hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
1237 KK
Makala hii inahusu mwaka 1237 KK (kabla ya Kristo).
1236 KK
Makala hii inahusu mwaka 1236 KK (kabla ya Kristo).
1276 KK
Makala hii inahusu mwaka 1276 KK (kabla ya Kristo).
1277 KK
Makala hii inahusu mwaka 1277 KK (kabla ya Kristo).
1278 KK
Makala hii inahusu mwaka 1278 KK (kabla ya Kristo).
1279 KK
Makala hii inahusu mwaka 1279 KK (kabla ya Kristo).
Kimonpa ya Kalaktang
Kimonpa ya Kalaktang ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi inayozungumzwa na Wamonpa. Mwaka wa 2005 idadi ya wasemaji wa Kimonpa ya Kalaktang imehesabiwa kuwa watu 8000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimonpa ya Kalaktang iko katika kundi la Kibodish.
Kimonpa cha Tawang
Kimonpa ya Tawang ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi na Uchina inayozungumzwa na Wamonpa. Idadi ya wasemaji wa Kimonpa ya Tawang nchini Uhindi imehesabiwa kuwa watu 8600. Pia kuna wasemaji 1300 nchini Unchina (2000) ambapo huitwa "Kimonba ya Cuona". Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimonpa ya Tawang iko katika kundi la Kibodish.
Kimundari (Uhindi)
Kimundari ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Uhindi, Bangladesh na Nepal inayozungumzwa na Wamundari. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kimundari imehesabiwa kuwa watu 1,110,000. Pia kuna wasemaji 2500 nchini Bangladesh (2005) na 7780 nchini Nepal (2006). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimundari iko katika kundi la Kimunda. Wengine hudai kwamba hakuna tofauti kati ya Kimundari na Kimunda.
Maambukizo
Maambukizo humaanisha kuingia kwa vidubini katika mwili geni kama vidubini hivi vinabaki, vinazaa na kuenea.
Maambukizo mara nyingi yanasababisha magonjwa yanayoitwa "magonjwa ya kuambukiza".
Si lazima kila ambukizo lisababishe ugonjwa, lakini magonjwa mengi ni magonjwa ya kuambukiza.
Kuna vidubini ambavyo vinaishi ndani ya mwili wa binadamu bila kusababisha hasara; kuna hata vidubini ambavyo ni muhimu kwa maisha na afya ya binadamu, kwa mfano bakteria nyingi zinazoishi ndani ya utumbo na kusaidia Mmeng'enyo wa chakula.
Lakini vingine vinaweza kusababisha hasara ama kwa sababu vinatoa sumu fulani au kwa sababu vinasababisha upinzani mkali wa mfumo wa kinga wa mwili ambao ni hatari kama idadi ya vidubini vyenye hasara ni kubwa sana au vikiongezeka haraka mno. Vidubini hivi vyenye uwezo wa kuleta hasara huitwa "pathojeni" (kutoka Kiingereza "pathogen") yaani "sababishi mateso".
Ambukizo hutokea kama vidubini hatari vinaingia mwilini, kukuta mazingira vinapoweza kustawi na kuongezeka. Uvamizi wa vidubini vya nje kwenye mwili hutokea kila siku mara nyingi maana hewa tunaopumua, vitu tunavyogusa na chakula tunachokula, vyote vimejaa uhai kwa umbo la bakteria, virusi na kadhalika.
Mara nyingi mfumo wa kinga mwilini unatambua vidubini vya kigeni na kuviharibu bila sisi wenyewe kutambua hali isiyo kawaida. Lakini hata kama kinga wa mwili ni dhaifu, kama vidonda vya ngozi au utando telezi vinaruhusu kufika kwa vidubini mahali pasipo mfumo wa kinga imara, viini hivi vinaweza kusambaa na kuongezeka.
Hapo maitikio ya mfumo wa kinga yanaongezeka mara nyingi hadi kushinda wavamizi. Lakini itikio hili linakuja mara nyingi pamoja na dalili kali tunayoona kama dalili za ugonjwa k.mf. homa, maumivu na udhaifu. Katika hali hii ya kupambana na vidubini fulani mwili wote unaweza kudhoofika zaidi na kushambuliwa tena na viini vingine.
Hapo mashambulio yanaweza kushinda kinga ya mwilini na kusababisha hasara za kudumu hadi kifo. Siku hizi kuna madawa mbalimbali yanayosaidia mapambano dhidi ya vidubini hatari na hivyo kuwezesha mfumo wa kinga mwilini kumaliza wavamizi.
Njia za maambukizo zinatofautiana. Mafua husababishwa na virusi zinazoweza kutoka mwilini mwa mgonjwa anayekohoa au virusi zinaweza kuvuka umbali mdogo kwa hiyo watu wa karibu wanaweza kupokea vidubini hivi bila kumgusa mtu.
Maambukizo yanaweza kutokea kwa njia ya bakteria fulani zinazoweza kudumu nje ya mwili kwa mudu fulani; ilhali hazionekani inatosha kama mtu anagusa mahali penye bakteria hizi na baadaye kuingiza kidole mdomoni.
Virusi za UKIMWI ni za hatari kwa sababu ya ugumu wa tiba lakini ni dhaifu; haziwezi kudumu hata kidogo nje ya mwili, kwa hiyo zinamhitaji mtu mwenye Ukimwi kuwa karibu sana na mtu mwingine ili viowevu vya mwili kama damu au shahawa viweze kupita kutoka mmoja hadi mwingine bila kupoa.
Vidubini vinavyoweza kuingia katika mwili geni, kuenea mle na kusababisha hasara ni hasaLugha ya maambukizo imeanza kutumiwa pia nje ya biolojia kwa ajili ya vurugu katika kompyuta inayosababishwa kwa kuingia kwa programu ya kigeni zinazoitwa "virusi ya kompyuta".
Gikambura
Gikambura ni kijiji cha Mkoa wa Kati wa Kenya.
Barabara ya mchipuko
Barabara ya mchipuko ni njia ambayo hutumika pale ambapo kunakuwa na matengenezo ya barabara ambapo barabara ya mchipuko husaidia sana kupunguza msongamano wa magari hasa katika miji mikubwa.
Barabara hizi husaidia pia kurahisisha usafirishaji wa mizigo pamoja na abiria kutoka sehemu moja kwenda sehemu nyingine
Mkekundu
Mkekundu ("Chloris gayana") ni spishi ya nyasi katika nusufamilia Chloridoideae. Nyasi hili huishi miaka na linaweza kufika urefu wa m 3. Linaweza kumea katika maeneo makavu kiasi (mm 600-750 ya mvua kwa mwaka). Kwa sababu halichuani na mimea ya shambani, linaweza kupandwa katikati yao bila kuathiri mazao na pia ni lishe bora ya wanyama wafugwao.
Kimuria ya Mashariki
Kimuria ya Mashariki ni lugha ya Kidravidi nchini Uhindi inayozungumzwa na Wamuria. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kimuria ya Mashariki imehesabiwa kuwa watu 200,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimuria ya Mashariki iko katika kundi la Kigondi.
Kimuria ya Magharibi
Kimuria ya Magharibi ni lugha ya Kidravidi nchini Uhindi inayozungumzwa na Wamuria. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kimuria ya Magharibi imehesabiwa kuwa watu 400,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimuria ya Magharibi iko katika kundi la Kigondi.
Kimuria ya Magharibi Mbali
Kimuria ya Magharibi Mbali ni lugha ya Kidravidi nchini Uhindi inayozungumzwa na Wamuria. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kimuria ya Magharibi Mbali imehesabiwa kuwa watu 400,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimuria ya Magharibi Mbali iko katika kundi la Kigondi.
Kina (lugha)
Kina ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi inayozungumzwa na Wana. Idadi ya wasemaji wa Kina imehesabiwa kuwa watu 1500. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kina iko katika kundi la Kitani.
Kinaga ya Angami
Kinaga ya Angami ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanaga. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinaga ya Angami imehesabiwa kuwa watu 132,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaga ya Angami iko katika kundi la Kisal.
Kinaga ya Ao
Kinaga ya Ao ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanaga. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinaga ya Ao imehesabiwa kuwa watu 261,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaga ya Ao iko katika kundi la Kisal.
Kinaga ya Chang
Kinaga ya Chang ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanaga. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinaga ya Chang imehesabiwa kuwa watu 62,400. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaga ya Chang iko katika kundi la Kisal.
Kinaga ya Chokri
Kinaga ya Chokri ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanaga. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinaga ya Chokri imehesabiwa kuwa watu 83,600. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaga ya Chokri iko katika kundi la Kisal.
Kinaga ya Chothe
Kinaga ya Chothe ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanaga. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinaga ya Chothe imehesabiwa kuwa watu 3600. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaga ya Chothe iko katika kundi la Kisal.
Kinaga ya Inpui
Kinaga ya Inpui ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanaga. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinaga ya Inpui imehesabiwa kuwa watu 29,200. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaga ya Inpui iko katika kundi la Kisal.
Kinaga ya Kharam
Kinaga ya Kharam ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanaga. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kinaga ya Kharam imehesabiwa kuwa watu 1400. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaga ya Kharam iko katika kundi la Kisal.
Kinaga ya Khezha
Kinaga ya Khezha ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanaga. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinaga ya Khezha imehesabiwa kuwa watu 40,800. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaga ya Khezha iko katika kundi la Kisal.
Kinaga ya Khiamniungan
Kinaga ya Khiamniungan ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi na Myanmar inayozungumzwa na Wanaga. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinaga ya Khiamniungan imehesabiwa kuwa watu 37,800. Pia kuna wasemaji 10,000 nchini Myanmar (2010). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaga ya Khiamniungan iko katika kundi la Kisal.
Kinaga ya Khoibu
Kinaga ya Khoibu ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanaga. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinaga ya Khoibu imehesabiwa kuwa watu 25,600. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaga ya Khoibu iko katika kundi la Kisal.
Kinaga ya Konyak
Kinaga ya Konyak ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi na Myanmar inayozungumzwa na Wanaga. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinaga ya Konyak nchini Uhindi imehesabiwa kuwa watu 248,000. Pia kuna wasemaji 2000 nchini Myanmar (2010). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaga ya Konyak iko katika kundi la Kisal.
Mbaya (mmea)
Mbaya ("Rottboellia cochinchinensis") ni spishi ya nyasi katika nusufamilia Panicoideae. Kama jina lake linaashiria nyasi hili ni mmea msumbufu: ni gugu baya sana mashambani na pia nywele zake kama sindano zinavunjika zikidunga ngozi na zinasababisha maambukizo machungu. Spishi inatoka Vietnam kwa asili lakini sasa imewasilishwa au imesamba katika nchi zote za tropiki.
Kidubini
Vidubini (ing. "microorganism" au "microbe") ni jina kwa kundi la viumbehai vidogo sana. Kidubini hakionekani kwa macho bali kwa msaada wa kitambo kama hadubini pekee.
Vidubini ni kundi lenye tbia tofauti sana kati yao. Vingi vyao vina seli moja pekee lakini kuna pia vidubini vyenye seli kadhaa kama vile kuvu na algae. Tabia ya pamoja ni udogo pekee.
Kati ya vidubini kuna
Aina nne za kwanza zinaweza kuishi pekee zao au ndani ya miili ya viumbehai vingine. Virusi huzaa ndani ya viumbehai vingine pekee.
Wataalamu wengine hawahesabu virusi kati ya vidubini kwa sababu si viumbehai kweli.
Vidubini ni muhimu sana katika mchakato wa uhai; algae ya diatomi zinatekeleza sehemu kubwa ya usanisinuru duniani ambayo ni msingi kwa lishe ya mimea na wanyama wengi.
Vidubini vingine ni vidusia au pathojeni za magonjwa ya kuambukiza.
Kwa jumla idadi ya vidubini ni kubwa kabisa kuliko viumbehai vyote vingine na asilimia 70 za biomasi duniani ni vidubini. Maana viumbe hivi vidogo visivyoonekana kwa macho kwa pamoja ni vizito kushinda wanyama na mimea yote ya dunia.
Vidubini vinapatikana kila mahali pa dunia hata kwenye tako la bahari, ndani ya miamba ya ganda la dunia au kwenye ncha za milima marefu hata zikielea katika hewa.
Vidubini ni muhimu katika lishe ya viumbe vingine; vinatekeleza kazi ya kuozesha mata hai iliyokufa (mimea, maiti za wanyama) na kuibadilisha katika hali inayoweza kutumiwa na mimea.
Vidubini visivyoishi ndani ya miili ya viumbehai vingine vinapata nishati yao kwa njia mbalimbali.
Vingi hutumia nishati ya nuru kwa njia ya usanisinuru, sawa na mimea. Vingine vinatumia kemikali asilia katika mazingira yao na vikitumia nishati inayopatikana kwa kuvunja muungo kemia ya kampaundi.
Vingine vinaishi kwa kuozesha mata hai iliyokufa kama majani yaliyoanguka na maiti za wanyama. Katika mazingira asilia mata iliyooza inachanganywa tena kwa na udongo na hivyo kurudisha Kwa njia hii vinarudisha virutubishi katika ardhi ambavyo vingepungua mno bila mchakato wa kuoza na kurudisha virutubisho.
Vidubini kama hamira ni muhimu kwa kutengeneza vyakula kama mkate, jibini, divai na bia. Vinakula sukari iliyopo katika nafaka, matunda au maziwa na kuvipa vyakula hivi tabia na ladha za pekee.
Vidubini vingi vinapatikana ndani ya viumbehai vingine na kupata nishati yao kutokana na lishe ya viumbehai hivi au kutokana na miili yao.
Hasa vidubini ndani ya utumbo vinasaidia kumega vyakula na kutoa virutubisho kwa ajili ya miili yetu.
Vingine ni pathojeni vinavyosababisha magonjwa ya kuambukiza kwa sababu vinaongezeka ndani ya mwili na kupita kutoka mtu mmoja kwa mtu mwingine. Kuoza kwa meno kunasababishwa na bakteria zinazokula sukari mdomoni na kutoa asidi inayoharibu gamba la jino.
Inawezekana kujikinga kwa kutunza chakula vizuri, kusafisha meno na mikono na kuepukana kuwa karibu sana wa wagonjwa.
Kinaga ya Liangmai
Kinaga ya Liangmai ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanaga. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinaga ya Liangmai imehesabiwa kuwa watu 34,200. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaga ya Liangmai iko katika kundi la Kisal.
Kinaga ya Lotha
Kinaga ya Lotha ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanaga. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinaga ya Lotha imehesabiwa kuwa watu 170,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaga ya Lotha iko katika kundi la Kisal.
Kinaga ya Makuri
Kinaga ya Makuri ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi na Myanmar inayozungumzwa na Wanaga. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kinaga ya Makuri nchini Uhindi imehesabiwa kuwa watu 4000. Pia kuna wasemaji 2500 nchini Myanmar (2004). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaga ya Makuri iko katika kundi la Kisal.
Kinaga ya Mao
Kinaga ya Mao ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanaga. Mwaka wa 1997 idadi ya wasemaji wa Kinaga ya Mao imehesabiwa kuwa watu 81,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaga ya Mao iko katika kundi la Kisal.
Kinaga ya Maram
Kinaga ya Maram ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanaga. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinaga ya Maram imehesabiwa kuwa watu 37,300. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaga ya Maram iko katika kundi la Kisal.
Kinaga ya Maring
Kinaga ya Maring ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanaga. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinaga ya Maring imehesabiwa kuwa watu 22,300. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaga ya Maring iko katika kundi la Kisal.
Kinaga ya Monsang
Kinaga ya Monsang ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanaga. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinaga ya Monsang imehesabiwa kuwa watu 3200. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaga ya Monsang iko katika kundi la Kisal.
Kinaga ya Moyon
Kinaga ya Moyon ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanaga. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinaga ya Moyon imehesabiwa kuwa watu 3700. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaga ya Moyon iko katika kundi la Kisal.
Kinaga ya Mzieme
Kinaga ya Mzieme ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanaga. Mwaka wa 1997 idadi ya wasemaji wa Kinaga ya Mzieme imehesabiwa kuwa watu 29,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaga ya Mzieme iko katika kundi la Kisal.
Kinaga ya Nocte
Kinaga ya Nocte ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanaga. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinaga ya Nocte imehesabiwa kuwa watu 33,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaga ya Nocte iko katika kundi la Kisal.
Kinaga ya Phom
Kinaga ya Phom ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanaga. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinaga ya Phom imehesabiwa kuwa watu 123,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaga ya Phom iko katika kundi la Kisal.
Spora
Spora ni jina la hatua ya uzazi bila ngono. Pengine huitwa kiiniyoga au kijimbegu pia, lakini jina la kwanza linafaa viyoga tu. Kwa kawaida spora zina seli moja tu na kuwa haploidi, yaani zina seti moja ya ADN. Viumbehai vyote vilivyo na seli zenye kiini, vina spora lakini zinaonekana vizuri tu katika protozoa, kuvu, miani na mimea ambayo sina mbegu (k.m. vigoga na aina za madege au majimbi).
Spora zinazoishi nje humea katika viumbe haploidi. Pengine viumbe hivi vinazaa spora tena, pengine vinamea kwa kuwa gametofiti. Kuna aina mbili za gametofiti: moja ina jinsia ya kiume na ingine jinsia ya kike. Kila aina inazaa gameti na lazima gameti moja ya kiume na moja ya kike ziungane ili kuwa zigoti. Halafu zigoti humea katika kiumbe diploidi, yaani kina seti mbili za ADN. Kiumbe hiki kitazaa spora tena.
Fella
Fella ni kata ya Wilaya ya Misungwi katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,908 waishio humo. 
Msimbo wa posta ni 33524.
Gulumungu
Gulumungu ni kata ya Wilaya ya Misungwi katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,638 waishio humo. 
Msimbo wa posta ni 33526.
Ilalambogo
Ilalambogo ni kata ya Wilaya ya Misungwi katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,691 waishio humo. 
Msimbo wa posta ni 33508.
Isesa
Isesa ni kata ya Wilaya ya Misungwi katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,579 waishio humo. 
Msimbo wa posta ni 33527.
Lubili
Lubili ni kata ya Wilaya ya Misungwi katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,572 waishio humo. 
Msimbo wa posta ni 33511.
Mabuki
Mabuki ni kata ya Wilaya ya Misungwi katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 16,314 waishio humo. 
Msimbo wa posta ni 33521.
Mamaye
Mamaye ni kata ya Wilaya ya Misungwi katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,789 waishio humo. 
Msimbo wa posta ni 33522.
Mondo (Misungwi)
Mondo ni kata ya Wilaya ya Misungwi katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,451 waishio humo. 
Msimbo wa posta ni 33523.
Kinaga ya Pochuri
Kinaga ya Pochuri ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanaga. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinaga ya Pochuri imehesabiwa kuwa watu 16,700. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaga ya Pochuri iko katika kundi la Kisal.
Kinaga ya Poumei
Kinaga ya Poumei ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanaga. Mwaka wa 1997 idadi ya wasemaji wa Kinaga ya Poumei imehesabiwa kuwa watu 51,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaga ya Poumei iko katika kundi la Kisal.
Kinaga ya Puimei
Kinaga ya Puimei ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanaga. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinaga ya Puimei imehesabiwa kuwa watu 3000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaga ya Puimei iko katika kundi la Kisal.
Kinaga ya Rengma-Kaskazini
Kinaga ya Rengma ya Kaskazini (pia Kintenyi) ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanaga. Mwaka wa 1997 idadi ya wasemaji wa Kinaga ya Rengma ya Kaskazini imehesabiwa kuwa watu 13,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaga ya Rengma ya Kaskazini iko katika kundi la Kisal.
Kinaga ya Rengma-Kusini
Kinaga ya Rengma ya Kusini ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanaga. Mwaka wa 1997 idadi ya wasemaji wa Kinaga ya Rengma ya Kusini imehesabiwa kuwa watu 21,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaga ya Rengma ya Kusini iko katika kundi la Kisal.
Kinaga ya Rongmei
Kinaga ya Rongmei ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanaga. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinaga ya Rongmei imehesabiwa kuwa watu 61,200. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaga ya Rongmei iko katika kundi la Kisal.
Kinaga ya Sangtam
Kinaga ya Sangtam ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanaga. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinaga ya Sangtam imehesabiwa kuwa watu 84,300. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaga ya Sangtam iko katika kundi la Kisal.
Kinaga ya Sumi
Kinaga ya Sumi ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanaga. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinaga ya Sumi imehesabiwa kuwa watu 104,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaga ya Sumi iko katika kundi la Kisal.
Kinaga ya Tangkhul
Kinaga ya Tangkhul ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanaga. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinaga ya Tangkhul imehesabiwa kuwa watu 142,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaga ya Tangkhul iko katika kundi la Kisal.
Kinaga ya Tarao
Kinaga ya Tarao ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanaga. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kinaga ya Tarao imehesabiwa kuwa watu 870. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaga ya Tarao iko katika kundi la Kisal.
Kinaga ya Tase
Kinaga ya Tase ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi na Myanmar inayozungumzwa na Wanaga. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinaga ya Tase nchini Uhindi imehesabiwa kuwa watu 40,100. Idadi ya wasemaji nchini Myanmar ni 60,000 (2010). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaga ya Tase iko katika kundi la Kisal.
Kinaga ya Thangal
Kinaga ya Thangal (au Kikhoirao) ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanaga. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinaga ya Thangal imehesabiwa kuwa watu 23,600. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaga ya Thangal iko katika kundi la Kisal.
Kinaga ya Tutsa
Kinaga ya Tutsa ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanaga. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinaga ya Tutsa imehesabiwa kuwa watu 25,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaga ya Tutsa iko katika kundi la Kisal.
Kinaga ya Wancho
Kinaga ya Wancho ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanaga. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinaga ya Wancho imehesabiwa kuwa watu 49,100. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaga ya Wancho iko katika kundi la Kisal.
Kinaga ya Yimchungru
Kinaga ya Yimchungru ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanaga. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinaga ya Yimchungru imehesabiwa kuwa watu 92,100. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaga ya Yimchungru iko katika kundi la Kisal.
Kinaga ya Zeme
Kinaga ya Zeme ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanaga. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinaga ya Zeme imehesabiwa kuwa watu 34,100. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaga ya Zeme iko katika kundi la Kisal.
Antonio Napolioni
Antonio Napolioni (amezaliwa Camerino, 11 Desemba 1957) ni askofu Mkatoliki nchini Italia.
Alipata upadrisho tarehe 25 Juni 1983.
Tarehe 16 Novemba 2014 ametangazwa kuwa askofu wa Jimbo la Cremona.
Corrado Sanguineti
Corrado Sanguineti (amezaliwa Milano, 7 Novemba 1964) ni askofu Mkatoliki nchini Italia.
Alipata upadrisho tarehe 30 Oktoba 1988.
Tarehe 16 Novemba 2015 ametangazwa kuwa askofu wa Jimbo la Pavia.
AZAL PFK
AZAL PFK ni timu ya soka mjini Baku, Azerbaijan.
AZAL hii ilianzishwa 2005.
"(vice-captain)"
Kassim Majaliwa
Kassim Majaliwa (* 22 Disemba 1960) ni mwanasiasa nchini Tanzania. Alikuwa mbunge wa jimbo la Ruangwa tangu mwaka 2010 akigombea kwa CCM.
Tarehe 19 Novemba 2015 aliteuliwa na rais John Magufuli kuwa waziri mkuu wa serikali ya awamu ya tano nchini Tanzania.
Aliwahi kushika vyeo vya naibu waziri wa utawala wa mikoa na serikali ya mitaa katika ofisi ya waziri mkuu tangu mwaka 2010 na mkuu wa mkoa wa Lindi kuanzia 2006 hadi 2010.
Majaliwa ni mwenyeji wa Mnacho katika Wilaya ya Ruangwa aliposoma shule ya msingi kati ya 1970 hadi 1976. Akaendelea kusoma kwenye Shule ya Sekondari Kigonsera hadi 1980. 1984-1986 alifanya kazi ya ualimu huko Lindi na tangu 1988 aliajiriwa na wizara ya elimu. 1991 akajiunga na chuo cha ualimu Mtwara akaendelea na masomo ya digrii ya kwanza kwenye Chuo Kikuu cha Dar es Salaam, tangu 1999 masomo ya digrii ya pili kwenye Chuo kikuu chs Stockholm (Uswidi) aliyomaliza 1999. Mwaka 2000 alipewa kazi ya Mkuu wa Wilaya.
Ni mpenzi wa michezo ya soka.
Malamata
Malamata ("Setaria verticillata") ni spishi ya nyasi katika nusufamilia Panicoideae. Asili ya nyasi hili ni Ulaya lakini sasa imewasilishwa au imesamba katika mabara yote mengine isipokuwa Antakitiki. Ni gugu baya na imeanza kupinga viuamimea. Visuke vina nywele zenye kulabu ndogo zinazorahisisha usambazaji wa mbegu zake kwa manyoya ya wanyama na siku hizi kwa nguo za watu.
Spishi nyingine ya "Setaria" ni aina ya nafaka: mwele-kichaa ("S. italica).
Jamie Vardy
Jamie Richard Vardy (amezaliwa 11 Januari, 1987 mjini Sheffied nchini Uingereza) ni mchezaji wa kandanda wa mpira wa miguu kutoka nchini Uingereza akichezea klabu ya Leicester City inayoshiriki ligi kuu ya Uingereza.
Sven Stolpe
Sven Stolpe (Stockholm, 24 Agosti 1905-Filipstad, 26 Agosti 1996) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Sweden.
Mto Tiber
Tiber (kwa Kiitalia: "Tevere", kutoka Kilatini "Tiberis") ni mto nchini Italia.
Chanzo chake kipo kwenye milima ya Apenini karibu na mlima Monte Fumaiolo katika mkoa wa Emilia-Romagna, halafu mto unapita kilomita 405 katika mikoa ya Toscana, Umbria na Lazio ikipita katika mji wa Roma hadi kufikia mdomo wake kwenye Bahari ya Mediteranea karibu na bandari ya kale ya Ostia Antica.
Rabi
Rabi (ebr. רַבִּי "rabbi") ni cheo cha heshima kwa mtaalamu wa Torati katika dini ya Uyahudi.
Neno lenyewe lina maana ya "ustadh", "profesa", "mwalimu".
Kazi yake kuu ni kufundisha Torati akijua vema majadiliano ya Talmudi na mafundisho mbalimbali ya sharia ya kidini ya Uyahudi.
Kwa kawaida Myahudi anaweza kuitwa rabi kama amemaliza masomo kwa muda baina ya miaka 5 hadi 8 katika chuo cha Talmudi au pia kwenye vyuo vingine vinavyofundisha habari za Torati, Talmud, falsafa na historia ya Uzahudi pamoja na sheria ya kidini ya Kiyahudi. Mara nyingi masomo haya yanamalizika kwa mtihani na cheti, lakini kuna pia marabi waliosoma kwa muda mrefu na kukubaliwa baadaye kama kiongozi wa sinagogi au jumuiya kutokana na elimu, hekima na sifa zao hata bila vyeti.
Mara nyingi rabi atapata ajira katika sinagogi au kama mwalimu wa vyuoni. Katika mazingira ya kisasa hasa Ulaya ya Magharibi na Marekani marabi wanatekeleza shughuli nyingi zinazofanana na kazi ya mchungaji katika kanisa la kikristo kama vile kuongoza ibada ya sinagogi, kutoa hotuba ya Sabato, kufundisha vijana, kuwandaa mume na mke kwa ndoa zao, kutoa ushauri kwa watu wenye maswali au matatizo na kuongoza sinagogi wka jumla. Lakini ibada ya sinagogi si lazima kuendeshwa na rabi, lazima ni wanaume wazima Wayahudi .
Katika dhebebu kubwa ya Uyahudi wa Kiorthodoksi ni wanaume pekee wanaoweza kuwa rabi. Mielekeo mingine inaruhusu pia wanawake.
Njombe (mji)
Njombe ni halmashauri ya mji wenye hadhi ya wilaya katika Mkoa wa Njombe nchini Tanzania yenye postikodi namba 59100 . Ni pia makao makuu ya Mkoa wa Njombe na Wilaya ya Njombe Vijijini.
Njombe iko kwenye kimo cha mita 2000 juu ya UB kwenye sehemu ya mashariki ya milima ya Kipengere na tabianchi ni baridi kiasi. Mji iko takriban kilomita 200 kusini mwa Iringa na kilomita 150 upande wa kaskazini-mashariki mwa Mbeya. Misimbo ya posta ni 59101 (mjini, CBD) hadi 59117.
Hadi mwaka 2012 kata za mji wa Njombe zilikuwa sehemu ya Wilaya ya Njombe ya awali; baadaye Njombe Mjini na Wilaya ya Njombe Vijijini zilitengwa kuwa halmashauri mbili za pekee. Kabla ya kugawiwa eneo la Njombe ilikuwa sehemu ya Mkoa wa Iringa.
Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, wilaya hii ya Njombe Mjini ilikuwa na wakazi wapatao 130,223 waishio humo.
Wenyeji ni hasa Wabena. Lakini pia, kuna wingi wa watu wa makabila mengine kama Wakinga na Wapangwa.
Barabara ya lami kutoka Makambako kwenda Songea inapita mjini. Kituo cha karibu cha treni za TAZARA kipo Makambako. Pia kuna uwanja wa ndege eneo la Chaungingi. Hakuna huduma ya ndege za abiria.
Njombe ni makao makuu ya Dayosisi ya Kusini KKKT ya Kanisa la Kiinjili la Kilutheri Tanzania na pia ya Jimbo Katoliki la Njombe ya Kanisa Katoliki Tanzania. Kuna pia makanisa mengine na msikiti.
Eneo la Yakobi katika mji wa Njombe linatunza jina la kituo cha Wamisionari Waluteri Wajerumani waliofika hapa mnamo mwaka 1899. Wakati wa Vita ya Majimaji kituo cha Yakobi kilishambuliwa na kikosi kilichoongozwa na chifu Mbeyela.
Hume Highway
Hume Highway ni barabara katika Australia kati ya Sydney na Melbourne.
Kimbugimbugi
Kimbugimbugi (kutoka “mbugi”: kengele ndogo) au mkandi ("Dactyloctenium aegyptium") ni spishi ya nyasi katika nusufamilia Chloridoideae. Asili ya nyasi hili ni Afrika lakini sasa imewasilishwa au imesamba katika mabara mengine. Linaweza kuwa gugu shambani lakini ni malisho mazuri kwa wanyama wafugwao. Punje zake zinaweza kutumiwa ili kulisha kuku na huliwa na watu pia wakati wa uhaba wa chakula. Vilevile hutumika kwa kutengeneza pombe ya kienyeji.
Kifungambuzi
Kifungambuzi ("Eleusine indica") ni spishi ya nyasi katika nusufamilia Chloridoideae. Asili kamili ya nyasi hili haijulikani kwa uhakika lakini yumkini linatoka Afrika au labda Asia. Siku hizi linatokea mahali popote kwa kanda za tropiki na nusutropiki. Spishi hii ni gugu baya shambani na imeanza kupinga viuamimea, kama glyphosate. Wanyama wafugwao hula nyasi hili lakini wakila mingi wanaweza kuugua kwa sababu ya sumu ndani ya majani (glycosides).
Kuna uwezekano mkubwa kama "E. indica" imezaa "E. coracana" au mwimbi kwa kuongeza maradufu nambari ya chembeuzi. Kwa hivyo mwimbi ni tetraploidi. Hata punje za kifungambuzi zinaweza kuliwa na hutumika pengine wakati wa uhaba wa chakula.
Jimbo Kuu la Kampala
Jimbo Kuu la Kampala (kwa Kilatini Archidioecesis Kampalaensis) ni mojawapo kati ya majimbo 20 ya Kanisa Katoliki nchini Uganda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Kikanisa lina majimbo ya Kasana-Luweero na Kiyinda-Mityana, Lugazi na Masaka chini yake.
Askofu mkuu wake ni Cyprian Kizito Lwanga.
Eneo ni la kilometa mraba 3,644, ambapo kati ya wakazi 3,950,800 (2013) Wakatoliki ni 1,660,500 (42.0%).
Jimbo Kuu la Gulu
Jimbo Kuu la Gulu (kwa Kilatini Archidioecesis Guluensis) ni mojawapo kati ya majimbo 20 ya Kanisa Katoliki nchini Uganda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Kikanisa lina majimbo ya Arua na Lira na Nebbi chini yake.
Askofu mkuu wake ni John Baptist Odama.
Eneo ni la kilometa mraba 27,945, ambapo kati ya wakazi 1.446.014 (2013) Wakatoliki ni 833,372 (57.6%).
Jimbo Kuu la Mbarara
Jimbo Kuu la Mbarara (kwa Kilatini Archidioecesis Mbararaensis) ni mojawapo kati ya majimbo 20 ya Kanisa Katoliki nchini Uganda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Kikanisa lina majimbo ya Fort Portal na Hoima, Kabale na Kasese chini yake.
Askofu mkuu wake ni Paul K. Bakyenga.
Eneo ni la kilometa mraba 10,980, ambapo kati ya wakazi 2.611.000 (2007) Wakatoliki ni 970,125 (37.2%).
Jimbo Kuu la Tororo
Jimbo Kuu la Tororo (kwa Kilatini Archidioecesis Tororoensis) ni mojawapo kati ya majimbo 20 ya Kanisa Katoliki nchini Uganda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Kikanisa lina majimbo ya Jinja na Kotido, Moroto na Soroti chini yake.
Askofu mkuu wake ni Emmanuel Obbo, A.J..
Eneo ni la kilometa mraba 8,837, ambapo kati ya wakazi 3.928.600 (2014) Wakatoliki ni 816,200 (20.8%).
Jimbo Katoliki la Kasana-Luweero
Jimbo Katoliki la Kasana-Luweero (kwa Kilatini "Dioecesis Kasana-Luveerina") ni mojawapo kati ya majimbo 20 ya Kanisa Katoliki nchini Uganda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Kampala.
Askofu wake ni Paul Ssenogerere.
Eneo ni la kilometa mraba 8,539, ambapo kati ya wakazi 754,112 (2013) Wakatoliki ni 232,502 (30.8%).
Jimbo Katoliki la Kiyinda-Mityana
Jimbo Katoliki la Kiyinda-Mityana (kwa Kilatini "Dioecesis Kiyindana-Mityanana") ni mojawapo kati ya majimbo 20 ya Kanisa Katoliki nchini Uganda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Kampala.
Askofu wake ni Joseph Anthony Zziwa.
Eneo ni la kilometa mraba 11,965, ambapo kati ya wakazi 910,000 (2007) Wakatoliki ni 374,000 (41.1%).
Jimbo Katoliki la Lugazi
Jimbo Katoliki la Lugazi (kwa Kilatini "Dioecesis Lugasiensis") ni mojawapo kati ya majimbo 20 ya Kanisa Katoliki nchini Uganda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Kampala.
Askofu wake ni Christopher Kakooza.
Eneo ni la kilometa mraba 4,595, ambapo kati ya wakazi 1,549,134 (2013) Wakatoliki ni 667,362 (43.1%).
Jimbo Katoliki la Masaka
Jimbo Katoliki la Masaka (kwa Kilatini "Dioecesis Masakaënsis") ni mojawapo kati ya majimbo 20 ya Kanisa Katoliki nchini Uganda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Kampala.
Askofu wake ni John Baptist Kaggwa.
Eneo ni la kilometa mraba 21,199, ambapo kati ya wakazi 1,901,000 (2013) Wakatoliki ni 1,011,178 (53.2%).
Kimelea
Kimelea ("pia:" kidusia; kwa Kiingereza "parasite") ni kiumbehai ambaye anaishi ndani au juu ya kiumbehai mwingine wa spishi tofauti na kupata virutubishi kutokana na mwili wa kiumbe huyo, ambaye kwa kawaida ni mkubwa zaidi, bila kumpa kiumbe mwenyeji faida yoyote. Kinyume chake, mara nyingi analeta hasara au kusababisha ugonjwa.
Vimelea vingi ni vidogo sana vikiishi ndani ya wanyama au binadamu.
Vimelea vingine ni vikubwa kiasi cha kuonekana kwa jicho:
Vimelea vingine ni vidogo mno, vinaonekana kwa hadubini tu:
Kuna pia wanyama wakubwa zaidi wanaotumia mbinu za kimelea kwa mfano ndege kama vile kekeo, fumbwe au kinili wanaotega mayai katika matego ya spishi nyingine.
Kuna mimea inayopata lishe kwa kutumia moja kwa moja majimaji ya mimea mingine na aina kadhaa kati ya hizi zinaendelea bila kutumia usanisinuru kabisa.
Vimelea mara nyingi hudhoofisha viumbehai wenyeji wao vinamoishi na vinaweza kusababisha magonjwa; kwa kawaida haviwaui mara moja, maana kimelea kinachomwua mwenyeji wake kitakosa mahali pa kuishi.
Vimelea vingi vinahitaji mazingira ya mwili wa spishi fulani vikiweza kuishi hapo tu.
Vimelea hawa ni kama chawa, kunguni na kupe ambao huishi nje ya mwili wa mwenyeji ) na hufyonya damu na kutaga mayai juu yake. Huenda wakasambaa kutoka kwa mtu mmoja hadi mwingine. Wao hungojea mwenyeji aje karibu nao ambapo wanamnata na kuanza kumtegemea kwa lishe na pia kwa pahala pa kuzalisha.
Jimbo Katoliki la Jinja
Jimbo Katoliki la Jinja (kwa Kilatini "Dioecesis Gingiana") ni mojawapo kati ya majimbo 20 ya Kanisa Katoliki nchini Uganda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Tororo.
Askofu wake ni Charles Martin Wamika.
Eneo ni la kilometa mraba 8,917, ambapo kati ya wakazi 3,407,000 (2013) Wakatoliki ni 780,521 (22.9%).
Jimbo Katoliki la Kotido
Jimbo Katoliki la Kotido (kwa Kilatini "Dioecesis Kotidoensis") ni mojawapo kati ya majimbo 20 ya Kanisa Katoliki nchini Uganda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Tororo.
Askofu wake ni Giuseppe Filippi, M.C.C.I..
Eneo ni la kilometa mraba 13,550, ambapo kati ya wakazi 383,000 (2013) Wakatoliki ni 173,460 (45.3%).
Jimbo Katoliki la Moroto
Jimbo Katoliki la Moroto (kwa Kilatini "Dioecesis Morotoënsis") ni mojawapo kati ya majimbo 20 ya Kanisa Katoliki nchini Uganda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Tororo.
Askofu wake ni Damiano Giulio Guzzetti, M.C.C.I..
Eneo ni la kilometa mraba 15,000, ambapo kati ya wakazi 475,000 (2013) Wakatoliki ni 232,000 (48.8%).
Jimbo Katoliki la Soroti
Jimbo Katoliki la Soroti (kwa Kilatini "Dioecesis Sorotiensis") ni mojawapo kati ya majimbo 20 ya Kanisa Katoliki nchini Uganda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Tororo.
Askofu wake hadi tarehe 2 Januari 2014 alikuwa Emmanuel Obbo, A.J.. Ndiye anayeendelea kusimamia jimbo kwa niaba ya Papa akiwa askofu mkuu wa Tororo.
Eneo ni la kilometa mraba 12,920, ambapo kati ya wakazi 1,858,000 (2014) Wakatoliki ni 1,010,789 (59.3%).
Jimbo Katoliki la Arua
Jimbo Katoliki la Arua (kwa Kilatini "Dioecesis Aruaënsis") ni mojawapo kati ya majimbo 20 ya Kanisa Katoliki nchini Uganda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Gulu.
Askofu wake ni Sabino Ocan Odoki.
Eneo ni la kilometa mraba 10,561, ambapo kati ya wakazi 2,005,000 (2012) Wakatoliki ni 928,000 (46.3%).
Jimbo Katoliki la Lira
Jimbo Katoliki la Lira (kwa Kilatini "Dioecesis Lirensis") ni mojawapo kati ya majimbo 20 ya Kanisa Katoliki nchini Uganda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Gulu.
Askofu wake ni Giuseppe Franzelli, M.C.C.I..
Eneo ni la kilometa mraba 12,030, ambapo kati ya wakazi 2,382,000 (2013) Wakatoliki ni 1,336,000 (56.1%).
Jimbo Katoliki la Nebbi
Jimbo Katoliki la Nebbi (kwa Kilatini "Dioecesis Nebbensis") ni mojawapo kati ya majimbo 20 ya Kanisa Katoliki nchini Uganda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Gulu.
Askofu wake ni Sanctus Lino Wanok.
Eneo ni la kilometa mraba 5,098, ambapo kati ya wakazi 520,000 (2007) Wakatoliki ni 454,000 (87.3%).
Jimbo Katoliki la Fort Portal
Jimbo Katoliki la Fort Portal (kwa Kilatini "Dioecesis Arcis Portal") ni mojawapo kati ya majimbo 20 ya Kanisa Katoliki nchini Uganda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Mbarara.
Askofu wake ni Robert Muhiirwa.
Eneo ni la kilometa mraba 13,553, ambapo kati ya wakazi 1,885,000 (2013) Wakatoliki ni 1,139,869 (60.5%).
Jimbo Katoliki la Hoima
Jimbo Katoliki la Hoima (kwa Kilatini "Dioecesis Hoimana") ni mojawapo kati ya majimbo 20 ya Kanisa Katoliki nchini Uganda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Mbarara.
Askofu wake ni Vincent Kirabo.
Eneo ni la kilometa mraba 17,200, ambapo kati ya wakazi 1,753,000 (2013) Wakatoliki ni 1,040,652 (59.4%).
Jimbo Katoliki la Kabale
Jimbo Katoliki la Kabale (kwa Kilatini "Dioecesis Kabalena") ni mojawapo kati ya majimbo 20 ya Kanisa Katoliki nchini Uganda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Mbarara.
Askofu wake ni Callistus Rubaramira.
Eneo ni la kilometa mraba 5,530, ambapo kati ya wakazi 1,723,716 (2013) Wakatoliki ni 789,132 (45.8%).
Jimbo Katoliki la Kasese
Jimbo Katoliki la Kasese (kwa Kilatini "Dioecesis Kasesensis") ni mojawapo kati ya majimbo 20 ya Kanisa Katoliki nchini Uganda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Mbarara.
Askofu wake ni Acquirino Francis Kibira.
Eneo ni la kilometa mraba 3,205, ambapo kati ya wakazi 632,000 (2013) Wakatoliki ni 303,402 (48.0%).
Shilingi ya Tanzania
Shilingi ya Tanzania (kwa Kiingereza "Tanzanian shilling"; kifupi: TSh; code: TZS) ni fedha rasmi ya Tanzania. Imegawanyika katika "senti" ("cents" kwa Kiingereza) 100.
Shilingi ya Tanzania ilishika nafasi ya East African shilling tarehe 14 Juni 1966 at par.
Kabla yake katika maeneo ya Tanzania ya sasa ziliwahi kutumika East African florin, East African rupee, Zanzibari rupee, Zanzibari riyal na German East African rupie.
Shilingi 100 zinaandikwa "100/=" au "100/-". Senti 50 zinaandikwa =/50 au -/50.
Kinicobari ya Kati
Kinicobar ya Kati ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanicobar katika visiwa vya Katchal, Nancowry na Trinket. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinicobar ya Kati imehesabiwa kuwa watu 10,100. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinicobar ya Kati iko katika kundi la Kimon-Khmer.
Kinicobari ya Car
Kinicobar ya Car ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanicobar katika kisiwa cha Car. Mwaka wa 2005 idadi ya wasemaji wa Kinicobar ya Car imehesabiwa kuwa watu 37,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinicobar ya Car iko katika kundi la Kimon-Khmer.
Kinicobari ya Kusini
Kinicobar ya Kusini ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Uhindi inayozungumzwa na Wanicobar. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinicobar ya Kusini imehesabiwa kuwa watu 7500. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinicobar ya Kusini iko katika kundi la Kimon-Khmer.
Orodha ya benki nchini Kenya
Hii ni orodha ya mashuhuri benki za biashara nchini Kenya
Kichoma-mguu
Kichoma-mguu, kichoma-nguo au kishona-nguo ("Heteropogon contortus") ni spishi ya nyasi katika nusufamilia Panicoideae. Lakini majina haya hutumika vilevile kueleza mmea mwingine: "Bidens pilosa", gugu baya shambani. "H. contortus" inatokea kanda za tropiki za Afrika, Asia ya Kusini, kaskazini kwa Australia na Oceania. Imesamba katika kanda za tropiki na nusutropiki za Asia ya Mashariki na imewasilishwa pia katika Amerika. Nyasi hili hukua katika vishungi na linaweza kufika m 1.5. Mbegu ina unywele mrefu upande mmoja na ncha kali upande mwingine. Unywele huwa songosongo ukiwa mkavu na mnyofu ukiwa umefyonza maji. Mizunguko ya ukavu na unyevu inayorudiwa inasukuma mbegu ndani ya udongo. Lakini kama mbegu ikiingia kwenye manyoya ya mnyama, inaweza kusukumwa katika ngozi na kuuma mnyama.
Katika nchi nyingi watu wanapenda kutumia kichoma-mguu kwa kuvimba mapaa. Likiwa changa nyasi hili ni lishe nzuri kwa wanyama wafugwao, lakini likitoa mbegu kuingia kwa machungani kwenye nyasi hili ni hatari kwa wanyama, na hata kwa watu. Mbegu huingia kwa manyoya au kwa nguo na kudunga ngozi.
Jimbo Kuu la Kigali
Jimbo Kuu la Kigali (kwa Kilatini Archidioecesis Kigaliensis) ni jimbo kuu la kanda ya Kanisa Katoliki ya Kigali nchini Rwanda.
Chini yake kuna majimbo mengine yote 8 ya Rwanda: Butare, Byumba, Cyangugu, Gikongoro, Kabgayi, Kibungo, Nyundo na Ruhengeri.
Askofu mkuu ni Thaddée Ntihinyurwa (tangu mwaka 1996).Eneo la jimbo lina kilometa mraba 3,116, ambapo kati ya wakazi 1,528,000 Wakatoliki ni 833,000 (54.5%) katika parokia 27.
Jimbo Katoliki la Butare
Jimbo katoliki la Butare (kwa Kilatini "Dioecesis Butarensis") ni mojawapo kati ya majimbo 9 ya Kanisa Katoliki nchini Rwanda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Kigali.
Askofu wake ni Philippe Rukamba.
Eneo ni la kilometa mraba 1,958, ambapo kati ya wakazi 985,000 (2012) Wakatoliki ni 538,000 (54.6%).
Jimbo Katoliki la Byumba
Jimbo katoliki la Byumba (kwa Kilatini "Dioecesis Byumbana") ni mojawapo kati ya majimbo 9 ya Kanisa Katoliki nchini Rwanda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Kigali.
Askofu wake ni Servilien Nzakamwita.
Eneo ni la kilometa mraba 5,100, ambapo kati ya wakazi 1,383,910 (2012) Wakatoliki ni 667,181 (48.2%).
Jimbo Katoliki la Cyangugu
Jimbo katoliki la Cyangugu (kwa Kilatini "Dioecesis Cyanguguensis") ni mojawapo kati ya majimbo 9 ya Kanisa Katoliki nchini Rwanda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Kigali.
Askofu wake ni Damascène Bimenyimana.
Eneo ni la kilometa mraba 1,844, ambapo kati ya wakazi 742,000 (2013) Wakatoliki ni 361,000 (48.7%).
Jimbo Katoliki la Gikongoro
Jimbo katoliki la Gikongoro (kwa Kilatini "Dioecesis Ghikongoroënsis") ni mojawapo kati ya majimbo 9 ya Kanisa Katoliki nchini Rwanda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Kigali.
Askofu wake ni Célestin Hazikimana.
Eneo ni la kilometa mraba 2,057, ambapo kati ya wakazi 666,000 (2013) Wakatoliki ni 293,000 (44.0%).
Jimbo Katoliki la Kabgayi
Jimbo katoliki la Kabgayi (kwa Kilatini "Dioecesis Kabgayensis") ni mojawapo kati ya majimbo 9 ya Kanisa Katoliki nchini Rwanda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Kigali.
Askofu wake ni Smaragde Mbonyintege.
Eneo ni la kilometa mraba 2,187, ambapo kati ya wakazi 969,668 (2006) Wakatoliki ni 596,596 (61.5%).
Jimbo Katoliki la Kibungo
Jimbo Katoliki la Kibungo (kwa Kilatini "Dioecesis Kibungensis") ni mojawapo kati ya majimbo 9 ya Kanisa Katoliki nchini Rwanda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Kigali.
Askofu wake ni Antoine Kambanda.
Eneo ni la kilometa mraba 5,834, ambapo kati ya wakazi 937,106 (2006) Wakatoliki ni 412,148 (44.0%).
Jimbo Katoliki la Nyundo
Jimbo Katoliki la Nyundo (kwa Kilatini "Dioecesis Nyundoënsis") ni mojawapo kati ya majimbo 9 ya Kanisa Katoliki nchini Rwanda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Kigali.
Askofu wake ni Alexis Habiyambere, S.J..
Eneo ni la kilometa mraba 4,000, ambapo kati ya wakazi 1,593,512 (2013) Wakatoliki ni 607,628 (38.1%).
Jimbo Katoliki la Ruhengeri
Jimbo Katoliki la Ruhengeri (kwa Kilatini "Dioecesis Ghikongoroënsis") ni mojawapo kati ya majimbo 9 ya Kanisa Katoliki nchini Rwanda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Kigali.
Askofu wake ni Vincent Harolimana.
Eneo ni la kilometa mraba 1,762, ambapo kati ya wakazi 989,000 (2010) Wakatoliki ni 488,000 (49.3%).
John Dewey
John Dewey (1859-1952) alikuwa mwanafalsafa na mwanasaikolojia kutoka Marekani.
Philippe Van Parijs
Philippe Van Parijs (amezaliwa tarehe 23 Mei 1951 mjini Brussels) ni mwanafalsafa na mwanauchumi kutoka Ubelgiji.
Wafiadini wa Pariacoto
Wafiadini wa Pariacoto ni mapadri wawili wa utawa wa Ndugu Wadogo Wakonventuali kutoka Polandi waliouawa na magaidi wa Sendero Luminoso huko Pariacoto (Peru) tarehe 9 Agosti 1991.
Majina yao ni: Michał Tomaszek (aliyezaliwa Łękawica tarehe 23 Septemba 1960), na Zbigniew Strzałkowski (aliyezaliwa Tarnow tarehe 2 Julai 1958).
Papa Fransisko amewatangazwa wenye heri wafiadini tarehe 5 Desemba 2015.
Michał Tomaszek
Michał Tomaszek (aliyezaliwa Łękawica tarehe 23 Septemba 1960) ni mmojawao Wafiadini wa Pariacoto, mapadri wawili wa utawa wa Ndugu Wadogo Wakonventuali kutoka Polandi waliouawa na magaidi wa Sendero Luminoso huko Pariacoto (Peru) tarehe 9 Agosti 1991.
Mwenzake alikuwa Zbigniew Strzałkowski (aliyezaliwa Tarnow tarehe 2 Julai 1958).
Papa Fransisko amewatangazwa wenye heri wafiadini tarehe 5 Desemba 2015.
Zbigniew Strzałkowski
Zbigniew Strzałkowski (aliyezaliwa Tarnow tarehe 2 Julai 1958) ni mmojawao Wafiadini wa Pariacoto, mapadri wawili wa utawa wa Ndugu Wadogo Wakonventuali kutoka Polandi waliouawa na magaidi wa Sendero Luminoso huko Pariacoto (Peru) tarehe 9 Agosti 1991.
Mwenzake alikuwa Michał Tomaszek (aliyezaliwa Łękawica tarehe 23 Septemba 1960).
Papa Fransisko amewatangazwa wenye heri wafiadini tarehe 5 Desemba 2015.
Baraza la mawaziri Tanzania
Baraza la Mawaziri la Tanzania ni ngazi ya juu ya serikali au mkono wa utendaji wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania katika mfumo wa mgawanyo wa madaraka.
Baraza hili linaundwa na rais, makamu wa rais, rais wa Zanzibar, waziri mkuu na mawaziri wote. Manaibu mawaziri si sehemu ya baraza. Mwanasheria Mkuu anashiriki katika mikutano ya baraza lakini hana haki ya kupiga kura katika mikutano hiyo.
Mikutano ya baraza huongozwa na Rais kama mwenyekiti, kama Rais hayupo basi mikutano hiyo huongozwa na Makamu wa Rais, na kama wote wawili hawapo mikutano hiyo huongozwa na Waziri Mkuu.
Serikali iliyopo ilitangazwa na John Magufuli, rais wa tano wa Tanzania baada ya uchaguzi mkuu wa Oktoba 2015 mnamo tarehe 10 Desemba 2015. Isipokuwa nafasi 4 zilichelewa kutajwa majina hadi tarehe 23 Desemba, na hapo waliingia Jumanne Maghembe, Philip Mpango, Gerson Lwenge na Joyce Ndalichako. Siku hiyohiyo Makame Mbarawa alihamishwa kutoka Wizara ya Maji na Umwagiliaji na kwenda Wizara ya Ujenzi, Uchukuzi na Mawasiliano.
Wizara za Serikali ya Tanzania
Orodha_ya_Mawaziri_Wakuu_wa_Tanzania
Waziri Mkuu wa Tanzania
Waziri Mkuu wa Tanzania ni msimamizi wa shughuli zote za serikali katika Jamhuri ya Muungano wa Tanzania. Anawakilisha serikali katika bunge la taifa. Yuko chini ya mamlaka ya rais. Anateuliwa na rais akihitaji kuthebitishwa na wabunge wengi.
Waziri Mkuu si kiongozi wa serikali lakini anaongoza vikao vya baraza la mawaziri wakati rais na makamu wa rais hawapo.