hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
Ioni
Ioni ni neno katika fani ya kemia kwa ajili ya atomi au molekuli yenye chaji ya umeme.
Hali hii inatokea kama atomi au molekuli imepokea au kupotea elektroni kwa hiyo kuwa na ziada au upungufu wa elektroni kulingana na hali yake ya kawaida.
Katika hali ya kawaida atomi haina chaji umeme kwa sababu ndani yake chaji tofauti zinajibatilisha yenyewe. Hii ni kweli pia kwa molekuli ambazo si kingine ila maungano ya atomi.
Atomi hujengwa kwa protoni, neutroni na elektroni. Protoni huwa na chaji umeme chanya, elektroni ni hasi na neutroni haina chaji.
Hali ya kawaida ya kila atomi ni uwiano sawa kati ya protoni (chanya) zinazofanya kiini cha atomi na elektroni (hasi) zinazozunguka kiini hiki.
Njia zinazotumiwa na elektroni zikizunguka kiini huitwa mizingo elektroni. Mizingo elektroni hufuatana kama maganda ya kitunguu. Tabia ya kikemia ya elementi inategemea na hali ya mzingo wa nje. Atomi ambako mzingo wa nje una elektroni nane zimetosheleka, ziko katika hali thabiti yaani hazina hamu ya kupokea au kuachana na elktroni. Lakini nyingi huwa na idadi ndogo kuliko nane kwenye mzingo wa nje na kwa hiyo zinalenga kuingia katika hali thabiti ama kwa kuvuta elektroni kwao na kukamilisha nane au kuachana na elektroni ili kuondoa mzingo wa nje usio kamili.
Kwa hiyo ioni hutofautishwa katika aina mbili ambazo ni kationi na anioni.
Kationi ni ioni chanja yaani ni atomi / molekuli iliyotoa elektroni. Katika chombo cha elektrolisisi huvutiwa kwenye kathodi.
Anioni ni ioni hasi yaani aomi / molekuli iliyoongezwa elektroni. Katika chombo cha elektrolisisi huvutiwa kwenye anodi.
http://www.chem4kids.com/files/atom_ions.html
Besi (kemia)
Besi ni dutu ya kikemia yenye uwezo wa kupokea ioni ya hidrojeni (H+) kutoka kwa dutu nyingine inayoitwa asidi. Tokeo la mmenyuko huo ni chumvi pamoja na maji.
Katika myeyusho wa maji besi hufanya ioni za hidroksidi (OH−) zinazoongeza thamani pH ya myeyusho. Ioni za hidroksidi ni kampaundi zinazotoa protoni kutoka asidi kwa kuunda molekuli ya maji. Kwa hiyo besi ni kinyume cha asidi na besi inaweza kubatilisha asidi - na pia kinyume.
Besi
Besi ni jina kwa sauti ya chini katika muziki. Kifizikia besi huelezwa kuwa sauti yenye marudio kati hertz 0 hadi 150.
Marudio ya chini hupokelewa na binadamu siyo kupitia masikio pekee bali kwa mwili wote. Kwa hiyo hata watu viziwi wanasikia sauti za besi wanaweza kucheza kwa muziki yenye besi.
Katika muziki kuna ala za pekee kwa ajili ya besi kama vile gitaa ya besi au ngoma kubwa. Ala kadhaa kama piano au kinanda huwa na sauti za juu hadi besi.
Mapera (Mbinga)
Mapera ni jina la kata ya Wilaya ya Mbinga katika Mkoa wa Ruvuma, Tanzania yenye postikodi namba 57432 .. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,513 waishio humo.
Mapera ni kata mpya iliyoanzishwa mwaka 2010 baada ya kuigawa kata ya Maguu. Kabla ya kupandishwa hadhi na kuwa kata Mapera ilikuwa ni kijiji kimojawapo cha kata ya Maguu.
Kata ya Mapera inaundwa na vijiji vya Mkinga , Kihongo, Lukanzauti na Mapera yenyewe ambayo ni makao makuu ya kata.
Wakazi wa Mapera ni wa kabila la Wamatengo.
Pera
Pera ni tunda la mpera.
Kulingana na aina ya mpera, tunda lina urefu wa sentimita 4 hadi 12. Ladha inaweza kufanana kiasi na ganda la limau lakini si kali vile.
Ngozi ya tunda inaweza kuwa nene au nyembamba, wakati mwingine huwa na ladha chungu. Rangi ya tunda ni kibichi kabla ya kuiva, tangu kuiva huwa njanonjano.
Nyama yake hutokea kwa ladha baina ya chachu na tamu, rangi yake baina nyeupe hadi nyekundu.
Katikati kuna mbegu nyingi ambazo ni ndogo na ngumu.
Serge Haroche
Serge Haroche (amezaliwa 11 Septemba, 1944) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Ufaransa. Hasa amechunguza chembe za nuru na nadharia ya kwanta. Mwaka wa 2012, pamoja na David J. Wineland, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.
David J. Wineland
David Jeffrey Wineland (amezaliwa 24 Februari, 1944) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa amechunguza chembe za nuru na nadharia ya kwanta. Mwaka wa 2012, pamoja na Serge Haroche, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.
Francois Englert
Francois Baron Englert (amezaliwa 6 Novemba, 1932) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Ubelgiji. Hasa amechunguza chembe za atomu. Mwaka wa 2013, pamoja na Peter Higgs, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.
Peter Higgs
Peter Ware Higgs (amezaliwa 29 Mei, 1929) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa amechunguza chembe za atomu. Mwaka wa 2013, pamoja na Francois Englert, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.
Joseph Murray
Joseph Edward Murray (1 Aprili, 1919 – 26 Novemba, 2012) alikuwa daktari kutoka nchi ya Marekani. Hasa anajulikana kwa uhamishaji wa kwanza wa figo uliofaulu mwaka wa 1954. Mwaka wa 1990, pamoja na Donnall Thomas alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Donnall Thomas
Edward Donnall Thomas (15 Machi, 1920 – 20 Oktoba, 2012) alikuwa daktari kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza uhamishaji wa uboho wa mifupa ili kutibu kansa wa damu. Mwaka wa 1990, pamoja na Joseph Murray alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Erwin Neher
Erwin Neher (amezaliwa 20 Machi, 1944) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa alichunguza chembe hai. Mwaka wa 1991, pamoja na Bert Sakmann alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Bert Sakmann
Bert Sakmann (amezaliwa 12 Juni, 1942) ni mwanabiolojia kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa alichunguza chembe hai. Mwaka wa 1991, pamoja na Erwin Neher alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Beata Poźniak
Beata Pozniak (amezaliwa 30 Aprili, 1960 mjini Gdansk, Poland) ni mwigizaji, mtengenezaji wa filamu na mwanaharakati wa haki za binadamu. Alipokuwa mtoto mchanga, Beata alilelewa kule Poland katika enzi za Kikomunisti, kisha akahamia Marekani na akaanza kufanya kazi katika eneo la filamu na televisheni. Alicheza kama Marina Oswald katika filamu ya Oliver Stone iitwayo "JFK". Baada ya hiyo filamu, Beata akaenda kufanya kazi na George Lucas katika filamu iitwayo "Young Indiana Jones Chronicles" na pia alikuwa mwanachama katika vipindi vya televisheni vya Melrose Place, "Mad About You" (pamoja na Helen Hunt) na Babeli 5 akicheza kama rais wa kike wa kwanza wa dunia. Jukumu hili kilimwezesha kusimulia kitabu mashuhuri sana cha "The Winter Palace: A Novel of Catherine the Great" kwa mchapishaji kuu duniani — Random House.
Kupitia sanaa yake yeye huzingatia majukumu ya wanawake katika jamii kwa kuchanganya mila na desturi za michezo ya kuigiza na baadhi ya uelezo kutumia ishara na jinsi ya kubuni yanayo husika na uhakika. Kazi zake Pozniak mara nyingi huibua mahitaji za mwanamke katika dunia ya leo na mandhari ya haki za wanawake, haki ya kijamii na historia ya wanawake. Mwaka 1994 Beata aliongoza kuanzishwa kwa muswada wa kwanza katika historia ya bunge Marekani (HJ Res. 316) kutambua Siku ya Kimataifa ya Wanawake nchini Marekani.
Beata mara nyingi huketi kwa chama cha Academy Television, Primetime Emmy Awards na amekuwa mtangazaji maarufu was IFP (Independent Featured Project West), "Independent Spirit Awards" na Jodie Foster, Brad Pitt, Johnny Depp na Anthony Hopkins. Yeye pia aliwasilisha tuzo kwa Audrey Hepburn baada ya kifo chake, katika Human Rights Film Festival iliyoungwa mkono na Umoja wa Mataifa.
http://www.booksontape.com/narrator/?id=156649
Vivumishi vya kumiliki
Vivumishi vya kumiliki ni maneno yanayotoa taarifa ya kujulisha umiliki wa nomino. Maneno hayo hujulisha kuwa nomino hiyo iliyotajwa ni mali ya nani. 
Mashina ya vivumishi vya kumiliki yanajikita katika nafsi:
Nafsi ya kwanza:
Nafsi ya pili:
Nafsi ya tatu:
Uganga wa meno
Uganga wa meno ni fani ya pekee katika elimu ya tiba. Hutekelezwa na daktari wa meno anayeelewa matatizo ya meno. Kazi yake ni kutambua magonjwa ya meno, kuyatibu na kuwashauri watu kuhusu namna za kutunza meno.
Daktari wa meno huwa na wasaidizi wenye elimu maalumu namna gani kusafisha meno na uwazi wa mdomo, wanaotengeneza misaada ya kurekebisha meno ya watoto wakati wa kukua au wanaojua kutengezea meno bandia. Kuna madaktari wa meno walioendelea kuwa wabingwa wa upasuaji wa meno na utaya.
Afya ya meno ni sehemu muhimu ya afya ya mwili kwa jumla. Magonjwa ya meno yanaweza kusababisha maumivu makali, kupunguza uwezo wa kula vyakula na kusababisha vidonda mdomoni ambavyo ni viingilio kwa magonwa mbalimbali. Kinyume chake kuna magonwa kadhaa yanayooyesha dalili yao hasa mdomoni ambako yanaweza kutambuliwa na daktari bingwa.
Madaktari wa meno walio wengi hufanya kazi katika kliniki ya binafsi kuna wengine waliopo hospitalini au katika taasisi za umma kama vile jeshini au gerezani.
Kutokana na utafiti wa akiolojia -hasa kwa kutazama mifupa kutoka makaburi ya kale- inajulikana ya kwamba huko katika utamaduni wa mto Indus kulikuwa na tiba ya meno katika karne ya 28 KK.
Kutoka Misri ya Kale kuna papiri ya karne ya 16 KK yenye maelezo kuhusu tiba ya meno.
Hata kama tiba ya meno ilijulikana tayari tangu kale wataalamu wa siku zile hawakuelewa bado ni nini inayosababisha magonwa mengi. Tangu siku za Sumer (miaka 5000 KK) "mnyoo" aliaminiwa kusababisha karisi (kuoza kwa meno) na imani iliendelea kwa miaka mielfu.
Mbinu za kuwasaidia wenye matatizo ya meno zilijulikana pia tangu kale. Wataalamu wa Ugiriki ya Kale kama Hippokrates waliandika kuhusu namna ya kutoa meno magonjwa na kushika maneno katika utaya kwa msaada wa nyaya..
Matumizi ya [maligamu]] (aloi za zebaki) kwa kujaza mashimo katika ina yalielezwa katik China ya Kale mnamo karne ya 7 BK .
Sayansi ya kisasa ilitokea katika kazi na maandiko ya daktari Mfaransa Pierre Fauchard (1678-1761) aliyetambua sukari kuwa sababu ya kuoza kwa meno, alibadilisha vifaa vya wafundi mbalimbali kwa matumizi katika tiba ya meno, , alieleza mbinu mbalimbali za kuingiza meno bandia mdomoni akatambua ya kwamba inawezekana kusahihisha hali ya meno yaliyokaa nje ya safu ya menu kwa kuyavuta kwa nyaya.
Matatizo ya afya ya meno yamekuwa muhimu katika afya ya umma ya kimataifa. Yanatokea mara nyingi na kuwa tatizo hasa kwa ajili ya watu maskini kote duniani wanaokosa pesa ya tiba.
Daktari ataanza tiba wa mteja mpya kwa utafiti wa hali ya meno na uwazi wa mdomo hasa ya ufizi. Hapa msaidizi wake anaandika habari za hali ya kila jino kwenye kadi ya mteja itakayotunzwa katika ofisi ya daktari.
Ni hasa magonjwa mawili yanayohitaji kuangaliwa na madaktari wa meno
Mbinu za kawaida ni
Wajibu muhimu wa daktari ya meno ni kuwashauri wateja kuhusu afya ya meno na sehemu hii huitwa "prophylaxis" yaani tiba ya kuzuia maradhi ya meno. Inahusu hasa usafi wa meno na mdomo, maana sehemu kubwa ya kuoza kwa meno husababishwa na uchafu unaobaki mdomoni na kati ya meno na kulisha bakteria zinazotengeneza asidi zinazoshambulia meno.
Ushauri mwingine utahusu chaguo la chakula maana
Fofota
Fofota "(kwa Kiingereza pulp)" ni sehemu ya ndani ya jino.
Inafanywa na tishu laini na seli hai, hasa neva na mishipa ya damu. Inaenea katika uwazi uliopo katika dentini ya jino.
Kama enameli ya jino na dentini ina kitundu basi fofota inaathiriwa moja kwa moja na baridi, joto na bakteria ya kinywani na kuleta maumivu makali.
Enameli ya jino
Enameli ya jino ni sehemu ya jino inayoonekana tukifungua kinywa. Ni dutu ya ufupa mgumu sana inayofunika na kulinda kichwa cha jino au tajino.
Enameli hii inapatikana kwa meno ya binadamu na wanyama wengi pamoja na samaki kadhaa.
Enameli inaweza kuharibika kwa ajali, kutafuna vitu vigumu (kama kung'ata jiwe ndani ya chakula) au kutokana na vyakula na vinywaji vyenye sukari nyingi vinavyosababisha karisi (kuoza kwa meno).
Tajino
Tajino ni jina la kichwa cha jino katika elimu ya uganga wa meno. Neno limebuniwa kwa kuunganisha maneno "taji" na "jino" .
Sehemu ya tajino inafunikwa kwa enameli ya jino ambayo inafanya uso mgumu wa jino wenye kazi ya kutafuna vyakula.
Kama tajino imeharibika daktari wa meno anaweza kuitengeza kwa kuongeza tajino bandia akitumia aina za saruji ya meno kama maligamu au metali.
Kizizi cha jino
Kizizi cha jino ni sehemu ya jino iliyopo chini ya kichwa cha jino au tajino. Kizizi kinashika jino katika taya.
Kizizi hufunikwa kwa sementi ya jino na kinajengwa kwa dentini ambayo ni aina ya mfupa.
Kwa kawaida vizizi vya jino vinaishia kwenye ncha kali na kuwa na urefu mara mbili kama tajino.
Kwenye ncha ya kizizi "(kwa Kilatini apex dentis)" kuna tundu (kwa Kilatini Foramen apicale dentis) ambako fofota yaani neva na mishipa ya damu zinaingia ndani ya uwazi wa jino. Kiingilio hiki cha mishipa huitwa pia kanali ya jino.
Taya
Taya (pia utaya; kwa Kiingereza: jaw) ni sehemu ya muundo wa kinywa cha wanyama wengi. Kazi yake ni kushika na kuhamisha chakula mara nyingi pamoja na kukikatakata.
Kwenye vertebrata (au wanyama wenye uti wa mgongo) mataya yanajengwa kwa mfupa au gegedu na kupatikana kwa jozi, yaani taya la chini na taya la juu. Kwa spishi nyingi huwa na meno.
Kwenye wanyama wenye miguu minne mifupa ya taya la juu imeunganishwa na mifupa ya fuvu ya ubongo. Taya la chini linaunganishwa kwa njia mbalimbali na taya la juu. Nyoka zinaweza kuachana mataya yote mawili kabisa na hivyo kumeza hata windo kubwa sana.
Kwenye mamalia taya la chini hushikwa kwa kiungo imara na taya la juu na mfumo huu unaweka mipaka kwa uwezo wa kufungua kinywa.
Kwenye arithropodi kama wadudu mataya yako kando ya kinywa na yamejengwa kwa chitini. Yanashika chakula, pia wanyama wadogo wengine wanaowindwa na kukipasua.
Shida zinazokumba taya ni kama jaw pain ambapo unapatwa na maumivu kwa mataya. Hili laweza kuwa limesababishwa na: ajali uliyopata na taya zako zikaumizwa, sinuses au mshtuko wa moyo (heart attack). Pia misuli inayoshikilia taya yaweza kuwa imeumia.
Kuna watu pia huzaliwa na taya zisizo laini. Endapo unapatwa na shida za taya kama vile kutokuwa laini basi waweza kumuuliza daktari wa meno akuwekee vifaa vya chuma vinavyofungamishwa na kushikisha meno ili mtu aweze kuuma vitu au hata taya zake zinyooke (kwa Kiingereza: ).
Vitundu vya mataya
Vitundu vya mataya (kwa Kilatini alveolus dentalis, kwa Kiingereza dental alveolus) ni nafasi katika mataya zinazoshika vizizi vya meno.
Pamoja na sementi ya meno na ufizi wa meno vitundu hivi ni sehemu ya mfumo unaoshika jino mahali pake tayani.
Dentini
Dentini "(kwa Kiingereza dentine)" ni jina la aina ya mfupa wa pekee unaojenga sehemu kubwa ya jino.
Kwa kawaida hufunikwa kwa enameli ya jino upande wa kichwa cha jino (au tajino) na simiti kwenye sehemu ya kizizi cha jino.
Sementi ya meno
Sementi ya jino "(kutoka Kilatini cementum)" ni dutu inayofanana na aina ya mfupa na kufunika uso wa dentini ya kizizi cha jino. Ni ganda jembamba linalotunza dentini na kuishika katika ufizi wa meno na kitundu cha taya.
Sementi hii inafanywa hasa kwa kampaundi ya kalisi inayoitwa apatiti hidroksili (Ca[OH|(PO)]). Kama kampaundi zote za kalisi inaweza kuyeyushwa kwa asidi na hivi uchafu mdomoni unaoruhusu kustawi kwa bakteria zinazotengeneza asidi ni hatari kwa afya ya meno.
Ndiyo sababu ya umuhimu wa kupiga mswaki na kusafisha meno mara kwa mara, hasa kwa watu wanaotumia sukari katika chakula na vinywaji.
Sementi hii inaendelea kujengwa upya na seli za pekee.
Ufizi wa meno
Ufizi wa meno "(kwa Kilatini gingiva; kwa Kiingereza gum)" ni tishu laini inayofunika mataya ndani ya kinywa.
Inaziba hasa nafasi kati ya kizizi cha jino na kitundu cha taya.
Tofauti na tishu laini ya midomo na mashavu, ufizi unashikana na mfupa wa mataya chini yake.
Ufizi ulio mzima unaonyesha kwa kawaida rangi ya waridi lakini kwa watu wenye ngozi nyeusinyeusi inaweza kuwa pia na kiwango cha melanini.
Kutokea kwa madoa nyekundu, nyeupe na buluu ni alama ya magonjwa yanayohitaji kuangaliwa na daktari wa meno.
Rangi ya waridi
Rangi ya waridi au pinki (kutoka ing. pink) ni nyekundu isiyoiva yenye nyeupe ndani yake.
Katika tamaduni kadhaa hutazamiwa kama rangi ya kike.
Maua ya waridi huwa na rangi hii kiasili lakini kuna pia waridi yenye rangi tofauti.
Daktari wa meno
Daktari wa meno ni tabibu aliyesoma uganga wa meno hasa. Anahusika na utambuzi, kinga na tiba ya magonjwa kinywani, si meno pekee.
Katika nchi nyingi za dunia daktari huyu anapaswa kusoma kwenye chuo kikuu angalau hadi kiwango wa bachelor. Nchi nyingine zinatambua pia masomo kwenye vyuo vya pekee visivyofikia kiwango hiki.
Masomo yako pamoja na tiba kwa jumla maana misingi ya elimu ya mwili, magonjwa na madawa ni sawa kwa matabibu wa kila aina.
Daktari wa meno anatakiwa kujua hasa kazi ya mkononi ya kushughulika vifaa vya kiganga kwa ajili ya kutoboa na kujaza meno.
Baada ya masomo ya kimsingi daktari wa meno anaweza kuendelea kusoma na kuwa bingwa katika fani kama mpasuaji wa meno, mpasuaji wa taya, redioloji ya meno, ushauri wa afya ya meno ya umma na mengine.
Sodoma
Sodoma ulikuwa mji wa Bonde la Ufa kati ya Palestina na Yordani za leo.
Ni maarufu kutokana na jinsi ulivyoangamia kadiri ya Biblia na Kurani ambazo zinamzungumzia sana kama kielelezo cha dhambi, hasa ya ushoga.
Hata hivyo Yesu alisema miji isiyotubu kwa mahubiri na ishara zake itapatwa na adhabu kubwa zaidi.
Meriba
Meriba (kwa Kiebrania מְרִיבָה, Meribah, "masutano") ni kituo kimojawapo cha safari ya Waisraeli kutoka Misri hadi Kanaani chini ya Musa ambayo inasimuliwa kirefu na Torati (Kut 17:7; Hes 20:13).
Katika Kutoka (Biblia), Meriba inatajwa pia kama "Masa", ingawa madondoo mengine yanadokeza kwamba ni mahali tofauti (k.mf. Kumb 33:8)
Inaonekana huko Waisraeli walimlalamikia kiongozi wao na hivyo Mungu pia kuhusu maji waliyoyakosa kwa ajili yao na ya mifugo yao. Kwa sababu hiyo, imechukuliwa kama kielelezo cha kumjaribu Mungu kwa utovu wa imani, hasa kwa kuwa kweli maji yalipatikana kimuujiza kutoka mwambani.
Kadiri ya Hesabu (Biblia) 20:12, hata Musa na kaka yake Haruni walikosa imani huko hata wakaadhibiwa kwa kunyimwa fadhili ya kuingia Nchi ya ahadi.
Kwa sababu hiyo pia, kwanza Zaburi (Biblia) 95, halafu Waraka kwa Waebrania 3-4, vinaonya wote kuwa na imani kila siku, si kumjaribu Mungu.
Kadiri ya Kutoka, mahali ni karibu na Refidim, kituo cha mwisho kabla ya Mlima Sinai, lakini kadiri ya Hesabu ni kaskazini zaidi, karibu na Kadeshi.
Mfalme Hezekia
Mfalme Hezekia (kwa Kiebrania: יְחִזְקִיָּ֫הוּ, H̱izkiyyahu, H̱izkiyya, Yeẖizkiyyahu, Ḥizqiyyā́hû, Ḥizqiyyā, Yəḥizqiyyā́hû, Hizqiyyahu ben Ahaz; kwa Kigiriki: Ἐζεκίας, "Ezekias") alitawala ufalme wa Yuda kati ya miaka 729 KK na 716 KK pamoja na baba yake mfalme Ahazi, halafu peke yake hadi mwaka 697 KK, tena pamoja na mwanae Manase hadi kifo chake mwaka 687 KK.
Ni mmojawapo kati ya wafalme wachache wanaosifiwa na Biblia kuwa alifanana na mfalme Daudi, babu yake, kwa kuwa alijitahidi kufanya urekebisho wa kidini ili raia zake wamuabudu YHWH tu.
Habari zake zinapatikana hasa katika Kitabu cha Pili cha Wafalme 18-20, Isaya 36-39 na Kitabu cha Pili cha Mambo ya Nyakati 29-32, mbali ya kitabu cha Methali 25:1.
Pia anatajwa katika vitabu vya manabii Yeremia, Amosi na Hosea.
Hatimaye anatajwa na Injili ya Mathayo kati ya mababu wa Yesu Kristo.
Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 28 Agosti.
729 KK
Makala hii inahusu mwaka 729 KK (kabla ya Kristo).
716 KK
Makala hii inahusu mwaka 716 KK (kabla ya Kristo).
687 KK
Makala hii inahusu mwaka 687 KK (kabla ya Kristo).
686 KK
Makala hii inahusu mwaka 686 KK (kabla ya Kristo).
685 KK
Makala hii inahusu mwaka 685 KK (kabla ya Kristo).
684 KK
Makala hii inahusu mwaka 684 KK (kabla ya Kristo).
683 KK
Makala hii inahusu mwaka 683 KK (kabla ya Kristo).
682 KK
Makala hii inahusu mwaka 682 KK (kabla ya Kristo).
681 KK
Makala hii inahusu mwaka 681 KK (kabla ya Kristo).
680 KK
Makala hii inahusu mwaka 680 KK (kabla ya Kristo).
688 KK
Makala hii inahusu mwaka 688 KK (kabla ya Kristo).
689 KK
Makala hii inahusu mwaka 689 KK (kabla ya Kristo).
Yeroboamu II
Yeroboamu II (kwa Kiebrania ירבעם השני au יָרָבְעָם; kwa Kigiriki Ιεροβοάμ; kwa Kilatini Jeroboam) alikuwa mwana na mwandamizi wa Yehoashi wa Israeli kama mtawala wa 14 wa Ufalme wa Israeli, ambao aliuongoza kwa mafanikio makubwa miaka 41.
Hata hivyo Biblia haisisitizi mafanikio hayo, bali inamhukumu kwa kufuata sera ya kidini ya Yeroboamu I iliyowataka Waisraeli wamuabudu YHWH kwa sura ya fahali ya dhahabu katika mahekalu ya Dani na Beteli ili wasiende Yerusalemu, mji mkuu wa ufalme wa ukoo wa Daudi
William F. Albright alikadiria ufalme wake kudumu tangu mwaka 786 KK – hadi 746 KK, wakati E. R. Thiele alisema kuwa alitawala pamoja na baba yake tangu 793 KK hadi 782 KK, halafu peke yake hadi mwaka 753 KK.
Alishinda Syria (2Fal 14:26, 27), aliteka Damasko (14:28), na kurudisha mipaka ya Israel ilivyokuwa wakati wa mfalme Daudi.
Agano la Kale linamtaja tu katika Kitabu cha Pili cha Wafalme 13:13; 14:16, 23, 27, 28, 29; 15:1, 8; Kitabu cha Kwanza cha Mambo ya Nyakati 5:17; Hosea 1:1; na Amosi 1:1; 7:9, 10, 11.
786 KK
Makala hii inahusu mwaka 786 KK (kabla ya Kristo).
746 KK
Makala hii inahusu mwaka 746 KK (kabla ya Kristo).
793 KK
Makala hii inahusu mwaka 793 KK (kabla ya Kristo).
782 KK
Makala hii inahusu mwaka 782 KK (kabla ya Kristo).
Tungo kishazi
Tungo kishazi ni tungo inayotawaliwa na kitenzi. Kitenzi hicho kinaweza kuwa kinajitosheleza kimaana au kisijitoesheleze kimaana vilevile.
Kile kinachojitosheleza kimaana - basi hutoa taarifa kamili wakati kile ambacho hakijitoshelezi kimaana hakitoi taarifa kamili. Hivyo basi ni lazima kiambatane na kisha (kitenzi) kingine ndipo taarifa yake ikamilike.
(i) Mtoto anacheza mpira
(ii) Mtoto anayecheza mpira
Tungo zote mbili, yaani, (i) na (ii) zinatawaliwa na kitenzi.
Inatawaliwa na kitenzi ambacho kimejitosheleza kimaana - hivyo basi kimetoa taarifa kamili. 
Ijapokuwa tungo hii imetawaliwa na kitenzi, lakini kitenzi hicho hakijitoshelezi kimaana hivyo basi hakitoi taarifa kamili.
Kuna aina kuu mbili za vishazi nazo ni:
Kwa mfano:
Ukuta uliobomoka ulisababisha hasara kubwa
Kishazi tegemezi
Kishazi tegemezi (alama yake ni: K/Teg) ni tungo ambayo inayotawaliwa na kitenzi kisichojitosheleza kimaana. Yaani, ni tungo ambayo hutawaliwa na kitenzi ambao hakitoi taarifa kamili. Kishazi tegemezi hutegemea msaada/lazima kiambatane na kishazi huru ndipo taarifa yake iweze kukamilika.
Mfano: 
i/ Hakitoi taarifa kamili. Ili taarifa yake ikamilike ni lazima kiambatane na kishazi huru.
ii/Huundwa na urejeshi. Urejeshi huo hufanya kazi ya kutoa taarifa ya ziada kuhusu nomino.
iii/Si cha lazima sana katika tungo kwani kinaweza kuondolewa katika tungo na bado tungo hiyo ikabaki na maana kamili.
iv/Kinaweza ama kutanguliwa au kufuatiwa na kishazi huru.
Tungo kirai
Tungo kirai ni kipashio kidogo cha kimuundo chenye neno moja au zaidi ambacho hakina muundo wa kiima (K) na kiarifu (A). Kirai huwa na neno kuu moja kinalotawala. Neno hilo linalotawala ndilo huwa/hukupa dhana (aina) ya kirai.
mfano.
Mtoto yule ni mjinga
Uanishaji wa virai umejikita katika aina za maneno, yaani, aina za virai zinatokana na aina za maneno. Kwa kutumia kigezo hicho tunapata aina za virai zifuatazo:
Muundo wa kirai nomino umejikita katika nomino au mahusiano ya nomino. Neno kuu linalotawala muundo huu ni nomino. Kirai nomino kinaweza kuundwa na:
Mfano:
Mfano: Hapa unatumia aina zote za viwakilishi
Mfano: Wewe, ninyi, mimi, sisi, yeye, wao, n.k.
(Mollel loserian kutoka udsm-2014/2017)anasema:Kirai kivumishi muundo wake umejikita katika vivumishi. Kirai kivumishi hutawaliwa na aina zote za vivumishi.
Kwa kuangalia muundo wa Kirai hiki huundwa kwa vitenzi vya aina zote.(Mollel Loserian,kutoka udsm)anasema:
Kirai hiki huundwa kwa aina mbalimbali za vielezi:
Mfano:
Kirai hiki huundwa kwa kutumia viunganishi mbalimbali.
Mfano: Kirai hiki huundwa kwa kutumia aina zote za vihisishi.
Mfano:
Tungo sentensi
Tungo sentensi ni kipashio cha juu kabisa katika tungo chenye muundo wa kiima (K) na kiarifu (A) ambacho hutoa taarifa kamili. 
Kuna aina kuu nne za sentensi nazo ni:
Hizi ni sentensi ambazo huundwa kwa kishazi huru kimoja ambacho hutoa taarifa kamili. Kishazi huru hicho kinaweza kuundwa na kitenzi kikuu peke yake.
Mfano:
Mfano:
Mfano:
Hizi ni sentensi ambazo huundwa kwa kishazi tegemezi kimoja au zaidi - pamoja na kishazi huru.
Hizi ni aina za sentensi ambazo huundwa kwa vishazi viwili au zaidi pamoja na kiunganishi. Kiunganisho hicho ndicho hufanya kazi ya kuunganisha vishazi hivyo ili kuunda sentensi ambatano. Sentensi mbili huunganishwa pamoja kwa kutumia kiunganishi. Muungano huo unaweza kuwa kati ya:
Mifano:
Mifano:
Mifano:
Mifano:
Wakati mwingine alama ya mkato (,) hutumika kama kiunganishi katika sentensi ambatano.
Hizi ni aina ya sentensi ambazo huundwa kwa vishazi tegemezi. Vishazi tegemezi hivyo huwa na virejeshi ambavyo huwa na dhamira za masharti ambayo yamejikita katika mofimu za -"ye", -"nge", -"ngeli", -"ngali", na -ki- ya masharti. Mofimu hizi hazichanganywi. Kama utatumia mofimu ya -nge- upande wa kwanza, sharti (ni lazima) utumie mofimu -nge- upande wa pili.
Mifano:
Telegrafu
Telegrafu (kutoka neno la Kiingereza "telegraph" lililotokana na mawili ya Kigiriki: τῆλε, tele, "mbali", na γράφειν, graphein, "kuandika") ni njia ya kupeleka habari andishi kwa mpokeaji wa mbali bila kubeba barua kwake.
Telegrafu zilizotumiwa wakati wa karne ya 19 na ya 20 zilipitisha ujumbe kwa mkondo wa umeme uliopitia kwenye waya.
Telegrafu za zamani zaidi zilitumia alama za nuru au alama nyingine zilizoonekana kwa mbali.
Kwa njia hii herufi za alfabeti zilitafsiriwa kwa alama zilizoweza kupitishwa kirahisi.
Baada ya majaribio mbalimbali, mbinu ya Samuel Morse ilifaulu mwaka 1844 na kusababisha uenezaji wa teknolojia hii kote duniani. Morse alitafsiri kila herufi katika mfumo wa alama fupi au ndefu zinazoweza kuandikwa kama mfuatano wa nukta na kistari au kutumwa kama alama fupi au ndefu ya nuru, sauti au umeme na kadhalika.
Mashine ndogo ilitafsiri alama hizo katika mishtuko ya umeme iliyoweza kuchora tena alama katika mashine upande mwingine wa waya ambako sumakuumeme uliweza kusukuma kalamu juu ya karatasi.
Mawasiliano kwa telegrafu yaliwezesha kwa mara ya kwanza kutuma habari kote duniani katika muda mfupi. Magazeti na makampuni makubwa ya kiuchumi yalitangulia kutumia teknolojia hii, na serikali na jeshi zilifuata. Nyaya kubwa zilipitishwa kutoka nchi hadi nchi na pia kwenye tako la bahari kwa mawasiliano baina ya mabara.
Katika karne ya 20 yalianza pia matumizi ya simu za upepo kwa habari za telegrafu.
Makampuni ya telegrafu zilipokea ujumbe ulioitwa "telegramu" kutoka wateja na kuzituma kwa mji au nchi nyingine; pale ziliandikwa tena kwenye karatasi na kupelekwa kwa mtu aliyeandikiwa. Makampuni yale yalipokea pesa kwa kila herufi iliyowasilishwa hivyo ujumbe ulikuwa mfupi.
Tangu kupatikana kwa simu matumizi ya telegrafu yalipungua lakini bado zilitumwa hadi kupatikana kwa simu za mikononi na barua pepe.
Katika nchi mbalimbali huduma hiyo ilifungwa kuanzia mwaka 2000 hivi, katika nchi nyingine huduma bado iko.
Chaji ya umeme
Chaji ya umeme ni tabia ya mata na kila kitu huwa na chaji aina mbili ndani yake. Chaji hizi mbili ni kinyume zinaitwa chaji hasi na chaji chanya. Mara nyingi chaji haionekani kwa sababu hizi aina mbili za chaji zinajibatilishana. Lakini kama idadi ya elektroni ndani ya kitu ina upungufu au ziada kulingana na hali ya kawaida tunaona kitu hiki kina chaji, ama chanya au hasi.
Kila kitu hujengwa kwa atomi na kila atomi ina chembe ndogo zaidi ndani yake. Kati ya chembe ndogo ndani ya atomi kuna elektroni na protoni zilizo na chaji mbili za kinyume ilhali elektroni huitwa "hasi" na protoni huitwa "chanya". Kila chembe huwa na kizio kimoja cha chaji, ama hasi au chanya. Kwa kawaida kila atomi huwa na idadi ileile ya protoni na elektroni hivi chaji zao zinajibatilishana katika atomi na atomi kwa jumla haionyeshi chaji.
Protoni (pamoja na neutroni zisizo na chaji) zinafanya kiini cha atomi na zinabaki mahali pao. Lakini elektroni zinazunguka kiini katika mzingo elektroni na hapa inatokea ya kwamba elektroni inahamia atomi nyingine. Kama elektroni inatoka katika atomi yake ya asili na kuhamia nyingine uwiano sawa baina ya elektroni na protoni katika atomi husika haipo tena.
Pale ambako elektroni imetoka kuna protoni zaidi kuliko elektroni na hapa tunasema atomi hii ina chaji chanya. Kinyume katika atomi iliyopokea elektroni kutoka nje kuna ziada ya elektroni juu ya idadi ya protoni na hapa tunasema atomi imekuwa na chaji hasi.
Kutokea kwa chaji hasi au chanya katika gimba fulani ni kwa sababu chaji zilizokaa pamoja kabla zimetenganishwa.
Njia inayotokea kila siku ni kwa msuguano. Kwa kusugua kipande cha plastiki (au: kioo) na sufi kunatokea chaji. Kwa mfano kusugua mipira miwili kwenye sufi ya sweta kunaweka chaji kwa yote miwili. Tukiishika kwa kamba na kupeleka karibu haitaki kugusana. Maana chaji hasi pande zote mbili zinapigana. Lakini tukishika mpira uliosuguliwa juu ya vipande vidogo vya karatasi hizi zitavutwa na mpira jinsi msumali anavutwa na sumaku.
Radi wakati wa ngurumo ni tokeo la chaji zinazotokea hewani kutokana na msuguano wa hewa.
Njia nyingine ya kujenga chaji inayotumiwa kwa teknolojia ni kwa kemia yaani kwa kuchangaya dutu na viowevu zinazoanzisha mchakato wa kikemia unaosababisha kutokea kwa ioni na hivyo chaji.
Femtomita
Femtomita (ing. femtometer, alama fm) ni kipimo cha SI cha kutaja urefo mdogo wa 10 mita.
Kipimo hiki hutumiwa kwa kutaja vipimo katika fizikia ya atomi na chembe zake.
Kipenyo cha protoni ni takiban femtomita 1.7
. Kipenyo cha kiini cha atomi cha dhahabu ni takriban femtomita 8.45.
Neno latokana na lugha ya (Kidenmark: "femten" (kumi na tano). Umbali huu unaweza pia kuitwa fermi kwa heshima ya mwanafizikia Enrico Fermi.
femtomita 1 = 1.0 x 10 mita = 1 fermi = 0.001 pikomita = 1000 attomita
1,000,000 femtomita = 1 nanomita = 10 Ångström.
Mkondo wa umeme
Mkondo wa umeme ni mwendo wa chaji ya umeme ndani ya kipitishi. Kipimo sanifu chake ni ampea.
Mkondo ya umeme hutumiwa kwa athari na shughuli nyingi. Unaweza kusababisha
Mwendo huu unaweza kutokea kwa njia mbalimbali. Njia au media ambako mkondo unapita huitwa kipitishi.
Vipitishi mara nyingi ni metali kama waya. Katika mitambo ya kila siku, mkondo wa umeme unafanywa na harakati ya elektroni ndani ya waya. Metali zinafaa kama vipitishi hasa kutokana na kuwepo kwa elektroni huru zenye nafasi za kupitapita kati ya atomi au ioni za metali. Kadiri jinsi metali ina idadi kubwa zaidi ya elektroni huru ubora kama kipitishi cha umeme unaongezeka.
Mwanafizikia George Gamow alieleza mchakato huu hivi: "Dutu metalia zinatofautiana na dutu nyingine kwa hali ya mizingo elektroni ya nje katika atomi zao. Mizingo hii ya nje hazifungwi imara na zinaruhusu mara nyingi elektroni kutoka nje ya mzingo. Kwa hiyo undani wa gomba la metali linajaa idadi kubwa ya elektroni zisizofungwa na atomi yoyote na kuzunguka bla shabaha ndani ya metali. Kama waya ya metali inaathiriwa na kani ya umeme kwenye vyanzo vyake hizi elektoni huru zinakimbia kuelekea chanzo cha kani na hivyo zinafanya kile tunachoita mkondo wa umeme."
Katika kiowevu cha elektroliti mkondo wa umeme unatokea kwa njia ya mwendo wa ioni yaani atomi yenye chaji.
Gesi katika hali ya utegili huwa pia na tabia ya kipitishi.
Kila kipitishi cha mkondo wa umeme kina ukinzani fulani. Maanake kuna dutu ambako mkondo wa umeme unapita kirahisi, katika nyingine vigumu na nyingine haipiti kabisa. Mfano ni dutu ambako umeme haupiti kabisa kama raba. Kwa kawaida vipitishi ni nyaya za shaba. Fedha ni kipitishi kizuri zaidi chenye ukinzani mdogo lakini ni haba na ghali mno.
Ukinzani unasababisha kupungukiwa kwa volteji kati ya pande mbili ya kipitishi. Tofauti ya volteji kati ya pande hizi mbili huitwa tofauti wezo.
Sheria ya Ohm inaeleza uhusiano huu: mkondo katika kipitishi baina sehemu mbili inalingana moja kwa moja kwa tofauti wezo kati ya sehemu hizi mbili. Ukinzani hapo ni dumifu wa wezo.
Katika fomula hii I ni mkondo wa umeme kwenye kipitishi kwa vizio vya ampea; V ni tofauti wezo katika kipitishi kwa vizio vya volti na R ni ukinzani wa kipitishi kwa vizio vya ohm.
Sheria ya Ohm inasema ya kwamba R katika hali hii ni dumifu, bila kutegema mkondo.
Kuna aina mbili za mkondo wa umeme ambazo ni
Mkondo mfulizo (DC) hutirikia kutoka upande moja wa kipitishi kwenda upande mwingine. Unapatikana kutoka beteri, seli jua au mashine za aina ya dainamo.
Mkondo geu (AC) huwa na mwendo unaobadilika mwelekeo mara kwa mara katika kipitishi.
Hii ni aina ya mkondo wa umeme unaopelekwa kwa nyumba za watu na viwanda.
André-Marie Ampère
André-Marie Ampère (20 Januari 1775 – 10 Juni 1836) alikuwa mtaalamu wa fizikia na hisabati kutoka Ufaransa.
Ana umaarufu kama mtu aliyeweka misingi muhimu kwa sayansi ya usumakuumeme. Katika mfumo wa vipimo sanifu vya kimataifa kipimo cha mkondo wa umeme kimepewa jina lake na kwa Kiswahili kinaandikwa ampea.
Alizaliwa nchini Ufaransa wakati wa Zama za Mwangaza. Baba yake aliyekuwa mfanyabiashara tajiri hakumtuma shule bali alimpa nafasi ya kujisomea nyumbani.
Mwaka 1799 alipata ajira ya kwanza kama mwalimu wa hisabati na mwaka 1802 aliitwa kuwa mwalimu wa fizikia na kemia mjini Bourg-en-Bresse.
Baada ya kifo cha mke wake mwaka 1803 alihamia kufundisha kwenye chuo cha École Polytechnique mjini Paris. Huko alipewa nafasi ya profesa mwaka 1809 ingawa hakuwahi kusoma shuleni wala chuoni wala kuwa na digrii yoyote.
Mwaka 1820 Ampere alijifunza kuhusu kazi ya Mdenmark Hans Christian Ørsted aliyegundua ya kwamba sindano ya dira inaathiriwa na mkondo wa umeme unaopita karibu nayo. Hapo Ampère alianza uchunguzi kwa lengo la kuelewa uhusiano baina ya usumaku na umeme.
Alijumlisha matokeo yake mwaka 1827 katika kitabu "Mémoire sur la théorie mathématique des phénomènes électrodynamiques uniquement déduite de l’experience" (Kumbukumbu ya nadharia ya kihisabati kuhusu matukio ya dainamia umeme, iliyofikiwa hitimisho kwa njia ya maarifa na majaribio). Kitabu hiki kiliweka msingi kwa jina la sayansi mpya kuwa "dainamia umeme" ("electrodynamics").
Mwaka 1827 Ampère aliheshimiwa kwa kuchaguliwa mwanachama mgeni wa Royal Society wa Uingereza na mwaka 1828 kama mwanachama wa Akademia ya Sayansi ya Uswidi.
Kwa heshima ya kazi yake kipimo cha mkondo wa umeme kiliitwa "ampea", pamoja na coulomb, volti, ohm na watt. Vipimo hivi viliitwa kwa heshima ya wataalamu waliofanya kazi pamoja na Ampère na hao walikuwa Charles-Augustin de Coulomb wa Ufaransa, Alessandro Volta wa Italia, Georg Ohm wa Ujerumani na James Watt wa Uskoti.
Jina la Ampere liko kati ya majina 72 yaliyoandikwa kwenye Mnara wa Eiffel mjini Paris.
Katika miaka yake kwenye vyuo mbalimbali alifundisha hisabati, fizikia, falsafa na astronomia.
Alikuwa Mkristo Mkatoliki tena Mfransisko aliyechukua muda kujisomea katika Biblia hasa wakati wa matatizo maishani.
Kabla ya kufa mwaka 1836, Ampère aliagiza kauli ifuatayo iandikwe kwenye jiwe la kaburi lake: "Tandem Felix" (kwa Kilatini: "Hatimaye mwenye heri").
Wafiadini wa Gorkum
Wafiadini wa Gorkum ni watu 19 wanaoheshimiwa na Kanisa Katoliki kama watakatifu wafiadini.
Kwanza walitangazwa na Papa Klement X kuwa wenye heri tarehe 24 Novemba 1675, halafu
watakatifu na Papa Pius IX tarehe 29 Juni 1867.
Baadhi yao ni:
Mtagusano sumakuumeme
Mtagusano sumakuumeme "(ing. electromagnetic force "au" electromagnetic interaction)" ni moja kati ya kani msingi wa ulimwengu.
Mtagusano huu unasababisha mambo mengi tunayoyaona kila siku kama vile nuru, umeme na usumaku. Ni kani ya kimsingi pia kwa kuamulia tabia za molekuli na atomi.
Jina la "sumakuumeme" ni tafsiri ya gir. / ing. "electromagnetic" inayotokana na maneno ya Kigiriki ἢλεκτρον, "ēlektron" (kaharabu) na μαγνήτης, "magnetis" (sumaku).
Umeme na usumaku ni nyuso mbili za jambo lilelile.
Kwa karne nyingi wataalamu waliona umeme na usumaku ni kani mbili tofauti. Tangu mwanzo wa karne ya 19 wanasayansi walitambua uhusiano wa karibu kati ya hizi mbili.
Hans Christian Ørsted aliona mwaka 1820 ya kwamba kutirikika kwa chaji ya umeme katika waya kunavuta sindano ya sumaku na hivyo kunaunda uga wa sumaku.
Wengine waliendelea kujenga juu ya matokeo yake na Mskoti James Clerk Maxwell alieleza misingi ya nadharia ya uga wa sumakuumeme katika hesabu inayoitwa milinganyo ya Maxwell. Alifaulu kuunganisha maelezo kwa ajili ya umeme, usumaku na elimumaonzi kuwa pande mbalimbali za kitu kilekile, yaani uga wa sumakuumeme. Alitabiri kuwepo kwa mawimbi ya sumakuumeme na nuru kuwa umbo mojawapo la mawimbi haya.
1873 alitoa kitabu chake "Treatise on Electricity and Magnetism" (tasinifu kuhusu umeme na usumaku) alipojumlisha maelezo yake. Alionyesha kuwa kuathiriana kwa chaji hasi na chaji chanya kunasababishwa na kani 1 tu akaonyesha matokeo manne makuu kutokana na hii:
Hasa tokeo la mwisho lilikuwa msingi kwa kuanzisha mitambo ya kutengeneza umeme kwa mashine kama jenereta.
amii:Fizikia]]
Pinokyo (mhusika)
Pinokyo (kwa Kiitalia jina linalotamkwa hivyo linaandikwa Pinocchio) ni mhusika katika vitabu vya "Mambo yalioyompata Pinokyo" vilivyoandikwa na Carlo Collodi.
Siku moja seremala Maestro Ciliegia anakuta kipande cha ubao kinachoanza kusema akitaka kukikata. Kwa kuogopa anampa rafiki yake Geppetto (jina linasomeka Jepeto) aliye mchongaji. Geppetto anatumia ubao huo kuchonga karagosi anayeendelea kusema na mara baada ya kukamilika anatoroka. Akirudi nyumbani kwa njaa anaahidi kuwa mtoto mzuri na mtiifu lakini baada ya muda anatoroka tena. Anapatwa na shani nyingi hadi kukutana na baba yake Geppetto ndani ya tumbo la nyangumi. Pamoja wanajiokoa na Pinokyo anaahidi tena kuwa mtoto mzuri na safari hii anaacha utundu wake. Baada ya kutenda mema, anaamka siku moja anajikuta amebadilika umbo lake na sasa yu mvulana mwenye mwili wa kibinadamu.
Kaharabu
Kaharabu "(kutoka Kiajemi کهربا kahroba; kwa Kiingereza amber)" ni rezini (si utomvu) ya kisukuku cha miti iliyokua miaka milioni iliyopita. Inaweza kufanana na aina za sandarusi lakini kwa jumla umri wake ni mkubwa na ni mgumu zaidi kuliko sandarusi. Aina bora za kaharabu zinajulikana pia kwa jina la kitaalamu la "succinit".
Matumizi yake ni hasa kwa mapambo, kama kito, lakini pia kama sehemu ya dawa la mitishamba.
Kaharabu inatokea katika sehemu nyingi za dunia; kiwango kikubwa kabisa duniani (hadi sasa 90%) kimepatikana kutoka pwani za Bahari Baltiki, hasa eneo la Samland
Kaharabu ilitokea katika mazingira ya misitu ya miti yenye rezini husika iliyoendelea kuwa kisukuku katika mchakato wa kufunikwa na maganda manene ya udongo yaliyosababisha shinikizo la tani nyingi na joto kwa miaka elfu na zaidi.
Matumizi na biashara ya kaharabi inajulikana kutokana na utafiti wa kiakiolojia tangu miaka 12,000 hivi. Wagiriki wa Kale waliita kaharaba kwa jina "elektron" wakatambua ya kwamba kipande cha kaharaba baada ya kusuguliwa kinavuta sehemu ndogo za kitambaa au nyuzi kwake. Hapa ni asili ya neno "electric" (umeme) katika lugha za Ulaya.
Katika elimu ya historia ya viumbehai kaharabu ni muhimu kwa sababu mara nyingi vipande vyake vinatunza wadudu na viumbe wengine wadogo waliokaa kwenye miti na kufunikwa ndani ya kitone cha rezini bichi. Wadudu hao wamehifadhiwa hivyo kwa miaka milioni kadhaa na leo wanapatikana kwa uchunguzi wa kitaalamu.
Carla Campbell
Carla Campbell (amezaliwa tar. 22 Novemba 1980, Kingston, Jamaika) ni mwanamitindo kutoka Jamaika. Carla Campbell ni mtindo mfano kuwakilishwa na IMG katika New York. Yeye alipata yatokanayo yake mkubwa zaidi kuonekana mwaka 2006.
April Jackson
April Jackson (amezaliwa tar. 1990, Uingereza) ni mwanamitindo kutoka Jamaika. Aprili Jackson alikuwa Miss Jamaica Universe mwaka 2008. Yeye kuwakilishwa Jamaica katika Miss Universe 2008 urembo kumsaka katika Nhã Trang, Vietnam. Yeye ni wa zamani wa Miss Jamaika - Uingereza.
Nge-bila-mkia
Nge-bila-mkia ni arithropodi wa oda Pseudoscorpiones katika ngeli Arachnida. Kinyume na nge wa kawaida wadudu hawa hawana mkia, kwa hivyo jina lao. Ukubwa wao ni mdogo sana: mm 2-8; spishi kubwa kabisa ("Garypus titanius") ina mm 12 tu. Wanatokea mahali popote ambapo wanaweza kukamata wadudu wadogo: chini ya gamba la miti, katika takataka za majani, katika ardhi, chini ya mawe, katika nyufa za miamba, katika mapango na katika pwaji ya ufuko. Kama arakinida wote wana miguu minane. Pedipalpi zao zinafanana na zile za nge zenye magando ambayo yana kidole kinachoweza kusogea. Kidole hiki kina tezi ya sumu inayoingizwa katika mawindo. Maji ya umeng'enyaji yakamuliwa kwa windo na baada ya kumeng'enya chakula myeyuko ufyondwa. Nge-bila-mkia wanaweza kusokota hariri kama buibui lakini matezi hayapo katika mwisho wa fumbatio lakini katika kelisera (chelicerae). Kwa hariri hii hutengeneza kifukofuko kwa umbo wa sahani kinachotumika kwa kupandana, kuambua au kungoja mwisho wa hali ya hewa baridi.
Abbasizo
Abbas Ally Mlyuka (pia Abbasizo; amezaliwa 1981 katika mji wa Iringa nchini Tanzania) ni mtangazaji katika redio, pia ni mwandishi wa habari.
Amesoma katika shule ya msingi Gangilonga, amesoma sekondari za Mwembetogwa na Highland , zote za mjini Iringa.
Amesoma uhandisi wa sauti na utayarishaji wa muziki katika chuo cha emende.
Abbas ni mtoto wa mkulima Ally Mlyuka ambae ni maarufu katika kilimo cha mahindi katika jimbo la Ismani (wilaya ya Iringa vijijini). Ni mtoto wa mwisho kwa mama yake kati ya watoto saba.
Abbas akiwa rafiki yake Frank Ugumba ndio wasanii wa kwanza kurekodi katika cd muziki wa kizazi kipya mkoani Ruvuma.
Abbasizo ni jina lake la kazi alilolipata alipokuwa mtangazaji wa radio songea ambapo pia ni kati wa waanzilishi wa kituo hicho cha radio mkoani ruvuma kinachomilikiwa na halmashauri ya songea.
Abbas na rafiki yake Kilian Francis ndunguru ndio wanzilishi wa kwanza wa studio ya muziki mkoani ruvuma sosizo record na mmiliki wa studio ya sosizo record ya mkoani iringa 2003.
Akiwa mdogo wa umri wa miaka sita alipenda muziki ambapo huko nyumbani kwao iringa mjini kata ya makorongoni mtaa wa mahiwa wakati yupo shule ya msingi aliwaunganisha watoto wenzie na kuunda kundi la burudani lililotumia vifaa vya kutengeneza wao wenyewe kama malimba, tumba na vimbalama ambavyo walivicheza kama sehemu ya kujifurahisha!
1990 kaka yake mmoja alimnunulia kitolino cha kupuliza(kinanda) hapo alizidi kuupenda muziki.
1995 yeye na wenzie, Mike T, Crazy Doggy, Zay B, Emergency Poison, n.k. ndio wasanii wa kwanza wa muziki wa bongo fleva kufanya onyesho la wazi jukwaani katika mkoa wa iringa ambapo onyesho hilo liliandaliwa na st luis musik center .lilifanyika katika ukumbi wa makosa ulikuwa ukijulikana kama cats hotels kwa sasa ni ukumbi wa IDYDC.
Buibui-kofia
Buibui-kofia ni arithropodi wa familia Ricinoididae, familia ya pekee ya oda Ricinulei katika ngeli Arachnida. Jina lao linatoka kwa aina ya “kofia” ambayo wanaweza kutumia ili kufunika kichwa, mdomo na kelisera (chelicerae). Kwa kawaida buibui-kofia wana urefu wa mm 5-10 na wanafanana na utitiri. Wataalamu wengine wanafikiri kwamba wadudu hawa wana mnasaba na utitiri, lakini wengine wanafikiri kwamba wana mnasaba na oda ya zamani ya Trigonotarbida iliyokwisha sasa. Kefalotoraksi (cephalothorax) na fumbatio zimeungwa kwa pediseli (pedicel) nyembamba kwa umbo wa mrija kama kwa buibui. Lakini ukingo wa fumbatio unaingia katika kunjo la gamba (carapace). Wana miguu minane kama arakinida wengine lakini jozi ya pili ni mirefu kuliko mingine na hutumika kama vipapasio. Hawana macho lakini spishi za zamani zilikuwa nayo na spishi za kisasa bado zina sehemu za kuhisi nuru. Mwenendo wa buibui-kofia haujulikani sana lakini inaonekana kwamba hula arithropodi wadogo kuliko hawa wenyewe.
Dola la Papa
Dola la Papa lilikuwa nchi huru chini ya himaya ya Papa kuanzia miaka ya 700 hadi 1870.
Chanzo chake ni uvamizi wa makabila ya Wagermanik uliobomoa Dola la Roma upande wa magharibi wa Bahari ya Kati. Wenyeji, wengi wao wakiwa Wakristo Wakatoliki, walimkimbilia Papa kama kiongozi wao atakayeweza kuwasaidia katika matatizo.
Baadaye Wafaranki walikubali kumuachia Papa mamlaka ya kisiasa juu ya maeneo mbalimbali nje ya Roma. Polepole maeneo yaliongezwa hata kufikia mikoa 3 na nusu ya Italia ya leo: Lazio, Umbria, Marche na sehemu ya Emilia-Romagna.
Dola lilikoma tarehe 20 Septemba 1870, jeshi la Italia lilipoteka mkoa na mji wa Roma, isipokuwa mtaa wa Vatikano.
Kwa mapatano ya tarehe 11 Februari 1929, badala yake ilianzishwa Mji wa Vatikani, nchi ndogo kuliko zote duniani (kilometa mraba 0.44, wakazi 600 hivi), lakini huru ili mamlaka ya kiroho ya Papa isiingiliwe na watawala wa dunia kama ilivyotokea zamani.
Wafaranki
Wafaranki walikuwa Wagermanik waliovamia Dola la Roma na hatimaye kujitokeza kama kabila lenye nguvu kuliko yote ya aina hiyo.
Nchi ya Ufaransa imepata jina lake kutoka kwao, ambao waliitawala na kutoka huko wakaeneza himaya yao juu ya sehemu kubwa ya Ulaya Magharibi, wakizuia Waislamu wasiweze kutoka Hispania.
Ushirikiano wao na Mapapa, kama kabila la kwanza la Kijerumani kuingia Kanisa Katoliki bila kupitia kwanza Uario, ni kati ya mambo yaliyoathiri zaidi historia ya Ulaya.
Kilele cha ustawi wao kilifikiwa chini ya mfalme Karolo Mkuu aliyetiwa na Papa Leo III taji la Kaizari wa Roma tarehe 25 Desemba 800. Ndio mwanzo wa Dola Takatifu la Roma.
Nahau
Nahau ni semi fupifupi ambazo hutumia lugha/maneno ya kawaida lakini maneno hayo hutoa maana tofauti na ile iliyo kwenye maneno ya awali. Japokuwa nahau hutumia maneno ya kawaida lakini kauli yake ina undani kiasi kwamba kwa wageni wasiofahamu lugha hiyo hawawezi kuelewa maana. Baadhi ya nahau ni kamav vile:
Hana mbele wala nyuma
SHIWATA
SHIWATA ni Mtandao wa Wasasnii Tanzania. SHIWATA awali ilijulikana kama "SHIRIKISHO LA WASANII TANZANIA", bali kutokana na mgongano wa usajili na Msajili ambae ni Baraza la Sanaa la Taifa baadae ilikubalika kwamba iitwe Mtandao wa Wasanii kutokana na Kusajiliwa kwa mashirikisho manne "Shirikisho la Wasanii Tanzania " pamoja na kubadilishwa kuwa Mtandao wa Wasanii limeendela kuitwa "SHIWATA".
SHIWATA ni mtandao wa wasanii Tanzania ambao ulianzishwa mwaka 2002 kwa lengo la kuwaweka pamoja Wasanii, wanamichezo na wanahabari. Mkusanyiko huu wa wasanii mbalimbal;I ndio uliopelekea kuanzisha umoja ambao kwa sasa umeandaliwa kama chombo cha kuwaweka pamoja wadau wote walio katika tasnia za Sanaa, Michezo na Habari kwa kupewa eneo la kujenga nyumba zao za kuishi na tayari mradi huo umeshaanza kutekelezeka kwa baadhi ya wasanii kujenga nyumba ambapo wenginee wameshahamia tayari katika kijiji cha Wasanii kilichopo Mwanzega wilaya ya Mkuranga mkoa wa Pwani 
Hii ni orodha ya baadhi ya wasanii maarufu kutoka katika makundi mbalimbali kama yalivyo ainishwa hapa chini kuzingatia makundi ya kitasnia kwa ushahidi zaidi unaweza kuona katika blog ya SHIWATA.
(English)
Farakano la mwaka 1054
Farakano la mwaka 1054 lilitokea hasa kati ya Papa Leo IX wa Roma na Patriarki Mikaeli Serulari wa Konstantinopoli likasababisha ushirika kati ya Ukristo wa Magharibi na sehemu kubwa ya Ukristo wa Mashariki usiendelee kuwa kamili hadi leo.
Mahusiano yalikuwa yamezidi kuharibika tangu karne ya 4 ambapo ulianza ushindani kati ya miji hiyo miwili iliyokuwa kwa pamoja makao makuu ya Dola la Roma.
Maelekeo tofauti katika teolojia, maisha ya kiroho n.k. yalitumika kama visingizio katika kulaumiana, na hata kufarakana kwa muda.
Hatimaye mabalozi waliotumwa na Papa, ingawa hawakuwa na mamlaka hiyo, waliacha juu ya altare ya kanisa kuu la Konstantinopoli hati ya kumtenga Patriarki na Kanisa Katoliki, naye akaitikia kwa kumtenga Papa na Kanisa la Orthodoksi.
Juhudi mbalimbali za kurudisha umoja zilifanyika katika nafasi mbalimbali, lakini pengine haraka haikusaidia kuzifanikisha, kwa mfano katika Mtaguso wa pili wa Lyon (1274) na katika Mtaguso wa Firenze (1431-1449).
Njia ya taratibu iliyoshikwa pamoja katika karne ya 20 inatia tumaini zaidi. Inakumbukwa hasa tamko la upendo la tarehe 7 Desemba 1965 ambalo Papa Paulo VI na Patriarki Atenagora I kwa pamoja walifuta kutoka kumbukumbu ya Kanisa hati za mwaka 1054 ambazo pande hizo mbili zilitengana.
Holly Marie Combs
Holly Marie Combs (amezaliwa tar. 13 Desemba, 1973) ni mwigizaji na matayarishaji wa vipindi vya televisheni kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa kucheza uhusika wa Piper Halliwell kwenye mfululizo wa TV uliokuwa unarushwa na The WB, "Charmed" (1998–2006). Katikati mwa miaka ya 1990, Combs amecheza kama Kimberly Brock katika mfululizo wa TV uliokuwa unarushwa hewani na TV ya CBS, "Picket Fences" (1992–1996), ambayo ilimpatia tuzo ya Young Artist Award. Pia amepata kucheza katika filamu kama vile "Sweet Hearts Dance" (1988), "Born on the Fourth of July" (1989), "Dr. Giggles" (1992), "Sins of Silence" (1996), "Daughters" (1997) na "Love's Deadly Triangle: The Texas Cadet Murder" (1997). Combs kwa sasa anacheza kama nyota kwenye mfululizo wa TV unaorushwa hewani na TV ya "ABC Family", "Pretty Little Liars" - kama Ella Montgomery.