hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
Mke Wangu Tuelewane
Mke Wangu Tuelewane ni jina la kutaja wimbo uliotungwa na kuimbwa na kundi zima la Msondo Ngoma kati ya miaka ya tisini na elfu mbili mwanzoni. Moja kati ya nyimbo zilizotamba sana katika miaka hiyo. 
Mashairi yake anazungumzia maelewano baina ya mume na mke. Mke anatia kisirani katika masuala mbalimbali - nongwa mwanzo mwisho. Mke anasihiwa ya kwamba "hata majembe wakati fulani hugongana, sembuse mimi na wewe" maneno ya Maalim Gurumo. 
Ndani yake, kuna waimbaji kama vile Hassan Bichuka ambaye ameonekana kushika sehemu kubwa ya wimbo huu.
Kimanzichana (wimbo)
Kimanzichana ni jina la kutaja wimbo uliotungwa na kuimbwa na kundi zima la Msondo Ngoma kati ya miaka ya tisini. Moja kati ya nyimbo zilizotamba sana katika miaka hiyo. 
Mashairi yake anazungumzia taarifa dhidi yake ya kwamba asiende Kimanzichana atauawa. Anaenda mbali zaidi kwa kuwaambia wamepita majabari wenye mbinu za kila aina - nyinyi bure kabisa. Anasisitiza ya kwamba vitisho vyao havimtishi kwani wanamuonea bure.
Uislamu nchini Somalia
Karibia watu wote wa Somalia ni Waislamu wanaofuata dhehebu la Sunni. Kwa zaidi ya miaka 1400, Uislamu umechukua nafasi kubwa katika utamaduni na jamii nzima ya Kisomali.
Michael Levitt
Michael Levitt (amezaliwa 9 Mei, 1947) ni mwanakemia kutoka nchi ya Uingereza. Tangu 1980 yeye ni raia wa nchi ya Israel, na tangu 1987 amefundisha nchini Marekani. Hasa alichunguza uendelezaji wa miundo ya kikemia. Mwaka wa 2013, pamoja na Martin Karplus na Arieh Warshel, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.
Arieh Warshel
Arieh Warshel (amezaliwa 20 Novemba, 1940) ni mwanakemia kutoka nchi ya Israel. Tangu 1976 amefundisha nchini Marekani. Hasa alichunguza uendelezaji wa miundo ya kikemia. Mwaka wa 2013, pamoja na Michael Levitt na Martin Karplus, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.
Uislamu nchini Afrika Kusini
Uislamu nchini Afrika Kusini ni dini ndogo sana, inakadiriwa kuna asilimia chini ya 1.5 ya jumla ya wakazi wote, kulingana na hesabu yao.
Uislamu nchini humo umekua katika hatua tatu. Hatua ya kwanza ni ile ya uletaji wa Waislamu wakiwa kama sehemu ya wahamaiaji watumwa waliokuja pasipo-hiari, wafungwa wa kisiasa na wale waliouhamishoni kisiasa kutoka Afrika na Asia (hasa Funguvisiwa vya Indonesia) ambao uliisha tangu katikati mwa miaka ya 652 hadi 1800. 
Hatua ya pili ulikuwa ujio wa Wahindi kama wafanyakazi wa mikataba waliokuwa wakifanya kazi katika mashamba ya miwa kwa ajili ya sukari huko mjini Natal kati ya 1860 na 1868, na tena kuanzia 1874 hadi 1911. Inakadiriwa Wahindi 176,000 ambao wote walikuwa wa imani moja ya Uislamu walisafirishwa kwenda jimboni Natal, karibia asilimia 7-10 ya meli ya awali wote walikuwa Waislamu.
Hatua ya tatu imeonekana wakati wa baada ya apartheid – wimbi kubwa la Waafrika Waislamu waliwasili katika pwani na mipaka ya Afrika Kusini. Idadi ya sasa inakadiriwa kuwa kati ya 75-100 000. Ongezeko hili huhesabiwa kama idadi ya Waislamu waliowasili kama wageni kutoka Uhindi kwa minajili ya kukuza uchumi.Ingawa sehemu kubwa ya Waislamu wa nchini humo ni wa dhehebu la Sunni, idadi kidogo sana ambao ni Ahmadi, hasa katika mji wa Cape Town.
Msikiti wa Nurul Islam
Msikiti wa Nurul Islam ni msikiti unaopatikana mjini Bo-Kaap eneo la Cape Town, Afrika Kusini. Wakati ulipoanzishwa mnamo 1844, jengo lilikuwa linaweza kubeba waumini 150. Mwaka wa 2001 walilikarabati, na sasa linaweza kubeba waumini wapatao 700.
Uislamu nchini Sudan Kusini
Uislamu ni dini ndogo mno nchini Sudan Kusini. Sehemu ya Waislamu walikaribishwa Sudan Kusini baada ya Kura ya maoni ya uhuru wa Sudan Kusini. Sensa ya awali ilitaja kuwa dini ya wakusini katika miaka ya 1956 ambapo ilianishwa ya kwamba sehemu kubwa ya wakazi wa huko walikuwa wafuasi wa dini za jadi au Wakristo wakati asilimia 18 walikuwa Waislamu.
Kura ya maoni ya uhuru wa Sudan Kusini, 2011
Kura ya maoni ilichukua nafasi Kusini mwa Sudan kuanzia tarehe 9 hadi 15 Januari 2011, katika hali ya aidha kanda ya kusini ibaki kuwa sehemu ya Sudan au iwe huru. Kura hii ya maoni ni moja kati ya tokeo la 2005 la Mkataba wa Naivasha baina ya Khartoum na serikali kuu ya Sudan People's Liberation Army/Movement (SPLA/M).
Wakati huohuo kulikuwa na kura ya maoni ambayo ilipaswa ifanyike mjini Abyei katika hali ya aidha iwe sehemu ya Sudan Kusini lakini zoezi lilighairishwa kwa kutokana na mgogoro juu ya haki ya makazi na mipaka.
Mnamo tarehe 7 Februari 2011, tume ya kura ya maoni iliwasilisha matokeo ya mwisho wa kura hizo, ambapo asilimia 98.83 walipigia kura kuwa huru. Wakati huohuo zoezi la upigaji kura lilisitishwa katika baadhi ya wilaya kati ya 10 ya 79 kwa kuzidi asilimia 100 ya mahitaji ya kura zilizotakikana, idadi ya kura zilizidi kabisa hitaji la asilimia 60.
Tarehe rasmi ya kuanzisha taifa jipya huru ilikuwa 9 Julai 2011.
Eric Betzig
Robert Eric Betzig (amezaliwa 13 Januari, 1960) ni mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza mambo ya hadubini. Mwaka wa 2014, pamoja na Stefan Hell na William Moerner, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.
Stefan Hell
Stefan Walter Hell (amezaliwa 23 Desemba, 1962 mjini Arad nchini Romania) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa amechunguza mambo ya hadubini. Mwaka wa 2014, pamoja na Eric Betzig na William Moerner, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.
Wasomali
Wasomali ni kabila kubwa la watu katika eneo linaoitwa Pembe la Afrika ambalo ni eneo linalopakana na Bahari ya Hindi na kugawanyika kati ya nchi nne: Somalia, Kenya, Ethiopia na Jibuti.
Lugha yao ni Kisomali. Dini yao ni Uislamu.
Idadi ya Wasomali walioko nchini Kenya ni karibu milioni tatu (3,000,000) kufuatana na takwimu zilizotolewa na Kenya National Bureau of Statistics, Census Bureau.
William Moerner
William Esco Moerner (amezaliwa 24 Juni, 1953) ni mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza mambo ya hadubini kwa ajili ya kuonekanisha molekuli moja peke yake. Mwaka wa 2014, pamoja na Stefan Hell na Eric Betzig, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.
Tomas Lindahl
Tomas Lindahl (amezaliwa 28 Januari, 1938) ni mwanakemia kutoka nchi ya Uswidi na Uingereza. Hasa alichunguza jinsi ya kutibu saratani. Mwaka wa 2015, pamoja na Paul Modrich na Aziz Sancar, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.
Paul Modrich
Paul Modrich (amezaliwa 13 Juni, 1946) ni mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza jinsi ya kutibu saratani. Mwaka wa 2015, pamoja na Tomas Lindahl na Aziz Sancar, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.
Aziz Sancar
Aziz Sancar (amezaliwa 8 Septemba, 1946) ni mwanakemia kutoka nchi ya Uturuki. Hasa alichunguza jinsi ya kutibu saratani. Mwaka wa 2015, pamoja na Tomas Lindahl na Paul Modrich, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.
Edmond Fischer
Edmond Fischer (amezaliwa 6 Aprili, 1920) ni mwanakemia kutoka nchi ya Uswisi. Tangu 1950 aliishi nchini Marekani. Hasa alichunguza protini na kazi yake ndani ya seli. Mwaka wa 1992, pamoja na Edwin Krebs, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Edwin Krebs
Edwin Krebs (6 Juni, 1918 – 21 Desemba, 2009) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza protini na kazi yake ndani ya seli. Mwaka wa 1992, pamoja na Edmond Fischer, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba. Asichanganywe na Hans Adolf Krebs ambaye pia alikuwa mwanakemia na kupokea Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 1953.
Stesheni (maana)
Stesheni (kutoka ing. "station") ni mara nyingi jina kwa kituo au mahali ambako vyombo vya usafiri vinasimama, kwa mfano stesheni ya basi au reli.
Inapatikana pia kama jina la kata mbalimbali, kwa mfano
Jina
Jina ni neno au maneno ambayo wanapewa watu, wanyama, nchi, vitu n.k. kwa ajili ya utambulisho.
Utamaduni, kwa njia ya sheria au desturi, ndio unaoratibu namna ya kupanga na kutumia majina ya watu, kwa kawaida tangu kuzaliwa.
Mara nyingi, pamoja na jina binafsi, mtu anatumia pia majina mengine kama vile la ukoo mzima, au la baba na la babu.
Katika nchi na makabila mbalimbali jina linaweza kubadilishwa, kwa mfano wakati wa ibada wa kuingizwa katika dini fulani, au kuongezewa, kwa mfano kutokana na ndoa.
Mara nyingine jina linafupishwa, hasa kama ni refu mno, au linapambwa kama kwa kumbembeleza mwenye nalo.
Richard Roberts
Richard John Roberts (amezaliwa 6 Septemba, 1943) ni mwanakemia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa alichunguza DNA. Mwaka wa 1993, pamoja na Phillip Sharp, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Phillip Sharp
Phillip Allen Sharp (amezaliwa 6 Juni, 1944) ni mwanabiolojia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza DNA. Mwaka wa 1993, pamoja na Richard Roberts, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Said bin Sultani
Said bin Sultani, pia Sayyid Said, (5 Juni, 1797 - 19 Oktoba, 1856) alikuwa Sultani wa Maskat, Oman na Zanzibar.
Umuhimu wake katika historia unatokana na kwamba mwaka wa 1840 alihamisha mji mkuu wa usultani wake kutoka mji wa Maskat hadi Stone Town huko Unguja.
Alifahamika kwa kustawisha kilimo cha makarafuu na biashara ya watumwa.
Sayyid Said alikuwa Sultani wa Omani tangu mwaka 1804. Aliimarisha utawala wa Omani juu ya pwani ya Afrika ya Mashariki.
Mwaka 1829 alifaulu kuteka Mombasa iliyokuwa mji pekee wa kujitegemea kati ya miji yote ya Uswahilini.
Visiwa vya Unguja na Pemba vilikuwa chini ya Omani tangu mwaka 1689, Wareno walipofukuzwa katika pwani za Uswahilini.
Sayyid Said aliona nafasi kubwa ya biashara ya karafuu kwa ajili ya soko la Uhindi na kwingineko. Mwaka 1829 akaanzisha mashamba ya mikarafuu kwa kutumia kazi ya watumwa kutoka bara.
Biashara hiyo ikabadilisha uso wa mji wa Zanzibar wa karne ya 19 uliowahi kuwa kijiji kikubwa tu cha vibanda kando ya boma lililojengwa na Omani kama kizuizi dhidi ya Wareno.
Baada ya azimio la mwaka 1832 la kuhamisha mji mkuu wa Omani kwenda Unguja, idadi ya wakazi wa mji ilikua haraka.
Nchi za nje zikatambua mji mkuu mpya na kujenga uhusiano. Ubalozi wa Marekani ulijengwa mwaka 1837, Uingereza ukafuata mwaka 1841 na Ufaransa mwaka 1844.
Sultani mwenyewe aliondoka kabisa Maskat mwaka 1840. Kukua kwa Zanzibar kulisababisha kukonda kwa mji wa Maskat.
Baada ya kifo cha Sayyid Sultan mwaka 1856, usultani wa Oman uligawiwa kati ya wanawe. Sayyid Majid bin Said Al-Busaid (1834/1835–1870) akawa Sultani wa kwanza wa Zanzibar na kaka yake Sayyid Thuwaini bin Said al-Said akawa Sultani wa Oman akitawala nchi hiyo bila maeneo ya Afrika ya Mashariki.
Alfred Gilman
Alfred Gilman (1 Julai, 1941 – 23 Desemba, 2015) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza protini na kazi yake ndani ya seli. Mwaka wa 1994, pamoja na Martin Rodbell, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Martin Rodbell
Martin Rodbell (1 Desemba, 1925 – 7 Desemba, 1998) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza protini na kazi yake ndani ya seli. Mwaka wa 1994, pamoja na Alfred Gilman, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Kanisa la Kiorthodoksi la Ethiopia
Kanisa la Kiorthodoksi la Ethiopia (kwa Kiamhara የኢትዮጵያ:ኦርቶዶክስ:ተዋሕዶ:ቤተ:ክርስቲያን, "Yäityop'ya ortodoks täwahedo bétäkrestyan") ni madhehebu ya dini ya Ukristo iliyotawala watu wa jamii ya Waamhara kwa karne kadhaa hadi sasa.
Wakristo hao wanaotaka kuzingatia imani sahihi ni sehemu muhimu katika utamaduni wa Ethiopia na Eritrea.
Kwa sasa ni kubwa zaidi duniani kuliko mengine yote ya jamii ya Makanisa ya Kiorthodoksi ya Mashariki, likiwa na waumini milioni 45-50. wengi wao wakiishi nchini Ethiopia, lakini pia Mashariki ya Kati, Ulaya na Amerika.
Kanisa la Kiorthodoksi la Ethiopia linaendeleza ushirika na Kanisa la Misri tangu lilipoanzishwa na mtakatifu Frumensyo aliyetumwa na mtakatifu Atanasi, Patriarki wa Aleksandria katikati ya karne ya 4 BK.
Hata hivyo mwaka 1959 lilikubaliwa liwe na Patriarki wake mwenyeji na kujiongoza.
Kwa jumla majimbo ni 44 na maaskofu 60.
Kufuatana na mapokeo ya huko Misri, Epifania na Pasaka ni sikukuu muhimu sana, na husherehekewa kwa kufanya mambo kama vile kufunga kula na kucheza.
Pia kuna siku kadhaa katika mwaka ambapo ni mboga za majani pekee na samaki ndio huruhisiwa kuliwa.
Ndoa huweza kuanzishwa au kupangwa wakati mwanamume ana umri wa miaka kumi na..., au ishirini na... Kiutamaduni, wasichana wanaruhusiwa kuolewa wakiwa na umri wa miaka 14 hadi 18, lakini katika karne ya 20, mambo yamebadilika, hivyo sasa umri mdogo kuliko wote wa kuolewa ni miaka 18, na suala hili linasimamiwa na serikali. Ndoa za kiserikali ni nyingi japo pia, wapo watu wanaofunga ndoa katika makani mbalimbali. Na baada ya kufunga ndoa kanisani, suala la talaka halipo na haliwezekani. Kila familia hufanya sherehe ya ndoa baada ya harusi.
Tangu kuzaliwa, padri hutembelea familia kwa ajili ya kumbariki mtoto, na pia kutahiri mtoto kama ni wa kiume. Mama wa mtoto, hutakiwa kukaa ndani kwa siku 40 baada ya kujifungua kama mtoto ni wa kiume na kukaa ndani kwa siku 80 kwa mtoto ni wa kike kabla ya kwenda kanisani kwa ajili ya ubatizo.
Sanaa ya nchini Ethiopia kwa ujumla imeegamia katika masuala ya dini na michoro ya dini.
Mmoja kati ya michoro mizuri zaidi ya vitu au watu wenye macho makubwa na mara nyingi huwa ni watu wanaohusiana na Biblia.
Kanisa la Kiorthodoksi la Eritrea
Kanisa la Kiorthodoksi la Eritrea ni madhehebu ya dini ya Ukristo iliyotawala makabila ya Eritrea kaskazini kwa karne kadhaa hadi sasa.
Wakristo hao wanaotaka kuzingatia imani sahihi ya Makanisa ya Kiorthodoksi ya Mashariki ni sehemu muhimu katika utamaduni wa Eritrea kama ulivyo kwa wenzao wa Ethiopia.
Kwa sasa lina waumini milioni 3. wengi wao wakiishi nchini Eritrea, lakini pia Ulaya na Amerika.
Kanisa la Kiorthodoksi la Eritrea linaendeleza ushirika na Kanisa la Misri tangu lilipoanzishwa na mtakatifu Frumensyo aliyetumwa na mtakatifu Atanasi, Patriarki wa Aleksandria ainjilishe ufalme wa Aksum katikati ya karne ya 4 BK.
Hata hivyo mwaka 1993 lilikubaliwa liwe na Patriarki wake mwenyeji na kujiongoza.
Kufuatana na mapokeo ya huko Misri, Epifania na Pasaka ni sikukuu muhimu sana, na husherehekewa kwa kufanya mambo kama vile kufunga kula na kucheza.
Pia kuna siku kadhaa katika mwaka ambapo ni mboga za majani pekee na samaki ndio huruhisiwa kuliwa.
Ndoa huweza kuanzishwa au kupangwa wakati mwanamume ana umri wa miaka kumi na..., au ishirini na... Kiutamaduni, wasichana wanaruhusiwa kuolewa wakiwa na umri wa miaka 14 hadi 18, lakini katika karne ya 20, mambo yamebadilika, hivyo sasa umri mdogo kuliko wote wa kuolewa ni miaka 18, na suala hili linasimamiwa na serikali. Ndoa za kiserikali ni nyingi japo pia, wapo watu wanaofunga ndoa katika makani mbalimbali. Na baada ya kufunga ndoa kanisani, suala la talaka halipo na haliwezekani. Kila familia hufanya sherehe ya ndoa baada ya harusi.
Tangu kuzaliwa, padri hutembelea familia kwa ajili ya kumbariki mtoto, na pia kutahiri mtoto kama ni wa kiume. Mama wa mtoto, hutakiwa kukaa ndani kwa siku 40 baada ya kujifungua kama mtoto ni wa kiume na kukaa ndani kwa siku 80 kwa mtoto ni wa kike kabla ya kwenda kanisani kwa ajili ya ubatizo.
Sanaa ya nchini Eritrea kwa ujumla imeegamia katika masuala ya dini na michoro ya dini.
Mmoja kati ya michoro mizuri zaidi ya vitu au watu wenye macho makubwa na mara nyingi huwa ni watu wanaohusiana na Biblia.
Edward Lewis
Edward Lewis (20 Mei, 1918 – 21 Julai, 2004) alikuwa mwanabiolojia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza jeni za nzi. Mwaka wa 1995, pamoja na Christiane Nüsslein-Volhard na Eric Wieschaus, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Arubastini
Arubastini ni mchezo wa karata ambapo karata inayotawala ndiyo huongoza mchezo.
Mshindi hupatikana kwa kupata idadi ya 60 kwenda juu.
Maji salama
Maji salama au maji ya kunywa ni maji yaliyochemshwa au kutibiwa ili yawe salama kwa kunywa au kwa kuandalia chakula.
Kimataifa, katika mwaka 2012, asilimia themanini na tisa (89%) ya watu duniani waliweza kupata maji safi na salama kwa kunywa.
Karibu watu bilioni 4 waliweza kupata maji ya bomba wakati wengine bilioni 2.3 waliweza kupata maji kutoka kwenye visima na mabomba ya umma. Watu bilioni 1.8 bado wanatumia maji ya kunywa yasiyo salama ambayo vyanzo vyake vinaweza kuwa vimechafuliwa na kinyesi. Maji haya yanaweza kusababisha magonjwa kama kipindupindu na homa ya matumbo.
Maji ni muhimu kwa maisha ya binadamu na viumbe hai wengine. Kiasi cha maji ya kunywa kinachohitajika kinatofautiana. Kinategemea na shughuli za kawaida, umri, masuala ya kiafya na hali ya hewa. Inakadiriwa kuwa Mmarekani mmoja anakunywa lita moja ya maji kwa siku, wakati asilimia tisini na tano (95%) wanakunywa maji yasiyo chini ya lita tatu kwa siku.
Kwa wale wanaofanya kazi katika hali ya hewa ya joto, wanaweza kunywa lita 16 kwa siku. Maji yanatengeneza asilimia sitini (60%) ya uzito kwa wanaume na asilimia hamsini na tano (55%) kwa wanawake. Watoto wachanga wana asilimia sabini (70%) au themanini (80%) ya maji katika miili yao wakati wazee wanakaribia asilimia arobaini na tano (45%).
Kwa kawaida katika nchi zilizoendelea maji ya bomba yanakidhi viwango vya ubora wa maji ya kunywa, hata hivyo kiasi kidogo sana cha maji hayo hunywewa au hutumiwa katika maandalizi ya chakula. Maji hayo hutumika pia katika kufua, usafi wa vyoo na umwagiliaji.
Kupunguza magonjwa yanayosambaa kwa maji na maendeleo ya vyanzo salama vya maji ni lengo kubwa kiafya katika nchi zinazoendelea.
Maji yaliyowekwa katika chupa yanauzwa kwa matumizi ya umma katika sehemu nyingi duniani.
Akwila na Priska
Akwila na Priska (au Akula na Prisila) walikuwa mume na mke Wayahudi wa Ponto (leo nchini Uturuki) katika karne ya 1 BK.
Ni maarufu katika vitabu 4 vya Biblia ya Kikristo kama jozi la Wakristo lililofanya kazi ya umisionari katika miji na nchi mbalimbali, kama vile Korintho na Efeso, baada ya kufukuzwa na Kaisari Klaudio wakiwa pamoja na Wayahudi wote wa jiji la Roma (mwaka 49).
Wakati huo walikuwa Wakristo tayari (Mdo 18:2-3).
Huko Korintho walianza kushirikiana na Mtume Paulo (Mdo 18:18) aliyewataja kila mara kwa heshima na shukrani kubwa, pia kwa sababu walihatarisha uhai wao ili kumuokoa huko Efeso (1Kor 16:19; Rom 16:4; 2Tim 4:19).
Baadaye walirudi Roma kwa muda, labda mpaka Kaisari Nero alipoanza kudhulumu Kanisa. Hapo wakarudi Efeso.
Kati ya watu walioinjilishwa nao, muhimu zaidi ni Apolo, Myahudi msomi wa Aleksandria, Misri (Mdo 18:36).
Wanaheshimiwa na madhehebu mengi kama watakatifu. Kama vile Agano Jipya linawataja daima pamoja, sikukuu yao inawaadhimisha daima kwa pamoja ingawa tarehe ni tofautitofauti, kadiri ya madhehebu. Kwa Wakatoliki ni hasa tarehe 8 Julai.
Kanuti IV
Kanuti IV (maarufu kwa Kidani kama "Knud den Hellige", "Kanuti mtakatifu", 1043 - Odense, 10 Julai 1086), alikuwa mfalme wa Udani kuanzia mwaka 1080 hadi siku ya kuuawa.
Pamoja na utakatifu wake, alionyesha bidii kubwa kwa uimarishaji wa mamlaka yake ndani na nje ya nchi.
Aliuawa ndani ya kanisa, mbele ya altare, pamoja na watu wengine 18.
Wananchi walimheshimu mara moja kama mtakatifu, na Papa Paskali II alithibitisha heshima hiyo mwaka 1101.
Christiane Nüsslein-Volhard
Christiane Nüsslein-Volhard (amezaliwa 20 Oktoba, 1942) ni mwanabiolojia kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa alichunguza jeni za nzi. Mwaka wa 1995, pamoja na Eric Wieschaus na Edward Lewis, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Eric Wieschaus
Eric Francis Wieschaus (amezaliwa 8 Juni, 1947) ni mwanabiolojia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza jeni za nzi. Mwaka wa 1995, pamoja na Christiane Nüsslein-Volhard na Edward Lewis, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Peter Doherty
Peter Charles Doherty (amezaliwa 15 Oktoba, 1940) ni mganga wa mifugo kutoka nchi ya Australia. Hasa alichunguza kingamwili. Mwaka wa 1996, pamoja na Rolf Zinkernagel, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Rolf Zinkernagel
Rolf Zinkernagel (amezaliwa 6 Januari, 1944) ni daktari kutoka nchi ya Uswisi. Hasa alichunguza kingamwili. Mwaka wa 1996, pamoja na Peter Doherty, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Teddy Riley
Edward Theodore "Teddy" Riley (amezaliwa 8 Oktoba, 1967) ni mtunzi wa nyimbo, mwanamuziki, mpiga kinanda, mtumbuizaji na mtayarishaji wa rekodi kutoka nchini Marekani. Huhesabiwa kama mwanzilishi mtindo wa new jack swing. Kupitia kazi zake za utayarishaji na Michael Jackson, Bobby Brown, Doug E. Fresh, Today, Keith Sweat, Heavy D., Usher, Jane Child, na wengineo kibao - vilevile akiwa kama mmoja wa wanakundi wa Guy na Blackstreet, Riley amehesabika kuwa na athira kubwa mno katika uanzishwaji na uboreshaji wa muziki wa contemporary R&B, hip-hop, soul na pop tangu katika miaka ya 1980.
Stanley Prusiner
Stanley Prusiner (amezaliwa 28 Mei, 1942) ni mwanakemia na daktari kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza prioni. Mwaka wa 1997 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Fani
Fani ni mbinu anayoitumia mwandishi ili kufikisha ujumbe kwa watu aliowakusudia/hadhira.
Vipengele vya fani ni pamoja na Jina wahusika, mandhari, lugha, muundo na mtindo.
Wahusika; ni watu au viumbe ambavyo mwandishi wa fasihi huwatumia ili kufanikisha ujumbe kwa jamii husika. Katika kazi ya fasihi mwandishi huwagawa wahusika katika makundi mawili yaani wahusika wakuu na wahusika wadogo.
Wahusika wakuu ni wale ambao wanajitokeza kuanzia mwanzo mpaka mwisho wa kazi ya fasihi. Wahusika wadogo ni wale wote ambao wanajitokeza sehemu mbalimbali katika kazi ya fasihi kwa mfano, mwanzoni mwa kitabu hadi mwishoni mwa kitabu.
Wahusika hawa wawe ni wakuu au wadogo wanaweza kugawanyika katika makundi yafuatayo:Mandhari ni sehemu ambayo matukio ya hadithi au masimulizi hutokea. Mandhari huweza kuwa halisi kama vile baharini, njiani, msituni, kijijini, mijini au ya kufikirika kama vile kuzimu, mbinguni, peponi n.k.
Lugha ndio wenzo mkubwa wa msanii katika kazi za fasihi, miongoni mwa vipengele vya lugha ni tamathali za semi pamoja na semi.
Muundo ni mpangilio wa visa katika kazi ya fasihi anayotumia mwandishi katika kupangilia kazi yake.mpangilio na mtiririko wa kazi ya fasihi, kwa upande wa visa na mtukio.
Kuna aina mbili za kupangilia matukio kama vile:
Mtindo ni mbinu ya kipekee kifani na kimaudhui, zinazotofautisha msanii mmoja na mwingine. Kwa mfano, namna msanii anavyotumia lugha, anavyoteua msamiati, namna anavyosimulia hadithi yake (anaweza kutumia nafsi ya kwanza, ya pili au ya tatu). Kwa mfano katika riwaya ya “Barua Ndefu kama hii” iliyoandikwa na Mariama Ba ametumia mtindo wa barua ya kirafiki kuanzia mwanzo hadi mwisho, hii pia inaonesha mtindo wake wa kipekee.
Tanakali za Sauti: ni mbinu ya kutumia maneno yanayoiga sauti au hali fulani au namna kitendo kilivyofanyika.
Ni fungu la maneno linapotumika kutoa maana nyingine, badala ya ile ya maneno yaliyotumika. Semi hutumika kuficha ukali wa maneno au kupamba lugha. Kuna aina mbili za semi:
Shule Direct
Shule Direct ni jukwaa la mtandaoni ambalo linatoa mafunzo ya kielimu kwa wanafunzi na walimu katika shule za sekondari kwa ajili ya Tanzania pekee. Malengo hasa ni kufanya elimu inafikika popote na muda wote. Wazo la wavuti hii ni la mlimbwende wa zamani Bi. Faraja Nyalandu (zamani Kotta).
Ufahamu
Ufahamu ni dhana inayorejelea kujua na kuielewa jambo kwa usahihi na kuweza kulielezea upya kwa usahihi bila kupoteza maana yake ya msingi.
Ufahamu wa mtu waweza kupimwa katika kusikiliza jambo au katika kusoma.
Ufahamu wa kusikiliza ni zaidi ya kusikiliza tu kile kilichosemwa; badala yake ni uwezo wa mtu kuelewa maana ya maneno anayoyasikia na kuweza kuhusiana nayo kwa namna fulani. Kwa mfano mwanafunzi anaposikiliza hadithi, ufahamu mzuri wa kusikiliza humsaidia kuielewa hadithi hiyo, kuikumbuka, kuijadili, na hata kuisimulia tena kwa maneno yake mwenyewe.
Ufahamu wa kusikiliza unahusisha michakato kadhaa katika kuelewa na kupata maana ya kile kinachozungumzwa. Michakato hii inahusisha:Katika ufahamu wa kusikiliza, msikilizaji hana budi kuzingatia mambo yafutayo:
Ni namna ya kuangalia maandishi na kuyasoma. Kuna aina tatu za kusoma:
Katika usomaji huu, msomaji hufumba kinywa na kupitisha macho katika kila mstari harakaharaka. Macho hayo huunganisha neno lililotangulia na lile linalofuata. Ubongo wake huchambua mambo muimu yanayojitokeza, huku akiyahifadhi kichwani.
Mtu akijizoeza kusoma kimya, ananufaika ifuatavyo:
Kusoma kwa sauti ni namna ya kuyaangalia maandishi na kuyatamka kwa sauti inayosikika.
Mambo ya Kuzingatia katika Ufahamu wa Kusoma.
Kuna vipengele viwili vinavyounda mchakato wa ufahamu wa kusoma:
Uelewa wa msamiati na
Uelewa wa matini
Ili kuilelewa habari/matini ni lazima msomaji awe na uwezo wa kuelewa msamiati uliotumika katika matini hiyo. Endapo maneno yaliyotumika hayataeleweka vilevile matini yote haitaeleweka.
Katika ufahamu wa kusoma, msomaji anatakiwa kuzingatia mambo yafuatayo:Kwa kuzingatia haya yote msomaji atakuwa na uelewa mzuri juu ya habari aliyoisoma na pia anaweza kufupisha habari hiyo aliyoisoma.
Huu ni usomaji ambao lengo lake kuu huwa ni kujiburudisha tu. Katika usomaji wa aina hii, msomaji hujisomea zaidi magazeti, majarida na vitabu tofauti na vile vinavyotumika darasani.
Mambo ya Kuzingatiwa katika Ufahamu wa Kusoma kwa Burudani
Wakati mwingine si lazima msomaji awe na vitabu vyote ambavyo anahitaji kuvisoma au magazeti na majarida. Inapotokea hivyo, msomaji anaweza kwenda maktaba kuazima kitabu nachokihitaji.
Ingawa lengo la msomaji huwa ni kujiburudisha tu, lakini pia hujiongezea maarifa. Hii ni kwa sababu, magazeti, majarida na vitabu sambamba na kutuamia lugha sanifu huelezea mambo mabalimbali yanayoihusu jamii.
Hivyo msomaji kutokana na kusoma vitabu na majarida mbalimbali hujiongezea kiwango cha welewa wa lugha na mambo mengine ya kijamii yanayojadiliwa humo.
Ni jambo zuri kwa msomaji kujijengea tabia ya kujipima ili aweze kuelewa kiwango cha maarifa aliyopata katika kujisomea. Kujipima huku kunaweza kufanywa kwa kujiundia utaratibu wa kuweka kumbukumbu ya vitu au makala zilizosomwa na kufanya ufupisho wa kila makala.Ufahamu Katika Shule Direct
Yohane Gualberto
Yohane Gualberto (995 hivi - 12 Julai 1073) alikuwa mmonaki wa Toscana, Italia ya Kati aliyeanzisha urekebisho wa Vallombrosa.
Kabla ya hapo alikuwa askari kutoka familia maarufu ya Visdomini. Ndugu yake alipouawa, alipaswa kulipa kisasi kwa kumuua muuaji. Alipompata, huyo alimpigia magoti na kunyosha mikono kama Yesu msalabani akimuomba msamaha. Ilikuwa siku ya Ijumaa Kuu. Hapo Yohane alitupa upanga wake na kumkumbatia.
Baada ya hapo alijiunga na monasteri ya Wabenedikto wa San Miniato.
Aliposhindana na abati na askofu wake wenye tabia ya usimoni, ambao yeye aliupiga vita, aliacha jumuia na mwaka 1036 alifika pamoja na wenzake kadhaa huko Vallombrosa.
Baada ya Papa kuthibitisha nia yao, shirika lilistawi sana.
Mwaka 1193 alitangazwa na Papa Celestino III kuwa mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.
Robert Furchgott
Robert Francis Furchgott (4 Juni, 1916 – 19 Mei, 2009) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza mawasiliano ndani ya seli. Mwaka wa 1998, pamoja na Louis Ignarro na Ferid Murad, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Aspreno wa Napoli
Aspreno wa Napoli alikuwa Mkristo wa karne ya 1 BK; anatajwa kama askofu wa kwanza wa mji huo wa Italia Kusini.
Asili yake haijulikani.
Inasemekana aliinjilishwa na Mtume Petro alipokuwa akielekea Roma.
Baadaye akawa askofu kwa miaka 23, akistawisha Kanisa la Napoli.
Tangu zamani anaheshimiwa kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 3 Agosti.
Aristarko wa Thesalonike
Aristarko (kwa Kigiriki Ἀρίσταρχος, "Aristarkhos"), alikuwa mkazi wa Thesalonike, Makedonia (leo nchini Ugiriki) , anayetajwa mara tano katika Agano Jipya hasa kama mfuasi na mwenzi wa Mtume Paulo.
Pamoja na Gaius, Mmakedonia mwingine, Aristarko alishambuliwa na umati mjini Efeso na kupelekwa kwenye kiwanja cha tamthilia .
Baadaye, Aristarko aliongozana na Paulo kurudi mkoa wa Asia kutoka Ugiriki .
Mwaka 58 aliongozana tena na Paulo kwenda Yerusalemu ili kuwakilisha mchango wa Wakristo wa kimataifa kwa wenzao maskini wa Kiyahudi.
Huko Kaisarea Baharini alipanda na Paulo meli ya kwenda Myra, Lycia na kutoka huko hadi Roma.
Ndiyo sababu Aristarko anatajwa na Paulo kama "mfungwa mwenzangu" na "mfanyakazi mwenzangu".
Kadiri ya mapokeo alipata kuwa askofu wa Thesalonike au wa Apamea.
Anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu
katika tarehe tofauti: 4 Januari, 14 Aprili, 4 Agosti na 27 Septemba.
Mia moja na kumi na nne
Mia moja na kumi na nne ni namba inayoandikwa 114 kwa tarakimu za kawaida na CXIV kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 113 na kutangulia 115.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 19.
114
Basilika kuu la Bikira Maria
Basilika kuu la Bikira Maria katika mtaa wa Esquilino jijini Roma ni kanisa lililojengwa kwanza na Papa Liberius (352-366) kwa heshima ya Bikira Maria .
Kama lilivyo sasa ni kazi hasa ya Papa Sixtus III (432–440) aliyelishughulikia mara baada ya huyo kutangazwa na Mtaguso wa Efeso (431) kuwa Mama wa Mungu.
Hii inabaki kweli ingawa sehemu nyingine zilijengwa upya, hasa baada ya tetemeko la ardhi la mwaka 1348.
Kanisa hilo lina cheo cha Basilika, tena Basilika la Kipapa.
Kumbukumbu ya kutabarukiwa kwake huadhimishwa kila mwaka tarehe 5 Agosti.
Mia moja na kumi na tano
Mia moja na kumi na tano ni namba inayoandikwa 115 kwa tarakimu za kawaida na CXV kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 114 na kutangulia 116.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 23.
Mia moja na kumi na sita
Mia moja na kumi na sita ni namba inayoandikwa 116 kwa tarakimu za kawaida na CXVI kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 115 na kutangulia 117.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 29.
Mia moja na kumi na saba
Mia moja na kumi na saba ni namba inayoandikwa 117 kwa tarakimu za kawaida na CXVII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 116 na kutangulia 118.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3 x 13.
Mia moja na kumi na nane
Mia moja na kumi na nane ni namba inayoandikwa 118 kwa tarakimu za kawaida na CXVIII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 117 na kutangulia 119.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 59.
Mia moja na kumi na tisa
Mia moja na kumi na tisa ni namba inayoandikwa 119 kwa tarakimu za kawaida na CXIX kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 118 na kutangulia 120.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 7 x 17.
Mia moja na ishirini
Mia moja na ishirini ni namba inayoandikwa 120 kwa tarakimu za kawaida na CXX kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 119 na kutangulia 121.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 3 x 5.
Mia moja na ishirini na moja
Mia moja na ishirini na moja ni namba inayoandikwa 121 kwa tarakimu za kawaida na CXXI kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 120 na kutangulia 122.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 11 x 11.
Mia moja na ishirini na mbili
Mia moja na ishirini na mbili ni namba inayoandikwa 122 kwa tarakimu za kawaida na CXXII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 121 na kutangulia 123.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 61.
Mia moja na ishirini na tatu
Mia moja na ishirini na tatu ni namba inayoandikwa 123 kwa tarakimu za kawaida na CXXIII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 122 na kutangulia 124.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 41.
Louis Ignarro
Louis Ignarro (amezaliwa 31 Mei, 1941) ni mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza mawasiliano ndani ya seli. Mwaka wa 1998, pamoja na Robert Furchgott na Ferid Murad, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Ferid Murad
Ferid Murad (amezaliwa 14 Septemba, 1936) ni mwanakemia na daktari kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza mawasiliano ndani ya seli. Mwaka wa 1998, pamoja na Robert Furchgott na Louis Ignarro, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Günter Blobel
Günter Blobel (21 Mei 1936 - 18 Februari 2018) ni mwanabiolojia kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa alichunguza protini na mawasiliano yake ndani ya seli. Mwaka wa 1999 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Arvid Carlsson
Arvid Carlsson (amezaliwa 25 Januari, 1923) ni mwanakemia na daktari kutoka nchi ya Uswidi. Hasa alichunguza dopamini. Mwaka wa 2000, pamoja na Paul Greengard na Eric Kandel, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Paul Greengard
Paul Greengard (amezaliwa 11 Desemba, 1925) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza mawasiliano ndani ya seli. Mwaka wa 2000, pamoja na Arvid Carlsson na Eric Kandel, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Eric Kandel
Eric Kandel (amezaliwa 7 Novemba, 1929) ni mwanasaikolojia na daktari kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza misingi ya kisaikolojia ya ufahamu. Mwaka wa 2000, pamoja na Paul Greengard na Arvid Carlsson, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Leland Hartwell
Leland Harrison Hartwell (amezaliwa 30 Oktoba, 1939) ni mwanabiolojia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza protini na kazi yake katika ugawanyaji wa seli. Mwaka wa 2001, pamoja na Timothy Hunt na Paul Nurse, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Timothy Hunt
Timothy Hunt (amezaliwa 19 Februari, 1943) ni mwanabiolojia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa alichunguza protini na kazi yake katika ugawanyaji wa seli. Mwaka wa 2001, pamoja na Leland Hartwell na Paul Nurse, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Bikira Maria Malkia
Bikira Maria Malkia ni kumbukumbu ya kalenda ya liturujia ya Kanisa la Kilatini.
Adhimisho hilo lilianzishwa na Papa Pius XII mwaka 1955.
Lengo lake ni kutangaza kwamba, karibu na Kristo Mfalme wa ulimwengu, husimama mama yake, Bikira Maria, kama ilivyokuwa huko msalabani.
Paul Nurse
Paul Nurse (amezaliwa 25 Januari, 1949) ni mwanajenetikia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa alichunguza protini na kazi yake katika ugawanyaji wa seli. Mwaka wa 2001, pamoja na Leland Hartwell na Timothy Hunt, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Sydney Brenner
Sydney Brenner (amezaliwa 13 Januari, 1927) ni mwanabiolojia kutoka nchi ya Afrika Kusini. Hasa alichunguza msimbo wa kijenetikia. Mwaka wa 2002, pamoja na Robert Horvitz na John Sulston, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Margaret Ward
Margaret Ward (Congleton, 1550; † Tyburn, 30 Agosti 1588) alikuwa mwanamke wa Uingereza aliyeuawa kwa sababu ya imani yake katika dhuluma za serikali ya nchi hiyo dhidi ya Kanisa Katoliki.
Dhuluma hiyo ilianzishwa na Malkia Elizabeti I (1533-1603) na kuendelezwa na waandamizi wake kwa ukali wa kiwango tofauti, hasa miaka 1535-1679.
Pamoja na kutambua hatari ya kuwa Mkatoliki, Margaret alimsaidia padri William Watson, aliyewahi kufungwa na kuteswa mara kadhaa ili aasi Kanisa lake na kujiunga na Anglikana.
Ingawa Margaret alimtembelea mara nyingi, hatimaye padri huyo aliasi ili kurudishiwa uhuru wake. Lakini baadaye alijuta sana akaamua kukana hadharani uamuzi wake huo, hivyo akafungwa tena huko Bridewell.
Hapo Margaret alimsaidia kutoroka gerezani, lakini aligharimu mwenyewe ujasiri huo. Alipelekwa mahakamani ambapo hakukanusha tendo lake, hakukana imani yake wala hakuomba msamaha kutoka kwa malkia. Hivyo alihukumiwa kuuawa kwa usaliti pamoja na Wakatoliki wengine, wakiwemo mapadri na walei.
Papa Pius XI alimtangaza mwenye heri tarehe 15 Desemba 1929, na Papa Paulo VI alimtangaza mtakatifu tarehe 25 Oktoba 1970.
Mia moja na ishirini na nne
Mia moja na ishirini na nne ni namba inayoandikwa 124 kwa tarakimu za kawaida na CXXIV kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 123 na kutangulia 125.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 31.
Mia moja na ishirini na tano
Mia moja na ishirini na tano ni namba inayoandikwa 125 kwa tarakimu za kawaida na CXXV kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 124 na kutangulia 126.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 5 x 5.
Mia moja na ishirini na sita
Mia moja na ishirini na sita ni namba inayoandikwa 126 kwa tarakimu za kawaida na CXXVI kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 125 na kutangulia 127.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 3 x 7.
Mia moja na ishirini na saba
Mia moja na ishirini na saba ni namba inayoandikwa 127 kwa tarakimu za kawaida na CXXVII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 126 na kutangulia 128.
127 ni namba tasa.
Mia moja na ishirini na nane
Mia moja na ishirini na nane ni namba inayoandikwa 128 kwa tarakimu za kawaida na CXXVIII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 127 na kutangulia 129.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 2 (au 2).
Mia moja na ishirini na tisa
Mia moja na ishirini na tisa ni namba inayoandikwa 129 kwa tarakimu za kawaida na CXXIX kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 128 na kutangulia 130.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 43.
Mia moja thelathini
Mia moja na thelathini ni namba inayoandikwa 130 kwa tarakimu za kawaida na CXXX kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 129 na kutangulia 131.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 5 x 13.
Mia moja na thelathini na moja
Mia moja na thelethini na moja ni namba inayoandikwa 131 kwa tarakimu za kawaida na CXXXI kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 130 na kutangulia 132.
131 ni namba tasa.
Alberto wa Pontida
Alberto wa Pontida, O.S.B., (Prezzate, 1025; † 2 Septemba 1095), alikuwa abati huko Lombardia, Italia.
Alberto alikuwa kati ya wamonaki waliojitahidi zaidi kueneza urekebisho wa Cluny katika mkoa huo. Hata hivyo, alikuwa upande wa kaisari Henri IV katika mashindano yake na Papa Gregori VII.
Anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Septemba pamoja na mtakatifu Vitus.
Kabla hajajiunga na umonaki, alikuwa askari kufuatana na kawaida ya koo maarufu za wakati huo. Ni baada ya kujeruhiwa sana vitani kwamba aliamua kufuata maisha ya Kiroho.
Alipokwenda kuhiji Santiago de Compostela (Hispania) alipitia monasteri kadhaa za Waklunii na kuvutiwa sana na maisha ya namna hiyo.
Aliporudi nyumbani alijitolea mali yake kuanzisha monasteri (1059).
Baadaye alikwenda kupata malezi ya Ugo wa Cluny kwa miaka saba.
Tena akarudi Pontida kuongoza monasteri yake na kuanzisha nyingine kwa wanawake.
Mia moja na thelathini na tatu
Mia moja na thelathini na tatu ni namba inayoandikwa 133 kwa tarakimu za kawaida na CXXXIII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 132 na kutangulia 134.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 7 x 19.
Mia moja na thelathini na mbili
Mia moja na thelathini na mbili ni namba inayoandikwa 132 kwa tarakimu za kawaida na CXXXII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 131 na kutangulia 133.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 3 x 11.
Mia moja na thelathini na nne
Mia moja na thelathini na nne ni namba inayoandikwa 134 kwa tarakimu za kawaida na CXXXIV kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 133 na kutangulia 135.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 67.
Mia moja na thelathini na tano
Mia moja na thelathini na tano ni namba inayoandikwa 135 kwa tarakimu za kawaida na CXXXV kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 134 na kutangulia 136.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3 x 3 x 5.
Mia moja na thelathini na sita
Mia moja na thelathini na sita ni namba inayoandikwa 136 kwa tarakimu za kawaida na CXXXVI kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 135 na kutangulia 137.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 17.
Robert Horvitz
Robert Horvitz (amezaliwa 8 Mei, 1947) ni mwanabiolojia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza msimbo wa kijenetikia. Mwaka wa 2002, pamoja na Sydney Brenner na John Sulston, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Mia moja na thelathini na saba
Mia moja na thelathini na saba (au: Mia thelathini na saba) ni namba inayoandikwa 137 kwa tarakimu za kawaida na CXXXVII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 136 na kutangulia 138.
137 ni namba tasa.
Mia moja na thelathini na nane
Mia moja na thelathini na nane (au: Mia thelathini na nane) ni namba inayoandikwa 138 kwa tarakimu za kawaida na CXXXVIII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 137 na kutangulia 139.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 23.
John Sulston
John Sulston (amezaliwa 27 Machi, 1942) ni mwanabiolojia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa alichunguza msimbo wa kijenetikia. Mwaka wa 2002, pamoja na Sydney Brenner na Robert Horvitz, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Mia moja na thelathini na tisa
Mia moja na thelathini na tisa (au: Mia thelathini na tisa) ni namba inayoandikwa 139 kwa tarakimu za kawaida na CXXXIX kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 138 na kutangulia 140.
139 ni namba tasa.
Mia na arobaini
Mia moja na arobaini ni namba inayoandikwa 140 kwa tarakimu za kawaida na CXL kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 139 na kutangulia 141.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 5 x 7.
Paul Lauterbur
Paul Christian Lauterbur (6 Mei, 1929 – 27 Machi, 2007) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza usumaku kwa ajili ya MRI. Mwaka wa 2003, pamoja na Peter Mansfield, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Peter Mansfield
Peter Mansfield (amezaliwa 27 Machi, 1933) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa alichunguza usumaku kwa ajili ya MRI. Mwaka wa 2003, pamoja na Paul Lauterbur, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Linda Buck
Linda Buck (amezaliwa 29 Januari, 1947) ni mwanabiolojia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza mfumo wa kunusa. Mwaka wa 2004, pamoja na Richard Axel, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Richard Axel
Richard Axel (amezaliwa 2 Julai, 1946) ni mwanabiolojia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza mfumo wa kunusa. Mwaka wa 2004, pamoja na Linda Buck, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Barry Marshall
Barry James Marshall (amezaliwa 30 Septemba, 1951) ni daktari kutoka nchi ya Australia. Hasa alichunguza heliobacter pylori na uhusiano wake na kidonda cha tumbo. Mwaka wa 2005, pamoja na Robin Warren, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Robin Warren
Robin Warren (amezaliwa 11 Juni, 1937) ni daktari kutoka nchi ya Australia. Hasa alichunguza heliobacter pylori na uhusiano wake na kidonda cha tumbo. Mwaka wa 2005, pamoja na Barry Marshall, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Onesiforo
Onesiforo (jina la Kigiriki lenye maana ya "mleta faida") alikuwa mwanamume Mkristo wa karne ya 1 aliyetajwa na Mtume Paulo kwa shukrani katika Waraka wa pili kwa Timotheo 1:16-18.
Sababu ni kwamba alimsaidia sana alipokuwa Efeso, halafu akamfuata hadi Roma mpaka akafaulu kumuona na kumfariji bila kuonea aibu minyororo yake.
Kwa hiyo Paulo alimtakia huruma ya Mungu pamoja na familia yake.Because Paul speaks of Onesiphorus only in the past tense, wishes blessings upon his house (family), and mercy for him "in that day", some scholars believe that Onesiphorus had at this point died. Towards the end of the same letter, in , Paul sends greetings to "Prisca and Aquila, and the house of Onesiphorus", again apparently distinguishing the situation of Onesiphorus from that of the still living Prisca and Aquila. Paul's reference to Onesiphorus, along with , is cited by Catholics as one of the early examples of prayer for the dead,
Klod
Klod (kwa Kifaransa Cloud; kwa Kilatini Clodoaldus) alikuwa padri kutoka ukoo wa kifalme wa Orleans huko Ufaransa (522 - 560 hivi).
Bibi yake alikuwa mtakatifu Klotilda.
Ndugu zake wawili waliuawa wakiwa bado watoto; yeye tu alinusurika kwa kukimbilia Provence na kujinyima haki zote za kumrithi baba yake, mfalme Klodomer. Pia aliwagawia mafukara mali iliyombakia.
Baada ya kuishi kama mkaapweke chini ya mtakatifu Severini wa Noricum, lakini alitembelewa na wengi kwa ushauri kiasi kwamba aliona hafaidiki na upweke akarudi Paris, alipopokewa kwa furaha.
Watu walimuomba askofu ampe upadrisho (551). Halafu alitoa huduma kwa muda fulani, halafu akarudi upwekeni, na hatimaye akaanzisha abasia karibu na Versailles.
Anaheshimiwa kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 7 Septemba.
Stefano wa Châtillon
Stefano wa Châtillon (Châtillon-sur-Chalaronne, 1150 - Die, 7 Septemba 1208) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki nchini Ufaransa.
Akitokea familia mashuhuri, alipokuwa na umri wa miaka 25 alijiunga na monasteri ya Wakartusi huko Portes (Bugey).
Kutokana na juhudi zake za pekee katika maisha ya Kiroho, mwaka 1196 alichaguliwa kuwa priori, akaongoza vizuri jumuia yake ya wakaapweke.
Karama zake za uponyaji na utabiri zilimvutia watu wengi waliotaka pia ushauri wake.
Mwaka 1202 alipewa uaskofu, ingawa hakuukubali mpaka alipolazimishwa na papa Inosenti III na mkuu wa shirika.
Pamoja na kuwajibika kwa ajili ya jimbo la Die, na hasa kwa wanyonge, aliendelea kuishi kama Mkartusi kadiri alivyoweza.
Alifariki dunia siku na saa aliyokuwa ametabiri.
Mwaka 1907, Papa Pius X alithibitisha utakatifu wake uliosifiwa tangu zamani.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake
Kuzaliwa kwa Bikira Maria
Kuzaliwa kwa Bikira Maria ni sikukuu inayoadhimishwa tarehe 8 Septemba katika Kanisa Katoliki na katika makanisa ya Waorthodoksi, ambako inaorodheshwa kati ya sherehe kuu.
Tukio hilo halisimuliwi na Biblia ya Kikristo, ila na Injili ya Yakobo, sura 1-5.
Kwa vyovyote, mama wa Yesu alizaliwa kweli katika karne ya 1 KK, na tukio linaandaa kabisa kuzaliwa kwa Yesu Kristo.
Deplowmatz
Tha De-Plow-Matz (mara nyingi hufupishwa kwa: DPT) lilikuwa kundi la muziki wa hip hop lililotamba sana katika miaka ya tisini huko nchini Tanzania. Kundi linaundwa na Saigon (jina halisi Saleeh Mzee), Dolasoul (jina halisi Ahmed Dola), Trip Dogg (jina halisi Philip Mwinmanji) na Storm (jina halisi Amour Shamte). 
Katika familia hii kulikuwa pia na msimamizi wao aliyejulikana kwa jina la Nkwessa. Awali nyimbo zao walikuwa wanaimba Kiingereza tu. Baadaye wakawa wanaimba Kiswahili huku wakitia maneno ya Kiingereza katika mistari yao.
Asili ya kundi hili lilianza katika mwaka wa 1992 pale Saigon na Tripp Dog walipokutana shule na kuanza kufanya rap kwa kujifurahisha tu. Tangu hapo vijana kadhaa walijihusisha na DPT aidha kwa muda mfupi au muda mrefu.
Katikakati mwa miaka ya 90 Saigon na Stigo wakaungana na Dola Soul ambaye alikuwa amerudi tu kutoka mjini Lagos, Nigeria, ambako huko ndiko alikokulia. Walianza kurekodi nyimbo kadhaa baadaye wakaenda studio kwa P-Funk na Master Jay, hili ilipelekea kutengenezwa albamu ya kina De-Plow-Matz. 
Mtindo wao na hoja zilikuwa zinaburudisha, na hivyo basi wapenzi wa mtindo huo wakaanza kuongezeka. Saigon akiwa anaenda zake nchini Uingereza mnamo 1999, na Dola anaamua kuwa msanii wa kujitegemea, kimtindo tu kundi likavunjika bila taarifa kamili ya kufa kwa kundi.
Mnamo mwaka wa 2002, Saigon amerudi Tanzania, anakutana na kina Trip Dog na Dola kwa minajili ya kurudisha kundi hai lakini bila mafanikio.
G.W.M
Gangstas With Matatizo (mara nyingi hufupishwa kwa: G.W.M) lilikuwa kundi la muziki wa hip hop lililotamba sana katika miaka ya tisini huko nchini Tanzania. Kundi linaundwa na KR (jina halisi Rashid Ziada) na D-Chief (jina halisi Robert E. Makala) na Easy Dope (jina halisi Richard Makala) kaka mkubwa wa D Chief. Kundi lilianzishwa rasmi mnamo mwaka wa 1997.
Hata hivyo, ndugu hao kina Makala walianza kurap tangu mwaka 1993 wakati bado wapo shule. Baba yao alikuwa fundi/mkali wa muziki wa asili nchini Tanzania. K.R. aliungana nao mnamo mwaka wa 1995. 
Katika mwaka huo walishinda katika mashindano ya kutafuta wasanii wenye vipaji lililoandaliwa na Don Bosco, mmiliki mmoja wa studio huko mjini Dar es Salaam. 
Jambo hili liliwapatia fursa ya kuweza kurekodi baadhi ya nyimbo zao zilizosaidiwa na baadhi ya mabendi maarufu kwa kipindi hicho. Nyimbo zao zikawa maarufu mno.
GWM walipata kutumbuiza katika matamasha ya kulipwa kwa zaidi ya mara 20 katika kipindi cha mwaka wa 1997, ambapo jambo hili lilikuwa rekodi nzuri hasa kwa kufuatia kilikuwa kikundi cha rap kwa Dar. 
Mashabiki wao wengi walikuwa wanafunzi wa sekondari, wanafunzi wa vyuo vya kawaida na vyuo vikuu. Hili pia huenda sawa kwa makundi mengine ya rap ya Dar kwa kipindi hiko.
Wimbo wao wa Yemenikuta ulikuwa moja kati ya nyimbo kali sana zilizobamba katika mwemzi wa Novemba, 1997. Wimbo ulihusu harakati za maisha ya kila siku wanayokutana nayo katika mitaa ya Dar.
Kwa upande wa GWM, wao walikomaa zaidi katika kuimba rap halisi kwa Kiswahili tu. Wanapamba na hali ngumu ya maisha ya mjini Dar es Salaam, inabidi uwe mjanja ndo utoke jijini humo.
Lilikuwa moja kati ya makundi yaliyokuwa yanaheshimika kwa vijana wapya kutoka shule kwa miaka hiyo ya 1997. Walifahamika muda mfupi kwa mashairi yao ya kijanja nchini Tanzania. Mara ya kwanza kuona mwangaza wa redio ilikuwa kwa kibao chao cha 'Cheza Mbali na Kasheshe' na nyimbo zao nyinginezo zilizosheheni mistari ya maneno ya mjini kwa kipindi hiko.
Albamu yao ya kwanza ingelitoka katika miaka hiyohiyo, lakini kwa vile mpango ulienda kusi matokeo yake ikaja kutolewa mnamo mwaka wa 2000 pekee, muda kiasi tangu kuvuma. Mwaka huohuo wa 2000, KR akajiunga na Wachuja Nafaka.
Katika harakati za muziki G.W.M wamepata kutoa albamu moja tu mnamo mwaka wa 2000. Albamu iliitwa:
Mia moja arobaini na moja
Mia moja na arobaini na moja ni namba inayoandikwa 141 kwa tarakimu za kawaida na CXLI kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 140 na kutangulia 142.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 47.
Mia moja arobaini na mbili
Mia moja na arobaini na mbili ni namba inayoandikwa 142 kwa tarakimu za kawaida na CXLII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 141 na kutangulia 143.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 71.
Mia moja arobaini na tatu
Mia moja na arobaini na tatu ni namba inayoandikwa 143 kwa tarakimu za kawaida na CXLIII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 142 na kutangulia 144.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 11 x 13.