hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
David Archuleta
David James Archuleta (amezaliwa tar. 28 Desemba 1990) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka nchini Marekani. Akiwa na umri wa miaka kumi, amepata kushinda kwenye mashindano ya kutafuta watoto wenye vipaji vya Utah Talent Competition na kuongoza kuimba kwenye mionekano mingine ya vipindi vya televisiheni. Akiwa na umri wa miaka kumi na miwili, akapata kuwa Msindi Mdogo wa Kuimba kwenye "Star Search 2". Mnamo mwaka wa 2007, akiwa na umri wa miaka kumi na sita, amesailiwa na kuwa mmoja kati ya waliofika fainali akiwa bwana mdogo sana kwenyue msimu wa saba wa kumtafuta mkali wa "American Idol". Mnamo mwezi wa Mei 2008 amemaliza akiwa kama mgombea, na kupokea asilimia 44 za kura zaidi ya milioni 97.
Mnamo mwezi wa Agosti 2008 Archuleta ametoa kibao chake kiitwacho "Crush", kibao cha kwanza kutoka kwenye albamu yake ya kwanza-yenye-jina-sawa-na-lake. Albamu ilikuwa kutolewa miezi miwili baadaye, na kufika moja kwa moja nafasu ya pili kwenye chati za "Billboard" 200; na kwa mwezi wa Juni 2009, imeuza zaidi ya kopi 725,000 nchini Marekani na zaidi ya 900,000 kwa hesabu ya Dunia nzima.
Archuleta alizaliwa mjini Miami, Florida, na bwana Jeff Archuleta na Lupe Marie, mwimbaji na mnenguaji wa muziki wa chalanga. Anazungumza Kihispania. Mama yake Archuleta anatokea Honduras, ilhali baba yake ana asili ya Kihispania, Kidemark, Kiayalandi, Kijerumani, na Iroquois. Archuleta has four siblings. Familia ya Archuleta ilihamia Salt Lake Valley, kwenye mji wa Sandy, Utah, wakati Archuleta akiwa na umri wa miaka sita. Yeye ni mwanachama wa Kanisa la Kanisa la Yesu Kristo la Watakatifu wa Siku ya Mwisho (pia linajulikana kama kanisa la "Wamormoni"). Kwa sasa anaishi mjini Murray, Utah ambapo alimaliza elimu yake ya juu kwenye shule la . Archuleta ni mwanachama wa Boy Scouts of America.
Archuleta started singing at age six, inspired by a "Les Misérables" video. "That musical is what started all of this", he said. Aliaza kuimba mbele ya hadhara akiwa na umri wa miaka kumi kwenye Utah Talent Competition kwa kuimba wimbo wa "I Will Always Love You" wa Dolly Parton; alipokea makofi kutoka kwa watu wengi na kupelekea kushinda shindano hilo la watoto.
Archuleta alivutiwa sana kwa kuwatazama wasanii wawili ambao ni Tamyra Gray na Kelly Clarkson kwa kutazama nini wanachokifanya na kuanza kufanya kweli katika mashindano ya "American Idol". Baadaye akaanza rasmi kuonekana kwenye televisheni kwa mara ya kwanza, akiwa na umri miaka kumi na moja, akiimba "And I Am Telling You I'm Not Going" kwenye kipindi cha "The Jenny Jones Show" kwa ajili nyota wa baadaye wa Latino pamoja na msimu wa kwanza wa American Idol alioibuka mshindi A.J. Gil. Through A.J. Gil he was able to meet and sing for Gray who had sung the song on "American Idol" as well as Clarkson (that year's winner) and Justin Guarini (the runner up).
David Archuleta (albamu)
David Archuleta ni jina la kutaja albamu ya kujiita ya mshindi wa "American Idol" ya msimu wa 7 mshindani David Archuleta. Ilitolewa mnamo tar. 11 Novemba 2008, nchini Marekani, ikiwa chini ya studio ya Jive Records. Albamu ilitunukiwa Dhahabu na RIAA (kwa kuuza nchi za nje kopi 500,000) mnamo tar. 29 Januari 2009. Single ya kwanza kutoka kwenye albamu hiii ni "Crush", ilitolewa kwenye maredio mnamo tar. 1 Agosti. Albamu ilitolewa nchini Uingereza mnamo tar. 11 Mei mwaka wa 2009.
Farao
Farao (kwa Kimisri "jumba") lilikuwa jina la heshima ambalo kila mfalme wa Misri ya kale alipewa. Katika lugha ya Kiswahili linatumika pia jina Firauni. Jina hili lilitumika hadi Warumi walipoiteka Misri mwaka 30 KK. Kabla ya hapo, wafalme wa kale wa Misri walikuwa na majina matatu: Horus, Nesu Bety na Nebty.
Hiroglifi
Hiroglifi (Kigiriki: "ἱερογλύφος" "iero-glifos" alama takatifu) ni mwandiko unaotumia picha kwa maneno na silabi, hasa wa Misri ya Kale. Jina "alama takatifu" lilitokana na imani ya kwamba mungu aliwapa watu alama hizi kwa sili yao ilikuwa takatifu.
Mwandiko wa hiroglifi ilitumia picha zilizosanifishwa kama alama za maandishi. Wamisri walitumia alama hizi kwa njia tau:
a) hiroglifi kadhaa zilimaanisha kitu kilekile kilichoonyeshwa kwa alama au picha yake zikasomwa kwa kama neno la kutaja kile kilichoonyeshwa
b) hiroglifi mara nyingi zilisomwa kama alama ya sauti. Sauti hii ilitokana na neno la kitu kilichoonyeshwa kwa alama. Kwa mfano neno kwa "mdomo" lilikuwa "re"; alama ya mdomo lilitumiwa kama "r".
c) wakati mwingine alama hazikusomwa bali zikatumiwa kama maelezo ya alama iliyotangulia. Alama kwa "mwanaume" au "mwanamke" ziliongezwa mara nyingi kuonyesha kama mnyama ilikuwa dume au kike.
Walikuwa na njia nyingi kuunganisha alama hizi kwa kutaja maana za undani zaidi.
Hiroglifi zenyewe mara nyingi zilichongwa kwenye jiwe kwa sanamu au ukutani. Zilichorwa pia ukutani na hadi leo mifano mingi imehifadhiwa kwenye kuta za makaburi ambako maandishi ya kale na picha zilihifadhiwa dhidi ya hali ya hewa, upepo, mvua na mishale ya jua.
Hiroglifi zilianza kutumiwa nchini Misri wakati wa milenia ya 4 KK. Mifano ya kale imepatikana katika kaburi lililojengwa mnamo mwaka 3,500 KK. Waandishi waliheshimiwa katika jamii maana walikuwa na kipindi kirefu cha masomo na Wamisri wengi hawakujua kuandika wala kusoma.
Mwanzoni maandishi yalikuwa na alama 700 tu lakini katika karne nyingi za maisha ya mwandiko huo idadi ya alama iliongezeka hadi kufikia 7000.
Kwa kusudi la kuandika haraka kwenye karatasi aina za papiri Wamisri walianzisha staili nyingine iliyofupisha na kurahisisha alama hizi zaidi.
Mtindo huu baadaye ulikuwa chanzo cha alfabeti ya Kifinisia na ya Kiebrania.
Tangu kuvamiwa kwa Misri na Waroma hiroglifi zilisahauliwa polepole na kutumiwa na watu wachache tu. Mfano wa mwisho ambako maandishi yaliandikwa kwa kutumia hiroglifi ilikuwa karne ya 4 BK.
Baadaye maana ya alama hizi yalisahauliwa kabisa. Ni katika karne ya 19 ya kwamba mtaalamu Mfaransa Jean-François Champollion na wengine waliweza kugundua upya maana ya mwandio huo baada ya kupatikana kwa jiwe la Rosetta ambako tangazo la farao Ptolemaio V liliandikwa kwa Kigiriki, hiroglifi na Kimisri kwa mwandiko wa mkononi. Kupitia Kigiriki kilichosomeka wataalamu walifaulu kugundua kwanza majina ya wafalme halafu maana ya alma mbalimbali.
Neno "hiroglifi" lataja pia mwandiko unaotumia picha zilizosanifishwa kama alama za maandishi kwa jumla. Mtindo huo ulitumiwa katika tamaduni mbaimbali.
Mfano unaojulikana zaidi nje ya Misri ni mwandiko wa Wamaya waliokuwa wenyeji wa Meksiko kusini.Egyptian hieroglyphs]]
Makumbusho (Kinondoni)
Makumbusho ni jina la kata ya Wilaya ya Kinondoni katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 14107.Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 55,702 waishio humo.
Artashat
Artashat (Kiarmenia: "Արտաշատ"; Kigiriki Artaxata: au "Ἀρτάξατα") ni mji uliopo kwenye eneo la Moto Araks katika bonde Ararat. Huu ni mji mkuu wa Mkoa wa Ararat huko nchini Armenia. Huu ni miongoni mwa miji ya zamani sana nchini Armenia, leo hii Artashat ni moja kati ya sehemu ya miji ya kisasa nchini Armenia. Jina la mji linatokana na lugha ya Kiirani ikiwa na maana ya “furaha ya Asha.” Idadi ya wakazi wa mjini hapa imekadiriwa kuwa 35,100.
Artik
Artik (Kiarmenia: Արթիկ, pia kwa jina la Kirumi Art’ik) ni mji uliopo mkoani Shirak huko nchini Armenia. Mji una wakazi wapatao 14,949.
Ashtarak
Ashtarak (Kiarmenia: Աշտարակ, maana yake "mnara" kwa Kiarmenia; pia unajulikana kwa Kirumi kama Achtarak na Ashtarakats’ Gyugh) ni mji wa viwanda huko nchini Armenia, kwenye eneo la Mto Kasagh takriban km 20 kutoka mjini kaskazini-magharibi mwa mji wa Yerevan, na huu ndiyo mji mkuu wa mkoa wa Aragatsotn. Mji huu una wakazi wapatao 30,000 wanaokalia mji huu, hii njia ya mkato muhimu sana kwa kukatizia na kuelekea kwenye miji mikubwa ya Armenia kama vile: Yerevan, Gyumri na Vanadzor.
Ayrum
Ayrum (Kiarmenia: "Այրում") ni mji uliopo mkoani Tavush huko nchini Armenia. Jina huangazia uwepo wa Ayrums katika eneo awali. Mji una wakazi wapatao 2,361.
Berd
Berd (Kiarmenia: "Բերդ"; zamani uliitwa, Berrdagyugh, Berrdgyugh, T’avuzghala, T’auzk’end, T’ovuz, T’ous, Taua Kale, T’auzkala, Taya-Kala, Tovuzkala, Bert, T’ous Gale, Volorut, Shlorut, Ghalak’yand, na T’uzukala) ni mji uliopo nchini Armenia kwenue mkoa wa Tavush. Mji huu huhesabiwa kama kitovu cha kanda ya maeneo ya Shamshadin. Upo upande wa kushoto mwa mito Tavush, takriban km 211 kutoka mjini Yerevan. Mji umezungukwa na viji mlima vidogovidogo.
Byureghavan
Byureghavan (Kiarmenia: "Բյուրեղավան", pia unajulikana kwa Kirumi kama Byuregavan na Bureghavan) ni mji uliopo nchini Armenia kwenye mkoa wa Kotayk. Mji una wakazi takriban 7,000. Mji ulianzishwa mnamo mwaka wa1945. Kuna kiwanda cha kukata vioo, ambacho jina lake linatoka na mji wake.
Chambarak
Chambarak (Kiarmenia: "Ճամբարակ" pia unaitwa kwa Kirumi kama Jambarak; mpaka 1920 Mikhaylovka, kuanzia 1920-1972, Karmir Gyugh, kuanzia 1972-1991, Krasnoye, Krasnosel’sk, Krasnosyelsk, and Kraside) ni mji ulipo kwenye Mkoa wa Gegharkunik huko nchini Armenia. Mji wa Chambarak ulianzishwa mnamo mwaka wa 1835-40 na wahamiaji wa Kirusi, ukiwa na jina la "Mikhaylovka". Karmir Gyugh na Krasnosyelsk yote inamaana ya "Kijiji Chekundu" kwa Kiarmenia na Kirusi, kwa pamoja.
Charentsavan
Charentsavan (Kiarmenia: "Չարենցավան", pia kwa Kirumi Ch’arents’avan, Ch’arants’avan, Čarencavan, na Choentsavan; zamani uliitwa Lusavan mpaka 1967) ni mji uliopo mkoani Kotayk ("marz") huko nchini Armenia. Mji una wakazi wapatao 19,708 kwenye sensa ya 2001 iliokataliwa. Mji ulianzishwa mnamo 1948, na kubadilishwa jina mnamo 1967 kwa heshima ya mshairi Yeghishe Charents.
Dastakert
Dastakert (Kiarmenia: "Դաստակերտ") ni mji uliopo mkoani Syunik ("marz") huko nchini Armenia. Dastakert umekuwa mji tangu 1951. Mji upo kwenye maeneo ya mlima Airy, kwenye shina la mto Dastakert.
Dilijan
Dilijan (Kiarmenia: "Դիլիջան";) ni mji uliopo mjini kaskazini mwa mkoa wa Tavush huko nchini Armenia. Ni moja kati ya mji muhimu wenye vivutio vingi sana nchini Armenia, upo kwenye Hifadhi ya Taifa ya Dilijan. Idadi ya wakazi wanaokalia hapa ni 13,752.
Gavar
Gavar au Gavarr (Kiarmenia: "Գավառ"; pia unajulikana kama Kyavar; mpaka 1959, Nor Bayezid, Novyi Bayaset, Novo Bayazet, Nor Bayazet, na Nor-Bajaset, kisha Kamo mpaka 1996) ni mji uliopo nchini Armenia. Huu ni mji mkuu wa Mkoa wa Gegharkunik. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 22,444.
Goris
Goris (Kiarmenia: "Գորիս"; mpaka 1924, Geryusy, Geryusi au Gerusi; zamani, Goraik, Gores, Hin Kores, Kores, Korus, Koru, Kuris, Zangizour, Zankazour, na Kyuryus) ni mji uliopo kwenye mkoa wa Syunik huko nchini Armenia. Takriban kilomita 240 kutoka mji mkuu wa nchi Yerevan na km 70 kutoka Syunik Marz katikati mwa Kapan. Mji una wakazi wapatao 21,935 (Sensa ya 2008).
Kimisri
Kimisri ni lugha ya kale ya Misri. Kiliandikwa kwa kutumia hiroglifi.
Migoli
Migoli ni mji mdogo kwenye Wilaya ya Iringa Vijijini katika Mkoa wa Iringa, Tanzania yenye Postikodi namba 51221. Iko mita 700 juu ya usawa wa bahari.
Unapatikana kando ya Bwawa la Mtera ambako wakazi wengi hutegemeza maisha yao katika uvuvi.
Eneo hili lina rutuba lakini mvua ni chache (kwa kawaida haifikii mm. 300 kwa mwaka), hivyo wakazi hawajishughulishi sana na kilimo, hivyo wananunua nafaka kutoka sehemu ambazo zinalimwa kwa wingi, kama vile Ismani tarafani na Mtamba mkoa wa Dodoma.
Kumbe ni eneo maarufu kwa ufugaji, hasa wa ng'ombe na mbuzi, wanaostawi katika mbuga isiyo na malale.
Eneo hili, ambapo inapita barabara kuu ya Afrika kutoka Misri hadi Afrika Kusini (ingawa sehemu hii kati ya Dodoma na Iringa haimalizika kutiwa lami), ni endelevu hasa ukilinganishwa na vijiji vingine vya nchi ya Tanzania, kwa kuwa una huduma nyingi za jamii ambazo zimetokana na juhudi za serikali na wananchi wenyewe.
Wafadhili wa miradi mbalimbali ni kama vile parokia katoliki ya Migoli na makampuni ya mawasiliano kama vile Zain, Tigo, Vodacom na Zantel.
Kijiji asili kilikua sana baada ya serikali kuanza kujenga bwawa la Mtera na kulazimisha watu walioishi bondeni na pembezoni mwa mkondo wa mto Ruaha wasogee ikiwa ni miaka ya 1980. Wazee wa kwanza walioshi katika mitaa miwili ya Migoli na Makonge walikuwa Maulidi Ndilwa, Nyakunga, Simili Magomba, Paulo Magomba, Madekedeke, Kinyaga pamoja na familia zao.
Tangu kuanzishwa kwa Bwawa la Mtera na kijiji cha Migoli, shughuli ya uvuvi ilikikuza sana kijiji cha Migoli ambacho kimekuwa mahali pa biashara yaani watu kutoka makambini (makazi yasiyo rasmi ya uvuvi) walikuwa wakiuzia samaki kwenye kijiji cha Migoli.
Hata hivyo wafanyabiashara wa samaki wamekitumia kijiji cha Migoli kuwa sehemu yao ya kufikia kabla ya kwenda kwenye makambi. Makambi yanayokitegemea kijiji cha Migoli ni Nyegere, Mabati, Maperamengi, Mandela, Kilambakitali, Changalawe na mengine mengi.
Hatimaye kijiji kimemegwa na kuzaa kijiji kipya cha Mtera upande wa kaskazini.
Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ya Migoli ilikuwa na wakazi wapatao 10,937 waishio humo. 
Siku hizi barabara inayopita kijijini ikiunganisha Iringa na Dodoma, hivyo pia Cape Town na Kairo, imetiwa lami.
Kinorwei
Kinorwei (Kinorwei: "norsk") ni lugha ya Kigermanik ya Kaskazini katika jamii ya lugha za Kihindi-Kiulaya.
Kinorwei kinasemwa na watu 4,700,000 hivi, na ni lugha rasmi nchini Norwei.
Kinorwei, Kiswidi na Kidenmark vinavyoitwa "lugha za Skandinavia ya bara" vinahusiana sana.
Kinorwei kina insha rasmi mbili: "bokmål" na "nynorsk".
Will Smith
Willard Christopher "Will" Smith, Jr. (amezaliwa tar. 25 Septemba 1968) ni mwigizaji, mtayarishaji wa filamu, na rapa kutoka nchini Marekani. Amefurahia sana mafanikio yake ya kimuziki, televisheni na filamu. Gazeti la "Newsweek" limemwita mwigizaji mwenye uwezo mkubwa kabisa duniani. Smith amewahi kushindanishwa kwenye tuzo za Golden Globe mara nne, Academy Awards mara mbili, na ameshinda matuzo kede-kede ya Grammys.
Smith ameanza kujibebea umaarufu akiwa kama rapa chini ya jina la The Fresh Prince mwishoni mwa miaka ua 1980 na jina la uhusika kwenye mfululizo wa televisheni wa "The Fresh Prince of Bel-Air". Filamu maarufu ambazo kacheza ni pamoja na "Bad Boys" na mfululizo wake wa pili Bad Boys II; "Men in Black" na mfululizo wake wa pili Men in Black II; "Independence Day"; "I, Robot "; "Ali"; "The Pursuit of Happyness"; "I Am Legend"; "Hancock"; na "Seven Pounds". Yeye ni mwigizaji pekee katika historia kuwa na mfululizo wa filamu nane zilizopata mauzo ya dola za Kimarekani milioni 100 kwenye sanduku la ofisi la nyumbani na vilevile kuwa kama mwigizaji pekee kuwa na filamu nane mfululizo kushika nafasi ya kwanza kwenye siku ya uzinduzi wa nyumbani akiwa kama mwigizaji kiongozi.
Smith, ni Mwafrika-Mwamerika, alizaliwa na kukulia mjini West Philadelphia na Germantown huko Northwest Philadelphia. Mama yake, Caroline, alikuwa msimamizi wa shule ambaye alifanya kazi kama msimamizi wa bodi ya shule Philadelphia, na baba yake, Willard Christopher Smith, Sr., alikuwa mhandisi wa majokofu. Kiimani, alilelewa Kibaptist. Wazazi wake walitengana akiwa na umri wa miaka kumi na tatu na kuja kupeana talaka rasmi akiwa na umri wa miaka thelathini na mbili. Ucheshi wa Smiths na jinsi anavyoonekana akiwa shuleni, wakampa jina la utani kama "Prince", ambalo hatumaye likaja kugeuka na kuwa "Fresh Prince". Wakati yuujanani mwake, Smith akaanza kurao na hatimaye akaanza kushirikiana na Jeff Townes (a.k.a. DJ Jazzy Jeff), ambaye alikutana naye kwenye sherehe moja hivi. Akanza kuhudhuria kwenye shule ya Overbrook High School ya mjini West Philadelphia. DJ Jazzy Jeff & The Fresh Prince ilizaliwa na Smith huku yeye akiimba mistari wakati Townes anashughurikia suala zima la kusugua na kuchanganya midundo—mwungano huo ulikuwa gumzo sana kwenye nyanja za muziki wa hip hop hasa katika miaka ya 1980 na mwazoni mwa 1990.
Glasgow
Glasgow ni mji katika Uskoti magharbi. Glasgow ni mji mkubwa zaidi kuliko yote ndani Uskoti, myenye wakazi karibu ya nusu ya milioni, lakini Glasgow si mji mkuu (Bunge ya Uskoti katika Edinburgh.
Yana timu ya soka julikana mbili - Celtic na Rangers.
Falme Tatu za Korea
Falme Tatu za Korea ilikuwa Goguryeo, Baekje na Silla.
Falme hizi tatu awali ilikuwa Peninsula ya Korea na Manchuria. Ilikuwa kati ya karne ya kwanza KK na ya saba BK pia walikuwepo. Pia kulikuwa na falme na makabila madogomadogo nchini. Miungoni mwa falme hizo ndogo ni pamoja na Gaya, Dongye, Okjeo, Buyeo, Usan, Tamna, na mengine mengi tu.
Kipindi cha falme tatu kiliisha mnamo 668 pale Silla ilipoishinda falme nyingine mbili. Imeipiga Goguryeo baada ya Baekje. Baada ya hili, pia kulikuwa na kipindi cha Muungano wa Silla.
Maandishi mawili ya kisasa yameandikwa jina la falme tatu. Mjina hayo ni "Samguk Sagi" na "Samguk Yusa." Jina la "Samguk" linamanisha "Falme Tatu". Kwa Kihangul, falme tatu zinaitwa 삼국. Kwa Kihanja, falme tatu zinaitwa 三國.
Muungano wa Uchina chini ya Nasaba ya Tang, Silla ikaitwa Goguryeo mnamo 668, baada ya kuitwaa Gaya mnamo 562 na Baekje mnamo 660, hivyo wakaanza kuelekea nchi za Kaskazini-Kusini na Silla ya Baadaye kwa upande wa kusini na Balhae kwa upande wa kaskazini.
Goguryeo
Goguryeo ni nasaba ya kwanza ya Korea ya kale ambayo ilianzishwa na Jumong (주몽朱蒙) mnamo 37 KK. Ilianzishwa karibu na eneo la mto Dongga (동가강佟佳江) ambapo ni tawi mkondo wa Abrok (압록강). Korea inajivunia sana na Goguryeo ambapo ndipo mwanzo mwa taifa la Korea.
Hadithi ya kuzaliwa kwa taifa inaeleza kwamba Jumong alizaliwa nje ya yai na kulelewa na mfalme Kuemywa (금와왕) wa Buyeo Mashariki (동부여). Jina la Jumong, linamaana ya mtu mwenye uwezo mkubwa wa kupiga mishale. Kama jinsi jina linavyoonyesha, alikuwa mkali katika mishale na kwa sababu ya uwezo wake, mtoto wa mfalme Daeso (대소왕자) alimwonea gele sana Jumong. Kwa hiyo, Jumong akajionea tabu na kuamua kutoroka Buyeo Mashariki akiwa na marafiki zake watatu. Akaenda zake huko Jolbon Buyeo (졸본부여) na kumwoa Bi. Sosuno (소서노) ambaye alikuwa binti wa mfalme katika taifa hilo. Jumong akarithi ufalme na kubadili jina la nchi na kuliita Goguryeo baada ya jina la mzee wake.
Tangu mfalme wa kwanza, mfalme Dongmyungsung (동명성왕), Goguryeo ilivamiwa kivita mara kadhaa na nchi kama Han (한나라), kabila la Sunbi (선비족). Lakini, kwa utawala wa mfame wa 11, Gogurye ilifanikiwa kuipola mamlaka nchi kama Yodong (요동). Hadi kipindi cha mfalme wa 24, ilikuwa na waziri wake mkuu, ikapanua safu ya nchi yake na kutimua mashambulizi yote kutoka nje. Mfalme maarufu ni Guangaeto (광개토대왕).
Hata hivyo, wakati ipo chini ya utawala wa mfalme wa 27, Youngryou (영류왕), Goguryeo ilionekana kama imejisalimisha kwa Dang (당나라) kwa hiyo mfalme akauawa na Yoengaesomoon (연개소문) na mfalme Bojang (보장왕) akarithi cheo. Baada ya kufa kwa Yoengaesomoon, watu wakawa hawashirikiani na taifa lao vizuri na kupelekea taifa kuwa dhaifu, lilikuja kuangamizwa na nguvu ya muungano baina ya Shinla (신라) na Dang.
Baekje
Baekje au Paekche (Tamka pɛk̚tɕe) (18 KK – 660 KE) ulikuwa ufalme uliopo mjini kusini-magharibi mwa nchi ya Korea. Hii ilikuwa moja kati ya Falme Tatu za Korea, pamoja na Goguryeo na Silla.
Baekje ilianzishwa na Onjo, mtoto wa tatu wa mwanzilishi wa Goguryeo Jumong na So Seo-no, mjini Wirye-sung (Seoul ya leo). Baekje, kama jinsi ilivyo Goguryeo, alidai kuuchukua Buyeo, nchi ilioanzishwa katika Manchuria ya leo kunako kipindi cha kuanguka kwa Gojoseon.
Baekje imepata mapigano tofauti na kuamua kuungana na Goguryeo na Silla wakiwa kama falme tatu zilizoweza kueneza kudhitibi peninsula. Kwenye kilele chake cha karne ya nne, Baekje imeweza kudhitibi baadhi ya kolono huko Uchina na sehemu kubwa ya magharibi mwa Peninsula ya Korea, na vilevile Pyongyang. Ikaja kuwa na nguvu sana kwa upande wa kanda ya bahari, kwa uhusiano wa kisiasa na kibiasha na Uchina na Japani.
Mnamo mwaka wa 660, ikajakuangushwa na nguvu ya muungano baina ya Silla na Nasaba ya Tang ya Uchina, ikajisalimisha kwa Muungano wa Silla.
Wakati wa utawala wa Mfalme Goi (234–286), Baekje ikawa imejiendeleza kabisa ufalme wake, kama jinsi ilivyoendelea kuleta makubaliano mazuri ya Mahan. Mnamo 249, kulingana na maandishi ya kale ya Kijapani ya "Nihonshoki", uenezi wa Baekje ulifika hadi mashariki mwa Gaya, maeneo ya bonde la Mto Nakdong. Baekje ilielezewa kwa mara ya kwanza kama ufalme kwenye rekodi za Kichina mnamo 345. Mpango wa kwanza wa kiplomasia kutoka Baekje ulifikia hadi huko nchini Japani kunako 367 (kwa mujibu wa "Nihon Shoki" : 247).
Mfalme Geunchogo (346–375) alipanua maeneo ya Baekje kwa upande wa kaskazini kwa kupitia vita dhidi ya Goguryeo, wakati anaanza kuchukua mamlaka ya jamii za Mahan zilizobakia huko mjini kusini. Wakati wa utawala wa Geunchogo, maeneo ya Baekje yalikuwemo upande zaidi ya magharibi mwa Peninsula ya Korea (kasoro mikoa miwili tu ya Pyeongan), na mnamo 371, Baekje ikashindwa na Goguryeo huko Pyongyang. Baekje ikaendelea kufanya shughuli za kiabiashara na Goguryeo, na kupelekea kuchukua tamaduni za Kichina na teknolojia. Ubudha ukawa dini rasmi ya kwanza nchini mnamo 384.
Baekje ikawa ina nguvu kwa upande bahari na kuendeleza mahusiano mazuri ya kihisani na viongozi wa Kijapani wakati wa Kipindi cha Kofun, ikabadilisha athira za kitamaduni kibara huko Japani. Mfumo wa uandikaji wa Kichina, Ubudha, uliendelea siku hadi siku, sherehe za mazishi, na mambo mengine ya kitamaduni yalianzishwa na wakubwa, mafundi, wasomi, na mamonki kwa kupitia mahusiano yao mazuri.
Wakati wa kipindi hicho, beseni la Mto Han limebaki kama ardhi-moyo wa nchi.
Kanisa la Roma
Kanisa la Roma ni hasa jimbo la Kanisa Katoliki lilipo katika mji wa Roma (Italia) na kandokando yake.
Ukristo ulifikia huko mwaka uleule wa kifo na ufufuko wa Yesu (kadiri ya imani ya wafuasi wake) unaodhaniwa kuwa 30 BK.
Kadiri ya Matendo ya Mitume sura ya 2, baadhi ya watu ambao siku ya Pentekoste ya mwaka huo walisikilizwa hotuba za Mtume Petro na wenzake wakabatizwa walikuwa wametokea Roma.
Baadaye Mtume Paulo aliliandikia barua yake ndefu kuliko zote, na hatimaye alifanya utume wake huko kwa miaka kadhaa, hata alipouawa (64-67) katika dhuluma ya Kaisari Nero iliyomuua pia Petro huko Vatikani.
Kutokana na kifodini hicho, Wakatoliki wanasadiki Kanisa la Roma limeachiwa mamlaka ya mkuu wa mitume, hivi kwamba askofu wa Roma (yaani Papa) ni mkuu wa maaskofu wote duniani.
Mwisho wa mwaka 2014 Wakatoliki wa jimbo walikuwa 2,365,923 kati ya wananchi 2,885,272, yaani 82%. Mapadri wanajimbo ni 1.574 na wale watawa ni 3.260, jumla 4,834. Hivi kila mmojawao anapaswa kuhudumia Wakristo 489.
Mashemasi wa kudumu ni 122.
Watawa wa kiume wasio makleri ni 4,952 na wale wa kike 22,775.
Parokia ni 332.
Silla
Silla (57 KK – 935 BK) (Tamka ɕilla) ilikuwa moja kati ya Falme Tatu za Korea, na moja kati ya nasaba iliokaa kwa muda mrefu sana katika historia ya Asia. Japokuwa ilianzishwa na Mfalme Park Hyeokgeose, ambaye anafahamika kama mwanzilishi wa famili ya Kikorea yenye jina la Park (박, 朴). Ukoo huu ulishikiria madaraka kwa takriban miaka yake 992 katika historia. Imeanza kama mtemi wa falme ndogo huko Samhan, pindi ilipoungana na China, Silla hatimaye ikaishinda falme mbili, Baekje mnamo 660 na Goguryeo mnamo 668. Baada ya hapo, ikawa Muungano wa Silla au Silla ya Baadaye, kama jinsi inavyotajwa mara nyingi kwa kuchukua sehemu ya Peninsula ya Korea, wakati sehemu ya kaskazini imeungana kama Balhae, nchi iliokuja kurithiwa na Goguryeo. Baada ya karibuni miaka 1000 ya utawala, Silla ikajivua kidogo na kuwa Falme Tatu za Baadaye, na kukabidhi mamlaka yake kwa mrithi wake wa nasaba ya Goryeo mnamo 935.
Mfalme Dongmyeong wa Goguryeo
Mfalme Dongmyeong wa Goguryeo (58 - 19 KK, au 37 – 19 KK), "Dongmyeongseongwang" (東明聖王) pia anafahamika kwa jina lake la kuzaliwa kama Jumong, alikuwa kiongozi mwanzilishi wa taifa la Goguryeo, huko mbali kabisa kuelekea maeneo ya kaskazini mwa Falme Tatu za Korea. Wakati wa Gwanggaeto Stele, alimwita Chumo-wang (Mfalme Chumo). Wakati wa Samguk Sagi na Samguk Yusa, alirekodiwa akimwita kama Jumong, na jina lake la ukoo la Go. Wale wakina Samguk Sagi walielezea kwamba pia alikuwa akijulikana kama Chumo au Sanghae (상해, 象解). Jina hili pia kuelezewa kwa rekodi nyingine kama Chumong (추몽, 鄒蒙), Jungmo (중모, 中牟 au 仲牟), au Domo (도모, 都牟).
Mnamo 2006-2007, mtandao wa televisheni wa Korea Kusini (Munhwa Broadcasting Corporation, kifupi "'MBC") umerusha hewani mfululizo wa kipindi cha maarufu chenye vipengele 81, "Jumong".
Jumong alikufa mnamo 19 KK akiwa na umri wa miaka 40. Mtoto wa (Yuri) kamzika baba yake ndani ya kaburi la pyramid, na kumpa jina la Chumo-seongwang.
Yuri wa Goguryeo
Mfalme Yuri wa Goguryeo alikuwa mtawala wa pili wa taifa la Goguryeo, huko mbali kabisa kuelekea maeneo ya kaskazini mwa Falme Tatu za Korea. Mwaka wa kuzaliwa kwake haujulikani. Alikuwa mtoto wa kwanza wa mwanzilishi wa nchi Mfalme Dongmyeongseong. Alitawala kuanzia mwaka wa 19 KK hadi kifo chake mwaka wa 18 BK. Kama jinsi watawala wengine wa awali wa Korea, matukio mengi ya maisha yake yamejulikana sana kutoka kwa "Samguk Sagi".
Daemusin wa Goguryeo
Mfalme Daemusin wa Goguryeo (4-44, r. 18-44) alikuwa mtawala wa tatu wa taifa la Goguryeo, huko mbali kabisa kuelekea maeneo ya kaskazini mwa Falme Tatu za Korea. Mfalme Daemusin aliiongoza Goguryeo ya awali kupitia kipindi cha upanuzi mkubwa wa maeneo, na kuweza kushinda kuchukua vinchi vidogodogo vingi tu na ufalme wenye nguvu wa Dongbuyeo.
Minjung wa Goguryeo
Mfalme Minjung wa Goguryeo (? - 48, r. 44-48) alikuwa mtawala wa nne wa taifa la Goguryeo, huko mbali kabisa kuelekea maeneo ya kaskazini mwa Falme Tatu za Korea.
Mobon wa Goguryeo
Mfalme Mobon wa Goguryeo (? - 53, r. 48-53) alikuwa mtawala wa tano wa taifa la Goguryeo, huko mbali kabisa kuelekea maeneo ya kaskazini mwa Falme Tatu za Korea.
Taejo wa Goguryeo
Mfalme Taejo wa Goguryeo (47? - 165, r. 53 - 146) alikuwa mtawala wa sita wa taifa la Goguryeo, huko mbali kabisa kuelekea maeneo ya kaskazini mwa Falme Tatu za Korea.
Chadae wa Goguryeo
Mfalme Chadae wa Goguryeo (71–165, r. 146–165) alikuwa mtawala wa saba wa taifa la Goguryeo, huko mbali kabisa kuelekea maeneo ya kaskazini mwa Falme Tatu za Korea.
Sindae wa Goguryeo
Mfalme Sindae wa Goguryeo (89-179, r. 165-179) alikuwa mtawala wa nane wa taifa la Goguryeo, huko mbali kabisa kuelekea maeneo ya kaskazini mwa Falme Tatu za Korea.
Gogukcheon wa Goguryeo
Mfalme Gogukcheon wa Goguryeo (? - 197, r. 179-197) alikuwa mtawala wa tisa wa taifa la Goguryeo, huko mbali kabisa kuelekea maeneo ya kaskazini mwa Falme Tatu za Korea.
Yang, S.C. "The South and North Korean political systems: A comparative analysis." (Rev. Ed.) Seoul: Hollym. ISBN 1-56591-105-9
Sansang wa Goguryeo
Mfalme Sansang wa Goguryeo (? - 197, r. 179-197) alikuwa mtawala wa kumi wa taifa la Goguryeo, huko mbali kabisa kuelekea maeneo ya kaskazini mwa Falme Tatu za Korea.
Dongcheon wa Goguryeo
Mfalme Dongcheon wa Goguryeo (209 - 248, r. 227-248) alikuwa mtawala wa kumi na moja wa taifa la Goguryeo, huko mbali kabisa kuelekea maeneo ya kaskazini mwa Falme Tatu za Korea.
Jungcheon wa Goguryeo
Mfalme Jungcheon wa Goguryeo (224-270, r. 248-270) alikuwa mtawala wa kumi na mbili wa taifa la Goguryeo, huko mbali kabisa kuelekea maeneo ya kaskazini mwa Falme Tatu za Korea.
Seocheon wa Goguryeo
Mfalme Seocheon wa Goguryeo (?-292, r. 270-292) alikuwa mtawala wa kumi na tatu wa taifa la Goguryeo, huko mbali kabisa kuelekea maeneo ya kaskazini mwa Falme Tatu za Korea.
Bongsang wa Goguryeo
Mfalme Bongsang wa Goguryeo (?-300, kutawala 292-300) alikuwa mtawala wa kumi na nne wa taifa la Goguryeo, huko mbali kabisa kuelekea maeneo ya kaskazini mwa Falme Tatu za Korea.
Micheon wa Goguryeo
Mfalme Micheon wa Goguryeo (? - 331, r. 300-331) alikuwa mtawala wa kumi na tano wa taifa la Goguryeo, huko mbali kabisa kuelekea maeneo ya kaskazini mwa Falme Tatu za Korea.
Gogugwon wa Goguryeo
Mfalme Gogugwon wa Goguryeo (?-371, r. 331-371) alikuwa mtawala wa kumi na sita wa taifa la Goguryeo, huko mbali kabisa kuelekea maeneo ya kaskazini mwa Falme Tatu za Korea.
Sosurim wa Goguryeo
Mfalme Sosurim wa Goguryeo (?-384, r. 371-384) alikuwa mtawala wa kumi na saba wa taifa la Goguryeo, huko mbali kabisa kuelekea maeneo ya kaskazini mwa Falme Tatu za Korea.
Gogugyang wa Goguryeo
Mfalme Gogugyang wa Goguryeo (?-391, r. 384-391) alikuwa mtawala wa kumi na nane wa taifa la Goguryeo, huko mbali kabisa kuelekea maeneo ya kaskazini mwa Falme Tatu za Korea.
Gwanggaeto Mkuu wa Goguryeo
Mfalme Gwanggaeto Mkuu wa Goguryeo (374-413, r. 391-413) alikuwa mtawala wa kumi na tisa wa taifa la Goguryeo, huko mbali kabisa kuelekea maeneo ya kaskazini mwa Falme Tatu za Korea.
Jangsu wa Goguryeo
Mfalme Jangsu wa Goguryeo (394 - 491, r. 413 - 491) alikuwa mtawala wa ishirini wa taifa la Goguryeo, huko mbali kabisa kuelekea maeneo ya kaskazini mwa Falme Tatu za Korea.
Munjamyeong wa Goguryeo
Mfalme Munjamyeong wa Goguryeo (? - 519, r. 491-519) alikuwa mtawala wa ishirini na moja wa taifa la Goguryeo, huko mbali kabisa kuelekea maeneo ya kaskazini mwa Falme Tatu za Korea.
Anjang wa Goguryeo
Mfalme Anjang wa Goguryeo (?-531, r. 519-531) alikuwa mtawala wa ishirini na mbili wa taifa la Goguryeo, huko mbali kabisa kuelekea maeneo ya kaskazini mwa Falme Tatu za Korea.
Anwon wa Goguryeo
Mfalme Anwon wa Goguryeo (?-545, r. 531-545) alikuwa mtawala wa ishirini na tatu wa taifa la Goguryeo, huko mbali kabisa kuelekea maeneo ya kaskazini mwa Falme Tatu za Korea.
Yangwon wa Goguryeo
Mfalme Yangwon ya Goguryeo (?-559, r. 545-559) alikuwa mtawala wa ishirini na nne wa taifa la Goguryeo, huko mbali kabisa kuelekea maeneo ya kaskazini mwa Falme Tatu za Korea.
Pyeongwon wa Goguryeo
Mfalme Pyeongwon wa Goguryeo (ametwala 559—590) alikuwa mtawala wa ishirini na tano wa taifa la Goguryeo, huko mbali kabisa kuelekea maeneo ya kaskazini mwa Falme Tatu za Korea.
Carlow
Carlow "(Kieire: Ceatharlach)" ni mji wa Eire.
Cavan
Cavan "(Kieire: An Cabhán)" ni mji wa Eire.
Yeongyang wa Goguryeo
Mfalme Yeong-yang wa Goguryeo (?-618, r. 590-618) alikuwa mtawala wa ishirini na sita wa taifa la Goguryeo, huko mbali kabisa kuelekea maeneo ya kaskazini mwa Falme Tatu za Korea.
Yeongnyu wa Goguryeo
Mfalme Yeongnyu wa Goguryeo (??? - 642, r.618 — 642) alikuwa mtawala wa ishirini na saba wa taifa la Goguryeo, huko mbali kabisa kuelekea maeneo ya kaskazini mwa Falme Tatu za Korea.
Bojang wa Goguryeo
Mfalme Bojang wa Goguryeo (?-682, r. 642-668) alikuwa mtawala wa ishirini na nane wa taifa la Goguryeo, huko mbali kabisa kuelekea maeneo ya kaskazini mwa Falme Tatu za Korea.
Usan-guk
Usan-guk au Nchi ya Usan, ilichukua Ulleung-do na visiwa vya karibu wakati wa kipindi cha Falme Tatu za Korea. Kwa mujibu wa "Samguk Sagi", ilikuja kuchukuliwa na jenerali wa Silla, Kim Isabu mnamo 512. Alisema watumie simba au matiger wa mbao ili kuwatisha wakazi wajisalimishe. Usan-guk ni agharabu sana kuingizwa katika rekodi za kihistoria, lakini ameonekana kuendelea kuwa na uhuru mkubwa sana wa kijitawala hadi hapo alipokuja kupolwa madaraka na Goryeo mnamo 930.
Dongye
Dongye ilikuwa nchi iliochukua sehemu za kaskazini-mashariki mwa Peninsula ya Korea kuanzaia 150  KK hadi kunako 400 CE. Imepakana na Goguryeo na Okjeo kwa upande wa kaskazini, Jinhan upande wa kusini, na Lelang Commandery ya China kwa upande wa magharibi. Leo hii, eneo hili linamikoa ya Hamgyŏng Kusini na Kangwon nchini Korea Kaskazini, na Gangwon nchini Korea Kusini.
Cork
Cork "(Kieire: Corcaigh)" ni mji wa Eire.
Ennis
Ennis "(Kieire: Inis)" ni mji wa Eire.
Lifford
Lifford "(Kieire: Leifear)" ni mji wa Eire.
Galway
Galway "(Kieire: Gaillimh)" ni mji wa Eire.
Tralee
Tralee "(Kieire:Trá Lí)" ni mji wa Eire.
Naas
Naas "(Kieire: Nás na Ríogh)" ni mji wa Eire.
Kilkenny
Kilkenny "(Kiere:Cill Chainnigh)" ni mji wa Eire.
Portlaoise
Portlaoise "(Kiere: Port Laoise)" ni mji wa Eire.
Carrick on Shannon
Carrick on Shannon "(Kiere: Cora Droma Rúisc)" ni mji wa Eire.
Limerick
Limerick "(Kiere: Luimneach)" ni mji wa Eire.
Longford
Longford "(Kiere: An Longfort)" ni mji wa Eire.
Dundalk
Dundalk "(Kiere: Dún Dealgan)" ni mji wa Eire.
Castlebar
Castlebar "(Keire: Caisleán an Bharraig)" ni mji wa Eire.
Trim
Trim "(Kiere: Baile Átha Troim)" ni mji wa Eire.
Monaghan
Monaghan "(Kiere: Muineachán)" ni mji wa Eire.
Tullamore
Tullamore "(Kiere: Tulach Mhór)" ni mji wa Eire.
Roscommon
Roscommon "(Kieire: Ros Comáin)" ni mji wa Eire.
Sligo
Sligo "(Kieire: Sligeach)" ni mji wa Eire.
Clonmel
Clonmel "(Kieire: Cluain Meala)" ni mji wa Eire.
Nenagh
Nenagh "(Kieire: Aonach Urmhumhan)" ni mji wa Eire.
Waterford
Waterford "(Kieire: Port Láirge)" ni mji wa Eire.
Mullingar
Mullingar "(Kieire: an Muileann gCearr)" ni mji wa Eire.
Wexford
Wexford "(Kieire: Loch Garman)" ni mji wa Eire.
Wicklow
Wicklow "(Kieire: Cill Mhantáin)" ni mji wa Eire.
Okjeo
Okjeo ilikuwa nchi ya kabira dogo ambalo liliibukia huko mjini kaskazini mwa Peninsula ya Korea huenda ikawa kuanzia karne ya 2 KK mpaka karne ya 5 CE.
Dong-okjeo (Okjeo Mashariki) kwa haraka-haraka ilichukua eneo la mikoa ya Hamgyŏng ya Korea Kaskazini, na Buk-okjeo (Okjeo Kaskazini) ikachukua kanda ya Mto Duman. Dong-okjeo ilikuwa ikiitwa kwa kifupi kama Okjeo, wakati Buk-okjeo nayo pia ilikuwa ikiitwa kama Chiguru (置溝婁, 치구루) au Guru (구루), mwishoni jina pia lilitumiwa kama Goguryeo. Okjeo imepakana na kijinchi kadogo ka Dongye kwa upande wa kusini, na kushirikiana hatma moja.
Katika historia yake ya awali, Okjeo ilitawaliwa kati ya utawala wa Kichina na ule wa Goguryeo pia. Kuanzia karne ya tatu KK hadi 108 KK, ilikuwa ikitawaliwa na Gojoseon. Kwa kufuatia kungiliana mara kwa mara na majirani zake, Okjeo haikuweza kukua vyema na kudhibiti ufalme wake.
Wakati wa karne ya 1 au ya 2 CE, Mfalme Taejo wa Goguryeo amepunguza mifereji inayoelekea Okjeo, ambayo ilikuwa ikipitishia bidhaa mitaani mwa Goguryeo. Wakati wa Uvamizi wa Kivita wa Wei wa Goguryeo mnamo 244, Mfalme wa Goguryeo Dongcheon akarudisha majeshi ya kiviti upande wa Kaskazini mwa Okjeo, na mnamo 285, makazi ya kifalme ya Buyeo yakakimbilia huko Okjeo baada ya mashambulizi yaliyokuwa kifanywa mara kwa mara na wahamiaji wa kiskazini.
Mwanzoni mwa karne ya 5, Okjeo ikawa imechukuliwa kabisa na Mfalme Gwanggaeto Taewang wa Goguryeo.
Ufahamu wetu wa utamaduni wa Okjeo ulikuwa mdogo sana. Kama jinsi ilivyo Dongye, lugha ya Okjeo, chakula, mavazi, ujenzi, na mira zilikuwa sawa tu na za Goguryeo. Watu wa Okjeo wanatekeleza mipango ya harusi ya mtoto kuoa akiwa mdogo na kuishi katika familia hadi ukubwani mwake, wanaizika miili ya familia iliokufa kwenye jeneza moja.
Lee, K. (1984). "A new history of korea." Tr. by E.W. Wagner & E.J. Schulz, based on the 1979 Korean ed. Seoul: Iljogak. ISBN 89-337-0204-0
Kucha wa Afrika
Kucha wa Afrika ni ndege wadogo ambao zamani waliainishwa katika Sylviidae, familia ya kucha wengine. Sasa wataalamu wanakubaliana kwamba ndege hawa ni kundi lao lenyewe pamoja na vikucha na kolojojo. Kwa hivyo wamepata familia yao Macrosphenidae. Kucha wa Afrika bila vikucha na kolojojo wanafanana na shoro, kuchanyika na kuchamsitu ambao zamani waliainishwa pia katika familia Sylviidae. Wana mkia mrefu kiasi na rangi yao ni kahawia au kahawianyekundu. Wana michirizi mizito kujumuisha “masharubu”, isipokuwa kucha wa Victorin. Vikucha na kolojojo wana mkia mfupi.
Hula wadudu ambao huwatafuta ardhini, chini ya uoto au katika gome la miti. Hulijenga tago lao kwa umbo wa kikombe katika miti au ndani ya uoto mzito, mara nyingi karibu na ardhi. Jike huyataga mayai 2-5.
Kanisa la Kilatini
Kanisa la Kilatini (wakati mwingine "Kanisa la Kiroma") ni moja ya madhehebu yanayounda Kanisa Katoliki. Ndiyo kubwa kuliko yote (97% za waumini wote), likiwa na Wakristo zaidi ya bilioni 1 duniani kote.
Mengine ni Makanisa Katoliki ya Mashariki (3%) yanayofuata mapokeo na hasa liturujia kama ya Waorthodoksi lakini yakiwa na ushirika kamili na Papa wa Roma ambaye ndiye mkuu wa Kanisa la Kilatini, pamoja na kwamba ni pia mkuu wa Kanisa Katoliki lote.
Jina linatokana na kwamba kwa karne nyingi lugha pekee iliyotumika katika ibada zake ilikuwa Kilatini.
Kanisa hilo lote upande wa sheria linafuata Mkusanyo wa sheria za Kanisa, kumbe upande wa liturujia wengi wa waamini wake wanafuata mapokeo ya Kanisa la Roma, lakini wengine wanafuata mapokeo ya Ambrosi wa Milano, au yale ya Lyon, Braga, Toledo na ya mashirika mbalimbali ya kitawa (k.mf. Wakartusi na Wadominiko).
Hivi karibuni waamini waliotokea madhehebu ya Anglikana wameruhusiwa kuendelea kutumia baadhi ya matini yake katika ibada wakiwa sasa ndani ya Kanisa la Kilatini.
Mji
Mji ni mkusanyiko wa makazi ya watu, shule, hospitali, ofisi, maduka, viwanda n.k. ulio mkubwa kuliko ule wa kijiji. Mji ukizidi kukua unakuja kuitwa pia jiji.
Sura maalumu ya miji inategemea mambo mengi, kuanzia mazingira asili (kama yana milima, mabonde, mito, bandari n.k.).
Miji ya kwanza ilipatikana Mesopotamia, kama vile Uruk na Ur, ingawa kati ya miji inayodumu hadi leo ule wa kale zaidi labda ni Yeriko (Palestina).
Ukuaji wa madola ulifanya baadhi ya miji ipewe hadhi ya mji mkuu, kama vile Roma ambao wakati wa Yesu ulikuwa na wakazi zaidi ya nusu milioni.
Kimataifa kulikuwa na makubaliano kwenye mkutano wa kimataifa ya takwimu ya mwaka 1887 ya kuhesabu kila mji mwenye wakazi zaidi ya 100,000 kama "mji mkubwa", miji kati ya wakazi 20,000 na 100,000 kama miji ya wastani na miji kati ya wakazi 5,000 na 20,000 kama miji midogo. Kufuatana na hesabu hii kulikuwa na miji mikubwa 1,700 duniani wakati wa mwaka 2002.
Katika Tanzania lugha inayotumiwa kisheria ni
Mkuu wa mji huitwa mwenyekiti kwenye ngazi ya mji wa kawaida, na meya kwenye ngazi za manisipaa na jiji. Wanaongoza mikutano ya Halmashauri ya mji husika.
Kucha (Sylviidae)
Kucha ni ndege wadogo wa familia Sylviidae. Wanafanana na shoro, kuchanyika na kuchamsitu, na zamani wote waliainishwa pamoja katika Sylviidae. Zamani kucha wa Afrika kusini kwa Sahara waliainishwa katika jenasi "Parisoma" lakini sasa wamewekwa katika jenasi "Sylvia". Pengine jenasi "Conostoma", "Paradoxornis" na jenasi nyingine za madomo-kasuku ziainishwa katika familia Paradoxornithidae. Spishi nyingi za kucha huimba vizuri sana. Ndege hawa wana rangi ya kahawia au kijivu mgongoni na nyeupe chini. Spishi kadhaa zina rangi kali zaidi. Wanatokea kanda za halijoto ya wastani na za nusutropiki katika Afrika, Asia na Ulaya. Spishi nyingi za "Sylvia" za Ulaya na Asia huhamia Afrika kusini kwa Sahara wakati wa majira ya baridi. Kucha hula wadudu. Hulijenga tago lao kwa umbo wa kikombe ndani ya uoto mzito, mara nyingi karibu na ardhi. Jike huyataga mayai 3-7.
Acre
Acre ni jimbo ya Brazil. Mji mkuu wake ni Rio Branco.
Alagoas
Alagoas ni jimbo ya Brazil. Mji mkuu wake ni Maceió.
Amapá
Amapá ni jimbo ya Brazil. Mji mkuu wake ni Macapá.
Amazonas, Brazil
Amazonas ni jimbo ya Brazil. Mji mkuu wake ni Manaus.
Guadalupe, Nuevo León
Guadalupe ndiyo mji mkuu na mji mkubwa katika jimbo la Nuevo León. Mwaka 2005 ilikuwa na wakazi 691,931 mjini, pamoja na mitaa ya jirani rundiko la mji lina wakazi 3,664,334. Eneo lake ni 151.3 km². Mji upo m 500 kutoka juu ya usawa wa bahari.
Mji ulianzishwa mwaka 1716.
Bahia
Bahia ni jimbo ya Brazil. Mji mkuu wake ni Salvador.
Alayınızın amınakoyim
Ceará
Ceará ni jimbo ya Brazil. Mji mkuu wake ni Fortaleza.
Goiás
Goiás ni majimbo za Brazil. Mji mkuu wake ni Goiânia.
Maranhão
Maranhão ni jimbo ya Brazil. Mji mkuu wake ni São Luís.
Mato Grosso
Mato Grosso ni jimbo ya Brazil. Mji mkuu wake ni Cuiabá.
Mato Grosso do Sul
Mato Grosso do Sul ni jimbo ya Brazil. Mji mkuu wake ni Campo Grande.
Minas Gerais
Minas Gerais ni jimbo ya Brazil. Mji mkuu wake ni Belo Horizonte.
Pará
Pará ni jimbo ya Brazil. Mji mkuu wake ni Belém.
Paraíba
Paraíba ni jimbo la Brazil, eneo la Kaskazini-Mashariki.
Mji mkuu wake ni João Pessoa.
Pernambuco
Pernambuco ni jimbo ya Brazil. Mji mkuu wake ni Recife.
Paraná
"Paraná:"
Piauí
Piauí ni jimbo ya Brazil. Mji mkuu wake ni Teresina.
Rio Grande do Norte
Rio Grande do Norte ni jimbo ya Brazil. Mji mkuu wake ni Natal.
Rio Grande do Sul
Rio Grande do Sul ni jimbo ya Brazil. Mji mkuu wake ni Porto Alegre.
Rondônia
Rondônia ni jimbo ya Brazil. Mji mkuu wake ni Porto Velho.
Roraima
Roraima ni jimbo ya Brazil. Mji mkuu wake ni Boa Vista.
Santa Catarina
Santa Catarina ni jimbo ya Brazil. Mji mkuu wake ni Florianópolis.
Sergipe
Sergipe ni jimbo ya Brazil. Mji mkuu wake ni Aracaju.
Tocantins
Tocantins ni jimbo ya Brazil. Mji mkuu wake ni Palmas.
Kucha (Hyliota)
Kucha wa jenasi "Hyliota" ni ndege wadogo ambao zamani waliainishwa katika Sylviidae, familia ya kucha wengine. Sasa wataalamu wanakubaliana kwamba ndege hawa hawana mnasaba na Sylviidae. Labda wana mnasaba na familia Promeropidae (ndegesukari wa Afrika Kusini). Hadhi yao haijaamua bado lakini wapewa familia yao kwa sasa: Hyliotidae. Wanafanana na tatata. Kucha hawa wana rangi ya nyeusi au zambarau mgongoni na nyeupe, machungwa au njano chini. Hula wadudu na pengine beri na mbegu. Hulijenga tago lao kwa umbo wa kikombe ndani ya uoto mzito. Jike huyataga mayai 2-5.
Gyumri
Gyumri (Kiarmenia: Գյումրի, pia unajulikana kwa majina ya Kirumi kama Kumayri, Kümri, Gumry, Gumri, Gimri, Kyumayri, na Kyumri) ni mji mkuu na mkubwa wa Mkoa wa Shirak kaskazini-magharibi mwa nchi ya Armenia. Upo takriban kilomita 120  kutoka mji mkuu wa nchi Yerevan, na idadi ya wakazi wapatao 168,918 (2008; kutoka 150,917 ilivyoripotiwa kwenye sensa ya mwaka wa 2001, na kuufanya uwe mji mkubwa nchini Armenia.
Hrazdan
Hrazdan (Kiarmenia: "Հրազդան" - unaitwa wa Kirumi kama Razdan; zamani, Akhta, Akhti, Akhtala, Nizhniye Akhty, Nizhne Akhti, Nerkin Akhta, na Nizhnyaya Akhta) ni mji mkuu wa mkoa wa Kotayk huko nchini Armenia. Jina linatokana na jina la Kiajemi-cha-Kati "Frazdan". "Farzdan" limeungana na hadithi ya Kiajemi ya Zoroastria. Mji una wakazi wapatao 42,150 na kuufanya uwe mji wa tano kwa ukubwa huko nchini Armenia kwa hesabu ya wingi wa wakazi. Wakati wa maiaka ya Wasovyeti ulikuwa moja kati ya miji yenye viwanda vingi katika orodha ya miji ya Jamhuri ya Armenia.
Bahari ya Uchina ya Mashariki
Bahari ya Uchina ya Mashariki ni bahari ya pembeni iliyopo kando ya mashariki mwa nchi ya Uchina, pamoja na Bahari ya Njano
na Bahari ya China Kusini.
Bahari hiyo ni sehemu ya Bahari ya Pasifiki na inachukua eneo la kilomita za mraba zipatazo 1,249,000. Nchini Uchina, bahari hii inaitwa Bahari ya Mashariki.
Nchini Korea Kusini, bahari hii kuna kipindi huitwa Bahari ya Kusini, lakini hii mara nyingi hutumiwa kutajia eneo la karibu na pwani ya kusini mwa nchi ya Korea Kusini.
Bahari ya Japani
Bahari ya Japani ni kando ya bahari ya magharibi mwa Bahari ya Pasifiki. Imepakana na Japani, Korea Kusini, Korea Kaskazini na Urusi. Bahari hii huko Korea Kaskazini hutajwa kama Bahari ya Mashariki mwa Korea na huko nchini Korea Kusini hutajwa kama Bahari ya Mashariki.
Espírito Santo
Espírito Santo ni jimbo ya Brazil. Mji mkuu wake ni Vitória.
Jimbo la São Paulo
São Paulo ni jina la kutaja jimbo huko nchini Brazil. Hili ndiyo jimbo kubwa kupita majimbo yote na ndiyo jimbo pekee lenye viwanda vingi na kukuza uchumi wa Brazil. Mji mkuu wake ni São Paulo.
Rio de Janeiro (jimbo)
Rio de Janeiro ni jimbo ya Brazil. Mji mkuu wake ni Rio de Janeiro.
Orodha ya mikoa ya Argentina
Hii ni orodha ya mikoa ya Argentina.
Gojoseon
Gojoseon (고조선, 古朝鮮) ulikuwa ufalme wa kale wa Korea. Ufalme huu hehasabiwa kama taifa sahihi kabisa la watu wa Korea. Kwa mujibu wa Samguk Yusa na rekodi nyingine za zama za kati za Kikorea, Gojoseon inasemekana kwamba ilianzishwa mnamo 2333 KK na mkongwe Dangun, ambaye anasemekana kwamba anatokea kwenye Ukoo wa Mbinguni (天孫, 천손). Ilikuwa katikati ya beseni la Mto Liao na upande wa kaskazini mwa Peninsula ya Korea.
Watu wa Gojoseon waliishi huko kaskazini-mashariki mwa Manchuria ya kale na hutazamiwa kama ndugu wa kwanza kunadikwa kwenye rekodi za Korea. Watu wa Gojoseon walikuwa wakirekodiwa kwenye maandiko kadhaa ya Kichina wakiwa kama moja kati ya Dongyi, maana yake "washenzi wa mashariki".
Watu wa Gojoseon walikuwa vizazi vya kabila la wahamiaji wa Altaic waliolewea huko Manchuria, mashariki ya mbali ya Uchina, na Peninsula ya Korea. Gojoseon hatimaye wakajikita kwenye eneo dogo la Manchuria na Peninsula ya Korea.
Awali, Gojoseon huenda ilikuwa mjini Liaoning; lakini kunako 400 KK, ikahamia karibu na Pyongyang, mji mkuu wa sasa wa Korea Kaskazini.
Galilaya
Galilaya (kutoka Kiebrania הגליל ("ha-galil"), yaani "mzunguko" au "mkoa"; kiasili "galil ha-goyim - mkoa wa wapagani") 
ni mkoa maarufu kihistoria upande wa kaskazini mwa Israeli au Palestina.
Upande wa mashariki mpaka wake ni mto Yordani, ambao sehemu hiyo unaunda ziwa Genesareti (pia: bahari ya Galilaya).
Waisraeli walipotoka Misri na kuteka nchi ya Kanaani, katika mkoa huo walihamia watu wa makabila ya Dan, Zebuluni, Isakari na Naftali.
Galilaya ndio mkoa ambapo alikulia na kuanza utume wake Yesu, mwanzilishi wa Ukristo.
Kati ya miji na vijiji vya Galilaya vilivyotajwa katika Injili kuna:
Ijevan
Ijevan (Kiarmenia: Իջևան; pia kwa jina la Kirumi huitwa Idzhevan na Idjevan; zamaini Istibulagh, K’arvansara, Karavan Savan, K’aravansaray, Karavansarai, na K’ervansera) ni jiji na mji mkuu wa mkoa wa Tavush huko nchini Armenia. Ipo upande wa kaskazini mwa mkoa. Idadi ya wakazi wa mjini hapa ilikuwa kiasi cha 15 620 mnamo mwaka wa 2008 na kuufanya uwe mji wenye watu wengi sana kwa kanda yake. Takriban kilomita 142  kutoka mji mkuu wa Yerevan.
Kajaran
Kajaran (Kiarmenia: "Քաջարան"; pia unajulikana kwa jina la Kirumi kama K’ajaran, Qacaran, Kadjaran, na Kadzharan) ni mji uliopo kwenye mkoa wa Syunik huko nchini Armenia.
Kapan
Kapan (Kiarmenia "Կապան") jina la zamani Ghapan, Ghap’an, Kafin, Kafan, Katan, Qafan, Zangezur, na Madan) ni jina la mji mkuu wa mkoa wa Syunik huko nchini Armenia. Miji upo kilomita 316 kutoka mji mkuu wa nchi Yerevan, na takriban kilomita 1 kutoka mjini Kashatagh.
Maralik
Maralik (Kiarmenia: "Մարալիկ") ni mji uliopo katika Mkoa wa Shirak huko nchini Armenia. Mji una kanisa kubwa ambalo lilijengwa tangu mwaka wa 1903.
Martuni, Armenia
Martuni (Kiarmenia: "Մարտունի", pia kwa majina ya Kirumi kama Martuny; awali waliita Mets Kznut, kuanzia 1830-1922, Karanlug, Nerkin Karanlukh, Nerkin Gharanlugh, na pia kwa jina la Kirusi Nizhniy-Karanlug) ni mji uliopo kwenye Mkoa wa Gegharkunik huko nchini Armenia. Upo karibu na Ziwa Sevan ambalo ni ziwa kubwa sana katika Kaukazi. Idadi yake ya wakazi imekadiriwa kuwa takriban 11,987 kwa mwaka wa 2008.
Masis
Masis (Kirmenia: "Մասիս") zamani uliutwa Narimanlu, Zangibasar, Ulukhanlu, Razdan, na Hrazdan) ni mji uliopo kwenye Mkoa wa Ararat. Upo upande wa kushoto mwa ukingo wa Mto Hrazdan , takriban kilomita 14 kutoka kusini mwa mji wa Yerevan. Idadi ya wakazi wa hapa wamefikia kiasi cha watu 21,376 (kwa mujibu wa sensa ya mwaka wa 2001).
San José del Cabo
San José del Cabo ndiyo mji katika jimbo la Baja California Sur. Mwaka 2005 ilikuwa na wakazi 48.518 mjini.
Sehemu muhimu ya uchumi ni utalii.
Mji ulianzishwa na Sebastian Vizcaino na José Echeverría mnamo 1730.
Mji upo m 10 kutoka juu ya usawa wa bahari.
Mtaguso wa Kalsedonia
Mtaguso wa Kalsedonia unahesabiwa na Wakristo wengi kuwa wa nne kati ya mitaguso ya kiekumene katika historia ya Kanisa.
Ulifanyika Kalsedonia (leo katika nchi ya Uturuki) mwaka 451.
Mtaguso huo uliitishwa na Kaisari Marcianus wa Dola la Roma Mashariki pamoja na mke wake Pulkeria wa Bizanti miaka 20 baada ya Mtaguso wa Efeso.
Hao waliona haja ya kudumisha umoja wa Wakristo, uliokuwa msingi wa uimara wa dola hilo, hasa wakati huo ambapo makabila yasiyo na ustaarabu kutoka Asia yalikuwa yanajaribu kuteka Ulaya.
Umoja huo uliingia hatari ya kuvunjika kutokana na uamuzi wa mtaguso mkuu wa Efeso kuhusu imani sahihi juu ya Yesu Kristo kutoeleweka kwa namna moja.
Hasa baadhi ya walioshinda mtaguso huo walionekana kusisitiza mno umungu wake hata kutia shaka kama wanaamini sawasawa ubinadamu wake.
Vikao vilianza tarehe 8 Oktoba 451 vikiwa na washiriki zaidi ya 350: mara nyingi inatajwa idadi ya 600 hivi. Hatimaye mafundisho ya
Eutike na Dioskoro wa Aleksandria yalilaaniwa.
Ufanisi wa mtaguso ulichangiwa na msimamo wa kaisari Valentiniano III wa Dola la Roma Magharibi, binamu wa Pulkeria. Kaisari huyo alimuunga mkono Papa Leo I (440-461) aliyekuwa ametoa msimamo wake na wa Kanisa la Roma tangu mwaka 449 katika "Tomus ad Flavianum", yaani Waraka kwa Flaviano, Patriarki wa Konstantinopoli aliyeuawa na wafuasi wa Eutike.
Ingawa msimamo huo wa kati ulikubaliwa na wengi, wengine waliuona ni kinyume cha uamuzi wa Efeso, hivyo walishikilia sana mtazamo hao hata walipodhulumiwa na serikali. Ndiyo asili ya farakano la Misri, Syria, Armenia n.k. linalodumu hata leo.
Mtaguso huo ulitunga pia kanuni mbalimbali, kama vile kwa kumpatia Patriarki wa Konstantinopoli nafasi ya pili kati ya maaskofu wote.