hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
Radama I
Mfalme Radama I (kuzaliwa 1792 - kufariki 1828) alirithi kiti cha ufalme cha Andrianampoinimerina katika kisiwa cha Madagaska mwaka 1810 akiwa na umri wa miaka 18.
Jukumu lake la kwanza kabisa baada ya kushika ufalme wa Merina lilikuwa kuyapiga makundi ya ndani ya ufalme huo yaliyoasi.
Hata hivyo, mafanikio yake makubwa zaidi yalihusiana na upanuaji wa mipaka. Alitafuta njia moja kwa moja hadi baharini ili kufanikisha biashara baina yake na Wazungu na kuupanua utawala wa Merina.
Jeshi lake si tu kuwa lilitumika kuyapiga majimbo mengine, bali pia kudumisha sheria na utulivu katika maeneo yaliyotekwa.
Hadi mwaka 1825, Radama alikwisha kuliteka eneo lote la pwani ya mashariki ya Bukini, kuanzia Vohema hadi ngome ya Dauphin. Aidha aliishinda sehemu kubwa ya magharibi, ila ilikuwa vigumu kuiteka Sakalava.
Pamoja na hayo yote, hadi mwaka 1823 Radama aliweza kuupanua utawala wa Merina katika sehemu kubwa sana ya kisiwa hicho.
Ingawa utawala wake katika kisiwa hicho chote haukukamilika, hakukuwa na kipingamizi chochote kikubwa dhidi ya kujitangaza kwake kuwa mfalme wa Bukini.
Alifariki mwaka 1828 akiwa na umri wa miaka 36.
Ranavalona I
Malkia Ranavalona I wa Wamerina alikuwa binamu na mke wa kwanza wa mfalme Radama I, akatawala baada ya kifo cha mume wake (1828) hadi kifo chake mwenyewe (1861).
Kwa kuwa alisaidiwa kupata umalkia na makabila na wakuu wa majeshi ambao Radama aliwaondoa madarakani katika harakati zake za kukijenga kisiwa hicho upya, washauri wake walikuwa watu waliozipinga sera muhimu za mfalme aliyefariki.
Mkazo wa sera za Ranavolona ulikuwa kuulinda uhuru wa Bukini dhidi ya athari za kigeni, hasa zile zilizoathiri asasi za kitaifa, mila na desturi. Kuhusu sera ya mambo ya nje, aliegemea zaidi katika kuitoa nchi yake kutoka kwenye athari za Waingereza, hasa katika nyanja za siasa na dini.
Malkia Ranavalona aliendelea na upanuzi ambao Radama I aliuanzisha na kuuimarisha utawala wake katika majimbo aliyoyateka. Kabila la Wasakalava liliendelea kuupinga utawala wake.
Hatimaye majeshi ya serikali yalipowashinda machifu wa Sakalava, walikimbia na watu wao na kwenda kwenye visiwa vya jirani ambapo walijiweka kwenye hifadhi ya Wafaransa. Hali hiyo baadaye ilikuwa ndiyo msingi wa madai ya Wafaransa kwa majimbo yaliyoko magharibi mwa Bukini.
Utawala wake unaweza kuelezwa katika namna mbili. Kwa upande mmoja, ulikuwa ni utawala wenye vitisho kwa wamisionari na watu wengine waliotekwa na kuwa chini ya utawala wa Kimerina. Kwa upande mwingine, ulikuwa kipindi cha maendeleo makubwa ya viwanda, na ambacho kiliimarisha elimu ya Kizungu na kuiweka nchi katika mwelekeo wa usasa.
Kwa jumla, kwa raia zake wengi, Ranavalona alikuwa ishara ya utaifa wa Kimalagasi.
Ranavalona alifariki mwaka 1861 baada ya kumtangaza Rakoto Radama kuwa ndiye atakayetawala baada yake.
Radama II
Mfalme Radama II wa Wamerina kisiwani Madagaska alitawala miaka miwili tu, kati ya kifo cha mama yake, malkia Ravalona I (1861) na kifo chake mwenyewe (1863).
Shughuli zake zilielekezwa katika kuzibadilisha sera zote zilizokuwa zinapinga mambo yaliyoletwa na Wazungu ambazo mfalme aliyetangulia alikuwa akizitumia. Mwelekeo huo ulisababisha upinzani mkubwa dhidi ya utawala wake kutoka kwa watu mashuhuri nchini humo, hali iliyosababisha kuanguka kwake.
Sera ya mfalme ya kusaini mikataba ya siri bila ya maofisa wake kufahamu iliongeza mashaka zaidi kwa viongozi hao. Zaidi ya hayo, kuongezeka kwa athari za wamisionari na Wazungu wengine kitalani kwa mfalme hakukusaidia kitu.
Jambo lililommaliza kabisa ni jaribio lake la kuwaondoa baadhi ya maafisa waandamizi wa nchi ambao ndio walikuwa uti wa mgongo wa serikali yake na badala yao kuwaweka marafiki wake wa ujanani.
Hili lilifufua mlolongo mrefu wa malalamiko dhidi ya mfalme, na tarehe 12 Mei 1863 akauawa.
Baada yake, watawala walikuwa vibaraka tu wa Wazungu, hadi nchi ilipogeuzwa kuwa koloni la Ufaransa.
Ufalme wa Wavandali
Ufalme wa Wavandali ulienea kwa karne moja (429-534) katika maeneo ya Algeria na Tunisia ya leo, pamoja na kutawala visiwa vya Mediteraneo magharibi.
Hao walikuwa kabila kubwa la Kigermanik la mashariki ambao katika karne tano za kwanza BK walihama kutoka sehemu za Poland ya leo hadi Afrika ya Kaskazini wakiunda ufalme wao.
Inaonekana ya kwamba walianza kuondoka kwao Ulaya ya mashariki kutokana na uvamizi wa Wahunni.
Mwaka 406 BK walivuka mto wa Rhine wakaingia Gallia (leo Ufaransa), mwaka 409 wakavamia Hispania.
Kutoka Hispania ya Kusini walivuka bahari ya Mediteraneo mwaka 429 na kuingia Afrika ya Kaskazini iliyokuwa jimbo la Dola la Roma.
Kuna taarifa ya jemadari Mroma wa wakati ule ya kwamba walikuwa jumla ya wanaume wenye silaha kati ya 15,000 hadi 20,000, kwa hiyo pamoja na familia zao takriban watu 80,000.
Wavandali waliteka Afrika ya Kaskazini yote iliyokuwa jimbo tajiri sana katika Dola la Roma likilimwa sehemu kubwa ya ngano kwa ajili ya mahitaji ya Italia.
Mwaka 430 waliteka mji wa Hippo, maarufu kutokana na askofu wake Agostino, ambao ukawa makao makuu ya mfalme wao Geiserik.
Mwaka 439 waliteka pia mji wa Karthago na mfalme akaufanya mji wake mkuu. Uvamizi wa Karthago uliwapatia Wavandali pia jahazi nyingi za kijeshi za Waroma. Hali hiyo iliwawezesha kushambulia hata mji wenyewe wa Roma mwaka 455, lakini hawakukaa, ila baada ya kuuvamia na kuuharibu walirudi Afrika.
Ufalme wa Wavandali ulidumu karibu karne moja na kuchangia kudhoofisha Kanisa la huko kwa dhuluma zao dhidi ya Wakristo wenyeji waliokataa Uario wa Wavandali.
Katika karne ya 6 Kaisari Justiniani I wa Bizanti (Roma ya Mashariki) alimaliza utawala wao akivamia Afrika ya Kaskazini na kuirudisha katika Dola la Roma tangu mwaka 534.
Lugha za Kipapua
Lugha za Kipapua ni lugha zisizo za Kiaustronesia ambazo huzungumzwa kisiwani kwa Papua nchini Indonesia na Papua Guinea Mpya. Mwanzoni, wataalamu waliangalia lugha hizo kama familia moja ya kilugha, lakini tangu pale familia tofautitofauti zilibainishwa, k.m. lugha za Kitorricelli, lugha za Kisepik, lugha za Kiramu na Kisepik ya Chini au lugha za Kivuka-Guinea Mpya.
Mkunde
Mkunde ("Vigna unguiculata") ni mmea wa mazao wa nusufamilia Faboideae katika familia Fabaceae (miharagwe). Mmea huu hupandwa sana katika Afrika na katika Amerika ya Kati na ya Kusini, Asia na Ulaya ya Kusini pia. Majani na mbegu zake huitwa kunde na hizi ni chakula muhimu.
Nususpishi ya mkunde, mkunde-mwitu ("V. u." ssp. "cylindrica"), hukua porini kwa Afrika lakini hukuzwa pia kama mmea wa mazao na kutoa malisho.
Nususpishi nyingine, mkobwe ("V. u." ssp. "sesquipedalis"), ina makaka marefu sana: sm 35-75 (maana ya "sesquipedalis" ni futi moja na nusu). Makaka hawa au makobwe huliwa kama maharagwe-mboga.
Kibo (lugha)
Kibo ni lugha ya Kipapua nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wabo. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kibo imehesabiwa kuwa watu 85. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kibo iko katika kundi la Kiarai.
Kidera (Indonesia)
Kidera ni lugha ya Kipapua nchini Indonesia na Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wadera. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kidera nchini Indonesia imehesabiwa kuwa watu 1000, na nchini Papua Guinea Mpya kuna watu 690. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kidera iko katika kundi la Kisenagi.
Kifas
Kifas ni lugha ya Kipapua nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wafas. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kifas imehesabiwa kuwa watu 2500. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kifas iko katika kundi lake lenyewe la Kifas. Lugha la pekee linalohusiana na Kifas ni Kibaibai.
Kiisaka
Kiisaka (pia Kikrisa) ni lugha ya Kipapua nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Waisaka. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kiisaka imehesabiwa kuwa watu 420. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kiisaka iko katika kundi la Kiskou.
Kikol (PNG)
Kikol ni lugha ya Kipapua nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakol. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kikol imehesabiwa kuwa watu 4000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikol haihusiani na lugha nyingine.
Kimali (Papua)
Kimali ni lugha ya Kipapua nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamali. Mwaka wa 1988 idadi ya wasemaji wa Kimali imehesabiwa kuwa watu 2200. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimali iko katika kundi la “East New Britain”.
Mbunge
Mbunge ni mwakilishi wa wananchi katika bunge.
Katika nchi mbalimbali anawakilisha hasa wale wa jimbo kililomchagua.
Mara nyingi kuna wabunge wa kuchaguliwa na wale wa kuteuliwa.
Sehemu ya katiba ya Jamuhuri ya Muungano wa Tanzania inasema: “Sehemu ya pili ya Bunge itakuwa ndicho chombo kikuu cha Jamhuri ya Muungano ambacho kitakuwa na madaraka, kwa niaba ya wananchi, kuisimamia na kuishauri Serikali ya Jamhuri ya Muungano na vyombo vyake vyote katika utekelezaji wa majukumu yake kwa mujibu wa katiba hii”
Ibara ya 63(2), pia na Ibara ya 64(1) inaelezea kazi za Bunge, juu ya kutunga sheria.
Kinama (Papua)
Kinama ni lugha ya Kipapua nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wanama. Isichanganywe na lugha ya Kinama inayozungumzwa nchini Namibia. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kinama imehesabiwa kuwa watu 1200. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinama iko katika kundi la Kipapua ya Kusini-Katikati.
Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2015
Uchaguzi Mkuu wa Tanzania, 2015 ulifanyika tarehe 25 Oktoba. Wapiga kura walimchagua Rais na wabunge.
Samia Suluhu
Samia Hassan Suluhu (alizaliwa tarehe 27 Januari 1960) ni mwanasiasa wa Tanzania na mwanachama wa chama tawala cha Chama Cha Mapinduzi.
Suluhu alikuwa mgombea mwenza wa John Magufuli kwa nafasi ya makamu wa rais katika Uchaguzi Mkuu wa 2015.
Tarehe 5 Novemba 2015 aliapishwa kama makamu wa rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, akiwa mwanamke wa kwanza kufikia cheo hicho.
Kinamo (lugha)
Kinamo ni lugha ya Kipapua nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wanamo. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kinamo imehesabiwa kuwa watu 380. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinamo iko katika kundi la Kipapua ya Kusini-Katikati.
Greenwich Mean Time
Greenwich Mean Time ni kipimo cha wakati kwa ajili ya kanda muda. Mahali pa kipimo hicho ni mji wa Greenwich ambao siku hizi ni sehemu ya jiji la London.
Dubai (mji)
Dubai (kwa Kiarabu: دبيّ) ni mji mkuu wa ufalme wenye jina hilo katika katika Shirikisho la Falme za Kiarabu kwenye rasi ya Uarabuni.
Uko kwenye mwambao wa Ghuba ya Uajemi kati ya Sharjah na Abu Dhabi.
Jiji la Dubai lilikuwa mji mdogo wenye wakazi 20,000 tu hadi vita kuu ya pili ya dunia. Leo hii kuna wakazi zaidi ya 1,200,000. Nyumba zote za Dubai ni mpya.
Kukua kwa Dubai kulitokana na mapato ya mafuta ya petroli. Lakini akiba za mafuta hayo si kubwa kama kwa majirani yake. Mapato ya mafuta ni 6% pekee za pato la taifa.
Viongozi wa ufalme wa Dubai wamefaulu kuweka msingi mpya wa uchumi katika biashara na utalii.
Uzazi
Uzazi ni mchakato wa kibiolojia ambao kiumbe hai kipya kinapatikana kutokana na kingine au vingine.
Uwezo wa kuzaa ni kati ya sifa kuu zinazotambulisha uwepo wa uhai; kila kiumbe hai kilichopo duniani kimetokana na uzazi. Inakadiriwa kwamba kiumbe hai kilichozaa vile vyote vilivyopo leo kiliishi miaka 3,500,000,000 hivi iliyopita.
Kuna njia mbili za uzazi: ile isiyotegemea jinsia, na ile inayoitegemea.
Katika uzazi usiotegemea jinsia, kiumbe hai huzaa peke yake. Unatokea hasa katika viumbe vinavyoundwa na seli moja tu, lakini si hivyo tu. Kwa njia hiyo kiumbe hai kipya ni sawa na mzazi kwa sababu kimerithi jenomu ileile.
Wanabiolojia hawajaelewa ilikuwaje kwamba katika maendeleo ya uhai (mageuko ya spishi) uzazi huo umeacha nafasi kwa ule wa kijinsia unaodai wahusika wawe wawili, na hivyo kupunguza uzazi kwa asilimia 50.
Uzazi wa kijinsia huwa unadai mchango wa wazazi wawili ambao kila mmojawao anakichangia kiumbe hai kipya kwa asilimia 50 za chembeuzi zake.
Binadamu akiwemo kati ya mamalia anazaa kwa namna inayofanana hasa na ile ya wanyama hao. Hata hivyo, akiwa na akili na utashi, anatakiwa kuratibu silika yake kuhusu uzazi ili uendane na uwajibikaji.
Picha mgando
Picha mgando ni teknolojia na sanaa ya kutengeneza picha za kudumu kwa kunasa mwanga au mionzi mingine, kwa njia ya kielektroni au ya kikemia.
Kwa kawaida, lensi inatumika kuelekeza mwanga wa nje mpaka ndani ya kamera kwa muda fulani.
Matumizi ya picha hizo leo ni makubwa katika sekta nyingi.
Baada ya picha mgando (karne ya 19) binadamu alibuni pia picha za video (filamu).
Franco Luambo Makiadi
François Luambo Luanzo Makiadi (6 Julai 1938 – 12 Oktoba 1989) alikuwa mtu mashuhuri wa karne ya ishirini katika muziki wa Kikongo na muziki wa Afrika kwa ujumla. Hasa huitwa Franco Luambo au, kifupi, Franco.Alijulikana sana kwa uwezo wake wa kuumiliki muziki wa rumba. Alipewa jina la utani kama "Mchawi wa Gitaa" hasa kwa juhudi zake ya upigaji wa gitaa. Akiwa kama mwanzilishi wa bendi ya muziki wa jazz OK Jazz, huhesabiwa kama moja kati ya waanzilishi muziki wa Kikongo wa kisasa.
Alizaliwa mnamo mwaka 1938 katika nchi ambayo awali ilijukana kama Kongo ya Kibelgiji. Mama yake alikuwa anafanya biasha katika soko moja huko mjini Ngiri-Ngiri, na hasa alikuwa anapiga hamonica na vyombo vingine ili kuvutia wateja.
Mnamo mwaka wa 1955, Franco alianzishwa bendi iliyoitwa OK Bar (ilikuwa sehemu ya Baa). Mwaka uliofuata bendi ilibadilishwa iina na kuitwa OK Jazz kwa niaba ya shemu ilipoanzia.
Mwaka wa 1980, Franco alipewa jina la Mwalimu Mkuu wa Muziki wa Kizairena serikali ya Mobutu, heshima ambayo ilipelekea aonekane miongoni mwa watu walioiletea matatizo rukuki hadi ikawa ombaomba. Maudhui ya nyimbo zake zikaanza kubadilika kinagaubaga katika kipindi hiki na kuwa nyimbo za kizalendo na kusifia mashabiki wa kitajiri.
Franco alitumbuiza mara moja tu Marekani mnamo 1983.
Mwaka wa 1985, Franco alitoa kibao chake kikali mno, "Mario", kwa kuwasema vijana wanaopenda majimama ili wawekwe kinyumba
Alikufa mnamo 1989, ikapelekea mapumziko ya siku nne nchini Zaire.
Kiura (Papua)
Kiura ni lugha ya Kipapua nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Waura. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kiura imehesabiwa kuwa watu 1900. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kiura iko katika kundi la “East New Britain”.
Kiwara (Papua)
Kiwara ni lugha ya Kipapua nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wawara. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kiwara imehesabiwa kuwa watu 700. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kiwara iko katika kundi la Kipapua ya Kusini-Katikati.
Willem Drees
Willem Drees (* 5 Julai 1886 – † 14 Mei 1988) alikuwa mwanasiasa nchini Uholanzi. Alikuwa Waziri Mkuu wa Uholanzi kuanzia 7 Agosti 1948 hadi 22 Desemba 1958.
Kukwama kwa leba
Kukwama kwa leba, hali ambayo pia hujulikana kamadistosia ya leba, ni wakati ambapo, hata ikiwa uterasi ina mikazo ya kawaida, mtoto hatoki kupitia pelvisi wakati wa kuzaliwa kwa sababu ya kufungika. Kutatizika kwa mtoto hujumuisha ukosefu wa oksijeni ya kutosha hali inayoweza kusababisha kifo. Hali hii huongeza hatari kwa mama ya kupata maambukizi, kupasuka kwa uterasi, au [[kuvuja damu baada ya kuzaa]. Matatizo ya muda mrefu ya mama yanajumuisha [[fistula ya uzazi]]. Kukwama kwa leba huaminika kusababisha [[leba ya muda mrefu]], wakati awamu tendeti ya leba inapozaidi saa kumi na mbili.
Visababisishi vikuu vya kukwama kwa leba hujumuisha: mtoto mkubwa zaidi au aliyelala kwa namna mbaya tumboni, [[pelvisi]] ndogo, na matatizo katika njia ya uzazi. Hali za kulala tumboni zisizo za kawaida hujumuisha [[distosia ya bega]] ambapo bega la upande wa juu halipitii chini ya [[fupa la uzazi]] kwa urahisi. Vipengele vya hatari vya pelvisi ndogo hujumuisha [[utapiamlo]] na ukosefu wa miale ya jua hivyo kusababisha [[ukosefu wa vitamini D]]. Hali hii hutokea mara nyingi katika [[ubaleghe]] kwa sababu mara nyingi pelvisi huwa haijakamilika kukua. Matatizo kwenye njia ya uzazi hujumuisha uke na msamba mwembamba, hali inayoweza kusababishwa na [[ukekektaji]] au [[tyuma]]. [[Patografu]] mara nyingi hutumika kufuatilia jinsi leba inavyoendelea na kutambua matatizo. Hii, pamoja na uchunguzi wa kimwili unaweza kutambua leba iliyokwama.
Matibabu ya leba yanaweza kuhitaji [[kuzaa kwa njia ya upasuaji]] au [[kuvuta vipande vilivyobakia]] na hata pia [[simfisiotomia |upasuaji wa kufungua simfisisi ya uzazi]]. Hatua nyingine hujumuisha: kuhakikisha mwili wa mwanamke una maji ya kutosha na [[antibiotiki]] ikiwa [[utando wa kifuko cha mimba|tando]] zilipasuka zaidi ya saa 18 zilizopita. Barani Afrika na Asia, kukwama kwa leba hutokea kwa wanawake wawili hadi watano wanaozaa. Mwaka wa 2013, hali hii ilisababisha vifo 19,000 tofauti na vifo 29,000 mwaka wa 1990 (takriban 8% ya visa vyote vya[[vifo vya wanawake wanaozaa|vifo vinavyohusiana na ujauzito]]). Vifo vingi vinavyosababishwa na hali hii hutokea katika [[mataifa yanayoendelea]].
[[Jamii:Afya]]
[[Jamii:Tiba]]
Homa ya Bonde la Ufa
Homa ya Bonde la Ufa (RVF) ni ugonjwa wa virusi ambao unaweza kusababisha dalili ndogo hadi kuu. Dalili ndogo zinaweza kujumuisha: homa, maumivu ya misuli, na maumivu ya kichwa ambayo mara nyingi hudumu hata kwa wiki moja. Dalili kali zinaweza kujumuisha: kupoteza uwezo wa kuona kuanzia wiki tatu baada ya kuambukizwa, maambukizi ya ubongo husababisha maumivu makali ya kichwa na kuchanganyikiwa, na kuvuja damu pamoja na matatizo ya ini yanayoweza kutokea siku chache baada ya kuambukizwa. Watu wanaovuja damu wana uwezekano wa kufa wa hata 50%.
Ugonjwa huu husababishwa na virusi, vya RVF vya aina ya "Phlebovirus". Ugonjwa huu husambazwa kwa kuguza damu ya wanyama walioambukizwa, kupumua hewa ya eneo kuchinjia mnyama, kunywa maziwa mabichi ya mnyama aliyeambukizwa, au kuumwa na mbu walioambukizwa. Mifugo kama vile ng’ombe, kondooo, mbuzi, na ngamia wanaweza kuathiriwa. Ugonjwa huu mara nyingi husambazwa katika mifugo hawa kupitia mbu. Si dhahiri kwamba binadamu anaweza kumwambukiza mwingine. Utambuzi hufanywa kwa kutafuta antibodi za kukabiliana na virusi au uwepo wa virusi vyenyewe katika damu.
Kinga ya ugonjwa huu katika binadamu ni kwa kuwachanja wanyama dhidi ya ugonjwa wenyewe. Chanjo lazima ifanywe kabla ya mzuko kwa sababu ikifanywa wakati wa mzuko inaweza kuzorotesha hali hii. Kuzuia kuhama kwa wanyama wakati wa mzuko pia kunaweza kusaidia. Kupunguza idadi ya mbu na kujikinga dhidi ya kuumwa nao pia husaidia. Kuna chanjo ya binadamu; hata hivyo, kufikia mwaka wa 2010, chanjo hii haipatikani katika sehemu nyingi. Hakuna tiba maalum baada ya kuambukizwa.
mizuko ya ugonjwa huu imetokea barani Afrika na Arabia pekee. Mizuko kwa kawaida hutokea katika misimu ya mvua nyingi inayosababisha ongezeko la idadi ya mbu. Ugonjwa huu uliripotiwa mara ya kwanza katika mifugo katika Bonde la Ufa la Kenya miaka ya kwanza ya 1900, navyo virusi vyake vilitambuliwa kwa mara ya kwanza mwaka wa 1931.
Trakoma
Trakoma, pia inaitwa chembechembe za konjaktiva, Egyptian ophthalmia, na trakoma ya kuwa kipofu ni ugonjwa wa maambukizi unaosababishwa na bakteria "Klamidia trakomati". Maambukizi husababisha kukwaruza sehemu ya ndani ya vigubiko vya macho. Huu mkwaruzo unaweza kusababisha maumivu ya macho, kuharibika kwa sehemu ya nje au konea ya macho, na labda kuwa kipofu.
Bakteria inayosababisha ugonjwa unaweza kusambazwa kwa mgusano wa macho au mapua wa moja kwa moja au usiokuwa wa moja kwa moja na mtu aliyeambukizwa. Mgusano wa macho au mapua usiokuwa wa moja kwa moja unajumuisha kupitia nguo au inzi walioguza mtu aliyeambukizwa. Maambukizi mengi huhitajika kwa zaidi ya miaka mingi kabla ya alama iliyoko kwa kigubiko cha jicho haijakuwa kubwa kwamba kope za macho zinaanza kukwaruza jicho. Watoto husambaza ugonjwa kila mara zaidi ya watu wazima. Mazingira chafu, maeneo yaliyo na watu wengi, na pasipo na maji safi ya kutosha na choo yanachangia usambazaji.
Juhudi za kuzuia ugonjwa unajumuisha uboreshaji wa kupata maji safi na kupunguza idadi ya watu walioambukizwa kupitia matibabu ya antibiotiki. Hii inaweza kujumuisha kutibu, wote mara moja, vikundi vyote vya watu vinavyofahamika kuwa na ugonjwa huu kila mara. Kufua nguo haitoshi kuzuia ugonjwa lakini inaweza kuwa bora na hatua zingine. Aina za matibabu hujumuisha azithromycin ya kunywa au tetracycline ya tropikali. Azithromycin hupendelewa kwa sababu inaweza kutumika kama dozi moja tu ya kunywa. Baada ya mkwaruzo wa kigubiko cha jicho kutokea upasuaji unaweza kuhitajika ili kurekebisha sehemu ya kope za macho na kuzuia kuwa kipofu.
Ulimwenguni, takriban watu milioni 80 wako na maambukizi ya hivi karibuni. Katika maeneo mengine maambukizi yanaweza kuwepo kwa ukubwa wa kati ya asilimia 60–90 ya watoto na mara nyingi huathiri wanawake kuliko wanaume kwa sababu ya kuwa karibu na watoto. Ugonjwa huu ni ksababishi cha ukosefu wa kuona vizuri kwa watu milioni 2.2 ambapo milioni 1.2 ni vipofu kabisa. Hutokea mara nyingi kwa nchi 53 za Afrika, Asia, Amerika Kusini na ya Kati na karibu watu milioni 230 wako hatarini. Inachangia hasara ya dola bilioni 8 ya kiuchumi kila mwaka. Ni ya kikundi cha magonjwa kinachojulikana kama magonjwa ya tropikali yasiyozingatiwa.
Homa ya manjano
Homa ya manjano (pia: Homanyongo, inayojulikana kwa Kiingereza kama yellow jack au yellow plague,) ni ugonjwa mkali unaosababishwa na virusi.
Katika hali nyingi, dalili hujumuisha homa, homa ya baridi, kukosa hamu ya chakula, kichefuchefu, maumivu ya misuli hasa mgongoni, na maumivu ya kichwa.
wa kawaida dalili hupona kwa siku tano. Kwa watu wengine baada ya kupata nafuu, homa hurudi, maumivu ya fumbatio hutokea, na uharibifu wa ini huanza na kusababisha ngozi ya njano. Ikiwa hii itatokea, hatari ya kuvuja damu na matatizo ya figo unaongezeka.
Ugonjwa huu unasababishwa na virusi vya homa ya manjano na kusambazwa kwa kuumwa na mbu wa kike. Vinaambukiza tu binadamu, mamalia wa hali ya juu na spishi nyingi za mbu. Katika miji, husambazwa kwa kawaida na mbu wa spishi wa "Aedesaegypti".
Virusi ni Virusi vya RNA vya jenasi "Flavivirus". Ugonjwa huu unaweza kuwa ngumu kueleza lakini maradhi mengine tu, hasa katika awamu za kwanza. Ili kuthibitisha hali hiyo, uchunguzi wa sampuli ya damu wa polymerase chain reaction unahitajika.
Chanjo bora na salama dhidi ya homa ya manjano ipo, na baadhi ya nchi hudai chanjo ya wanaosafiri. Juhudi nyingine za kuzuia maambukizi zinajumuisha upunguzaji wa idadi ya mbu wanaosambaza virusi.
Katika maeneo ambayo homa ya manjano ni ya kawaida na hakuna chanjo, utambuzi wa mapema wa ugonjwa na uchanjaji wa sehemu kubwa ya idadi ya watu ni muhimu ili kuzuia mlipuko.
Ukiwa umeambukizwa, udhibiti ni wa dalili na hakuna hatua maalum dhidi ya virusi haswa. Kwa wale walio na ugonjwa mkali, kifo hutokea kwa takriban nusu ya watu wasiokuwa na matibabu.
Homa ya manjano husababisha maambukizi 200,000 na vifo 30,000 kila mwaka, takriban asilimia 90 ya hayo yakitokea barani Afrika.
Karibu bilioni moja ya watu wanaishi katika eneo la dunia mahali ugonjwa huo ni wa kawaida. Inapatikana sana katika maeneo ya tropiki Amerika Kusini na Afrika, lakini si Asia.
Tangu miaka ya 1980, idadi ya kesi za homa ya manjano zimekuwa zikiongezeka. Hii inaaminika ni kwa sababu watu wachache wana kingamwili, watu wengi wakiishi kwa miji, na watu wanaosafiri kila mara, na mabadiliko ya hali ya hewa.
Ugonjwa ulianzia barani Afrika, ambapo ulisambaa Amerika Kusini kupitia biashara ya utumwa katika karne ya 17. Tangu karne ya 17 milipuko ya ugonjwa umetokea Marekani, Afrika na Uropa. Katika karne za 18 na 19, homa ya manjano ilionekana kama ugonjwa wa kuambukiza hatari sana. Virusi vya homa ya manjano vilikuwa virusi vya kwanza vya binadamu kugunduliwa.
Saratani ya endometriamu
Saratani ya endometriamu ni saratani inayotokana na endometriamu ( utando wa uterasi au tumbo la uzazi). Hii hutokana na ukuaji usio wa kawaida wa seli zenye uwezo wa kushambulia au kuenea katika sehemu zingine za mwili. Ishara ya kwanza mara nyingi huwa hali ya kutokwa na damu ukeni isiyohusishwa na hedhi ya kila mwezi. Dalili zingine zinajumuisha maumivu wakati wa kukojoa, maumivu wakati wa ngono au maumivu ya pelvisi. Saratani ya endometriamu hutokea mara nyingi baada ya ukomohedhi.
Takriban asilimia 40 ya visa hivi vinahusishwa na unene wa kupindukia. Saratani ya endometriamu inahusishwa na mfichuo zaidi wa estrojeni , shinikizo la juu la damu na kisukari. Huku kumeza estrojeni pekee kukiongeza hatari ya saratani ya endometriamu, kumeza mchanganyiko wa estrojeni pamoja na projesteroni kama ilivyo katika nyingi ya vidonge vya kudhibiti uzazi hupunguza hatari hii. Takriban asilimia mbili hadi tano ya visa hivi huhusishwa na jeni zinazorithiwa kutoka kwa wazazi. Saratani ya endometriamu wakati mwingine huitwa "saratani ya uterasi", ingawaje aina hii huwa tofauti na aina zingine za saratani ya uterasi kama vile saratani ya seviksi, sakoma ya seviksi, na ugonjwa wa trofoblasti. aina ya saratani ya endometriamu inayotokea mara nyingi zaidi ni endometrioidi kasinoma, ambayo husababisha zaidi ya asilimia 80 ya visa. Saratani ya endometriamu hutambuliwa mara nyingi katika biopsi ya endometriamu au kwa kuchukua vielelezo wakati wa utaratibu unaojulikana kama upanukaji na usafishaji wa kizazi. Uchunguzi wa seviksi kwa kawaida hautoshi kuonyesha saratani ya endometriamu. Uchunguzi wa mara kwa mara kwa walio katika hatari ya kawaida hauhitajiki.
Matibabu makuu ya saratani ya endometriamu ni histerektomi ya fumbatio (kuondoa uterasi kabisa kupitia upasuaji), pamoja na utoaji wa neli za fallopia na ovari katika pande zote unaoitwa salpingo-uuforektomi ya pande mbili. Katika visa vingi vya kiwango cha juu, tiba ya mionzi, kemotherapi au tiba ya homoni pia inaweza kupendekezwa. Ikiwa ugonjwa utatambuliwa katika awamu ya mapema, matokeo huwa bora, na jumla ya kiasi cha miaka mitano ya kuishi nchini Marekani huwa zaidi ya asilimia 80.
Katika mwaka wa 2012, saratani ya endometriamu ilitokea kwa wanawake 320,000 na kusababisha vifo 76,000 . Hii inaifanya saratani hii kuwa ya tatu kuu inayosababisha vifo kati ya saratani zinazowaathiri wanawake baada ya ya ovari na saratani ya seviksi. Saratani hii hutokea mara nyingi katika nchi zilizoendelea na ni saratani inayotokea mara nyingi zaidi ya mfumo wa uzazi wa kike katika nchi zilizoendelea. Kiasi cha saratani ya endometriamu kimeongezeka katika nchi kadhaa kati ya miaka ya 1980 na 2010. Hii inaaminika kutokana na idadi inayoongezeka ya watu wazee na viwaango vya juu vya unene wa kupindukia.
Mtukutiko wa homa
Mtukutiko wa homa (pia unajulikana kama mikazo ya homa au msukosuko wa homa) ni mtukutiko  wa homa unaohusiana na halijoto ya mwili lakini bila hatari yoyote kwa afya. Hutokea mara nyingi kwa watoto kati ya umri wa miezi sita na miaka 5. Mitukutiko mingi huwa chini ya dakika tano kwa wakati mmoja na mtoto anarudi katika hali yake ya kawaida kabisa chini ya dakika sitini ya tukio.
Mitukutiko ya homa inaweza kuwa kwa familia. Utambuzi inahusisha uidhinishaji kuwa hakuna maambukizi kwa ubongo, na hakuna matatizo ya metaboli, na hayajakuwa kabla ya kutokea kwa mitukutiko iliyotokea bila homa. Kuna aina mbili za mitukutiko ya homa, kuna mtukutiko wa homa rahisi na mtukutiko wa homa ulio ngumu. Mtukutiko wa homa rahisi unahusisha mtoto aliye na afya ambaye amekuwa na toni ya mtukutiko wa kloni inayodumu chini ya dakika 15 kwa muda wa masaa 24. Uchunguzi wa damu, na kupiga picha ubongo au ensefalogramu (MUU) hauhitajiki kwa utambuzi. Uchunguzi wa kubaini chanzo cha homa unapendekezwa. Kwa watoto wengine wanaoonekana kuwa na afya pancha ya kiuno haihitajiki.
Dawa ya kuzuia mtukutiko au dawa ya homa haipendekezwi kwa juhudi za kuzuia mitukutiko rahisi ya homa zaidi. Kwa hali chache zinazodumu zaidi ya dakika tano benzodiazepini kama vile lorazepamu au Midazolam inaweza kutumika. Matokeo kwa kawaida huwa bora na matokeo sawa ya mtihani kwa watoto wengine na hakuna mabadiliko kwa hatari ya kifo kwa wale walio na mitukutiko rahisi ya homa. Kuna ushahidi wa muda mfupi kuwa watoto wako na ongezeko kiasi la hatari ya kifafa kwa asilimia 2. Mitukutiko ya homa huathiri asilimia mbili hadi kumi ya watoto kabla ya umri wa miaka mitano. Huwa ni nyingi kwa wavulana kuliko wasichana. Baada ya mtukutiko mmoja wa homa kuna uwezekano wa asilimia 15 hadi 70 ya kuwepo kwa nyingine.
Georges Pompidou
Georges Jean Raymond Pompidou (* 5 Julai 1911 – † 2 Aprili 1974) alikuwa mwanasiasa aliyefikia kuwa Waziri Mkuu wa Ufaransa kuanzia 14 Aprili 1962 hadi 10 Julai 1968 na Rais wa Ufaransa kuanzia 20 Juni 1969 hadi 2 Aprili 1974.
Pampu
Pampu ni kifaa kinachopeleka kiowevu kutoka mahali pamoja kwenda mahali pengine.
Mfano wa kila siku ni pampu ya mafuta kwenye kituo kinachovuta mafuta, petroli au diseli kutoka tangi hadi gari. Mfano mwingine ni pampu ya maji inayovuta maji kutoka shimo la kisima hadi mdomo wake au moja kwa moja hadi ndani ya nyumba.
Kuna aina mbalimbali za pampu zinazotumia mifumo tofauti.
Kila pampu inahitaji nguvu fulani inayoendesha kazi yake. Pampu sahili zinaendeshwa kwa nguvu ya kibinadamu au ya wanyama. Tangu kale nguvu ya upepo au ya mwendo wa maji mtoni ilitumiwa pai kuendesha pampu. Haja ya kupata nguvu kwa pampu kwenye migodi ilikuwa sababu ya kugunduliwa kwa injini ya mvuke. Siku hizi pampu nyingi zinaendeshwa kwa nguvu ya umeme.
Upigaji picha
Upigaji picha (kwa Kiingereza Photography kutokana na maneno mawili ya Kigiriki: φωτός, "phōtos", ambalo mzizi wake ni φῶς, "phōs", "nuru" na γραφή, "graphé", "mwandiko" au "mchoro" ambayo kwa pamoja yanamaanisha "kuchora kwa mwanga".)
ni teknolojia na sanaa ya kutengeneza picha za kudumu kwa kunasa mwanga au mionzi mingine, kwa njia ya kielektroni au ya kikemia.
Kwa kawaida, lensi inatumika kuelekeza mwanga wa nje mpaka ndani ya kamera kwa muda fulani.
Matumizi ya picha hizo leo ni makubwa katika sekta nyingi.
Baada ya picha mgando (karne ya 19) binadamu alibuni pia picha za video (filamu).
Kiasmat ya Pwani ya Casuarina
Kiasmat ya Casuarina ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Indonesia inayozungumzwa na Waasmat. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kiasmat ya Casuarina imehesabiwa kuwa watu 9000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiasmat ya Casuarina iko katika kundi la Kiasmat.
Kiasmat ya Kaskazini
Kiasmat ya Kaskazini ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Indonesia inayozungumzwa na Waasmat. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kiasmat ya Kaskazini imehesabiwa kuwa watu 1000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiasmat ya Kaskazini iko katika kundi la Kiasmat.
Kiasmat ya Katikati
Kiasmat ya Katikati ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Indonesia inayozungumzwa na Waasmat. Mwaka wa 1972 idadi ya wasemaji wa Kiasmat ya Katikati imehesabiwa kuwa watu 7000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiasmat ya Katikati iko katika kundi la Kiasmat.
Kiasmat ya Yaosakor
Kiasmat ya Yaosakor ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Indonesia inayozungumzwa na Waasmat. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kiasmat ya Yaosakor imehesabiwa kuwa watu 2000 lakini wameanza kubadilisha lugha yao. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiasmat ya Yaosakor iko katika kundi la Kiasmat.
Kiawyu ya Asue
Kiawyu ya Asue (pia Kipisa) ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Indonesia inayozungumzwa na Waawyu. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kiawyu ya Asue imehesabiwa kuwa watu 6500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiawyu ya Asue iko katika kundi la Kiawyu.
Kiawyu ya Edera
Kiawyu ya Edera ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Indonesia inayozungumzwa na Waawyu. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kiawyu ya Edera imehesabiwa kuwa watu 3870. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiawyu ya Edera iko katika kundi la Kiawyu.
Kiawyu ya Jair
Kiawyu ya Jair ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Indonesia inayozungumzwa na Waawyu. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kiawyu ya Jair imehesabiwa kuwa watu 2300. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiawyu ya Jair iko katika kundi la Kiawyu.
Kiawyu ya Katikati
Kiawyu ya Katikati ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Indonesia inayozungumzwa na Waawyu. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kiawyu ya Katikati imehesabiwa kuwa watu 7500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiawyu ya Katikati iko katika kundi la Kiawyu.
Bradley Cooper
Bradley Cooper (amezaliwa tar. 5 Januari 1975) ni mwigizaji wa filamu na tamthilia kutoka nchini Marekani.
Kiadabe
Kiadabe ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Timor ya Mashariki inayozungumzwa na Waadabe. Katika sensa ya mwaka 2015, idadi ya wasemaji wa Kiadabe imehesabiwa kuwa watu 260 . Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiadabe iko katika kundi la Kitimor.
Kamari
Kamari (kutoka Kiarabu) ni mchezo wa bahati nasibu unaohusisha pesa au kitu kingine chenye thamani kama tuzo kwa mshindi. Tuzo hilo la kubahatisha ndio lengo la mchezo.
Sheria za nchi zinatofautiana kuhusu uhalali wake.
Hata maadili ya dini yanatofautiana.
Tatizo mojawapo kubwa ni kwamba wanaoshiriki michezo hiyo wanahitaji au kutamani sana utajiri, hivyo wakishindwa wanaweza kushawishika kucheza tena na tena hadi kufilisika. Baadhi ya wachezaji wa michezo hii hufikia hata kupata matatizo ya ugonjwa wa akili. Kuna tiba aina mbalimbali za kuwasaidia watu wanaoshindwa kuwa na uamuzi wa kuacha michezo hii.
Michezo ya kamari imekuwa biashara kubwa kimataifa, ikiwa na bajeti ya dola bilioni 335 mwaka 2009. Umaarufu wa michezo kama vile soka na teknolojia mpya imefanya michezo hii kupata umaarufu wa kasi kubwa duniani.
Mchezo
Mchezo ni shughuli iliyopangwa hasa kama burudani na inayotumika pengine kwa lengo la malezi na la afya.
Mchezo ni tofauti na kazi, inayofanyika kwa kawaida ili kupata malipo, na vilevile na sanaa, ambayo inalenga zaidi kutokeza uzuri au ujumbe fulani. Hata hivyo tofauti hizo si wazi kila mara, maana mambo hayo yanaweza kuchanganyikana katika tukio moja, ambalo linapendeza kwa uzuri, linaburudisha, linalea na kuleta malipo papo hapo.
Ushahidi wa kwanza wa michezo ni wa mwaka 2600 hivi KK na kwa sasa baadhi yake imeenea duniani kote
Spishi adimu
Shishi adimuni spishi ambazo zimeandikwa na International Union for Conservation of Nature (IUCN) katika orodha maalumu yenye majina ya zile zinazoelekea kukoma duniani (Red List).
Mwaka 2012 orodha hiyo ilikuwa na spishi za wanyama 3079 na spishi za mimea 2655, wakati mwaka 1998 zilikuwa 1102 na 1197 tu.
Inakadiriwa kwamba zaidi ya asilimia 40 za spishi ziko hatarini.
Siku hizi nchi nyingi zina sheria za kuhifadhi spishi za namna hiyo, kwa kukataza, k.mf. uwindaji na uchomaji moto, au kwa kuunda maeneo maalumu hifadhi za taifa.
Pia kuna mikataba ya kimataifa iliyosainiwa na nchi zote au karibu zote kwa ajili hiyo.
Mitindo
Mitindo (au fasheni kutoka Kiingereza "fashion") ni njia ya mtu, kundi au jamii kufanya au kuwasilisha jambo kwa namna maalumu. Kwa mfano kufanya jambo harakaharaka, polepole, kwa taratibu fulanifulani na kadhalika. Halafu hiyo namna maalumu inaenea katika jamii, hasa upande wa mavazi. Mitindo inabadilikabadilika kadiri ya mahali na nyakati.
Kuna watu maalumu ambao wanabuni mitindo mipya, wanaionyesha na kuisambaza, mara nyingi kwa faida kubwa kiuchumi.
Kutokana na utandawazi, siku hizi mitindo inaenea duniani kote, hasa kutoka nchi tajiri kwenda nchi maskini, na pengine inaharibu maadili na utamaduni.
Unpretty
"Unpretty" ni jina la kutaja wimbo uliorekodiwa na kuimbwa na kundi zima la Kimarekani TLC. Wimbo ulitayarishwa na Dallas Austin na ulitungwa ushirikiano baina ya Austin na wanakundi la TLC Tionne "T-Boz" Watkins kwa ajili ya albamu yao ya tatu iliyoitwa "FanMail" (1999). Wimbo umetengenezewa shairi lenye jina sawa na hili ambalo limetungwa na Watkins, ambalo linashughulika na harakati za mwanamke na taswira yake mwenyewe na mtazamo sio wa uzuri wake unaoneshwa kwenye vyombo vya habari. Mchangizi wa zamani Dallas Austin alisamsaidia Watkins kuigiza shairi hilo katika kutunga wimbo kwa ajili ya kumwezesha mwanamke wa kituo chao cha washabiki ilimradi kuyashinda mawazo ya kujiona pungufu katika jamii.
"Unpretty" kilikuwa kibao cha pili kutolewa katika "FanMail". Ikawa kibao cha nne cha kundi kufikia nasasi ya nne katika chati za  "Billboard" Hot 100, kikitumia majuma matatu kwenye chati, na kibao namba moja mfululizo kutoka katika albamu, ikafuatiwa na "No Scrubs". Kwa mafanikio makubwa, wimbo ulipata kuchaguliwa kama "Wimbo Bora wa Mwaka na Pop Bora Iliyoimbwa na Watu Zaidi ya Wawili na Sauti kwenye tuzo za Grammy Awards. Remixi ya wimbo huu, imechukua sampuli ya Dennis Edwards na Siedah Garrett '  katika kibao cha "Don't Look Any Further", kilitayarishwa na JayDee of 1208Ent. na "Mad" Mike Lewin.
Kicitak ya Tamnim
Kicitak ya Tamnim ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Indonesia inayozungumzwa na Wacitak. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kicitak ya Tamnim imehesabiwa kuwa watu 290. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kicitak ya Tamnim iko katika kundi la Kiasmat.
Kidani ya Chini
Kidani ya Chini ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Indonesia inayozungumzwa na Wadani. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kidani ya Chini imehesabiwa kuwa watu 20,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidani ya Chini iko katika kundi la Kidani.
Kidani ya Juu
Kidani ya Juu ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Indonesia inayozungumzwa na Wadani. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kidani ya Juu imehesabiwa kuwa watu 20,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidani ya Juu iko katika kundi la Kidani.
Kidani ya Katikati
Kidani ya Kati ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Indonesia inayozungumzwa na Wadani. Mwaka wa 1990 idadi ya wasemaji wa Kidani ya Kati imehesabiwa kuwa watu 50,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidani ya Kati iko katika kundi la Kidani.
Kikais
Kikais ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Indonesia inayozungumzwa na Wakais. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kikais imehesabiwa kuwa watu 700. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikais iko katika kundi la “South Bird's Head”.
Chotara
Chotara (kutoka Kihindi; pia: suriama kutoka Kiarabu na shombe) ni kiumbe hai ambacho kimetokana na makabila zaidi ya moja ya spishi yake. Kwa mfano, binadamu ambaye alizaliwa na baba Mzungu na mama Mwafrika anaitwa hivyo.
Katika lugha mbalimbali kuna majina maalumu kwa aina za machotara: kwa mfano katika Kihispania kuna "Mulato", "zambo" na "mestizo"; katika Kireno kuna "mulato", "caboclo", "cafuzo", "ainoko" na "mestiço".
Pengine sensa zinauliza asili ya wakazi, zikiacha nafasi ya kutaja asili zaidi ya moja.
Kikui (Indonesia)
Kikui ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Indonesia inayozungumzwa na Wakui. Idadi ya wasemaji wa Kikui imehesabiwa kuwa watu 1900. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikui iko katika kundi la Kialor.
Kimarind ya Bian
Kimarind ya Bian ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Indonesia inayozungumzwa na Wamarind. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kimarind ya Bian imehesabiwa kuwa watu 2900. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimarind ya Bian iko katika kundi la Kimarind.
Kimor (Kipapua)
Kimor ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Indonesia inayozungumzwa na Wamor. Isichanganywe na lugha ya Kimor nchini hiyohiyo ambayo ni lugha ya Kiaustronesia. Mwaka wa 2012 idadi ya wasemaji wa Kimor imehesabiwa kuwa watu 30 tu, na lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimor iko katika kundi lake lenyewe la Kimor.
Kiyale ya Kosarek
Kiyale-Kosarek ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Indonesia inayozungumzwa na Wayale. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kiyale-Kosarek imehesabiwa kuwa watu 2300. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiyale-Kosarek iko katika kundi la Kimek.
Kiyali ya Angguruk
Kiyali ya Angguruk ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Indonesia inayozungumzwa na Wayali. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kiyali ya Angguruk imehesabiwa kuwa watu 15,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiyali ya Angguruk iko katika kundi la Kidani.
Kiyali ya Ninia
Kiyali ya Ninia ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Indonesia inayozungumzwa na Wayali. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kiyali ya Ninia imehesabiwa kuwa watu 10,500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiyali ya Ninia iko katika kundi la Kidani.
Kiyali ya Pass Valley
Kiyali ya Pass Valley ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Indonesia inayozungumzwa na Wayali. Mwaka wa 1988 idadi ya wasemaji wa Kiyali ya Pass Valley imehesabiwa kuwa watu 5000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiyali ya Pass Valley iko katika kundi la Kidani.
Kiabinomn
Kiabinomn ni lugha ya Kipapua nchini Indonesia inayozungumzwa na Waabinomn. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kiabinomn imehesabiwa kuwa watu 300. Kufuatana na uainishaji wa lugha , Kiabinomn haihusiani na lugha nyingine.
Kikatalunya
Kikatalunya au kikatalani ("català") ni mojawapo kati ya lugha za Kirumi ambayo ni lugha rasmi ya jimbo la Katalunya, Valencia na visiwa wa Baleari katika ufalme wa Hispania (Ulaya kusini magharibi) na vilevile utemi wa Andorra. Pia inatumika katika sehemu za Ufaransa kusini na Italia visiwani.
Wanaoitumia kama lugha ya kwanza ni watu milioni 4.1 na kama lugha ya pili ni milioni 5.1.
Asili ya lugha hiyo ni katika nchi ya Hispania, na lugha iliyoizaa ni Kilatini cha Waroma wa Kale waliotawala kwa muda mrefu Hispania.
Kizaza
Kizaza au Kidimli (Zazaki, Dımılki) ni lugha ya kitaifa ya Uzaza. Ni kati ya lugha za Kihindi-Kiajemi za lugha za Kihindi-kiulaya. Inatumiwa hasa katika nchi zifuatazo:Kuna wasemaji wa lugha ya kwanza milioni 3, na takriban wasemaji wengine milioni 3- 4 kama lugha ya pili.
Morotai
Morotai ni kisiwa cha Indonesia. Kiko upande wa kaskazini wa kisiwa cha Halmahera. Eneo la kisiwa ni 1800 km². Mji mkubwa kabisa kisiwani huitwa Daruba. Mwaka wa 2007 idadi ya watu kisiwani imehesabiwa kuwa 54876. Watu wakaao kisiwani kwa Morotai huongea hasa Kigalela.
Obi
Obi (au Obira) ni kisiwa cha Indonesia. Kiko upande wa kusini wa kisiwa cha Halmahera. Eneo la kisiwa ni 2542 km². Mwaka wa 2010 idadi ya watu kisiwani imehesabiwa kuwa 29642. Watu wakaao kisiwani kwa Obi huongea Kigalela na Kitobelo.
Damar
Damar ni kisiwa cha Indonesia. Kiko upande wa mashariki wa kisiwa cha Romang. Eneo la kisiwa ni 198 km². Mji mkubwa kabisa kisiwani huitwa Wulur. Kati ya miaka ya 1987 na 1990, idadi ya watu kisiwani imehesabiwa kuwa 3600. Watu wakaao kisiwani kwa Damar huongea Kidamar-Mashariki na Kidamar-Magharibi.
Romang
Romang ni kisiwa cha Indonesia. Kiko upande wa mashariki wa kisiwa cha Wetar. Eneo la kisiwa ni 168 km². Mji mkubwa kabisa kisiwani huitwa Hila. Mwaka wa 1991, idadi ya watu kisiwani imehesabiwa kuwa 1700. Watu wakaao kisiwani kwa Romang huongea Kiroma.
Kikanum ya Bädi
Kikanum ya Bädi ni lugha ya Kipapua nchini Indonesia inayozungumzwa na Wakanum. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kikanum ya Bädi imehesabiwa kuwa watu kumi tu, yaani inewezekana imeshatoweka kabisa hadi sasa. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikanum ya Bädi iko katika kundi la Kipapua ya Kusini-Kati.
Kikanum ya Ngkâlmpw
Kikanum ya Ngkâlmpw ni lugha ya Kipapua nchini Indonesia inayozungumzwa na Wakanum. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kikanum ya Ngkâlmpw imehesabiwa kuwa watu 150. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikanum ya Ngkâlmpw iko katika kundi la Kipapua ya Kusini-Kati.
Kikanum ya Smärky
Kikanum ya Smärky ni lugha ya Kipapua nchini Indonesia inayozungumzwa na Wakanum. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kikanum ya Smärky imehesabiwa kuwa watu 80. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikanum ya Smärky iko katika kundi la Kipapua ya Kusini-Kati.
Kikanum ya Sota
Kikanum ya Sota ni lugha ya Kipapua nchini Indonesia inayozungumzwa na Wakanum. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kikanum ya Sota imehesabiwa kuwa watu 100. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikanum ya Sota iko katika kundi la Kipapua ya Kusini-Kati.
Kikao
Kikao ni lugha ya Kipapua nchini Indonesia inayozungumzwa na Wakao. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kikao imehesabiwa kuwa watu 400, na wengi wameshaanza kuacha lugha yao. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikao iko katika kundi la Kipapua ya Magharibi.
Kimoi (Indonesia)
Kimoi ni lugha ya Kipapua nchini Indonesia inayozungumzwa na Wamoi. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kimoi imehesabiwa kuwa watu 4600. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimoi iko katika kundi la Kipapua ya Magharibi.
Nusa Penida
Nusa Penida ni kisiwa cha Indonesia. Kiko upande wa kusini-mashariki wa kisiwa cha Bali. Eneo la kisiwa ni 202.6 km². Mwaka wa 2010 idadi ya watu kisiwani imehesabiwa kuwa 45,178. Watu wakaao kisiwani kwa Nusa Penida huongea hasa Kibali.
Rote
Rote (au Roti) ni kisiwa cha Indonesia. Kiko upande wa kusini-magharibi wa kisiwa cha Timor. Eneo la kisiwa ni 1214 km². Mji mkubwa kabisa kisiwani huitwa Ba'a. Mwaka wa 2010 idadi ya watu kisiwani imehesabiwa kuwa 119,711. Watu wakaao kisiwani kwa Rote huongea lugha mbalimbali kama Kibilba, Kidela-Oenale, Kidengka, Kilole, Kirikou, Kitermanu na Kitii.
Bernie Sanders
Bernie Sanders (amezaliwa 8 Septemba 1941) ni mwanasiasa nchini Marekani.
Amekuwa rais wa Bunge la jimbo la Vermont (Vermont Senate) tangu 2007.
Baada ya kushindwa katika jitihada zake za kuchaguliwa katika Bunge Dogo la Marekani mwaka 2006, Sanders alisimama na kuchaguliwa katika Bunge La Maseneta La Marekani mwaka 2004. Alishinda uchaguzi hapo Novemba 2007.
Save the Best for Last
"Save The Best For Last" ni kibao kikali cha mwaka wa 1992 kilichotungwa na Phil Galdston, Wendy Waldman na Jon Lind mnamo mwezi wa Machi 1989. Huhesabiwa kama wimbo wa alama ya Vanessa Williams. Mashairi yanajilezea yenyewe na maisha ya uokovu wa Williams, kama jinsi alivyojiweza katika shughuli za rekodi na kupata mafanikio hasa baada ya kufuatia kuanguka kwake katika shughuli za Ulimbwende wa Marekani. Wimbo ni ballad linalohusu binti mdogo kipenzi cha mtu asiye na mtu ambaye yu tayari na kuangalia matamanio ya bibiye ya kuwa pamoja huku miaka inakatika, kabla kuanzisha mahusiano na mwimbaji bila kutarajia.
"Save The Best For Last" haukutungwa kwa ajili ya Vanessa Williams. Kulikuwa na waimbaji wengine kadha wa kadha waliopewa hapo awali; lakini wote waliukataa. Wakati anarekodi albamu yake ya "The Comfort Zone", dakika mwisho, wimbo ukabidi ubadilishwe. Vanessa kausikiliza wimbo wa "Save The Best For Last", kisha Vanessa akasema: "Siwezi kuamini hakuna anayeutaka wimbo huu. Inabidi niwe nao tu."Single za Ulaya
CD-Mseto za Marekani
UK Vinyl, 7"
Netherlands 12", Promo
Wakelti
Wakelti walikuwa watu wa kundi kubwa la makabila ya Ulaya katika Zama za Kale.
Jina linatokana na taarifa za Wagiriki wa Kale, waliowaita Κέλτοι "Keltoi" au Γαλάται "Galatai", na za Waroma wa Kale waliowaita "Celti". Wenyewe hawakuacha maandishi, kwa hiyo haijulikani kama walikuwa na jina la kujiita kwa jumla.
Walitumia lugha za karibu. Leo hii wasemaji wasio wengi wa lugha hizo wamebaki Uingereza, Eire na Ufaransa ambao ni wasemaji wa Kibretoni, Kicornwall, Kiwelisi na Kigaelic.
Pamoja na hayo, wataalamu wa akiolojia wametambua mabaki ya kufanana ambayo yanahesabiwa kuwa ya Wakelti kutokana na makaburi, makazi, vifaa vya ufinyanzi, mapambo ya silaha na kadhalika yanayoruhusu kuelewa uenezi wao, hata kama hakuna taarifa za kimaandishi ya majirani.
Kutokana na makaburi yaliyochunguzwa huko Hallstadt / Austria, jina la "utamaduni wa Hallstatt" likabuniwa. Wakubwa wa utamaduni huo walizikwa pamoja na silaha zao zilizochongwa na kupambwa kwa namna ya pekee na aina hizi za vifaa makaburini zimetambuliwa pia mahali pengine.
Taarifa zaidi zinapatikana katika maandiko ya Wagiriki na Waroma wa Kale waliofanya biashara na makabila ya Wakelti na kupambana nao katika vita. Julius Caesar alitunga taarifa yake juu ya "De bello gallico" (yaani "Vita vya Gallia") ambako aliingiza maelezo mengi juu ya jamii, utamaduni, uchumi na dini ya Wakelti wa Gallia aliowashinda.
Asili yao inaaminiwa kuwepo upande wa kaskazini wa milima ya Alpi.
Walikalia funguvisiwa ya Britania, sehemu za Ulaya ya Magharibi, ya Kati na ya Mashariki. Hapo walikuwa na nguvu hasa katika Gallia ya kihistoria (leo Ufaransa, Ubelgiji na Italia ya Kaskazini).
Makabila kadhaa yalihama hadi Anatolia (Uturuki wa leo).
Haruna Niyonzima
Haruna Niyonzima (amezaliwa 5 Februari 1990) ni mchezaji mpira wa miguu wa kimataifa kutoka nchini Rwanda ambaye kwa sasa anacheza kama kiungo katika kilabu ya Simba S.C. huko nchini Tanzania.
Amezaliwa mjini Gisenyi, Niyonzima amepata kuchezea kilabu mbalimbali za Rwanda na Tanzania. Kilabu hizo ni pamoja na Etincelles, Rayon Sports, APR na Young Africans.
Alianza kucheza rasmi katika timu ya taifa ya Rwanda mnamo 2007, na ameonekana katika mechi za kufudhu Kombe la Dunia la FIFA.
Majengo (Sumbawanga mjini)
Majengo ni jina la kata ya Wilaya ya Sumbawanga Mjini katika Mkoa wa Rukwa, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,447 waishio humo.
Jung Jin-woon
Jung Jin-woon (amezaliwa tar. 2 Mei 1991) mara nyingi sifa kama Jinwoon, ni Korea Kusini muimbaji na muigizaji. Ilipata kushika nafasi kama mwanachama wa kundi 2AM mwezi Julai 2008. Alianza kazi yake kaimu katika 2012 katika mfululizo KBS ya Dream High 2, kucheza Jin Yoo-jin.
Katete
Katete ni jina la kata ya Wilaya ya Kalambo katika Mkoa wa Rukwa, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,669 waishio humo.