Kanada
Kanada ni nchi kubwa ya Amerika ya Kaskazini na ya pili duniani kwa eneo baada ya Urusi, lakini idadi wa wakazi ni 35,675,834 tu.
Kwenye nchi kavu imepakana na Marekani bara na jimbo la Alaska. Mbele ya pwani zake kuna kisiwa kikubwa cha Greenland ambacho ni chini ya Denmark halafu visiwa vidogo vya St. Pierre na Miquelon (Ufaransa).
Mji mkuu ni Ottawa.
Kanada ni nchi kubwa ya pili duniani lakini maeneo mengi ni baridi mno, hawana watu.
Pwani ya Kanada ni ndefu kushinda nchi zote za dunia, ikipakana na Atlantiki, Pasifiki na Bahari ya Aktika.
Jumla ya wakazi milioni 32 huishi katika majimbo 10 na maeneo matatu ya kitaifa.
Katika eno la km² 9,984,670, km² 9,093,507 ni nchi kavu na km² 891,163 ni maji.
Umbali kutoka Rasi Columbia kwenye kisiwa cha Ellesmere katika kaskazini hadi kisiwa cha Middle Island katika ziwa la Erie jimboni Ontaria ni km 4,634 .
Umbali kutoka Rasi Spear katika Newfoundland upande wa mashariki hadi mpaka na Alaska upande wa magharibi ni km 5,514.
Mto mkubwa kabisa nchini Kanada ni Mto Mackenzie upande wa magharibi wa nchi.
Baadhi ya milima mirefu zaidi ni:
Mingine chini ya m 3,000 ni:
Maneo ya Kanada yalianza kukaliwa tangu miaka 50,000 hadi 15,000 iliyopita na wahamiaji kutoka Asia ya Kaskazini.
Wazungu wa kwanza waliofika walikuwa Wanorwei kutoka Greenland mnamo mwaka 1000 BK. Lakini hawakukaa muda mrefu sana.
Katika karne zilizofuata kuna uwezekano wa kwamba wavuvi kutoka Ulaya ya Kaskazini walifika pwani za Kanada mara kwa mara na kujenga makazi ya muda wakikausha samaki kwa ajili ya safari za kurudi, lakini hakuna uhakika.
Tarehe 26 Aprili 1497 alifika Mwitalia Giovanni Caboto (kwa Kiingereza huitwa "John Cabot") kwenye visiwa vya Newfoundland akiwa katika utumishi wa malkia wa Uingereza akavitangaza kuwa eneo la Waingereza.
Mnamo 1534/1535 Wafaransa walifika katika eneo la Mto Saint Lorensi na kujenga makao yao.
Wapelelezi na walowezi kutoka Ulaya walileta pamoja nao magonjwa ambayo hayakujulikana kwa wenyeji asilia na yalisababisha vifo vingi kati yao. Kupunguzwa kwa wakazi asilia kulisaidia upanuzi wa walowezi Wazungu kota Amerika.
Makoloni ya Waingereza na Wafaransa yalikua polepole. Katika Vita ya Miaka Saba Ufaransa ulipotea maeneo yake yote yaliyotwaliwa na Uingereza. Visiwa vya St. Pierre na Miquelon pekee vilibaki upande wa Ufaransa. Uingereza uliamua kukubali utamaduni wa pekee wa wakazi Wafaransa katika jimbo la Quebec. Hadi leo wanaendelea kutumia Kifaransa na kufuata hasa Ukatoliki, tofauti na Wakanada wenye asili ya Kiingereza walio zaidi Waprotestanti.
Wakati wa vita ya kupigania uhuru wa Marekani, wakazi wa Kanada walibaki upande wa Uingereza. Hivyo Kanada iliendelea chini ya Uingereza ikaitwa "Amerika ya Kaskazini ya Kiingereza".
Mwaka 1841 sehemu mbalimbali ziliunganishwa kama koloni moja la Kanada.
Mwaka 1867 Bunge la Uingereza lilikubali sheria iliyounda Shirikisho la Kanada lenya majimbo manne ya Ontario, Quebec, Nova Scotia na New Brunswick. Sasa Kanada ilikuwa nchi ya kujitawala chini ya Mfalme wa Uingereza.
Kujengwa kwa reli kati ya Atlantiki na Pasiki na kufika kwa wahamiaji kutoka Ulaya kuliimarisha nchi mpya. Majimbo mapya yaliundwa hadi kufika majimbo 10 na maeneo matatu chini ya shirikisho jinsi ilivyo sasa.
Kanada ilishikamana na Uingereza katika vita kuu za dunia zote mbili. Baada ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia nchi ilionekana kama nchi ya pekee iliyotoa sahihi yake yenyewe pamoja na Uingereza chini ya mkataba wa Versailles.
Mwaka 1927 ilipeleka balozi wa kwanza huko Marekani.
Uhuru kamili ulipatikana mwaka 1982. Hadi leo malkia wa Uingereza ni mkuu wa dola akiwakilishwa na gavana mkuu.
Zaidi ya nusu ya wakazi huishi katika miji mikubwa zaidi. Mji mkubwa ni Toronto yenye wakazi milioni 5.6 ambayo ni bandari kwenye Ziwa Ontario na kitovu cha viwanda. Montreal ni mji wa biashara wenye milioni 3.27.
Miji mingine mikubwa ni (idadi ya wakazi katika mabano):Wakazi asilia wa Kanada ni Waindio na Waeskimo. Walikuwa wameingia kutoka Siberia (Asia) Hakuna uhakika walikuwa wangapi wakati wa kufika kwa Wazungu lakini idadi yao ilipungua haraka kwa sababu watu kutoka Ulaya walileta magonjwa ya kuambukizwa na wenyeji walikosa kinga dhidi yake. Leo hii idadi imeongezeka tena kiasi: kuna takriban milioni 1.2 au asilimia 4.3 za Wakanada wote.
Wahamiaji kutoka Ùfaransa walitangulia, wakifuatwa na Waingereza, Waskoti na Waeire. Wengine walifuata kutoka Ujerumani, Italia, Urusi, Ukraine, Poland na penginepo. Kwa jumla wenye asili ya Ulaya ni 76.7%.
Katika miaka ya nyuma wahamiaji wengi wamefika kutoka China na Asia. Wahindi wengi waliofukuzwa Uganda wamehamia Kanada pia. Kwa sasa wenye asili ya Asia ni 14.2%.
Lugha rasmi ni Kiingereza (lugha mama ya 60%) na Kifaransa (20%). Lakini zinatambulika pia lugha 9 za kijimbo.
Upande wa dini, kati ya wakazi 67.3% ni Wakristo. Kati yao, madhehebu makubwa ni: Wakatoliki (38.7%), Kanisa la Muungano la Kanada (6.1%) na Anglikana (5%). Waislamu ni 3.2%, Wahindu 1,5%, Singasinga 1.4%, Wabuddha 1.1%, Wayahudi 1.0%. Kwa jumla dini zinarudi nyuma, na tayari 23.9% hawana dini yoyote.