hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
Historia ya Albania
Historia ya Albania inahusu eneo ambalo siku hizi linaunda Jamhuri ya Albania.
Albania ilikaliwa na makabila mbalimbali ya Wailiriko, Wathraki na ya Wagiriki.
Katika karne ya 3 KK eneo lilitekwa na Dola la Roma na kufanywa sehemu ya majimbo ya Dalmatia, Masedonia na Iliriko.
Mwaka 1190 ndani ya Dola la Roma Mashariki ulitokea ufalme mdogo wa Arbër kwa juhudi za archon Progon huko Krujë.
Mwishoni mwa karne ya 13 Charles wa Anjou aliwanyang'anya Wabizanti eneo hilo na kuanzisha Ufalme wa Albania kutoka Durrës hadi Butrint.
Katikati ya karne ya 15 nchi ilitekwa na Waosmani.
Albania ya sasa ilitokea mwaka 1912, baada ya Waosmani kushindwa katika vita vya Balkani.
Ufalme wa Albania ulitekwa na Italia ya Benito Mussolini mwaka 1939 hadi 1943, ulipowekwa na Ujerumani wa Adolf Hitler chini yake.
Baada ya nchi hizo mbili kushindwa vitani, nchi ikaongozwa na Enver Hoxha ikijitenga zaidi na zaidi na dunia nzima.
Kati ya miaka 1945 na 1990 ilipotawaliwa na chama cha Kikomunisti Albania ilitangaza kuwa nchi ya kwanza ya kiatheisti na kupiga marufuku kila aina ya dini.
Kutokana na mapinduzi ya mwaka 1991 Jamhuri ya Kisoshalisti iliiachia nafasi jamhuri ya nne.
Kwa sasa Albania ni kati ya nchi maskini zaidi za Ulaya na wananchi wengi wamehama.
Historia ya Kupro
Historia ya Kupro inahusu eneo ambalo siku hizi linaunda Jamhuri ya Kupro.
Watu waliishi kisiwani huko walau kuanzia milenia ya 10 KK.
Zamani za Kale kisiwa kilikuwa chanzo cha shaba nyingi iliyopatikana katika eneo la Mediteranea ya mashariki. Jina la kikemia la shaba "kupri" linatokana na jina la kisiwa.
Kisiwa kinazungumziwa na Biblia ya Kikristo, kwa namna ya pekee kuhusiana na umisionari wa Mtume Barnaba na wenzie Mtume Paulo na Marko Mwinjili kisiwani huko.
Kuanzia mwaka 649 Kupro ilishambuliwa na pengine kutawaliwa na Waarabu walioua wakazi wengi na kubomoa makanisa na miji mizima.
Baada ya Wakristo kujirudishia kisiwa hicho muhimu, Waturuki Waosmani walikiteka mwaka 1570 na kuingiza Uislamu bila kufaulu kufuta dini ya wenyeji.
Mwaka 1878 Uingereza ulianza kutawala Kupro bila kuitenga rasmi na Dola la Waosmani hadi mwaka 1914.
Tarehe 16 Agosti 1960 Kupro ilijipatia uhuru ingawa kulikuwa na utata kati ya kubaki peke yake, kuungana na Ugiriki au kugawiwa kati ya
kaskazini (Waturuki) na kusini (Wagiriki).
Tangu vita vya Kupro, 1974 kisiwa kimegawiwa, huku maeneo ya kaskazini yakiwa yanatawaliwa na Jamhuri ya Kituruki ya Cyprus ya Kaskazini isiyotambulika kimataifa.
Pamoja na hayo, Kupro imefaulu kujiunga na Umoja wa Ulaya tarehe 1 Mei 2004.
Historia ya Ubelgiji
Historia ya Ubelgiji inahusu eneo ambalo siku hizi linaunda Ufalme wa Ubelgiji.
Jina la "Belgii" lilikuwa jina la wakazi wa kale wa kaskazini mwa Gallia, na Gallia Belgica ilikuwa jimbo la Dola la Roma.
Wakati wa Zama za Kati maeneo yake yalikuwa chini ya Dola Takatifu la Kiroma na tangu mwaka 1477 yalitawaliwa na nasaba ya Habsburg. Watawala hao walikuwa Wakatoliki, hivyo walizuia uenezaji wa Matengenezo ya Kiprotestanti.
Hata hivyo mikoa ya kaskazini ilifaulu kwa njia ya vita kujipatia uhuru na kuanzisha Jamhuri ya Nchi za Chini (Uholanzi) tangu mwaka 1648. Mikoa iliyoendelea kuwa Ubelgiji ya baadaye ilibaki chini ya Habsburg hadi Mapinduzi ya Kifaransa na utawala wa Napoleon aliyeiingiza katika Ufaransa.
Baada ya Mkutano wa Vienna wa mwaka 1815 Ubelgiji iliunganishwa pamoja na Uholanzi kuwa sehemu ya Ufalme wa Muungano wa Nchi za Chini na hapo ilikuwa sehemu ya kusini ya ufalme huo. Tofauti na sehemu za kaskazini, zilizokuwa na Waprotestanti wengi, mikoa ya Ubelgiji ilikaliwa na Wakatoliki. Tena, wenyeji wa mikoa ya kusini kabisa waliongea Kifaransa, na pia katika sehemu nyingine, ambako watu waliongea Kiholanzi, lugha ya Kifaransa ilikuwa lugha iliyopendwa na tabaka za juu na wasomi.
Tofauti hizi za kiutamaduni zilichangia hisia ya kubaguliwa kati ya watu wa kusini na katika mapinduzi ya 1830 mikoa ya kusini ilijitenga na Ufalme wa Muungano wa Nchi za Chini na kuanzisha ufalme mpya wa Ubelgiji.
Historia ya Ufalme wa Muungano
Historia ya Ufalme wa Muungano inahusu eneo ambalo siku hizi linaunda Ufalme wa Muungano.
Milki kubwa kwenye kisiwa cha Britania ilikuwa Uingereza.
Tangu mwaka 1284 Welisi ilitawaliwa na Uingereza na katika Hati ya Muungano (Act of Union) ya mwaka 1536 ilikuwa sehemu ya Milki ya Uingereza.
Hati ya Muungano ya mwaka 1707 iliunganisha milki mbili za Uingereza na Uskoti kuwa Milki ya Britania Kuu. Nchi zote mbili zilikuwa chini ya mfalme mmoja tangu mwaka 1603. Tangu wakati uleule Ufalme wa Eire (Ireland) ilitawaliwa na Uingereza pia.
Sheria ya mwaka 1800 iliunganisha Ufalme wa Britania Kuu na Ufalme wa Eire na hivyo kuunda Ufalme wa Muungano (United Kingdom of Great Britan and Ireland).
Baada ya Vita vya uhuru vya Eire bunge la London kwa sheria ya mwaka 1920 (Government of Ireland Act 1920) liligawa Ireland katika sehemu mbili za Northern Ireland na Southern Ireland.
Wabunge waliochaguliwa katika Ireland ya Kusini walijitangaza kuwa bunge la Eire na kwa mapatano ya mwaka 1922 uhuru wa Eire ulitambuliwa. Nchi mpya ilijiita tangu 1937 "Jamhuri ya Eire" na kuendelea kama nchi ya pekee. Mikoa ya Northern Ireland iliendelea kuwa sehemu za Ufalme wa Muungano.
Mwaka 1999 Uskoti, Welisi na Northern Ireland zilirudishwa mabunge yao ya pekee.
Uskoti ulikuwa na harakati pana ya kuondoka katika Ufalme wa Muungano lakini katika kura ya watu wa Uskoti ya mwaka 2014 asilimia 55 waliamua kubaki.
Kumbe kura ya wananchi wa Ufalme mzima ya mwaka 2016 iliamua kuondoka katika Umoja wa Ulaya kwa asilimia 51.9.
Historia ya Uholanzi
Historia ya Uholanzi inahusu eneo ambalo siku hizi linaunda Ufalme wa Uholanzi.
Kisha kutekwa na Julius Caesar katika karne ya 1 KK, kusini mwa nchi ikawa mpaka wa kaskazini wa Dola la Roma hadi lilipokoma (karne ya 5).
Baadaye nchi ilivamiwa na makabila mbalimbali ya Wagermanik: Wasaksoni, Wabatavi, Wafrisi na Wafaranki.
Katika karne ya 8 nchi ilikuwa sehemu ya dola la Karolo Mkuu, na katika karne ya 10 ya Dola Takatifu la Kiroma.
Baadaye mfumo wa ukabaila ulitawala nchi sehemu sehemu.
Katika karne ya 16 nchi ilikuwa chini ya familia ya makaisari (Absburg), lakini ilipokea Matengezo ya Kiprotestanti kinyume cha matakwa ya kaisari Karolo V.
Mwanae Filipo II wa Hispania alipomrithi hakukubali jambo hilo na kusababisha uasi ulioenea kote (1566-1581) hadi wilaya saba zilipounda jamhuri iliyotambuliwa na Hispania mwaka 1648 tu, katika amani ya Westfalia.
Karne ya 17 ndipo nchi ilipofikia kilele cha ustawi wake, ikiwa na makoloni mengi huko India, Indonesia, Afrika na Amerika, pamoja na biashara kubwa ya kimataifa duniani kote.
Karne iliyofuata Uingereza ulishika nafasi hiyo ya Uholanzi.
Baada ya mapinduzi ya Kifaransa (1789) nchi ilitekwa na Wafaransa hadi Amani ya Vienna (1814-1815) iliyopanua Uholanzi huru tena, lakini kwa mfumo wa ufalme.
Hata hivyo mwaka 1830 Ubelgiji ulijitenga na mwaka 1890 Luxemburg ilifanya vilevile.
Uholanzi haukutaka kushiriki Vita vikuu vya kwanza vya dunia, lakini katika vita vikuu vya pili ulivamiwa na Ujerumani (1940-1945).
Baadaye Uholanzi umejitahidi sana kushiriki katika mahusiano ya kimataifa na ni kati ya nchi waanzilishi wa Umoja wa Ulaya.
Historia ya Norwei
Historia ya Norwei inahusu eneo ambalo siku hizi linaunda Ufalme wa Norwei.
Nchi ilikaliwa na watu wawindaji na wavuvi tangu mwaka 10000 KK hivi.
Katika miaka 3000 - 2500 KK waliingia wakulima wa Kizungu.
Katika karne ya 8 hadi karne ya 10 Norwei ilipeleka mabaharia wake Waviking hadi mbali sana.
Kwa muda mrefu Norwei ilibaki katika muungano na Udani na Uswidi.
Ufalme umekuwa huru tangu mwaka wa 1905.
Sikukuu ya taifa ni tarehe 17 Mei, ambapo husherekewa katiba ya Norwei ya mwaka wa 1814.
Norwei ilikuwa nchi maskini ya wakulima na wavuvi, lakini tangu kupatikana kwa mafuta ya petroli baharini imekuwa kati ya nchi tajiri kabisa duniani.
Historia ya Liechtenstein
Historia ya Liechtenstein inahusu eneo ambalo siku hizi linaunda Ufalme mdogo wa Liechtenstein.
Kwa muda mrefu nchi ilikuwa sehemu ya Dola Takatifu la Kiroma ingawa chini ya utawala wa kikabaila.
Dola hilo liliposambaratishwa na Napoleon Bonaparte (1806), Liechtenstein ilijiunga na Shirikisho la Rhein hadi mwaka 1813 ambapo lilifutwa, halafu na Shirikisho la Ujerumani (1815-1866).
Ndipo ilipopata uhuru kamili ikitegemea ulinzi kutoka Uswisi.
Historia ya Luxemburg
Historia ya Luxemburg inahusu eneo ambalo siku hizi linaunda Ufalme mdogo wa Luxemburg.
Luxemburg kama nchi ndogo ilikuwa mara nyingi chini ya athira ya majirani wakubwa waliotawala juu yake kwa vipindi mbalimbali.
Kwa vipindi vingi vya historia yake Luxemburg ilikuwa sehemu ya Dola Takatifu la Kiroma.
Katika karne ya 14 watemi wa Luxemburg walichaguliwa kuwa wafalme wa Ujerumani.
Baada ya vita vya Napoleon Bonaparte, Ufaransa na Prussia zilivutana juu ya Luxemburg. Walipatana kwenye Mkutano wa Vienna (1815) ya kurudisha Luxemburg kama nchi ya pekee itakayotawaliwa na Mtemi Mkubwa. Mfalme wa Uholanzi alikuwa mtemi wa Luxemburg na nchi yenyewe ilijiunga katika Shirikisho la Ujerumani.
Baada ya mwisho wa Shirikisho la Ujerumani (1866) Luxemburg haikujiunga (1870) na Dola jipya la Ujerumani.
Badiliko la familia ya kifalme katika Uholanzi lilisababisha uchaguzi wa mtemi wa pekee.
Ikiwa na wakazi 550,000 kwenye eneo la km² 2,586 pekee ni nchi mwanachama wa Umoja wa Ulaya, tena ilikuwa kati ya nchi sita zilizoanzisha Jumuiya ya Kiuchumi ya Ulaya mwaka 1957.
Historia ya Monako
Historia ya Monako inahusu eneo ambalo siku hizi linaunda Ufalme mdogo wa Monako.
Historia ya Monako imekuwa sawa na historia ya familia ya Grimaldi tangu mwanzo wake.
Akina Grimaldi walikuwa matajiri katika mji wa Genova (Italia) waliopaswa kukimbia nchi wakati wa vita vya wenyewe kwa wenyewe mwaka 1296 BK. Walinunua cheo cha kitemi pamoja na maeneo madogomadogo ya utawala katika Italia ya Kaskazini hadi Ufaransa Kusini.
Kati ya maeneo hayo yote ni Monako pekee iliyobaki mikononi mwao tangu kuondoa mji mikononi mwa Genova mwaka 1419.
Watemi wa Grimaldi walifaulu kwa siasa yenye busara kupata kibali cha Wafalme wa Ufaransa kuwa eneo la kujitegemea bila mamlaka ya kifalme juu yao. Wakati ule palikuwapo na nchi nyingi ndogo sana za aina hiyo katika Ulaya, hasa Italia na Ujerumani.
Busara ya akina Grimaldi iliwawezesha kutunza uhuru wao katika karne zilizofuata, hasa wakijenga uhusiano mzuri mara na huyu mara na huyu kati ya majirani wakubwa.
Kati ya 1425 hadi 1641 akina Grimaldi waliweka nchi yao chini ya ulinzi wa Hispania wakiwalipa Wahispania pesa kwa kuweka kikosi cha wanajeshi katika boma la Monako. Tendo hilo lilikuwa utetezi dhidi ya wafalme wa Ufaransa ambao wakati mwingine walielekea kumeza nchi ndogo.
Baada ya kuchoka na Wahispania walifanya mapatano na Wafaransa waliolazimisha Hispania kuondoka.
Wakati wa mapinduzi ya Ufaransa mwaka 1789 utawala wa kifalme na kitemi ulifutwa kabisa Ufaransa na serikali ya mapinduzi haikuheshimu tena mapatano ya kukubali uhuru wa eneo la akina Grimaldi.
Lakini baada ya kipindi cha Napoleon Bonaparte, aliyerithi matunda ya mapinduzi, mataifa ya Ulaya kwenye mkutano wa Vienna mwaka 1815 yalipatana kurudisha hali jinsi ilivyowahi kuwa awali. Hivyo Wagrimaldi walirudi Monako wakiendelea kutawala hadi leo.
Ladislaus I wa Hungaria
Ladislaus I wa Hungaria (kwa Kihungaria: László; kwa Kiserbokroatia na Kislovakia: Ladislav I; kwa Kipolandi: Władysław; 1040 hivi – 29 Julai 1095) alikuwa mfalme wa Hungaria kuanzia mwaka 1077 na wa Croatia kuanzia mwaka 1091.
Mtoto wa pili wa Béla I, alijitahidi kurudisha hali ya usalama nchini kwa kutunga sheria kali. Kwa kuteka Croatia karibu yote, alianza upanuzi wa Hungaria na kwa kushinda Wapekenegi na Wakumani alihakikisha mipaka ya mashariki kwa miaka 150 iliyofuata.
Ladislaus alitangazwa na Papa Celestine III kuwa mtakatifu tarehe 27 Juni 1192.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 27 Juni.
Lazaro wa Serbia
Lazaro Hrebeljanović (kwa Kiserbokroatia Лазар Хребељановић; 1329 hivi – 15 Juni 1389) alikuwa mtawala mkuu wa Serbia baada ya Dola la Serbia kusambaratika, akimiliki mabeseni ya mito Morava: Morava kuu, Morava magharibi na Morava kusini tangu mwaka 1373 hadi kifo chake vitani.
Kwa msaada wa Kanisa la Kiorthodoksi la Serbia alijaribu kufufua dola hilo, lakini watawala wengine wa taifa hilo hawakumkubali.
Hatimaye Lazaro aliuawa katika Mapigano ya Kosovo alipoongoza jeshi la Wakristo dhidi ya lile la Dola la Osmani, lililoongozwa na Sultani Murad I.
Wakristo walishinda, lakini walikufa kwa wingi, kiasi kwamba mwaka uliofuata mjane wa Lazaro alikubali himaya ya Waosmani.
Lazaro anaheshimiwa na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 28 Juni.
David Beckham
David Robert Beckham (alizaliwa 2 Mei 1975 ni Mwingereza maarufu kama mchezaji wa zamani wa soka. Kwa sasa ni raisi wa klabu ya Inter Miami CF.
Alicheza timu za Manchester United, Preston North End, Real Madrid, Milan, LA Galaxy, Paris Saint-Germain na timu ya taifa ya Uingereza ambayo alifanya rekodi ya mchezaji wa nje mpaka 2016 wakati Wayne Rooney alipozidi jumla yake.
Yeye ndiye mchezaji wa Kiingereza wa kwanza kushinda mataji ya ligi katika nchi nne tofauti : Uingereza, Uhispania, Ufaransa na Marekani.
Alitangaza kustaafu mwezi Mei 2013 baada ya kazi ya miaka 20, wakati ambapo alishinda mataji 19 makubwa. Alijulikana kwa njia yake kama winga wa kulia, Beckham alikuwa mshiriki katika Ballon d'Or, aliyekimbia mara mbili kwa Mchezaji wa Dunia wa FIFA na mwaka 2004 aliitwa na Pelé katika orodha ya FIFA 100 ya wachezaji wanapofuatilia zaidi soka.
Aliingizwa kwenye Hifadhi ya Soka ya Familia ya Uingereza mwaka 2008. Balozi wa kimataifa wa michezo, Beckham anaonekana katika utamaduni wa Uingereza.
Anajulikana kwa uwezo mzuri wa kupiga pasi,krosi na friikiki ziliyojikunja kama winga wa kulia,Beckam alikuwa akiwania tuzo ya mchezaji bora wa dunia kwa mara mbili na mwaka 2004 alitajwa na Pelé kwenye kikosi cha wachezaji bora kuwahi kutokea walio hai (FIFA 100).
Uchezaji wake rasmi ulianza akiwa na klabu ya Manchester united,alibeba mataji sita ya ligi kuu ya Uingereza (EPL) kombe la FA mara mbili,na taji la ligi ya mabingwa Ulaya (UEFA Champions League) mwaka 1999.Alihamia kwenye klabu ya Real Madrid Na kuitumikia kwa misimu minne akibeba taji la La Liga katika msimu wake mwisho.Julai 2007 alisaini mkataba wa kuitumikia klabu ya La Galaxy.Akiwa huko,alienda Milan kwa mkopo kwa miaka miwili 2009 2010.Alikuwa mchezaji wa kwanza wa kiingereza kucheza michezo 100 ya ligi ya mabingwa ulaya.
Kimataifa, Beckam alianza kuitumikia timu yake ya taifa ya Uingereza mwaka 1996. Alikuwa nahodha wa timu hiyo kwa miaka sita akishiriki katika michuano ya kombe la dunia mara nne 1998,2002,2006 na michuano ya Ulaya mara mbili 2000 na 2004.
Beckham ni miongoni mwa wachezaji matajiri zaidi,mwaka 2013 alitangazwa kuwa mchezaji anayelipwa zaidi.amemuoa Victoria Beckam tangu mwaka 1999 na wana watoto wanne. Alikuwa balozi wa UNICEF kwa Uingereza tangu mwaka 2005.Mwaka 2014 alikuwa miongoni mwa wawekezaji watakaoimiliki klabu ya Inter Miami CF,ambapo mkataba wake utaanza mwaka 2020
Leodegar wa Autun
Leodegar wa Autun (kwa Kilatini: Leodegarius; kwa Kifaransa: Léger; Autun, Saône-et-Loire, 615 hivi – Sarcing, Somme, Picardie, 2 Oktoba 679) alikuwa askofu wa Autun, mtoto wa mtakatifu Sigrada na ndugu wa mtakatifu Warinus.
Kwa kuwa alimpinga Ebroin aliyetawala kupindua utawala wa ukoo wa Wamerovinji aliteswa na kuuawa.
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.
Lupus wa Sens
Lupus wa Sens (au Loup wa Sens) (573 hivi - 623 hivi) alikuwa askofu wa Sens, Ufaransa.
Alikuwa mtoto wa Betton, kabaila wa Tonnerre, kutoka ukoo uliotawala Burgundy.
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 1 Septemba.
Hija ya kiroho
Hija kwa maana ya kawaida ni safari au matembezi ya kutoka sehemu moja kwenda sehemu nyingine kwa lengo maalum. Yaweza kuwa safari ya mtu binafsi au ya kikundi cha watu. Inaweza kuwa safari ya siku moja au siku kadhaa. Hii inategemea umbali wa safari au matembezi hayo maalum au nia halisi ya kufanya safari hiyo au maamuzi ya mtu au kikundi husika kinachofanya hija hiyo.
Hija ya kiroho ni safari maaalum ya kiroho ndani ya Mkristo yenye lengo la kufanya mabadiliko ya kiroho kwa ajili ya wokovu wa roho yake.
Kwa namna ya pekee Wakristo wengi hufanya hija hii maalum katika kipindi cha Kwaresima. Kwaresima siyo tu kipindi cha kufunga chakula bali pia ni kipindi maalum cha kusali na kutafakari kwa kina safari ya maisha ya kiroho. Ni kipindi cha kujichunguza bila kujihurumia na kujitathimini bila unafiki na kufanya maamuzi ya kweli ya kubadilika na kuanza upya safari ya kiroho katika kipindi cha Kwaresima.
Lengo la mwanadamu kuumbwa kwa sura na mfano wa Mungu ni kwamba amjue Mungu, ampende, amtumikie na hatimaye aweze kuumfikia Mungu na kukaa naye katika heri ya milele mbinguni mara safari yake ya kuishi duniani inapofikia tamati. Kweli ni raha sana siku moja kufika mbinguni katika heri ya milele lakini ni safari yenye kila aina ya changamoto kabla ya kufikia tamati.
Pamoja na binadamu kuumbwa kwa sura na mfano wa Mungu bado amekuwa kiumbe dhaifu sana, hivyo ni lazima kweli kupambana katika safari ya kumwelekea Baba. Mama Kanisa kwa kuzingatia udhaifu huo wa mwanadamu amekuwa mwalimu wa huruma ya Mungu na kuamua kutenga kipindi maalum kwa ajili ya kumsaidia Mkristo kujitafiti ili kufanya mabadiliko chanya kwa pale anapokuwa amepoteza uaminifu na kipindi hicho ni cha hija ya kiroho.
Kumbe kipindi cha Kwaresima ni kipindi cha kumsaidia mwanadamu kutembea siku zote katika njia ya unyofu kwa sababu hakuna ajuaye siku wala saa ya kufa kwake, kwani baada ya kifo atahukumiwa kwa kadiri ya alivyotumia akili yake kuwaza, utashi wake kuamua na uhuru wake kutenda.
Marina wa Antiokia
Marina au Margareta wa Antiokia (289-304) alikuwa bikira wa Antiokia ya Pisidia (leo nchini Uturuki) aliyefia dini ya Ukristo.
Kwa sababu hiyo tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi, Waorthodoksi wa Mashariki na Waanglikana kama mtakatifu mfiadini.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 20 Julai au siku nyingine kadiri ya madhehebu.
Mafuta (chakula)
Mafuta au shahamu ni sehemu za chakula pamoja na wanga, protini na vitamini. Neno "fati" (kutoka Kiing. fat) afadhali lizuiwe. Vyakula vilivyo na mafuta mengi ni k.m. maparachichi, karanga, makorosho, mbegu kama alizeti na siagi.
Vyakula hivi humsaidia mtu kwa kumpatia joto hasa wakati wa baridi, pia huchangia katika uzalishaji wa nishati na nguvu kwa ajili ya mwili na pia hufanya kazi mbalimbali katika mmeng'enyo wa chakula tumboni.
Vyakula hivi huhitajika kwa asilimia chache sana ndani ya mwili. Vyakula vya mafuta vikizidi mwilini huwa na madhara kama kuziba mishipa na kusababisha ugonjwa huitwao shinikizo la damu au maarufu kama presha. Ugonjwa huu hutokana na mafuta kuganda moyoni na kusababisha moyo kushindwa kusukuma damu ipasavyo.
Pamoja na hayo, huenda ukawanda kupindukia ukawa mnene mno. Hili likifanyika, wafaa ufanye mazoezi na ule chakula kisicho na ufuta mwingi. Hata hivyo kuwanda si ishara kwamba umekula sana, maana kuwa watu ambao hunenepa maana ile hali iko katika nasaba yao (hereditary genes).
Kwa watu walio na mafuta mengi mwilini, jambo la kwanza wanalohimizwa kufanya ni kusafisha ufuta mwilini kwa njia ya kuondoa sumu ("detoxing").
Ni vyema pia kufanya mazoezi kila siku
Yafaa unywe maji mengi maana maji husaidia katika metaboli
Yafaa ule chakula kisicho na ufuta kupindukia.
Steven Gerrard
Steven George Gerrard (alizaliwa tarehe 30 Mei 1980) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu kutoka Uingereza, timu ya Liverpool ambaye sasa ni mfanyakazi wa akademi hiyo. Kwa sasa ni mtangazaji wa mpira wa miguu kwenye kituo cha BT Sport's.
Alikuwa akicheza kwenye nafasi ya kiungo wa kati kwenye klabu ya Liverpool na timu ya taifa ya Uingereza na akiwa nahodha wa timu hizo. Akitambulika kuwa kiungo bora kwa kipindi alichokuwa akicheza, Gerrard alipewa tuzo ya mchezaji bora wa UEFA ngazi ya klabu, 2005 akiwa mshindi wa tatu kwenye kinyang'anyiro cha mchezaji bora wa dunia. Mwaka 2009 Zinedine Zidane na Pelè walimchagua kuwa mchezaji bora wa dunia. Gerrard alikuwa na sifa ya kuwa na kiwango kizuri uwanjani hata kwenye uongozi, Gerrard ni mchezaji wa kwanza kushinda goli kwenye fainali za FA Cup, fainali za kombe la ligi na fainali za UEFA na kushinda kwenye kila fainali.
Tecno Mobile
Tecno Mobile ni kampuni ya simu ya mkononi ambayo makao makuu yake yanapatikana Hong Kong, China.
Kampuni hiyo ya simu imeanzishwa mwaka 2006. Tecno ililenga biashara yake juu ya soko la Afrika na Asia Kusini. Hata hivyo, baada ya utafiti wa soko uliofanywa katika Asia ya Kusini-Mashariki, Afrika na Amerika ya Kilatini, kampuni hiyo iligundua kwamba Afrika ilikuwa eneo lenye faida zaidi. Matokeo yake, mwaka 2008, alisimama kufanya biashara huko Asia ili kukomalia biashara Afrika.
Baadaye, mwaka 2016, Tecno aliingia kwenye soko la Mashariki ya kati baada ya kupata soko zuri katika bara la Afrika, na kisha Asia ya Kusini mwaka 2017.
Razak Abarola
Razak Abalora ni mchezaji anayesimama katika kitengo cha kudaka anayecheza timu ya Azam Football Club. Ni mchezaji aliyetokea taifa la Ghana anayevaa jezi namba kumi na sita (16) mgongoni.
Robert Kennedy
Robert Francis Kennedy (20 Novemba 1925 - 6 Juni 1968) alikuwa mwanasiasa wa Marekani na mwanasheria ambaye alihudumu kama seneta wa Marekani kutoka New York tangu Januari 1965 mpaka kufa kwake.
Alikuwa Mwanasheria wa Marekani wa 64 Mkuu kutoka Januari 1961 hadi Septemba 1964, akihudumia chini ya kaka yake Rais John F. Kennedy na mrithi wake, Lyndon B. Johnson.
Kennedy alikuwa mwanachama wa Chama cha Kidemokrasia na kuonekana kama ishara ya uhuru wa kisasa wa Amerika.
Kennedy alizaliwa huko Brookline, Massachusetts, mtoto wa saba wa Joseph P. Kennedy Sr. na Rose Kennedy. Baada ya kutumikia katika Shirika la Naval la Marekani kutoka mwaka wa 1944 hadi 1946, Kennedy alirudi Chuo Kikuu cha Harvard na alihitimu mwaka wa 1948. Alipata shahada ya sheria kutoka Chuo Kikuu cha Virginia na alikiri kwenye bar ya Massachusetts mnamo 1951. Alianza sera yake kazi ya mwaka ujao kama meneja wa kampeni ya mafanikio ya ndugu yake John kwa Seneti ya Marekani. Kabla ya kuingia ofisi ya umma mwenyewe, alifanya kazi kama mwandishi wa Boston Post na kama shauri msaidizi wa kamati ya Senate inayoongozwa na Seneta Joe McCarthy. Alipata tahadhari ya kitaifa kama shauri kuu la Kamati ya Kazi ya Sherehe ya Kazi mwaka 1957 hadi 1959, ambako aliwahirisha Rais Teamsters Jimmy Hoffa juu ya mazoea ya uharibifu wa umoja wake Kennedy alijiuzulu kutoka kamati ya kufanya kampeni ya ndugu yake katika uchaguzi wa rais wa 1960.
Alichaguliwa Mwanasheria Mkuu wa Marekani baada ya uchaguzi uliofanikiwa na aliwahi kuwa mshauri wa karibu zaidi kwa Rais kutoka 1961 hadi 1963. Umiliki wake unajulikana kwa utetezi wake kwa Movement ya Haki za Kiafrika na Marekani, kupambana na uhalifu uliopangwa na Mafia , na kuhusika katika sera ya kigeni ya Marekani kuhusiana na Cuba. Baada ya kuuawa kwa kaka yake, alibakia katika ofisi katika Utawala wa Johnson kwa miezi kadhaa. Aliondoka ili kukimbia Seneti ya Marekani kutoka New York mwaka wa 1964 na kushindwa na klabu ya Republican Kenneth Keating. Katika ofisi, Kennedy alipinga ubaguzi wa rangi na ushiriki wa U.S. katika vita vya Vietnam. Alikuwa mwanasheria wa masuala yanayohusiana na haki za binadamu na haki ya kijamii na kuunda uhusiano na Martin Luther King Jr. na Cesar Chavez.
Mwaka wa 1968, Kennedy alikuwa mgombea wa kuongoza kwa uteuzi wa Kidemokrasia; Alitoa wito hasa kwa masikini, Waafrika wa Kiafrika, wa Puerto Rico, Wakatoliki na wachanga. Alimshinda Seneta Eugene McCarthy katika primaries ya rais wa California na South Dakota. Muda mfupi baada ya usiku wa manane tarehe 5 Juni 1968, Kennedy aliuawa na Sirhan Sirhan, mwenye umri wa miaka 24 wa Palestina, kwa sababu alikuwa amemtetea msaada wa Marekani kwa Israeli. Kennedy alikufa siku iliyofuata.
Klabu
Klabu inaweza kutaja:Klabu (michezo) ni timu, kikosi, jamii ya kimichezo ambayo inashiriki katika mashindano ya michezoKlabu, himaya ya juu kwenye gredi za intaneti
Cesar Romero
Cesar Julio Romero Jr. (5 Februari 1907 - 1 Januari 1994) alikuwa mwigizaji, mwimbaji na msanii wa sauti wa Marekani.
Alikuwa akifanya kazi katika redio na televisheni kwa karibu miaka 60.
Kazi zake mbalimbali za kuigiza zilijumuisha wapenzi wa Kilatini, takwimu za historia katika michezo ya mavazi, wahusika katika tamthiliya za ndani, na vichekesho kwenye mfululizo wa televisheni ya Batman, ambaye alikuwa amejumuishwa katika orodha ya TV Guide ya 2013 ya Wasanii 60.
Johann Friedrich Ludwig Hausmann
Johann Friedrich Ludwig Hausmann (Hannover, 22 Februari 1782 - Göttingen, 26 Desemba 1859) alikuwa mhandisi wa uchimbaji wa madini nchini Ujerumani.
Johann Friedrich alifundishwa huko Göttingen, ambapo alipata Ph.D. ya uhandisi.
Miaka miwili baada ya kutengeneza ziara ya kijiolojia ya Denmark, Norway na Sweden mwaka 1807, aliwekwa mkuu wa taasisi ya madini ya serikali huko Westphalia, na kuanzisha shule ya migodi huko Clausthal katika milima ya Harz.
Mnamo mwaka wa 1811 alichaguliwa kuwa profesa wa teknolojia ya madini na jiolojia na mineralogy katika chuo kikuu cha Göttingen, ambacho kilichukua muda mfupi kabla ya kifo chake. Zaidi ya hayo, alikuwa katibu wa Royal Academy of Science huko Göttingen kwa miaka mingi.
Mwaka 1816, yeye pamoja na Friedrich Stromeyer, walielezea allophane ya madini. Mnamo mwaka 1847 alitunga jina la madini "biotite" kwa heshima ya mwanafizikia Jean Baptiste Biot.
Pia anajulikana kwa kuingiza jina la pyromorphite (1813) na rhodochrosite (1813).
Andreas Christensen
Andreas Christensen (alizaliwa 10 Aprili 1996) ni mchezaji wa mpira wa miguu ambapo anaichezea klabu ya Chelsea na timu ya taifa ya Denmark.
Asidi ya haidrokloriki
Asidi ya haidrokloriki ni kemikali inayotokana na muunganiko wa molekuli za haidrojeni na klorini.
Asidi ya haidrokloriki huweza kupatikana katika maabara za kisayansi na pia ndani ya tumbo la binadamu.
Asidi hiyo tumboni hutumika katika kuua bakteria wanaokuja pamoja na chakula kilichomezwa na mtu.
Gerard Pique
Gerard Piqué Bernabéu ni mchezaji wa kulipwa wa Hispania ambaye anacheza beki katika timu ya FC Barcelona na timu ya taifa ya Hispania.
Mzaliwa wa Barcelona Piqué, awali alihamia klabu ya Manchester United mwaka 2004, ambapo alikaa kwa miaka minne, kabla ya kurudi Barcelona chini ya uongozi wa Pep Guardiola, na alisaidia klabu hiyo kushinda UEFA mwaka 2008-09 na 2014-15.
Yeye ni mmoja wa wachezaji wanne ambao wameshinda Ligi ya Mabingwa ya UEFA miaka miwili mfululizo na timu tofauti, wengine ni Marcel Desailly, Paulo Sousa na Samuel Eto'o.
Piqué pia amewakilisha Hispania, alifanya jukumu muhimu katika timu ya Hispania iliyoshinda Kombe la Dunia la 2010 FIFA na UEFA euro 2012 .
Piqué alihamia Manchester United mnamo Oktoba 2004, kwa nafasi ya marehemu John O'Shea katika ushindi wa Kombe la Ligi kwenye Crewe Alexandra kama kituo cha chake. Alifanya kazi yake ya kwanza tarehe 29 Machi 2006 dhidi ya West Ham United, katika mechi ya Ligi Kuu ya Old Trafford, akicheza nyuma, kwa kuwa Gary Neville hakuwepo kwasababu ya kuumia.
Mnamo tarehe 5 Mei 2007, ilitangazwa kwamba Piqué atakaa Old Trafford kwa msimu unaofuata. Sir Alex Ferguson alikuwa na nia ya kutathmini fomu ya Piqué huko La Romareda tarehe 6 Mei 2007, kabla ya mkutano ambapo vyama viwili vinaweza kujadili matarajio ya baadaye ya Piqué na klabu hiyo. Hata hivyo, Ferguson hakuweza kuhudhuria kwa sababu ya matatizo ya ndege.
Tarehe 27 Mei 2008, Piqué alisaini mkataba wa miaka minne na Barcelona, na kifungu cha € 5 milioni cha kumnunua.na kulipwa mshahara wa £ milioni 5 kwa mchezaji huyo. Alielezea furaha yake katika kusaini tena na klabu yake ya udogo, alisema kuwa amefurahi kuhamia Barcelona. Mchezaji Gerard Pique alizaliwa tarehe 2 februari 1987 huko Barcelona Spain.
Gianluigi Buffon
Gianluigi Buffon (alizaliwa 28 Januari 1978) ni mchezaji wa mpira wa miguu akicheza katika nafasi ya golikipa. Pia ni nahodha wa klabu ya Juventus na timu ya taifa ya Italia hadi alipostaafu kuitumikia timu ya taifa mwaka 2017.
Gianluigi Buffon ama 'Gigi' alitwaa tuzo mbalimbali za kimataifa na za ligi kuu nchini Italia. Ameshinda tuzo ya golikipa bora mara nne na tuzo ya golikipa bora wa michuano ya UEFA.
Timu alizowahi kuchezea ni pamoja na Parma ya hukohuko nchini italia pamoja na Juventus.
Orodha ya makala za afya na magonjwa
Orodha ya makala za afya na magonjwa inaonyesha makala zote zilizojumlishwa kwenye tarehe 25 Februari 2018 katika Jamii:Afya pamoja na jamii ndogo chini yake kama vile
John Dalton
John Dalton (6 Septemba 1766-27 Julai 1844) alikuwa mwana kemia na fizikia wa Uingereza (alizaliwa Cumberland).
Anafahamika sana kwa sababu ya ugunduzi wake wa nadharia ya atomu. Pia alifanya masomo ya kwanza ya upofu wa rangi.
Nadharia ya Dalton ni nadharia ya kisayansi kuhusu atomu. Aliunda nadharia hiyo kuelezea kuhusu vipi elementi zingeungana kwa njia fulani. Wazo la atomu lilikuwa limekwisha kuwako kwa wakati ule lakini lilikuwa halikubaliki kwa upana zaidi. Nadharia ya Dalton ilikuwa imejikita zaidi katika muonekano wa kawaida. Lakini kabla ya hapo ilikuwa imejikita sana katika falsafa.
Nadharia yake ilikuwa ikisema:
Japokuwa anahusishwa katika nadharia za siku hizi, lakini alikuwa akifanya makosa katika sehemu mbalimbali kwenye nadharia yake. Sasa tunafahamu kwamba atomu inaweza kuundwa au kuharibiwa kwa kazi za nyuklia. Pia tunatambua kuwa atomu inaweza kuwa na uzito tofauti wa kiatomiki, lakini kwa vyovyote ameleta mchango katika ugunduzi wa vitu vingi kuhusu atomu katika sayansi, hasa kemia.
Uchimbaji madini
Uchimbaji madini ni kitendo cha kuchimba ardhi kwa ajili ya kupata madini. Kitu chochote ambacho hakiwezi kukuzwa au kuundwa lazima kichimbwe. Kile kitendo cha kuchukua madini kutoka ardhini ndicho kinachoitwa uchimbaji madini. Uchimbaji madini unaweza kufanywa ili kupata madini ya metali au yasiyo metali, kwa mfano: Almasi, Dhahabu, Shaba, Makaa ya mawe, Chumvi, Chuma na hata gesi asilia.
Uchimbaji mwingine hufanywa kwa kuondoa uchafu juu ya ardhi. Uchimbaji huu huitwa uchimbaji wa juu ya ardhi. Uchimbaji mwingine hufanywa kwa kuchimba ndani zaidi kwenye ardhi kwenye mashimo ya "machimbo ya madini". Aina hii ya uchimbaji huitwa "uchimbaji wa ardhini". Lakini kuna baadhi ya madini yanachimbwa kwa njia tofauti kabisa na aina hizi za uchimbaji, mfano machimbo ya madini ya dhahabu.
Mfanyakazi anayechimba madini huitwa mchimba madini. Uchimbaji wa madini wa chini ya ardhi ni wa hatari sana: wachimba madini kila mwaka hufa kwenye ajali hizo, mara nyingi katika nchi maskini. Kifaa muhimu kwa ajili ya kuongeza usalama hutumika ili kupunguza vifo vya wachimba madini.
Kuna baadhi ya miji iliyoanza kwa ajili ya uchimbaji madini na wakazi wa maeneo hayo huwa ndio wanaochimba madini hayo kama ajira.
Wengu
Wengu (pia "bandama "; kwa Kiingereza "spleen", kutoka Kigiriki: σπλήν) ni kiungo cha mwili chenye nafasi katika mzunguko wa damu. Iko ndani ya fumbatio ya mwili karibu na tumbo.
Wengu ya mtu mzima huwa na ukubwa wa takriban sentimita 11 × 7 × 4 na uzito wa gramu 150-200.
Kazi yake ni kuongeza idadi ya seli nyeupe za damu halafu kuondoa seli nyekundu za damu zilizozeeka.
Katika watoto ina pia jukumu la kutengeneza seli nyekundu za damu. Watu wazima kwa kawaida wanaweza kuishi bila wengu.
Kula
Kula ni kitendo cha kiumbe hai kuingiza chakula ndani ya mwili wake. Kula humfanya kiumbe hai kuwa na nguvu. Viumbe hai wanahitaji kula ili miili yao iendelee kufanya kazi.
Matatizo mbalimbali ya kiafya yanaweza kutokea kiumbe asipopata mlo kamili.
Seli nyeupe za damu
Seli nyeupe za damu (kwa Kiingereza: "White blood cells", kifupi: "WBCs"; pia "leukocytes" au "leucocytes") ndizo seli za damu zinazohusika na mfumo wa kingamaradhi ili kulinda mwili hidi ya maambukizi.
Zinapatikana katika mwili wote.
Telegramu
Telegramu (kutoka Kigiriki "tele": mbali na "gramma": andiko, herufi) ni ujumbe wa kuandikwa unaopitishwa na huduma ya posta au kampuni ya telegrafu kwa njia ya umeme na waya. Upande wa kupokea telegramu unaandikwa kwenye karatasi na kutumwa kwa mpokeaji.
Telegramu zilikuwa njia ya kuwasilisha ujumbe haraka kuanzia katikati ya karne ya 19 hadi mwisho wa karne ya 20. Zilitumiwa sana kwa sababu simu za binafsi hazikuwa kawaida. Siku hizi huduma hii imeshasimamishwa katika nchi mbalimbali kwa sababu hazihitajiki tena kutokana na uenezaji wa simu za mkononi na barua pepe.
Pale mwanzoni huduma ya telegrafu ilitumia mfumo wa Samuel Morse ambako mtumishi aligonga kifaa kilichotuma mishtuko mifupi na mirefu ya umeme kupitia waya kwa mtumishi mwingine. Kila herufi iliwakilishwa kwa ufuatano wa mishtuko hizi, mfano mshtuko mrefu na mfupi kama –· kwa "a" au ufuatano wa mishtuko mirefu na mifupi miwili-miwili kama ––·· kwa "z". Mtumishi upande wa kupokea ama alisikia mishtuko hii kama sauti au aliziona kama ufuatano wa nukta na mistari uliotoka katika mashine ndogo iliyoweza kuchora alama hizi kwenye karatasi. Baadaye kazi hii ilirahisishwa kwa mashine ya taipu zilizoweza kubadilisha maandishi kwa mishtuko ya umeme na kinyume.
Pale mwanzoni teknolojia hii ilitumiwa na makampuni ya reli, baadaye pia kati ya miji kama huduma za posta. Tangu mwaka 1850 nyaya za kwanza zilitandazwa pia chini ya bahari na kuwezesha mawasiliano ya haraka ya kimataifa. Mnamo mwaka 1870 nchi nyingi za Dunia ziliunganishwa na mtandao wa telegrafu.
Teknolojia iliyopatikana iliweza kuwasilisha maneno hadi 50 pekee kwa dakika kwa sababu matini ilipaswa kutumwa kwa mkono herufi kwa herufi. Gharama za telegramu zilikuwa juu kutegemeana na idadi ya maneno na hii ilisababisha kutokea kwa lugha ya mafupisho.
Kwa upande wa kupokea mtumishi aliandika ujumbe kwenye fomu ya telegramu iliyowekwa katika bahasha na kwa kawaida kupelekwa kwa mpokeaji kwa njia ya tarishi aliyetumia baisikeli, pikipiki au gari. Kulikuwa pia na huduma za kumsomea mpokeaji ujumbe kwa njia ya simu.
Nyoka-miti Mweusi
Nyoka-miti weusi ni spishi za nyoka za jenasi "Thrasops" katika familia Colubridae. Wanafanana na kukwi-miti lakini rangi yao ni nyeusi badala ya kijani.
Nyoka hawa ni warefu kuliko kukwi: kwa kipeo m 2-2.5 kulingana na spishi na kwa wastani m 1.4-1.8. Magamba ya mgongo ya "T. jacksoni" na "T. schmidti" yana miinuko lakini yale ya spishi nyingine ni laini. Magamba ya tumbo ya spishi zote yana miinuko pia inayosaidia nyoka hawa kupanda juu ya miti. Rangi yao ni nyeusi lakini koo ni kijivu, jeupe au njano mara nyingi.
Nyoka-miti weusi huishi mitini ambapo huwinda mijusi, vinyonga na vyura. Mara nyingi hukamata mamalia na ndege wadogo na hula mayai ya ndege pia. Pengine hukamata chura ardhini.
Nyoka hawa hawana sumu na hawang'ati kwa kawaida, lakini wanafanana sana na namna nyeusi ya ngole na kwa hivyo jihadhari. Wakitishwa hujaribu kutoroka na mara nyingi huruka chini, hata katika maji. Shingo yao inafura wakitegwa.
Nyota kibete nyeupe
Kibete cheupe (nyota kibete nyeupe, ing. "") ni nyota ndogo yenye umri mkubwa iliyo karibu na mwisho wa maisha yake. Imeshamaliza fueli yake ya myeyungano nyuklia imejikaza na kugandamiza masi yake katika mjao mdogo. Ina jotoridi ya juu usoni lakini mwangaza wake ni dhaifu. Jotoridi ya juu inasababisha rangi yake nyeupe. Jina "kibete" linatokana na mwangaza hafifu unaosababishwa na eneo dogo la uso wake.
Nyota kwenye safu kuu kama Jua huwa na nusukipenyo ya kilomita milioni lakini kibete cheupe kina nusukipenyo ya km 10,000 pekee yaani kama sayari. Hata hivyo kibete cheupe kina masi sawa na nyota katika mjao mdogo na pia graviti kama nyota. Densiti yake ni kubwa sana.
Nyota hizi zinatokana na nyota isiyo na masi kubwa na kuisha akiba ya fueli. Ni viini vya majitu mekundu vinavyobaki wakati nyota kubwa inaachana na matabaka yake za nje. Ndani ya kiini hiki cha nyota kubwa ya awali hakuna mchakato wa myeyungano nyuklia tena kwa hiyo hakuna chanzo cha nishati tena. Nuru inayoendelea kutoka ni nishati ya joto lakini hii inaendelea kupotea polepole. Masi yake inafanywa na mata iliyopotoka "(degenerate matter)"; yaani atomu zake zimegandamizwa mno na elektroni zimeachana na viini vya atomu. Hivyo ni masi ya ioni (atomi yenye chaji) na elektroni zisizoshikamana kama kawaida. Hali hii inaruhusu viini vya atomu kukaribiana sana kuliko atomu kamili na hii inawezesha densiti kubwa ya kibete cheupe.
Ndoo (kundinyota)
Ndoo (pia: Dalu) ni kundinyota ya zodiaki inayojulikana kimataifa kwa jina lake la kimagharibi la . Ni moja ya kundinyota zinazotambuliwa na Umoja wa Kimataifa wa Astronomia
Nyota za Ndoo huwa haziko pamoja kihalisi lakini zinaonekana tu vile kutoka duniani. Kwa uhalisi kuna umbali mkubwa kati yao, kama ziko mbali au jirani nasi. Kwa hiyo kundinyota "Ndoo" inaonyesha eneo la angani jinsi tunavyoiona kutoka Duniani.
Kundinyota hii ilijulikana kwa jina la Dalu kwa miaka mingi kwa mabaharia Waswahili walioitumia kutafuta njia baharini wakati wa usiku.
Jina asilia la Dalu linatokana na Kiarabu دلو "dalu" ambalo linamaanisha "ndoo ya kubebea maji". Jina hili lilipokelewa na Waarabu kutoka kwa Wagiriki wa Kale waliosema Ὑδροχόος "hidro-kho-os" "mwagiliaji maji" na hao walipokea kundinyota hii kutoka kwa Wababeli.
Katika unajimu wa kisasa katika Afrika ya Mashariki jina "Dalu" limesahauliwa ikiwa kundinyota inaitwa kutokana na ishara yake tu "Ndoo".
Ndoo iko angani kwenye mstari wa ekliptiki kati ya Mbuzi au Jadi ("") na Hutu ("").
Kuna nyota nyingi katika eneo la kundinyota hii lakini zote si angavu sana. Nyota angavu zaidi ni Beta Aquarii ambayo ni nyota jitu kubwa njano yenye mwangaza unaoonekana wa 2.9.
Nyota kadhaa zilitambuliwa kuwa na mifumo ya sayari kwa mfano nyota Gliese 876 .
Orodha ya visiwa vya Tanzania
Hii ni orodha ya visiwa vya Tanzania.
Kisiwa cha Nabuyongo
Kisiwa cha Nabuyongo (au Godsiba) ni kisiwa kimojawapo cha Tanzania ambacho kinapatikana katika Ziwa Viktoria.
Andres Iniesta
Andrés Iniesta Luján (alizaliwa tarehe 11 Mei 1984) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka nchini Hispania anayecheza kama kiungo wa kati kwenye klabu ya Barcelona na timu ya taifa ya Hispania. Ni nahodha wa Barcelona F.C..
Iniesta alitokea La Masia,akademi ya Barcelona,baada ya kuhama mahali alipozaliwa.Alicheza kwenye klabu hiyo akiwa na umri wa miaka 18 mwaka 2002.alianza kuitumikia Barcelona tangu msimu wa 2004-05 mpaka sasa.Iniesta ana mchango mkubwa Barcelona alipoiwezesha kuchukua makombe ya kihistoria miaka ya 2009 na 2015,na tuzo zake 33 zimemfanya kuwa mchezaji mwenye heshima kubwa pale Hispania wa muda wote.
Iniesta kuichezea Hispania ya wenye umri chini ya miaka 16,baadaye 19 na 21 kabla ya kuitumikia timu ya taifa 2006.Aliisaidia Hispania kushinda Euro 2008,akicheza kila mechi.Iniesta pia alikuwa ni mmoja wa timu ya washindi wa kombe la dunia 2010.Alifunga goli la ushindi kwenye fainali za michuano hiyo dhidi ya Uholanzi,na baada ya hapo kuwa mchezaji bora wa mechi na kuwa kwenye timu bora ya mashindano.Kwenye Euro 2012,Iniesta aliiongoza timu yake kupata ushindi wa mara ya pili mfululizo, na kuchaguliwa tena kuwa mchezaji bora wa mechi ya fainali dhidi ya Italia,na kuwa mchezaji bora wa michuano.
Iniesta anatambulika kuwa mchezaji bora kwa kipindi cha uchezaji wake na mmoja wa viungo bora wa muda wote.tangu 2009,alikuwa akichaguliwa kwenye timu bora ya UEFA kila mwaka mara sita na amekuwa akichaguliwa kwenye watu 16 bora kwenye kombe la dunia (FIFA World XI) kwenye vigezo tisa.Iniesta alishinda tuzo ya mchezaji bora wa UEFA mwaka 2012. Alikuwa mchezaji bora wa dunia wa tatu nyuma ya Messi aliyekuwa wa kwanza mwaka 2010.
Kisiwa cha Ukerewe
Kisiwa cha Ukerewe ndicho kisiwa kikuu cha Tanzania ambacho kinapatikana katika Ziwa Viktoria, kiasi kwamba hilo linaitwa pia "Ziwa Ukerewe".
Kikiwa na eneo la Km 530 hivi, ndicho pia kisiwa kikuu cha Afrika kisicho cha baharini.
Pamoja na visiwa vya jirani kinaunda Wilaya ya Ukerewe katika Mkoa wa Mwanza.
Wakazi wake ni 345,147.
Kisiwa cha Ukara
Kisiwa cha Ukara (au Bukara) ni kisiwa kimojawapo cha Tanzania ambacho kinapatikana katika Ziwa Viktoria, kilometa 10 kaskazini kwa kisiwa cha Ukerewe.
Kisiwa cha Saanane
Kisiwa cha Saanane ni kisiwa kimojawapo cha Tanzania ambacho kinapatikana katika Ziwa Viktoria.
Ndipo ilipo Hifadhi ya kisiwa cha Saanane.
Kisiwa cha Rubondo
Kisiwa cha Rubondo ni kisiwa kimojawapo cha Tanzania ambacho kinapatikana katika Ziwa Viktoria.
Ndipo ilipo hifadhi ya kisiwa cha Rubondo.
Kisiwa cha Kilwa
Kisiwa cha Kilwa ni kisiwa kimojawapo cha Tanzania ambacho kinapatikana katika Bahari ya Hindi.
Kisiwa cha Chole
Kisiwa cha Chole ni kisiwa kimojawapo cha Tanzania ambacho kinapatikana katika Bahari ya Hindi.
Kisiwa cha Bongoyo
Kisiwa cha Bongoyo ni kisiwa kimojawapo cha Tanzania ambacho kinapatikana katika Bahari ya Hindi.
Kisiwa cha Chumbe
Kisiwa cha Chumbe ni kisiwa kimojawapo cha Tanzania ambacho kinapatikana katika Bahari ya Hindi.
Kisiwa cha Fungu Yasini
Kisiwa cha Fungu Yasini ni kisiwa kimojawapo cha Tanzania ambacho kinapatikana katika Bahari ya Hindi.
Kisiwa cha Maziwi
Kisiwa cha Maziwi ni kisiwa kimojawapo cha Tanzania ambacho kinapatikana katika Bahari ya Hindi.
Kisiwa cha Mbudya
Kisiwa cha Mbudya ni kisiwa kimojawapo cha Tanzania ambacho kinapatikana katika Bahari ya Hindi.
Kisiwa cha Pangavini
Kisiwa cha Pangavini ni kisiwa kimojawapo cha Tanzania ambacho kinapatikana katika Bahari ya Hindi.
Kisiwa cha Toten
Kisiwa cha Toten ni kisiwaKilichopo Tanga Tanzania kabla ya kufika wageni kilijulikana kama kisiwa cha Changa.
Jina la Toten linatokana na Kijerumani "Toteninsel" likimaanisha "Kisiwa cha Wafu" kwasababu Wajerumani walipofika Tanga walisumbuliwa sana na ugonjwa wa malaria, kwa wakati huo ilikuwa malaria haina tiba hivyo Wajerumani walitumia kisiwa cha Changa kuwatenga watu wanao ugua malaria huku wakifanya utafiti wa tiba ya malaria, watu waliofariki walizikwa kisiwani hivyo waliamua kukibadili jina na kukiita "Toteninsel"
Waingereza walipochukua utawala kutoka kwa Wajerumani walikiita "Toten Island" wakichukua "Toten" kama jina hawakutafsiri maana yake.
Kisiwa kina eneo la takriban hektari 16. Kinasemekana kuwa na umbo la tanga la jahazi na hapo ni asili ya jina la mji wa Tanga.
Kuna magofu ya msikiti ya karne ya 17 na makaburi ya karne za 18 na 19. Vipande vya vyungu vimepatikana pia ambavyo vyote ni dalili ya kwamba kisiwa kilikaliwa na watu walioondoka baadaye.
Kisiwa cha Yambe
Kisiwa cha Yambe ni kisiwa kimojawapo cha Tanzania ambacho kinapatikana katika Bahari ya Hindi.
Kisiwa cha Bawe
Kisiwa cha Bawe ni kisiwa kimojawapo cha funguvisiwa la Zanzibar (Tanzania) ambacho kinapatikana katika Bahari ya Hindi.
Kisiwa cha Changuu
Kisiwa cha Changuu ni kisiwa kimojawapo cha funguvisiwa la Zanzibar (Tanzania) ambacho kinapatikana katika Bahari ya Hindi.
Kisiwa cha Fundo
Kisiwa cha Fundo ni kisiwa kimojawapo cha funguvisiwa la Zanzibar (Tanzania) ambacho kinapatikana katika Bahari ya Hindi.
Kisiwa cha Latham
Kisiwa cha Latham ni kisiwa kimojawapo cha funguvisiwa la Zanzibar (Tanzania) ambacho kinapatikana katika Bahari ya Hindi.
Kisiwa cha Tumbatu
Kisiwa cha Tumbatu ni kisiwa kimojawapo cha funguvisiwa la Zanzibar (Tanzania) ambacho kinapatikana katika Bahari ya Hindi.
Kisiwa cha Uzi
Kisiwa cha Uzi ni kisiwa kimojawapo cha funguvisiwa la Zanzibar (Tanzania) ambacho kinapatikana katika Bahari ya Hindi.
Kisiwa cha Vundwe
Kisiwa cha Vundwe ni kisiwa kimojawapo cha funguvisiwa la Zanzibar (Tanzania) ambacho kinapatikana katika Bahari ya Hindi.
Funguvisiwa la Zanzibar
Funguvisiwa la Zanzibar ni fungu la visiwa ambalo linapatikana katika Bahari ya Hindi.
Funguvisiwa hilo linaunda nchi ya Zanzibar ambayo ni sehemu mojawapo ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.
Kikubwa kati ya visiwa hivyo ni Unguja. Vingine ni
Milima ya Igwisi
Milima ya Igwisi ni eneo la volkeno karibu na Igwisi, katika mkoa wa Tabora, nchini Tanzania.
Urefu wake ni mita 1145.
Kieyo
Kieyo ni mlima wa volkeno kusini mwa Tanzania.
Urefu wake ni mita 2175.
Burko
Burko ni mlima wa volkeno nchini Tanzania.
Mlima una kimo cha m 2,114 juu ya usawa wa bahari.
Embulbul
Embulbul ni mlima wa volkeno nchini Tanzania.
Mlima una kimo cha mita 2,314 juu ya usawa wa bahari.
Elan Nairobi
Elan Nairobi ni mlima wa volkeno nchini Tanzania.
Esimingor
Esimingor ni mlima wa volkeno nchini Tanzania.
Gelai
Gelai ni mlima wa volkeno katika mkoa wa Arusha, kaskazini mwa Tanzania.
Urefu wake ni mita 2,942 juu ya usawa wa bahari.
Ketumbaine
Ketumbaine ni mlima wa volkeno nchini Tanzania.
Lemagrut
Lemagrut ni mlima wa volkeno kaskazini mwa Tanzania.
Mlima una kimo cha mita 3,122 juu ya usawa wa bahari.
Loolmalasin
Loolmalasin ni mlima wa volkeno katika mkoa wa Arusha, kaskazini mwa Tanzania.
Urefu wake ni mita 3,682 juu ya usawa wa bahari.
Sundakuwili
Sundakuwili ni spishi za nyoka wa jenasi "Eryx" katika familia Boidae. Wamepewa jina hili kwa sababu ncha zote mbili zinaonekana sawa.
Nyoka hawa ni wafupi. Spishi ndefu kabisa ("E. conicus") inaweza kufika mita moja, lakini spishi fupi hufika sm 40 tu. Kichwa kina umbo wa risasi bila shingo na wenye macho madogo. Mkia ni mfupi, chini ya 10% ya urefu mzima. Kwa kawaida wana mabaka kahawia au meusi juu ya msingi wa rangi nyepesi kama kijivu, njano au machungwa, lakini kuna namna zilizo na rangi moja kama nyekundu, kahawia, hudhurungi au kijivu.
Sundakuwili hujificha chini ya mchanga au hukaa katika vishimo vya wanyama au chini ya mawe. Mawindo yakija karibu nyoka hushambulia kwa kasi kubwa. Mawindo ni wagugunaji na ndege wadogo, mijusi na nyoka wengine wadogo. Spishi nyingine huwinda mchana, nyingine usiku.
Kama chatu nyoka hawa hawana sumu na huua mawindo kwa ubinyaji. Huzongomeza mwili wao kuzunguka kidari cha mawindo kisha kubana kwa nguvu ili kuzuia mawindo asipumue mpaka akufe. Halafu humwakia mzima.
Ololmoti
Ololmoti ni mlima wa volkeno nchini Tanzania.
Olossirwa
Olossirwa ni mlima wa volkeno nchini Tanzania.
Bonde la Usangu
Bonde la Usangu (pia: uwanja wa Usangu, ing. "Usangu Flats") ni bonde la mkoa wa Mbeya nchini Tanzania. Ni sehemu ya Bonde la Ufa la Afrika ya Mashariki.
Usangu pia ni jina la mlima wa volkeno ambao urefu wake ni mita 2169.
Orodha ya milima ya Tanzania
Hii orodha ya milima ya Tanzania inataja tu baadhi yake:
Wazimu wa kusikia
Wazimu wa kusikia ni aina ya ugonjwa ambayo inahusisha kusikia sauti ambazo hazipo kweli.
Muundo wa unaokumba watu mara kwa mara ni wa kukumbuka na kufanya kusikia sauti moja au zaidi ya kuzungumza. Hii inaweza kuhusishwa na matatizo ya kisaikolojia, na ina umuhimu maalum katika kuchunguza hali hizi.
Hata hivyo, watu binafsi bila ugonjwa wowote wa akili wanaweza kusikia sauti mara mojamoja.
Kuna makundi matatu ambayo kusikia sauti za kuzungumza mara nyingi huanguka: mtu anayesikia sauti huzungumza mawazo ya mtu, mtu anayesikia moja au zaidi zikibishana, au mtu anaisikia sauti akielezea matendo yake mwenyewe.
Aina nyingine ni pamoja na kuambukiza ugonjwa wa kichwa na ugonjwa wa sikio la muziki. Mwishowe hawa watu watasikia muziki kucheza katika akili zao, mara nyingi nyimbo wanazozijua.
Hii inaweza kusababishwa na: vidonda kwenye shina la ubongo (mara nyingi husababishwa na kiharusi); pia, matatizo ya usingizi kama vile nakolepsia, uvimbe kwenye ubongo.
John Henry Parr
John Henry Parr (19 Julai 1897 - 21 Agosti 1914) alikuwa askari wa Uingereza. Inasadikika kuwa ndiye askari wa kwanza wa Jumuiya ya Madola kuuawa na adui katika Vita vya Kwanza vya Dunia.
Milima ya Kipengere
Milima ya Kipengere (kwa Kiingereza: "Kipengere Range" au "Livingstone Mountains") iko kusini magharibi mwa Tanzania kwenye ncha ya kaskazini ya Ziwa Malawi.
Milima yake ya kaskazini inaitwa pia Milima ya Poroto na ile karibu na ziwa inaitwa pia Milima ya Ukinga.
Ni safu ya milima inayoelekea kusini mashariki kutoka bonde la mto Ruaha Mkuu upande wa kaskazini hadi lile la mto Ruhuhu upande wa kusini kwa kufuata Bonde la Ufa la Afrika ya Mashariki.
Kilele chake ni Mlima Jamimbi unayoshuka moja kwa moja ziwani.
Milima ya Poroto
Milima ya Poroto iko kusini magharibi mwa Tanzania, kaskazini mwa Milima ya Kipengere.
Ni safu ya milima inayoelekea kusini mashariki kutoka bonde la mto Ruaha Mkuu kwa kufuata Bonde la Ufa la Afrika ya Mashariki.
Milima ya Ukinga (Njombe)
Milima ya Ukinga iko kusini magharibi mwa Tanzania kwenye ncha ya kaskazini ya Ziwa Malawi.
Ni sehemu ya kusini ya Milima ya Kipengere, safu ya milima inayoelekea kusini mashariki kutoka bonde la mto Ruaha Mkuu upande wa kaskazini hadi lile la mto Ruhuhu upande wa kusini kwa kufuata Bonde la Ufa la Afrika ya Mashariki.
Kilele chake ni Mlima Jamimbi (mita 2,925 juu ya usawa wa bahari) unaoshuka moja kwa moja ziwani.