hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
Khadija Kopa
Khadija Omar Abdallah Kopa (amezaliwa 1963 huko Zanzibar) ni mwimbaji wa muziki wa Taarab, mtunzi wa nyimbo na mfanyabiashara kutoka nchini Tanzania. Anafahamika zaidi kwa ushirikiano wake mkubwa na bendi ya TOT. Ameanza kuimba Taarab tangu 1990 na bendi ya kwanza kujiunga nayo ilikuwa Culture Musical Club.
Khadija Kopa alizaliwa mwaka 1963 kisiwani Zanzibar na ni mtoto wa kipekee katika familia ya Kopa. Ameolewa na ana watoto wanne na wajukuu wawili. Kazi ya sanaa alianza mwaka 1990 katika Kikundi cha Culture Musical Club.
Mbali ya muziki, Kopa ni mama wa nyumbani, mfanyabiashara na pia mwanaharakati wa kisiasa nchini Tanzania. Khadija alikuwa akipenda kuimba tangu akiwa mdogo, akisomea madrasa Zanzibar. Akiwa chuoni (madrasa) alikuwa msomaji mzuri wa qaswida, halafu vilevile alipokuwa Young Pioneer, alikuwa kwenye kikundi cha kwaya.
Halkadhalika Shuleni alikuwa kwenye mambo ya ngoma, mambo ya utamaduni na kwaya. Shule yao ilikuwa bingwa kwa kwaya Zanzibar. Aliendelea hivyo hadi katika shule ya upili.
Siku moja alikuwa amekaa huku akiiga wimbo. Akapita babu yake aliye katika kikundi cha Culture Musical Club cha Zanzibar. Akamsifia ya kwamba anajua kuimba. Basi akachukua hatua ya kuandika barua kwa niaba yake bila ya kumshauri, akaipeleka Culture Musical Club kuomba ajiunge nao.
Khadija pia amepata kushirikiana na waimbaji wengine wa kike kama vile Mwanamtama Amir, marehemu Leila Khatib na wanaume kama akina Abdul Misambano na Ali Star, waliporomosha nyimbo ambazo zilitamba miaka hiyo katika ulimwengu wa Taarab.
Kimaa (Vietnam)
Kimaa ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Vietnam inayozungumzwa na Wamaa. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kimaa imehesabiwa kuwa watu 33,300. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimaa iko katika kundi la Kibahnariki.
Dawa ya famasia
Dawa ya famasia (kwa Kiingereza pharmaceutical, medicament au drug) ni dawa inayotumika kwa upimaji, tiba na kinga ya maradhi.
Namna ya kutumia dawa (kwa Kiingereza [[pharmacotherapy]]) ni sehemu muhimu ya [[uganga]] wa [[sayansi|kisayansi]] na inategemea fani ya utengenezaji wa dawa ([[pharmacology]]) kwa ajili ya ustawi wa mfululizo na inategemea [[ufamasia]] kwa matumizi ya kufaa.
Dawa hizo zinaainishwa namna mbalimbali, kama vile kulingana na [[mtaalamu]] gani anaweza kuziagiza kwa [[mgonjwa]], au kulingana na asili ya dawa, au kulingana na lengo la tiba. [[Shirika la Afya Duniani]] lina orodha ya [[dawa muhimu]] zinazotarajiwa kupatikana kokote.
Utengenezaji wa dawa unahitaji [[kazi]] na [[gharama]] kubwa ambazo kwa kawaida ni juu ya [[wanasayansi]] na [[kampuni za kifamasia]]. Kwa kawaida [[serikali]] inaratibu [[biashara]] ya dawa. [[Category:Tiba]]
1378 KK
Makala hii inahusu mwaka 1378 KK (kabla ya Kristo).
1376 KK
Makala hii inahusu mwaka 1376 KK (kabla ya Kristo).
1377 KK
Makala hii inahusu mwaka 1377 KK (kabla ya Kristo).
1379 KK
Makala hii inahusu mwaka 1379 KK (kabla ya Kristo).
1360 KK
Makala hii inahusu mwaka 1360 KK (kabla ya Kristo).
1361 KK
Makala hii inahusu mwaka 1361 KK (kabla ya Kristo).
1362 KK
Makala hii inahusu mwaka 1362 KK (kabla ya Kristo).
1363 KK
Makala hii inahusu mwaka 1363 KK (kabla ya Kristo).
1364 KK
Makala hii inahusu mwaka 1364 KK (kabla ya Kristo).
1365 KK
Makala hii inahusu mwaka 1365 KK (kabla ya Kristo).
1366 KK
Makala hii inahusu mwaka 1366 KK (kabla ya Kristo).
1367 KK
Makala hii inahusu mwaka 1367 KK (kabla ya Kristo).
1368 KK
Makala hii inahusu mwaka 1368 KK (kabla ya Kristo).
1369 KK
Makala hii inahusu mwaka 1369 KK (kabla ya Kristo).
1350 KK
Makala hii inahusu mwaka 1350 KK (kabla ya Kristo).
1351 KK
Makala hii inahusu mwaka 1351 KK (kabla ya Kristo).
1352 KK
Makala hii inahusu mwaka 1352 KK (kabla ya Kristo).
1353 KK
Makala hii inahusu mwaka 1353 KK (kabla ya Kristo).
1354 KK
Makala hii inahusu mwaka 1354 KK (kabla ya Kristo).
1355 KK
Makala hii inahusu mwaka 1355 KK (kabla ya Kristo).
1356 KK
Makala hii inahusu mwaka 1356 KK (kabla ya Kristo).
1490 KK
Makala hii inahusu mwaka 1490 KK (kabla ya Kristo).
1357 KK
Makala hii inahusu mwaka 1357 KK (kabla ya Kristo).
1358 KK
Makala hii inahusu mwaka 1358 KK (kabla ya Kristo).
1359 KK
Makala hii inahusu mwaka 1359 KK (kabla ya Kristo).
1340 KK
Makala hii inahusu mwaka 1340 KK (kabla ya Kristo).
1341 KK
Makala hii inahusu mwaka 1341 KK (kabla ya Kristo).
1300 KK
Makala hii inahusu mwaka 1300 KK (kabla ya Kristo).
1342 KK
Makala hii inahusu mwaka 1342 KK (kabla ya Kristo).
1343 KK
Makala hii inahusu mwaka 1343 KK (kabla ya Kristo).
1344 KK
Makala hii inahusu mwaka 1344 KK (kabla ya Kristo).
1345 KK
Makala hii inahusu mwaka 1345 KK (kabla ya Kristo).
1346 KK
Makala hii inahusu mwaka 1346 KK (kabla ya Kristo).
1347 KK
Makala hii inahusu mwaka 1347 KK (kabla ya Kristo).
1348 KK
Makala hii inahusu mwaka 1348 KK (kabla ya Kristo).
1349 KK
Makala hii inahusu mwaka 1349 KK (kabla ya Kristo).
1330 KK
Makala hii inahusu mwaka 1330 KK (kabla ya Kristo).
1331 KK
Makala hii inahusu mwaka 1331 KK (kabla ya Kristo).
1332 KK
Makala hii inahusu mwaka 1332 KK (kabla ya Kristo).
1333 KK
Makala hii inahusu mwaka 1333 KK (kabla ya Kristo).
1334 KK
Makala hii inahusu mwaka 1334 KK (kabla ya Kristo).
1335 KK
Makala hii inahusu mwaka 1335 KK (kabla ya Kristo).
1336 KK
Makala hii inahusu mwaka 1336 KK (kabla ya Kristo).
1337 KK
Makala hii inahusu mwaka 1337 KK (kabla ya Kristo).
1338 KK
Makala hii inahusu mwaka 1338 KK (kabla ya Kristo).
1339 KK
Makala hii inahusu mwaka 1339 KK (kabla ya Kristo).
1320 KK
Makala hii inahusu mwaka 1320 KK (kabla ya Kristo).
1321 KK
Makala hii inahusu mwaka 1321 KK (kabla ya Kristo).
1322 KK
Makala hii inahusu mwaka 1322 KK (kabla ya Kristo).
1323 KK
Makala hii inahusu mwaka 1323 KK (kabla ya Kristo).
1324 KK
Makala hii inahusu mwaka 1324 KK (kabla ya Kristo).
1325 KK
Makala hii inahusu mwaka 1325 KK (kabla ya Kristo).
1326 KK
Makala hii inahusu mwaka 1326 KK (kabla ya Kristo).
1327 KK
Makala hii inahusu mwaka 1327 KK (kabla ya Kristo).
1328 KK
Makala hii inahusu mwaka 1328 KK (kabla ya Kristo).
1329 KK
Makala hii inahusu mwaka 1329 KK (kabla ya Kristo).
1310 KK
Makala hii inahusu mwaka 1310 KK (kabla ya Kristo).
1311 KK
Makala hii inahusu mwaka 1311 KK (kabla ya Kristo).
1312 KK
Makala hii inahusu mwaka 1312 KK (kabla ya Kristo).
1313 KK
Makala hii inahusu mwaka 1313 KK (kabla ya Kristo).
1314 KK
Makala hii inahusu mwaka 1314 KK (kabla ya Kristo).
1315 KK
Makala hii inahusu mwaka 1315 KK (kabla ya Kristo).
1316 KK
Makala hii inahusu mwaka 1316 KK (kabla ya Kristo).
1317 KK
Makala hii inahusu mwaka 1317 KK (kabla ya Kristo).
1318 KK
Makala hii inahusu mwaka 1318 KK (kabla ya Kristo).
1319 KK
Makala hii inahusu mwaka 1319 KK (kabla ya Kristo).
1301 KK
Makala hii inahusu mwaka 1301 KK (kabla ya Kristo).
1302 KK
Makala hii inahusu mwaka 1302 KK (kabla ya Kristo).
1303 KK
Makala hii inahusu mwaka 1303 KK (kabla ya Kristo).
1304 KK
Makala hii inahusu mwaka 1304 KK (kabla ya Kristo).
1305 KK
Makala hii inahusu mwaka 1305 KK (kabla ya Kristo).
1306 KK
Makala hii inahusu mwaka 1306 KK (kabla ya Kristo).
1307 KK
Makala hii inahusu mwaka 1307 KK (kabla ya Kristo).
1308 KK
Makala hii inahusu mwaka 1308 KK (kabla ya Kristo).
1309 KK
Makala hii inahusu mwaka 1309 KK (kabla ya Kristo).
Mahimbi
Mahimbi ni aina ya chakula chenye kufanana na magimbi.
Zao hili hulimwa katika maeneo yenye maji, hasa karibu na mito au majaruba, kwani zao hili hupendelea sana maji pamoja na hali ya hewa ya ubaridi.
Chakula hiki hupendelewa kuliwa zaidi na Waluguru hasa waishio milimani yaani maeneo ya kuanzia Mgeta, Nyandira pamoja na Tchenzema.
Chakula hiki, ambacho huliwa zaidi kipindi cha kuanzia mwezi wa tatu na kuendelea, hutakiwa kupikwa kwa umakini mkubwa sana, kwani kisipoiva vizuri kinaweza kuleta madhara kwa mlaji, kama kuwashwa kooni na mdomoni au kuvimba mdomo.
Katika Tanzania zao hili hulimwa pia katika maeneo ya Kilimanjaro, Manyara na Tanga.
1491 KK
Makala hii inahusu mwaka 1491 KK (kabla ya Kristo).
1492 KK
Makala hii inahusu mwaka 1492 KK (kabla ya Kristo).
1493 KK
Makala hii inahusu mwaka 1493 KK (kabla ya Kristo).
1494 KK
Makala hii inahusu mwaka 1494 KK (kabla ya Kristo).
1495 KK
Makala hii inahusu mwaka 1495 KK (kabla ya Kristo).
1496 KK
Makala hii inahusu mwaka 1496 KK (kabla ya Kristo).
1497 KK
Makala hii inahusu mwaka 1497 KK (kabla ya Kristo).
1498 KK
Makala hii inahusu mwaka 1498 KK (kabla ya Kristo).
1499 KK
Makala hii inahusu mwaka 1499 KK (kabla ya Kristo).
1480 KK
Makala hii inahusu mwaka 1480 KK (kabla ya Kristo).
1481 KK
Makala hii inahusu mwaka 1481 KK (kabla ya Kristo).
1482 KK
Makala hii inahusu mwaka 1482 KK (kabla ya Kristo).
1483 KK
Makala hii inahusu mwaka 1483 KK (kabla ya Kristo).
1484 KK
Makala hii inahusu mwaka 1484 KK (kabla ya Kristo).
1485 KK
Makala hii inahusu mwaka 1485 KK (kabla ya Kristo).
1486 KK
Makala hii inahusu mwaka 1486 KK (kabla ya Kristo).
1487 KK
Makala hii inahusu mwaka 1487 KK (kabla ya Kristo).
1488 KK
Makala hii inahusu mwaka 1488 KK (kabla ya Kristo).
1489 KK
Makala hii inahusu mwaka 1489 KK (kabla ya Kristo).
1470 KK
Makala hii inahusu mwaka 1470 KK (kabla ya Kristo).
1400 KK
Makala hii inahusu mwaka 1400 KK (kabla ya Kristo).
1401 KK
Makala hii inahusu mwaka 1401 KK (kabla ya Kristo).
1471 KK
Makala hii inahusu mwaka 1471 KK (kabla ya Kristo).
1402 KK
Makala hii inahusu mwaka 1402 KK (kabla ya Kristo).
1472 KK
Makala hii inahusu mwaka 1472 KK (kabla ya Kristo).
1403 KK
Makala hii inahusu mwaka 1403 KK (kabla ya Kristo).
1473 KK
Makala hii inahusu mwaka 1473 KK (kabla ya Kristo).
1404 KK
Makala hii inahusu mwaka 1404 KK (kabla ya Kristo).
1405 KK
Makala hii inahusu mwaka 1405 KK (kabla ya Kristo).
1474 KK
Makala hii inahusu mwaka 1474 KK (kabla ya Kristo).
1475 KK
Makala hii inahusu mwaka 1475 KK (kabla ya Kristo).
1406 KK
Makala hii inahusu mwaka 1406 KK (kabla ya Kristo).
1476 KK
Makala hii inahusu mwaka 1476 KK (kabla ya Kristo).
1407 KK
Makala hii inahusu mwaka 1407 KK (kabla ya Kristo).
1477 KK
Makala hii inahusu mwaka 1477 KK (kabla ya Kristo).
1478 KK
Makala hii inahusu mwaka 1478 KK (kabla ya Kristo).
1408 KK
Makala hii inahusu mwaka 1408 KK (kabla ya Kristo).
1409 KK
Makala hii inahusu mwaka 1409 KK (kabla ya Kristo).
1479 KK
Makala hii inahusu mwaka 1479 KK (kabla ya Kristo).
1410 KK
Makala hii inahusu mwaka 1410 KK (kabla ya Kristo).
1460 KK
Makala hii inahusu mwaka 1460 KK (kabla ya Kristo).
1419 KK
Makala hii inahusu mwaka 1419 KK (kabla ya Kristo).
1461 KK
Makala hii inahusu mwaka 1461 KK (kabla ya Kristo).
1418 KK
Makala hii inahusu mwaka 1418 KK (kabla ya Kristo).
1462 KK
Makala hii inahusu mwaka 1462 KK (kabla ya Kristo).
1417 KK
Makala hii inahusu mwaka 1417 KK (kabla ya Kristo).
1463 KK
Makala hii inahusu mwaka 1463 KK (kabla ya Kristo).
1464 KK
Makala hii inahusu mwaka 1464 KK (kabla ya Kristo).
1416 KK
Makala hii inahusu mwaka 1416 KK (kabla ya Kristo).
1415 KK
Makala hii inahusu mwaka 1415 KK (kabla ya Kristo).
1465 KK
Makala hii inahusu mwaka 1465 KK (kabla ya Kristo).
1466 KK
Makala hii inahusu mwaka 1466 KK (kabla ya Kristo).
1467 KK
Makala hii inahusu mwaka 1467 KK (kabla ya Kristo).
1414 KK
Makala hii inahusu mwaka 1414 KK (kabla ya Kristo).
1468 KK
Makala hii inahusu mwaka 1468 KK (kabla ya Kristo).
1469 KK
Makala hii inahusu mwaka 1469 KK (kabla ya Kristo).
1450 KK
Makala hii inahusu mwaka 1450 KK (kabla ya Kristo).
Kibru ya Mashariki
Kibru ya Mashariki ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Laos na Vietnam inayozungumzwa na Wabru. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kibru ya Mashariki nchini Vietnam imehesabiwa kuwa watu 55,600. Pia kuna wasemaji 26,700 nchini Laos (2005). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kibru ya Mashariki iko katika kundi la Kikatuiki.
1451 KK
Makala hii inahusu mwaka 1451 KK (kabla ya Kristo).
1452 KK
Makala hii inahusu mwaka 1452 KK (kabla ya Kristo).
1453 KK
Makala hii inahusu mwaka 1453 KK (kabla ya Kristo).
1454 KK
Makala hii inahusu mwaka 1454 KK (kabla ya Kristo).
1455 KK
Makala hii inahusu mwaka 1455 KK (kabla ya Kristo).
1456 KK
Makala hii inahusu mwaka 1456 KK (kabla ya Kristo).
1457 KK
Makala hii inahusu mwaka 1457 KK (kabla ya Kristo).
1458 KK
Makala hii inahusu mwaka 1458 KK (kabla ya Kristo).
1459 KK
Makala hii inahusu mwaka 1459 KK (kabla ya Kristo).
1440 KK
Makala hii inahusu mwaka 1440 KK (kabla ya Kristo).
1441 KK
Makala hii inahusu mwaka 1441 KK (kabla ya Kristo).
1442 KK
Makala hii inahusu mwaka 1442 KK (kabla ya Kristo).
1443 KK
Makala hii inahusu mwaka 1443 KK (kabla ya Kristo).
1444 KK
Makala hii inahusu mwaka 1444 KK (kabla ya Kristo).
1445 KK
Makala hii inahusu mwaka 1445 KK (kabla ya Kristo).
1446 KK
Makala hii inahusu mwaka 1446 KK (kabla ya Kristo).
1447 KK
Makala hii inahusu mwaka 1447 KK (kabla ya Kristo).
1448 KK
Makala hii inahusu mwaka 1448 KK (kabla ya Kristo).
1449 KK
Makala hii inahusu mwaka 1449 KK (kabla ya Kristo).
1430 KK
Makala hii inahusu mwaka 1430 KK (kabla ya Kristo).
1431 KK
Makala hii inahusu mwaka 1431 KK (kabla ya Kristo).
1432 KK
Makala hii inahusu mwaka 1432 KK (kabla ya Kristo).
1433 KK
Makala hii inahusu mwaka 1433 KK (kabla ya Kristo).
1434 KK
Makala hii inahusu mwaka 1434 KK (kabla ya Kristo).
1435 KK
Makala hii inahusu mwaka 1435 KK (kabla ya Kristo).
1436 KK
Makala hii inahusu mwaka 1436 KK (kabla ya Kristo).
1437 KK
Makala hii inahusu mwaka 1437 KK (kabla ya Kristo).
1438 KK
Makala hii inahusu mwaka 1438 KK (kabla ya Kristo).
1439 KK
Makala hii inahusu mwaka 1439 KK (kabla ya Kristo).
1420 KK
Makala hii inahusu mwaka 1420 KK (kabla ya Kristo).
1421 KK
Makala hii inahusu mwaka 1421 KK (kabla ya Kristo).
1422 KK
Makala hii inahusu mwaka 1422 KK (kabla ya Kristo).
1423 KK
Makala hii inahusu mwaka 1423 KK (kabla ya Kristo).
1424 KK
Makala hii inahusu mwaka 1424 KK (kabla ya Kristo).
1425 KK
Makala hii inahusu mwaka 1425 KK (kabla ya Kristo).
1426 KK
Makala hii inahusu mwaka 1426 KK (kabla ya Kristo).
1427 KK
Makala hii inahusu mwaka 1427 KK (kabla ya Kristo).
1428 KK
Makala hii inahusu mwaka 1428 KK (kabla ya Kristo).
1429 KK
Makala hii inahusu mwaka 1429 KK (kabla ya Kristo).
1411 KK
Makala hii inahusu mwaka 1411 KK (kabla ya Kristo).
1412 KK
Makala hii inahusu mwaka 1412 KK (kabla ya Kristo).
1413 KK
Makala hii inahusu mwaka 1413 KK (kabla ya Kristo).
1590 KK
Makala hii inahusu mwaka 1590 KK (kabla ya Kristo).
1591 KK
Makala hii inahusu mwaka 1591 KK (kabla ya Kristo).
1592 KK
Makala hii inahusu mwaka 1592 KK (kabla ya Kristo).
1593 KK
Makala hii inahusu mwaka 1593 KK (kabla ya Kristo).
1594 KK
Makala hii inahusu mwaka 1494 KK (kabla ya Kristo).
1595 KK
Makala hii inahusu mwaka 1595 KK (kabla ya Kristo).
Chekechea
Chekechea, maana yake ni kitu kidogo, hivyo pia watoto wadogo.
Neno hilohilo linatumika pia kwa vituo vya kuwalea (kwa Kiingereza "kindergarten", yaani "bustani ya watoto"). Ndiyo hatua ya kwanza kuelekea elimu rasmi.
Watoto katika vituo hivyo wanajifunza kupitia michezo mbalimbali.
Umri wao kwa kawaida ni kati ya miaka 3 na 7.
1596 KK
Makala hii inahusu mwaka 1596 KK (kabla ya Kristo).
1597 KK
Makala hii inahusu mwaka 1597 KK (kabla ya Kristo).
1598 KK
Makala hii inahusu mwaka 1598 KK (kabla ya Kristo).
1599 KK
Makala hii inahusu mwaka 1599 KK (kabla ya Kristo).
1580 KK
Makala hii inahusu mwaka 1580 KK (kabla ya Kristo).
1581 KK
Makala hii inahusu mwaka 1581 KK (kabla ya Kristo).
1582 KK
Makala hii inahusu mwaka 1582 KK (kabla ya Kristo).
Umri
Umri ni hesabu ya miaka iliyopita tangu kiumbehai alipoanza kuwepo. Kwa binadamu ni kawaida kuihesabu tangu azaliwe, si tangu atungwe mimba.
Ukuaji (halafu uzeekaji) wa kiumbehai unaendelea moja kwa moja, lakini wataalamu wanatofautisha hatua muhimu kama vile: utoto, ubalehe, ujana, utu uzima, uzee, ukongwe.
Kila hatua ina sifa zake na matatizo yake maalumu.
1583 KK
Makala hii inahusu mwaka 1583 KK (kabla ya Kristo).
Kihindko cha Kaskazini
Kihindko cha Kaskazini ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Pakistan inayozungumzwa na Wahindko. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kihindko cha Kaskazini imehesabiwa kuwa watu 1,880,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kihindko cha Kaskazini iko katika kundi la Kiaryan.
Kihindko cha Kusini
Kihindko cha Kusini ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Pakistan inayozungumzwa na Wahindko. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kihindko cha Kusini imehesabiwa kuwa watu 625,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kihindko cha Kusini iko katika kundi la Kiaryan.
Kikohistani ya Indus
Kikohistani ya Indus ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Pakistan inayozungumzwa na Wakohistani. Mwaka wa 1992 idadi ya wasemaji wa Kikohistani ya Indus imehesabiwa kuwa watu 200,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikohistani ya Indus iko katika kundi la Kiaryan.
Kikoli ya Parkari
Kikoli-Parkari ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Pakistan inayozungumzwa na Wakoli. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kikoli-Parkari imehesabiwa kuwa watu 250,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikoli-Parkari iko katika kundi la Kiaryan.
Kicao-Lan
Kicao-Lan ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Vietnam inayozungumzwa na Wacao-Lan. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kicao-Lan imehesabiwa kuwa watu 169,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kicao-Lan iko katika kundi la Kitai ya Kati.
Kien
Kien ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Vietnam inayozungumzwa na Waen. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kien imehesabiwa kuwa watu 200 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kien iko katika kundi la Kikra.
Kigelao cha Kijani
Kigelao ya Kijani (pia Kihagei) ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Vietnam inayozungumzwa na Wagelao. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kigelao ya Kijani imehesabiwa kuwa watu 300 tu. Pia kuna wasemaji wachache nchini Uchina. Lugha ya Kigelao ya Kijani imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kigelao ya Kijani iko katika kundi la Kikra.
Kigelao Nyekundu
Kigelao Nyekundu ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Vietnam inayozungumzwa na Wagelao. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kigelao Nyekundu imehesabiwa kuwa watu 20 tu. Pia kuna wasemaji wachache nchini Uchina. Lugha ya Kigelao Nyekundu imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kigelao Nyekundu iko katika kundi la Kikra.
Kigelao Nyeupe
Kigelao Nyeupe (pia Kiduoluo) ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Uchina na Vietnam inayozungumzwa na Wagelao. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kigelao Nyeupe nchini Uchina imehesabiwa kuwa watu 1200. Pia kuna wasemaji 20 tu nchini Vietnam (2002). Lugha ya Kigelao Nyeupe imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kigelao Nyeupe iko katika kundi la Kikra.
Lugha za Kihmong-Mien
Lugha za Kihmong-Mien ni familia ya lugha ambazo huzungumzwa katika Asia ya Kusini-Mashariki, hasa nchini Uchina, Vietnam na Laos. Idadi ya lugha katika familia hiyo ni 20 takriban. Zamani lugha za Kihmong-Mien zilifikiriwa kuwa tawi la lugha za Kisino-Tibeti lakini siku hizi zinaaminiwa kuwa familia tofauti yenyewe.
Mapinduzi
Mapinduzi (kutoka kitenzi "kupindua" juu chini) ni mabadiliko ya haraka upande wa siasa na miundo yanayotokana na shinikizo la wananchi, linalotumia mara nyingi nguvu.
Katika historia ya binadamu mapinduzi yalitokea mara nyingi kwa sababu, mbinu, muda na malengo mbalimbali.
Hayo yalifuatwa na athari kubwa juu ya utamaduni na uchumi wa jamii husika.
Pengine mabadiliko hayo ya mwisho pia yanaitwa mapinduzi hata yasiposababisha serikali ianguke.
Kikanisa cha Sisto IV
Kikanisa cha Sisto IV (kwa Kiitalia Cappella Sistina) ni kikanisa kikubwa nchini Vatikani, ambayo ndiko anakoishi Papa wa Kanisa Katoliki lote duniani.
Kikanisa hicho kilijengwa miaka 1473-1481 na Giovanni dei Dolci kwa ajili ya Papa Sisto IV.
Kikanisa hicho kinatumika mara chache kwa ibada muhimu sana, na hasa kwa uchaguzi wa Papa mpya unaofanywa na makardinali wote wasiozidi umri wa miaka 80.
Kwa kawaida zaidi ni mahali pa utalii kutokana na sanaa zilizochorwa kutani na darini hasa na Michelangelo, mchoraji wa Renaissance miaka 1505-1541.
Mchoro wa ukutani
Mchoro wa ukutani (kwa Kiingereza "Fresco", kutoka neno la Kiitalia linalomaanisha "fresh") ni mchoro ambao unafanywa moja kwa moja ukutani, si unatundikwa juu yake.
Orodha ya lugha za Myanmar
Orodha hii inaorodhesha lugha za Myanmar:
Kichin ya Anu-Hkongso
Kichin ya Anu-Hkongso (pia Kianu-Hkongso) ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar inayozungumzwa na Waanu na Wakhongso. Mwaka wa 2008 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Anu-Hkongso imehesabiwa kuwa watu 4000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Anu-Hkongso iko katika kundi la Kimru.
Kichin ya Asho
Kichin ya Asho (pia Kiasho) ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar na Bangladesh inayozungumzwa na Waasho. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Asho imehesabiwa kuwa watu 30,000 nchini Myanmar na 4000 nchini Bangladesh. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Asho iko katika kundi la Kisal.
Kichin ya Bualkhaw
Kichin ya Bualkhaw (pia Kibualkhaw) ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar inayozungumzwa na Wabualkhaw. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Bualkhaw imehesabiwa kuwa watu 5000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Bualkhaw iko katika kundi la Kisal.
Kichin ya Chinbon
Kichin ya Chinbon (pia Kichinbon) ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar inayozungumzwa na Wachinbon. Mwaka wa 1983 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Chinbon imehesabiwa kuwa watu 19,600. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Chinbon iko katika kundi la Kisal.
Kichin ya Daai
Kichin ya Daai (pia Kidaai) ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar inayozungumzwa na Wadaai. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Daai imehesabiwa kuwa watu 37,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Daai iko katika kundi la Kisal.
Kichin ya Kaang
Kichin ya Kaang (pia Kikaang) ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar inayozungumzwa na Wakaang. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Kaang imehesabiwa kuwa watu 1000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Kaang iko katika kundi la Kisal.
Kichin ya Laitu
Kichin ya Laitu (pia Kilaitu) ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar inayozungumzwa na Walaitu. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Laitu imehesabiwa kuwa watu 15,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Laitu iko katika kundi la Kisal.
Kichin ya Lautu
Kichin ya Lautu (pia Kilautu) ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar inayozungumzwa na Walautu. Mwaka wa 2005 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Lautu imehesabiwa kuwa watu 15,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Lautu iko katika kundi la Kisal.
Kichin ya Mro-Khimi
Kichin ya Mro-Khimi (pia Kimro-Khimi) ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar inayozungumzwa na Wamro-Khimi. Mwaka wa 2012 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Mro-Khimi imehesabiwa kuwa watu 75,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Mro-Khimi iko katika kundi la Kisal.
Orodha ya lugha za China
Orodha hii inaorodhesha lugha za Uchina:
Orodha ya lugha za Uajemi
Orodha hii inaorodhesha lugha za Uajemi:
Orodha ya lugha za Afghanistan
Orodha hii inaorodhesha lugha za Afghanistan:
Mfumo wa mzunguko wa damu
Mfumo wa mzunguko wa damu (ing. "circulatory system") ni jumla ya mishipa ya damu mwilini pamoja na moyo. Ni sehemu muhimu ya uhai wa viumbe wengi (lakini si wanyama wote).
Mzunguko wa damu unafikisha mwilini mwote virutubishi, oksijeni, homoni na seli za damu ili kulisha, kukinga dhidi ya maradhi, pamoja na kudhibiti halijoto na uwiano kwa jumla.
Damu ni chombo cha kusafirisha mahitaji ya seli kama vile virutubishi na oksijeni pale panapohitajika, halafu inapokea dutu zisizohitajika tena kutoka seli na kuzipeleka kwa viungo zinapoondolewa mwilini.
Moyo ni ogani inayosukuma damu katika mishipa yake ambayo husafirisha damu kwenda sehemu zote za mwili ili ziweze kutenda kazi.
Ateri huwa nyembamba zaidi kadri zisivyofika mbali na moyo. Mwishoni ni nyembamba sana huitwa aterioli na kuingia katika kapilari ambazo ni vyombo vya damu vyembamba mno zinazolisha seli za mwili moja kwa moja.
Vivyo hivyo vena zinaanza kwa umbo neymbamba upande wa kinyume cha kapilari zikiitwa venuli. Zinaongezeka unene kadri zinavyokuwa karibu zaidi na moyo.
Kwa hiyo mwendo au mzunguko wa damu ni moyo - ateri - aterioli - kapilari - venuli - vena - moyo.
Kwa mamalia pamoja na binadamu mfumo wa mzunguko wa damu kwa jumla huwa na pande mbili:Pande hizi mbili za mzunguko zinashughulikiwa na pande mbili za moyo:
Upembuzi
Upembuzi ni njia ya kuelekea ukweli katika falsafa kwa kuzingatia hoja mbalimbali zinazopingana ili kuona kila moja inasaidia vipi kufikia lengo.
Tofauti na mihadhara, ambapo mara nyingi wasemaji wanapambana kwa hisia kali ili kushinda, wanaofuata upembuzi wanashirikiana kuelewa mada kwa dhati.
Mbinu hiyo ilistawishwa na Sokrates katika shule ya Athene kwa jina la διαλεκτική, dialektikḗ, yaani "mbinu ya kujadili".
Mwanafunzi wake Plato aliieneza kwa vitabu vyake vilivyoitwa "Majadiliano".
Pengine upembuzi unafanywa na mtu mmoja tu akipima mwenyewe hoja zinazopingana.
Igamba (Dodoma)
Igamba ni jina la kijiji kilichopo katika kata ya Dabalo, wilaya ya Dodoma vijijini.
Mradi wa umeme wa TANESCO umeingia mwaka 2013 na mwaka huo viongozi waliwaahidia wanakijiji wa Igamba kuwa umeme utawaka miaka ya hivi karibuni.
Mnamo Septemba 2013 wakaja wafanyakazi wa Tanesco na kupima sehemu zinazohitaji kuchimbia nguzo za umeme na kuweka vigingi.
Mnamo Februari 2014 likaja lori aina ya SCANIA na kushusha nguzo kijijini Igamba.
Kijiji cha Igamba kilikuwa hakina maendeleo lakini sasa ni moto wa kuota mbali, pia kilikuwa hakina mawasiliano ya kutumia simu za mkononi: ilikuwa hadi mtu apande juu ya mti, tena baadhi ya sehemu, lakini sasa wanakijiji wa Igamba wanatumia mawasiliano ya Halotel (Viettel).
Shtuko la moyo
Shtuko la moyo (kwa Kiingereza acute myocardial infarction au heart attack) linatokea pale ambapo ghafla mshipa wa damu ndani ya moyo unaziba. Mishipa ya namna hiyo inasafirisha damu na oksijeni. Mshipa mmojawapo moyoni ukiziba, damu haiwezi tena kufikia sehemu ya moyo, na hivyo sehemu hiyo inakuja kukosa oksijeni. Tukio hilo linaitwa iskemia (kwa Kiingerez: ischaemia), nalo mara nyingi linasababisha maumivu kifuani (angina pectoris). Ikiwa iskemia inadumu kirefu, msuli wa moyo unakufa kwa kukosa oksijeni (infarction).
Shtuko la moyo ni hatari kubwa inayodai msaada wa daktari, lakini dakika za kwanza ndizo muhimu zaidi kwa kuokoa uhai wa mgonjwa wa namna hiyo. Kumbe wengi wanasubiri masaa.
Baadhi ya madhara yanayotokana na shtuko hilo yanaweza kurekebishwa ikiwa mhusika anatibiwa saa za kwanzakwanza.
1584 KK
Makala hii inahusu mwaka 1584 KK (kabla ya Kristo).
1585 KK
Makala hii inahusu mwaka 1585 KK (kabla ya Kristo).
1586 KK
Makala hii inahusu mwaka 1586 KK (kabla ya Kristo).
1587 KK
Makala hii inahusu mwaka 1587 KK (kabla ya Kristo).
1588 KK
Makala hii inahusu mwaka 1588 KK (kabla ya Kristo).
1589 KK
Makala hii inahusu mwaka 1589 KK (kabla ya Kristo).
1570 KK
Makala hii inahusu mwaka 1570 KK (kabla ya Kristo).
1571 KK
Makala hii inahusu mwaka 1571 KK (kabla ya Kristo).
1572 KK
Makala hii inahusu mwaka 1572 KK (kabla ya Kristo).
1573 KK
Makala hii inahusu mwaka 1573 KK (kabla ya Kristo).
1574 KK
Makala hii inahusu mwaka 1574 KK (kabla ya Kristo).
1575 KK
Makala hii inahusu mwaka 1575 KK (kabla ya Kristo).
1576 KK
Makala hii inahusu mwaka 1576 KK (kabla ya Kristo).
1577 KK
Makala hii inahusu mwaka 1577 KK (kabla ya Kristo).
1578 KK
Makala hii inahusu mwaka 1578 KK (kabla ya Kristo).
1579 KK
Makala hii inahusu mwaka 1579 KK (kabla ya Kristo).
1560 KK
Makala hii inahusu mwaka 1560 KK (kabla ya Kristo).
1561 KK
Makala hii inahusu mwaka 1561 KK (kabla ya Kristo).
1562 KK
Makala hii inahusu mwaka 1562 KK (kabla ya Kristo).
1563 KK
Makala hii inahusu mwaka 1563 KK (kabla ya Kristo).
1564 KK
Makala hii inahusu mwaka 1564 KK (kabla ya Kristo).
1565 KK
Makala hii inahusu mwaka 1565 KK (kabla ya Kristo).
1566 KK
Makala hii inahusu mwaka 1566 KK (kabla ya Kristo).
1567 KK
Makala hii inahusu mwaka 1567 KK (kabla ya Kristo).
1568 KK
Makala hii inahusu mwaka 1568 KK (kabla ya Kristo).
1569 KK
Makala hii inahusu mwaka 1569 KK (kabla ya Kristo).
Maumivu ya kichwa
Maumivu ya kichwa (kwa Kiingereza "headache") ni maumivu ya aina 220 tofauti yanayotokea sehemu za kichwa bila hicho kugongwa kwa nje.
Sababu za ndani za maumivu hayo ni kama vile:
Maumivi mengi yanapozwa na dawa, k.mf. aspirini.
1550 KK
Makala hii inahusu mwaka 1550 KK (kabla ya Kristo).
1551 KK
Makala hii inahusu mwaka 1551 KK (kabla ya Kristo).
1552 KK
Makala hii inahusu mwaka 1552 KK (kabla ya Kristo).
1553 KK
Makala hii inahusu mwaka 1553 KK (kabla ya Kristo).
1554 KK
Makala hii inahusu mwaka 1554 KK (kabla ya Kristo).
1555 KK
Makala hii inahusu mwaka 1555 KK (kabla ya Kristo).
1556 KK
Makala hii inahusu mwaka 1556 KK (kabla ya Kristo).
1557 KK
Makala hii inahusu mwaka 1557 KK (kabla ya Kristo).
1558 KK
Makala hii inahusu mwaka 1558 KK (kabla ya Kristo).
1559 KK
Makala hii inahusu mwaka 1559 KK (kabla ya Kristo).
1500 KK
Makala hii inahusu mwaka 1500 KK (kabla ya Kristo).
1501 KK
Makala hii inahusu mwaka 1501 KK (kabla ya Kristo).
1540 KK
Makala hii inahusu mwaka 1540 KK (kabla ya Kristo).
1502 KK
Makala hii inahusu mwaka 1502 KK (kabla ya Kristo).
1503 KK
Makala hii inahusu mwaka 1503 KK (kabla ya Kristo).
1541 KK
Makala hii inahusu mwaka 1541 KK (kabla ya Kristo).
1504 KK
Makala hii inahusu mwaka 1504 KK (kabla ya Kristo).
1542 KK
Makala hii inahusu mwaka 1542 KK (kabla ya Kristo).
1505 KK
Makala hii inahusu mwaka 1505 KK (kabla ya Kristo).
1506 KK
Makala hii inahusu mwaka 1506 KK (kabla ya Kristo).
1543 KK
Makala hii inahusu mwaka 1543 KK (kabla ya Kristo).
Mfumo wa kingamaradhi
Mfumo wa kingamaradhi (kwa Kiingereza "immune system") ni seti ya tishu za mwili zinazofanya kazi pamoja ili kukwepa ugonjwa.
Mfumo huo unasaidia kiumbehai kutambua na kuzuia hatari kutoka nje kwa afya yake, kama vile virusi, bakteria na vidusia mbalimbali.
Kumbe pengine mfumo wenyewe umeathiriwa na kwa sababu hiyo unashindwa kufanya kazi. Mfano mmojawapo wa ukosefu huo ni UKIMWI unaosababishwa na VVU.
Mfumo huo ni wa zamani sana, kiasi kwamba uliweza kuwepo katika eukaryota wa seli moja tu, kabla ya wanyama na mimea kutofautiana.
Fani muhimu ya sayansi inayochunguza mfumo huo inaitwa imunolojia.
1507 KK
Makala hii inahusu mwaka 1507 KK (kabla ya Kristo).
1544 KK
Makala hii inahusu mwaka 1544 KK (kabla ya Kristo).
1508 KK
Makala hii inahusu mwaka 1508 KK (kabla ya Kristo).
1509 KK
Makala hii inahusu mwaka 1509 KK (kabla ya Kristo).
1545 KK
Makala hii inahusu mwaka 1545 KK (kabla ya Kristo).
1510 KK
Makala hii inahusu mwaka 1510 KK (kabla ya Kristo).
1511 KK
Makala hii inahusu mwaka 1511 KK (kabla ya Kristo).
1512 KK
Makala hii inahusu mwaka 1512 KK (kabla ya Kristo).
1513 KK
Makala hii inahusu mwaka 1513 KK (kabla ya Kristo).
1514 KK
Makala hii inahusu mwaka 1514 KK (kabla ya Kristo).
1546 KK
Makala hii inahusu mwaka 1546 KK (kabla ya Kristo).
1547 KK
Makala hii inahusu mwaka 1547 KK (kabla ya Kristo).
1548 KK
Makala hii inahusu mwaka 1548 KK (kabla ya Kristo).
Ushonaji
Sanaa ya ushonaji ni ufundi unaotumika tangu zamani sana kutengeneza vitu mbalimbali kwa kutumia vifaa maalumu au mikono. Mfano wa vitu hivyo ni nguo, mapazia n.k.
Ushonaji unasaidia kuongeza ujuzi wa kubuni; pia ushonaji unamsaidia binadamu kukidhi mahitaji yake ya kila siku na unaingiza pato kwa taifa.
1549 KK
Makala hii inahusu mwaka 1549 KK (kabla ya Kristo).
1530 KK
Makala hii inahusu mwaka 1530 KK (kabla ya Kristo).
1531 KK
Makala hii inahusu mwaka 1531 KK (kabla ya Kristo).
1532 KK
Makala hii inahusu mwaka 1532 KK (kabla ya Kristo).
1533 KK
Makala hii inahusu mwaka 1533 KK (kabla ya Kristo).
1534 KK
Makala hii inahusu mwaka 1534 KK (kabla ya Kristo).
1535 KK
Makala hii inahusu mwaka 1535 KK (kabla ya Kristo).
1536 KK
Makala hii inahusu mwaka 1536 KK (kabla ya Kristo).
1537 KK
Makala hii inahusu mwaka 1537 KK (kabla ya Kristo).
1538 KK
Makala hii inahusu mwaka 1538 KK (kabla ya Kristo).
1539 KK
Makala hii inahusu mwaka 1539 KK (kabla ya Kristo).
Dawa
Dawa (kwa Kiingereza "drug") ni dutu lolote -kama si chakula- ambalo linabadilisha hali ya mwili au ya roho ya mtu baada ya kuingizwa mwilini mwake.
Njia za kuingiza dawa mwilini ni pamoja na mdomo, pua, ngozi au sindano.
Kuna madawa asilia yanayoundwa kutokana na mimea na mengine sintetiki (yaani yaliyotengenezwa kwa njia ya kikemia).
Mara nyingi dawa hutumiwa na binadamu kwa makusudi. Yanamezwa, kupakiwa au kudungwa kwa sindano. Kuna pia madawa yanayoweza kuathiri watu yakiwafikia bila kukusudi, mfano kwa kuliwa bila kujua au kutokana na usambazaji wa dawa hewani au kwenye maji kwa mfano baada ya moto mkubwa au ajali.
Miaka ya 1390 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo ya miaka 1399 - 1390 KK.
Miaka ya 1380 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo ya miaka 1389 - 1380 KK.
Miaka ya 1370 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo ya miaka 1379 - 1370 KK.
Miaka ya 1360 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo ya miaka 1369 - 1360 KK.
Miaka ya 1350 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo ya miaka 1359 - 1350 KK.
Miaka ya 1340 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo ya miaka 1349 - 1340 KK.
Miaka ya 1330 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo ya miaka 1339 - 1330 KK.
Miaka ya 1320 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo ya miaka 1329 - 1320 KK.
Miaka ya 1310 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo ya miaka 1319 - 1310 KK.
Miaka ya 1300 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo ya miaka 1309 - 1300 KK.
Miaka ya 1490 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo ya miaka 1499 - 1490 KK.
Miaka ya 1480 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo ya miaka 1489 - 1480 KK.
Miaka ya 1470 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo ya miaka 1479 - 1470 KK.
Miaka ya 1460 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo ya miaka 1469 - 1460 KK.
Miaka ya 1450 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo ya miaka 1459 - 1450 KK.
Miaka ya 1440 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo ya miaka 1449 - 1440 KK.
Miaka ya 1430 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo ya miaka 1439 - 1430 KK.
Miaka ya 1420 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo ya miaka 1429 - 1420 KK.
Miaka ya 1410 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo ya miaka 1419 - 1410 KK.
Miaka ya 1400 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo ya miaka 1409 - 1400 KK.
Kafeini
Kafeini (kutoka Kiingereza "caffeine") ni dutu ya alkaloidi katika mimea mbalimbali hasa mbuni na mchai. Inaathiri neva za mwanadamu ikiondoa uchovu na kuamsha ubongo.
Matumizi yake ni hasa katika vinywaji vya kahawa, chai na kinywaji cha mate ya Amerika Kusini, lakini pia katika madawa ya tiba na vinywaji nishati ("energy drinks").
Kafeini katika hali safi ni unga wa fuwele nyeupe wenye ladha chungu. Fomula yake ya kikemia ni CHNO. Inajengwa ndani ya mimea kama kinga dhidi ya wadudu maana kwao ni kama sumu.
Wanadamu wanatumia sana kafeini kwa kusudi la kuondoa uchovu, lakini inaweza pia kusababisha matatizo ya afya. Inaongeza shinikizo la damu na kasi ya pigo la moyo.
Huduma ya afya nchini Kanada inapendekeza matumizi yasizidi miligramu 2.5 kwa kila kilogramu ya uzito wa mwili. Watu waliozoea wanaweza kustahimili zaidi, lakini kiasi chote kisizidi miligramu 400.
Taasisi ya afya ya Waverly nchini Marekani inaona vikombe vikubwa 3 vya robo lita kuwa matumizi ya wastani ya kahawa kwa mtu mzima kwa siku moja. Hii inalingana na miligramu 250 za kafeini. Kunywa vikombe 10 vya ukubwa huo kunatazamwa kuwa nyingi mno.
Watu wanaoitumia mno wanaweza kupata uraibu yaani mwili uananza kutegemea kafeini na kukosa raha kama haupati dawa hii tena. 
Watu wenye matatizo ya usingizi au moyo dhaifu wanashauriwa kuepukana na kafeini. Kuzidi kwa kafeini mwilini kunaweza kusababisha hali inayofanana kiasi na ulevi. Kutokana na athira hii kunywa kahawa kuliwahi kukataliwa na wataalamu kadhaa wa Uislamu (lakini leo hii inakubaliwa kama inanyewa kwa kiasi) na inatazamwa kuwa marufuku kati ya wafuasi wengi wa Wasabato na Wamormoni.
Zamani ni watu waliokunywa kahawa nyingi mno walioweza kupata matatizo ya kiafya kutokana na kafeini. Tangu kupatikana kwa vinywaji nishati kama Red Bull hatari imeongezeka hasa upande wa vijana kwa sababu vinywaji hivi vina kiasi cha kafeini sawa na kahawa kali.
Kinyume chake kuna dalili ya kwamba matumizi ya wastani ina faida kwa afya.
Bidhaa zenye kafeini ni kahawa, chai, vinywaji vya soda ("cola"), vinywaji nishati, chokoleti, vidonge vya kafeini.
1520 KK
Makala hii inahusu mwaka 1520 KK (kabla ya Kristo).
1521 KK
Makala hii inahusu mwaka 1521 KK (kabla ya Kristo).
1522 KK
Makala hii inahusu mwaka 1522 KK (kabla ya Kristo).
1523 KK
Makala hii inahusu mwaka 1523 KK (kabla ya Kristo).
1524 KK
Makala hii inahusu mwaka 1524 KK (kabla ya Kristo).
1525 KK
Makala hii inahusu mwaka 1525 KK (kabla ya Kristo).
1526 KK
Makala hii inahusu mwaka 1526 KK (kabla ya Kristo).
1527 KK
Makala hii inahusu mwaka 1527 KK (kabla ya Kristo).
1528 KK
Makala hii inahusu mwaka 1528 KK (kabla ya Kristo).
1529 KK
Makala hii inahusu mwaka 1529 KK (kabla ya Kristo).
1515 KK
Makala hii inahusu mwaka 1515 KK (kabla ya Kristo).
1516 KK
Makala hii inahusu mwaka 1516 KK (kabla ya Kristo).
1517 KK
Makala hii inahusu mwaka 1517 KK (kabla ya Kristo).
1518 KK
Makala hii inahusu mwaka 1518 KK (kabla ya Kristo).
1519 KK
Makala hii inahusu mwaka 1519 KK (kabla ya Kristo).
1690 KK
Makala hii inahusu mwaka 1690 KK (kabla ya Kristo).
1691 KK
Makala hii inahusu mwaka 1691 KK (kabla ya Kristo).
1692 KK
Makala hii inahusu mwaka 1692 KK (kabla ya Kristo).
1693 KK
Makala hii inahusu mwaka 1693 KK (kabla ya Kristo).
1694 KK
Makala hii inahusu mwaka 1694 KK (kabla ya Kristo).
1695 KK
Makala hii inahusu mwaka 1695 KK (kabla ya Kristo).
1696 KK
Makala hii inahusu mwaka 1696 KK (kabla ya Kristo).
1697 KK
Makala hii inahusu mwaka 1697 KK (kabla ya Kristo).
1698 KK
Makala hii inahusu mwaka 1698 KK (kabla ya Kristo).
1699 KK
Makala hii inahusu mwaka 1699 KK (kabla ya Kristo).
1680 KK
Makala hii inahusu mwaka 1680 KK (kabla ya Kristo).
1681 KK
Makala hii inahusu mwaka 1681 KK (kabla ya Kristo).
1683 KK
Makala hii inahusu mwaka 1683 KK (kabla ya Kristo).
1684 KK
Makala hii inahusu mwaka 1684 KK (kabla ya Kristo).
1682 KK
Makala hii inahusu mwaka 1682 KK (kabla ya Kristo).
1685 KK
Makala hii inahusu mwaka 1685 KK (kabla ya Kristo).
1686 KK
Makala hii inahusu mwaka 1686 KK (kabla ya Kristo).
1687 KK
Makala hii inahusu mwaka 1687 KK (kabla ya Kristo).
1688 KK
Makala hii inahusu mwaka 1688 KK (kabla ya Kristo).
1689 KK
Makala hii inahusu mwaka 1689 KK (kabla ya Kristo).
1670 KK
Makala hii inahusu mwaka 1670 KK (kabla ya Kristo).
1671 KK
Makala hii inahusu mwaka 1671 KK (kabla ya Kristo).
1672 KK
Makala hii inahusu mwaka 1672 KK (kabla ya Kristo).
1673 KK
Makala hii inahusu mwaka 1673 KK (kabla ya Kristo).
1674 KK
Makala hii inahusu mwaka 1674 KK (kabla ya Kristo).
1675 KK
Makala hii inahusu mwaka 1675 KK (kabla ya Kristo).
1676 KK
Makala hii inahusu mwaka 1676 KK (kabla ya Kristo).
1677 KK
Makala hii inahusu mwaka 1677 KK (kabla ya Kristo).
1678 KK
Makala hii inahusu mwaka 1678 KK (kabla ya Kristo).
1679 KK
Makala hii inahusu mwaka 1679 KK (kabla ya Kristo).
1660 KK
Makala hii inahusu mwaka 1660 KK (kabla ya Kristo).
1661 KK
Makala hii inahusu mwaka 1661 KK (kabla ya Kristo).
1662 KK
Makala hii inahusu mwaka 1662 KK (kabla ya Kristo).
1663 KK
Makala hii inahusu mwaka 1663 KK (kabla ya Kristo).
Miaka ya 1590 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo ya miaka 1599 - 1590 KK.
Miaka ya 1580 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo ya miaka 1589 - 1580 KK.
Miaka ya 1570 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo ya miaka 1579 - 1570 KK.
Miaka ya 1560 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo ya miaka 1569 - 1560 KK.
1664 KK
Makala hii inahusu mwaka 1664 KK (kabla ya Kristo).
Miaka ya 1550 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo ya miaka 1559 - 1550 KK.
Miaka ya 1540 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo ya miaka 1549 - 1540 KK.
Miaka ya 1690 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo ya miaka 1699 - 1690 KK.
Miaka ya 1530 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo ya miaka 1539 - 1530 KK.
Miaka ya 1680 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo ya miaka 1689 - 1680 KK.
Miaka ya 1520 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo ya miaka 1529 - 1520 KK.
Miaka ya 1510 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo ya miaka 1519 - 1510 KK.
Miaka ya 1670 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo ya miaka 1679 - 1670 KK.
Miaka ya 1500 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo ya miaka 1509 - 1500 KK.
Miaka ya 1660 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo ya miaka 1669 - 1660 KK.
1665 KK
Makala hii inahusu mwaka 1665 KK (kabla ya Kristo).
Miaka ya 1650 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo ya miaka 1659 - 1650 KK.
Miaka ya 1640 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo wa miaka 1649 - 1640 KK.
Miaka ya 1630 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo wa miaka 1639 - 1630 KK.
Miaka ya 1620 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo wa miaka 1629 - 1620 KK.
1666 KK
Makala hii inahusu mwaka 1666 KK (kabla ya Kristo).
1667 KK
Makala hii inahusu mwaka 1667 KK (kabla ya Kristo).
1668 KK
Makala hii inahusu mwaka 1668 KK (kabla ya Kristo).
Miaka ya 1610 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo wa miaka 1619 - 1610 KK.
Miaka ya 1600 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo wa miaka 1609 - 1600 KK.
1669 KK
Makala hii inahusu mwaka 1669 KK (kabla ya Kristo).
1650 KK
Makala hii inahusu mwaka 1650 KK (kabla ya Kristo).
1651 KK
Makala hii inahusu mwaka 1651 KK (kabla ya Kristo).
1652 KK
Makala hii inahusu mwaka 1652 KK (kabla ya Kristo).
1653 KK
Makala hii inahusu mwaka 1653 KK (kabla ya Kristo).
1654 KK
Makala hii inahusu mwaka 1654 KK (kabla ya Kristo).
1655 KK
Makala hii inahusu mwaka 1655 KK (kabla ya Kristo).
1656 KK
Makala hii inahusu mwaka 1656 KK (kabla ya Kristo).
1657 KK
Makala hii inahusu mwaka 1657 KK (kabla ya Kristo).
Krete
Krete (kwa Kigiriki Κρήτη, "Kríti", matamshi ya kale, "Krḗtē") ni kisiwa kikuu na chenye watu wengi zaidi cha Ugiriki, na ni cha tano katika Bahari ya Kati, baada ya Sicily, Sardinia, Cyprus na Corsica.
Pamoja na visiwa vya jirani vya bahari ya Aegean kinaunda mkoa wa Krete (Περιφέρεια Κρήτης), mmoja kati ya 13 ya nchi nzima. Mwaka 2011, mkoa huo ulikuwa na wakazi 623,065.
Mji mkuu na mji mkubwa ni Heraklion.
Krete ni sehemu muhimu ya ustaarabu na uchumi wa Ugiriki ukidumisha upekee wake katika utamaduni (kwa mfano upande wa ushairi na muziki).
Zamani (2700–1420 KK hivi) Krete ilikuwa kiini cha ustaarabu wa Minoa, wa kwanza kustawi huko Ulaya.
Inatajwa na Biblia pamoja na tabia za wakazi wake.
Katika miaka ya 60 Mtume Paulo alimuacha huko askofu Tito ili aweke wakfu mapadri katika kila mji. Halafu alimuandikia barua maarufu.
1658 KK
Makala hii inahusu mwaka 1658 KK (kabla ya Kristo).
1659 KK
Makala hii inahusu mwaka 1659 KK (kabla ya Kristo).
1640 KK
Makala hii inahusu mwaka 1640 KK (kabla ya Kristo).
Baraza la mawaziri Tanganyika 1961
Baraza la mawaziri Tanganyika 1961 lilikuwa la kwanza baada ya Tanganyika kupata uhuru kamili kutoka hali ya nchi lindwa chini ya Waingereza iliyokuwa nayo hadi tarehe 9 Desemba 1961.
Baada ya kupata uhuru mwaka 1961, Tanganyika ilikuwa na Baraza la mawaziri lenye mawaziri 11 tu, idadi ndogo kuliko serikali zote zilizofuata.
Mawaziri ni wafuatao:
1641 KK
Makala hii inahusu mwaka 1641 KK (kabla ya Kristo).
1642 KK
Makala hii inahusu mwaka 1652 KK (kabla ya Kristo).
1643 KK
Makala hii inahusu mwaka 1643 KK (kabla ya Kristo).
1644 KK
Makala hii inahusu mwaka 1644 KK (kabla ya Kristo).
1645 KK
Makala hii inahusu mwaka 1645 KK (kabla ya Kristo).
1646 KK
Makala hii inahusu mwaka 1646 KK (kabla ya Kristo).
1647 KK
Makala hii inahusu mwaka 1647 KK (kabla ya Kristo).
1648 KK
Makala hii inahusu mwaka 1648 KK (kabla ya Kristo).
1649 KK
Makala hii inahusu mwaka 1649 KK (kabla ya Kristo).
1630 KK
Makala hii inahusu mwaka 1630 KK (kabla ya Kristo).
1631 KK
Makala hii inahusu mwaka 1631 KK (kabla ya Kristo).
1632 KK
Makala hii inahusu mwaka 1632 KK (kabla ya Kristo).
1633 KK
Makala hii inahusu mwaka 1633 KK (kabla ya Kristo).
1634 KK
Makala hii inahusu mwaka 1634 KK (kabla ya Kristo).
1635 KK
Makala hii inahusu mwaka 1635 KK (kabla ya Kristo).
1636 KK
Makala hii inahusu mwaka 1636 KK (kabla ya Kristo).
1637 KK
Makala hii inahusu mwaka 1637 KK (kabla ya Kristo).
1600 KK
Makala hii inahusu mwaka 1600 KK (kabla ya Kristo).
1638 KK
Makala hii inahusu mwaka 1638 KK (kabla ya Kristo).
1639 KK
Makala hii inahusu mwaka 1639 KK (kabla ya Kristo).
1601 KK
Makala hii inahusu mwaka 1601 KK (kabla ya Kristo).
1602 KK
Makala hii inahusu mwaka 1602 KK (kabla ya Kristo).
1603 KK
Makala hii inahusu mwaka 1603 KK (kabla ya Kristo).
1604 KK
Makala hii inahusu mwaka 1604 KK (kabla ya Kristo).
1605 KK
Makala hii inahusu mwaka 1605 KK (kabla ya Kristo).
1620 KK
Makala hii inahusu mwaka 1620 KK (kabla ya Kristo).
1606 KK
Makala hii inahusu mwaka 1606 KK (kabla ya Kristo).
1607 KK
Makala hii inahusu mwaka 1607 KK (kabla ya Kristo).
1621 KK
Makala hii inahusu mwaka 1621 KK (kabla ya Kristo).
1608 KK
Makala hii inahusu mwaka 1608 KK (kabla ya Kristo).
1609 KK
Makala hii inahusu mwaka 1609 KK (kabla ya Kristo).
1622 KK
Makala hii inahusu mwaka 1622 KK (kabla ya Kristo).
1623 KK
Makala hii inahusu mwaka 1623 KK (kabla ya Kristo).
1626 KK
Makala hii inahusu mwaka 1626 KK (kabla ya Kristo).
1624 KK
Makala hii inahusu mwaka 1624 KK (kabla ya Kristo).
1627 KK
Makala hii inahusu mwaka 1627 KK (kabla ya Kristo).
1625 KK
Makala hii inahusu mwaka 1625 KK (kabla ya Kristo).
1628 KK
Makala hii inahusu mwaka 1628 KK (kabla ya Kristo).
1629 KK
Makala hii inahusu mwaka 1629 KK (kabla ya Kristo).
1610 KK
Makala hii inahusu mwaka 1610 KK (kabla ya Kristo).
1611 KK
Makala hii inahusu mwaka 1611 KK (kabla ya Kristo).
1612 KK
Makala hii inahusu mwaka 1612 KK (kabla ya Kristo).
1613 KK
Makala hii inahusu mwaka 1613 KK (kabla ya Kristo).
1614 KK
Makala hii inahusu mwaka 1614 KK (kabla ya Kristo).
1615 KK
Makala hii inahusu mwaka 1615 KK (kabla ya Kristo).
1616 KK
Makala hii inahusu mwaka 1616 KK (kabla ya Kristo).
1617 KK
Makala hii inahusu mwaka 1617 KK (kabla ya Kristo).
1618 KK
Makala hii inahusu mwaka 1618 KK (kabla ya Kristo).
1619 KK
Makala hii inahusu mwaka 1619 KK (kabla ya Kristo).
1790 KK
Makala hii inahusu mwaka 1790 KK (kabla ya Kristo).
1791 KK
Makala hii inahusu mwaka 1791 KK (kabla ya Kristo).
1700 KK
Makala hii inahusu mwaka 1700 KK (kabla ya Kristo).
Miaka ya 1790 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo wa miaka 1799 - 1790 KK.
1739 KK
Makala hii inahusu mwaka 1739 KK (kabla ya Kristo).
1792 KK
Makala hii inahusu mwaka 1792 KK (kabla ya Kristo).
1701 KK
Makala hii inahusu mwaka 1701 KK (kabla ya Kristo).
Miaka ya 1780 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo wa miaka 1789 - 1780 KK.
1793 KK
Makala hii inahusu mwaka 1793 KK (kabla ya Kristo).
1794 KK
Makala hii inahusu mwaka 1794 KK (kabla ya Kristo).
1702 KK
Makala hii inahusu mwaka 1702 KK (kabla ya Kristo).
Miaka ya 1770 KK
ֱ
Makala hii inahusu muongo wa miaka 1779 - 1770 KK.
1795 KK
Makala hii inahusu mwaka 1795 KK (kabla ya Kristo).
1703 KK
Makala hii inahusu mwaka 1703 KK (kabla ya Kristo).
1796 KK
Makala hii inahusu mwaka 1796 KK (kabla ya Kristo).
1704 KK
Makala hii inahusu mwaka 1704 KK (kabla ya Kristo).
1705 KK
Makala hii inahusu mwaka 1705 KK (kabla ya Kristo).
1706 KK
Makala hii inahusu mwaka 1706 KK (kabla ya Kristo).
1707 KK
Makala hii inahusu mwaka 1707 KK (kabla ya Kristo).
1708 KK
Makala hii inahusu mwaka 1708 KK (kabla ya Kristo).
1709 KK
Makala hii inahusu mwaka 1709 KK (kabla ya Kristo).
1710 KK
Makala hii inahusu mwaka 1710 KK (kabla ya Kristo).
Tezi
Tezi ni ogani za mwili zinazotoa dutu za pekee ambazo ni muhimu kwa kazi ya mwili kwa jumla na hasa kwa ogani nyingine. Zinapatikana katika wanyama pamoja na wanadamu na pia katika mimea.
Kimsingi kuna aina mbili za tezi:
Ogani
Ogani ni sehemu ya mwili au mmea inayofanya kazi maalumu. Inafanywa na seli maalumu zilizipo kwa kazi ya pekee ya ogani husika.
Mifano ya ogani za binadamu (pamoja na wanyama wengi kwa jumla) ni moyo, mapafu, ini na kadhalika.
"Idadi zinatajwa kwa binadamu mwenye umri wa miaka 20-30, ukubwa wa sentimita 170, uzani wa kilogramu 70."
Mfumo wa homoni
Mfumo wa homoni (kwa Kiingereza "endocrine system") ni jumla ya tezi za mwili zinazomwaga homoni kwenye mzunguko wa damu pamoja na ogani zilizo tayari kupokea homoni hizo. Mfumo kwa jumla unaendesha kazi ya ogani za mwili.
Homoni ni kemikali yaani molekuli za pekee zinazowasilisha ujumbe kwa ogani za mwili na kushawishi utekelezaji wa shughuli mbalimbali katika mwili wa binadamu.
Mfumo kwa jumla unafanywa hasa na tezi za kumwaga homoni katika mzunguko wa damu lakini pia na seli kadhaa za pekee zinazotoa homoni kupitia kuta za seli kwa ogani husika moja kwa moja, kwa mfano kwa moyo, ini, utumbo na nyingine.
Mfumo wa homoni kwa lugha ya kitaalamu unaitwa "endokrini", yaani "mfumo unaomwaga ndani" kwa maana ya ndani ya mzunguko wa damu. Hii ni tofauti na tezi "exokrini" ("kumwaga nje") zinazotoa homoni au kiowevu cha pekee nje yake kupitia kichirizi hadi pale kinapotakiwa, kwa mfano tezi za jasho (kwenda ngozi ya nje).
Utaalamu wa mfumo wa homoni huitwa "endocrinology" ambayo ni tawi la elimu ya tiba ya ndani. Mfumo wote husimamiwa na kuongozwa na sehemu ya ubongo inayoitwa hypothalamus.