hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
Mia nane thelathini na tano
Mia nane na thelathini na tano ni namba inayoandikwa 835 kwa tarakimu za kawaida na DCCCXXXV kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 834 na kutangulia 836.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 167.
Mia nane na ishirini na sita
Mia nane na ishirini na sita ni namba inayoandikwa 826 kwa tarakimu za kawaida na DCCCXXVI kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 825 na kutangulia 827.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 7 x 59.
Mia nane thelathini na sita
Mia nane thelathini na sita ni namba inayoandikwa 836 kwa tarakimu za kawaida na DCCCXXXVI kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 835 na kutangulia 837.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 11 x 19.
Mia nane na ishirini na saba
Mia nane na ishirini na saba ni namba inayoandikwa 827 kwa tarakimu za kawaida na DCCCXXVII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 826 na kutangulia 828.
827 ni namba tasa.
Mia nane ishirini na nane
Mia nane ishirini na nane ni namba inayoandikwa 828 kwa tarakimu za kawaida na DCCCXXVIII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 827 na kutangulia 829.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 3 x 3 x 23.
Mia nane thelathini na saba
Mia nane thelathini na saba ni namba inayoandikwa 837 kwa tarakimu za kawaida na DCCCXXXVII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 836 na kutangulia 838.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3 x 3 x 31.
Mia nane na ishirini na tisa
Mia nane na ishirini na tisa ni namba inayoandikwa 829 kwa tarakimu za kawaida na DCCCXXIX kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 828 na kutangulia 830.
829 ni namba tasa.
Mia nane thelathini na nane
Mia nane thelathini na nane ni namba inayoandikwa 838 kwa tarakimu za kawaida na DCCCXXXVIII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 837 na kutangulia 839.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 419.
Mia nane thelathini na tisa
Mia nane thelathini na tisa ni namba inayoandikwa 839 kwa tarakimu za kawaida na DCCCXXXIX kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 838 na kutangulia 840.
839 ni namba tasa.
Mia nane na thelathini
Mia nane na thelathini ni namba inayoandikwa 830 kwa tarakimu za kawaida na DCCCXXX kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 829 na kutangulia 831.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 5 x 83.
Mia nane arobaini
Mia nane arobaini ni namba inayoandikwa 840 kwa tarakimu za kawaida na DCCCXL kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 839 na kutangulia 841.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 3 x 5 x 7.
Mia nane na thelathini na moja
Mia nane na thelathini na moja ni namba inayoandikwa 831 kwa tarakimu za kawaida na DCCCXXXI kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 830 na kutangulia 832.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 277.
Mia nane na thelathini na mbili
Mia nane na thelathini na mbili ni namba inayoandikwa 832 kwa tarakimu za kawaida na DCCCXXXII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 831 na kutangulia 833.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 13.
Mia nane arobaini na moja
Mia nane arobaini na moja ni namba inayoandikwa 841 kwa tarakimu za kawaida na DCCCXLI kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 840 na kutangulia 842.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 29 x 29.
Mia nane na thelathini na tatu
Mia nane na thelathini na tatu ni namba inayoandikwa 833 kwa tarakimu za kawaida na DCCCXXXIII kwa zile za Kirumi. 
3
Ni namba asilia inayofuata 832 na kutangulia 834.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 7 x 7 x 17.
Mia nane arobaini na mbili
Mia nane arobaini na mbili ni namba inayoandikwa 842 kwa tarakimu za kawaida na DCCCXLII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 841 na kutangulia 843.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 421.
Mia nane thelathini na nne
Mia nane na thelathini na nne ni namba inayoandikwa 834 kwa tarakimu za kawaida na DCCCXXXIV kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 833 na kutangulia 835.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 139.
Mia nane arobaini na tatu
Mia nane arobaini na tatu ni namba inayoandikwa 843 kwa tarakimu za kawaida na DCCCXLIII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 842 na kutangulia 844.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 281.
Mia nane arobaini na nne
Mia nane arobaini na nne ni namba inayoandikwa 844 kwa tarakimu za kawaida na DCCCXLIV kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 843 na kutangulia 845.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 211.
Mia nane arobaini na tano
Mia nane arobaini na tano ni namba inayoandikwa 845 kwa tarakimu za kawaida na DCCCXLV kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 844 na kutangulia 846.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 13 x 13.
Pauni
Pauni, pia paoni ni jina la uzani wa ratili moja au takriban gramu 500. Jina hili limetokana na Kiingereza . Wakati wa ukoloni chini ya mfumo wa vipimo rasmi vya Uingereza wakati ule "pound" ilikuwa kipimo rasmi kilicholingana na gramu 454. Kifupi chake kilikuwa £ au lb kutoka Kilatini "libra".
Pauni ilikuwa pia jina la kufupi la pesa ya Kiingereza (rasmi Pound Sterling).
Tangu kuenea kwa vipimo vya SI pauni imetazamiwa kama jina la nusu kilogramu.
Wakia
Wakia (kutoka ar. وقية - اوقية awqiyah - waqiyah) ni kati ya vipimo asilia vya Kiswahili ikitaja masi ya takriban gramu 28. Inafanana na kipimo cha kizungu cha aunsi (ing. ) lakini ni ndogo kiasi.
Waswahili wa zamani walipokea kipimo hiki kutoka lugha ya Kiarabu. Katika nchi za Kiislamu wakia ilikuwa sehemu ya 12 ya "ratl" (ratili) lakini ilhali jina la "ratili" iliweza kutaja uzani tofauti sana kati ya gramu 340 hadi kilogramu mbiloi, hata wakia zilitofautiana. Wakia iliyotumiwa katika Afrika ya Mashariki ilifanana na wakia au aunsi asilia ya kale. Matumizi yake ilisanifishwa kwa kutumia sarafu ya reale (yaani sarafu ya Dolar ya Maria Theresa kutoka Austria) kama uzani sanifu.
Igima
Igima ni jina la kata ya Wilaya ya Wanging'ombe katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 14,363 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 59302.
Igwachanya
Igwachanya ni jina la kata ya Wilaya ya Wanging'ombe katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,067 walioishi humo.
Kidugala
Kidugala ni jina la kata ya Wilaya ya Wanging'ombe katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,838 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 59312.
Wakazi wa Kidugala ni Wabena.
Katika karne ya 19 kulikuwa hapa na makao makuu ya Mwene Ngele (au Ngera). Huyu alikaribisha Wamisionari wa Shirika la Misioni ya Kiluteri ya Berlin walioanzisha hapa kituo chao kwenye mwaka 1898. Kutoka hapa Kidugala iliendelea kuwa kitovu cha misioni ya Kiluteri katika Ubena. Mwaka 1904 Wamisionari walianzisha shule kwa ajili ya wainjilisti iliyoendelea kuwa chuo cha Biblia baadaye. Kanisa lilijengwa 1908, karahana ya kuchapa vitabu 1910. Mwaka 1911 hospitali ya misioni ilikamilika. 1914 ushirika wa kiluteri ulikuwa na Wakristo 114 na Wakatekumeni 71.
Kijombe
Kijombe ni jina la kata ya Wilaya ya Wanging'ombe katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,025 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 59308
Kipengele
Kipengere (pia: Kipengele) ni jina la kata ya Wilaya ya Wanging'ombe katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,273 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 59314.
Kata iko mguuni pa milima ya Kipengere.
Timazi
Timazi ni kifaa cha ujenzi kinachosaidia kujenga ukuta kiwima-wima.
Kimsingi ni kitu kidogo na kizito kama jiwe, kipande cha metali ya risasi au chuma kilichofungwa kwa kamba. 
Uzito wa uzani utanyosha kamba kuwa nyoofu. Timazi ikitundikwa kando la ukuta inaelekea chini kiwima. Hapo kamba inatakiwa kwenda sambamba kabisa na ukuta. Baada ya kuweka timazi mjenzi anaona kama kuna tofauti au la. Picha naonyesha mfano wa ukuta wima (upande wa kushoto) na usio wima (upande wa kulia).
Katika ujenzi wa kisasa kuna mitambo inayochukua nafasi ya wima ya kawaida.
Kifaa ambacho ni sawa na timazi inatumiwa pia na mabaharia kwa kupima kina cha maji. Ila tu hapa hawaangalii kama kitu ni wima; wanapima kina cha maji kwa kutupa uzani uliofunga kwa kamba katika maji na kuona ni mita au futi ngapi za kamba zinazoingia hadi uzani unafika mwisho. Hii inasaidia wakati meli inakaribia pwani au kisiwa kuona kama kina kinatosha.
Katika fizikia tabia ya timazi ya kumbembea (ing. ) ilitumiwa kufanya utafiti wa graviti. Galileo Galilei alikuwa mtaalamu wa kwanza aliyechungulia tabia za timazi wakati wa kubembea na hisabati katika mwendo huu.
Itundu (Makete)
Itundu ni jina la kata ya Wilaya ya Makete katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,413 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 59513
Tandala (Makete)
Tandala ni jina la kata ya Wilaya ya Makete katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,933 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 59506
Ihanga
Ihanga ni jina la kata ya Mji wa Njombe katika Mkoa wa Njombe, Tanzania yenye postikodi namba 59109 . Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,095 walioishi humo.
Makowo
Makowo ni jina la kata ndani ya Mji wa Njombe katika Mkoa wa Njombe, Tanzania yenye postikodi namba 59112 . Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,213 walioishi humo.
Mji Mwema (Njombe)
Mji Mwema ni jina la kata ndani ya Mji wa Njombe katika Mkoa wa Njombe, Tanzania yenye postikodi namba 59108 . Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,929 walioishi humo.
Ramadhani (Njombe)
Ramadhani ni jina la kata ndani ya Mji wa Njombe katika Mkoa wa Njombe, Tanzania yenye postikodi namba 59107 . Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 16,305 walioishi humo.
Kitandililo
Kitandililo ni jina la kata ndani ya Mji wa Makambako katika Mkoa wa Njombe, Tanzania yenye postikodi namba 59123 . Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,842 walioishi humo.
Mjimwema (Makambako)
Mjimwema ni jina la kata ndani ya Mji wa Makambako katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 28,998 walioishi humo.
Mlowa (Makambako)
Mlowa ni jina la kata ndani ya Mji wa Makambako katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,712 walioishi humo.
Ubena (Makambako)
Ubena ni jina la kata ndani ya mji wa Makambako katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 17,691 walioishi humo.
Utengule (Makambako)
Utengule ni jina la kata ndani ya Mji wa Makambako katika Mkoa wa Njombe, Tanzania yenye postikodi namba 59125 
. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,597 walioishi humo.
Ngumi
Ngumi ni hali ya mkono ukifumbatwa, yaani kwa kukunja vidole pamoja na kiganja.
Kusudi la kukunja ngumi ni mara nyingi kupiga kwa nguvu, au kujiandaa kwa kupiga. Kutokana na maana hii ngumi inakunjwa pia kama alama ya hasira au ya upinzani, kwa mfano katika salamu ya Black Power.
Michezo ya mapigano mbalimbali hutegemea matumizi ya ngumi, hasahasa mchezo wa ngumi lakini pia karate au taekwondo.
Watafiti wamegundua ya kwamba kukunja ngumi inaweza kusaidia kuondoa hofu au wasiwasi kwa kuelekeza fikra kwa musuli na kuondoa fikra za wasiwasi.
Kwa wtu wengine inaweza kusaidia pia kuelekeza fikra kwa jambo au kukumbuka habari.
Jean Jules Jusserand
Jean Adrien Antoine Jules Jusserand (18 Februari 1855 – 18 Julai 1932) alikuwa mwanasiasa na mwanahistoria kutoka nchi ya Ufaransa. Wakati wa Vita_Kuu_ya_Kwanza_ya_Dunia alikuwa balozi wa Ufaransa nchini Marekani. Mwaka wa 1917, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Historia kwa kitabu chake "With Americans of Past and Present Days".
James Ford Rhodes
James Ford Rhodes (1 Mei 1848 – 22 Januari 1927) alikuwa mwanahistoria kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1918, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Historia kwa kitabu chake "History of the Civil War, 1861-1865".
Justin Harvey Smith
Justin Harvey Smith (1857 – 1930) alikuwa mwanahistoria kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1920, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Historia kwa kitabu chake "The War with Mexico".
Kitafunwa
Kitafunwa (au kitafunio, kutoka kitenzi "kutafuna") ni chakula ambacho hupendwa sana kuliwa pamoja na kinywaji fulani, kama vile chai, soda, kahawa, juisi na vinginevyo.
Mfano wa vitafunwa vilivyozoeleka Afrika Mashariki ni kama vile karanga, mishikaki, maandazi, sambusa, kitumbua na vingineyo.
Mia tisa na nne
Mia tisa na nne ni namba inayoandikwa 904 kwa tarakimu za kawaida na CMIV kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 903 na kutangulia 905.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 113.
James Truslow Adams
James Truslow Adams (18 Oktoba 1878 – 18 Mei 1949) alikuwa mwanahistoria kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1922, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Historia kwa kitabu chake "The Founding of New England".
Mia tisa na tano
Mia tisa na tano ni namba inayoandikwa 905 kwa tarakimu za kawaida na CMV kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 904 na kutangulia 906.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 181.
Mia tisa na sita
Mia tisa na sita ni namba inayoandikwa 906 kwa tarakimu za kawaida na CMVI kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 905 na kutangulia 907.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 151.
Bufee
Bufee (kutoka neno la Kifaransa "buffet" kupitia Kiingereza) ni sehemu ambayo watu hujipakulia vyakula mbalimbali katika vyombo tofauti vya chakula na hiyo huwepo kwenye harusi, mikutano na kadhalika. Kikawaida unaweza kurudia kuchukua chakula kadiri utakavyo. Siku hizi kumekuwa na utaratibu wa befee katika baadhi ya migahawa kwa malipo ya kiwango cha juu kabisa unaruhusiwa kurudia hata mara 20 ilimradi tu uweze kukimaliza.
Charles Warren (mwandishi)
Charles Warren (1868 – 16 Agosti 1954) alikuwa mwanasheria na mwanahistoria kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1923, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Historia kwa kitabu chake "The Supreme Court in United States History".
Charles Howard McIlwain
Charles Howard McIlwain (15 Machi 1871 – 1 Juni 1968) alikuwa mwanahistoria kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1924, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Historia kwa kitabu chake "The American Revolution: A Constitutional Interpretation".
Frederic L. Paxson
Frederic Logan Paxson (23 Februari 1877 – 24 Oktoba 1948) alikuwa mwanahistoria kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1925, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Historia kwa kitabu chake "History of the American Frontier".
Samuel Flagg Bemis
Samuel Flagg Bemis (20 Oktoba 1891 – 26 Septemba 1973) alikuwa mwanahistoria kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1927, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Historia kwa kitabu chake "Pinckney's Treaty". Tena, mwaka wa 1950, alituzwa Tuzo ya Pulitzer ya Wasifu kwa wasifu yake ya John Quincy Adams.
Vernon Louis Parrington
Vernon Louis Parrington (3 Agosti 1871 – 16 Juni 1929) alikuwa mwanahistoria kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1928, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Historia kwa kitabu chake "Main Currents in American Thought".
Fred Albert Shannon
Fred Albert Shannon (12 Februari 1893 – 4 Februari 1963) alikuwa mwanahistoria kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1929, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Historia kwa kitabu chake "The Organization and Administration of the Union Army, 1861–1865".
Claude H. Van Tyne
Claude Halstead Van Tyne (16 Oktoba 1869 – 21 Machi 1930) alikuwa mwanahistoria kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1930, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Historia kwa kitabu chake "The War of Independence".
Bernadotte Everly Schmitt
Bernadotte Everly Schmitt (19 Mei 1886 – 23 Machi 1969) alikuwa mwanahistoria kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1931, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Historia kwa kitabu chake "The Coming of the War, 1914".
Elimu kwa watoto wa kike
Elimu ni kitu muhimu kwa maisha ya sasa kwa kila mtu: awe mwanamke au mwanamume inampasa kupata elimu ili aweze kumsaidia maishani. Lakini duniani hadi siku hizi watoto wa kike wanakosa au wananyimwa haki ya kupata elimu.
Tatizo hilo ni kubwa zaidi katika mabara ya Afrika na Asia ambapo watoto wa kike wanakosa elimu kutokana na mila potofu za mataifa hayo. Si hivyo tu: wanakosa elimu ila wanalazimishwa kuolewa wakiwa wadogo na hawawezi kulea familia; ndiyo maana hali ya maisha katika mabara hayo si nzuri. Kumbe elimu kwa watoto wa kike ni haki yao ya msingi.
Bweha (Canis)
Bweha au mbweha wa jenasi "Canis" katika familia Canidae ni wanyama wadogo kiasi wanaofanana na mbwa. Mbwa-nyika (, "Canis latrans") huitwa “bweha wa Amerika” pengine, lakini kwa kawaida spishi nne tu katika jenasi "Canis" huitwa bweha.
Spishi hizi huwinda wanyama wadogo hadi wakubwa kiasi, kama mamalia wadogo, ndege na watambaachi. Ili kufanya hiyo husaidiwa na miguu yao mirefu na mikubwa na mifupa ya miguu iliyounganika. Sifa hizi zinawapa bweha uwezo wa kukimbia umbali mrefu na kudumisha mbio za hadi km 16 (maili 9.9) kwa saa kwa vipindi virefu. Bweha hukiakia wakati wa utusitusi wa alfajiri na machweo.
Kwa kawaida sehemu ya kijamii ni jozi inayokaa pamoja abadi na inayokinga eneo lake dhidi ya jozi nyingine wakifukuza washindani wanaovamia na kuweka mkojo na mavi kwa mipaka ya eneo kama landmarks. Ukubwa wa eneo hili unatosha hudhurio la wanyama wazima wachanga ambao wanakaa pamoja na wazazi wao mpaka wanapata maeneo wao. Bweha wanaweza kujikonga katika makundi madogo, kwa mfano ili kula mzoga, lakini kwa kawaida huwinda peke yao au kwa jozi.
Kwa sababu bweha wa jenasi "Canis" na mbwa-nyika wanafanana, Lorenz Oken waliwaweka katika jenasi wao wenyewe "Thos", kutoka jina la Kiyanuni kwa bweha θώς ("Lehrbuch der Naturgeschichte", 1815, juzuu la tatu). Lakini wataalamu wachache wamemfuata.
Angel Cabrera, katika kitabu chake cha 1932 kuhusu wanyama wa Maroko, alijiuliza kwamba kuwepo kwa “cingulum” kwenye magego ya juu ya bweha na kutokuwepo kwa spishi nyingine za "Canis" kungesadikisha mgawanyiko wa jenasi "Canis". Hatimaye alichagua kibadala cha jenasi isiyogawanyika na kurejea bweha kama "Canis" badala ya "Thos".
Nadharia ya Oken ilikuwa imefufua mwaka 1914 na Edmund Heller ambaye alisadiki dhana jenasi tofauti. Majina ya Heller na designations alizozipatia spishi na nususpishi za bweha yanaendelea kutumika katika uainishaji wa kisasa ijapokuwa jenasi yao imebadilika tena kuwa "Canis".
Tafiti za kisasa zimeonesha mahusiano baina ya spishi za bweha. Licha ya mishabaha yao bweha hawako kwenye tawi moja la mti wa familia Canidae. Bweha miraba na bweha mgongo-mweusi wamo mwenye tawi dhahiri la Canidae, ambapo bweha dhahabu ni karibu na mbwa-mwitu Habeshi ("Canis simensis"), mbwa-nyika ("Canis latrans") na mbwa-mwitu wa Ulaya/mbwa-kaya ("Canis lupus"). Kwa sababu bweha miraba/mgongo-mweusi ni tofauti sana na bweha dhahabu (na pia wote wengine wa Canidae wanaofanana na mbwa-mwitu), imependekezwa kubadilisha jina la jenasi ya spishi hizi mbili hadi "Lupulella" kutoka "Canis".
Hivi karibuni wataalamu wamefahamu kwamba bweha dhahabu wa Afrika ni spishi tofauti na yule wa Asia na Ulaya. Jina “mbwa-mwitu dhahabu wa Afrika” linapendekezwa kwa spishi ya Afrika.Mungu wa kale wa Misri, na wa chini duniani, Anubis, aliyezuia maiti wasioze, alionyeshwa kama mwanaume mwenye kichwa cha bweha.
Parts per million
Parts per million ni jina kutoka lugha ya Kiingereza lenye maana "sehemu za milioni" kwa hiyo inalingana na namba 10. Kifupi chake ni ppm kinatumiwa kutaja kiwango cha dutu katika jumla fulani. Kwa hiyo matumizi ya "ppm" yanalingana na "asilimia" inayomaanisha "sehemu za mia" au 10.
Kizio cha ppm hutumiwa katika vipimo vya kemia. Ppm inaweza kutajwa pia kama miligramu katika masi ya kilogramu moja, au mililita katika mita ya ujazo.
Kwa mfano hutumiwa kutaja kiasi cha machafuko yaliyobaki katika dutu baada ya kuisafisha.
Katika elimu ya hifadhi ya mazingira mara nyingi viwango vya ppm vya gesi fulani au machafuko mengine katika hewa au maji ni vipimo muhimu kuamulia hatari za machafuko.
Kilopwe
Kilopwe au kikopwe ("Jacquemontia tamnifolia") ni mmea katika familia Convolvulaceae unaofanana na kiazi pori na kwa hivyo unatambaa juu ya vichaka na miti. Maua yake ni buluu.
Mgogwe
Mgogwe au kinyomoro ("Solanum betaceum") ni mti mdogo katika familia Solanaceae. Matunda yake yanayoitwa magogwe au matunda ya damu yana vitamini na madini nyingi, vitamini A na C na chuma hasa.
Asili ya mti huu ni milima ya Andes lakini siku hizi hukuzwa katika maeneno mengi ya nusutropiki, k.m. nchini kwa Afrika Afrika Kusini, Kenya na Rwanda.
Mlakasa
Mlakasa au majani ya mwaka ("Ipomoea pes-caprae") ni mmea wa familia Convolvulaceae unaokua kwa pwani za ukanda wa tropiki. Majani hutumika kama dawa tepetepe ya kubandika dhidi ya shida za ngozi k.m. macheraka, majipu, virugu, marugurugu na vidonda.
Mlayoka
Mlayoka au mruo ("Ipomoea kituiensis") ni mmea wa familia Convolvulaceae unaotokea nchini Uhabeshi, Kenya, Tanzania, Malawi, Zambia na Zimbabwe. Mmea huu una maua meupe hadi njano yenye moyo mweusi. Katika Kenya unyweshaji wa mizizi hunywa na Wajaluo dhidi ya maumivu ya tumbo.
Justine Zulu
Justine Zullu (amezaliwa tarehe 11 Agosti 1989 mjini Lusaka,Zambia) ni mchezaji wa kandanda akiichezea klabu ya Yanga Sc ya nchini Tanzania akicheza nafasi ya kiungo mkabaji.
2013-2014-Kabwe Worriers
2014-2017-Zesco United
2017-Yanga Sc
John J. Pershing
John Joseph Pershing (13 Septemba 1860 – 15 Julai 1948) alikuwa jenerali wa jeshi kutoka nchi ya Marekani. Pia aliitwa “Black Jack”. Mwaka wa 1932, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Historia kwa kitabu chake cha wasifu "My Experiences in the World War".
Tarehe
Tarehe (kutoka Kiarabu تاریخ "tarih" kwa maana ya "historia") ni namna ya kutaja historia, lakini kwa kawaida zaidi nafasi ya siku fulani ndani ya mfumo wa kalenda.
Kwa kawaida tarehe inarejelea kalenda ya Gregori. Lakini ilhali kuna kalenda mbalimbali inawezekana kutaja na tarehe tofauti kwa siku ileile kutegemeana na kalenda inayorejelewa.
Tarehe hutaja mara nyingi sifa tatu za siku fulani:
Mfano: Sikukuu ya kwanza ya Jamhuri nchini Kenya ilitokea tarehe 12 Desemba 1963.
Hasa katika biashara kuna pia namna tofauti ya kutaja tarehe kwa namba ya siku katika wiki halafu namba ya wiki katika mwaka. Mfumo huu unategemea mapatano katika nchi kuhusu namna ya kuhesabu siku, ipi ni siku ya kwanza na wiki gani ni wiki ya kwanza.
Katika dini kuna pia namna ya kutaja tarehe kufuatana na sikukuu na hii kawaida katika mwaka wa liturujia katika makanisa mengi. Hapa kuna hesabu za Jumapili katika vipindi kama Kwaresima au Adventi, au baada ya sikukuu muhimu.
Mifano:
Katika nchi ambako zinatumika kalenda za kitaifa zilizo tofauti na Kalenda ya Gregori ni kawaida kuonyesha kalenda kandoni. Kwa mfano nchini Iran mwaka unaanza kwa tarehe 1 mwezi wa Farwardin ambayo kwa kawaida ni sawa na 21 Aprili. Hivyo tarehe ya Kiirani 23 Farwardin 1396 ni sawa na tarehe 11 Aprili 2017. Ilhali nchini Iran hesabu ya kalenda ya Kiislamu ni muhimu kwa sikukuu za kidini kalenda za huko huonyesha pia tarehe ya tatu yaani 14 Rajabu 1438.
Kwa jumla nchi kadhaa za Kiislamu hutumia kalenda ya Kiislamu kando ya kalenda ya kimataifa ya Gregori.
Hii inafanana na nchi ya Israeli ambako tarehe za kalenda ya Kiyahudi zinaonyeshwa mara nyingi pamoja na tarehe za kalenda ya Gregori.
Frederick Jackson Turner
Frederick Jackson Turner (14 Novemba 1861 – 14 Machi 1932) alikuwa mwanahistoria kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1933, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Historia kwa kitabu chake "The Significance of Sections in American History".
Herbert Agar
Herbert Sebastian Agar (29 Septemba 1897 – 24 Novemba 1980) alikuwa mwanahistoria na mwandishi wa habari kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1934, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Historia kwa kitabu chake "The People's Choice".
Maandamano
Maandamano (kutoka kitenzi "andaa" kilichonyambuliwa kwa viambishi -ma- na -na-; kwa Kiingereza "procession", kutoka Kilatini "processio", pia "cortege") ni kundi la watu wanaotembea pamoja kwa utaratibu maalumu.
Yametumika nyakati zote na mahali pote kwa ajili ya ibada, siasa n.k. inavyoonekana k.mf. katika michoro mingi ya zamani, hasa ya mazishi na ya kushangilia ushindi vitani.
Siku hizi yanafanyika pia kwa kutoa hoja na kudai haki.
Charles McLean Andrews
Charles McLean Andrews (22 Februari 1863 – 9 Septemba 1943) alikuwa mwanahistoria kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1935, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Historia kwa kitabu chake "The Colonial Period of American History".
Andrew C. McLaughlin
Andrew Cunningham McLaughlin (14 Februari 1861 – 24 Septemba 1947) alikuwa mwanahistoria kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1936, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Historia kwa kitabu chake "A Constitutional History of the United States".
Van Wyck Brooks
Van Wyck Brooks (16 Februari 1886 – 2 Mei 1963) alikuwa mwanahistoria kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1937, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Historia kwa kitabu chake "The Flowering of New England, 1815-1865".
Milki ya Bornu
Bornu (pia Borno) ilikuwa milki muhimu katika Afrika ya Magharibi kwenye ukanda wa Saheli katika maeneo ya nchi za leo Nigeria, Niger na Chadi.
Mnamo mwaka 1800 ilikuwa na uenezaji mkubwa na kumiliki eneo la takriban kilomita za mraba 242.701 pamoja na Ziwa Chad. Ilipakana wakati ule na Mandara, Emirati ya Adamawa, Ukhalifa wa Sokoto na maeneo ya Watuareg kwenye Sahara.
Bornu ilivamiwa mwaka 1893 na mfanyabiashara Mwarabu Rabih ben Fadlallah aliyeshinda na kuua watawala wake. Mwenyewe alivamiwa na Wafaransa waliopanua himaya yao barani Afrika wakati ule. Milki ya Bornu iligawiwa kati ya Ufaransa, Uingereza na Ujerumani.
Sehemu ya Kiingereza iliingizwa katika koloni la Nigeria na hapo kuendelea kwa jina kama milki chini ya "shehu" wa familia ya wafalme wa kale lakini chini ya usimamizi wa Waingereza. Milki hii inaendelea kwa jina katika jimbo la Nigeria linaloitwa Borno.
Leonard Cohen
Leonard Norman Cohen (amezaliwa 1934 – 2016) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani.
Mtunguja
Mtunguja, mtunguja-mwitu, mtura, mtula, mtulwa, mtua, mtuatua, mndulele, mnyanya-mwitu au mnyanya-pori ni majina mbalimbali ya mimea ya familia Solanaceae. Fasihi andishi (ya kisayansi na ya umma) haidhihirishi majina gani hutumika kwa spishi gani. Inaonekana kwamba majina yote hutumika kwa "Solanum incanum" (kwa Kiingereza thorn apple) lakini majina kadhaa hutumika kwa spishi nyingine pia, hasa "Solanum schumannianum" na "Solanum zanzibarense".
Mitunguja ina sumu lakini kuna namna ambazo majani na matunda yake huliwa baada ya kupikwa. Yote hutumika kama mitishamba, k.m. dhidi ya magonjwa ya ngozi, ya koo, ya meno na ya tumbo na dhidi ya maumo ya nyoka.
Mpilipili (Solanaceae)
Mipilipili au mipiripiri ni mimea ya jenasi "Capsicum" katika familia Solanaceae ambao matunda yao, yaitwayo pilipili, hutumika kama kiungo kwa ajili ya ladha yao kali sana. Lakini kuna namna zisizo na ladha kali na hizi huitwa pilipili hoho. Kinyume na hizi pilipili kichaa ni kali sana.
Mimea hii hukuzwa duniani kote ambapo hali ya hewa ni ya moto kiasi au katika nyumba za kioo ambapo hali ya hewa ni baridi.
Vichekesho
Vichekesho ni maigizo mafupi yenye lengo la kufikisha ujumbe kwa njia ya kufurahisha au kuchekesha hadhira husika. Vichekesho huundwa kwa mpangilio wa maneno ulio na utendekaji ambao hauna kina kuhusu kisa kinachooneshwa - huonesha kisa au jambo bila kulichambua kwa kina.
Vichekesho hutumia wahusika ambao hutumia lugha nyepesi ya picha na tamathali ambazo watazamaji wana uwezo wa kuzitambua. Vichekesho huigizwa kwenye runinga, redioni, shuleni, na kwenye sherehe mbalimbali.
Mngogwe
Mngogwe au mnyanya-chungu ni jina la spishi mbili za jenasi "Solanum" katika familia Solanaceae.
Matunda yake huitwa ngogwe na huliwa baada ya kupikwa, ila ngogwe Uhabeshi huliwa mbichi pia.
Majani yaliyopikwa huliwa vilevile na huitwa mafa.Asili ya mngogwe wa Afrika ni Afrika ya Magharibi na asili ya mngogwe Habeshi ni Uhabeshi, lakini siku hizi spishi zote mbili hukuzwa mahali pengi pa Afrika na katika Asia na Amerika pia.
Mngogwe Habeshi hupendwa sana katika Afrika ya Magharibi. Waigbo wa Nijeria wanatumia matunda yake kama mbadala wa koko ya kola.
Sakafu ya bahari
Sakafu ya bahari (kwa Kiingereza "seabed, sea floor, seafloor au ocean floor") ni sehemu ya chini kabisa ya bahari au, kwa lugha nyigine, ni sehemu ya uso wa dunia iliyofunikwa na maji ya bahari.
Kina cha maji juu ya sakafu ya bahari kinacheza kati ya mita chache hadi takriban kilomita 11 katika mifereji ya bahari. Kwa wastani sakafu iko mita 3,800 chini ya uso wa bahari.
Maeneo ya sakafu ya bahari huchunguliwa kwa kutumia nyambizi za utafiti na siku hizi pia kwa picha na vipimo vya satelaiti. Kwenye sehemu zenye kina kidogo, hasa kwenye tako la bara, inawezekana pia kwa wazamiaji kufikia sakafu ya bahari.
Sawa na uso wa dunia barani sakafu ya bahari huwa na milima, mabonde, tambarare na volkeno. Kwa jumla maeneo mbalimbali ya sakafu ya bahari hufanana kuliko maeneo ya uso wa dunia bara kwa sababu athira za kufinyanga na kubadilisha uso wa sakafu ni chache kulingana na nchi kavu. Hapo chini ni hasa mikondo ya maji inayobadilisha uso wa sakafu tofauti na nchi kavu ambako mvua, mito, upepo na mabadiliko makali ya joto na baridi zinachangia mmomonyoko na kufinyanga uso wa nchi.
Kamafleji
Kamafleji (kutoka kwa Kiingereza "camouflage") au majificho ni hali ya kujificha kwa kujifananisha na mazingira.
Kamafleji inatumiwa na wanyama wengi kama kinga dhidi ya maadui lakini pia na wanyama wanaowinda wengine kama usaidizi wa kukaribia windo lao.
Inatumiwa pia na wanadamu, hasa na wanajeshi na wawindaji kwa njia ya kuchagua nguo zenye rangi na ruwaza zisizotambuliwa kirahisi.
Wanyama wengi huonyesha rangi inayolingana na makazi yao ya kawaida. Charles Darwin alitambua ya kwamba inasaidia katika mchakato wa uteuzi asilia kama rangi fulani inapunguza hatari ya kiumbehai kutambuliwa na kuliwa na maadui.
Mfereji wa bahari
Mfereji wa bahari (kwa Kiingereza ) ni kama bonde au korongo kwenye sakafu ya bahari.
Mara nyingi mifereji ya bahari huwa na mitelemko mikali ya kuelekea chini. Huwa mirefu lakini kiasi nyembamba. Urefu unaweza kufikia kilomita 2,400 na upana hadi km 112.
Mfereji wa bahari uliyoenea chini kabisa duniani ni mfereji wa Mariana wenye kina cha mita 11,034 uliopo katika bahari ya Pasifiki kando ya Visiwa vya Mariana karibu na Guam. Ni mahali ambako bamba la Pasifiki hujisukuma chini ya Bamba la Ufilipino.
Kwa jumla mifereji hii inapatikana mahali ambako bamba la gandunia linasukumwa chini ya bamba lingine.
Kwa hiyo mazingira ya mifereji ya bahari yana mitetemeko ya ardhi ya mara kwa mara pamoja na tsunami zinazotokana na mitetemeko hiyo.
Kwenye kona au mipaka ya mifereji ya bahari mara nyingi kuna safu za visiwa vilivyojengwa na volkeno zilizoanza kwenye sakafu ya bahari.
Bamba la Ufilipino
Bamba la Ufilipino (ing. "") ni bamba la gandunia mojawapo lililopo chini ya bahari ya Pasifiki. Liko chini ya sehemu ya bahari iliyopo upande wa kaskazini-mashariki ya visiwa vya Ufilipino.
Upande wa mashariki wake Bamba la Pasifiki linasukumwa chini ya Bamba la Ufilipino. Mwendo huu umesababisha kutokea kwa mifereji ya bahari kama vile ya Bonin, Mariana, Yap na Palau. Mpaka na Mfereji wa Mariana kipande kimeanza kuvunjika na wakati mwingine hutajwa kama bamba la pekee kwa jina la Bamba la Mariana.
Upande wa kaskazini bamba hili linazamishwa chini ya visiwa vya Japani na hapa kugongana na Bamba la Ulaya-Asia. Hali hii ni sababu ya kutokea kwa mitetemeko ya ardhi mikali nchini Japani.
Jadida
Jadida ni kata ya Wilaya ya Wete katika Mkoa wa Kaskazini Pemba, Tanzania yenye postikodi namba 75104 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6193 walioishi humo.
Kizimbani (Wete)
Kizimbani ni kata ya Wilaya ya Wete katika Mkoa wa Kaskazini Pemba, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5875 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 75105.
Kiuyu Kigongoni
Kiuyu Kigongoni ni kata ya Wilaya ya Wete katika Mkoa wa Kaskazini Pemba, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 2703 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 75113.
Kiuyu Minungwini
Kiuyu Minungwini ni kata ya Wilaya ya Wete katika Mkoa wa Kaskazini Pemba, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 3133 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 75113.
Limbani
Limbani ni kata ya Wilaya ya Wete katika Mkoa wa Kaskazini Pemba, Tanzania yenye Msimbo wa posta 75106 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 3919 walioishi humo.
Mzambarauni Takao
Mzambarauni Takao ni kata ya Wilaya ya Wete katika Mkoa wa Kaskazini Pemba, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 2001 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 75110.
Mjini Ole
Mjini Ole ni kata ya Wilaya ya Wete katika Mkoa wa Kaskazini Pemba, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 3531 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 75112.
Shehia
Shehia ni jina kwa kitengo cha kata kwenye visiwa vya Unguja na Pemba nchini Tanzania.
Ni ngazi ya chini ya utawala wa nchi. Mara nyingi huitwa pia kwa jina lake la Kiingereza kama "ward". Shehia iko chini ya wilaya (district) na kila wilaya huwa na shehia kadhaa.
Asili ya jina ni neno "shehe" inayommannisha mzee mheshimiwa katika mazingira ya utamaduni wa Kiislamu na "sheha" kwa matumizi ya kisiasa Zanzibar.
Mto Pwani
Mto Pwani unapatikana katika kaunti ya Taita-Taveta, kusini mwa Kenya.
Ndege ya kijeshi
Ndege ya kijeshi ni eropleni inayotumiwa kwa kusudi la kijeshi. Mara nyingi ni ndege ilitengenezwa hasa kwa kusudi hilo, lakini kuna pia ndege zinazoitwa hivi hata kama zinafanana na ndege za kawaida hata zinaweza kubaki bila silaha lakini zilinunuliwa na jeshi la nchi fulani kwa makusudi yao. Ndege iliyokodiwa tu au kukamatwa na jeshi kwa muda haiitwi "ndege ya kijeshi".
Vyomboanga (balloon) vya kwanza vilivyotumiwa kijeshi vilikuwa puto katika karne ya 19. Zilitumuiwa hasa kwa kusudi la kupeleka watazamaji na wapelelezi juu ya uso wa nchi na kupeleleza malengo kwa mizinga na kama mizinga ililenga vema. Wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia kulikuwa pia na matumizi ya putotanga (zeppelin) kwa kusudi hiyohiyo na pia kwa kubeba mabomu nyuma ya mistari ya mapigano. Ndegeputo za Ujerumani zilitupa mabomu kadhaa juu ya London wakati wa Vita Kuu ya Kwanza.
Mara baada ya kupatikana kwa ndege za akina Wright mnamo mwaka 1903 wanajeshi waliona faida ya kutumia mitambo hiyo kwa makusudi yao. Walileta uwezo wa kufikia mahali haraka zaidi na kwa uhakika zaidi kuliko puto.
Baada ya kuanza kwa Vita vikuu vya kwanza mwaka 1914 marubani walitumwa angani kwa kupeleleza hali ya maadui. Pale ambako ndege za maadui zilikutana angani marubani walianza kupigana kwa kutumia bastola au bunduki walizokuwa nazo.
Mwaka 1915 Ufaransa ilitangulia kutengeneza ndege ya kwanza yenye bombomu.
Mshale (kundinyota)
Mshale (pia Kausi au kwa Kilatini/Kiingereza) ni jina la kundinyota kwenye zodiaki.
Nyota za Mshale huwa haziko pamoja kihalisi lakini zinaonekana tu vile kutoka duniani. Kwa uhalisi kuna umbali mkubwa kati yao, kama ziko mbali au jirani nasi. Kwa hiyo kundinyota "Mshale" inaonyesha eneo la angani jinsi tunavyoiona kutoka Duniani.
Mshale ni tafsiri ya Kausi. Mabaharia Waswahili wamejua nyota hizi kwa muda mrefu kwa jina la Kausi linalotokana na neno la Kiarabu "Kaus" قوس linalomaanisha "upinde", maana hii ni karibu sawa na jina la Kilatini "Sagittarius" (mpiga upinde). Wataalamu wa kale waliona katika nyota zake picha ya mtu anayekalia juu ya farasi akishika pinde na kulenga mshale.
Jina la "Kaus" limetumiwa pia katika astronomia ya kimagharibi kutaja nyota kadhaa zilizomo hapa kama vile Kaus Australis, Kaus Medius na Kaus Borealis.
Katika vitabu kadhaa vya shule za msingi nchini Tanzania "Kausi" imetumiwa kwa kosa kutaja sayari ya nane katika mfumo wa jua letu yaani Neptun.
Mshale inaonekana pale angani ambako njia nyeupe inang'aa zaidi yaani kuelekea kitovu cha galaksi yetu.
Mshale ni kati ya kundinyota zilizojulikana tangu karne nyingi zikitumiwa hasa na mabaharia kutafuta njia baharini wakati wa usiku.
Katika eneo la Mshale wanaastronomia walitambua magimba ya angani kadhaa ya maana. Hizi ni pamoja na
Charles Messier
Charles Messier ("tamka sharl mesye". *26 Juni 1730 – 12 Aprili 1817) alikuwa mwanaastronomia kutoka nchini Ufaransa anayekumbukwa kwa kutunga orodha ya magimba ya angani iliyojulikana kwa jina "Orodha ya Messier".
Alizaliwa katika jimbo la Lorraine, Ufaransa. Alianza kuvutiwa na habari za astronomia baada ya kuona nyotamkia kubwa ya mwaka 1744 na kupatwa kwa jua mnamo tarehe 25 Julai 1748.
Kazi yake ya kwanza kuanzia mwaka 1754 ilikuwa ajira kama karani wa Joseph Nicolas Delisle aliyekuwa mwanastronomia mkuu wa jeshi la maji la Ufaransa. Kazi ya Messier ilikuwa pamoja na kuchora ramani. Deslisle alitambua uwezo wake alimfundisha pia misingi ya astronomia. Hasa alimfundisha kuandika kila kitu alichotazama angani pamoja na maelezo yakinifu.
Mwaka 1757 aliagizwa na Delisle kutafuta Kometi ya Halley iliyotabiriwa kurudi mwaka ule; aliitambua tu kwenye Januari 1759 kwa sababu utabiri ulikuwa na makosa. 1761 alitazama mpito wa Zuhura mbele ya jua na 1764 alifaulu kukuta nyotamkia ya kwanza isiyojulikana bado.
Tangu 1764 Messier alitafuta hasa nyotamkia angani. Kwa jumla alitambua 13 :Pamoja na nyotamkia hizi alikuta pia kiasi cha magimba mengine kama vile nebula, Kundinyota au galaksi.
Tangu mwaka 1771 alianza kuzipeleka kwenye umma kwa njia ya orodha yake.
Jozi
Jozi ni namna ya kutaja vitu viwili vilivyo pamoja na vinavyofanana. Ni namna nyingine ya kusema "mbili" lakini kwa kukazia tabia ya kuwa pamoja.
Neno latokana na Kiarabu جوزاء "jawza" inayomaanisha pia "mapacha".
Mifano ya jozi za kawaida ni viatu, soksi, macho. Khanga zinauzwa mara nyingi kwa jozi.
Mpito wa Zuhura
Mpito wa Zuhura mbele ya jua (kwa Kiingereza "") unatokea wakati sayari Zuhura (Venus) inapita katika mstari baina ya jua na dunia.
Hii inalingana na kupatwa kwa jua kiasi. Ilihali Zuhura iko mbali inaonekana ndogo na kufunika sehemu ndogo ya jua tu kwa mtazamaji duniani.
Sayari ya Zuhura wakati huu inaonekana kama duara dogo jeusi linalopita polepole kwenye jua. Kwa kawaida mpito mmoja hudumu masaa kadhaa.
Mpito uliopita ulitokea mwaka 2012, na kabla yake mwaka 2004. Mipito ijayo itatokea Disemba 2117 na Disemba 2125. Mpito wa mwaka 2012 ulitazamwa na kurekodiwa kwenye intaneti.
Mipito ya Zuhura inarudia kwa kufuata mfumo wa jozi mipito miwili kwa tofauti ya miaka minane; majozi hayo yana tofauti ya miaka 121.5 na miaka 105.5. Baada ya miaka 243 yote yanarudia.
Mtaalamu wa kwanza aliyetabiri mpito wa Zuhura kwa mwaka 1639 alikuwa Johannes Kepler lakini alifariki kabla ya tukio, hivyo hakuliona mwenyewe. Utabiri wake ulithibitishwa miaka 8 baadaye na Waingereza Jeremia Horrocks na William Crabtree wakati wa mpito wa pili tarehe 4 Disemba 1639.
Edmond Halley alitambua mwaka 1715 ya kwamba upimaji wa mpito wa Zuhura unaweza kuleta data za kuelewa umbali kati ya jua na dunia. Kutokana na makadirio yake jozi la mipito iliyofuata kwenye miaka 1761 na 1769 iliangaliwa na wanaastronomia wengi waliojiandaa na kusafiri kwenda maeneo tofauti ya dunia ili kupata vipimo vyenye nyuzi tofauti kati ya mtazamaji na jua. Safari mashuhuri ya nahodha na mpelelezi James Cook ilikuwa na lengo kuu kuwapeleka wanaastronomia hadi visiwa vya Tahiti kwa kutazama na kupima mpito huo.
Shinz Stanz
Shinz Stanz kwa jina lake halisi anaitwa Shinz.
Amezaliwa Eldoret tarehe 14 Aprili, ametokea inchini Kenya na ni mwimbaji na mtunzi wa kikenya ambaye ana nyimbo zake ambazo ni pamoja na "Kuja Beb", "Kwa Ground", " So Cool "," Ficha Manzi Yako "," Pliz I Say "na" Venye Si Huduu ".
Ana mashabiki kubwa Kenya na Uganda, ambapo wimbo wake "Kuja Beb" ulivuma sana, na yeye kutumbuiza katika vyuo vikuu Kenya mwaka wa 2014.
Sayari ya nje
Sayari ya nje (ing. , au extrasolar planet) ni sayari inayozunguka nyota isiyo Jua letu. Iko nje ya mfumo wetu.
Mnamo mwaka 2017 zaidi ya sayari za nje 3000 zinazozunguka nyota mbalimbali zilitambuliwa tayari.
Kwa muda mrefu sayari nje ya mfumo wa Jua letu hazikujulikana. Giordano Bruno aliwaza mnamo karne ya 16 ya kwamba kuna dunia nyingi katika anga sawa na Dunia yetu. Isaac Newton alifikiri pia ya kwamba sayari zinaweza kuwepo nje ya mfumo wetu. Lakini haikuwezakana kuthibitisha nadharia hizi.
Hadi miaka ya 1990 idadi kubwa ya wanaastronomia bado walihangaika kama sayari za nje ziko au la. Mwaka 1992 watafiti Aleksander Wolszczan na Dale Frail waliofanya kazi ya astronomia ya redio walitangaza kugunduliwa kwa sayari mbili zinazozunguka nyota tutusi ("pulsar") PSR 1257+12. Miaka michache baadaye taarifa hii ilithibitishwa na wagunduzi wengine.
Kuwepo kwa sayari ya nje inayozunguka nyota ya kawaida kulithibitishwa mara ya kwanza mwaka 1995 na watafiti wa Geneva waliogundia sayari ya nyota 51 Pegasi. Idadi iliongezeka hasa kutokana na matokeo ya utafiti wa chomboanga Kepler kilichoweza kuthibitisha kuwepo kwa mamia ya sayari za nje zenye ukubwa wa Neptun hadi Utaridi.
Hadi tarehe 1 Aprili 2017 jumla ya sayari za nje 3,607 zimeorodheshwa katika "Extrasolar Planets Encyclopaedia"
Kepler (chomboanga)
Kepler ni chomboanga chenye kazi ya kubeba darubini kilichorushwa angani na taasisi ya NASA (Marekani) kwa shabaha ya kugundua sayari za nje zinazozunguka nyota nje ya mfumo wa jua letu.
Jina lilichaguliwa kwa heshima ya mwanaastronomia Mjerumani wa karne ya 17 Johannes Kepler,
Kepler lilirushwa katika anga la nje mnamo tarehe 7 Machi 2009. 
Kazi yake ni kupeleleza sehemu ya Njia nyeupe na kugudua sayari za nje hasa zile ambazo zinazukuka nyota yao kwa umbali penye uwezekano wa kuwa na uhai.
Data zake zinatumwa duniani na kufanyiwa utathmini hapa kwetu.Shabaha ni kutambua nyota zinazoonyesha mabadiliko ya kurudiarudia ya angavu ya nyota zinazosababishwa na sayari zinazopita mbele ya nyota wakati wa kuangaliwa. Yaani kila sayari ikipita nyota yake inapunguza kiasi kiwango cha nuru kinachoonekana na mtazamaji wa nyota hii inaweza kupimwa.
Kepler ilipaswa kusimamisha kazi yake kwa sababu kulitokea tatizo la kulenga tena darubini pale panapotakiwa na waandisi duniani walishindwa kuondoa tatizo hili.
Robo
Robo (kutoka neno la Kiarabu ربع "rob") ni kipande cha kitu kizima au sehemu ya nne ya jumla fulani.
Katika hisabati ni kwamba jumla hiyo imegawiwa katika sehemu nne zilizo sawa. Hivyo inaandikwa 1/4 au 0.25 au 25 %.
Robo ni nusu ya nusu na hivyo robo mbili ni sawa na nusu ya kitu au 50% au 0.5.
Freestyle Football Tanzania
FREESTYLE FOOTBALL TANZANIA (FFT) au FFT / Free Foot TZ ni chombo cha mchezo wa Uchezeaji wa Mpira wa Miguu (uchezea mpira) nchini Tanzania kama vile serikali ama shirikisho linavyofanya shughuli zake, FFT inasimamiwa na kuendeshwa na mfumo wa utawala wa klabu moja iitwayo Genius MP Freestyle Football Club. Klabu hii ni klabu mama ya mchezo huu yenye jukumu na mamlaka ya kusimamia, kuendesha, na kuratibu mchezo huu nchini na ndio inayotoa viongozi wakutawala FFT. Klabu ina usajili wa namba NSC 11410 (National Sports Council). FFT inahusiano na shirikisho la dunia la uchezeaji mpira wa miguu (World Freestyle Football Federation-WF3) ambalo balozi wake mkuu ni Ronaldinho. +255 653 910 255.
FFT kabla ya kuwa chombo kilikuwa kinatambulika kama Chama cha uchezeaji wa mpira wa miguu wa Tanzania - TFFA (Tanzania Freestyle Football Association) , hivyo kilijulikana rasmi na serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania mnamo Julai 19, 2015 kama FFT (Freestyle Football Tanzania).. FFT iliweza kusajili klabu ya kwanza iitwayo Genius MP. Morison Mosses Jumanne ndiye rais wa awamu ya I ya FFT na mwenyekiti wa klabu ngazi ya taifa na Pascal Chang'a ndiye makamu wa rais wa awamu ya I ya FFT na makamu mwenyekiti wa klabu ngazi ya taifa tangu Julai 19, 2015.
Ni klabu mama ya mchezo wa kuchezea mpira wa miguu yenye jukumu na mamlaka ya kusimamia, kuendesha na kuratibu mchezo huu. Ilianzishwa 2015 na kusajiliwa Aprili 27, 2016 kwa kupewa namba ya usajili NSC 11410. Klabu ina uhusiano na shirikisho la ulimwengu ambalo balozi wake mkuu ni Ronaldinho Gaucho. Waanzilishi ni Morison Mosses Jumanne na Pascal Chang’a.
Kotaro Tokura ni mraia wa Japan. Ni mchezaji wa kuchezea mpira wa miguu, alishiriki shindano la dunia mwaka 2012 na alifanikiwa kuwa mshindi wa kwanza wa dunia.
(a) Kupiga vita aina zote za ukatili wa kijinsia na uvunjaji wa haki za wachezeaji mpira.
(b) Uwepo wa mashindano ya kata, wilaya, kanda, mkoa, kitaifa na mataifa na ya mashirika ya umma na binafsi.
(c) Kujenga uwezo kwa kutoa elimu katika masuala ya elimu ya mchezo.
(d) Kutetea na kushawishi uboreshaji wa miundo mbinu na huduma za mchezo katika ngazi mbalimbali.
(e) Kuwezesha upatikanaji wa fursa mbalimbali za kimaendeleo na kushawishi wachezeaji kujiunga katika vikundi mitandao mbalimbali yenye manufaa kwa wachezeaji.
(f) Kuhakikisha ukuaji wa soko la mchezo linakuwa kubwa.
(g) Kuifanya sekta ya michezo kukua kiuchumi.
(h) Kuwepo kwa ajira kwa waendeshaji na wachezeaji mpira.
1.Ya Ndani – Tanzania
2.Ya Nje – Afrika na Mabara
3.Mengine
+255 653 910 255
https://www.freestylefootballtanzania.blogspot.com
Facebook: https://www.facebook.com/freefoottz/
Instagram: https://www.instagram.com/freefoottanzania/
Valdo
Petro Valdo (kwa Kifaransa: Pierre Vaudès/de Vaux, 1140 hivi - 1179 au 1205 hivi), anatajwa kwa mwanzilishi wa Wavaldo, tapo la Ukristo la Karne za Kati.
Hakuna habari nyingi za hakika kuhusu maisha yake. Mfanyabiashara wa Lyon, Ufaransa, aliongoka kwa kuacha mali yake na kushika ufukara.
Alianza pia kuhubiri, hasa kwamba, "Hakuna anayeweza kuyumikia mabwana wawili, Mungu na mali". Kufikia mwaka 1170 Valdo alikuwa ameshapata wafuasi wengi walioiga maisha yake ya Kiinjili.
Anasifiwa pia kwa kutoa au kuagiza tafsiri ya kwanza ya Biblia katika lugha yoyote mpya iliyotokana na Kilatini.
Mwaka 1179, Valdo na mfuasi wake mmojawapo walikwenda Roma, walipokaribishwa na Papa Alexander III. Mwaka huohuo mtaguso wa tatu wa Laterano ulikataa baadhi ya mawazo ya Valdo, bila kulaani tapo lenyewe wala kutenga viongozi wake.
Lakini itikio la maaskofu lilikuwa kali zaidi, hivyo Wavaldo walifukuzwa kutoka Lyon, na hatimaye walijitafutia usalama katika mabonde ya Piemonte, Italia Kaskazini.
Baada ya mwanzo wa Matengenezo ya Kiprotestanti, Wavaldo walijiunga nayo, hasa katika mfumo wa Wakalvini (1532).
Kwa sasa Wavaldo ni 40,000 hivi.
Wakatari
Wakatari (kutoka neno la Kigiriki "katharos", yaani "safi") walikuwa Wakristo wa karne za kati waliofuata aina ya Gnosis ya kale iliyozidi kupatikana huko na huko, kwa mfano kati ya Wamani.
Waliamini ulimwengu umeumbwa na mungu mbaya na kwamba huyo alimnyang'anya Mungu mwema watu na kuwaleta ulimwenguni. Kumbe ndani ya mwili wao kuna roho inayohitaji kumrudia Mungu.
Walikataa mafundisho kuhusu dhambi, kumbe waliamini mtu akifa mungu mbaya anairudisha tena ulimwenguni katika mwili mwingine mpaka mtu afikie utakaso.
Walikubali Agano Jipya tu, wakitumia tafsiri za lugha za kawaida, si za Kilatini.
Pia walikataa ndoa, kunywa maziwa na kula nyama, isipokuwa samaki.
Lakini walidai kati yao waliokamilika tu wafuate maadili hayo, wakiwaachia waumini wengine wafanye walivyotaka hadi kutubu saa ya kufa.
Mwaka 1145 walianza kushambulia Kanisa Katoliki, na kufikia mwaka 1165 walisema hadharani limejaa mbwamwitu wakali na wanafiki wanaoabudu mungu mwingine, si yule wa kweli.
Mwaka 1166 mtaguso wa Oxford uliwafuta Wakatari wa huko Uingereza. Ikatokea vilevile Ufaransa Kaskazini.
Hivyo mwaka 1167 maaskofu Wakatari walikutana ili kuanzisha kanisa mbadala huko Ufaransa Kusini, walipokuwa wanaungwa mkono na watawala wadogo.
Kanisa Katoliki, ingawa mapadri wake hawakuwa na maadili mazuri, lilipinga Ukatari kama uzushi. Hata hivyo ulizidi kuenea katika mazingira ya juhudi kubwa ya mijini, wakati Wakatoliki walizidi kuwa na nguvu mashambani, kwenye monasteri.
Hatimaye Papa aliagiza vita vya msalaba dhihi yao akiwaahidia askari wote fadhili zilezile walizopewa waliokwenda kupigana na Waislamu.
Tarehe 22 Julai 1209 askari 30,000 hivi waliteka Beziers na kuua wakazi wote (labda 20,000), wengi wao wakiwa Wakatoliki. Vita viliendelea miaka arubaini hivi, kwa lengo la kukomesha Wakatari wote Ufaransa Kusini.
Mwaka 1210 walianza kuchoma moto watu hai, desturi iliyoendelea kwa wazushi wengine baadaye.
Katika miji ya Italia Kaskazini Ukatari ulikoma miaka ya 1260. Guillaume Bélibaste, "mkamilifu" wa mwisho wa Languedoc, aliuawa mwaka 1321.
Ngome ya Beaumaris
Ngome ya Beaumaris ("Castell Biwmares" kwa Kiwelisi) iko katika mji wa Beaumaris, katika kisiwa cha Anglesey, Welisi.
Ujenzi wake ulianza mwaka 1295 chini ya mbunifu wa Kisavoya Jacques de Saint-Georges.
Imeandikwa katika orodha ya Urithi wa Dunia ya UNESCO mwaka 1986.