hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
Hekaya
Hekaya (pia hujulikana kama hikaya, kutoka neno la Kiarabu) ni hadithi, kisa, ngano au kioja, ajabu au tukio lolote la kustaajabisha.
Mfano maarufu wa hekaya kwa Kiswahili ni zile za Abunuwasi.
Wahusika
Wahusika katika fasihi simulizi ni viumbe hai au wasiokuwa na uhai, wanaochorwa na msanii wa kazi ya fasihi kwa ajili ya kufikisha ujumbe kwa hadhira.
Mfano wa wahusika hao ni binadamu, wanyama, miti, mawe, mapango n.k.
Aghalabu wahusika wa fasihi simulizi ni wengi kwani wanahusisha viumbe wote, wenye uhai na wasiokuwa na uhai.
Kimo (lugha)
Kimo (pia Kiwakde) ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Wamo kwenye kisiwa cha Wakde.
Mwaka wa 2005 idadi ya wasemaji wa Kimo imehesabiwa kuwa watu 550 tu. Kwa vile watoto hawafundishwi lugha hiyo, na Wamo wengi hutumia Kimalay ama Kimalay ya Papua badala ya lugha yao, Kimo inakaribia kutoweka kabisa hivi karibuni.
Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimo iko katika kundi la Kioseaniki.
Mazingara (Tanga)
Mazingara ni jina la kata ya Wilaya ya Handeni katika Mkoa wa Tanga, Tanzania.
Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 11,870 waishio humo.
Rita wa Cascia
Rita wa Cascia (jina la kijiji hicho linatamkwa 'Kasha') alikuwa mjane wa Italia (jina la awali lilikuwa Margherita Lotti, Roccaporena, Perugia, Umbria, 22 Mei 1381 - Cascia, Perugia, 22 Mei 1457) aliyejiunga na shirika la wamonaki Waaugustino baada ya kufiwa mume na watoto.
Wazazi wa Rita walikuwa wanaitwa Antonio na Amati Loti. Katika kuzaliwa kwake Rita kulikuwa kwa pekee sana. Siku moja akiwa amelala kulitokea nyuki weupe walioonekana wakiingia na kutoka mdomoni mwake. Hii ilikuwa ishara ya utakatifu.
Rita alipenda sana kuwa sista lakini wazazi wake walimlazimisha awe mama wa familia.
Baadaye monasterini alijulikana kwa ukali wa malipizi yake na kwa ufanisi wa sala zake.
Papa Urban VIII alimtangaza mwenye heri mwaka 1626, halafu Papa Leo XIII akamtangaza mtakatifu tarehe 24 Mei 1900 kwa jina la "Mtakatifu wa mambo yasiyowezekana".
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 22 Mei.
Kristofa Magallanes
Kristofa Magallanes (kwa Kihispania Cristóbal Magallanes Jara, Totatiche, Jalisco, Mexico, 30 Julai 1869 - Colotlán, Jalisco, 25 Mei 1927) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki nchini Meksiko hadi alipouawa bila kesi wakati wa Vita vya Wakristero.
Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri tarehe 22 Novemba 1992 halafu mtakatifu mfiadini tarehe 21 Mei 2000 pamoja na wenzake 24 waliofia dini katika vita hivyo:
Sikukuu yao inaadhimishwa kila tarehe 21 Mei.
Elijah Muhammad
Elijah Muhammad (amezaliwa na jina la Elijah Robert Poole; 7 Oktoba, 1897 – 25 Februari, 1975) alikuwa kiongozi wa kidini ambaye aliongoza shirika la Nation of Islam (NOI) kuanzia 1934 hadi kifo chake mnamo mwaka wa 1975. Huyu ndiye mnasihi mkubwa wa Malcolm X, Louis Farrakhan, Muhammad Ali, na mtoto wake Warith Deen Mohammed.
Nation of Islam
Kina Nation of Islam (, hufupishwa kama NOI) ni shirika la Kiislamu lenye harakati za kidini ambalo lilianzishwa mjini Detroit, Marekani, na Wallace D. Fard Muhammad mnamo tarehe 4 Julai, 1930. Malengo yake hasa ni kuboresha imani za kiroho, mtima, jamii na hali za kiuchumi za Wamarekani Weusi Waislamu wa Marekani na masuala mengine ya kibinadamu. Watahakiki wamelipa jina shirika kama kikundi cha mamlaka ya watu weusi, yaani, kama kikundi cha kuchochea chuki dhidi ya watu wasio weusi na Kikundi kisichowapenda Wayahudi, na NOI hutazamwa kama kikundi cha chuki na kituo cha Southern Poverty Law Center.
Gazeti lake rasmi ni "The Final Call". Nation of Islam halichapishi idadi halisi ya wanachama wake; mwaka wa 2007, wanachama wao walikadiriwa kufikia kati ya 20,000 na 50,000.
Baada ya kutoweka kwa Fard mnamo Juni 1934, Nation of Islam liliongozwa na Elijah Muhammad, ambaye alianzisha mahali mbalimbali pa kuabudia ambapo alipaita (Mahekalu au Misikiti), shule iliyoitwa Muhammad University of Islam, mabiashara, mashamba, na mashamba makubwa na ujenzi wa majengo ambayo yalikuwa Marekani na nje ya Marekani. Wakati wa uongozi wa Elijah Muhammad, kulikuwa na makundi kibwena, yaani, mivutano baina ya watu hawa na wale hadi kupelekea kuondoka kwa kiongozi mkubwa katika shirika Bwana Malcolm X na kuamua kuwa dhehebu la Sunni. Baada ya kifo cha Elijah Muhammad mnamo 1975, mtoto wake Warith Deen Mohammed kabadili jina la jumuia na kuliita "World Community of Islam in the West" (na mara mbili baada ya hapo), na baadaye alijaribu kulirudisha shirika katika muundo mkuu wa Kiislamu wa itikadi za Kisunni.
Mwaka wa 1977, Louis Farrakhan alikataa uongozi wa Warith Deen Mohammed na kuainzisha upya Nation of Islam katika misingi ya awali. Kachukua hekalu ya makao makuu ya Nation of Islam, Mosque Maryam (Mosque #2), ambalo lipo Chicago, Illinois. Tangu 2010, chini ya Farrakhan, wanachama wanaonekana kuzidi.
Uafrocentriki
Uafroncentriki (kutoka Kiingereza: Afrocentrism vilevile huitwa Afrocentricity) ni itikadi ya kitamaduni au mtazamo wa kilimwengu ambao hasa ulitolewa na wasomi Weusi wanaoishi nchini Marekani na imejikita katika kuelezea historia ya mtu mweusi Ni majibu yaliyotokana na toleo la ulimwengu la (Eurocentriki) kuhusu Watu wa Afrika na michango yao kihistoria na vilevile katika kutaka kujua asili yao na itikadi zao. Afrocentricity inajishughulisha hasa elimu ya kujitambua kusimama kama wakala wa Afrika na itakadi nzima ya Pan-African na utamaduni wake, falsafa, na historia.
Vilevile Afrocentric hutazamiwa kama mawazo ya Wasomi wa Kiafrika na kwingineko ambao walisoma huko Ulaya. Wengi wao waliibuka katika karne ya 20 hasa kipindi kile cha harakati za kupigania uhuru na ukoloni barani Afrika. Kwa mujibu wa wasomi hao, sababu zilizopelekea Unyang'anyi wa Afrika ni kwa sababu ya mapinduzi ya viwanda ambayo yalichukua nafasi barani Ulaya katika karne ya 19. Mapinduzi hayo yalikuwa na changamoto mbalimbali kwa mataifa ya Ulaya. Ili kuondoa changamoto hizo, wakaona bora waje Afrika - jambo ambalo lilipelekea kuigawa Afrika kwa mataifa yenye nguvu ya Ulaya.
Yafuatayo ni matatizo au nadharia kulingana na wasomi hao wa Kiafrika walioanisha na kuaminika ndio hasa yaliyowafanya Wazungu waje Afrika:
Uzalishaji wa kupita kiasi ulisababishwa na matumizi ya mashine badala ya binadamu. Utumiaji wa uliongeza uzalishaji na kupelekea upungufu wa malighafi barani Ulaya. Hivyo basi walilazimika kuja Afrika ili kutatua tatizo hilo la malighafi. Hili lilipeleka unyang'anyi wa Afrika.
Baada ya mapinduzi ya viwanda, kulikuwa na upungufu wa watu kununua bidhaa za viwandani. Jambo hili lilifanya waje Afrika kutafuta masoko. Vilevile baada ya mapinduzi ya viwanda, sehemu kubwa ya watu walikuwa hawana ajira hivyo upatikanaji wa pesa ukawa mdogo mno, wapi pa kuuzia bidhaa zao, Afrika.
Mamlaka ya watu weusi
Mamlaka ya watu weusi (kutoka Kiingereza: Black supremacy au black supremacism) ni itikadi ambayo imejikita katika imani ya kumwezesha au kumhamasisha mtu mweusi kuwa juu na bora zaidi kwa watu wa rangi nyingine hivyo basi, watu weusi waweze kuwashinda watu ambao sio weusi katika nyanja zote yaani kiuchumi, kisiasa na kijamii. Kwa baadhi ya watalaamu wa Kizungu hili hulichukulia kundi la chuki.
Mamlaka ya watu weupe
Mamlaka ya watu wepe (kutoka Kiingereza: White supremacy au white supremacism) ni itikadi ambayo imejikita katika imani ya kumwezesha au kumhamasisha mtu mwepe kuwa juu na bora zaidi kwa watu wa rangi nyingine hivyo basi, watu weupe waweze kuwashinda watu ambao sio weupe katika nyanja zote yaani kiuchumi, kisiasa na kijamii. Kwa baadhi ya watalaamu wa Kizungu hili hulichukulia kundi la chuki.
Wizkid
Ayodeji Ibrahim Balogun (amezaliwa 16 Julai, 1990), anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama Wizkid (wakati mwingine hupambizwa kama WizKid), ni msanii wa rekodi, mtunzi wa nyimbo na mtumbuizaji kutoka nchini Nigeria. Alianza kazi ya muziki akiwa na umri wa miaka 11, na kutoa albamu ya ushirika akiwa na Glorious Five iliyopewa jina la "Lil Prinz" (2001). Mwaka wa 2009, ameingia mkataba na Banky W. iliyo chini ya Empire Mates Entertainment. Ameanza kupata umaarufu zaidi mnamo mwaka wa 2010 baada ya kutoa kibao cha "Holla at Your Boy" kutoka katika albamu yake ya kwanza iliyoitwa "Superstar" (2011). "Tease Me/Bad Guys", "Don't Dull", Gidi Girl, "Love My Baby", "Pakurumo" na "Oluwa Lo Ni" zilikuwa single kutoka katika albamu ya "Superstar". Albamu yake ya pili iliyoitwa , "Ayo" (2014), ilitanguliwa na vibao kama vile "Jaiye Jaiye", "On Top Your Matter", "One Question", "Joy", "Bombay" na "Show You The Money". 
Kwa zaidi, katika kazi za kujitegemea, Wizkid amepata kushirikiana na baadhi ya wasanii ambao wamo katika kazi kama vile "Girl" (Bracket), "Fine Lady" (Lynxxx), "Sexy Mama" (Iyanya), "Slow Down" (R2Bees), "The Matter" (Maleek Berry), "Pull Over" (Kcee) na"Bad Girl" (Jesse Jagz).
Kazi na mchango wake katika Tasnia ya Muziki wa Nigeria umepelekea kupata mafanikio kadha wa kadha, ikiwa ni pamoja na tuzo ya BET Award, a MOBO Award, The Headies Awards tatu, Channel O Music Video Awards mbili, nne za Nigeria Entertainment Awards, Ghana Music Award, mbili za Dynamix All Youth Awards, mbili za City People Entertainment Awards, na Future Award. Kwa zaidi, amepata kuchaguliwa mara tatu katika MTV Europe Music Awards vilevile mara nne katika tuzo za World Music Awards. Alipata kuwa nafasi ya 5 kwa msanii mwenye pesa sana wa Afrika mwaka 2013 na jarida la Forbes na Channel O. Mnamo Februari 2014, Wizkid amekuwa mwanamuziki wa kwanza wa Kinigeria kuvuka idadi ya milioni 1 ya watu wanaomfuta katika mtandao wa Twitter.
Jamhuri ya Texas
Jamhuri ya Texas ilikuwa sehemu ya Mexiko iliyojitenga mwaka 1836 na kuendelea kama nchi ya kujitegemea hadi 1845 ilipotekwa na Marekani na kuwa jimbo la Texas ndani ya Maungano ya Madola ya Amerika (USA).
Chanzo cha harakati ya kujitenga ilikuwa idadi ya walowezi kutoka Marekani waliopewa ardhi na serikali ya Mexiko katika miaka ya awali lakini baadaye hawakuwa tayari tena kukubali mamlaka ya Mexiko. Sababu mojawapo ilikuwa sheria ya Mexiko iliyowapa watumwa wote uhuru ilhali walowezi kutoka Marekani walianzisha mashamba wakiingiza watumwa weusi kama wafanyakazi. Lakini uasi wa walowezi wa Texas ilianza wakati serikali ya Mexiko ilichukuliwa na jenerali Santa Anna aliyejitangaza kuwa dikteta na kufuza mamlaka ya serikali za kieneo. Mapigano yalianza wakati jeshi al Mexiko ilijaribu kukusanya silaha za wanamigambo wa Texas na hapo vita ilianza.
Katika mapigano ya kijeshi migambo ya Texas ilishinda jeshi la Mexiko na jenerali Santa Anna alipaswa kukubali uhuru wa Texas hata kama baadaye bunge la Mexiko ilikataa kukubali.
Hali halisi Texas ilikuwa nchi ya kujitegemea lakini dhaifu na idadi kubwa ya raia walipendelea kujiunga na Marekani. Mwaka 1845 rais wa Marekani James K. Polk aliamua utekaji wa texas na kuifanya sehemu ya Marekani. Baadaye bunge la Marekani lilikubali Texas kuwa jimbo la kujitawala wa Maungano ya Madola ya Amerika.
Utekaji wa Texas ilikuwa chanzo cha vita ya Marekani na Mexiko ya 1846-1848 ambako Mexiko ilishindwa.
Mpira (Hevea)
Mpira ni spishi ya mti ("Hevea brasiliensis") katika familia Euphorbiaceae. Utomvu wake huvunwa ili kutengeneza dutu kinamo inayoitwa mpira pia. Jina “mpira” hutumika pia kwa miti ingine kama "Landolphia kirkii", "Saba comorensis", "Manihot glaziovii", "Sonneratia alba "na" S. caseolaris".
Jason Bateman
Jason Bateman (amezaliwa tar. 14 Januari 1969) ni mwigizaji wa filamu na tamthilia kutoka nchini Marekani.
Mpira (maana)
Mpira ni jina la:
Mpira
Mpira ni kifaa chenye umbo la tufe, duaradufu au umbo la kufanana nalo. Unatumiwa kwa kuutupa au kuupiga kwa mguu au fimbo fulani.
Mipira hutengenezwa kwa mata kama ngozi, plastiki au dutu ya mpira inayotakiwa kuwa nyumbufu. Mara nyingi mpira ni aina ya ganda tu inayojaa hewa lakini kuna pia mipira inayojaa dutu fulani kwa mfano mpira wa golf au hockey.
Michezo ya mipira inaaminiwa kuwa kati ya michezo ya kale kabisa. Maana inaonekana si watoto wadogo lakini pia wanyama kama paka huvutwa na kitu chenye mwendo wa kuzunguka.
Johannes Diderik van der Waals
Johannes Diderik van der Waals (23 Novemba, 1837 hadi 8 Machi, 1923) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Uholanzi. Hasa alichunguza hali ya gesi na ya kiowevu. Mwaka wa 1910 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.
Isamu Akasaki
Isamu Akasaki (amezaliwa 30 Januari, 1929) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Japani. Hasa amechunguza dutu za nusu kipitishi na kubuni diodi ya kutoa nuru. Mwaka wa 2014, pamoja na Hiroshi Amano na Shuji Nakamura, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.
Hiroshi Amano
Hiroshi Amano (amezaliwa 11 Septemba, 1960) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Japani. Hasa amechunguza dutu za nusu kipitishi na kubuni diodi ya kutoa nuru. Mwaka wa 2014, pamoja na Isamu Akasaki na Shuji Nakamura, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.
Shuji Nakamura
Shuji Nakamura (amezaliwa 22 Mei, 1954) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Japani; baadaye akakata uraia wa Marekani. Hasa amechunguza dutu za nusu kipitishi na kubuni diodi ya kutoa nuru. Mwaka wa 2014, pamoja na Hiroshi Amano na Isamu Akasaki, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.
Muujiza
Muujiza ni tukio lisiloelezeka kisayansi kufuatana na sheria za maumbile.
Matukio hayo yanaweza kufikiriwa yamesababishwa ama na Mungu au miungu, hata kupitia mtu wa dini, ama na nguvu nyingine zinazohusiana na ushirikina.
Wanateolojia Wakristo wanasema Mungu kwa kawaida anaacha sheria za maumbile zifuate mkondo wake, lakini anabaki huru kuziingilia anavyotaka kwa mipango yake.
Injili zinasimulia aina nyingi za miujiza ya Yesu.
Kushukia kuzimu
Kushukia kuzimu ni fundisho la imani ya madhehebu mbalimbali ya Ukristo la kwamba Yesu Kristo, baada ya kufa msalabani siku ya Ijumaa kuu na kabla ya kufufuka kwa utukufu usiku wa Pasaka, alishukia kuzimu kwa nguvu ili kutoa roho za waadilifu zilizokuwa zikisubiri ukombozi kutoka kwake.
Msingi katika Biblia ya Kikristo ni hasa dondoo la Waraka wa kwanza wa Mtume Petro 3:18-22 na Waraka wa Mtume Paulo kwa Waefeso 4:9 This near-absence in Scripture has given rise to controversy and differing interpretations..
Katika karne za kwanza za Kanisa, imani hiyo inakiriwa na Kanuni ya Imani ya Mitume (Italia) na Ungamo la Imani la Atanasi (Misri). Ilifundishwa pia na Melito wa Sardi, Tertuliani, Hipoliti wa Roma, Origen, Ambrosi n.k.
Taa (samaki)
Taa ni aina za samaki zilizo na mnasaba na papa. Papa upanga na papa charawanza ni aina za taa pia. Majina mengine ya samaki hawa ni shepwa, karwe , (ki)pungu na nyenga. Kama papa, taa wana kiunzi cha gegedu. Mwili wao ni bapa, isipokuwa ule wa papa upanga na papa charawanza, na mapefu yamekuwa mapana na kama mabawa. Hawana pezi la mkundu. Mdomo upo upande wa chini wa kichwa na hata matamvua yapo chini ya mwili kando ya mapefu. Takriban spishi zote zina jozi 5 za matamvua, lakini spishi kadhaa zinazo 6. Macho ya taa yapo juu ya kichwa na nyuma ya kila jicho kuna spirakuli moja. Taa wengi huvuta maji kupitia spirakuli na huyapitisha kwa matamvua ambayo hufyonza oksijeni kutoka maji haya. Mkia wa taa ni mrefu na mwembamba na hubeba msumari katika spishi nyingi.
Ingawa papa upanga ni aina za taa, wanafanana zaidi na papa wa kawaida, isipokuwa mwili wao ni bapa zaidi. Pua ni ndefu sana na inabeba meno kwa pande mbili zote. Pua hii hutumika kwa kukamata na kukata mawindo.
Papa charawanza, papa kiharere na papa wame ni aina za taa pia lakini wana mkia kama papa wa kawaida. Kichwa pamoja na mapefu ina umbo wa pembetatu au gitaa (kwa hivyo jina la Kiingereza: Guitarfish).
Takaaki Kajita
Takaaki Kajita (amezaliwa 9 Machi, 1959) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Japani. Hasa amechunguza mbembeo wa nyutrino unaoonyesha kwamba nyutrino ina masi. Mwaka wa 2015, pamoja na Arthur B. McDonald, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.
Arthur B. McDonald
Arthur Bruce McDonald (amezaliwa 29 Agosti, 1943) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Kanada. Hasa aligundua mbembeo wa nyutrino unaoonyesha kwamba nyutrino ina masi. Mwaka wa 2015, pamoja na Takaaki Kajita, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.
Venkatraman Ramakrishnan
Venkatraman Ramakrishnan (amezaliwa 1952 nchini Uhindi) ni mwanakemia wa nchi za Uingereza na Marekani. Hasa amechunguza ribosomi. Mwaka wa 2009, pamoja na Thomas Steitz na Ada Yonath, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.
Thomas Steitz
Thomas Steitz (amezaliwa 23 Agosti, 1940) ni mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa amechunguza ribosomi. Mwaka wa 2009, pamoja na Venkatraman Ramakrishnan na Ada Yonath, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.
Ada Yonath
Ada Yonath (amezaliwa 22 Juni, 1939) ni mwanakemia kutoka nchi ya Israel. Hasa amechunguza ribosomi. Mwaka wa 2009, pamoja na Venkatraman Ramakrishnan na Thomas Steitz, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.
Hispania Mpya
Hispania Mpya (Kihisp. Virreynato de Nueva España) ilikuwa eneo la kikoloni la Hispania katika Amerika ya Kaskazini, Amerika ya Kati na sehemu za visiwa vya Asia kuanzia mwaka 1535 hadi 1821. Lilijumlisha nchi za leo za Mexiko, Belize, Guatemala, El Salvador, Honduras, Nikaragua, Costa Rica, visiwa vya Karibi, Ufilipino na visiwa mbalimbali katika Pasifiki pamoja na maeneo yaliyo leo majimbo ya kusini ya Marekani (majimbo ya Kalifornia, Nevada, Utah, Colorado, Wyoming, Arizona, New Mexico, Texas na Florida). Hata Venezuela ilikuwa sehemu yake hadi kuhamishwa Granada mpya mnamo 1717.
Maeneo haya mapana yalikuwa chini ya usimamizi wa gavana mkuu mwenye cheo cha "mfalme mdogo" ("virrey" yaani mfalme mdogo au makamu wa mfalme) aliyekaa mjini Mexico City.
Maeneo yake yaligawiwa kwa majimbo yaliyoongozwa na magavana wa pekee.
Hispania ilipaswa kuachia Uingereza visiwa vya Bay Islands (1643), Jamaika (iliyoitwa awali Santiago - hadi 1655) , Visiwa vya Kaiman (1670), Trinidad (1797) na Belize (1798). Nusu ya magharibi ya Hispaniola ilikuwa koloni ya Haiti ya Ufaransa mwaka 1697.
Tangu uhuru wa koloni za Uingereza katika Amerika ya kaskazini zilizounda Muungano wa Madola ya Amerika (yaani Marekani) mawazo ya kujitenga na Hispania yalianza kusambaa hata katika Mexiko.
Uhuru wa Mexiko ulitokea mwaka 1821 na kuanzia sasa zilikuwa sehemu za Kuba, Puerto rico na Ufilipino pekee zilizobaki chini ya Hispania hadi Vita ya Marekani dhidi Hispania mwaka 1898 iliyomaliza utawala wa Hispania katika Amerika na Asia.
Ufumaji
Sanaa ya ufumaji ni ufundi unaotumika kutengeneza vitu mbalimbali kwa kutumia vifaa maalumu au mikono. Mfano wa vitu hivyo ni mikeka, vitambaa, viti vya kukalia n.k.
Ufumaji unasaidia kuongeza ujuzi wa kubuni; pia ufumaji unamsaidia binadamu kukidhi mahitaji yake ya kila siku na unaingiza pato kwa taifa.
Maya
Maya ni jina la ustaarabu uliostawi kusini mwa Meksiko ya leo (rasi ya Yucatan) pamoja na Gwatemala, Belize na sehemu za Honduras na El Salvador kuanzia mwaka 2000 hivi KK hadi waliposhindwa na Wahispania kutoka Ulaya (karne ya 16 na ya 17 BK).
Watu wa kwanza waliofika huko kutoka kaskazini walikuwa Waindio, wajukuu wa wahamiaji walioingia Amerika kutoka Asia ya Kaskazini. Hakuna uhakika kufika huko kulitokea lini: labda miaka 10,000 iliyopita.
Hao Waindio walikuwa wakulima hodari sana na mazao mbalimbali ambayo leo ni msingi wa chakula kote duniani yalianzishwa na kupandishwa nao, yakiwa pamoja na mahindi, mboga na nyanya. Kilimo cha mahindi hukadiriwa kilianzishwa takriban mnamo mwaka 9000 KK.
Kilimo kiliweka msingi kwa vijiji na jamii zilizoshirikiana katika maeneo makubwa. Miji ya kwanza inajulikana kuanzia takriban mwaka 1500 KK.
Wamaya waliishi katika vijiji na miji iliyojitegemea na kugombana kati yao mara kwa mara.
Wamaya walibuni mwandiko wa hiroglifi wenye alama nyingi kupita maandishi mengine katika Amerika ya Kale na kutunga vitabu. Waliendeleza pia hisabati, wakijua namba "sifuri" na kuboresha mfumo wa kalenda.
Walikuwa hodari sana katika astronomia yaani elimu ya nyota. Walipamba miji yao kwa majengo makubwa na mazuri na kuwa wafanyabiashara hodari. Sanaa yao ilijua uchongaji wa mawe na pia uchoraji.
Jamii ya Wamaya ilifikia kiwango cha juu kuanzia mwaka 500 KK wakati miji mikubwa ya kwanza ilipotokea. Mnamo mwaka 800 BK jamii za Wamaya katika Yucatan ziliporomoka; wataalamu wengi huamini ya kwamba mabadiliko ya ekolojia na halihewa pamoja na kuchoka kwa rutuba ya ardhi yalisababisha kutoka kwa watu katika makazi ya awali.
Lakini ustaarabu huu uliona tena kipindi cha kustawi katika maeneo mengine hadi kuja kwa Wahispania. Miji mbalimbali ya Wamaya iliendelea kujitetea dhidi ya wavamizi na Nojpeten, mji wa mwisho wa kujitegemea ulitekwa mwaka 1696 tu.
Wamaya
Wamaya ni kundi la makabila ya Waindio wa Amerika ya Kati, hasa rasi ya Yucatan. Kwa sasa wako milioni 7 hivi katika nchi za Meksiko, Guatemala, Belize, Honduras na El Salvador.
Ndio wajukuu wa watu waliostawisha ustaarabu wa Maya kuanzia mwaka 2000 KK hivi hadi uvamizi wa Wahispania (karne ya 16 na ya 17).
Bondia
Bondia (pia: mpiga ngumi au mwanamasumbwi) ni mwanamichezo anayetekeleza mchezo wa ngumi.
Bondia ni mtu wa kiume au wa kike anayepigana na bondia mwingine kwa kutumia mikono inayofungwa kwa namna ya ngumi akifuata sheria na kanuni za mchezo huu. Kwa kawaida mabondia huvaa glovu. Kwa mapambano au mechi mabondia hupangwa kwa vikundi au daraja kulingana na uzito wao.
Mara nyingi mabondia hupangwa pia katika sehemu mbili: wale wanaofanya mchezo kwa ajili ya mchezo na wengine wanaocheza kwa pesa. Wanaojulikana zaidi ni mabingwa wa mchezo wa ngumi kwa pesa.
Kuna taasisi na tovuti mbalimbali zinazoorodhesha mabondia mashuhuri kulingana daraja.
Eurasia
Eurasia ni jina linalotumika kutaja kwa pamoja nchi zote za Asia na Ulaya. Jina hilo linaunganisha maneno "Europa" na "Asia".
Hali halisi mabara ya Ulaya na Asia yako pamoja kama nchi kavu mfululizo na hakuna bahari inayoyatenganisha. Kwa hiyo Ulaya na Asia haziitwi mabara kwa sababu za kijiografia bali kwa sababu za kihistoria na za kiutamaduni tu.
Desturi hii inatokana na Wagiriki wa Kale waliokuwa watu wa kwanza wa kugawa dunia katika sehemu tatu tofauti (Ulaya, Asia na Afrika) na hivyo kuweka msingi wa ugawaji wa dunia kwa mabara.
Wataalamu wengi wa jiografia wanaona ya kwamba masi ya nchi kavu inayojumlisha Ulaya na Asia ina tabia zote za bara moja na hivyo hutumia jina la "Eurasia". Karibu eneo lote liko juu ya bamba la gandunia lilelile, yaani Bamba la Ulaya-Asia.
Tangu kale suala la mpaka kati ya Ulaya na Asia lilikuwa tata na kuna majibu mbalimbali. Wengi hukubaliana ya kwamba mstari unafuata milangobahari ya Dardaneli na Bosporus (nchini Uturuki), mwambao wa Bahari Nyeusi na Bahari Kaspi halafu safu ya milima ya Ural hadi Bahari Aktiki. Lakini kati ya Bahari Nyeusi na Kaspi katika eneo la Kaukasus mawazo hutofautiana sehemu gani ni za Asia na zipi za Ulaya.
Sokwe Mtu wa Kawaida
Sokwe Mtu wa Kawaida ("Pan troglodytes") ni jina la nyani wakubwa wa familia Hominidae wanaofanana sana na binadamu. Sokwe Mtu wa Kawaida wanaishi katika maeneo ya tropiki ya Afrika.
Novosibirsk
Novosibirsk (Kirusi: Новосибирск) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 1,425,508. Iko katika mkoa wa Novosibirsk Oblast.
Nizhniy Novgorod
Nizhniy Novgorod (Kirusi: Нижний Новгород) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 1,311,252. Iko katika mkoa wa Nizhniy Novgorod Oblast.
Yekaterinburg
Yekaterinburg (Kirusi: Екатеринбург) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 1,293,537. Iko katika mkoa wa Sverdlovsk Oblast.
Samara
Samara (Kirusi: Самара) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 1,157,880. Iko katika mkoa wa Samara Oblast.
Kazan
Kazan (Kirusi: Казань) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 1,105,289. Iko katika mkoa wa Tatarstan.
Rostov juu ya Don
Rostov juu ya Don (Kirusi: Ростов-на-Дону) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 1,068,267. Iko katika mkoa wa Rostov Oblast.
Ufa
Ufa (Kirusi: Уфа) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 1,042,437. Iko katika mkoa wa Bashkortostan.
Volgograd
Volgograd (Kirusi: Волгоград) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 1,011,417. Iko katika mkoa wa Volgograd Oblast.
Perm
Perm (Kirusi: Пермь) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 1,001,653. Iko katika mkoa wa Perm Krai.
Krasnoyarsk
Krasnoyarsk (Kirusi: Красноярск) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 909.341. Iko katika mkoa wa Krasnoyarsk Krai.
Saratov
Saratov (Kirusi: Саратов) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 873.055. Iko katika mkoa wa Saratov Oblast.
Voronezh
Voronezh (Kirusi: Воронеж) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 848.752. Iko katika mkoa wa Voronezh Oblast.
Tolyatti
Tolyatti (kwa Kirusi: Тольятти, kutokana na jina la Palmiro Togliatti, mwanasiasa Mkomunisti wa Italia) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 702.879. Iko katika mkoa wa Samara Oblast.
Krasnodar
Krasnodar (Kirusi: Краснодар) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 646.175. Iko katika mkoa wa Krasnodar Krai.
Ulyanovsk
Ulyanovsk (Kirusi: Ульяновск) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 635.947. Iko katika mkoa wa Ulyanovsk Oblast.
Izhevsk
Izhevsk (Kirusi: Ижевск) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 632.140. Iko katika mkoa wa Udmurtia.
Yaroslavl
Yaroslavl (Kirusi: Ярославль) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 613.088. Iko katika mkoa wa Yaroslavl Oblast.
Kaliningrad
Kaliningrad (Kirusi: Калининград) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 430.003. Hapa iko makao makuu ya mkoa wa Kaliningrad Oblast.
Hadi 1945 Kaliningrad ilikuwa mji wa Kijerumani uliojulikana kama Königsberg. 1945 kwenye mwisho wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia wakazi Wajerumani walikimbia au walifukuzwa na wakazi wapya walipelekwa hapa kutoka mikoa mengine ya Urusi.
2010 mji ulikuwa na wakazi 431,902.
Barnaul
Barnaul (Kirusi: Барнаул) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 600.749. Iko katika mkoa wa Altai Krai.
Vladivostok
Vladivostok (Kirusi: Владивосток) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 594.701. Iko katika mkoa wa Primorskiy Krai.
Irkutsk
Irkutsk (Kirusi: Иркутск) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 593.604. Iko katika mkoa wa Irkutsk Oblast.
Habarovsk
Habarovsk (Kirusi: Хабаровск) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 583.072. Iko katika mkoa wa Habarovsk Krai.
Novokuznetsk
Novokuznetsk (Kirusi: Новокузнецк) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 549.870. Iko katika mkoa wa Kemerovo Oblast.
Ryazan
Ryazan (Kirusi: Рязань) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 521.560. Iko katika mkoa wa Ryazan Oblast.
Tyumen
Tyumen (Kirusi: Тюмень) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 510.719. Iko katika mkoa wa Tyumen Oblast.
Naberezhnye Chelny
Naberezhnye Chelny (Kirusi: Набережные Челны) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 509.870. Iko katika mkoa wa Tatarstan.
Lipetsk
Lipetsk (Kirusi: Липецк) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 506.114. Iko katika mkoa wa Lipetsk Oblast.
Astrahan
Astrakhan (Kirusi: Астрахань) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 506.114. Iko katika mkoa wa Astrahan Oblast.
Kemerovo
Kemerovo (Kirusi: Кемерово) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 484.754. Iko katika mkoa wa Kemerovo Oblast.
Mahachkala
Mahachkala (Kirusi: Махачкала) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 462.412. Iko katika mkoa wa Dagestan.
Kirov, Kirov Oblast
Kirov (Kirusi: Киров) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 457.578. Iko katika mkoa wa Kirov Oblast.
Cheboksary
Cheboksary (Kirusi: Чебоксары) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 440.621. Iko katika mkoa wa Chuvashia.
Ivanovo
Ivanovo (Kirusi: Иваново) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 431.721. Iko katika mkoa wa Ivanovo Oblast.
Kipashai ya Kaskazini-Magharibi
Kipashai ya Kaskazini-Magharibi ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Afghanistan inayozungumzwa na Wapashai. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kipashai ya Kaskazini-Magharibi imehesabiwa kuwa watu 70,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kipashai ya Kaskazini-Magharibi iko katika kundi la Kiaryan.
Kipashai ya Kaskazini-Mashariki
Kipashai ya Kaskazini-Mashariki ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Afghanistan inayozungumzwa na Wapashai. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kipashai ya Kaskazini-Mashariki imehesabiwa kuwa watu 54,400. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kipashai ya Kaskazini-Mashariki iko katika kundi la Kiaryan.
Kipashai ya Kusini-Magharibi
Kipashai ya Kusini-Magharibi ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Afghanistan inayozungumzwa na Wapashai. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kipashai ya Kusini-Magharibi imehesabiwa kuwa watu 100,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kipashai ya Kusini-Magharibi iko katika kundi la Kiaryan.
Kipashai ya Kusini-Mashariki
Kipashai ya Kusini-Mashariki ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Afghanistan inayozungumzwa na Wapashai. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kipashai ya Kusini-Mashariki imehesabiwa kuwa watu 180,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kipashai ya Kusini-Mashariki iko katika kundi la Kiaryan.
The Wiz
The Wiz ni tamthiliya na baadaye filamu ya muziki kutoka nchini Marekani. Muziki ilitungwa na Charlie Smalls, kitabu chake na William F. Brown. Ilionyeshwa mara ya kwanza kwenye jukwaa ya Majestic Theatre kwenye Broadway mjini New York, maonyesho ya kwanza yalitokea 5 Januari mwaka 1975.
Igizo hili linasimulia upya riwaya mashuhuri ya watoto "The Wonderful Wizard of Oz" ikwekwa katika mazigira ya utamaduni ya Wamarekani weusi wa kisasa. Jina la igizo ni mafupisho yanayounganisha vifupi vya jina asilia "W"izard of "Oz".
Hata kama mwanzoni haikupokelewa vizuri sana iliendelea kuvuta watazamaji ikaendelea kwa miaka 4 hadi 1979 na kuonyeshwa mara 1,672.
Filamu yake ilitolewa 1978 kwa pamoja na Universal Pictures and Motown Productions ikiongozwa na Sidney Lumet. Kati ya waigizaji walikuwepo Diana Ross, Michael Jackson, Theresa Merritt, Thelma Carpenter, Lena Horne, Richard Pryor na Nipsey Russell.
Broadway
Broadway ni jina la barabara katika miji mbalimbali hasa nchini Marekani. Maana ya jina ni "njia pana". Maarufu ni hasa Broadway mjini New York inayopita katika mitaa ya Manhattan na Bronx. Imekuwa maarufu hasa kutokana na kuwepo kwa jukwaa 40 za maigizo. Maonyesho mengi ya maigizo mashuhuri yalitokea hapo.
Tatarstan
Tatarstan ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Russia. Mji mkuu wake ni Kazan.
Bashkortostan
Bashkortostan ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Russia. Mji mkuu wake ni Ufa.
Udmurtia
Udmurtia ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Russia. Mji mkuu wake ni Izhevsk.
Dagestan
Dagestan ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Russia. Mji mkuu wake ni Mahachkala.
Chuvashia
Chuvashia ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Russia. Mji mkuu wake ni Cheboksary.
Buryatia
Buryatia ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Russia. Mji mkuu wake ni Ulan-Ude.
Kaskazi Ossetia-Alania
Kaskazi Ossetia-Alania ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Russia. Mji mkuu wake ni Vladikavkaz.
Mordovia
Mordovia ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Russia. Mji mkuu wake ni Saransk.
Mkoa Huru wa Hanty-Mansi
Mkoa Huru wa Hanty-Mansi ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Russia. Mji mkuu wake ni Hanty-Mansiysk. Mji mkubwa wake ni Surgut.
Kabardino-Balkaria
Kabardino-Balkaria ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Russia. Mji mkuu wake ni Nalchik.
Karelia
Karelia ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Russia. Mji mkuu wake ni Petrozavodsk.
Mari El
Mari El ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Russia. Mji mkuu wake ni Yoshkar-Ola.
Jamhuri ya Komi
Jamhuri ya Komi (Kirusi: Республика Коми) ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Russia. Mji mkuu wake ni Syktyvkar.
Chechnya
Chechnya (Kirusi: Чечня) ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Russia. Mji mkuu wake ni Grozniy.
Yakutia
Jamhuri ya Sakha (Yakutia) (Kirusi: Республика Саха (Якутия)) ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Russia. Mji mkuu wake ni Yakutsk.
Hakasia
Hakasia (Kirusi: Хакасия) ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Russia. Mji mkuu wake ni Abakan.
Adygea
Adygea (Kirusi: Адыгея) ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Russia. Mji mkuu wake ni Maykop.
Ingushetia
Ingushetia (Kirusi: Ингушетия) ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Russia. Mji mkuu wake ni Magas. Mji mkubwa wake ni Nazran.
Karachaevo-Cherkesia
Karachaevo-Cherkessia (Kirusi: Карачаево-Черкесия) ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Russia. Mji mkuu wake ni Cherkessk.
Kalmykia
Kalmykia (Kirusi: Калмыкия) ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Russia. Mji mkuu wake ni Elista.
Tuva
Tuva (kwa Kirusi: Тыва) ni jina la jamhuri mojawapo ndani ya Shirikisho la Urusi. Iko katika Siberia ya kusini, kwenye kitovu cha kijiografia cha Asia.
Imepakana na nchi ya Mongolia upande wa kusini na maeneo yafuatayo ya Shirikisho la Urusi: Jamhuri ya Altai, Jamhuri ya Khakassia, mikoa ya Krasnoyarsk Krai, Irkutsk Oblast na Jamhuri ya Buryatia.
Mji mkuu wake ni Kyzyl.
Idadi ya wakazi ni 307,930 (sensa ya mwaka 2010).
Kuanzia 1921 hadi 1944 Tuva ilikuwa nchi huru ya kujitegemea iliyojulikana kwa jina la Tannu Tuva. Mwaka 1944 iliingizwa katika Umoja wa Kisoveti na kuwa sehemu ya Shirikisho la Jamhuri ya Kisovyiet ya Kijamii ya Kirusi, na baada ya anguko la Ukomunisti sehemu ya Shirikisho la Urusi.
Mkoa Huru wa Yamalo-Nenets
Mkoa Huru wa Yamalo-Nenets (Kirusi: Ямало-Ненецкий автономный округ) ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Russia. Mji mkuu wake ni Salehard.
Oblast huru ya Kiyahudi
Oblast huru ya Kiyahudi (Kirusi: Еврейская автономная область) ni jina la eneo la shirikisho la Russia lililopo mashariki mwa Urusi mpakani kwa China.
Linaitwa hivyo kwa sababu lilianzishwa kwa lengo la kuhifadhi Wayahudi wa Urusi na utamaduni wao. Lakini kwa sasa hao ni 0.2% tu kati ya wakazi wote wa eneo hilo.
Mji mkuu wake ni Birobijan.
Jamhuri ya Altai
Jamhuri ya Altai (Kirusi: Республика Алтай) ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Russia. Mji mkuu wake ni Gorno-Altaysk.
Magnitogorsk
Magnitogorsk (Kirusi: Магнитогорск) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 418.545. Iko katika mkoa wa Chelyabinsk Oblast.
Kursk
Kursk (Kirusi: Курск) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 413.442. Iko katika mkoa wa Kursk Oblast.
Nizhniy Tagil
Nizhniy Tagil (Kirusi: Нижний Тагил) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 408.903. Iko katika mkoa wa Sverdlovsk Oblast.
Ulan-Ude
Ulan-Ude (Kirusi: Улан-Удэ) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 408.903. Iko katika mkoa wa Buryatia.
Arhangelsk
Arhangelsk (Kirusi: Архангельск) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 356.051. Iko katika mkoa wa Arhangelsk Oblast.
Stavropol
Stavropol (Kirusi: Ставрополь) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 354.867. Iko katika mkoa wa Stavropol Krai.
Kurgan, Kurgan Oblast
Kurgan (Kirusi: Курган) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 345.515. Iko katika mkoa wa Kurgan Oblast.
Belgorod
Belgorod (Kirusi: Белгород) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 345.515. Iko katika mkoa wa Belgorod Oblast.
Kaluga
Kaluga (Kirusi: Калуга) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 336.137. Iko katika mkoa wa Kaluga Oblast.
Oryol
Oryol (Kirusi: Орёл) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 336.137. Iko katika mkoa wa Oryol Oblast.
Smolensk
Smolensk (Kirusi: Смоленск) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 325.137. Iko katika mkoa wa Smolensk Oblast.
Chita, Zabaykalskiy Krai
Chita (Kirusi: Чита) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 325.137. Iko katika mkoa wa Zabaykalskiy Krai.
Vladimir (mji)
Vladimir (Kirusi: Владимир) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 325.137. Iko katika mkoa wa Vladimir Oblast.
Vladikavkaz
Vladikavkaz (Kirusi: Владикавказ) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 325.137. Iko katika mkoa wa Kaskazi Ossetia-Alania.
Volzhskiy
Volzhskiy (Kirusi: Волжский) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 313.169. Iko katika mkoa wa Volgograd Oblast.
Cherepovets
Cherepovets (Kirusi: Череповец) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 311.869. Iko katika mkoa wa Vologda Oblast.
Saransk
Saransk (Kirusi: Саранск) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 304.866. Iko katika mkoa wa Mordovia.
Tambov
Tambov (Kirusi: Тамбов) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 293.658. Iko katika mkoa wa Tambov Oblast.
Vologda
Vologda (Kirusi: Вологда) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 293.046. Iko katika mkoa wa Vologda Oblast.
Surgut
Surgut (Kirusi: Сургут) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 285.027. Iko katika mkoa wa Mkoa Huru wa Hanty-Mansi.
Taganrog
Taganrog (kwa Kirusi: Таганрог) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 285.027. Iko katika mkoa wa Rostov Oblast.
Komsomolsk-na-Amure
Komsomolsk-na-Amure (Kirusi: Таганрог) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 281.035. Iko katika mkoa wa Habarovsk Krai.
Kostroma
Kostroma (Kirusi: Кострома) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 281.035. Iko katika mkoa wa Kostroma Oblast.
Nalchik
Nalchik (Kirusi: Нальчик) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 274.974. Iko katika mkoa wa Kabardino-Balkaria.
Petrozavodsk
Petrozavodsk (Kirusi: Петрозаводск) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 266.160. Iko katika mkoa wa Karelia.
Jost Gippert
Mwaka wa 1972 alihitimu masomo ya sekondari katika "Leibniz-Gymnasium", katika mji wa Essen-Altenessen. Tangu 1972 mpaka 1977 alijifunza isimu wa mlingo, usayansi wa India, usayansi wa Japan na usayansi wa China katika chuo kikuu Marburg na chuo kikuu huru Berlin. Baada ya masomo aliupata udaktari wa Falsafa (Ph.D.) kwa kazi yake kuhusu "Syntax of infinitival formations in the Indo-European languagues". Tangu 1977 mpaka 1990 alifanya kazi nyingine kama mwanamaarifa na alifanya madarasa katika Berlin, Vienna na Salzburg. Mwaka wa 1991, alipofanya kazi kama mwanamaarifa kwa isimu ya mashariki ya kompyuta, yeye alifanya katika chuo kikuu mji wa Bamberg kwa kazi yake kuhusu "Iranian loanwords in Armenian and Georgian". Jost Gippert afundisha isimu ya mlingo katika chuo kikuu "Johann-Wolfgang-Goethe", Frankfurt, tangu 1994. Tangu 1996 yeye ni mwanachama mgeni wa „Gelati Science Academy“ (Georgia). Tangu 2002 yeye ni mwanachama wa "Tufankommission"; na tangu 2007 ni mwanachama wa Katikati "Lugha" ya Chuo cha Sayansi Berlin-Brandenburg (Berlin-Brandenburg Science Academy).
Mwaka wa 1997 aliteuwa profesa wa heshima katika chuo kikuu "Sulkhan Saba Orbeliani", mji wa Tbilisi (Georgia), na 2009 aliteuwa udaktari wa heshima katika chuo kikuu "Ivane Javakhishvili", mahali sawasawa. Na mwaka wa 2013 aliteuwa udaktari wa heshima katika chuo kikuu "Shota Rustaveli", mji wa Batumi (Georgia). Kazi zake muhimu kama profesa kwa isimu ya mlingo katika Frankfurt, licha ya uchunguzi wa lugha za Kihindi-Kiulaya na mgawanyiko jenerali wa lugha, ni uchunguzi wa lugha za Caucasus. Miradi mingine ya kimataifa imefanyiwa chini ya usimamizi wake.
Jost Gippert anatawala mradi wake "TITUS" kama mwanaisimu wa kompyuta tangu mwaka 1987. Mradi "TITUS" wana shabaha kubomba madata ya nakala ya lugha za Kihindi-Kiulaya. Uchunguzi muhimu wa Jost Gippert ni isimu ya mlingo na kihistoria, mgawanyiko ya lugha, electronic text corpora, multimedia language documentation na electronic manuscript analysis.
Giugliano in Campania
Giugliano in Campania ni mji wa mkoa wa Campania, Italia Kusini na kuanzia mwaka 2015 ni sehemu ya jiji la Napoli.
Una wakazi 122,773 na hivyo ni wa 36 nchini Italia na wa 3 mkoani Campania.
Terni
Terni ni mji wa mkoa wa Umbria, Italia ya Kati.
Una wakazi 111,511 na hivyo ni wa 41 nchini Italia.
Novara
Novara ni mji wa mkoa wa Piemonte, Italia Kaskazini.
Una wakazi 104,388 na hivyo ni wa 42 nchini Italia na wa 2 mkoani Piemonte baada ya Torino.
Ancona
Ancona ni makao makuu wa mkoa wa Marche, Italia ya Kati.
Mji ulianzishwa na Wagiriki wa Kale kutoka Siracusa mwaka 387 KK.
Kwa sasa una wakazi 101,331 na hivyo ni wa 43 nchini Italia.
Bolzano
Bolzano (kwa Kijerumani: Bozen) ni makao makuu wa wilaya ya kujitegemea katika mkoa wa Trentino-Alto Adige ambao ni wa kaskazini kuliko yote ya Italia.
Mji una wakazi 106,441 (2016) na hivyo ni wa 42 nchini Italia.
Piacenza
Piacenza ni mji wa mkoa wa Emilia-Romagna, Italia Kaskazini.
Mji una wakazi 102,269 na hivyo ni wa 44 nchini Italia.
Andria
Andria ni mji wa mkoa wa Puglia, Italia Kusini.
Mji una wakazi 100,518 na hivyo ni wa 46 nchini Italia.
Kanda ya Shirikisho la Urusi
a. According to Article 13 of the Charter of Leningrad Oblast, the government bodies of the oblast are located in the city of St. Petersburg. However, St. Petersburg is not officially named to be the administrative center of the oblast.
b. According to Article 24 of the Charter of Moscow Oblast, the government bodies of the oblast are located in the city of Moscow and throughout the territory of Moscow Oblast. However, Moscow is not officially named to be the administrative center of the oblast.
c. Not recognized internationally as a part of Russia.
Maeneo ya Shirikisho la Urusi
Maeneo ya Shirikisho la Urusi ni maeneo yanayofanya kikatiba Shirikisho la Urusi. Maeneo haya ni kama majimbo au madola katika nchi nyingine ya shirikisho. Jina la Kirusi ni "субъекты федерации" (subyekti federatsii) inayoweza kutafsiriwa kama "nafsi za shirikisho" au "wanachama wa shirikisho".
Hali halisi yana viwango tofauti sana vya kujitawala kuhusu mammbo ya ndani ama kisiasa, kiuchumi au kiutamaduni. Lakini kila eneo la shirikisho lina wawakilishi 2 katika Halmashauri ya Shirikisho la Urusi ambayo ni kitengo cha juu cha bunge la Urusi.
Katiba ya Urusi inataja aina mbalimbali za maeneo ya shirikisho:
Mwaka 1993 kulikuwa na maeneo mwanachama 89. Idadi hii ilipungua kuwa 83 kwenye mwaka kutokana na kuunganishwa kwa maeneo mbalimbali. Mwaka 2014 mji wa Sevastopol na Jamhuri ya Krim yalikuwa maeneo ya 84b na 85 ya Shirikisho la Urusi ingawa hatua hii haikubaliwa na umma wa kimataifa.
a. According to Article 13 of the Charter of Leningrad Oblast, the government bodies of the oblast are located in the city of St. Petersburg. However, St. Petersburg is not officially named to be the administrative center of the oblast.
b. According to Article 24 of the Charter of Moscow Oblast, the government bodies of the oblast are located in the city of Moscow and throughout the territory of Moscow Oblast. However, Moscow is not officially named to be the administrative center of the oblast.
c. Not recognized internationally as a part of Russia.
Okrug huru ya Chukotka
Okrug huru ya Chukotka ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Russia. Mji mkuu wake ni Anadyr.
Jamhuri ya Krim
Jamhuri ya Krim (kwa Kirusi: Республика Крым; kwa Kiukraina: Крим) ni jina la mkoa wa Ukraina uliopo kwenye rasi ya Krim upande wa kaskazini ya Bahari Nyeusi. Mkoa huu uliotekwa na Urusi mwaka 2014 lakini uvamizi huo haujakubalika kimataifa.
Mji mkuu wake ni Simferopol.
Sevastopol
Sevastopol (kwa Kiukraina na Kirusi: Севастополь) ni mji wa Ukraine kusini uliotekwa na Urusi mwaka 2014 lakini uvamizi huu haujakubalika kimataifa. Una wakazi 416,263.
Mnanasi
Mnanasi ("Ananas comosus") ni mmea katika familia Bromeliaceae ya oda Poales.
Mnanasi unakuzwa hasa kwa sababu ya matunda yake, yanayoitwa mananasi, na juisi inayotokana na matunda haya.
Asili yake ni Amerika ya Kusini ingawa kwa sasa unakuzwa sehemu nyingi za dunia.
Vijidudu vinavyomelea mnanasi huchangia kuleta hasara kubwa kote duniani katika uzalishaji wa mananasi. Spishi zaidi ya mia moja za nematodi zimeripotiwa kuingia mizizi ya mnanasi na kutatiza matumizi ya madini na maji kwa mmea na kusababisha mimea kudumaa. Aina za vijidudu hivi ambavyo huadhiri mavuno ya mananasi sana ni spishi za nematodi kama vile "Meloidogyne javanica", "M. incognita", "Rotylenchulus reniformis" na "Pratylenchus brachyurus".
"Helicotylenchus dihystera" na "Criconemella ornata" (kwa Kiing. Ring nematode) pia hupatikana sana kwa mashamba ya mananasi ingawa huwa hawasababishi uharibifu wowote uonekanao
Huko Hawaii, upungufu wa kiasi kikubwa wa uzalishaji wa mananasi umeripotiwa kutokana na uharibifu au maambukizo ya nematodi. Katika mashamba ya mananasi ya Queensland, huko Australia, "M. javanica" ameripotiwa kuwa spishi aliye na uharibifu zaidi kuliko aina zote za vijidudu vinavyomelea mananasi.
Maykop
Maykop (Kirusi: Майкоп) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 144.260. Iko katika mkoa wa Adygea.
Gorno-Altaysk
Gorno-Altaysk (Kirusi: Горно-Алтайск) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 62.309. Iko katika mkoa wa Altai Jamhuri.
Magas
Magas (Kirusi: Магас) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 5.841. Iko katika mkoa wa Ingushetia.
Nazran
Nazran (Kiingush: Нана-Наьсаре, Kirusi: Назрань) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 109.284. Iko katika mkoa wa Ingushetia.
Elista
Elista (Kirusi: Элиста) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 104.387. Iko katika mkoa wa Kalmykia.
Cherkessk
Cherkessk (Kirusi: Черкесск) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 123.082. Iko katika mkoa wa Karachaevo-Cherkesia.
Yoshkar-Ola
Yoshkar-Ola (Kirusi: Йошкар-Ола) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 243.536. Iko katika mkoa wa Mari El.
Yakutsk
Yakutsk (Kirusi: Якутск) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 299.169. Iko katika mkoa wa Yakutia.
Kyzyl
Kyzyl (Kirusi: Кызыл) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 114.181. Iko katika mkoa wa Tuva.
Abakan
Abakan (Kirusi: Абакан) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 176.212. Iko katika mkoa wa Hakasia.
Kiburi si maungwana
Kiburi si maungwana ni methali ya Kiswahili.
Maana yake ni kwamba "mtu mwenye heshima na busara hatakiwi kuwa na kiburi"
Hutumika kusisitiza kuwa "mtu muungwana sharti awathamini wenzake na kuwatendea haki na sawa".
Petropavlovsk-Kamchatskiy
Petropavlovsk-Kamchatskiy (Kirusi: Петропавловск-Камчатский) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 181.015. Iko katika mkoa wa Kamchatka Krai.
Gatchina
Gatchina (Kirusi: Гатчина) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 95.623. Iko katika mkoa wa Leningrad Oblast.
Magadan
Magadan (Kirusi: Магадан) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 92.974. Iko katika mkoa wa Magadan Oblast.
Balashiha
Balashiha (Kirusi: Балашиха) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 260.704. Iko katika mkoa wa Moscow Oblast.
Velikiy Novgorod
Velikiy Novgorod (Kirusi: Великий Новгород) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 221.954. Iko katika mkoa wa Novgorod Oblast.
Pskov
Pskov (Kirusi: Псков) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 208.145. Iko katika mkoa wa Pskov Oblast.
Yuzhno-Sahalinsk
Yuzhno-Sahalinsk (Kirusi: Южно-Сахалинск) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 192.780. Iko katika mkoa wa Sahalin Oblast.
Birobijan
Birobijan (Kirusi: Биробиджан) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 76.648. Iko katika mkoa wa Oblast huru ya Kiyahudi.
Okrug Huru wa Nenets
Okrug Huru wa Nenets (Kirusi: Ненецкий автономный округ) ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Russia. Mji mkuu wake ni Naryan-Mar.
Hanty-Mansiysk
Hanty-Mansiysk (Kirusi: Ханты-Мансийск) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 95.353. Iko katika mkoa wa Mkoa Huru wa Hanty-Mansi.
Simferopol
Simferopol (Kirusi: Симферополь) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 336.460. Iko katika mkoa wa Jamhuri ya Krim.
Noviy Urengoy
Noviy Urengoy (Kirusi: Новый Уренгой) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 115.092. Iko katika mkoa wa Okrug huru ya Yamalo-Nenets.
L'Aquila
L'Aquila (maana yake "Tai") ni makao makuu ya mkoa wa Abruzzo, Italia ya Kati.
Mji huo una wakazi 70,967 (2013).
Aosta
Aosta (kwa Kifaransa Aoste) ni makao makuu ya mkoa wa Bonde la Aosta, Italia kaskazini.
Mji huo una wakazi 34,346 (2016).
Potenza
Potenza (maana yake "Uwezo") ni makao makuu ya mkoa wa Basilicata, Italia Kusini.
Mji huo una wakazi 67,348 (2015).
Catanzaro
Catanzaro ni makao makuu ya mkoa wa Calabria, Italia Kusini.
Mji huo una wakazi 91,028 (2013).
Campobasso
Campobasso (maana yake "Shamba la chini") ni makao makuu ya mkoa wa Molise, Italia.
Mji huo una wakazi 49,431 (2016).
Nembo
Nembo ni alama au mchoro unaowakilisha au unaosimama badala ya mtu, wazo, picha inayoonekana au kitu fulani. Nembo zinachukua mfumo wa maneno, sauti, mawazo au picha inayoonekana ambazo zinatumika kuelezea mawazo au imani nyingine.
Kwa mfano, oktagoni nyekundu inaweza kuwa nembo inayowakilisha "SIMAMA". Katika ramani mstari wa rangi ya buluu unaweza kuwakilisha mto. Tarakimu ni nembo ya namba. Herufi za alfabeti zinaweza zikawa nembo za sauti. Majina binafsi ni nembo zinazowakilisha watu. Waridi jekundu linaweza kuwakilisha upendo.
Magonjwa ya macho
Magonjwa ya Macho ni maradhi mbalimbali yanayoweza kuyapata macho.
Jicho ni kiungo kimojawapo cha mwili kinachomsaidia mwanadamu na pia wanyama kuona vitu mbalimbali katika dunia na hata ulimwengu kwa jumla.
Mnyama yeyote akikosa macho ni adhabu kubwa sana kwa maisha yake ambapo asipokuwa na mwangalizi anaweza kupata adha mbalimbali kama kukosa chakula na inaweza kumpelekea mnyama kufa kwa kukosa chakula kwa sababu haoni.
Magonjwa ya macho yapo ya aina mbalimbali: mengine yanasababishwa na nzi, kama vile trakoma, na mengine yanasababishwa na mionzi ambayo inaweza kuwa ya jua, runinga na hata tarakilishi ambavyo vinasababisha macho kutofanya kazi vizuri kama kuona mbali na kuona karibu na pia kichwa kuuma.
Makengesa katika macho yanasababishwa na kulegea kwa mishipa ya siliari inayoshika lenzi ya jicho.
Magonjwa yote ya macho yanatibika; inategemea hatua ya ugonjwa huo wa macho ulipofikia, kama kuona karibu unaweza kupona kwa kutumia lenzi mbonyeo na kuona mbali unatumia lenzi mbinuko kwenye miwani yako ambapo humsaidia mgonjwa kuona vizuri na kuweza kutofautisha vitu mbalimbali na pia ukihisi kama macho yako yanauma unaweza ukala karoti kwa sababu ina Vitamini A inayoweza kukusaidia ukiwa na ukavu macho.
Magonjwa ya macho yanatibika ukiwahi hospitali kwa matibabu zaidi.
Falsafa ya dini
Falsafa ya dini ni falsafa inayofikiri na inayohamasisha watu kwa kuongozwa na dini fulani.
Inaweza kufanyika kwa kuzingatia ukweli unavyojulikana na akili, lakini pia inaweza kufanyika kama chombo cha kushawishi watu waamini katika imani hiyo.
Kuna falsafa tofauti kwa kila dini kama vile:
HMS Birkenhead
HMS "Birkenhead" ilukuwa meli ya Uingereza iliyotengenezwa mwaka 1845 kwa teknolojia mpya.