jina hilo linatumika pia kuhusu vitabu vinavyoeleza maisha na mafundisho ya Yesu kufuatana na kile cha Mtakatifu Marko ambacho kwa wataalamu wengi ndiyo Injili iliyowahi kuandikwa (65-70 B.K.)
Kati ya vitabu vyote vya namna hiyo, Ukristo tangu karne ya 2 umekubali vile vinne vya kwanza tu, ambavyo viliandikwa wakati wa Mitume wa Yesu kuwepo duniani.
Hivyo vinashika nafasi ya kwanza katika orodha ya vitabu vya Agano Jipya kama ifuatavyo: Injili ya Mathayo, Injili ya Marko, Injili ya Luka na Injili ya Yohane.
Injili tatu za kwanza zinafanana kwa kiasi kikubwa katika mpangilio, habari na maneno yenyewe; kwa sababu hiyo zinaitwa Injili Ndugu. Kadiri ya wataalamu wengi mfanano unatokana na kwamba Injili ya Marko ilitumiwa na waandishi wa zile nyingine.
Ile ya Mtume Yohane ni ya pekee na inategemea ushahidi wa Mtume huyo ambaye alipendwa zaidi na Yesu akamfuata kiaminifu hadi msalabani.
Vinahesabiwa na Wakristo kuwa moyo wa Maandiko Matakatifu yote (Biblia) yanayotunza ufunuo wa Mungu, kwa kuwa ndivyo shuhuda kuu juu ya Neno aliyefanyika mwili.
Vile vingi vilivyoandikwa kuanzia karne 2 havitumiwi na Kanisa katika kufundisha imani na katika liturujia. Vinaitwa kwa kawaida apokrifa yaani "bandia".
Waislamu wanakiri Injili kuwa iliteremshwa toka mbinguni kwa nabii Isa, lakini hawakubali vitabu 4 vya Wakristo kama vilivyo.
Injili ya Luka
Injili ya Luka ni kitabu cha tatu katika orodha ya vitabu vya Agano Jipya katika Biblia ya Kikristo. Huhesabiwa kati ya Injili Ndugu pamoja na Injili ya Mathayo na Injili ya Marko.
Kama vitabu vingine vyote vya Biblia, hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa historia ya wokovu ili kukielewa kadiri ya maendeleo ya ufunuo wa Mungu kwa binadamu.
Injili ya tatu, ya Mtakatifu Luka, inaendelezwa na kitabu cha Matendo ya Mitume: katika dibaji za vitabu vyake hivyo mwandishi anaeleza sababu na taratibu za kazi yake kwa mlengwa wa kwanza, Teofilo. Mtu huyo hajulikani, na pengine jina hilo linawakilisha msomaji yeyote, hasa kwa sababu linatafsiriwa "Mpenzi wa Mungu".
Kadiri ya mapokeo, mwandishi ni mganga Luka, mwenzi wa Mtume Paulo katika safari zake kadhaa.
Inawezekana kwamba alikuwa mwenyeji wa Antiokia (Syria); kwa vyovyote hakuwa Myahudi, yeye peye yake kati ya waandishi wote wa Biblia.
Wataalamu wanakisia kwamba aliandika vitabu vyake kwenye miaka 80-90, akitumia Injili ya Marko, kitabu cha misemo ya Yesu kinachotajwa kifupi kama Q na vyanzo vingine vya habari.
Katika Injili hiyo mambo yote yanalenga Yerusalemu, kiini cha jiografia ya wokovu, wakati katika Matendo ya Mitume yote yanaanzia huku na kulenga miisho ya dunia.
Inaonekana kuwa aliandika baada ya maangamizi ya Yerusalemu na ya hekalu lake mwaka 70, akitaka kuthibitisha uaminifu wa Mungu kwa ahadi zake, yaani kwamba matukio hayo ya kutisha yalisababishwa na Wayahudi kwa kumkataa Masiya wao, Yesu Kristo.
Kwa sababu hiyo, Mungu aliendeleza mpango wake wa wokovu kwa kuwalenga moja kwa moja mataifa yote.
Luka anasisitiza habari njema kwamba wokovu ni kwa wote, hasa wasiotarajiwa: maskini, wakosefu, wanawake n.k.
Injili ya Yohane
Injili ya Yohane ni kitabu cha nne katika orodha ya Agano Jipya katika Biblia ya Kikristo. 
Yaliyomo yake ni habari za Yesu Kristo tangu kubatizwa kwake na Yohane Mbatizaji hadi ufufuko wake.
Kama vitabu vingine vyote vya Biblia, hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa historia ya wokovu ili kukielewa kadiri ya maendeleo ya ufunuo wa Mungu kwa binadamu.
Injili ya nne inajulikana kwa jina la Mtume Yohane na kama zile nyingine inaleta habari za maisha na mafundisho ya Yesu kwa lengo la kufanya wasomaji wamuamini kuwa ndiye Masiya (Yesu Kristo) na hivyo wapate uzima wa milele.
Tangu karne II mapokeo ya Kanisa yanamtaja mtume huyo, aliyependwa na Yesu kuliko wenzake wote akamfuata kiaminifu mpaka msalabani, kuwa ndiye aliyeandika Injili hiyo akiwa jijini Efeso.
Mwaka 180 mtakatifu Irenei wa Lyons, mwanafunzi wa mtakatifu Polikarpo wa Smirna, aliyekuwa mwanafunzi wa Mtume huyo, aliandika: :"«Yohane, mwanafunzi wa Bwana aliyeegemea kifua chake, naye aliandika Injili akiwa Efeso huko Asia»" ("Adversus Haereses" III, 1, 1)
Kuanzia karne XIX wataalamu wameonyesha kuwa kitabu hicho kiliandikwa taratibu hadi kilipokamilishwa muda mfupi baada ya kifo cha Yohane (mwaka 100 hivi).
Kwa kuwa uandishi ulichukua muda mrefu, uliweza kufaidika na tafakuri na mang'amuzi ya Yohane na ya jumuia alizoziongoza, kwanza huko Israeli, halafu nje yake, kati ya Wayahudi, Wasamaria na watu wa mataifa mengine.
Kwa njia hizo Roho Mtakatifu alizidi kumuongoza shahidi huyo bora kuelewa kwa dhati maana ya maneno na matendo ya Yesu ambayo yalikuwa na mafumbo.
Hivyo mateso yenyewe yanaonekana ufunuo wa utukufu wake kama Mwana Pekee aliyekubali kutolewa na Baba] kwa upendo.
Ndiyo sababu kuanzia Klementi wa Aleksandria (karne II) Injili ya Yohane inaitwa Injili ya Kiroho.
Kwa hakika hiyo ni tofauti sana na Injili Ndugu kwa mtindo na kwa mpangilio, kwa mafundisho na kwa habari zenyewe; ingawa kimsingi mambo ni yaleyale, ni wazi kwamba Yohane hakuzitegemea.
Wakati katika Injili hizo tatu Yesu anasisitiza Ufalme wa Mungu, katika ile ya Yohane anajitambulisha katika fumbo lake la Kimungu.
Labda Yohane alisoma walau Injili mojawapo, asipende kurudia habari zilezile, bali kuzikamilisha akiwa shahidi bora kati ya mitume wote.
Hata hivyo hakutaka kuandika kitabu cha historia tu, bali habari njema hasa kwa kuchimba ishara alizozitenda Yesu zinazotufumbulia fumbo lake mwenyewe na sakramenti zake.
Injili hiyo inatudai tukomae katika maisha ya sala na kutafakari, tukizidi kumuuliza Yesu, “Wewe ni nani?”.
Katika Injili hiyo atatupa jibu moja baada ya lingine.
Kitabu kilikaribia kukamilika mwaka 90 hivi B.K.; toleo la mwisho na sura ya 21 ni kazi ya wanafunzi wa Yohane miaka kama 10 baadaye (Yoh. 20:30-31; 21:24-25).
Florence Nightingale
Florence Nightingale (12 Mei 1820 – 13 Agosti 1910) alikuwa muuguzi (nesi) mashuhuri kutoka nchini Uingereza.
Alizaliwa mjini Firenze katika familia tajiri wakati wazazi walifanya safari ya Italia hivyo akapewa jina la Kiingereza la mji alikozaliwa yaani Florence.
Alipata elimu nzuri akifundishwa na baba yake nyumbani kwa sababu wakati huo hapakuwa na shule za sekondari kwa ajili ya wasichana wala nafasi ya kusoma kwenye chuo kikuu.
Florence alikataa kuolewa badala yake alisikia wito wa ndani kutoka kwa Mungu na kuanza kuwasaidia watu maskini na wagonjwa.
Alikwenda Ujerumani ambako ndiko alikojifunza kazi ya uuguzi kwenye taasisi ya Kilutheri ya diakonia ya Kaiserswerth akaendelea zake mjini Paris kwenye hospitali ya masista Wakatoliki.
Aliporudi Uingereza alipewa uongozi wa zahanati ndogo kwa ajili ya wanawake.
Mwaka uleule wa 1853 magazeti ya Uingereza yalitoa taarifa juu ya hali ya askari waliojeruhiwa kwenye vita vya Krimea vilivyopigwa kati ya jeshi la Urusi kwa upande mmoja na jeshi la Milki ya Osmani, Uingereza na Ufaransa kwa upande mwingine. Ilikuwa vita vya kwanza vilivyoripotiwa na magazeti ya kisasa na taarifa juu ya mateso ya wajeruhiwa zilishtusha wasomaji huko Uingereza hasa kwa kwa sababu jeshi la Uingereza halikuwa na madaktari wala wauguzi wa kijeshi. Askari Wafaransa tu walipata msaada kutoka watawa wa shirika la Masista wa Huruma.
Hapo Florence Nightingale alijitolea pamoja na wauguzi wa kike 38 kwenda Krimea alipofika mwaka 1854 na kuwahudumia wajeruhiwa. Mara nyingi maafisa wakubwa wa jeshi walisikitika kwa sababu hawakupenda watu raia, tena wanawake, kujishughulisha na wanajeshi ,lakini Florence alipendwa na askari na sifa zake zilipelekwa Uingereza kwa njia ya magazeti.
Baada ya miaka mitatu aligonjeka mwenyewe akapaswa kurudi nyumbani.
Hapo alianzisha chuo cha wauguzi na kwa njia hiyo aliongeza heshima ya kazi hii iliyowahi kutazamwa kama kibarua tu. Kwa njia hiyo aliweka msingi kwa ajili ya uuguzi wa kisasa.
Mswisi Henry Dunant aliguswa na habari za Florence Nightingale alipoanzisha shirika la Msalaba Mwekundu mwaka 1863. Serikali ya Marekani ilitafuta ushauri wa Florence wakati wa vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Marekani.
Vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Marekani
Vita vya wenyewe kwa wenyewe nchini Marekani vilipiganiwa kuanzia 1861 hadi 1865 kati ya majimbo ya kusini na majimbo ya kaskazini nchini Marekani.
Kundi la majimbo ya kusini likajitenga na Maungano ya Madola ya Amerika likajiita "Shirikisho la madola ya Amerika" na idadi kubwa zaidi ya majimbo ya kaskazini pamoja na serikali kuu yalitaka kuzuia farakano hili.
Sababu moja muhimu ya vita ilikuwa swali la utumwa. Majimbo ya kaskazini yaliwahi kupiga utumwa marufuku lakini majimbo ya kusini yaliendelea na sharia zilizoruhusu utumwa na matajiri wengi wa kusini walitegemea kazi ya watumwa.
Sababu nyingine zilikuwa tofauti za kiuchumi; majimbo ya kaskazini yalikuwa na viwanda na miji mingi mikubwa lakini uchumi wa kusini ulikuwa hasa kilimo kilichotegema kazi ya watumwa.
Uchaguzi wa mwanasiasa Abraham Lincoln aliyekuwa mpizani wa utumwa kuwa rais wa Marekani uliharakisha farakano kutokea.
Vita vilikuwa virefu na watu 650.000 walikufa lakini mwishoni kaskazini ilishinda.
Jiji
Jiji ni mji mkubwa. Kuna tofauti kati ya nchi na nchi ni sifa gani pamoja na ukubwa gani zinazofanya mji kuwa mji mkubwa au jiji.
Nchini Tanzania ni Dar es Salaam pamoja na Arusha, Dodoma, Mbeya, Mwanza na Tanga, inayoitwa "jiji"; nchini Kenya ni Nairobi pamoja na Mombasa na Kisumu. Kati ya miji hiyo ni Nairobi na Dar es Salaam pekee yenye wakazi zaidi ya milioni mbili.
Kimataifa kulikuwa na makubaliano kwenye mkutano wa kimataifa wa takwimu ya mwaka 1887 ya kuhesabu kila mji wenye wakazi zaidi ya 100,000 kama "mji mkubwa", miji kati ya wakazi 20,000 na 100,000 kama miji ya wastani na ile kati ya wakazi 5,000 na 20,000 kama miji midogo. Kufuatana na hesabu hii kulikuwa na miji mikubwa 1,700 duniani mnamo mwaka 2002.
Maziwa makubwa ya Amerika Kaskazini
Maziwa makubwa ya Amerika Kaskazini ni jumla ya maziwa matano yanayotawanyika mfululizo kwenye mpaka kati ya Marekani na Kanada. Ziwa moja la Michigan pekee limo ndani ya Marekani.
Kwa pamoja maziwa haya ni gimba kubwa la maji matamu duniani. Eneo lao linatosha kwa kuonekana kwa maji kujaa na kupwa.
Maziwa haya ni:
Maji hupita kuanzia Ziwa Superior na Ziwa Michigan kwenda Ziwa Huron; halafu kupitia mto Detroit kwenda Ziwa Erie; haafu kupitia maporomoko ya Niagara kwenda Ziwa Ontario; kutoka hapa maji hutoka katika Mto Saint Lawrence unaokwisha kwenye Bahari ya Atlantiki.
Kuna visiwa zaidi ya 35,000 ndani ya maziwa haya. Kisiwa cha Manitoulin katika ziwa Huron upande wa Kanada ni kisiwa cha ziwani kikubwa duniani chenye eneo la 2,766 km² na eneo hili ni kubwa kuliko maeneo ya Unguja (1,658 km²) na Pemba (980 km²) pamoja.
Taj Mahal
Taj Mahal (Kiajemi تاج محل‎ - tāj-maḥal, "taji la mahali") ni jengo zuri la kaburi lenye umbo la msikiti mjini Agra (Uhindi). Mara nyingi huhesabiwa kati ya majengo mazuri duniani.
Taj Mahal ilijengwa 1631 - 1648 kwa amri ya Shah Jahan aliyekuwa mtawala wa nasaba ya Moghul aliyetaka kumkumbuka mke wake mpendwa 1631 Mumtaz Mahal. Shah Jahan aliwaajiri mafundi 20,000 kutoka Asia ya Kusini na Asia ya Kati walioongozwa na Mwajemi Ali Fazal kutoka Afghanistan. Msanifu huyu aliunganisha sifa za ujenzi wa Uajemi na Uhindi.
Taj Mahal imekuwa shabaha ya watalii wengi na tangu 1983 imeandikishwa katika orodha ya urithi wa dunia ya UNESCO.
Jengo liko hatarini kutokana na hewa chafu. Magari hayaruhusiwi kukaribia jengo katika duara ya kilomita 2. Hata hivyo gesi chafu na mvua asidi zinaendelea kula mawe yake.