Maangamizi makuu dhidi ya Wayahudi wa Ulaya
Maangamizi makuu dhidi ya Wayahudi wa Ulaya (pia Kiingereza/Kigiriki: Holocaust, Kiebrania Shoah השואה) yalikuwa mauaji ya Wayahudi milioni 5-6 wa Ulaya wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia kati ya 1940 na 1945. Mauaji haya yalipangwa na kutekelezwa na serikali ya Ujerumani chini ya Adolf Hitler kwa msaada wa serikali za nchi zilizofungamana na Ujerumani au zilizokuwa chini ya jeshi la Ujerumani.
Mauaji haya yalitekelezwa kwa njia ya
Utangulizi wa maangamizi makuu ulitokea nchini Ujerumani tangu chama cha NSDAP cha Hitler kushika serikali mwaka 1933. Sheria zilitangazwa zilizitenga Wayahudi katika jamii. Kabla ya vita shabaha ya hatua hizi ilikuwa kuwatesa na kuwalazimisha waondoke katika Ujerumani.1933 waliishi Wayahudi 510,000 katika Ujerumani. Hadi 1939 takriban 315,000 waliondoka nyumbani. Kati ya 200,000 waliobaki takriban 15,000 waliweza kukimbia 1939. Wengine 10,000 walifaulu kubaki katika Ujerumani mara nyingi mafichoni. Wote wengine walikufa katika maanggamizi makuu kuanzia 1941.
Vita Kuu ya Pili ya Dunia ilianza 1 Septemba 1939 kwa uvamizi wa Poland. Poland ilikuiwa na mamilioni raia wa Kiyahudi waliojikuta ghafla chini ya utawala wa Kijerumani.
Mipango ya kwanza ya viongozi wa NSDAP ilikuwa kupeleka Wayahudi wote wa Ujerumani Poland na kukusanya Wayahudi wote wa Poland katika mkoa maalumu ndani ya nchi. Mkurugenzi wa mipango hii alikuwa kiongozi mkuu wa SS Heinrich Himmler aliyepewa cheo cha "kamishna kwa uzawa wa Kijerumani". Ilionekana haraka ya kwamba idadi kubwa ya watu ilishinda uwezo wa Himmler hasa kuwapa nyumba na chakula.
Baada ya kuanza vita dhidi ya Urusi imeshaonekana ya kwamba Wanazi walishindwa kushughulika idadi kubwa ya Wayahudi katika maeneo ya Ulaya ya Mashariki yaliyotekwa na Ujerumani. Kufuatana na itikadi yao walitaka kuwatenga Wayahudi na watu wengine lakini
1941 Wajerumani walishambulia Urusi walipokuta tena mamilioni wa raia wa kiyahudi. Himmler aliyeona ya kwamba siasa ya kuwakusanya mahali pamoja ilishindikana hasa kuwapatia nyumba na kuwalisha. Pia ilionekana kwa viongozi wa juu ya kwamba vita dhidi ya Urusi haikuenda jinsi ilivyopangwa na kuingia kwa Marekani vitani kuliongeza matatizo. Katika hali hii wakati wa mwisho wa 1941 / mwanzo wa 1942 walichukua hatua ya kuamua kile walichoita "usuluhisho wa mwisho wa swali ya Kiyahudi" yaani mauaji wa Wayahudi wote wa Ulaya.
Himmler alianza majaribio na vikosi maalumu vya kuwaua Wayahudi. Vikosi hivi walikuwa mapolisi kutoka Ujerumani, vikundi vya SS pamoja na wasaidizi wenyeji kutoka nchi zilizovamiwa. Vikosi hivi walifuata jeshi la kawaida wakakusanya Wayahudi katika miji na kuwaua kwa kuwapiga risasi.
Himmler aliona ugumu wa kuwaua watu wengi sana kwa njia hiyo. Hapa alikata shauri ya kuanzisha makambi ya mauti kwa lengo la kuwaua kikiwandani.
Wayahudi walikusanywa kote katika Ulaya ya Mashariki na kupelekwa kwa treni kwa makambi ya KZ. Mwisho wa safari ulikuwa makambi ya mauti kama vile:
Zote zilijengwa nje ya eneo la Ujerumani penyewe, sita katika Poland na moja katika Belarusi. Viongozi wa Nazi waliona Wajerumani wenyewe wasijue kwa undani habari za mauaji kwa sababu waliogopa upingamizi. Lakini watu wa Poland walitazamiwa kama watumwa kwa hiyo waliona nchi hii inafaa. Mahali palichaguliwa karibu na reli. Kwa njia hiyo iliwezekana kuwasafirisha Wayahudi wa Poland na Urusi lakini pia kutoka Ufaransa, Italia, Uholanzi na Ulaya ya Kusini.
Baada ya safari ndefu katika mabehewa ya mifugo wafungwa walitoka wakaangaliwa na madaktari mara moja mbele ya treni. Wenye afya waliwekwa kando na kupelekwa katika sehemu ya kambi ambako walipaswa kufanya kazi kama watumwa katika viwanda vilivyojengwa huko hasa. Wengine kama wagonjwa, wazee na watoto pamoja na wakinamama walitengwa na kuambiwa kuingia katika chumba kikubwa cha bafu chenye 210 m² walipotakiwa kujisafisha baada ya safari ndefu. Milango ikafungwa na gesi ya sumu badala ya maji ikaingizwa katika chumba kupitia vifaa vya manyunyu. Waliokufa walikuwa watu 500-700 kila safari. Maiti zikatolewa; midomo ikachunguliwa kama mtu alikuwa na dhahabu kwenye meno iliyotolewa halafu maiti zikachomwa katika meko makubwa.
Katika makambi sita za aina hii jumla ya watu milioni 2-3 waliuawa. Pamoja na wale waliouawa nje ya makambi ni mnamo watu milioni sita waliouawa kikusidi. Walio wengi sana walikuwa Wayahudi lakini pia vikundi vingine visivyolingana na itikadi ya kimbari kama vile Wasinti, walemavu, shoga na wafungwa wakomunisti.
Mauaji katika makambi yalisimamishwa kwa sababu jeshi la Ujerumani lilianza kushindwa vitani likarudi nyuma. Jeshi la Umoja wa Kisoveyti likakaribia makambi ya mauti wakati wa majira ya baridi ya 1944/45. Wakuu wa SS walijaribu kuficha matendo yao ilivyowezekana. Mahala pengi wafungwa wenye afya walipelekwa kwa safari ndefu kwa miguu bila chakula na bila makoti katika baridi kali. Kila moja aliyeshindwa kutembea aliuawa. Wagonjwa walibaki katika makambi walipopatikana wakati Warusi walipofika. Walipofika Auschwitz tar. 27 Januari 1945 meko ya kuchoma maiti bado yalikuwa moto. Watu waliendelea kufa hata baada ya uhuru wao kufika kwa sababu wengi walikuwa wadhaifu mno.
Wayahudi wachache walibaki au kurudi tena Poland au Ujerumani wangi waliondoka ama kwenda Marekani au nchi mpya ya Israel.