hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
Kimiao cha Guiyang ya Kusini
Kiguiyang ya Kusini ni lugha ya Kihmong-Mien nchini Uchina inayozungumzwa na Wamiao. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kiguiyang ya Kusini imehesabiwa kuwa watu 28,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kiguiyang ya Kusini iko katika kundi la Kihmongiki.
Kimiao cha Mashan ya Kusini
Kimashan ya Kusini ni lugha ya Kihmong-Mien nchini Uchina inayozungumzwa na Wamiao. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kimashan ya Kusini imehesabiwa kuwa watu 10,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimashan ya Kusini iko katika kundi la Kihmongiki.
Kimiao cha Qiandong ya Kusini
Kiqiandong ya Kusini ni lugha ya Kihmong-Mien nchini Uchina inayozungumzwa na Wamiao. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kiqiandong ya Kusini imehesabiwa kuwa watu 500,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kiqiandong ya Kusini iko katika kundi la Kihmongiki.
Kimiao cha Guiyang ya Kusini-Magharibi
Kiguiyang ya Kusini-Magharibi ni lugha ya Kihmong-Mien nchini Uchina inayozungumzwa na Wamiao. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kiguiyang ya Kusini-Magharibi imehesabiwa kuwa watu 70,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kiguiyang ya Kusini-Magharibi iko katika kundi la Kihmongiki.
Kimiao cha Huishui ya Kusini-Magharibi
Kihuishui ya Kusini-Magharibi ni lugha ya Kihmong-Mien nchini Uchina inayozungumzwa na Wamiao. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kihuishui ya Kusini-Magharibi imehesabiwa kuwa watu 56,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kihuishui ya Kusini-Magharibi iko katika kundi la Kihmongiki.
Kimiao cha Mashan ya Magharibi
Kimashan ya Magharibi ni lugha ya Kihmong-Mien nchini Uchina inayozungumzwa na Wamiao. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kimashan ya Magharibi imehesabiwa kuwa watu 14,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimashan ya Magharibi iko katika kundi la Kihmongiki.
Kimiao cha Xiangxi ya Magharibi
Kixiangxi ya Magharibi ni lugha ya Kihmong-Mien nchini Uchina inayozungumzwa na Wamiao. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kixiangxi ya Magharibi imehesabiwa kuwa watu 820,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kixiangxi ya Magharibi iko katika kundi la Kihmongiki.
Kimiao cha Kichina
Kihmong-Shua (au Kimiao ya Kichina) ni lugha ya Kihmong-Mien nchini Uchina na Vietnam inayozungumzwa na Wamiao. Baadhi ya lugha za Kimiao, Kihmong-Shua imeathiriwa na lugha za Kichina kama Kimandarin zaidi ya zote. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kihmong-Shua imehesabiwa kuwa watu 250,000 nchini Uchina na 2000 nchini Vietnam. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kihmong-Shua iko katika kundi la Kihmongiki.
Klementina Anuarite
Maria Klementina Anuarite Nengapeta (Wamba, 29 Desemba 1939 – 1 Desemba 1964) alikuwa mtawa wa shirika la masista wa Familia Takatifu huko Bafwabaka,(leo katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo).
Aliuawa mwaka 1964 na Colonel Pierre Colombe, kiongozi mmojawapo wa waasi wakati wa vita vya wenyewe kwa wenyewe vilivyoitwa Simba revolt, kwa sababu alikataa kufanya naye ngono.
Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri tarehe 15 Agosti 1985.
Ni mwanamke wa kwanza wa Kibantu kupewa heshima hiyo.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifodini chake, 1 Desemba.
Saba abati
Saba Abati (Mutalaska, karibu na Caesarea Mazaca, Kapadokia, leo nchini Uturuki, 439 – Yerusalemu, leo nchini Israeli/Palestina, 532), alikuwa mmonaki padri aliyeanzisha monasteri kadhaa, ambazo kati yake maarufu zaidi ni ile yenye jina lake (Mar Saba).
Jina hilo linatokana na neno la Kiaramu סַבָּא (sabba') lenye maana ya "mzee".
Alipokuwa na umri wa miaka minane, Saba alipelekwa katika monasteri ya Aleksandria (Misri) akawa mtaalamu wa Biblia.
Baadaye alikataa agizo la wazazi la kutoka utawani ili kuoa.
Baadaye tena alihamia monasteri nyingine za Yerusalemu.
Kisha kufikia miaka thelathini, alipewa baraka ya abati Eutimio Mkuu ajitenge na wote akaishi kama mkaapweke katika pango, isipokuwa Jumamosi alipokuwa anarudi kwa wenzake kushiriki ibada na mlo.
Baada ya muda aliruhusiwa kutorudi Jumamosi, akawa peke yake kabisa miaka mitano, chini ya uongozi wa Eutimio. Kwa kuona ukomavu wake, huyo alianza kumchukua naye kwenda porini kila mwaka tangu tarehe 14 Januari hadi Jumapili ya Matawi.
Eutimio alipofariki (473 hivi), Saba alihamia pango lingine tena, mbali na monasteri.
Huko katika Bonde la Kidron, kusini kwa Yerusalemu, walianza kukusanyika wafuasi kadhaa hata ikatokea monasteri kuu yenye jina lake (484).
Baadhi yao walipoanza kumpinga akidai abati awe padri, alihamia kusini, karibu na Thekoa.
Patriarki Salustius wa Yerusalemu alimpa upadrisho mwaka 491 na kumteua abati mkuu wa monasteri zote za Palaestina Prima mwaka 494.
Alipinga kabisa mafundisho ya Wamonofisiti na ya wafuasi wa Origen, hata akaenda Konstantinopoli mwaka 511 na mwaka 531 kumhimiza kaisari Anastasio I dhidi yao.
Saba alitunga kanuni ya kimonaki ya kwanza kwa ibada za kanisani ("Jerusalem Typikon") za monasteri zote za mapokeo ya Kigiriki.
Tangu kifo chake anaheshimiwa na Waorthodoksi na Wakatoliki kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 5 Desemba.
George Takei
Hosato Takei (amezaliwa tar. 20 Aprili 1937) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani.
Kukingiwa dhambi ya asili
Kukingiwa dhambi ya asili ni fundisho rasmi la Kanisa Katoliki kuhusu Bikira Maria, kwamba alitungwa mimba bila kurithi dhambi ya asili.
Alipewa na Mungu fadhili hiyo kwa kutanguliziwa stahili za Yesu Kristo, mwanae.
Imani hiyo katika utakatifu usio na doa wa Maria ilishikwa na Wakristo tangu kale.
Hata hivyo mjadala wa wanateolojia uliendelea muda mrefu kuhusu uwezekano wa fadhili hiyo kuhusiana na imani ya kwamba Mkombozi pekee wa binadamu wote ni Yesu.
Kati ya watetezi wakuu wa fadhili hiyo walijitokeza Ndugu Wadogo, kuanzia Yohane Duns Skoto.
Hatimaye dogma hiyo ilitangazwa mwaka 1854 kwa hati "Ineffabilis Deus" ya Papa Pius IX.
Miaka minne baadaye huko Lurdi mtoto Bernadeta Soubirous alisema kuwa ametokewa mara kadha na mwanamke ambaye hatimaye alijitambulisha "Ndimi Kukingiwa Dhambi ya Asili".
Kanisa la Kilatini linaadhimisha fumbo hilo kama sherehe tarehe 8 Desemba. Siku hiyo katika nchi mbalimbali ni sikukuu ya amri kwa Wakatoliki, na pengine sikukuu ya kitaifa.
Mafundisho ya Uislamu juu ya ubora wa Bikira Mariamu yanafanana kiasi na imani hiyo.
Yohane Roberts
Yohane Roberts (1577 - 10 Desemba 1610) alikuwa mmonaki na padri kutoka Wales aliyeuawa na serikali ya Uingereza iliyokuwa imekataza Ukatoliki nchini.
Papa Paulo VI alimtangaza mtakatifu tarehe 25 Oktoba 1970.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifodini chake.
Mtoto wa Waprotestanti, alipokwenda Ulaya bara kwa masomo (1597), alijiunga na Kanisa Katoliki huko Paris, Ufaransa, halafu na monasteri ya Wabenedikto huko Valladolid, Hispania (1598).
Kisha kuweka nadhiri zake (1600) na kupewa upadrisho (1602) alirudi Uingereza kama mmisionari lakini akafukuzwa baada ya wiki chache (1603).
Mwaka huohuo akarudi tena akahudumia waliopatwa na tauni mjini London.
Mwaka 1604 alikamatwa na kufukuzwa tena, lakini akarudi mara moja.
Mwaka 1605 alifungwa gerezani na bada ya miezi saba akafukuzwa tena (1606).
Safari hiyo alibaki Ufaransa miezi 14 akawa Priori wa kwanza wa abasia ya Mt. Gregori, Douai.
Mwaka 1607 alirudi Uingereza akafungwa tena, ila alifaulu kutoroka miezi michache baadaye (1608) hadi alipokamatwa tena (1609).
Badala ya kuuawa kwa kufanya kazi yake kama padri, balozi wa Ufaransa alimuombea afukuzwe tena nchini.
Baada ya kusafiri karibu mwaka mmoja, alirudi kwa mara ya tano Uingereza akakamatwa mwishoni mwa Misa aliyosoma kwa siri, na baada ya siku chache aliuawa huko Tyburn kwa kunyongwa na kukatwa vipandevipande.
Ahmed Kipande
Ahmed Mohamed Kipande (1937 - 27 Aprili 1987) alikuwa mwanamuziki maarufu wa muziki wa dansi kutoka nchini Tanzania. Anafahamika zaidi kwa kuwa mwanzilishi wa bendi ya muziki wa dansi maarufu kama "Kilwa Jazz Band.
Ahmed Mohamed Kipande ni kati ya wanamuziki ambao wameacha jina kubwa kutokana na mchango wake katika maendeleo ya muziki wa Tanzania.
Kipande alizaliwa Kilwa Kivinje mwaka 1937, alianza shule 1946 huko huko Kilwa Kivinje na baada ya darasa la nne akahamia Dar es Salaam ambako aliendelea shule ambayo baadae iliitwa Uhuru Boys mpaka alipomaliza darasa la nane.
Alipoanza kazi alianzisha kundi la muziki lililokuwa likitumia vyombo vya asili , baadaye akaanzisha bendi rasmi ya muziki aliyoiita Home Boys. Ujuzi wa muziki wa Kipande ulianza kujulikana rasmi 1955 wakati alipoweza kushika nafasi ya pili katika mashindano ya kupiga gitaa yaliyofanyika mtaa wa Kichwele, mbele ya viongozi wa Kikoloni. Kipande alipata zawadi ya shilingi 15 kwa kuwa wa pili. Mwaka 1958 aliachana na bendi ya Home Boys na kuanzisha Kilwa Jazz Band akiwa na wanamuziki watano tu.
Kipande alikuwa hodari kwa gitaa la solo na hata kumudu vizuri gitaa la Hawaian na pia alikuwa mpuliza saksafoni mahili sana. Alikaa miaka mingi Kilwa na kupiga nyimbo ambazo hadi leo bado watu wanazipenda. Napenda Nipate Lau Nafasi, Nachekacheka Kilwa leo, Play your Part na nyingi nyingine.
Baadaye kutokuelewana fulani kukamfanya ahame na kuanzisha African Quellado, bendi nzuri ambayo haikudumu muda mrefu, alijaribu kufufua tena Kilwa Jazz iliyokuwa imekufa lakini haikudumu muda mrefu.
Hakurudi tena kwenye muziki mpaka mauti yalipomkuta. 
Kipande alifariki 23 Aprili 1987 nyumbani kwake Tandika Maguruwe na kuzikwa hukohuko, baada ya kuugua kwa muda wa miaka 10 akiwa amepooza upande wa kulia wa mwili wake.
Shahiri zuri sana lilitungwa na mtunzi Saidi M Nyoka (Udogo si hoja) katika kumuelezea Ahmad Kipande.
Tazama mashairi yenyewe:
Mbaazi (mmea)
Mbaazi ("Cajanus cajan") ni mmea wa mazao wa nusufamilia Faboideae katika familia Fabaceae. Matunda yake huitwa mbaazi pia. Mmea huu hukuzwa sana katika maeneo makavu ya tropiki na nusutropiki.
David James Thouless
David James Thouless (amezaliwa 21 Septemba, 1934) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa aligundua m . Mwaka wa 2016, pamoja na Frederick Duncan Michael Haldane na John Michael Kosterlitz, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia. Alipewa tuzo kwa utafiti wake wa kinadharia katika maelezo ya tabia za mata katika hali karibu na sifuri halisi (ing. ""for theoretical discoveries of topological phase transitions and topological phases of matter"")
Profesa John Chalker, mkuu wa idara ya Fizikia ya Kinadharia kwenye Chuo Kikuu cha Oxford anajaribu kueleza tuzo ya Nobel ya 2016 kwa maneno ya kiraia
Frederick Duncan Michael Haldane
Frederick Duncan Michael Haldane (amezaliwa 14 Septemba, 1951) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Uingereza. Mwaka wa 2016, pamoja na David James Thouless na John Michael Kosterlitz, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia. Alipewa tuzo kwa utafiti wa kinadharia katika maelezo ya tabia za mata katika hali karibu na sifuri halisi (ing. ""for theoretical discoveries of topological phase transitions and topological phases of matter"")
Profesa John Chalker, mkuu wa idara ya Fizikia ya Kinadharia kwenye Chuo Kikuu cha Oxford anajaribu kueleza tuzo ya Nobel ya 2016 kwa maneno ya kiraia
John Michael Kosterlitz
John Michael Kosterlitz (amezaliwa 1942) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 2016, pamoja na David James Thouless na Frederick Duncan Michael Haldane, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia. Alipewa tuzo kwa utafiti wa kinadharia katika maelezo ya tabia za mata katika hali karibu na sifuri halisi (ing. ""for theoretical discoveries of topological phase transitions and topological phases of matter"")
Profesa John Chalker, mkuu wa idara ya Fizikia ya Kinadharia kwenye Chuo Kikuu cha Oxford anajaribu kueleza tuzo ya Nobel ya 2016 kwa maneno ya kiraia
Korentino
Korentino (375 hivi - 12 Desemba 453), kadiri ya mapokeo, alikuwa askofu wa Quimper ([Bretagne]].
Habari zake zinapatikana katika "Maisha ya Mtakatifu Korentino" yaliyoandikwa miaka 1220-1235.
Baada ya kuwa mkaapweke huko Plomodiern, mfalme Gradlon aliamua kuanzisha jimbo huko Quimper akamteua Korentino awe askofu wa kwanza. Hivyo akamtuma Tours apewe daraja takatifu na Martino.
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 12 Desemba.
Valeriano wa Avensano
Valeriano wa Avensano alikuwa askofu wa Afrika Kaskazini katika karne V, ambaye pamoja na maaskofu wenzake 8 alifukuzwa na mfalme Genseriko wa Wavandali kwa amri ya kwamba mtu yeyote asimkaribishe nyumbani wala shambani.
Kwa hiyo alilala barabarani ingawa alikuwa na umri wa miaka 80. 
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 15 Desemba.
Jean-Pierre Sauvage
Jean-Pierre Sauvage (amezaliwa 21 Oktoba, 1944) ni mwanakemia kutoka nchi ya Ufaransa. Hasa alichunguza jinsi molekuli kubwa zinaweza kuunganishwa kwa shabaha ya kuunda injini ya kimolekuli. Mwaka wa 2016, pamoja na James Fraser Stoddart na Bernard Feringa alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia kwa michango yake ya kubuni na kuunda injini za kimolekuli .
5 Things to Know About ‘Molecular Machines’ , Time Magazine Oct. 5, 2016, iliangaliwa 23.10.2016
James Fraser Stoddart
James Fraser Stoddart (amezaliwa 24 Mei 1942) ni mwanakemia kutoka nchi ya Uskoti. Alifanya kazi katika Uskoti, Uingereza, Kanada na tangu mwaka 2002 Marekani. Hasa alichunguza jinsi molekuli kubwa zinaweza kuunganishwa kwa shabaha ya kuunda injini ya kimolekuli. Mwaka wa 2016, pamoja na Jean-Pierre Sauvage na Bernard Feringa alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia kwa michango yake ya kubuni na kuunda injini za kimolekuli .
5 Things to Know About ‘Molecular Machines’ , Time Magazine Oct. 5, 2016, iliangaliwa 23.10.2016
Bernard Feringa
Bernard Lucas „Ben“ Feringa (amezaliwa 18 Mei 1951) ni mwanakemia kutoka nchi ya Uholanzi.
Hasa alichunguza jinsi molekuli kubwa zinaweza kuunganishwa kwa shabaha ya kuunda injini ya kimolekuli. Mwaka wa 2016, pamoja na Jean-Pierre Sauvage na James Fraser Stoddart alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia kwa michango yake ya kubuni na kuunda injini za kimolekuli .
5 Things to Know About ‘Molecular Machines’ , Time Magazine Oct. 5, 2016, iliangaliwa 23.10.2016
Yoshinori Ohsumi
Yoshinori Ohsumi (amezaliwa 9 Februari, 1945) ni mwanakemia kutoka nchi ya Japani. Anajulikana hasa kwa utafiti wake katika mchakato wa autofagia ambako mwili unavunja seli zisizotakiwa au zisizohitajika tena na kutumia molekuli zake kwa kujenga seli mpya.
Mwaka wa 2016 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
What is Autophagy?, By Dr Ananya Mandal, MD, tovuti ya medical-news.net 7 Oktoba 2014, iliangaliwa 23.10.2016
Grasyano wa Tours
Grasyano (kwa Kilatini: "Catianus, Gatianus, Gratianus"; kwa Kifaransa: Cassien, Gatien, Gratien) (karne ya 3 BK) alikuwa askofu wa kwanza wa Tours (Ufaransa).
Kadiri ya wanahistoria Wakristo, chini ya makaisari Decius na Vettus Gratus (250 BK), Papa Fabian alituma maaskofu 7 kutoka Roma kwenda Gallia (Ufaransa wa leo) wakahubiri Injili: Grasyano huko Tours, Trofimo huko Arles, Paulo huko Narbonne, Saturnino huko Toulouse, Denis huko Paris, Austromoine huko Clermont na Martial huko Limoges.
Grasyano aliinjilisha kwa nusu karne dhidi ya upinzani wa wenyeji. Hata hivyo, kadiri ya "Catholic Encyclopedia", alifaulu kukusanya waamini na kuwatuma kuanzisha makanisa, hivi kwamba alipofariki jimbo la Tours lilikuwa imara.
Baada ya kifo cha Grasyano, dhuluma dhidi ya Wakristo zilianza tena, hivyo jimbo lilibaki bila askofu kwa muda wa miaka 36, waamini walitawanywa kiasi cha kupoteza uhusiano na kazi ya mwanzilishi. Gregori wa Tours aliandika kwamba askofu wa pili aliitwa Lidorius na kudumu miaka 33, mpaka alipofika Martino wa Tours mwaka 371.
Martino alikuta Wakristo wachache mjini, lakini kumbukumbu ya Grasyano ilikuwa hai. Martino mwenyewe aliona kaburi la Grasyano na kumheshimu daima.
Tangu kale Grasyano anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 18 Desemba.
Kimuji cha Kaskazini
Kimuji ya Kaskazini ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wayi. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kimuji ya Kaskazini imehesabiwa kuwa watu 9000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimuji ya Kaskazini iko katika kundi la Kingwi.
Kimuji cha Kusini
Kimuji ya Kusini ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wayi. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kimuji ya Kusini imehesabiwa kuwa watu 26,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimuji ya Kusini iko katika kundi la Kingwi.
Kimuji cha Qila
Kimuji ya Qila ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wayi. Mwaka wa 2008 idadi ya wasemaji wa Kimuji ya Qila imehesabiwa kuwa watu 1500. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimuji ya Qila iko katika kundi la Kingwi.
Kimulam
Kimulam ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Uchina inayozungumzwa na Wamulam. Mwaka wa 2005 idadi ya wasemaji wa Kimulam imehesabiwa kuwa watu 86,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimulam iko katika kundi la Kikam-Sui.
Flaviano wa Roma
Flaviano wa Roma (aliuawa Montefiascone, 22 Desemba 361) alifia dini ya Ukristo katika dhuluma ya kaisari Juliano mwasi mwaka 361].
Inasemekana kwamba alikuwa mkuu wa jiji la Roma, lakini dhuluma ilipoanza tena alipaswa kumuachia cheo Aproniano, adui yake mkubwa na mfuasi wa dini ya jadi.
Kwa kuwa alikamatwa akizika wafiadini 3, alitiwa kwa moto alama ya watumwa na kupelekwa "Aquas Taurinas" (labda Montefiascone ya leo) afanye kazi ya shokoa, mpaka alipouawa tarehe 22 Desemba 361.
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 22 Desemba.
Harakati ya Mazungumzo ya Kitaifa ya Tunisia
Wanne kwa Mazungumzo ya Kitaifa (ar. الرباعي التونسي للحوار الوطني, far. Quartet du dialogue national) ni maungano ya taasisi nne nchini Tunisia zilizounga mkono kujenga demokrasia na amani nchini baada ya mapinduzi ya mwaka 2011.
Baada ya mapinduzi hii na uchaguzi huru ya kwanza kulikuwa na kipindi cha mvurugo na mashambulio ya kigaidi kilichoelekea kuingiza Tunisia katika vita ya wenyewe kwa wenyewe au udikteta mpya.
Katika hali hii taasisi nne ziliungana kwa shabaha ya kutunza demokratia na kuongoza mabadiliko kwa njia ya amani na haki. Taasisi hizi ni
Harakati hii iliweza kukusanya wadau kutoka pande zote za siasa, uchumi na jamii kwenye mikutano ya majadiliano ya kitaifa.
Mwaka 2015 2015 harakati ya taasisi nne ilipewa Tuzo ya Nobel ya Amani kwa "michango muhimu katika ujenzi wa demokrasia ya kushirikisha pande zote nchini Tunisia baada ya mapinduzi ya 2011".
Kaci Kullmann Five, mwenyekiti wa kamati ya Nobel alsema: "Walileta mchakato ya kisiasa na ya amani wakati taifa lilikuwa karibu na vita ya wenyewe kwa wenyewe."
Yohane wa Kety
Yohane wa Kety (kwa Kipolandi Jan z Kęt au Jan Kanty) (23 Juni 1390 - 24 Desemba 1473) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki, mwanafalsafa, mwanafizikia na mwanateolojia kutoka Poland.
Papa Klementi X alimtangaza mwenye heri tarehe 28 Machi 1676. Halafu Papa Klementi XIII alimtangaza mtakatifu tarehe 16 Julai 1767.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 23 Desemba, lakini pia 20 Oktoba.
Alizaliwa Kęty, karibu na Oświęcim, Poland.
Baada ya kusoma chuo kikuu cha Kraków alipopata digrii mbili, mwaka 1418 alifikia udaktari wa falsafa.
Miaka 3 iliyofuata alifundisha falsafa na kujiandaa kwa upadrisho.
Baadaye akawa gombera katika shule ya Wakanoni huko Miechow, akarudi Krakow kufundisha "Sacrae Scripturae" (Maandiko Matakatifu). Pia alipata udaktari wa teolojia na kuwa mkuu wa idara hiyo.
Yohane alitumia muda mrefu kunakili vitabu vya Biblia, teolojia n.k.
Katika fizikia, alisaidia kuendeleza theory of impetus ya Jean Buridan, akitangulia michango ya Galileo Galilei na Isaac Newton.
Huko Kraków, alijulikana sana kwa huruma na ukarimu wake kwa maskini, hasa wanafunzi wa chuo kikuu wenye shida. Alijipatia mahitaji halisi tu, ili kugawa mara kwa mara misaada kwa mafukara.
Mara moja alihiji hadi Yerusalemu na mara nne alihiji kwa miguu hadi Roma.
Aliendelea kufundisha hadi kifo chake mwaka 1473, alipokuwa na umri wa miaka 83.
Juan Manuel Santos
Juan Manuel Santos Calderón (* 10 Agosti 1951) ni mwanasiasa nchini Kolumbia. Mwaka 2010 alikuwa rais akifuatana na mtangulizi wake Álvaro Uribe. Katika serikali ya Uribe alishika ofisi ya waziri wa ulinzi.
Tangu kuwa mkuu wa serikali Calderon alijaribu kusaidia maskini na hasa kumaliza vita ya wenyewe kwa wenyewe katika sehemu kubwa za nchi yake. Alianza majadiliano na kundi la wanamigambo ya FARC na kufikia mapatano ambako wanachama FARC watasamehewa makosa na mashtaki yote, wanahidiwa viti 10 bungeni na kukabidhi silaha kwa serikali.
Mapatano haya yalipowekwa mbele ya wananchi katika kura yalikataliwa kwa kura 50,000 kitaifa kwa sababu upinzani dhidi ya msamaha kwa jinai zilizotekelezwa na FARC.
Hata hivyo kazi ya Santos iliwahi kuangaliwa na kamati ya Nobel. Kamati ya Tuzo ya Nobel ya Amani iliamua kumkabidhi rais Santos tuzo ya amani hata baada ya kujua matokeo ya kura.
Watoto wa Bethlehemu
Watoto wa Bethlehemu (waliuawa 5 KK hivi) ni watoto wa kiume wa chini ya miaka 2 waliopatikana Bethlehemu na kuuawa kwa agizo la mfalme Herode Mkuu (Math 2:16-18).
Sababu ni kwamba mamajusi kutoka mashariki walikuwa wamefika Yerusalemu ili kumtafuta mfalme wa Wayahudi aliyezaliwa na hatimaye kumzawadia. Habari hiyo ilimshtusha Herode na kumfanya atake kumuua.
Aliposikia kwamba mamajusi walirudi kwao kutoka Bethlehemu bila kumpa taarifa kamili juu ya mtoto, aliagiza wauawe watoto wote wa kiume wa kijiji hicho wenye umri chini ya miaka 2.
Imekadiriwa kwamba watoto hao waliweza kuwa 20-40 hivi.
Hata hivyo, mlengwa mwenyewe, Yesu, alinusurika kwa wazee wake kutoroka naye hadi Misri, waliposhi kama wakimbizi mpaka baada ya kifo cha Herode.
Kwa kuwa watoto hao waliuawa kwa niaba ya Yesu, wanaheshimiwa na Wakristo wa madhehebu mengi kama wafiadini.
Sikukuu yao inaadhimishwa tangu karne ya 5, hasa tarehe 27 Desemba na 28 Desemba.
Ingawa habari hiyo haipatikani nje ya Injili, tabia ya Herode ilikuwa ya namna hiyo, hata aliua watoto wake 3, mke wake mmojawapo na mama-mkwe.
Jina takatifu la Yesu
Jina takatifu la Yesu (kwa Kiebrania יֵשׁוּעַ, Yēšū́aʿ, 'Yeshua; yaani "YHWH anaokoa", hivyo "Mungu Mwokozi") ni namba jina la Yesu linavyotajwa pengine na wafuasi wake.
Katika Kanisa Katoliki ibada hiyo ilistawi hasa mwishoni mwa karne za kati, sambamba na ile kwa Moyo mtakatifu.
"Litania ya Jina Takatifu" ilitungwa na Wafransisko wa karne ya 15 (Bernardino wa Siena na Yohane wa Capistrano) walioeneza sana ibada hiyo.
Sikukuu ya Jina Takatifu ilikubaliwa mwaka 1530.
Hata hivyo heshima kwa jina matakatifu ilianza na Ukristo wenyewe (taz. Mdo 4:10). Karne hata karne, Wakristo wamelitumia wakiamini lina uwezo wa pekee sana.
Heshima hiyo ilisisitizwa na Mtume Paulo kwa ajili ya wokovu (Fil 2:10; taz. Rom 10:3).
Ndiyo sababu ibada ya namna hiyo ipo katika Ukristo wa mashariki pia (k.mf. Sala ya Yesu). Vilevile madhehebu mbalimbali yanaadhimisha sikukuu hiyo kwa jina lilelile la Wakatoliki au kama Tohara ya Yesu, kwa kuwa ndipo alipopatiwa jina, siku ya nane baada ya kuzaliwa.
&quot;Weird Al&quot; Yankovic
"Weird Al" Yankovic
Alfred Matthew "Weird Al" Yankovic (amezaliwa tar. 23 Oktoba 1959) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani.
Imhotep
Imhotep (pia Immutef, Im-hotep au Ii-em-Hotep; aliitwa "Imuthes" (Ἰμούθης) na Wagiriki wa Kale; kwa hieroglifi "ỉỉ-m-ḥtp" "anayekuja kwa amani"; takriban karne ya 27 KK (~ 2650–2600 KK)) alikuwa mwandishi na mtaalamu wa Misri ya Kale.
Chini ya Farao Djoser wa nasaba ya tatu ya Misri Imhotep alikuwa afisa mtendaji mkuu. Anajulikana kama mhusika katika ujenzi wa piramidi ya Djoser.
Mara nyingi anatajwa kama msanifu wa kwanza anayejulikana na pia mhandisi, na tabibu katika historia anayejulikana kwa jina.
Hali halisi hatuna habari kamili juu yake isipokuwa maandishi ya kumsifu yaliyowekwa baada ya kifo chake. Hapo aitajwa kuwa 
"Mtendaji mkuu wa Farao, tabibu, mwakilishi wa kwanza wa mfalme wa Misri ya Juu, afisa mtawala wa Ikulu Kubwa, Kuhani Mkuu wa Heliopolis, Mjenzi Mkuu, Seremala Mkuu, Mchongaji Mkuu, Mfinyanzi Mkuu"
Baada ya kifo chake aliheshimiwa kama mungu katika hekalu ya Memphis, baadaye pia kama mshairi na mwanafalsafa. Maneno yake yalinukuliwa mara nyingi .
Kaburi lake lilifichwa vema haikujulikana hadi leo hii lakini wengi wanadhani iko mahali fulani huko Saqqara.
Bonaventura Porta
Bonaventura Porta (Castelmassa, 21 Oktoba 1866 - Pesaro, 15 Desemba 1952) alikuwa askofu Mkatoliki nchini Italia.
Alipata upadrisho tarehe 22 Machi 1890.
Tangu 1917 hadi 1952 alikuwa askofu wa Jimbo la Pesaro hadi kifo chake.
Bob Hoskins
Robert William "Bob" Hoskins, Jr. (amezaliwa tar. 26 Oktoba, 1942) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka Ufalme wa Maungano.
Orchestra Mambo Bado
Orchestra Mambo Bado ilikuwa bendi ya muziki wa dansi kutoka Dar es Salaam, Tanzania. Bendi ilianzishwa na mnamo 1982/83 ikiwa chini ya Tchimanga Kalala Assossa, kwa bahati mbaya, bendi haikudumu sana ikafa.
Mwaka 1982/83 Tchimanga Kalala Assossa alianzisha na kuongoza bendi iliyoweza kutia changa moto katika ulimwengu wa muziki wakati huo. Bendi hiyo iliitwa Orchestra Mambo Bado na mtindo wake wa Bomoa Tutajenga Kesho. Wanamuziki katika bendi hiyo walikuwa Tchimanga Assossa, Kiongozi na mwimbaji, Kazembe wa Kazembe mpiga solo (pamoja na jina hilo alikuwa Msukuma), William Maselenge, rythm guitar, Huluka Uvuruge solo gitaa ya pili, Sadi Mnala drums, Mzee Albert Milonge solo ya pili, Lucas Faustin mwimbaji, John Kitime muimbaji na rythm guitar, George Mzee muimbaji, Athuman Cholilo muimbaji, Likisi Matola Bass na keyboards, Jenipher Ndesile mwimbaji, Selemani Nyanga Drums. Albamu ya kwanza ya bendi hii ilikuwa na nyimbo zilizotamba kama vile Kutokuelewana, Bomoa Tutajenga Kesho , hii ilipigwa marufuku. 
Mwaka 1981 Bendi ya DDC Mlimani Park ilimfuata Kongo na kumleta tena hapa nchini ambapo mkataba wake ulipomalizika alirudi Kongo tena kwao akiwa kaacha kibao kinachokwenda kwa jina la ‘Gama Unisamehe’. Mwaka uliofuata alifuatwa tena na Mzee Makassy, na kukaa na bendi ya Orchestra Makassy na hatimaye mwaka 1984 kutua kwenye kundi la Orchestra Mambo Bado alipokutana na nyota kadhaa.
Miongoni mwa nyota hao ni mwanadada Jenifa Ndesire, John Kitime, Likisi Matola, William Maselenge, Huluka Uvuruge, Sadi Mnala, George Mzee pamoja na Lucas Faustine ambaye kwa mara ya mwisho alikuwa Polisi Brass Band. Nyota yake ya kimuziki ilianza kung'aa vyema akiwa Orchestra Mambo Bado, kwani aliibuka na vibao vingi moto wa kuoteambali, kama vile; ‘Bomoa Tutajenga Kesho’ na Kutokuelewana, Chance na vinginevyo”. Alidumu Mambo Bado kwa muda mfupi tu kwani mwaka 1985 alirudi tena Maquis Original, bendi iliyokuwa imekusanya magwiji wengi wa muziki wa dansi kuliko zote nchini Tanzania.
Raimundi wa Penyafort
Raimundi wa Penyafort, O.P., (kwa Kikatalunya Sant Ramon de Penyafort; kwa Kihispania San Raimundo de Peñafort, Vilafranca del Penedès, Catalonia, 1175 hivi; Barcelona, 6 Januari 1275) alikuwa padri maarufu kwa utaalamu wake katika masuala ya sheria.
Mkusanyo wake wa sheria za Kanisa Katoliki uliendelea kuwa wa msingi hata karne ya 20.
Aliongoza shirika la Wahubiri na kulipatia katiba mpya; pia alisaidia kuanzisha lile la Wamersedari.
Papa Paulo III alimtangaza mwenye heri mwaka 1542 na Papa Klementi VIII kuwa mtakatifu tarehe 29 Aprili 1601.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 7 Januari.
Laurenti Giustiniani
Laurenti Giustiniani, C.R.S.A. (Venezia, leo nchini Italia, 1 Julai 1381 – Venezia, 8 Januari 1456), alikuwa kwanza mkanoni, halafu askofu wa Venezia, wa kwanza mwenye cheo cha Patriarki.
Maandishi yake, yakiwemo ya hotuba, barua na maisha ya kiroho, yamechapwa upya mara nyingi.
Papa Klementi VII alimtangaza mwenye heri mwaka 1524 na Papa Alexander VIII mtakatifu tarehe 16 Oktoba 1690.
Sikukuu yake huadhimishwa kwenye tarehe ya kifo chake
Adriani wa Canterbury
Adriani wa Canterbury (alifariki tarehe 9 Januari 710) alikuwa mmonaki msomi na hatimaye kwa miaka 39 abati huko Canterbury, Kent, Uingereza.
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.
Kadiri ya Beda Mheshimiwa, alikuwa Mberberi kutoka Afrika Kaskazini.
Baada ya kuongoza monasteri karibu na Napoli, Papa Vitalian alimteua mara mbili kuwa askofu mkuu wa Canterbury, lakini alikataa akipendekeza wengine.
Theodoro wa Tarso alipokubali, Vitalian alimuagiza Adriani aongozane naye kwenda Britania, kwa sababu alijua njia hadi Galia.
Theodoro alifika huko 669, kumbe Adriani alizuiwa kwa muda, lakini alipofika tu Canterbury alifanywa abati kama Papa alivyokuwa ameagiza.
Adriani akiwa maarufu kwa ujuzi wake wa Biblia, Kigiriki na Kilatini
, pamoja na kuwa kiongozi bora, alifanya monasteri yake kuwa na athira kubwa.
Mlupini
Milupini ("Lupinus" spp.) ni mimea ya nusufamilia Faboideae katika familia Fabaceae (miharagwe). Mbegu zao huitwa malupini. Spishi kadhaa hukuzwa ili kuvuna malupini kwa chakula cha watu, k.m. mlupini mweupe, mlupini majani-membamba, mlupini buluu na spishi ya Amerika ya Kusini "Lupinus mutabilis". Spishi nyingine hukuzwa kwa malisho ya wanyama, k.m. mlupini mweupe, mlupini majani-membamba na mlupini njano. Lazima malupini yalowekwe katika maji na chumvi kwa muda wa siku kadhaa kabla kuyapika, kwa sababu yana sumu.
Mpupu (Fabaceae)
Mipupu ni mimea yenye nywele zinazowasha au zinazochoma. Ile ya nusufamilia Faboideae katika familia Fabaceae (miharagwe) ni aina ya mharagwe unaotoa majani machanga na makaka yenye nywele zinazowasha. Makaka na mbegu zake huitwa upupu. Mpupu hukuzwa sana kama gubiko la udongo ili kuzuia magugu na kukauka. Mimea iliyokomaa hulimwa mara nyingi katika udongo kama mbolea kijani. Upupu huliwa pengine, hasa wakati wa njaa.
Ramses II
Ramses II au Rameses Mkuu(1303 hivi - Julai au Agosti 1213 KK) alikuwa Farao wa Misri miaka 1279–1213 KK, wa tatu katika Nasaba ya 19 ya Misri ya Kale.
Mara nyingi anasifiwa kama Farao bora. Waandamizi wake na Wamisri wa baadaye walimuita "Mzee Mkuu".
Ramses II aliongoza majeshi yake mara kadhaa hadi Asia, ili kusisitiza himaya ya Misri juu ya Kanaani, lakini pia kusini hadi Nubia.
Tena alishughulikia sana ujenzi wa miji n.k. Pia kwa sababu hiyo, wengi wanaona ndiye Farao aliyepambana na Musa kadiri ya Biblia.^ Jump up to: a b c d e Drews 1995, p. 49.
Benedikto Biscop
Benedikto Biscop (628 hivi – 12 Januari 690), alikuwa mmonaki msomi wa Uingereza aliyeanzisha monasteri ya Monkwearmouth-Jarrow na maktaba yake maarufu. Ndipo alipofariki baada ya kulala miaka 3 mfululizo kutokana na ugonjwa.
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waanglikana kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.
Mtoto wa ukoo maarufu wa Northumbria, alipofikia umri wa miaka 25, Benedikto alikwenda Roma kwa mara ya kwanza kati ya 5, akirudi amejaa bidii "kwa ustawi wa Kanisa la Uingereza"
Miaka 12 baadaye Benedikto alikwenda tena Roma, na wakati wa kurudi alibaki miaka 2 (665-667) katika monasteri ya Lérins, alipopata malezi, na hatimaye kuwekwa wakfu kama mmonaki kwa jina jipya la "Benedikto".
Halafu akaenda tena Roma alipoagizwa na Papa kuongozana na askofu mkuu Theodoro wa Tarso hadi Canterbury (669). Walipofika Theodoro alimfanya Benedikto abati wa Canterbury, akashika nafasi hiyo miaka 2.
Katika safari zake, Biscop alikusanya vitabu vingi, kama 250, kuhusu Biblia, lakini pia fasihi n.k.
Mwaka 674 alipewa eneo kubwa kwa ajili ya kuanzisha monasteri mpya. Hapo akatafuta barani mafundi wa hali ya juu ili kujenga kwa usanifu.
Alikwenda Roma kwa mara ya mwisho mwaka 679 ili kupata vitabu vingine, masalia, mafundi na fadhili kadhaa kutoka kwa Papa Agatho.
Mwaka 682 Benedikto alimteua Eosterwine kama mwandamizi, lakini mfalme, kwa kufurahia maendeleo ya monasteri, alimuongezea eneo ili kuanzisha ya pili huko Jarrow kwa wamonaki 20 chini ya Ceolfrid.
Lengo la Benedikto lilikuwa kuanzisha monasteri bora huko Uingereza, kufuatana na mifano aliyoiona barani. Alikuwa wa kwanza kujenga huko kwa mawe na vioo. Ndipo mwanafunzi wake bora, Beda alipoweza kuandika vitabu vyake.
Odoriko wa Pordenone
Odoriko wa Pordenone, O.F.M. (1286–1331), alikuwa Mfransisko wa Italia aliyetumwa kama mmisionari huko China, akaandika ripoti ya safari yake.
Kutokana na miujiza mingi iliyosemekana kutokea kwenye kaburi lake, Papa Benedikto XIV alithibitisha mwaka 1755 heshima ya mwenye heri ambayo Odoriko alikuwa amepewa tangu zamani.
Odoriko alizaliwa na familia ya Mattiussi karibu na Pordenone, Friuli.
Baada ya kujiunga mapema na Ndugu Wadogo huko Udine, mwaka 1296 alitumwa kwenye rasi ya Balkani,halafu kwa Wamongolia wa Russia kusini.
Mnamo Aprili 1318 alitumwa mbali zaidi, huko Asia mashariki. Kutoka Padua, alikwenda Konstantinopoli akavuka Bahari Nyeusi hadi Trabzon.
Toka huko alikwenda kuhubiri Armenia, Media na Persia. Katika nchi hizo zote Wafransisko walikuwa na misheni. Kutoka Sultanieh akipitia Kashan na Yazd, alizunguka upande wa Persepolis, Shiraz na Baghdad hadi Ghuba la Uajemi. Huko Ormus alipanda meli kwenda India, akitua Thane, karibu na Mumbai.
Alitembelea Puri na kuacha kumbukumbu ya sikukuu ya mungu wa Kihindu Jagannath.
Kwa jahazi alifikia kisiwani Sumatra, halafu Java, Borneo, Champa, Indochina na Guangzhou (Canton), halafu tena kwa nchi kavu hadi Fujian.
Katika safari hizo, dhoruba ilipeleka jahazi yake hadi Pangasinan, Ufilipino.
Kutoka bandari ya Fuzhou Odoriko alivuka milima na kuingia Zhejiang na kutembelea Hangzhou ("Cansay" 行在, "Xíngzài"), mmojawapo kati ya miji mikubwa duniani wakati huo. Marco Polo, Marignolli na Ibn Batuta walisimulia ustawi wake.
Kupitia Nanjing na mto Yangzi, Odoriko alifikia makao makuu ya Khan Mkuu (labda Yesün Temür Khan) huko "Cambalec" (Ханбалиг, "Khanbaligh"), leo sehemu ya Beijing.
Alibaki huko miaka 3 (1324-1327), akiishi katika mojawapo kati ya makanisa yaliyoanzishwa na ndugu Yohane wa Monte Corvino, askofu mkuu wa kwanza wa Beijing, ambaye wakati huo alikuwa mkongwe.
Kutoka huko alitembelea Yangzhou.
Odoriko hakurudi Italia mpaka mwisho wa mwaka 1329 au mwanzo wa 1330, lakini safari ya kurudi haisumiliwi kinaganaga vile. Inadhaniwa kwamba alipiti Mongolia na Tibet.
Huko Padua, mnamo Mei 1330 alisimulia safari zake kwa mwandishi Wiliamu wa Solagna. Kitabu cha Kilatini na tafsiri zake mbalimbali vilienea haraka Ulaya. Hadi leo kuna nakala 73 zilizoandikwa kwa mikono.
Akiwa njiani kwenda kwa Papa huko Avignon, aliugua huko Pisa, hivyo akarudi Udine, alipofariki.
Freddy Kasheba
Freddy Ndala Kasheba (1946 - 22 Oktoba 2004) alikuwa mwanamuziki maarufu katika miondoko ya muziki wa dansi kutoka nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo-Tanzania. Pia alifahamika sana kwa wimbo wake "Kesi ya Khanga".
Freddy alianza kufundishwa gitaa na baba yake wakati akiwa na umri wa miaka 12. Baba yake alijua kupiga gitaa japo hakufanya kazi ya uanamuziki, alikuwa akipiga gitaa nyumbani baada ya saa za kazi. Moja ya bendi maarufu ambazo zilimtambulisha sana Freddy ilikuwa Orchestra Fauvette, Freddy alieleza kuwa bendi ya Orchestra Fauvette ilianza tarehe 7 mwezi wa sita mwaka 1964 katika jiji la Lubumbashi huko Jamhuri ya Kidemokrasi ya Kongo. Jina hilo Fauvette kwa Kiswahili ni Chiriku, bendi ilikuwa na muimbaji ambaye waliamini alikuwa anaimba kama chiriku na hivyo kuipa bendi hiyo jina hilo. Vyombo vyao vya muziki walinunua Ujerumani kupitia duka la muziki la Dar es salaam Music House (duka lipo mpaka leo). Vyombo vilikuwa vya aina ya Hofner, jina lililoheshimika sana kwa wanamuziki wakati huo.
Kati ya nyimbo ambazo zilipigwa katika kipindi hicho ni Camarade ya nzela, ambayo Freddy alieleza ni wimbo uliokuwa ukizungumzia rafiki wa kukutana nae barabarani au njiani, ambaye roho yake huwa kama sanduku la nguo, ambalo ndani yake huwezi kujua kuna nini. Pia ulipigwa wimbo Jacqueline ambao ulitungwa na mwenyewe Freddy ambao alieleza alikuwa alimtungia mpenzi wake aliyempenda Jacqueline. Wimbo mwingine uliopigwa katika kipindi hicho ni Nono na Kalemie, wimbo huu ulitunguiwa binti aliyeitwa Nono mkazi wa Kalemie ambaye alikuwa mpenzi mkubwa wa bendi ya Fauvette.
Fauvette ilifika Dar na kuwa inapiga katika ukumbi wa White House Ubungo, lakini kwa miaka hiyo Ubungo ilikuwa mbali sana na mji, na kulikuwa na ajali nyingi zikiwapata wapenzi wa bendi katika usafiri wa kutoka kwenye muziki, hivyo bendi ikaamua kuhamia ukumbi wa Mikumi Tours ambapo walikuwa wakipiga Ijumaa, Jumamosi na Jumapili. Fauvette walikuwa na ndoto ya kuwa bendi bora Afrika. Hawakufikia huko lakini waliweza kuweka alama kubwa katika historia ya muziki wa Afrika mashariki na Kati
Kasheba aliweza kuimarisha jina lake zaidi alipolifanya maarufu gitaa la nyuzi kumi na mbili, mwenyewe akiliita nyuzi dazani, hasa alipoanza kulipiga kwa mtindo wa Dukuduku akiwa Safari Sound Orchestra. Pamoja na bendi hizo Kasheba pia alipitia Safari Nkoy, Zaita Muzika, Kasheba group, pia alipita Maquis, na kwa wiki chache alipitia Tancut Almasi.
Kasheba alifariki 22 Oktoba 2004 akiwa na miaka 58. Na kuzikwa katika makaburi ya Kinondoni, Dar es Salaam.
Mzizi
Mzizi katika isimu ni sehemu muhimu sana ya neno ambayo haibadiliki hata kama neno litafanyiwa uambishaji, ukanushi, unyambulishaji na kadhalika. Sehemu hii ikibadilika, hata dhana ya neno hilo hubadilika.
Mfano mzizi wa neno "Analima" ni "Lim". Hii hutokana na kuchukua neno na kisha kulitafutia shina lake (kitenzi) na kisha kuondoa kiambishi tamati "a".
Kwa hiyo, MZIZI WA NENO = SHINA-A.
Mfano, neno "anakimbia" mzizi wa neno ni "kimbi". Kutokana na mzizi huo, unaweza kuzalisha maneno kama sitakimbia, hakimbii, tunakimbia n.k.
Kuna aina mbili za mizizi ya maneno:
Hii ni aina ya mzizi ambao hupatikana baada ya neno kutafutiwa shina lake na kuondolewa irabu "a" ambayo ni kiambishi tamati. Mfano wa mzizi asilia ni wakati unapochukua neno "Analima" na kulitafutia shina lake ambalo ni "Lima" na kisha kuondoa kiambishi tamati "a".
Hivyo mzizi wa asili ni mzizi ambao hutokana na kitenzi halisi. Yaani, ni mzizi ambao umejengwa kwa shina la neno lililoondolewa irabu "a". Kikanuni tunaweza kusema MZIZI = SHINA - A. Mfano katika neno "anakimbia" shina ni "kimbia". Ili kupata mzizi ni lazima utoe irabu "a", hivyo mzizi utakuwa "kimbi" ambao huo tunaweza kuuita mzizi wa asili.
Huu ni aina ya mzizi ambao hupatikana baada ya kutafuta shina la neno na kisha kulifanyia uambishaji na kisha kulifungulia au kuondoa kiambishi tamati "a".
Mfano: "Wapigana" shina lake ni "piga" lakini baada ya kufanyiwa uambisani limekuwa "pigana" ambapo ili kupata mzizi mnyumbuliko tunaondoa herufi "a" katika neno "pigana" ambapo neno hilo mzizi wake mnyambuliko utakuwa "pigan".
Pia neno kama "wanaimbiana" baada ya kufanyiwa uambishi katika shina lake huwa "imbiana" ambalo baada ya kutolewa kiambishi tamati "a" huwa "imbian"
Kwa upande wa mzizi wa mnyumbuliko, ni mzizi ambao umejengwa kwa mzizi wa asili na viambishi tamati vilivyoondolewa irabu "a".
Mfano wa maneno ya mnyumbuliko ni kama vile: chezesha, chezeshwa, chezeka n.k. Mfano kitenzi "Chezesha" mzizi wake wa mnyumbuliko ni "Chezesh", hapo mzizi wa asili ni "Chez" na viambishi tamati ni "esh".
Kiambishi tamati
Kiambishi tamati (au viambishi tamati katika dhana ya wingi) ni aina za viambishi vinavyopatikana baada ya mzizi wa neno.
Mfano: neno "WANALIMIANA" linaundwa hivi:
- WA
- NA
- LIM (mzizi)
- I
- AN
- A
Kwa hiyo, I, AN na A ni viambishi tamati.
Kitunguu maji
Kitunguu maji ni aina ya tunguu kama vitunguu vingine, kwa mfano kitunguu saumu.
Kitunguu maji kitiba nacho kina uwezo wa kutibu maradhi arobaini (40), miongoni mwa maradhi hayo ni joto la mwili kwa ujumla na mbegu za uzazi zilizokuwa za moto.
Mgwaru
Mgwaru ni mmea wa nusufamilia Faboideae katika familia Fabaceae (miharagwe). Maua na makaka yake ni katika mafundo mazito. Mbegu zake huitwa magwaru (kutoka na Kiurdu گوار "guaar"). Yamkini mhenga wa mgwaru ni mmea wa Afrika "Cyamopsis senegalensis" lakini umegeuka mashambani kwa Uhindi na Pakistani.
Mmea huu hukuzwa huko Uhindi na Pakistani hasa lakini siku hizi unaanza kupandwa mahali pengine pia kwa sababu ya gundi ya mbegu zake. Hutumika kwa mbolea kijani na kwa chakula pia. Majani na makaka mabichi huliwa na hata magwaru, lakini lazima yabanikwe kwanza ili kuharibu dumazaji ya tripsini (trypsin inhibitor: tripsini ni kimeng'enya kinachomeng'enya proteini). Mgwaru unaweza kutumika pia kwa malisho lakini lazima makaka yawe yakikomaa kwa sababu makaka mabichi yana asidi hidrosianiki.
Lakini utumiaji muhimu sana wa mgwaru ni utengenezaji wa gundi ya gwaru (guar gum). Magwaru yana endospermi kubwa iliyo na polisakaridi ya galaktosi na manosi. Ikiyeyuka katika maji, haya yanakuwa rojorojo. Kwa hiyo gundi ya gwaru hutumika katika tasnia ya chakula, vitambaa, karatasi, dawa na utamaradi. Tangu hivi karibuni gundi hii hutumika sana katika tasnia ya mafuta na gesi ya mwambatope. Inasaidia maji yaingie katika mivunjiko ya miamba.
Postikadi
Postikadi (ing. "post card") ni aina ya barua isiyo na bahasha. Kwa kawaida ni kipande cha kistatili cha karatasi chenye ujumbe mfupi unaotumwa kwa posta.
Mara nyingi postikadi huwa na picha upande mmoja halafu anwani, stempu na ujumbe mfupi upande wa kinyume. Gharama ya postikadi ni kidogo chini ya gharama ya barua katika bahasha.
Ilhali postikadi haina bahasha ujumbe wake unaweza kusomwa na kila mtu anayeishiska. Kadi hizi zilianza kutumiwa kuanzia miaka ya 1860. Tangu kuwa na bei ndogo kuliko barua idadi ya postikadi kati ya barua iliongezeka. Baada ya kupatikana kwa simu za mkononi, sms na barua pepe postikadi zimepungua sana. Bado zinatumiwa hasa na watu waliosafiri wakitaka kutuma picha ya mahali walipofika.
Dome
Dome au mafuu ni wanyama wa bahari wa oda Sepiida katika ngeli Cephalopoda (kutoka Kiyunani: κεφαλος = kichwa, πους, ποδες = mguu, miguu). Ngisi, pweza, na pweza-kome wamo katika ngeli hii pia. Dome wana kome ya ndani ya kipekee iitwayo kifuu. Licha ya jina lao la Kiingereza, ambalo ni , dome si samaki bali moluska.
Dome wana mboni kubwa zenye umbo la W, mikono minane, na minyiri (tentacles) miwili iliyosamanishwa na vikombe vya kumung'unyia vyenye meno na ambayo hutumika kwa kukamata mawindo yao. Wao kwa ujumla wanakuwa na ukubwa kati ya sm 15 hadi 25 (inchi 5.9 - 9.8), ambapo walio wakubwa kabisa, dome mkubwa ("Sepia apama"), wanafikia urefu wa sm 50 (inchi 20) kwa urefu wa joho na zaidi ya kg 10.5 kwa uzito.
Dome hula konokono wadogo, kaa, kamba, samaki, pweza, minyoo na dome wengine. Mahasimu wao ni pamoja na pomboo, papa, samaki, sili, ndege wa bahari na dome wengine. Wastani wa kuishi wa dome ni kati ya mwaka mmoja mpaka miaka miwili. Tafiti za hivi karibuni zinaonyesha dome ni mnyama mwenye akili zaidi miongoni mwa wanyama wasio na uti wa mgongo. Dome pia ana moja kati ya wiano mikubwa zaidi katika mlingano wa ukubwa baina ya ubongo-na-mwili miongoni mwa wanyama wasio na uti wa mgongo.
Dunia ya mataifa wafuatao mienendo, itikadi, na mifumo mchanganyiko kati ya Ugiriki na Waroma wa Kale (Greco-Roman world) walimthamini dome kama chanzo cha pekee cha pigmenti ya hudhurungi kiumbe hicho aachiayo kupitia mrija wake wakati amestushwa.
Familia Sepiidae, ambayo ina dome wote, hukaa ndani ya bahari yenye maji ya kitropiki / baridi. Wengi wao ni wanyama wa maji ya kina kifupi, ingawa wanajulikana kwa kwenda kina cha kufikia m 600 (ft 2,000).
Wana mpangilio wa ki-biojiografia usio wa kawaida: kutokuwepo kabisa katika Amerika, lakini kupatikana katika mwambao wa mashariki na kusini mwa Asia, Ulaya ya Magharibi na Mediteranea, pia pamoja na pwani ya Afrika na Australia. Kufikia kipindi familia imekua, katika Dunia ya Kale iliyobashiriwa, kuna uwezekano Atlantiki ya kaskazini ilikuwa na baridi ya kupita kiasi na kina kirefu cha maji kwa wanyama wa aina hii wa maji-joto kuvuka.
Dome wa kawaida, "Sepia officinalis", hupatikana katika Mediteranea, na Bahari ya Kaskazini na Baltiki, ingawa makundi yao yamependekezwa kutokea mpaka kufika kusini kama Afrika Kusini. Wao hupatikana katika vina vya sublittoral, baina ya mstari wa maji kupwa na kingo za rafu ya bara, kwa kiwango cha vipimo vya maji (fathoms) 100 (m 180). "
Maendeleo
Maendeleo ni mabadiliko yanayoonekana kuboresha hali ya binadamu.
Hali hiyo inajitokeza katika nyanja mbalimbali za maisha na kulisha mawazo mengi.
Upande wa sayansi yanahusika na ongezeko la ujuzi kutokana na utafiti na mabadilishano ya matokeo yake.
Upande wa historia yanahusishwa na utambuzi wa kwamba ulimwengu unaweza kuboreshwa zaidi na zaidi kutokana na mchango wa sayansi, teknolojia, uhuru n.k.
Upande wa jamii yanahusishwa na tarajio la kwamba binadamu anaweza kupata hali bora zaidi na zaidi katika mafungamano, siasa, uchumi n.k.
Upande wa falsafa yanahusishwa na tumaini au hakika ya kuwa hali ya binadamu itazidi kuwa bora. Kinyume chake, wengine wanaonyesha kwamba vipindi vya ustawi vinafuatwa na vingine ambapo maendeleo hayatokei, sanasana ni kurudi nyuma.
Kwa jumla, ni muhimu kutambua kwamba si kila badiliko linaleta maendeleo, au walau maendeleo ya upande mmoja yanaweza yakaendana na hali yu kurudi nyuma upande mwingine.
Mara nyingi inatajwa teknolojia ambayo ikitumika vibaya inaweza kuharibu maadili, uchumi n.k. hata kuangamiza kabisa uhai (k.mf. mabomu ya nyuklia).
Itafaa daima kukumbuka kaulimbiu ya Julius K. Nyerere: "Maendeleo ni watu, si vitu".
Ngisi
Ngisi ni wanyama wa bahari wenye minyiri kumi. Minane baina ya hiyo huitwa mikono na miwili mingine ni minyiri kweli. Kwa urefu wote wa chini ya mikono kuna vikombe vya kumung'unyia vilivyo na vikulabu mara nyingi. Minyiri inabeba vikombe kama hivi juu ya bako mwishoni.
Minyiri hutumika kwa kukamata wanyama wadogo na mikono hutumika kwa kushika mawindo wakati mnyama akiyakula. Ngisi wana domo linalofanana na lile la kasuku ili kupapua nyama kutoka mawindo.
Ngisi huogelea kwa kuondoa maji kwa nguvu kupitia mrija (siphon) wao. Wanaweza kubadilisha rangi yao na kufanana na kinyume ili kujificha kwa mawindo na maadui. Wakivumbuliwa na adui huruka wakitoa ghubari la kiwi (maada kama wino) ili kumkanganya.
Ukubwa wa takriban spishi zote ni chini ya sm 60 lakini ngisi mkubwa inaweza kufika m 13 na ngisi dubwana inafika hata m 14. Ngisi dubwana mkubwa kuliko wote waliokamatwa alivuliwa mwaka 2007 karibu na Antakitiki. Uzito wake ulikuwa kg 495 na urefu wake m 10.
Ngisi huliwa sana na watu duniani kote. Chakula hiki huitwa kalamari.
Vilhelm Moberg
Karl Artur Vilhelm Moberg (20 Agosti, 1898 - 8 Agosti, 1973) alikuwa mwandishi wa Uswidi.
Sven Delblanc
Sven Delblanc (26 Mei, 1931 - 15 Desemba, 1992) alikuwa mwandishi wa Uswidi.
Tunicate kunyatia
Tunicate kunyatia (jina la kisayansi: Megalodicopia hians) ni aina ya tunicate ambaye anaishi kwa kujishikiza katika kuta za korongo kwenye kina cha bahari na sakafu ya bahari, akisubiri wanyama wadogo kuelea au kuogelea katika kinywa chake chenye umbo la kofia.
Anaonekana kama mchanganyiko kati ya ya Kiwavi bahari (jellyfish) na Venus Flytrap, mdomo wake ulio wa umbo la kofia unafungika haraka wakati mnyama mdogo kaelea ndani. Mara tunicate kunyatia amekamata mlo, anafunga mtego (mdomo) wake mpaka akiwa tayari kula tena.
Wakati mwingine huitwa Ghostfish, wao iwanajulikana kuishi katika korongo Monterey katika kina cha mita 200 – 1,000 (futi 660 – 3,280). Zaidi hula zooplankton na wanyama wadogo.
PH
pH (ing. "potential of hydrogen", "pH value") ni kipimo cha kutaja kiwango cha asidi. Kuna skeli kuanzia 0 hadi 14. 0 ni asidi kali kabisa, 14 ni kinyume magadi matupu.
Asidi kali zaidi huwa na pH ndogo, myeyusho alikali zaidi huwa na pH ndogo. Dutu au mimumunyo zisizo kiasidi wala kialkali (ing. "neutral solution") huwa na pH ya 7.
Asidi zina pH chini ya 7. Alikali au besi huwa na pH juu ya 7.
Kikemia pH ni kipimo cha uwingi wa protoni za (H) katika mmumumnyo. Jina limetokana na Kilatini cha kitaalamu kwa "potentia hydrogeni" yaani nguvu (potentia) ya hidrojeni (H) au makini zaidi ioni za hidrojeni (H).
Fomula kwa kukadiria pH ni:
[H] inaonyesha kiwango cha ioni za H kwa kipimo cha moli kwa lita (ing. "molarity").
Dutu ziliyo huwa na kipimo cha pH kati ya 0 na 14, lakini kuna pia dutu asidi au alikali sana zenye pH < 0 au pH > 14.
Dutu kialikali zina ioni nyingi za hidroksidi (OH) badala ya ioni za hidrojeni.
Indiketa ya pH ni kampaundi ya kikemia inayotiwa kwa kiasi kidogo kwenye mmumunyo na kubadilisha rangi yake. Ni njia ya kutambua na kuonyesha ioni za hidroni (HO) au ioni za hidrojeni (H).Indiketa hizi hubadilisha rangi kulingna na kiwango fulaniu kwenye skeli ya pH.
Mbinu mwingine ni matumizi ya karatasi ya litmus inayobadilisha rangi kama kemikali ni zaidi kiasidi au zaidi kialikali lakini bila kuonyesha kiwango kikamilifu.