hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
Chunusi
Chunusi (kutoka kitenzi "chunuka"; kwa Kilatini na Kiingereza: Acne vulgaris) ni hali ya muda mrefu ya ngozi inayodhihirika kupitia sehemu za madoa meusi, madoa meupe, chunisi, ngozi yenye mafuta na wakati mwingine kovu.
Sura ya mtu baada ya kupata chunusi inaweza kumsababishia wasiwasi, kiwango cha chini cha kujithamini na katika visa vikali zaidi fadhaiko au hata mawazo ya kujiua.
Jina la Kiswahili linadokeza imani ya kale ya kwamba chunusi ilitokana na kijana kutunukwa (kutokea kupendwa) na mwingine.
Maelezo ya sayansi ni kama ifuatavyo.
Jeni zinakadiriwa kusababisha asilimia 80 za visa hivi. Si dhahiri kama lishe husababisha hali hii. Hakuna ushahidi wa manufaa ya usafi wala miale ya jua.
Hata hivyo, uvutaji sigara huongeza hatari ya kupata chunusi na kuzidisha ukali wake.
Chunusi mara nyingi huathiri ngozi na idadi kubwa ya tezi za mafuta ikijumuisha uso, sehemu ya juu ya kifua na mgongo.
Wakati wa kubalehe kwa jinsia zote mbili, chunusi mara nyingi husababishwa na ongezeko la androjeni kama vile testosteroni.
Kuna njia nyingi za matibabu za kupunguza chunusi zikijumuisha kubadili hali ya maisha, taratibu na dawa. Kula kabohidrati chache na zinazomeng’enywa kwa urahisi, kama vile sukari, kunaweza kusaidia.
Benzoyl peroxide, asidi ya salicili, na asidi ya azela ya kupaka ni dawa zinazotumika mara nyingi. Antibiotiki na retinoidi za kupaka na za kumeza hutumika kutibu chunusi. Hata hivyo, ukinzani dhidi ya antibiotiki unaweza kutokea.
Vidonge vya kudhibiti uzazi vinaweza kuwa bora kwa wanawake. Isotretinoin ya kumeza kwa kawaida hutumika kwa chunusi kali kwa sababu ya uwezekano wa athari kali.
Matibabu ya mapema na hima hupendekezwa na baadhi ya watu ili kupunguza athari jumla za muda mrefu.
Chunusi mara nyingi hutokea katika ubalehe huku ikiathiri takriban asilimia 80–90 ya vijana katika nchi za Magharibi. Viwango vya chini huripotiwa katika baadhi ya jamii za mashambani.
Katika mwaka wa 2010, chunusi ilikadiriwa kuathiri watu milioni 650 duniani kote, hivyo kuufanya kuwa ugonjwa wa 8 unaotokea mara nyingi zaidi ulimwenguni.
Watu pia wanaweza kuathiriwa kabla na baada ya kubalehe. Ingawa hali hii haitokei mara nyingi kwa watu wazima ikilinganishwa na vijana, takriban nusu ya watu katika miaka ya ishirini na ya thelathini huendelea kuwa na chunusi. Takriban asilimia 4 huendelea kuwa na matatizo haya katika miaka ya arobaini
Mwanasayansi
Mwanasayansi ni mtu anayejihusisha na shughuli maalumu ili kupata maarifa. Kwa maana pana zaidi, mwanasayansi anaweza kutajwa kama mtu anayetumia mbinu za kisayansi. Mtu huyo anaweza kuwa mtaalamu katika eneo moja au zaidi ya sayansi.
Wanasayansi hufanya utafiti kuelekea uelewa mkubwa zaidi wa uasilia, ikiwa ni pamoja na ulimwengu kimwili, kihisabati na kijamii. Kwa kawaida wanasukumwa na udadisi wao.
Mbuga baridi
Mbuga baridi (ing. "steppe") ni eneo lenye uoto wa manyasi bila miti, katika ambako usimbishaji ni mdogo. Tabianchi hii inaweza kuwa na vipindi vya joto, hata joto kali lakini athira kubwa ni vipindi virefu vya jalidi.
Maeneo makubwa ya mbuga baridi yapo Eurasia (kuanzia Hungaria hadi Siberia), Amerika Kaskazini kati ya Mto Mississippi na milima ya Rocky Mountains , Amerika Kusini upande wa mashariki wa milima ya Andes na kusini mwa beseni ya Amazonas.
Majirabaridi huwa na halijoto chini ya 0 °C, majirajoto huwa na ukame.
Tabianchi inayounda mbuga baridi kwa kawaida ni nusuyabisi na ya kibara. Kuna tofauti kubwa kati ya baridi na joto, kama sentigredi 40 °C wakati wa majirajoto na −40 °C wakati wa majirabaridi. Tofauti kubwa zinaweza kutokea katika kipindi cha masaa 24. Kwa mfano katika nyanda za juu za Mongolia inawezekana kupima 30 °C wakati wa mchana na chini ya 0 °C wakati wa usiku.
Kukosekana kwa miti kunatokana hasa na uhaba wa maji. Mvua ni chache. Mbuga baridi uko ndani ya bara kwa umbali mkubwa na bahari, kwa hiyo kiasi cha usimbishaji ni kidogo. Ukame wakati wa majirajoto na baridi wakati wa majirabaridi zinafupisha vipindi vya kukua kwa mimea.
Kama maji yanapatikana karibu na mito au maziwa ya kudumu miti inaweza kutokea. Maana udongo mara nyingi si mbaya. Hasa maeneo ya chernosyom (udongo mweusi) ya Ukraina na Urusi yana umaarufu wa kuwa na rutuba sana yakimwagiliwa.
Sterlitamak
Sterlitamak (Kirusi: Стерлитамак) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 264.362. Iko katika mkoa wa Bashkortostan.
Dzerzhinsk
Dzerzhinsk (Kirusi: Дзержинск) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 261.334. Iko katika mkoa wa Nizhny Novgorod Oblast.
Bratsk
Bratsk (Kirusi: Братск) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 259.335. Iko katika mkoa wa Irkutsk Oblast.
Orsk
Orsk (Kirusi: Орск) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 250.963. Iko katika mkoa wa Orenburg Oblast.
Historia ya Austria
Historia ya Austria inahusu eneo la Ulaya ambalo wakazi wake leo wanaunda Jamhuri ya Austria.
Kwa muda mrefu wa historia yake Austria ilihesabiwa kama sehemu ya Ujerumani. Kwa karne nyingi watawala wake walishika cheo cha Kaisari wa Dola takatifu la Roma lililojumlisha Ujerumani wote.
Austria ilitawala pia sehemu kubwa za Ulaya ya Mashariki. Watawala wa Austria walishika pia vyeo vya kifalme vya nchi za Bohemia na Hungaria.
Wakati wa vita za Napoleoni Kaisari Franz II alilazimishwa kujiuzulu kama Kaisari wa Ujerumani wote mwaka 1806 akabaki na cheo cha Kaisari wa Austria tu. Baada ya Napoleoni Austria ilikuwa nchi muhimu katika shirikisho la Ujerumani.
Mwaka 1866 Austria ilishindwa katika vita dhidi ya Prussia ikatoka katika siasa ya Ujerumani. Baada ya vita hiyo Kaisari Franz-Josef alipaswa kuwakubalia Wahungaria cheo sawa na Wajerumani ndani ya milki yake. Kuanzia hapo milki ilijulikana kama Austria-Hungaria
Hadi Vita Vikuu vya Kwanza vya Dunia Austria-Hungaria iliendelea kutawala nchi za Ulaya ya Mashariki pamoja na Ucheki, Slovakia, Slovenia, Kroatia, Bosnia-Herzegovina, na sehemu kubwa ya Poland ya Kusini, pia sehemu zilizopo sasa katika kaskazini mwa Italia.
Mwisho wa vita dola hili lilisambaratishwa. Sehemu zake zote zikawa nchi huru. Nchi ndogo ambayo ilikaliwa na Waaustria Wajerumani ilibaki. Washindi wa vita walizuia Waaustria wasijiunge na Ujerumani, hivyo Jamhuri ya Austria ilianzishwa.
Mwaka 1938 dikteta wa Ujerumani Adolf Hitler (aliyekuwa Mwaustria mwenyewe) alivamia Austria kwa jeshi lake na kuiunganisha na Ujerumani. Wakati ule sehemu kubwa ya Waaustria walikubali.
Baada ya Vita Vikuu vya Pili vya Dunia Austria ilirudishwa kuwa nchi ya pekee ikabaki hivyo.
Mwaka 1995 Austria ikajiunga na Umoja wa Ulaya.
Historia ya Belarus
Historia ya Belarus inahusu eneo la Ulaya ambalo wakazi wake leo wanaunda Jamhuri ya Belarus.
Belarus haikuwahi kuwa nchi ya pekee hadi karne ya 20.
Maeneo yake yalikuwa chini ya himaya mbalimbali kama vile Poland, Lithuania na Urusi.
Belarus ilikuwa jimbo la Umoja wa Kisovyet tangu 1919/1922 hadi 1991.
Baada ya umoja huo wa majimbo 15 kusambaratika, Belarus ilijitangaza nchi huru.
Historia ya Bosnia na Herzegovina
Historia ya Bosnia na Herzegovina inahusu eneo la Ulaya ambalo wakazi wake leo wanaunda Jamhuri ya Bosnia na Herzegovina.
Bosnia ilitokea kama eneo la pekee wakati wa Karne za kati chini ya utawala wa Dola la Uturuki.
Jina la Bosnia limetokana na mto Bosna, wakati jina la Herzegovina lilitokana na watemi wa kusini katika eneo la mji wa Mostar waliotumia cheo cha Kijerumani cha "Herzog" na eneo lao liliitwa "nchi ya Herzog" au "Herzegovina".
Utawala wa Kiislamu ulisababisha kugeuka kwa sehemu kubwa ya wakazi kuwa Waislamu walioendelea kutumia lugha yao ya Kislavoni.
Wakati wa kudhoofika kwa Dola la Uturuki katika karne ya 19 utawala wa nchi ulifika mikononi mwa Austria-Hungaria.
Vita kuu ya kwanza ya dunia ilisababishwa mjini Sarayevo kutokana na mauaji ya mfalme mteule wa Austria na mke wake.
Kati ya 1918 na 1992 Bosnia na Herzegovina ilikuwa jimbo la Yugoslavia.
Baada ya uhuru ilitokea vita kali kwa sababu sehemu ya Waserbia na ya Wakroatia walitaka kuunganisha nchi au sehemu zake na Serbia au Kroatia. Wakazi wengi walifukuzwa nyumbani kwao kufuatana na maeneo ambako wanamigambo wa Waserbia au Wakroatia walitawala kufukuza wote wengine.
Jumuiya ya kimataifa iliingilia kati na kuwalazimisha washiriki kukubali amani katika mkataba wa Dayton wa 1995.
Mamlaka kuu haimo mikononi mwa serikali ya wenyeji bali mikononi mwa Kamishna Mkuu kwa Bosnia na Herzegovina anayeteuliwa na Umoja wa Mataifa na Umoja wa Ulaya. Ana mamlaka ya kubatilisha sheria zilizoamuliwa na bunge, pia kuachisha mawaziri kazi.
Historia ya Hispania
Historia ya Historia inahusu eneo la Ulaya ambalo wakazi wake leo wanaunda Ufalme ya Hispania.
Wakazi wa kwanza waliojulikana kwa jina kuwa waliishi Hispania walikuwa Wakelti.
Katika karne za 1 KK Wafoinike walianzisha miji kwenye pwani na kuchimba madini hasa shaba na fedha.
Waroma wa Kale walivamia na kutawala Hispania kwa karne kadhaa wakileta lugha yao ya Kilatini kilichopata kuwa msingi wa lugha za kisasa za Hispania. Kibaski pekee si lugha ya Kirumi.
Katika karne ya 5 makabila ya Kigermanik walivamia Dola la Roma pamoja na Hispania. Kati yao Wavandali na Wavisigothi walitawala sehemu kubwa ya Hispania.
Tangu mwaka 711 jeshi la Waarabu Waislamu liliingia kutoka Afrika ya Kaskazini na kutwaa sehemu kubwa ya Hispania hadi karibu milima ya Pirenei, lakini watawala wa maeneo kadhaa katika kaskazini walijihami na kufaulu kudumisha uhuru wao.
Waarabu walileta fani nyingi za maendeleo nchini.
Katika kipindi cha vita cha karne nyingi Wakristo wa Kaskazini walifaulu polepole kuwarudisha nyuma Waarabu hadi kusini kwa nchi.
Hatimaye mwaka 1492 mfalme Boabdil wa Granada, mji wa mwisho wa Waarabu, alishindwa na mfalme Ferdinand II wa Aragon na malkia Isabella wa Kastilia.
Wiki chache kabla ya kushinda huko Granada wafalme wa Hispania walimkubalia nahodha Kristoforo Kolumbus kutafuta njia ya kufika Bara Hindi kupitia magharibi. Badala ya kufika India Kolumbus alifika kwenye visiwa vya Amerika ya Kati.
Huo ulikuwa mwanzo wa upanuzi wa Hispania katika "Dunia Mpya" ya Amerika. Wahispania walijenga dola kubwa la kikoloni na kutwaa karibu Amerika ya Kusini yote pamoja na Amerika ya Kati na Mexiko hadi sehemu za kusini za Marekani ya leo.
Katika miaka mia tatu iliyofuata Hispania ilitajirika sana kutokana na maliasili ya Amerika.
Vita hivyo vilitokea mwaka 1898. Vilianza kwa shambulizi la Marekani tarehe 25 Aprili dhidi ya Puerto Rico vilivyokuwa koloni la Hispania na kuishia tarehe 12 Agosti 1898, jeshi la Hispania huko Manila (Ufilipino) liliposalimu amri.
Vita hivyo vilikuwa mwanzo wa Marekani kufuata siasa ya nje ya upanuzi hata katika maeneo ya mbali. Kabla ya vita hivyo Marekani ilishughulika kupanua eneo lake kwenye bara la Amerika ya Kaskazini dhidi ya wakazi asilia na dhidi ya Mexiko. 
Marekani ilitumia nafasi ya ghasia ya wenyeji wa Kuba dhidi ya utawala wa kikoloni wa Hispania.
Baada ya mlipuko kwenye manowari ya Marekani USS Maine katika bandari ya Havana, Marekani ilitangaza vita dhidi ya Hispania ingawa sababu ya mlipuko haijajulikana hadi leo ilikuwa nini.
Hispania haikuweza kushindana na manowari na silaha za Marekani zilizokuwa zimeendelea kiteknolojia.
Pia Marekani ilikuwa karibu na mahali pa vita na Hispania ilishindwa kuongeza wanajeshi na silaha.
Hivyo Marekani ilitwaa makoloni ya Hispania ya Puerto Rico, Kuba na Ufilipino.
Mashimo ya Ajabu Duniani
Mashimo ya ajabu duniani ni kama yafuatayo na mengine mengi.
Shimo la Bingham Canyon lipo katika machimbo ya shaba yaliyo katika milima ya Oquirrh, Utah, Marekani. Shimo hilo lenye urefu wa kilometa 2 na upana wa kilometa 4 ni moja kati ya mashimo ya ajabu yaliyotengenezwa na watu.
Shimo hilo liko katika Machimbo ya Almasi yanayopatikanika Siberia katika Mgodi wa Mirny. Shimo hili lina urefu wa mita 525 na upana wa mita 1200.
Shimo hili linajulikana kama Great Blue hole. Shimo hili lipo chini ya maji kwenye Ufukwe wa Belize, lina upana wa futi 1000 na urefu wa futi 400. Shimo hili linatokana na Pango la barafu lililokuwepo sehemu hiyo.
Shimo hili liligunduliwa mwaka 1971 barani Asia katika nchi ya Turkmenistan. Wataalamu wa miamba waligundua mlundikano mkubwa wa gesi katika ardhi ya eneo hilo. Hivyo waliamua kuchimba ili kuifikia. wakiwa katika uchimbaji ghafla eneo hili likaachia na kutokea shimo kubwa lenye gesi. Katika kuikinga gesi hiyo, inayoaminika kuwa na sumu ya kudhuru watu, wataalamu hao waliiunguza, hivyo siku zote shimo hilo limekuwa likiwaka moto.
Shimo la Kimberley lililotokana na machimbo ya almasi yaliyopo Afrika Kusini. Pia linafahamika kuwa shimo kuu tangu mwaka 1886 hadi mwaka 2014. Shimo hili lilikuwa likishika nafasi ya 50,000 shimo hili liliweza kutoa almasi yenye kilogramu 2,722 kwa mwaka. Ni miongoni mwa mashimo yaliyo katika orodha ya urithi wa Dunia.
Mwaka 2007 shimo hili lenye urefu wa futi 300 lilipoteza maisha ya watu wawili. Nyumba kadhaa zilidondokea ndani yake. Pia shimo hili lilisababisha maelfu ya watu kukosa makazi. Shimo hili lilisababishwa na mvua pamoja na mkondo wa maji uliopita chini ya ardhi.
Shimo hili lipo upande wa kaskazini magharibi mwa nchi ya Canada katika mgodi wa Diavik ukiwa umeanzishwa mwaka 2003. Mgodi huu uzalisha kilo 1600 za almasi kila mwaka.
Southern African Development Community
Southern African Development Community (kifupi SADC) iliundwa huko Lusaka, Zambia, tarehe 1 Aprili 1980.
Muundo wa awali "Southern African Development Community Conference" (SADCC) ulibadilishwa na kuwa Southern African Development Community tarehe 17 Agosti 1992.
Wanachama ni: Angola, Lesotho, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Namibia, Zambia, Zimbabwe, Afrika Kusini, Swaziland, Mozambique na Tanzania. Hivyo ina nchi takribani 15 ndani yake.
Makao makuu yake yako Gaborone nchini Botswana.
Malengo ya SADC:
1. kuleta ulinzi na usalama katika nchi husika
2. kuleta mshikamano baina ya nchi wanachama
3. kuongeza na kukuza biashara baina ya nchi hizo
Mtaalamu
Mtaalamu (kutoka neno la Kiarabu lenye mzizi mmoja na neno 'elimu') mara nyingi humaanisha mtu ambaye ni bingwa katika taaluma fulani.
Mtaalamu anaaminika katika fani yake kama chanzo cha ujuzi au maarifa.
Utaalamu huo unaweza kutegemea elimu, lakini pengine pia malezi, ufundi, maandishi au mang'amuzi yake.
Kihistoria, mtaalamu aliweza kuitwa "mzee wa hekima".
Mtu huyo kwa kawaida alikuwa na uwezo mkubwa upande wa akili pamoja na busara katika maamuzi.
Wavimbuti
Wavimbuti ni kabila la watu wafupi linalopatikana katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.
Lina sifa ya kula binadamu wenzao.
Taiga
Taiga (kwa Kiingereza pia "boreal forest" au "snow forest" ) ni jina la maeneo makubwa ya misitu kaskazini mwa dunia inayofanywa na aina mbalimbali ya miti ya misunobari, katika Eurasia pia pamoja na mibetula. Takriban 29% za misitu yote duniani ni aina ya taiga.
Taiga inafunika sehemu kubwa za Alaska, Kanada, Uswidi, Ufini, Norwei, Kazakhstan ya kaskazini na Urusi (hasa Siberia) pamoja sehemu nyingine za kaskazini za Marekani.
Maeneo ya taiga yako upande wa kusini wa kanda la tundra. Katika Urusi taiga inafuatwa na kanda la mbuga baridi kusini mwake.
Kwa jumla tabianchi kwenye taiga ni baridi sana kwa miezi mingi ya mwaka. Majirajoto ni fupi, kwa kawaida miezi 1-2 pekee. Taiga ya Siberia wastani ya halijoto wakati wa baridi ni kati ya -6°C na -50°C.
Bingwa
Bingwa ni mtu apataye matokeo bora kuliko wengine katika fani fulani. Pia tunaweza kusema, bingwa ni mtu anayejulikana kuwa chanzo cha kutegemewa kwa mbinu au ujuzi ambao hutumika kutoa maamuzi sahihi na maadilifu.
Bingwa, kwa ujumla, ni mtu mwenye maarifa mbalimbali au uwezo unaotokana na utafiti, uzoefu au kazi katika eneo fulani la masomo, michezo n.k.
Novaya Zemlya
Novaya Zemlya (rus. Но́вая Земля́ "nchi mpya") ni funguvisiwa ya Urusi iliyopo kwenye Bahari Aktiki. Eneo lake ni kilomita za mraba 90,650. Kiutawala ni Wilaya ya Novaya Zemlya katika mkoa wa Arkhangelsk Oblast. . Mwaka 2010 ilikuwa na wakazi 2,429 na karibu 2,000 waliishi katika mji wa Belushya Guba penye makao makuu ya wilaya.
Wakazi asilia walikuwa wavindaji na wavuwi wa kabila la Wanenets waliohamishwa kutoka visiwa katika miaka ya 1950 . Wakati ule walikuwa watu wasiozidi 300. . Uhamisho huu ulisababishwa na mipango ya kutumia visiwa kwa shughuli za kijeshi na majaribio ya kulipusha mabomu ya nyuklia.
Novaya Zemlya kuna visiwa viwili vikubwa vinavyotengwa kwa mlangobahari mwembamba mwenye upana wa mita 600 hadi kilomita chache. Mlima mkubwa uko kwenye kisiwa cha kaskazini mwenye kimo cha mita 1,547.
Hadi leo Novaya Zemlya ni kituo cha kijeshi na wakazi wengi ni wanajeshi na familia zao. Umoja wa Kisovyeti ulitumia visiwa kwa milipuko ya majaribio ya mabomu ya nyuklia; tar. 30 Oktoba 1961 mlipuko mkubwa wa kinyuklia katika historia ulitekelezwa hapa. Nguvu ya bomu ilikadiriwa kuwa na megatoni 50.
Kijiolojia Novaya Zemlya ni endelevu la safu ya milima ya Ural.. 
Uso wa nchi ni ya milima.
Kisiwa cha kaskazini kuna barafuto nyingi, kisiwa cha kusini unafunikwa kwa tundra.
Maliasili ni pamoja na shaba, plumbi na zinki.
Sahalin
Sahalin (rus. Сахалин) ni kisiwa kikubwa cha Urusi kwenye kaskazini ya Bahari Pasifiki kilichopo kati ya 45°50' na 54°24'. Ni sehemu ya mkoa wa Sahalin Oblast. Iko karibu na pwani la mashariki la Urusi na karibu na ncha ya kaskazini ya Japani.
Eneo lake ni kilomita za mraba 72,492 kuna wakazi 580,000. Wakati wa karne za 19 na 20 ulikuwa na mavutano kati ya Japani na Urusi kuhusu utawala wa kisiwa. Hadi 1945 kiligawiwa kati ya mataifa haya mawili. urusi ilitwaa kisiwa chote mwaka 1945 baada ya kushinda Japani kwenye Vita Kuu ya Pili ya Dunia.
Wenyeji asilia walikuwa Waaini na wengi wao walihamia Japani baada ya 1945.
Leo hii wakazi wengi kabisa ni Warusi. Takriban 5% ni Wakorea waliohamishwa hapa na serikali ya Urusi kwa kazi kwenye migodi ya makaa mawe.
Usafiri na Urusi bara unapatikana kwa njia ya feri na eropleni.
Uchumi unategemea mafuta ya petroli, gesi asilia, uchimbaji wa makaa mawe, uvunaji wa ubao kwenye misitu na uvuvi. Uzalishaji wa mafuta ya petroli uliongezeka sana tangu mwaka 2000. Makampuni ya ExxonMobil na Shell yalinunua vibali vya kuzalisha gesi na mafuta..
Megatani
Megatani ni kipimo kinachotaja milioni 1 za tani.
Tani ni kipimo cha SI cha masi.
Mara nyingi hutumiwa kwa kutaja nguvu ya mlipuko wa bomu la nyuklia. Mlipuko mkubwa kabisa wa bomu la nyuklia katika historia ilitokea mwaka 1961 kwenye kisiwa cha Novaya Zemlya nchini Urusi na nguvu ilikuwa megatani 50, yaani sawa na nguvu ya tani milioni 50 za kilipukaji aina ya TNT.
Thabani Kamusoko
Thabani Scara Kamusoko (amezaliwa Harare, Zimbabwe, 10 Aprili 1987) ni mchezaji wa kandanda katika klabu ya Yanga Sc inayoshiriki ligi kuu ya Tanzania bara.
Thabani Kamusoko anacheza nafasi ya kiungo mkabaji na mchezeshaji.
Trinitrotoluene
Trinitrotoluene au kifupi TNT ni kampaundi ya kikemia inayotumiwa hasa kama kilipukaji cha kijeshi.
TNT si kilipukaji kikali zaidi kushinda vingine lakini inapendelewa kwa sababu matumizi yake ni salama kushinda dainamiti au nitrogliserini. Gramu 1 ya TNT inachisha nishati ya jouli 4.184 ilhali gramu 1 ya dainamiti inaachisha jouli 7.500. TNT inayeyuka (kuwa kiowevu) kwenye sentigredi 80 ambayo ni chini ya halijoto yenye hatari ya kulipuka; hivyo inaweza kumwagwa kwa umbo linalotakiwa bila hatari.
Vilevile inavumilia mishtuko na joto bila mlipuko; katika ramia inahitaji mshtuko mkali kwa kusababisha mlipuko. Haiyeyuki kirahisi katika maji kwa hiyo ni salama kwa matumizi katika mazingira nyevunyevu. Tabia hizi zote zilisababisha kuitazamiwa kama kilipukaji salama.
TNT ilitengenezwa mara ya kwanza mwaka 1863 na mwanakemia Mjerumani Julius Wilbrand aliyeitumia kama dawa ya rangi njano. Baadaye tabia ya kilipukaji ilitambuliwa lakini haikutumiwa kwa miaka kadhaa kwa sababu vilipukaji kali zaidi kama dainamiti na nitrogliserini zilipendelewa.
Jeshi la Ujerumani lilitambua mnamo 1902 ya kwamba hii ilikuwa faida kwa matumizi ya kijeshi kwa sababu ramia tenye TNT yalikuwa salama zaidi kwa utengenezaji na usafirishaji. Hasa waliona faida ya kwamba ramia ya TNT iliyofyatuliwa na mzinga dhidi ya manowari yenye kinga cha feleji iliweza kutoboa kinga kwanza na kulipuka ndani ya manowari. Hivyo uharibifu wake ulikuwa kubwa zaidi. Waiingereza bado walitumia ramia yenye kilipukaji kali zaidi iliyosababisha mlipuko wakati wa kugonga kinga ya nje na hivyo kuacha nguvu yake nje ya mabnowari. Hivyo Uingereza ulifuata mfano wa Wajerumani tangu 1907 na kujaza ramia zake kwa TNT.
Hadi leo TNT hutumiwa na jeshi za nchi nyingi duniani kwa ajili ya ramia na mabomu. Inatumiwa pia na makampuni ya ujenzi kwa milipuko ya kulengwa wakati wa kubomoa majengo au kuunda nafasi kwenye ujenzi wa barabara.
Nguvu ya mlipuko hutajwa kwa kipimo cha "tani ya TNT"; yaani nguvu inayotokea katika mlipuko wa kilogramu 1,000 (= tani 1) za TNT ambayo ni sawa na gigajouli 4.184 .
Milipuko mikubwa hasa ya mabomu ya nyuklia hupimwa kwa "kilotani" au "megatani" za TNT. Bomu la nyuklia la kwanza lililotupwa na Marekani huko Hiroshima (Japani) mwaka 1945 lilikuwa na nguvu ya kilotani 15. Mabomu makubwa yaliyotengenezwa wakati wa vita baridi yalikuwa na nguvu zaidi; Marekani iliandaa mabomu hadi megatani 25; mwaka 1961 Umoja wa Kisovyeti (Urusi) ililipusha bomu la nyuklia la jaribio lenye nguvu ya megatani 50 huko kwenye kisiwa Novaya Zemlya.
Hata nishati inayoachishwa wakati wa tetemeko la ardhi inapimwa kwa tani za TNT; tetemeko la ardhi ya 2011 iliyosababisha tsunami nchini Japani imekadiriwa kuwa na nishati ya gigatani 9,320 za TNT , sawa na mara milioni 600 nguvu la bomu la Hiroshima.
Kimnong ya Katikati
Kimnong ya Kati ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Vietnam na Kamboja inayozungumzwa na Wamnong. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kimnong ya Kati nchini Vietnam imehesabiwa kuwa watu 32,500. Pia kuna wasemaji 37,500 nchini Kaboja (2009). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimnong ya Kati iko katika kundi la Kibahnariki.
Kilotani
Kilotani ni kipimo kinachotaja tani 1,000.
Tani ni kipimo cha SI cha masi.
Mara nyingi hutumiwa kwa kutaja nguvu ya mlipuko wa bomu la nyuklia. Bomu la kwanza la aina hii lililipuka tarehe 16 Julai 1945 karibu na Los Alamos (Marekani likawa jaribio kwa matumizi ya kwanza ya nishati ya nyuklia ya kijeshi yaliyofuata kwenye mashambuluio ya Marekani dhidi ya Japani mjini Hiroshima tarehe 6 Agosti 1945. Bomu la Los Alamos ilikuwa na nguvu ya mlipuko wa tani 20,000 za kilipukaji cha TNT (=kilotani 20), na nguvu ya bomu la Hiroshima lililingana na tani 13,000 za TNT (kilotani 13).
Kuanzia kilotani 1,000 kipimo cha megatani kimekuwa kawaida.
Funguvisiwa la Franz Josef
Funguvisiwa la Franz Josef au Nchi ya Franz Josef (au Funguvisiwa/Nchi ya Frants Iosif) ni funguvisiwa upande wa kaskazini wa Novaya Zemlya katika Bahari Aktiki. Ni sehemu ya Urusi na kuhesabiwa kama sehemu ya mkoa wa Arkhangelsk Oblast. Ni kundi la visiwa 191.
Ni eneo baridi sana. Usafiri wa kuondoka unapatikana kwenye wiki chache cha majirajoto pekee. Sehemu ya karibu zaidi ya Urusi bara ni umbali wa kilomita 750, umbali na Novaya Zemlya ni km 370.
Sehemu ya kaskazini kabisa ya visiwa iko kwenye umbali wa kilomita 900 pekee kutoka ncha ya kaskazini, kwa hiyo ni karibu pia na Greenland na Kisiwa cha Ellesmere cha Kanada.
Visiwa hivyo 191 vina eneo kwa jumla la kilomita za mraba 16,134 na vinasambaa katika eneo lenye upana wa kilomita 375 kutoka Mashariki kwenda Magharibi na kilomita 234 kwa kutazama kusini - kaskazini.
Mwaka 2007 kulikuwa na wakazi 9 pekee, wanne wao wako kwenye kituo cha jiografia cha Kisiwa cha Hayes na watu watano wanaoangalia hali ya hewa kwenye kituo cha Nagurskoye kwenye kisiwa cha Alexandra.
Orodha ya mito ya Urusi
Hii ni orodha ya mito ya Urusi yenye urefu ya 1.500 km.
Lena
Lena (Kirusi: Лена) ni mto wa Urusi. Urefu wake ni 4400 km.Iko katika mkoa wa Yakutia na Irkutsk Oblast.
Inaishia kwenye Bahari ya Laptev amabyo ni sehemu ya Bahari Aktiki.
Lesosibirsk
Lesosibirsk (Kirusi: Лесосибирск) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 59.903. Iko katika mkoa wa Krasnoyarsk Krai.
Yeniseysk
Yeniseysk (Kirusi: Енисейск) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 18.156. Iko katika mkoa wa Krasnoyarsk Krai.
Bahari ya Kara
Bahari ya Kara ni tawi la Bahari ya Aktiki, kaskazini kwa Urusi. Eneo la 893.400 км²
Bahari ya Laptev
Bahari ya Laptev ni bahari ya pembeni ya Bahari ya Aktiki kaskazini kwa Urusi.
Iko kati ya pwani la kaskazini ya Siberia, rasi ya Taimyr, Severnaya Zemlya na Visiwa vya Siberia Mpya. Eneo la 672.000 км²
Iko katikati ya Bahari ya Kara kwenye magharibi na Bahari ya Mashariki ya Siberia.
Mto Lena ni mto mkubwa unaoishia hapa katika delta pana.
Tabianchi ni baridi sana. Kutokana na latitudo karibu na ncha ya kaskazini usiku wa majirabaridi na mchana wa majirajoto hudumu miezi kadhaa.
Halijoto ya hewa iko chini ya sentigredi 0 kwa miezi 11 kila mwaka. Sehemu kubwa ya mwaka bahari imefunikwa na ngao ya barafu inayoweza kukua hadi unene wa mita 20-25.
Kamchatka
Rasi ya Kamchatka (rus. "полуо́стров Камча́тка" "poluostrov Kamchatka") ni rasi kwenye upande wa wa mashariki ya Urusi. Ina urefu wa kilomita 1,250 na eneo la 270,000 km².
Inaenea katika Bahari Pasifiki ikitenganisha Bahari ya Okhotsk na Pasifiki kubwa.
Volkeno za Kamchatka zimeandikishwa katika orodha ya UNESCO ya urithi wa dunia.
Kiutawala ni sehemu ya mkoa wa Kamchatka Krai mwenye wakazi 322,079. Zaidi ya nusu ya wakazi hawa wanaishi katika miji miwili ya Petropavlovsk-Kamchatsky (waakzi 179,526) na Yelizovo (38,980).
Bahari ya Ohotsk
Bahari ya Ohotsk ni tawi la Pasifiki, mashariki kwa Urusi. Eneo la 893.400 км²
Bahari ya Mashariki ya Siberia
Bahari ya Mashariki ya Siberia (rus. Восто́чно-Сиби́рское мо́ре "vostochno-sibirskoye more") ni bahari ya pembeni ya Bahari ya Aktiki, kaskazini kwa Urusi. Eneo lake ni 944.600 km².
Iko kati ya visiwa vya Siberia Mpya upande wa magharibi na Kisiwa cha Wrangel kwa mashariki upande wa kaskazini ya pwani la Siberia, kati ya Bahari ya Laptev na Bahari ya Chukchi.
Kati ya tabia zake ni tabianchi baridi sana, maji yenye chumvi kidogo, uhaba wa uoto, wanyama na wakazi wa kibinadamu, uwingi wa barafu inayoyeyuka kwenye miezi ya Agosti – Septemba pekee.
Wakazi asilia walikuwa makabila ya kienyeji wawindaji, wavuvi na wafugaji wa reindeer. Leo hii walio wengi ni Warusi. Kazi yao inapatikana hasa katika migodi na kama mabaharia. Mji mkubwa ni bandari la Pevek ambayo ni mji kaskazini zaidi ya Urusi bara mwenye wakazi 4,721.
Orodha ya maziwa ya Urusi
Hii ni orodha ya maziwa ya Urusi yenye eneo la kubwa 500 km².
Dini nchini Urusi
Dini nchini Urusi zimepata uhai mpya na kustawi tena tangu Ukomunisti uanguke mwaka 1989.
Wafuasi wa dini hawahesabiwi katika sensa, hivyo kuna makadirio tu. Kwa jumla Waslavi mara nyingi ni Wakristo wa Kiorthodoksi, wasemaji wa lugha za Kiturki ni zaidi Waislamu, na wenye lugha za Kimongolia mara nyingi hufuata Ubuddha.
Mnamo Agosti 2012 kulikuwa na kadirio la asilimia 46.8 za Warusi kuwa Wakristo na asilimia 25 waliamini uwepo wa Mungu lakini bila kufuata dini yoyote. Makadirio mengine yalitaja asilimia 76 za Warusi kuwa Wakristo au asilimia 65.
Warusi wengi kabisa walikuwa wafuasi wa Ukristo wa Kiorthodoksi hadi mapinduzi ya Urusi ya 1917/18.
Katika mapokeo yao wenyewe ni Mtume Andrea aliyeleta mara ya kwanza imani hiyo hadi Urusi..
Kihistoria ni kwamba mwaka 988 mtemi wa Kiev Vladimir Mkuu alipokea ubatizo kutoka kwa mapadre wa Kanisa la Bizanti uliofuatwa na ubatizo wa familia na wananchi wa Kiev). Tukio hilo liliathiri moja kwa moja utamaduni wa Urusi, Ukraina na Belarus pamoja na historia yote iliyofuata.
Kanisa la Kiorthodoksi liliendelea kuwa dini rasmi katika milki za Kirusi hadi mapinduzi ya 1917.
Wakomunisti walioshika utawala mwaka ule walikataa dini zote 
Urusi pamoja na Umoja wa Kisovyeti ilikuwa nchi ya kwanza iliyoamua kufuata uatheisti kama itikadi kuu
Dini za awali ziliendelea chini ya ukomunisti lakini kwa matatizo makubwa. Waumini waliweza kusali kwao nyumbani na katika makanisa na misikiti michache iliyobaki. Wakati wa Vita Kuu ya Pili mateso yalipungua kidogo kwa sababu Joseph Stalin alitaka kuwaunganisha wananchi wote chini ya uongozi wake katika juhudi za vita.
Serikali ya kikomunisti ilinyang'anya mali na majengo ya Kanisa, magazeti yake yalishambulia mafundisho ya dini, uatheisti ukafundishwa shuleni na waumini wakahangaishwa. Makanisa mengi yaligeuzwa kuwa ghala, ukumbi wa michezo na kadhalika au kubomolewa.
Mapadre, maaskofu na wamonaki mara nyingi walikamatwa, kutupwa gerezani au kutumwa kwenye makambi ya GULAG. Kati ya miaka 1922 hadi 1926 jumla ya maaskofu 28 na mapadre zaidi ya 1,200 waliuawa. Wengi sana zaidi walidhulumiwa.
Upande wa Wakristo, wengi wanakadiriwa kuwa Waorthodoksi (kati ya hao wengi hawashiriki kwenye ibada za mara kwa mara) na wachache ni Wakatoliki na Waprotestanti.
Uislamu ni dini yenye wafuasi wengi baada ya Kanisa la Kiorthodoksi. Ni dini kuu kati ya watu wengi wa Kaukazi kama vile Wachecheni, Waingushi na Wacherkesi, pia kati ya wasemaji wengi wa Lugha za Kiturki kama vile Watatari na Wabashkiris. Kwa jumla kuna kadirio la kuwepo kwa milioni 9,400,000 Waislamu ambao ni sawa na asilimia 6.5% ya wananchi wote. Walio wengi ni Wasunni, pamoja na wafuasi wachache wa Shia na Ahmadiya. Sehemu kubwa wanajihesabu kuwa Waislamu bila madhehebu.
Katika maeneo matatu kuna wafuasi wa Ubuddha ambayo ni Buryatia, Tuva na Kalmykia.
Dini za jadi hufuatwa bado katika sehemu za Siberia na Mashariki ya Mbali kama vile Yakutia na Chukotka.
Kuhusu watu wasio na dini kuna makadirio kuwa kati ya 16% na 48% ya wananchi wote.
Idadi ya watu wanaojihesabu kuwa Waatheisti ni asilimia 7 na idadi yao imeendelea kupungua.
Historia ya Estonia
Historia ya Estonia inahusu eneo la Ulaya ambalo wakazi wake leo wanaunda Jamhuri ya Estonia.
Kwa muda mrefu Estonia ilikuwa chini ya Wajerumani, Wadani na Waswidi, halafu sehemu ya Dola la Urusi.
Katika miaka 1918-1940 ilikuwa jamhuri halafu miaka 1940-1991 mwanachama wa Umoja wa Kisovyeti.
Baada ya umoja huo wa majimbo 15 kusambaratika, Estonia ilijitangaza nchi huru.
Estonia imekuwa nchi mwanachama ya Umoja wa Ulaya tangu tarehe 1 Mei 2004.
Historia ya Latvia
Historia ya Latvia inahusu eneo la Ulaya ambalo wakazi wake leo wanaunda Jamhuri ya Latvia.
Kwa muda mrefu Estonia ilikuwa chini ya Wajerumani, Wapolandi na Waswidi, halafu (1710) sehemu ya Dola la Urusi.
Katika miaka 1918-1940 ilikuwa jamhuri huru, halafu miaka 1940-1991 mwanachama wa Umoja wa Kisovyeti.
Baada ya umoja huo wa majimbo 15 kusambaratika, Latvia ilijitangaza tena nchi huru.
Latvia ilijiunga na Umoja wa Ulaya baada ya azimio la Halmashauri Kuu ya Ulaya ya tarehe 13 Desemba 2002 iliyokutana Kopenhagen.
Katika kura ya maoni ya tarehe 20 Septemba 2003 ni 66.9% za Walatvia wote waliokubali azimio hilo.
Latvia iliingia rasmi katika Umoja wa Ulaya tarehe 1 Mei 2004 pamoja na nchi nyingine 9 za Ulaya mashariki.
Historia ya Lithuania
Historia ya Lithuania inahusu eneo la Ulaya ambalo wakazi wake leo wanaunda Jamhuri ya Lithuania.
Kuanzia karne ya 13 Lithuania ilikuwa nchi huru na imara iliyoteka maeneo mengi; kufikia karne ya 15, ikiwa pamoja na Polandi, ilikuwa kubwa kuliko nchi zote za Ulaya.
Mwaka 1795 nchi hizo mbili zilifutwa, na Lithuania ikawa sehemu ya Dola la Urusi.
Mwaka 1918, ikawa tena nchi huru, lakini mwaka 1940 Warusi waliiteka tena.
Miaka 1940 - 1990 nchi ilikuwa jamhuri mwanachama wa Umoja wa Kisovyeti.
Baada ya umoja huo wa majimbo 15 kusambaratika, Lithuania ilijitangaza nchi huru.
Lithuania imekuwa nchi mwanachama ya Umoja wa Ulaya tangu tarehe 1 Mei 2004.
Jaribio
Jaribio ni taratibu zinazofuatwa ili kuthibitisha, kukanusha au kuhalalisha makisio. Majaribio yanatofautiana sana katika malengo na vipimo, lakini kwa kawaida hutegemea na kurudiwa kwa taratibu husika na uchambuzi yakinifu wa matokeo yaliyopatikana.
Mtoto anaweza kufanya majaribio ya msingi ili kuelewa uzito, lakini kundi la wanasayansi wanaweza kuchukua miaka mingi kufanya uchunguzi kuongeza uelewa wao kuhusu jambo fulani.
Hans van der Pluijm
Hans Van der Pluijm (amezaliwa tarehe 4 Machi, 1949 mjini Amsterdam nchini Uholanzi) ni meneja wa klabu ya Yanga Sc inayoshiriki Ligi kuu ya Vodacom Tanzania bara.
Nadir Haroub Ali
Nadir Haroub Ali (amezaliwa Michenzani, Tanzania, tarehe 10 Februari 1982) ni mchezaji wa kandanda akiichezea klabu ya Yanga Sc. Nafasi anayocheza ni beki wa kati pia ni nahodha wa timu hiyo huku mchezaji huyu wanamfananisha na beki wa zamani wa Italia Fabio Cannavaro.
Nadir Haroub Ali ameichezea timu ya taifa ya Tanzania mechi 55 na kufunga magoli manne mpaka mwaka 2016 Machi akaamua kustafu soka la timu ya Taifa kutokana na kutolewa unahodha wa timu ya Taifa.
13 Agosti 2009 Nadir Haroub alipelekwa kwa mkopo katika klabu ya nchini Kanada, Vancouver Whitecaps.
Donald Ndombo Ngoma
Donald Ngoma (amezaliwa Zimbabwe tarehe 4 Februari 1989) ni mchezaji wa kandanda katika klabu ya Yanga Sc inayoshiriki ligi kuu ya Vodacom Tanzania bara.
Donald Ndombo Ngoma anacheza nafasi ya mshambuliaji.
Deo Munishi
Deogratius Munishi (amezaliwa tarehe 16 Agosti 1990 katika jiji la Mwanza) ni mchezaji wa kandanda ambaye anacheza nafasi ya golikipa katika timu inayoshiriki ligi kuu ya Tanzania ambayo ni Simba Sports Club.
Simba S.C.-2009-2011
Azam F.C.-2011-2013
Yanga Sc-2013-
Hidrografia
Hidrografia (ing."hydrography") ni tawi la jiografia linalohusika upimaji wa magimba ya maji duniani kama vile bahari, maziwa na mito na tabia zao . Neno hidrografia latokana na maneno ya Kigiriki ὕδωρ (hidor), "maji" na γράφω (grafō), "andika".
Kusudi muhimu ya kukusanya elimu hii ni usalama wa usafiri wa baharini na shughuli nyingine zinazohusika bahari na magimba ya maji mengine ya kimataifa kama matumizi ya kiuchumi, kijeshi, usalama, utafiti wa kisayansi na hifadhi ya mazingira.
Shirika na taasisi mbalimbali za hidrografia zinakusanya data na kutoa ramani zimazoonyesha kina cha maji na njia za usafiri kwa maji kwa jumla kwa kusaidia usalama wa meli.
Habari hii zilikusanywa tangu kale na kuoneshwa kwenye ramani zenye ilani kuhusu maeneo ambako kina cha maji kilikuwa kidogo na kudokeza kuwepo kwa miamba chini ya maji au mikondo katika maji zinazoweza kuhatarisha vyombo vya usafiri. Zamani habari hizi zilitunzwa mara nyingi kama siri kwa kusudi la kupata faida dhidi ya wafanyabiashara wengine au mataifa mengine.
Tangu kuongezeka kwa usafiri kwa maji pamoja na vyombo vya usafiri wakati wa karne ya 19 habari hizi zimesanifishwa zaidi na zaidi na kutolewa kwa umma kwa njia ya ramani zilizochapishwa.
Kuna taasisi nyingi za kitaifa zinazoshirikiana katika Shirika la Kimataifa la Hidrografia.
Shirika la Kimataifa la Hidrografia
Shirika la Kimataifa la Hidrografia (ing. "International Hydrographic Organization - IHO") ni taasisi ya kimataifa inayolenga kuunganisha juhudi za kitaifa katika fani ya hidrografia kwa kusudi la kuboresha hasa usalama wa usafiri kwa maji.
Shirika hili lilianzishwa mwaka 1921 na mataifa 19 kwa jina la "International Hydrographic Bureau" (Ofisi ya Kimataifa ya Hidrolojia). Makao makuu yamepelekwa Monaco. Tangu 1970 iko jina la sasa.
Shirika la IHO linasimamia upimaji wa bahari, maziwa na mito yanayotumiwa kwa usafiri wa kimataifa na usanifishaji wa ramani zinazoonyesha kimo cha maji, vizuizi au hatari kwa usafiri kwa maji.
Shirika linatambuliwa na Umoja wa Mataifa kama mshauri mkuu katika mambo yote ya hidrografia.
Mwaka 2006 kulikuwa na mataifa 74 wanachama. Wawakilishi hukutana kila baada ya miaka mitano huko Monaco.
Rasi Agulhas
Rasi Agulhas (ing. "Cape Agulhas") ni mahali pa kusini zaidi pa bara la Afrika. Iko karibu na mji wa Agulhas katika Afrika Kusini. Iko karibu pia na Rasi ya Tumaini Jema iliyo maarufu zaidi.
Ni mpaka kati ya maji za Atlantiki na Bahari Hindi na mstari unaoelekea kusini kutoka hapa umekubaliwa na Shirika la Kimataifa la Hidrografia kuwa mpaka kati ya bahari hizi mbili.
Kilomita ya ujazo
Kilomita ya ujazo (kifupi km³) ni kipimo cha mjao chenye urefu, upana na kimo cha kilomita moja. Ni kiwango katika vipimo sanifu vya kimataifa.
Kilomita moja ya ujazo inalingana na bilioni moja mita za ujazo.
1 km³ = 10 m³ = 1 000 000 000 m³
Kwa mfano mjao wa bahari hutajwa kwa kipimo hiki. Bahari zote za dunia huhesabiwa kuwa na kiasi cha 1,385,990,800 km³ za maji.
Historia Kuu ya Afrika
Historia Kuu ya Afrika (kwa Kiingereza w: General History of Africa (GHA)) ni mradi wa UNESCO ulioanzishwa tangu mwaka 1964.
Shabaha ya mradi ni kusahihisha “maelezo mapotovu yaliyokuwa yakieleza umaskini na ushenzi katika bara hili” kwa “kufanya uchunguzi mwafaka wa habari usiokuwa na upendeleo” . Uliona Historia ya Afrika “imeharibiwa mno kutokana na kutokujua na ubinafsi wa watu walioiandika” .
Awamu ya kwanza hadi mwaka 1999 ilikuwa kuandika na kutoa vitabu 8 kuhusu Historia Kuu ya Afrika.
Awamu ya pili tangu mwaka 2009 inalenga kuandaa muhtasari wa historia na vitabu pamoja na misaada kwa walimu wa shule.
Vitabu vinane vilivyotolewa vimeandikwa na wataalamu mbalimbali kutoka Afrika na nje yake na kutolewa kwa lugha mbalimbali, zikiwa pamoja na Kiswahili. Vimetolewa mara mbili kama juzuu kamili na juzuu lililofupishwa.
Vyote vinane vya juzuu lililofupishwa vinapatikana kwa njia ya intaneti kwenye tovuti ya UNESCO. Hapa tunonyesha nakala za Kiswahili; viungo kwa nakala za Kiingereza zinapatikana kwenye makala pacha ya Kiingereza.
Kwakifua
Kwakifua ni jina la moja ya kata za Wilaya ya Muheza, nchini Tanzania yenye Postikodi namba 21412. Kulingana na sensa ya mwaka 2012, kata hii inakadiriwa kuwa na wakazi 3084.
Kata hii inaundwa na vijiji vitatu, ambavyo ni ngarani,mpakani na kwakifua kilichotoa jina la kata.
Kata hii imepakana na kata ya kilulu, kwafungo na bwembwera.
Shughuli za uchumi
Wakazi wa hii kata walio wengi ni wakulima kama shughuli kuu ya uchumi.
Michoro ya miambani
Michoro ya miambani (ing. "rock art") ni jina kwa michoro ya aina mbalimbali iliyofanywa na wanadamu kwenye uso wa miamba asilia. Ni aina ya sanaa inayoweza kuwa na umri mkubwa sana.
Wataalamu wa akiolojia hutofautisha kati ya
Michoro ya aina hii hupatikana katika mabara yote na nchi nyingi. Mfano mashuhuri ni Michoro ya Kondoa nchini Tanzania.
Inapatikana kwenye uso wa mwamba unaosimama kama ukuta ama kwenye mtelemko mkali wa mlima au ndani ya mapango.
Amani (Muheza)
Amani ni kata ya Wilaya ya Muheza katika Mkoa wa Tanga, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,553 Msimbo wa posta ni 21428
Genge
Genge ni kata ya Wilaya ya Muheza katika Mkoa wa Tanga, Tanzania yenye Postikodi namba 21402. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,521 Msimbo wa posta ni 21402
Kwemkabala
Kwemkabala ni kata ya Wilaya ya Muheza katika Mkoa wa Tanga, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,672 Msimbo wa posta ni 21404
Mbomole
Mbomole ni kata ya Wilaya ya Muheza katika Mkoa wa Tanga, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,663 Msimbo wa posta ni 21431
Mhamba
Mhamba ni kata ya Wilaya ya Muheza katika Mkoa wa Tanga, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 3,391 Msimbo wa posta ni 21423
Mlingoni
Mlingoni ni kata ya Wilaya ya Muheza katika Mkoa wa Tanga, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,326 Msimbo wa posta ni 21416
Mpapayu
Mpapayu ni kata ya Wilaya ya Muheza katika Mkoa wa Tanga, Tanzania yenye Postikodi namba 21409. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 3,225 Msimbo wa posta ni 21409
Pande Darajani
Pande Darajani ni kata ya Wilaya ya Muheza katika Mkoa wa Tanga, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 3,681 Msimbo wa posta ni 21415
Tanganyika (Muheza)
Tanganyika ni kata ya Wilaya ya Muheza katika Mkoa wa Tanga, Tanzania yenye Postikodi namba 21406. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 3,580 Msimbo wa posta ni 21406
Tongwe
Tongwe ni kata ya Wilaya ya Muheza katika Mkoa wa Tanga, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,478 Msimbo wa posta ni 21426
Songo Mnara
Songo Mnara ni kisiwa katika funguvisiwa ya Kilwa, upande wa kusini mwa Kilwa Kisiwani. Kiutawala ni sehemu ya kata ya Songosongo kwenye Wilaya ya Kilwa, Tanzania.
Upande wa mashariki wa kisiwa kuna maghofu ya mji wa kale wa Songo Mnara. Maghofu haya yamepokelewa pamoja na yale ya Kilwa Kisiwani katika orodha ya urithi wa dunia wa UNESCO.
Katika karne za 13 - 16 ilikuwa mji muhimu wa biashara ya Bahari Hindi kutokana na mabaki ya bidhaa yaliyopatikana hapa. Mabaki ya dhahabu, fedha, lulu, marashi, vyombo vya Uajemi na kauri za China yalipatikana na kuonyesha upana wa biashara ya wenyeji.
Wataalamu wa akiolojia walitambua misikiti 6, makaburi 4, uwanja 3 na nyumba zaidi ya 20. Ujenzi ulikuwa wa matumbawe na simiti.
Haijulikana ni nini iliyosababisha kuanguka wa mji huu lakini mwisho wa mabaki unalingana takriban an kufika kwa Wareno katila Afrika ya Mashariki hivyo kuna watalaamu wanaohisi mvurugo uliosababishwa na kufika kwa Wareno ulileta pia anguko la Songo Mnara.
Mbinu
Mbinu ni hatua zinazofuatwa ili kufanya hadi kukamilisha kazi, jukumu au tendo fulani.
Ubunifu, yaani uwezo wa kubuni, umestawi sana katika binadamu na kumfanya asichoke kutafuta majibu mapya kwa maswali yanayomkera, na njia mpya za kutatua matatizo yake.
Pamoja na hayo, baadhi ya watu wana sifa ya pekee katika uwezo huo hata wakachangia zaidi maendeleo, k.mf. ya teknolojia.
Kwa kawaida mbinu iliyothibitisha ufanisi wake inaigwa na watu wengine.
Yatima
Yatima (kwa Kiingereza "orphan", kutoka Kigiriki ορφανός, "orfanós") ni mtoto aliyefiwa au kutelekezwa moja kwa moja na wazazi wake wote. Kwa kawaida mtoto aliyewapoteza wazazi wake wote wawili anaitwa yatima.
Watu wazima pia wanaweza kuitwa mayatima. Ingawaje, watu waliofikia utu uzima kabla wazazi wao hawajafariki kwa kawaida hawaitwi hivyo.
Kwa ujumla hili ni neno ambalo hutumika kuelezea watoto ambao wazazi wao walifariki kabla ya wao kufikia umri wa kujitegemea.
Watoto yatima mara nyingi huishi katika ukoo wa wazazi, katika nyumba ya yatima au kwa walezi. Katika nchi maskini pasipo mfumo mzuri wa nyumba za yatima kuna idadi kubwa ya mayatima wanaopaswa kuishi kwa kuombaomba au kutafuta riziki kwa kufanya kazi duni na hatari.
Kama yatima anaasiliwa na walezi anakuwa mtoto wao kisheria ingawa hali hii inaweza kuwa tofauti kulingana na sheria za nchi mbalimbali; hasa nchi nyingi za Kiislamu hazikubali mfumo wa kuasili kamili ila tu mfumo wa "kafala" ambayo ni aina ya ulezi ambapo mtoto anayepokelewa kisheria haitazamiwi kama mwanaukoo.
Vitabu mbalimbali vya dini, vikiwemo vile vya Biblia na Kurani
, vinasema sana kuhusu watoto yatima ili kutetea haki zao na kuhimiza huruma kwao. Muhammad mwenyewe alikuwa yatima.
Mayatima si wengi katika nchi zilizoendelea, lakini ni wengi katika nchi zinazoendelea au zenye vita.
Miji bora
Miji bora duniani inatathminiwa kutokana na mazingira yake na maisha ya wakazi wake. Bila shaka vinaweza vikatumika vigezo tofauti pia.
Ni mji mkuu wa Austria; utafiti wa kimataifa umegundua kuwa ni eneo lililo bora zaidi kuishi kuliko mengine duniani kutokana na
sifa mbalimbali, zikiwemo kiwango kidogo cha uhalifu na watu kuishi maisha bora na ya ustawi.
Ni mji ulioshika nafasi ya pili kuishi duniani. Ni mji wa biashara wa Uswisi; unakadiriwa kuwa na wakazi 400,000. Mji huo upo kwenye kona ya ziwa Zunchi.
Ni mji unaoshika nafasi ya tatu. Upo katika fungukisiwa cha New Zealand, kusini mwa dunia. Una bandari kubwa na mpangilio mzuri wa barabara za juu na chini.
Ni makao makuu ya mkoa wa Bayer nchini Ujerumani na ni mji wa tatu kwa ukubwa kwenye taifa hilo. Ujerumani umeuimarisha mji huu kuwa wa kiutamaduni na teknolojia.
Ni mji uliopo Canada. Umeshika nafasi ya tano katika kumi bora. Ni mji wenye bandari na mandhari nzuri.
Ni mji wa pili kwa ukubwa nchini Ujerumani. Umeshika nafasi ya sita duniani: ni makao makuu ya jimbo la North Rhine-Westphalia
Ni mji mwingine wa Ujerumani ambao umeshika nafasi ya 7. Upo mbali na wakazi wake kwa kuwa na maisha mazuri inaeleza kuwa unatoa elimu bora.
Ni mji mkuu wa Uswisi; umeshika nafasi ya 8. Ni mji ambao una benki ambazo mataifa mengi duniani yamehifadhi fedha zao na ni makao makuu ya pili ya UN ambayo inahusika na machapisho mbalimbali.
Ni mji mkuu wa Denmark ambao unashika nafasi ya 9. Ni mji unaosifika kwa kuwa na watu wanaoheshimu usawa wa kijinsia na mvuto wa ubunifu wa ujuzi wa majengo ya kitamaduni.
Ni mji wa Australia ulioshika nafasi ya 10; ni mji wenye vivutio vingi kama vile ufukwe, mipango mizuri ya ujenzi na bandari, daraja kubwa la kwenda angani, pia limekuwa kivutio cha utalii.
Mjoho kaki
Mjoho kaki ni mti mkubwa kiasi ambao huzaa matunda yenye rangi ya machungwa. Majoho yana ukubwa wa chenza hadi chungwa. Mti huu ni miongoni mwa miti iliyopandwa tangu zamani sana. Asili yake ni katika Uchina.
Lualaba (mto)
Lualaba ni jina la mto Kongo juu ya Maporomoko ya Boyoma karibu na mji wa Lubumbashi.
Lualaba ni mto uliopo ndani ya mashariki ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Urefu wa mwendo wake ni kilomita 1,800. Vyanzo vyake viko katika sehemu za Katanga.
Tawimto mrefu ni mto Chambeshi unaoanza nchini Zambia.
Logi
Logi (kwa Kiingereza "logarithm") ni namna tofauti ya kuandika namba kipeo (kwa Kiingereza "exponent") katika fani ya hisabati.
Kimsingi kazi ya logi ni kujibu swali: 
"Idadi gani ya namba fulani tunahitaji kuizidisha ili kufikia namba nyingine?"
Mfano:
Swali: Tunahitaji kuzidisha mara ngapi namba "2" ili tufikie 8?
Jibu: 2 x 2 x 2 = 8; kwa hiyo tunazidisha "2" tatu za kufikia 8.
Kwa hiyo logi ni 3.
Badala ya kuandika kwa kirefu ""idadi ya 2 zinazohitaji kuzidishwa ili kupata 8 ni 3"" tunatumia fomula log(8) = 3
Kwa hiyo hizi mbili ni sawa:
Humo tunatumia namba tatu
Mifano mingine:
Mfano a) log(625) ni nini?
Swali letu ni: Tunahitaji kuzidisha "5" mara ngapi ili tupate 625?
5 × 5 × 5 × 5 = 625, hivyo tunahitaji 5 nne. 
Jibu: log(625) = 4
Mfano b): log(64) ni nini?
Swali letu ni: Tunahitaji kuzidisha "2" mara ngapi ili tupate 64?
2 × 2 × 2 × 2 × 2 × 2 = 64, hivyo tunahitaji 2 sita
Jibu: log(64) = 6
Logi zina uhusiano wa karibu na namba kipeo. 
Tukiandika
tunamaanisha 2 = 2 × 2 × 2 = 8.
Yaani 2 inatumiwa mara 3 katika kuzidisha ili tupate 8.
Logi inatuambia namba kipeo ni ipi. Katika mfano hapo juu "kitako" ni 2 na "namba kipeo" ni 3.
Hivyo logi inajibu swali: tunahitaji namba kipeo gani kwa namba moja kuwa namba nyingine?
Hapo inaonekana ya kwamba fomula za logi na namba kipeo ni njia mbili za kutaja jambo lilelile, ila tu kwa mtazamo kutoka upande tofauti:
log()=
Mjoho
Mijoho ni miti mikubwa kiasi ya jenasi "Diospyros" katika familia Ebenaceae. Matunda yao huitwa majoho. Spishi kadhaa hupandwa ili kuvuna majoho, lakini spishi nyingi sana hukua misituni kwa kanda za tropiki na nusutropiki. Nyingine hukatwa ili kutumia ubao mzuri wao (abunusi), nyingine hutumiwa kwa kuvuna majoho, nyingine tena hazitumiki. Spishi nyingi hutishika na kutoweka kwa sababu zinakatwa sana au kwa sababu makazi yao yanaharibiwa.
Draft:Chanjo ya surua
Chanjo ya surua ni chanjo ambayo hujenga kinga madhubuti dhidi ya surua.
Kiwango cha uchanjaji kikiwa katika umati maalum kinazidi 93%,mlipuko wa surua, kwa kawaida haitokei tena. Hata hivyo huenda ingetokea tena kama kiwango cha uchanjaji kitapungua. Kinga madhubuti ya dawa hudumu miaka mingi. Hakuna uhakika juu ya nguvu yake kupungua baada ya miaka mingi. Pia, chanjo hii huenda inajenga kinga dhidi ya maradhi mengine endapo inatendwa katika muda wa siku kumi na mbili baada ya mtu kuambukizwa.
Usalama wa chanjo unahakikishwa hata kwa wale wanaoambukizwa na UKIMWI.
Hali hiyo ni pamoja na maumivu wakati wa upigaji wa sindano au homa isiyo kali. Anafilaksisi imeandikiwa nyaraka nyingi kutokea katika mtu mmoja katika idadi ya laki moja. Kiwango cha “Guillian-Barre syndrome”, otizimu na maradhi yawashayo ya utumbo hakionekani kuongezeka. 
Upatakanaji wa chanjo upo katika aina mbili: Peke yake na kuchanganywa na chanjo zingine ambazo ni pamoja na chanjo ya rubela, chanjo ya matubwitubwi, chanjo ya tetekuwanga, chanjo ya SMR na chanjo ya SMRT. 
Shirika la Afya Duniani linapendekeza chanjo itendwe kwa watoto wenye umri wa miezi tisa, katika maeneo ya dunia ambako maradhi yanaugua kwa wingi. Katika maeneo ambako maradhi ni chache, kuwatenda wale wenye umri wa miezi kumi na miwili kunafaa. Chanjo hii ni chanjo yenye uhai. Inakuja kama dutu kavu ya ungaunga ambayo inachanganywa na maji kabla ya kuingizwa na sindano chini ya ngozi au katika musuli. Ili kuhakikishia chanjo imefanya kazi yake, fanya majaribio ya damu.
Takribin 89% ya watoto duniani walikuwa wamepewa chanjo hii hadi mwaka wa 2013. Mnamo mwaka wa 2008, idadi ya nchi isiyopungua 192 ilikuwa inatoa dosi mbili. 
. Chanjo ya tetekuwanga iliongezwa kwa hizo tatu mnamo mwaka wa 2005 ikawa chanjo ya MMRT. Inapatikana katika Orodha ya Dawa Muhimu ya Shirika la Afya Duniani. Orodha hiyo ni orodha ya dawa muhimu sana katika mfumo wa kimsingi wa afya. Chanjo si ghali sana.