Fransisko wa Sales
Fransisko wa Sales (Thorens-Glières, leo nchini Ufaransa, 21 Agosti 1567 - Lyon, Ufaransa, 28 Desemba 1622) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kwa jimbo la Geneva (Uswisi).
Akijumlisha ndani mwake matunda bora ya karne XVI, ni kati ya watu muhimu zaidi katika Urekebisho wa Kikatoliki na katika teolojia ya maisha ya kiroho.
Anaheshimiwa kama mtakatifu na mwalimu wa Kanisa. Pia kama msimamizi wa waandishi wa habari, watunzi na wanafasihi, magazeti ya Kikatoliki na mabubu-viziwi.
Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 24 Januari.
Fransisko, mtoto wa kwanza wa mtawala wa Boisy, sharifu wa Savoy, alizaliwa Thorens-Glières, leo nchini Ufaransa, tarehe 21 Agosti 1567..
Alipata mapema elimu bora ambayo aliikamilisha akisoma sheria za Kanisa na za serikali.
Baba yake, akimtaka awe mwanasheria, ndiye aliyemtuma kwenye chuo kikuu cha Padova (Italia) ambako Fransisko alipata digrii, lakini pia wito wa upadri.
Baada ya kurudi kwao, aliteuliwa kuwa wakili wa Seneti ya Chambéry.
Katika ujana wake safi, tafakuri juu ya mafundisho ya Agostino wa Hippo na ya Thoma wa Akwino zilimfanya afadhaikie wokovu wake kuhusiana na suala la [[uteule] lililojadiliwa sana wakati huo. Alisali kwa bidii, lakini [[wasiwasi]] kuhusu [[hali]] yake mbele ya [[Mungu]] ulimfanya ashindwe kwa [[wiki]] kadhaa hata kula na kulala, isipokuwa kwa [[shida]].
Katika [[kilele]] cha [[jaribu]] hilo, aliingia katika [[kanisa]] la [[Wadominiko]] la [[Paris]] akasali [[moyo]] wazi: “Ee [[Bwana]], unayeshika yote [[mkono]]ni mwako na ambaye [[njia]] zako ni [[haki]] na [[ukweli]], lolote litakalotokea, lolote ulilonipangia… nitakupenda ee Bwana uliye daima [[hakimu]] mwenye haki na [[Baba]] mwenye [[huruma]]. Nitakupenda hapa, Mungu wangu, nami nitatumainia daima huruma yako na nitarudia daima [[sifa]] zako… Ee Bwana [[Yesu]], utakuwa daima [[tumaini]] langu na wokovu wangu katika [[nchi ya walio hai]]”.
Hivyo akiwa na umri wa miaka 20 alipata [[amani]] moyoni kwa kujiachia katika [[upendo]] wa Mungu, bila kudai chochote zaidi wala kumuuliza atamfanyia nini: ndiyo [[siri]] ya [[maisha]] yake yote.
Kisha kushinda upinzani wa baba yake, alisoma [[teolojia]] huko [[Paris]], akapewa [[upadrisho]] tarehe [[18 Desemba]] [[1593]], akatumwa kwenye eneo la [[Chablais]], lililotawaliwa na [[madhehebu]] ya [[Calvin|Yohane Calvin]].
Huko alijitosa hasa kuhubiri, akitumia mbinu ya majadiliano. Alipoona itikio hafifu, alitambua umuhimu wa uchapaji akabuni uandishi wa «matangazo» yaliyomwezesha kuwafikia hata watu wa mbali. Alikuwa anayabandika kutani na kuyasambaza nyumbani kwa watu kupitia chini ya milango. Hata hivyo matunda hayakuwa mengi.
Akiwa na nia ya kuzuia uenezi wa [[Uprotestanti]] kati ya Wakatoliki, na kurudisha wengi iwezekanavyo katika ushirika wa Kanisa, aliongea na askofu wa [[Geneva]] ili kumuomba amtume akahubiri katika mji huo, makao makuu ya [[Wakalvini]].
Kisha kufika alijadiliana na [[Waprotestanti]] ili kuwarudisha kwenye umoja kamili na [[Kanisa la Roma]].
Wazo lake lilielekea daima [[walei]], ili kuwapa mafundisho na miongozo ya maisha ya [[Ukristo|Kikristo]].
Juhudi zake na mafanikio aliyopata kwa ubora wa mahubiri yake vilifanya ateuliwe kuwa [[askofu mwandamizi]] wa Geneva mwaka [[1599]], akiwa na umri wa miaka 32 tu.
[[Picha:CoA Francis de Sales.svg|thumb|right|Ngao ya kiaskofu ya Mt. Fransisko wa Sales.]]
Baada ya miaka mitatu akawa [[askofu]] wa jimbo hilo ambapo alijitahidi kutekeleza maagizo ya [[Mtaguso wa Trento]].
Lakini mji kwa jumla ulibaki mikononi mwa Wakalvini, hivyo ilimpasa aishi [[Annecy]], katika utawala wa Savoy.
Kama [[mchungaji]] wa [[dayosisi|jimbo]] [[fukara]] lenye ma[[tatizo]] katika [[mazingira]] ya milimamilima, aliandika: “Nimemkuta Mungu mtamu na mpole katika milima yetu mirefu mizuri, ambapo watu wengi [[sahili]] wanampenda na kumuabudu kwa ukweli na [[unyofu]]”. Hata hivyo [[athari]] ya maisha na mafundisho yake ilienea sana wakati huo na baadaye kutokana na [[utimilifu]] na [[utamu]] wake.
«Kama ni kukosea, napenda kukosea kwa kuzidisha wema kuliko ukali»: kauli yake hiyo inaeleza alivyoweza kujivutia watu wengi. Kuliko [[hoja]] za kupinga [[uzushi]], ni [[ufafanuzi]] wake wa [[upendo]] wa [[Mungu]] uliowafanya [[Wakalvini]] wengi wajiunge na [[Kanisa Katoliki]] na hatimaye kurudisha Chablais nzima.
Walisema juu yake, “Jinsi gani [[Mungu]] ni mwema, ikiwa Fransisko ni mwema hivyo!”
Katika nafasi mbalimbali alitumiwa pia kama [[balozi]] na [[mpatanishi]] wa [[jamii]].
Mstaarabu na mwenye [[elimu]] kubwa, alipata umaarufu hasa kwa kuongoza kiroho watu wengi (zimetubakia barua zake 2000 hivi!); kati yao watakatifu [[Vinsenti wa Paulo]] na [[Yoana Fransiska wa Chantal]], aliyemsaidia kuanzisha [[Shirika la Maonano]]. Katika mpango wake, uliozuiwa kwa kuwa nyakati hazikuwa tayari, masista hao hawakutakiwa kubanwa na ugo bali kutembelea na kusaidia mafukara na wagonjwa. Aliwaelekeza waishi kweli kwa Mungu tu katika [[usahili]] na [[unyenyekevu]], wakitenda vizuri kabisa mambo ya kawaida: “Nataka ma[[binti]] wangu wasiwe na [[kipeo]] kingine isipokuwa kumtukuza Bwana kwa unyenyekevu wao”.
Huko [[Thonon]], ili kueneza [[utakatifu]] kati ya Wakristo wote, alianzisha pia tawi la [[Oratorio]] ya mtakatifu [[Filipo Neri]] na “chuo kikuu” cha kazi.
Alitangazwa na [[Papa Alexander VII]] kuwa [[mwenye heri]] tarehe [[8 Januari]] [[1662]], na [[mtakatifu]] tarehe [[19 Aprili]] [[1665]]. Halafu [[Papa Leo XIII]] mwaka [[1887]] alimtangaza kuwa [[mwalimu wa Kanisa]].
Ee Mungu wangu, nakutolea siku hii.
Nakutolea sasa mema yote nitakayotenda
na ninakuahidi nitapokea kwa upendo wako magumu yote yanayonikabili.
Unisaidie kuenenda siku hii namna inayokupendeza.
Ee Bwana, mimi ni wako, tena natakiwa kuwa wako tu,
si wa mwingine yeyote.
Roho yangu ni wako, nayo inatakiwa iishi kwa njia yako tu.
Utashi wangu ni wako, nao unatakiwa kupenda kwa ajili yako tu.
Napaswa kukupenda kama asili yangu kuu, kwa kuwa natoka kwako.
Napaswa kukupenda kama lengo na pumziko langu,
kwa kuwa nipo kwa ajili yako.
Napaswa kukupenda kuliko nafsi yangu,
kwa kuwa nafsi yangu inatoka kwako.
Napaswa kukupenda kuliko mimi mwenyewe,
kwa kuwa mimi mzima ni wako na ndani yako. Amina.
Kati ya vitabu alivyotunga, muhimu zaidi ni "Kuingia maisha ya juhudi" na "Kitabu cha upendo wa Mungu", ambavyo ni kati ya vitabu bora vya kidini vya nyakati zote na vinaelekeza walei pia kufuata njia ya [[utakatifu]], yaani ya [[upendo]] wa Mungu, ambaye alimtambulisha kama “Mungu wa moyo wa [[binadamu]]”.
Katika kitabu “Kuingia Maisha ya Juhudi” Fransisko alitoa [[wito]] ulioonekana wa kimapinduzi kwa wakati ule: kila mtu kuwa kabisa [[mali]] ya Mungu huku akiishi ulimwenguni na kutimiza kitakatifu ma[[jukumu]] maalumu ya hali yake. “[[Nia]] yangu ni kufundisha wanaoishi mijini, katika [[ndoa]] na [[ikulu]]ni” kwa sababu [[moyo wa ibada]] unatakiwa kung’aa kila mahali: juu ya viti vya enzi vya wafalme, katika ma[[hema]] ya ma[[jemadari]], katika [[mahakama]] na [[ofisi]] za [[ushuru]], viwandani na machungani.
Kipeo cha binadamu mwenye [[umoja wa dhati]] kilionyeshwa katika [[ulinganifu]] wa sala na [[utendaji]] ulimwenguni, katika kulenga [[ukamilifu]] bila kuacha maisha ya kawaida, kwa msaada wa [[neema]] ya Mungu ambayo inampenya mtu bila kuangamiza [[umbile]] lake, bali kwa kulitakasa na kuliinua hadi vilele vya Kimungu.
Miaka baadaye, “Kitabu cha Upendo wa Mungu” kilimpa [[Mkristo]] aliyekomaa Kiroho [[fundisho]] kamili zaidi, kikianzia [[mtazamo]] sahihi kuhusu binadamu: [[akili]] yake, yaani [[roho]] kadiri inavyoweza kufikiri, inaonekana humo kama [[jengo]] zuri kabisa, kama [[hekalu]] lenye ny[[ua]] mbalimbali kandokando ya [[kiini]] ambacho ni “[[kilele]] cha roho yetu” na ambamo akili, kisha kupanda [[ngazi]] zote, “inafumba macho yake” na [[ujuzi]] unakuwa mamoja na [[upendo]].
Mtazamo huo mpana hauna [[mpasuko]]: “Binadamu ndiye ukamilifu wa ulimwengu; roho ndiyo ukamilifu wa binadamu; ma[[pendo]] ndiyo ukamilifu wa roho, na upendo ndio ukamilifu wa mapendo”. Hivyo [[safari]] ya kumuendea Mungu inaanza kwa kutambua “[[elekeo la kimaumbile]]” lililomo moyoni mwa mtu - hata kama ni [[mkosefu]] - la kumpenda Mungu kuliko yote.
Akifuata [[Biblia]], Fransisko anazungumzia [[muungano]] wa Mungu na mtu kwa mifano mbalimbali ya mahusiano: Baba, Bwana, [[mume]] na [[rafiki]], ambaye ana sifa za [[mama]] na [[nesi]] mwenye [[hisani]] na ni [[jua]] linalotambulishwa na [[usiku]] pia.
Mungu huyo anamvuta binadamu kwake kwa vifungo vya upendo, si kwa shuruti: “Upendo hauna wafungwa wala watumwa, bali unaleta yote chini yake kwa nguvu ya kupendeza hivi, hata hakuna chenye nguvu kuliko upendo, lakini pia hakuna kitamu kuliko nguvu yake”.
Kwa sababu hiyo alimuandikia Yoana Fransiska wa Chantal: “Hii ndiyo [[kanuni]] ya [[utiifu]] wetu, ninayokuandikia kwa [[herufi]] kubwa: FANYA YOTE KWA UPENDO, HATA MOJA KWA SHURUTI; UPENDE UTIIFU KULIKO KUOGOPA UKAIDI. Nakuachia roho ya [[uhuru]], si ile inayokataa utiifu, ambayo ndiyo uhuru wa kidunia, bali uhuru ule unaokataa matumizi ya [[nguvu]], ma[[hangaiko]] na ma[[fadhaiko]]”.
Ni roho hiyo iliyoathiri [[malezi]] na [[maisha ya Kiroho]] ya wengi katika [[karne]] zilizofuata: bila hiyo tusingepata “[[malezi kinga]]” ya [[Yohane Bosco]] wala “[[njia ndogo]]” ya [[Teresa wa Mtoto Yesu]].
Kwa ajili hiyo anahesabiwa kama baba wa [[maisha ya kiroho]] ya nyakati zetu, yaliyofuatwa na watakatifu wengi, hasa [[Yohane Bosco]], [[mwanzilishi]] wa shirika linaloitwa la [[Wasalesiani]] kwa heshima yake.
Alifariki Lyon, Ufaransa, tarehe 28 Desemba 1622.
[[Jamii:Waliozaliwa 1567]]
[[Jamii:Waliofariki 1622]]
[[Jamii:Maaskofu Wakatoliki]]
[[Jamii:Watawa waanzilishi]]
[[Jamii:Watakatifu wa Ufaransa]]
[[Jamii:Walimu wa Kanisa]]