hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
Marc Connelly
Marcus Cook Connelly (13 Desemba 1890 – 21 Desemba 1980) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1930, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake "The Green Pastures".
Maxwell Anderson
James Maxwell Anderson (15 Desemba 1888 – 28 Februari 1959) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1933, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake "Both Your Houses".
Sidney Kingsley
Sidney Kingsley (22 Oktoba 1906 – 20 Machi 1995) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1934, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake "Men in White".
Zoë Akins
Zoë Akins (30 Oktoba 1886 – 29 Oktoba 1958) alikuwa mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1935, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake "The Old Maid".
WikiIndaba 2017
Wikiindaba 2017 ulikuwa mkutano wa taasisi ya Wikimedia Foundation kwa ajili ya Afrika uliofanyika mjini Accra (Ghana) tarehe 10 - 22 Januari 2017. Waliokaribishwa ni wachangiaji wa Wikipedia na miradi mingine ya maarifa huria kutoka nchi za Afrika pamoja na maafisa wa ofisi kuu ya Wikimedia. Shabaha ilikuwa kuimarisha mawasiliano kati ya washiriki na hali ya media huria barani Afrika.
WikiIndaba ni neno lililoundwa na "Wiki" kwa "Wikipedia / Wikimedia" na "Indaba" ambalo ni neno la lugha ya Kizulu yenye maana ya "mkutano, ushauri wa pamoja'. Ilikuwa WikiIndaba ya pili baada ya mkutano wa kwanza uliotokea Afrika Kusini mwaka 2014.
Kwa jumla walihudhuria mkutano watu 50 kutoka nchi 13 za Afrika (Afrika Kusini, Algeria, Botswana, Côte d'Ivoire, Ghana, Kamerun, Kenya, Moroko/Uswidi, Misri, Namibia, Nigeria, Tunisia na Uganda), mjumbe wa Wikipedia ya Kiswahili pamoja na wageni kutoka Wikimedia Ujerumani na maafisa wa Wikimedia kutoka Marekani. Wageni wengine walitoka miradi ya maarifa huria kama vile KIWIX na miradi ndani ya Wikimedia kama vile Wiki Loves Africa, Wiki Loves Women, WikiFundi (programu za kuhariri Wikipedia bila intaneti).
Ratiba ya mkutano ilikazia ushirikiano kati ya taasisi mbalimbali zinazokazia maarifa huria kama vile Wikimedia (pamoja na Wikipedia na Wikimedia Commons), Kiwix na nyingine.
Suala lingine lililokaziwa ni namna ya kupata wahariri wapya. Wanamkutano walisikia taarifa ya utafiti kuwa jina la Wikipedia halijulikani katika nchi mbalimbali za Asia na Afrika. Katika nchi kama Nigeria na India watu wengi, na hata watumiaji wengi wa intaneti, bado hawajajua jina la Wikipedia.
Taarifa nyingine zilionyesha jinsi gani milango iko wazi kwa ushirikiano kati ya Wikipedia na taasisi kama makumbusho, vyuo na shule katika nchi kama vile Afrika Kusini, Cote d'Ivoire, Tunisia au Misri. Katika nchi hizo kuna vikundi vya watumiaji wanaokutana na kushirikiana.
Washiriki kutoka nchi hizi walikuwa wachache mno. Mwakilishi wa Wikipedia ya Kiswahili alikuwa anayeishi Ujerumani. Kutoka Dar es Salaam alikuja aliyewahi kushiriki katika miradi ya Wikimedia huko Uganda. Kutoka Kenya hapakuwa na mwanawikipedia lakini alikuwapo mwakilishi wa mradi wa Creative Commons anayeshughulikia mambo ya leseni za maarifa huria kwa Afrika pamoja na miradi kama Wikipedia zero. Habari nzuri ilikuwa ya kwamba kundi la watumiaji wa Wikipedia limeanzishwa Dar es Salaam siku chache kabla ya WikiIndaba kutokana na ziara ya afisa wa Wikimedia huko.
Kwa sasa watumiaji kutoka Tanzania waliochangia mengi katika Wikipedia ni wahariri 2 wa Wikipedia ya Kiswahili wanaoishi Dar na Morogoro. Huko Kenya mtumiaji aliyechangia mengi katika Wikipedia ya Kiswahili ni .
Habari moja ya kutia moyo ilipatikana katika somo juu ya Wikipedia kwa lugha za Kiafrika ambapo imeonekana ya kwamba watumiaji wa Wikipedia nchini Tanzania wanachagua mara nyingi kurasa za sw.wiki kulingana na kuangalia en.wiki kama makala ziko kuhusu mahali ndani ya nchi (hata kama en.wiki bado inatazamwa zaidi).
Mkutano ujao mnamo mwaka 2019 utafanyika Tunisia. Kuna tumaini la kwamba hadi wakati ule jumuiya ya wanawikipedia itakua na wajumbe zaidi kutoka Afrika ya Mashariki wataweza kutumwa.
Tennessee Williams
Thomas Lannier “Tennessee” Williams III (26 Machi 1911 – 25 Februari 1983) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya mara mbili: 1948 kwa tamthiliya yake "A Streetcar Named Desire", na 1983 kwa "Cat on a Hot Tin Roof".
August Wilson
August Wilson (27 Aprili 1945 – 2 Oktoba 2005) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Frederick August Kittel Jr.. Alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya mara mbili: 1987 kwa tamthiliya yake "Fences", na 1990 kwa "The Piano Lesson".
Tanganyika Rifles
Tanganyika Rifles ilikuwa jina la jeshi la Tanganyika kuanzia uhuru wa nchi mwaka 1961 hadi uasi wake na mwisho mwaka 1964. Iliendeleza mfumo wa King's African Rifles wa awali. Nafasi yake baada ya 1964 ilichukuliwa na Jeshi la Ulinzi la Wananchi wa Tanzania.
Tanzania bara ilipata uhuru wake kutoka ukoloni wa Kiingereza mwaka 1961 kwa jina la Tanganyika. Zanzibar bado ilikuwa nchi ya pekee.
Hadi mwaka ule kulikuwa na jeshi la kikoloni katika Afrika ya Mashariki lililokuwa la askari Waafrika waliosimamiwa na maafisa Waingereza na jeshi hilo liliitwa King's African Rifles (KAR). Vikosi viwili vya jeshi hili ambavyo askari hao waliwahi kuajiriwa katika eneo la Tanganyika vilitengwa na KAR na kukabidhiwa kwa taifa jipya. Kikosi cha Dar es Salaam kiliitwa sasa "1st Tanganyika Rifles" na kikosi cha Tabora kilikuwa "2nd Tanganyika Rifles".
Maafisa Waingereza wa vikosi hivyo waliajiriwa pia na serikali ya Tanganyika. Afisa mkuu alikuwa Brigedia Jenerali Patrick Sholto Douglas.
Katika miaka ya kwanza baada ya uhuru Waafrika wachache walipelekwa masomoni kwenye vyuo vya kijeshi huko Uingereza na kupandishwa cheo kuwa maafisa. Waziri wa mambo ya nje Oscar Kambona alituma vijana wa TANU kwenda Israel kwa masomo ya kijeshi.
Kati ya askari Waafrika wa siku nyingi uchungu ulianza kuenea kwa sababu walikuwa na tumaini uhuru utaleta nafasi za kupandishwa cheo, lakini waliendelea kusimamiwa na maafisa Wazungu. Pia waliona mishahara yao ilibaki kama awali ilhali Waafrika katika huduma ya serikali nje ya jeshi walipandishwa vyeo na mishahara.
Usiku wa tarehe 19 Januari 1964 kundi la askari Waafrika walijipatia silaha wakakamata maafisa wote Wazungu na Waafrika na kusambaa mjini wakitangaza madai yao. Tarehe 20 Januari kikosi cha pili katika Tabora kiliwafuata. Maafisa Waingereza walipelekwa Kiwanja cha Ndege na kutumwa Kenya. Mawaziri wa serikali pamoja na rais Julius Nyerere walijificha, isipokuwa waziri Kambona alipatikana kujadiliana na waasi.
Baada ya Kambona kutia sahihi na kukubali madai ya waasi, Nyerere aliamua kuomba msaada wa Uingereza. Kikosi cha askari Waingereza kilifika kwa meli kutoka Aden na kumaliza uasi katika saa chache. Kikosi cha pili huko Tabora baada ya kusikia habari hizi walitangaza ya kwamba waliacha uasi wakakabidhi silaha kwa kikundi kidogo cha Waingereza.
Uasi huo wa askari Waafrika ulifuatwa na wenzao huko Uganda na Kenya. Tarehe 22 Januari askari wa Uganda Rifles katika kambi la Jinja walikatama maafisa wao na tarehe 24 Januari kikosi kimoja cha Kenya Rifles huko kambi ya Lanet (Nairobi) walijipatia silaha na kupeleka madai kwa serikali. Serikali za Jomo Kenyatta (Kenya) na Milton Obote (Uganda) zilipaswa kufuata mfano wa Nyerere na kuomba msaada wa jeshi la Uingereza kukandamiza uasi.
Hapo serikali ya Tanzania iliamua kuachisha askari wote na kumaliza Tanganyika Rifles kabisa. Jeshi jipya likaundwa katika Septemba 1964. Maafisa Waafrika waliweza kurudi na pia askari wengi wa Tabora waliajiriwa upya.
Lakini jeshi jipya liliundwa kama taasisi chini ya usimamizi raia, yaani chini ya amri ya wanasiasa na jeshi hili linajulikana kama Jeshi la Ulinzi la Wananchi wa Tanzania.
Mary Chase (mwandishi)
Mary Coyle Chase (25 Februari 1906 – 20 Oktoba 1981) alikuwa mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1945, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake "Harvey".
Russel Crouse
Russel Crouse (20 Februari 1893 – 3 Aprili 1966) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1946, pamoja na Howard Lindsay, Crouse alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yao "State of the Union".
Howard Lindsay
Howard Lindsay (29 Machi 1889 – 11 Februari 1968) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Herman Nelke. Mwaka wa 1946, pamoja na Russel Crouse, Lindsay alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yao "State of the Union".
Arthur Miller
Arthur Asher Miller (17 Oktoba 1915 – 10 Februari 2005) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1949, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake "Death of a Salesman".
Joseph Kramm
Joseph A. Kramm (30 Septemba 1907 – 8 Mei 1991) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1952, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake "The Shrike".
John Patrick (mwandishi)
John Patrick (17 Mei 1905 – 7 Novemba 2005) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1954, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake "The Teahouse of the August Moon".
Albert Hackett
Albert Maurice Hackett (16 Februari 1900 – 16 Machi 1995) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1956, pamoja na mke wake Frances Goodrich, Hackett alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yao "The Diary of Anne Frank".
Frances Goodrich
Frances Goodrich (21 Desemba 1890 – 29 Januari 1984) alikuwa mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1956, pamoja na mume wake Albert Hackett, Goodrich alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yao "The Diary of Anne Frank".
Ketti Frings
Ketti Frings (28 Februari 1909 – 11 Februari 1981) alikuwa mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Katherine Hartley. Mwaka wa 1958, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake "Look Homeward, Angel".
Eunike
Eunike (kwa Kigiriki: Ευνικη, Eunike, yaani "Ushindi Mzuri") alikuwa mama wa Timotheo, mwandamizi wa Mtume Paulo katika karne ya 1 BK.
Binti wa mwanamke Myahudi Loisi, aliolewa na mwanamume wa Kigiriki aliyeishi katika maeneo ya Uturuki kusini wa leo, aliingia pamoja naye katika Ukristo.
Wote wawili wanatajwa kwa sifa katika Barua ya pili ya Paulo kwa Timotheo 1:5, ilipoandikwa, "Nakumbuka imani yako isiyo na unafiki, aliyokuwa nayo kwanza bibi yako Loisi, halafu mama yako Eunike na sasa, nina hakika, imo ndani mwako pia."
Wataalamu wengi wanamhusisha Eunike na maneno ya 2 Tim. 3:15, ambamo Timotheo anakumbushwa "jinsi tangu utotoni alivyozoea maandiko matakatifu".
Umuhimu wa ushahidi huo ni kwamba, wakati Timotheo ni pingili katika mlolongo wa Mitume katika kushirikisha mamlaka ya Yesu na Mitume wake kwa vizazi vijavyo vya maaskofu, mwenyewe alipokea kwanza imani nyumbani mwake kupitia mlolongo wa akina mama.
Loisi
Loisi (kwa Kigiriki: Λωις, Lois) alikuwa bibi wa Timotheo, mwandamizi wa Mtume Paulo katika karne ya 1 BK.
Mwanamke Myahudi aliyeishi katika maeneo ya Uturuki kusini wa leo, aliingia pamoja na binti yake Eunike, katika Ukristo.
Wote wawili wanatajwa kwa sifa katika Barua ya pili ya Paulo kwa Timotheo 1:5, ilipoandikwa, "Nakumbuka imani yako isiyo na unafiki, aliyokuwa nayo kwanza bibi yako Loisi, halafu mama yako Eunike na sasa, nina hakika, imo ndani mwako pia."
Wataalamu wengi wanawahusisha na maneno ya 2 Tim. 3:15, ambamo Timotheo anakumbushwa "jinsi tangu utotoni alivyozoea maandiko matakatifu".
Umuhimu wa ushahidi huo ni kwamba, wakati Timotheo ni pingili katika mlolongo wa Mitume katika kushirikisha mamlaka ya Yesu na Mitume wake kwa vizazi vijavyo vya maaskofu, mwenyewe alipokea kwanza imani nyumbani mwake kupitia mlolongo wa akina mama.
Mara nyingi Loisi amechukuliwa kama kielelezo cha bibi Mkristo.
Wengine wanafikia hatua ya kusema hao walikuwa ndugu wa Paulo, ndiyo sababu aliwafahamu vizuri.
Sigma
Sigma (Σ σ ς) ni herufi ya 18 katika Alfabeti ya Kigiriki. Inaandikwa kama σ (alama ya kawaida) au Σ (alama kubwa mwanzoni mwa majina). Kama iko mwishoni mwa neno huandikwa ς. Mfano jina Ὀδυσσεύς (Odysseus) ambamo kuna σ mbili katikati na ς mwishoni.
Zamani za Kigiriki cha Kale ilikuwa pia tarakimu, ikiwa alama ya namba 200.
Asili ya sigma ni herufi ya Kifinisia ya shin 𐤔 .
Matamshi yake ilikuwa "s".
Katika alfabeti zinazofuata mfano wa Kigiriki ilipokelewa katika alfabeti ya Kilatini kama "S" na katika alfabeti ya Kikirili kama "С".
Tau
Tau (Τ τ) ni herufi ya 19 katika Alfabeti ya Kigiriki. Inaandikwa kama τ (alama ya kawaida) au Τ (alama kubwa). Zamani za Kigiriki cha Kale ilikuwa pia tarakimu ikiwa alama ya namba 300.
Asili ya tau ni herufi ya Kifinisia "taw" (𐤕). Herufi zilizotokana nayo katika alfabeti zilizofuata Kigiriki ni T katika alfabeti ya Kilatini na Te (Т, т) katika alfabeti ya Kikirili.
Matamshi yake ilikuwa "t".
Jinsi ilivyo kawaida kwa herufi mbalimbali za Kigiriki, τ inatumiwa kama kifupisho kwa ajili ya dhana mbalimbali katika hisabati na fizikia.
Ksi
Ksi (Ξ ξ) ni herufi ya 14 katika Alfabeti ya Kigiriki. Inaandikwa kama ξ (alama ya kawaida) au Ξ (alama kubwa). Zamani za Kigiriki cha Kale ilikuwa pia tarakimu ikiwa alama ya namba 60.
Asili ya ksi ni herufi ya Kifinisia "samekh" . Herufi zilizotokana nayo katika alfabeti zilizofuata Kigiriki ni X katika alfabeti ya baadhi ya lugha za Kirumi na Ksi (Ѯ, ѯ) katika alfabeti ya Kikirili.
Matamshi yake ilikuwa "ks".
Jinsi ilivyo kawaida kwa herufi mbalimbali za Kigiriki, ξ inatumiwa kama kifupisho kwa ajili ya dhana mbalimbali katika hisabati na fizikia.
Omikron
Omikron, yaani "o ndogo" (Ο ο) ni herufi ya 15 katika Alfabeti ya Kigiriki. Inaandikwa kama ο (alama ya kawaida) au Ο (alama kubwa). Zamani za Kigiriki cha Kale ilikuwa pia tarakimu ikiwa alama ya namba 70.
Asili ya omikron ni herufi ya Kifinisia "ayin" . Herufi zilizotokana nayo katika alfabeti zilizofuata Kigiriki ni O katika alfabeti ya Kilatini na katika alfabeti ya Kikirili vilevile.
Matamshi yake yalikuwa "o".
Jinsi ilivyo kawaida kwa herufi mbalimbali za Kigiriki, ο inatumiwa kama kifupisho kwa ajili ya dhana mbalimbali katika hisabati na fizikia.
Mia tano kumi na tano
Mia tano kumi na tano ni namba inayoandikwa 515 kwa tarakimu za kawaida na DXV kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 514 na kutangulia 516.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 103.
Mia tano kumi na sita
Mia tano kumi na sita ni namba inayoandikwa 516 kwa tarakimu za kawaida na DXVI kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 515 na kutangulia 517.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 3 x 43.
Mia tano kumi na saba
Mia tano kumi na saba ni namba inayoandikwa 517 kwa tarakimu za kawaida na DXVII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 516 na kutangulia 518.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 11 x 47.
Mia tano kumi na nane
Mia tano kumi na nane ni namba inayoandikwa 518 kwa tarakimu za kawaida na DXVIII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 517 na kutangulia 519.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 7 x 37.
Mia tano kumi na tisa
Mia tano kumi na tisa ni namba inayoandikwa 519 kwa tarakimu za kawaida na DXIX kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 518 na kutangulia 520.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 173.
Mia tano na ishirini
Mia tano na ishirini ni namba inayoandikwa 520 kwa tarakimu za kawaida na DXX kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 519 na kutangulia 521.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 5 x 13.
Mia tano na ishirini na moja
Mia tano na ishirini na moja ni namba inayoandikwa 521 kwa tarakimu za kawaida na DXXI kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 520 na kutangulia 522.
521 ni namba tasa.
Mia tano na ishirini na mbili
Mia tano na ishirini na mbili ni namba inayoandikwa 522 kwa tarakimu za kawaida na DXXII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 521 na kutangulia 523.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 3 x 29.
Mia tano na ishirini na tatu
Mia tano na ishirini na tatu ni namba inayoandikwa 523 kwa tarakimu za kawaida na DXXIII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 522 na kutangulia 524.
523 ni namba tasa.
Mia tano na ishirini na nne
Mia tano na ishirini na nne ni namba inayoandikwa 524 kwa tarakimu za kawaida na DXXIV kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 523 na kutangulia 525.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 131.
Mia tano na ishirini na tano
Mia tano na ishirini na tano ni namba inayoandikwa 525 kwa tarakimu za kawaida na DXXV kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 524 na kutangulia 526.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 5 x 5 x 7.
Phi
Phi (Φ φ) ni herufi ya ishirini na moja katika alfabeti ya Kigiriki.
Asili yake haijulikani kwa hakika.
Matamshi yake ni "f".
Katika Kigiriki cha Kale ilikuwa pia tarakimu ikimaanisha namba 500.
Kama herufi nyingine za Kigiriki, phi inatumika katika hisabati na sayansi kama kifupisho cha dhana au vipimo mbalimbali.
Mia tano na ishirini na sita
Mia tano na ishirini na sita ni namba inayoandikwa 526 kwa tarakimu za kawaida na DXXVI kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 525 na kutangulia 527.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 263.
Mia tano na ishirini na saba
Mia tano na ishirini na saba ni namba inayoandikwa 527 kwa tarakimu za kawaida na DXXVII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 526 na kutangulia 528.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 17 x 31.
Mia tano na ishirini na nane
Mia tano na ishirini na nane ni namba inayoandikwa 528 kwa tarakimu za kawaida na DXXVIII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 527 na kutangulia 529.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 3 x 11.
Mia tano na ishirini na tisa
Mia tano na ishirini na tisa ni namba inayoandikwa 529 kwa tarakimu za kawaida na DXXIX kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 528 na kutangulia 530.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 23 x 23.
Mia tano na thelathini
Mia tano na thelathini ni namba inayoandikwa 530 kwa tarakimu za kawaida na DXXX kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 529 na kutangulia 531.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 5 x 53.
Khi
Khi (Χ χ) ni herufi ya ishirini na mbili katika Alfabeti ya Kigiriki. Inaandikwa kama χ (alama ya kawaida) au Χ (alama kubwa).
Zamani za Kigiriki cha Kale ilikuwa pia tarakimu, ikiwa alama ya namba 600.
Matamshi yake yalikuwa "kh".
Katika alfabeti zinazofuata mfano wa Kigiriki ilipokelewa katika alfabeti ya Kilatini kama "X" na katika alfabeti ya Kikirili kama "X".
Herufi hiyo inatumiwa na Wakristo kuwakilisha Kristo, jina ambalo kwa Kigiriki linaanza na khi.
Kama herufi nyingine za lugha hiyo, khi inatumika katika hisabati na sayansi kama kifupisho cha dhana na vipimo mbalimbali.
Mia tano na thelathini na moja
Mia tano na thelathini na moja ni namba inayoandikwa 531 kwa tarakimu za kawaida na DXXXI kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 530 na kutangulia 532.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3 x 59.
Mia tano na thelathini na mbili
Mia tano na thelathini na mbili ni namba inayoandikwa 532 kwa tarakimu za kawaida na DXXXII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 531 na kutangulia 533.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 7 x 19.
Psi
Psi (Ψ ψ) ni herufi ya ishirini na tatu katika Alfabeti ya Kigiriki. Inaandikwa kama ψ (alama ya kawaida) au Ψ (alama kubwa).
Zamani za Kigiriki cha Kale ilikuwa pia tarakimu, ikiwa alama ya namba 700.
Asili ya psi haijulikani kwa hakika.
Matamshi yake yalikuwa "ps".
Katika alfabeti zinazofuata mfano wa Kigiriki ilipokelewa katika alfabeti ya Kikirili kama "Ѱ".
Kama herufi nyingine za Kigiriki, psi inatumika katika hisabati na sayansi kufupisha dhana au vipimo mbalimbali.
Mia tano na thelathini na tatu
Mia tano na thelathini na tatu ni namba inayoandikwa 533 kwa tarakimu za kawaida na DXXXIII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 532 na kutangulia 534.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 13 x 41.
Mia tano na thelathini na nne
Mia tano na thelathini na nne ni namba inayoandikwa 534 kwa tarakimu za kawaida na DXXXIV kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 533 na kutangulia 535.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 89.
Mia tano na thelathini na tano
Mia tano na thelathini na tano ni namba inayoandikwa 535 kwa tarakimu za kawaida na DXXXV kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 534 na kutangulia 536.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 107.
Mia tano na thelathini na sita
Mia tano na thelathini na sita ni namba inayoandikwa 536 kwa tarakimu za kawaida na DXXXVI kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 535 na kutangulia 537.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 67.
Mia tano na thelathini na saba
Mia tano na thelathini na saba ni namba inayoandikwa 537 kwa tarakimu za kawaida na DXXXVII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 536 na kutangulia 538.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 179.
Mia tano na thelathini na nane
Mia tano na thelathini na nane ni namba inayoandikwa 538 kwa tarakimu za kawaida na DXXXVIII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 537 na kutangulia 539.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 269.
Mia tano na thelathini na tisa
Mia tano na thelathini na tisa ni namba inayoandikwa 539 kwa tarakimu za kawaida na DXXXIX kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 538 na kutangulia 540.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 7 x 7 x 11.
Mia sita
Mia sita ni namba inayoandikwa 600 kwa tarakimu za kawaida na DC kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 599 na kutangulia 601.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 3 x 5 x 5.
Mia tano na arobaini
Mia tano na arobaini ni namba inayoandikwa 540 kwa tarakimu za kawaida na DXL kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 539 na kutangulia 541.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 3 x 3 x 3 x 5.
Mia sita na moja
Mia sita na moja ni namba inayoandikwa 601 kwa tarakimu za kawaida na DCI kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 600 na kutangulia 602.
601 ni namba tasa.
Mia tano na arobaini na moja
Mia tano na arobaini na moja ni namba inayoandikwa 541 kwa tarakimu za kawaida na DXLI kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 540 na kutangulia 542.
541 ni namba tasa, tena ni namba tasa ya mia moja katika orodha ya namba tasa.
Mia sita na mbili
Mia sita na mili ni namba inayoandikwa 602 kwa tarakimu za kawaida na DCII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 601 na kutangulia 603.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 7 x 43.
Mia tano na arobaini na mbili
Mia tano na arobaini na mbili ni namba inayoandikwa 542 kwa tarakimu za kawaida na DXLII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 541 na kutangulia 543.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 271.
Mia tano na arobaini na tatu
Mia tano na arobaini na tatu ni namba inayoandikwa 543 kwa tarakimu za kawaida na DXLIII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 542 na kutangulia 544.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 181.
Mia sita na tatu
Mia sita na tatu ni namba inayoandikwa 603 kwa tarakimu za kawaida na DCIII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 602 na kutangulia 604.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3 x 67.
Mia tano na arobaini na nne
Mia tano na arobaini na nne ni namba inayoandikwa 544 kwa tarakimu za kawaida na DXLIV kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 543 na kutangulia 545.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 17.
Mia tano na arobaini na tano
Mia tano na arobaini na tano ni namba inayoandikwa 545 kwa tarakimu za kawaida na DXLV kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 544 na kutangulia 546.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 109.
Mia sita na nne
Mia sita na nne ni namba inayoandikwa 604 kwa tarakimu za kawaida na DCIV kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 603 na kutangulia 605.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 151.
Mia tano na arobaini na sita
Mia tano na arobaini na sita ni namba inayoandikwa 546 kwa tarakimu za kawaida na DXLVI kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 545 na kutangulia 547.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 7 x 13.
Mia tano na arobaini na saba
Mia tano na arobaini na saba ni namba inayoandikwa 547 kwa tarakimu za kawaida na DXLVII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 546 na kutangulia 548.
547 ni namba tasa.
Mia tano na arobaini na nane
Mia tano na arobaini na nane ni namba inayoandikwa 548 kwa tarakimu za kawaida na DXLVIII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 547 na kutangulia 549.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 137.
Mia tano na arobaini na tisa
Mia tano na arobaini na tisa ni namba inayoandikwa 549 kwa tarakimu za kawaida na DXLIX kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 548 na kutangulia 550.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3 x 61.
Mia tano hamsini na moja
Mia tano hamsini na moja ni namba inayoandikwa 551 kwa tarakimu za kawaida na DLI kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 550 na kutangulia 552.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 19 x 29.
Mia sita na tano
Mia sita na tano ni namba inayoandikwa 605 kwa tarakimu za kawaida na DCV kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 604 na kutangulia 606.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 11 x 11.
Mia sita na saba
Mia sita na saba ni namba inayoandikwa 607 kwa tarakimu za kawaida na DCVII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 606 na kutangulia 608.
607 ni namba tasa.
Mia tano na hamsini na mbili
Mia tano na hamsini na mbili ni namba inayoandikwa 552 kwa tarakimu za kawaida na DLII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 551 na kutangulia 553.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 3 x 23.
Mia tano na hamsini na tatu
Mia tano na hamsini na tatu ni namba inayoandikwa 553 kwa tarakimu za kawaida na DLIII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 552 na kutangulia 554.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 7 x 79.
Mia tano na hamsini
Mia tano na hamsini ni namba inayoandikwa 550 kwa tarakimu za kawaida na DL kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 549 na kutangulia 551.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 5 x 5 x 11.
Mia sita na sita
Mia sita na sita ni namba inayoandikwa 606 kwa tarakimu za kawaida na DCVI kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 605 na kutangulia 607.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 101.
Mia tano na hamsini na nne
Mia tano na hamsini na nne ni namba inayoandikwa 554 kwa tarakimu za kawaida na DLIV kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 553 na kutangulia 555.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 277.
Mia tano na hamsini na tano
Mia tano na hamsini na tano ni namba inayoandikwa 555 kwa tarakimu za kawaida na DLV kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 554 na kutangulia 556.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 5 x 37.
Mia tano na hamsini na sita
Mia tano na hamsini na sita ni namba inayoandikwa 556 kwa tarakimu za kawaida na DLVI kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 555 na kutangulia 557.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 139.
Tad Mosel
Tad Mosel (1 Mei 1922 – 24 Agosti 2008) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1961, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake "All the Way Home".
Frank Loesser
Frank Henry Loesser (29 Juni 1910 – 28 Julai 1969) alikuwa mtunzi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1962, pamoja na mwandishi Abe Burrows, Loesser alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yao "How to Succeed in Business Without Really Trying".
Abe Burrows
Abe Burrows (18 Desemba 1910 – 17 Mei 1985) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Abram Solman Borowitz. Mwaka wa 1962, pamoja na mtunzi Frank Loesser, Burrows alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yao "How to Succeed in Business Without Really Trying".
Frank D. Gilroy
Frank Daniel Gilroy (13 Oktoba 1925 – 12 Septemba 2015) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1965, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake "The Subject Was Roses".
Howard Sackler
Howard Oliver Sackler (19 Desemba 1929 – 12 Oktoba 1982) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1967, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake "The Great White Hope".
African Methodist Episcopal Church
African Methodist Episcopal Church (kifupi: A.M.E. Church, au "Kanisa la Kimethodisti la Kiaskofu la Kiafrika") ni kanisa la kwanza lililoanzishwa na Wamarekani Weusi katika Marekani.
Lilianzishwa na mchungaji Richard Allen mjini Philadelphia, Pennsylvania mnamo mwaka 1816, wakati makanisa kadhaa ya Wamethodisti Weusi walitafuta njia za kujitegemea kutoka kanisa kuu lililokuwa mikononi mwa Wakristo Weupe katika jamii yenye ubaguzi wa rangi.
Allen alibarikiwa kuwa askofu mnamo 1816 akisimamia wachungaji 8 na makanisa 5. Hadi mwaka 1846 walikuwa tayari wachungaji 176, makanisa 296 na Wakristo 17,375; waliongezeka kuwa 207,000 mnamo 1876.
Leo hii kuna takriban Wakristo 2,510,000 wanaohudumiwa na wachungaji 3,817 na maaskofu 21 katika shirika 7,000 zilizopangwa kwa mikoa katika Marekani, lakini pia huko Angola, Benin, Burundi, Cote d'Ivoire, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Namibia, Rwanda, Afrika Kusini, Togo, Uganda, Bahamas, Guyana, Jamaika, Trinidad na Tobago, Ufalme wa Maungano (Uingereza) na Kanada.
Kanisa la A.M.E ni sehemu ya familia ya makanisa ya Wamethodisti likifuata mafundisho ya John Wesley.
Malawi Congress Party
Malawi Congress Party (MCP) ni chama cha kisiasa nchini Malawi. MCP ilikuwa chama tawala nchini tangu uhuru hadi mwaka 1993.
Chama kitangulizi kilikuwa Nyasaland African Congress (NAC) kilichoundwa mwaka 1944 kwa shabaha ya kupanua haki za Waafrika wazalendo katika koloni la Nyasaland, jinsi Malawi ilivyoitwa kabla ya mwaka 1964.
Mwaka 1958 Hastings Banda alirudi nchini akachaguliwa kuwa mwenyekiti wa chama. Baada ya Banda kuzunguka na kuhutubia wananchi na kupinga Shirikisho la Afrika ya Kati serikali ya kikoloni ilitangaza hali ya dharura na kupiga NAC marufuku.
Badala yake viongozi wa awali wa NAC wasiokuwa gerezani waliunda Malawi Congress Party (MCP) iliyomtambua Hastings Banda kuwa kiongozi wake ilhali amefungwa jela.
Katika uchaguzi kabla ya uhuru mwaka 1961 MCP ilipata kura nyingi kikawa chama cha kuongoza nchi kwenda uhuru. Tangu mwaka 1966 kilikuwa chama pekee kilichoruhusiwa.
Baada ya mwisho wa udikteta wa Banda MCP ilizidi kushindwa katika uchaguzi mkuu lakini inaendelea kuwa chama muhimu katika Malawi.
Wakati wa uchaguzi wa mwaka 2009 ilipata takriban asilimia 30 za kura kitaifa.
Wilaya ya Busekelo
Wilaya ya Busekelo ni kati ya wilaya mpya nchini Tanzania zilizoanzishwa kuanzia mwaka 2013. Wilaya hii ilimegwa kutoka kwa Wilaya ya Rungwe ikiwa ni wilaya ya Mkoa wa Mbeya.
Wilaya inapakana na Wilaya ya Kyela upande wa kusini, Wilaya ya Rungwe upande wa magharibi, Wilaya ya Makete upande wa mashariki na Wilaya ya Mbeya Vijijini upande wa kaskazini. Makao makuu yapo Lwangwa takriban kilomita 47 kutoka Tukuyu.
Eneo la wilaya ni km² 969.14 na asilimia 85 zina matumizi ya kilimo, asilimia 15 ni misitu na milima ambayo ni hasa volkeno ya Mlima Rungwe na Milima ya Livingstone. Wilaya inapokea wastani ya milimita 900 za mvua kwenye nyanda za chini na hadi milimita 2700 kwenye nyanda za juu. Halijoto ni ya wastani kati ya sentigredi 18° – 25°.
Hadi 2016 kulikuwa na tarafa moja ya Busekelo na kata 11 pamoja na vijiji 56. Idadi ya wakazi wakati wa sensa ya 2012 ilikuwa watu 96,348 katika kaya 2,773.
Majanga
Majanga ni matukio yanayompata mtu, mara nyingi kama matokeo ya kufanya jambo ambalo si la kawaida katika jamii.
Baadhi ya jamii zinaamini kuwa majanga hutokana na nguvu za giza au mikosi kutoka kwa wazazi au watu wenye mamlaka juu ya mhusika.
Charles Gordone
Charles Gordone (12 Oktoba 1925 – 16 Novemba 1995) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Charles Edward Fleming. Mwaka wa 1970, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake "No Place to be Somebody".
Paul Zindel
Paul Zindel (15 Mei 1936 – 27 Machi 2003) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1971, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake "The Effect of Gamma Rays on Man-in-the-Moon Marigolds".
Jason Miller (mwandishi)
Jason Miller (22 Aprili 1939 – 13 Mei 2001) alikuwa mwandishi na mwigizaji filamu kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1973, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake "That Championship Season".
Mia sita na nane
Mia sita na nane ni namba inayoandikwa 608 kwa tarakimu za kawaida na DCVIII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 607 na kutangulia 609.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 19.
Mia sita na tisa
Mia sita na tisa ni namba inayoandikwa 609 kwa tarakimu za kawaida na DCIX kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 608 na kutangulia 610.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 7 x 29.
Mia sita na kumi
Mia sita na kumi ni namba inayoandikwa 610 kwa tarakimu za kawaida na DCX kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 609 na kutangulia 611.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 5 x 61.
Mia sita kumi na moja
Mia sita kumi na moja ni namba inayoandikwa 611 kwa tarakimu za kawaida na DCXI kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 610 na kutangulia 612.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 13 x 47.
Mia sita kumi na mbili
Mia sita kumi na mbili ni namba inayoandikwa 612 kwa tarakimu za kawaida na DCXII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 611 na kutangulia 613.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 3 x 3 x 17.
Mia sita kumi na tatu
Mia sita kumi na tatu ni namba inayoandikwa 613 kwa tarakimu za kawaida na DCXIII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 612 na kutangulia 614.
613 ni namba tasa.
Mia sita kumi na nne
Mia sita kumi na nne ni namba inayoandikwa 614 kwa tarakimu za kawaida na DCXIV kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 613 na kutangulia 615.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 307.
Mia sita kumi na tano
Mia sita kumi na tano ni namba inayoandikwa 615 kwa tarakimu za kawaida na DCXV kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 614 na kutangulia 616.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 5 x 41.
Mia sita kumi na sita
Mia sita kumi na sita ni namba inayoandikwa 616 kwa tarakimu za kawaida na DCXVI kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 615 na kutangulia 617.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 7 x 11.
Mia sita kumi na saba
Mia sita kumi na saba ni namba inayoandikwa 617 kwa tarakimu za kawaida na DCXVII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 616 na kutangulia 618.
617 ni namba tasa.
Mia sita kumi na nane
Mia sita kumi na nane ni namba inayoandikwa 618 kwa tarakimu za kawaida na DCXVIII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 617 na kutangulia 619.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 103.
Ziwa Jipe
Ziwa Jipe ni moja kati ya maziwa ya Tanzania na ya Kenya.
Linategemea zaidi maji ya mto Lumi unaotiririka kutoka mlima Kilimanjaro.
Etna
Etna (kutoka Kilatini: "Aetna"; kwa Kiitalia pia "Mongibello"; kwa Kisisili "Mungibeddu" au "â Muntagna") ni volkeno hai wa Sicilia mashariki (Italia) kati ya miji ya Catania na Messina. Ndiyo ndefu kuliko zote za Ulaya, kwa sasa mita 3329 juu ya usawa wa bahari.
Etna inaenea katika kilometa mraba 1190 ukiwa na duara ya km 140 miguuni pake.
Etna inakadiriwa kuwa na miaka 350,000 - 500,000 na ni kati ya volkeno hai zaidi duniani, kwa kuwa haitulii karibu kamwe, lakini kwa namna yake si hatari. Lava yake inageuka baada ya miaka kadhaa kuwa nzuri sana kwa kilimo.
Mnamo Juni 2013 iliingizwa na UNESCO katika orodha ya urithi wa dunia.
Apenini
Apenini (kwa Kiitalia: "Appennini") ni safu ya milima inayounda uti wa mgongo wa rasi ya Italia kwa urefu wa km 1,200 na upana hadi km 250.
Kwa kiasi kikubwa ni ya kijani, isipokuwa kwenye barafuto ya kilele kirefu zaidi, Corno Grande (mita 2,912 juu ya usawa wa bahari)..
Vilele vingine 20, hasa vya Apenini ya Kati, vina kimo cha walau mita 1,900.
Yosefu Allamano
Yosefu Allamano (Castelnuovo Don Bosco, Asti, 21 Januari 1851 – Torino, 16 Februari 1926) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki nchini Italia.
Baada ya baba yake kufariki mapema, alilelewa Kikristo sana na mama yake, dada wa mtakatifu padri Yosefu Cafasso, halafu na mtakatifu padri Yohane Bosco.
Kisha kupata upadrisho, akihudumia patakatifu pa Bikira Maria "Konsolata" (yaani "Mfarijiwa") alianzisha mashirika mawili ya kitawa yenye karama ya umisionari: Wamisionari wa Consolata (I.M.C.) kwa wanaume, na Masista Wamisionari wa Consolata kwa wanawake.
Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri tarehe 7 Oktoba 1990.
Umba (mto)
Umba ni mto wa Tanzania kaskazini mashariki unaopita katika Mkoa wa Tanga na kuishia nchini Kenya.
Chanzo chake kipo katika milima ya Usambara katika msitu wa Shagayu kwa kimo cha mita 2,000 juu ya UB.
Unapita Mlalo na kuendelea kutelemka haraka kuelekea pwani ikipokea mito ya kando kutoka milima ya Usambara.
Kilomita chache kabla ya kufika Bahari ya Hindi inavuka mpaka wa Kenya (kaunti ya Kwale).
Mdomo wa Umba kwenye bahari hiyo ulipangwa mwaka 1890 baina ya Ujerumani na Uingereza kuwa mpaka wao. Hadi leo sehemu hii ni chanzo cha mstari wa mpaka kati ya Tanzania na Kenya unaoendelea bila kunyoka hadi Ziwa Jipe, ukifuata mitelemko ya mlima Kilimanjaro na kuendelea hadi Ziwa Viktoria.
Tangu miaka ya 1960 vito mbalimbali vimepatikana katika maeneo ya juu ya Umba. Kuna hifadhi ya wanyamapori ya mto Umba, pamoja na hifadhi ya Mkomazi, jumla kilomita za mraba 2,600.
Beseni la mto Umba huwa na km² 8,070 na kati ya hizo km² 2,560 ziko upande wa Kenya. Matawimto mengi yanaingia kutoka kusini, chache kutoka kaskazini. Beseni la Umba hupokea takriban milimita 600 za mvua kwa mwaka.
Kiasi cha maji kinachopita katika Umba kimepimwa kwenye kituo cha Mbuta takriban km 40 kabla ya mdomo wake. Hapo chini ni wastani ya kiasi cha maji kwa m³/s kwenye kituo cha Mbuta kwa kipindi cha miaka 30 ya 1954–1984)
Punt
Punt (iliitwa pia Pwenet au Pwene na Wamisri wa Kale) ilikuwa milki katiika Zama za Kale. Habari zake zinajulikana kutokana na taarifa za Wamisri wa Kale waliofanya biashara nayo. Ilikuwa na sifa za kuzalisha dhahabu, ubao wa mpingo, meno ya ndovu na uvumba zilizotafutwa sana nchini Misri.
Katika makaburi na majengo mengine ya Misri ya Kale yaliyohifadhiwa hadi leo kuna picha za Punt na maandishi yanayorejelea Punt. Vyote vinasema ya kwamba Punt ilikuwa karibu na bahari na njia ya kuifikia ilikuwa kupitia Bahari ya Shamu. Kati ya watu wake kulikuwa na vikundi vitatu vilivyotofautiana katika nguo na namna ya kupamba nywele zao. Kulikuwa na nyumba zilizojengwa juu ya nguzo na ufugaji wa ng'ombe. Katika hadithi za Wamisri nchi ya miungu ilikuwa karibu na Punt.
Farao mbalimbali walituma misafara ya kibiashara kwenda Punt na taarifa zao ni msingi wa habari zetu juu ya nchi hii. Farao wa kwanza anayejulikana alikuwa Sahure katika nasaba ya tano (karne ya 25 KK). Safari nyingine zilifuata.
Taarifa pana zaidi inapatikana katika hekalu la Hatshepsut wa nasaba ya 18 (karne ya 15 KK). Huyu malkia aliamuru kujenga kundi la meli zilizozunguka mara kwa mara kwenye Bahari ya Shamu hadi Punt. Picha za safari za meli 5 bado zinaonekana ukutani mwa hekalu la Deir el-Bahri. Katika maandishi ya picha majina ya mfalme na malkia wa Punt wa wakati ule yamehifadhiwa: ni mfalme Parahu na malkia Ati.
Baada ya mwaka 1000 KK mawasiliano yalififia na hatimaye kwisha, labda kutokana na kipindi cha mvurugo katika Misri.
Mahali pa Punt bado haijatambuliwa na wanahistoria kwa uhakika. Zamani maoni yalitofautiana zaidi, lakini tangu kutambua taarifa inayopatikana katika hekalu la kaburi la malkia Hatshepsut inaeleweka ya kwamba Punt ilikuwa upande wa kusini wa Misri. Ilhali njia ya bahari inaacha uwezekano ya kwamba Punt ilikuwepo ama Uarabuni kusini au kinyume upande wa Eritrea na Somalia, kuna bado taarifa nyingine iliyotambuliwa. Hapo msafara fulani ulirudi Misri kwa kufuata njia ya mto Naili. Kwa hiyo leo wataalamu wengi wanafikiri mahali pa Punt ilkuwa barani Afrika, kwenye pwani za Sudan, Eritrea au Somalia. Wachache wamehisi Punt kuwa kusini zaidi, hadi Afrika ya Mashariki.
Leo hii sehemu ya kaskazini ya Somalia inayojitawala iliamua kutumia jina hili la kale na kujiita Puntland.
Anwar Sadat
Muhammad Anwar el-Sadat (kwa  "muhammad anwar as-sadat", 25 Desemba 1918 – 6 Oktoba 1981) alikuwa Rais wa tatu wa Misri akihudumia kuanzia 15 Oktoba 1970 hadi kuuawa kwake na maafisa wa jeshi.
Sadat alikuwa mwanachama mwandamizi wa Harakati ya Maafisa Huru iliyompindua Mfalme Farouk wa Misri katika mapinduzi ya mwaka 1952. Baadaye alikuwa mshauri wa karibu wa rais Gamal Abdel Nasser akihudumia mara mbili kama makamu wake, halafu baada ya kifo cha Nasser alichukua nafasi yake mwaka 1970.
Katika kipindi cha miaka 11 alipotawala alibadilisha mwelekeo wa taifa. Aliachana na misingi mingi ya kisiasa na ya kiuchumi ya mfumo wa Nasser. Alianzisha mfumo wa vyama vingi na kufungua uchumi kwa makampuni ya binafsi. Aliondoa Misri katika ushirikiano na Umoja wa Kisovyeti na kurudisha wasaidizi Warusi kwao.
Mwaka 1973 aliongoza Misri katika Vita ya Yom Kippur dhidi ya Israeli akafaulu kurudisha rasi ya Sinai kutoka utawala wa Israeli. Kufaulu hapo kulimfanya shujaa wa taifa akatumia heshima hii kwa majadiliano na Israeli na mkataba wa amani wa mwaka kati ya Misri na Israel. Mwaka 1977 Sadat alikuwa rais wa kwanza wa nchi ya Kiarabu aliyefika mwenyewe nchini Israel na kuhutubia bunge la Knesset.
Mwaka 1979 alifikia mkataba wa amani na Israeli. Mkataba huu ulimletea tuzo ya Nobel ya Amani pamoja na Menachim Begin wa Israel. Hapo Sadat alikuwa Mwislamu wa kwanza kupokea tuzo ya Nobel yoyote.
Ingawa Wamisri wengi walikubali mkataba wa amani, hasa kwa sababu ulirudisha Sinai kwa Misri, wengine walisikitika, hasa Jumuiya ya Ikhwan Muslimin waliokataa kabisa. Pia nchi nyingine za Kiarabu zinazounganishwa katika Jumuiya ya Nchi za Kiarabu -isipokuwa Sudan- zilikataa mkataba huo wa amani zikatenga Misri katika jumuiya hii hadi 1989. Sababu ilikuwa ya kwamba mkataba huo haukutaja suala la dola au nchi kwa Wapalestina waliokuwa wakimbizi tangu kufukuzwa kwao wakati wa kuundwa kwa Israel mwaka 1948.
Mkataba wa amani ulikuwa pia sababu ya kwamba kundi la wanajeshi wenye uhusiano na Ikhwan Muslimin walimwua Sadat tarehe 6 Oktoba 1981.
Aliyemfuata madarakani alikuwa makamu wake, Hosni Mubarak.
Waanzilishi saba
Waanzilishi saba wa Utawa wa Watumishi wa Maria, ni wanaume wa Firenze (Italia) ambao mwaka 1233 hivi waliacha shughuli zao wakaenda kuishi upwekeni ili kuanzisha shirika la maisha ya wakfu aina ya ombaomba kwa heshima ya Bikira Maria.
Majina yao ni: Buonfiglio dei Monaldi (Bonfilius), Giovanni di Buonagiunta (Bonajuncta), Amadeus degli Amidei (Bartolomeus), Ricovero dei Lippi-Ugguccioni (Ugo), Benedetto dell'Antella (Manettus), Gherardino di Sostegno (Sostene), na Alessio de' Falconieri (Alexius), wa mwisho kufa (1310), ambaye ndiye maarufu zaidi.
Wote wanaheshimiwa katika Kanisa Katoliki kama watakatifu, na sikukuu yao ya pamoja huwa tarehe 17 Februari.
Mia sita kumi na tisa
Mia sita kumi na tisa ni namba inayoandikwa 619 kwa tarakimu za kawaida na DCXIX kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 618 na kutangulia 620.
619 ni namba tasa.
Mia sita na ishirini
Mia sita na ishirini ni namba inayoandikwa 620 kwa tarakimu za kawaida na DCXX kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 619 na kutangulia 621.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 5 x 31.
Mia sita ishirini na moja
Mia sita ishirini na moja ni namba inayoandikwa 621 kwa tarakimu za kawaida na DCXXI kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 620 na kutangulia 622.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3 x 3 x 23.
Mia sita ishirini na mbili
Mia sita ishirini na mbili ni namba inayoandikwa 622 kwa tarakimu za kawaida na DCXXII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 621 na kutangulia 623.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 311.
Mia sita ishirini na tatu
Mia sita ishirini na tatu ni namba inayoandikwa 623 kwa tarakimu za kawaida na DCXXIII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 622 na kutangulia 624.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 7 x 89.
Mia saba
Mia saba ni namba inayoandikwa 700 kwa tarakimu za kawaida na DCC kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 699 na kutangulia 701.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 5 x 5 x 7.
Mia saba na moja
Mia saba na moja ni namba inayoandikwa 701 kwa tarakimu za kawaida na DCCI kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 700 na kutangulia 702.
701 ni namba tasa.
Mia sita ishirini na nne
Mia sita ishirini na nne ni namba inayoandikwa 624 kwa tarakimu za kawaida na DCXXIV kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 623 na kutangulia 625.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 3 x 13.
Mia saba na mbili
Mia saba na mbili ni namba inayoandikwa 702 kwa tarakimu za kawaida na DCCII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 701 na kutangulia 703.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 3 x 3 x 13.
Mia sita ishirini na tano
Mia sita ishirini na tano ni namba inayoandikwa 625 kwa tarakimu za kawaida na DCXXV kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 624 na kutangulia 626.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 5 x 5 x 5 (au 5).
Mia saba na tatu
Mia saba na tatu ni namba inayoandikwa 703 kwa tarakimu za kawaida na DCCIII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 702 na kutangulia 704.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 19 x 37.
Mia saba na nne
Mia saba na nne ni namba inayoandikwa 704 kwa tarakimu za kawaida na DCCIV kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 703 na kutangulia 705.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 11 (au 2 x 11).
Mia saba na tano
Mia saba na tano ni namba inayoandikwa 705 kwa tarakimu za kawaida na DCCV kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 704 na kutangulia 706.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 5 x 47.
Mia saba na sita
Mia saba na sita ni namba inayoandikwa 706 kwa tarakimu za kawaida na DCCVI kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 705 na kutangulia 707.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 353.
Mia saba na saba
Mia saba na saba ni namba inayoandikwa 707 kwa tarakimu za kawaida na DCCVII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 706 na kutangulia 708.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 7 x 101.
Mia saba na nane
Mia saba na nane ni namba inayoandikwa 708 kwa tarakimu za kawaida na DCCVIII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 707 na kutangulia 709.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 3 x 59.
Hema
Hema ni kibanda chepesi kinachofanywa na kiunzi cha ndani na ganda la nje la kitambaa, plastiki au ngozi. Kazi yake ni kukinga dhidi ya jua, mvua, baridi au athira nyingine za hali ya hewa. Hema ni rahisi kufumuliwa na kupelekwa mahali pengine kwa matumizi mapya.
Katika jamii zinazofuata maisha ya uhamaji hema ni kawaida badala ya nyumba imara, kwa mfano wafugaji wanaohamahama pamoja na kondoo, mbuzi, ng'ombe au ngamia zao.
Mahema madogo yanatumiwa pia kama kinga ya muda kwa burudani kama camping au matembezi marefu. Mahema makubwa zaidi hutumiwa na jeshi kwa kambi za muda, pia wakati wa maafa kama watu hawana nyumba tena: kwa mfano baada ya tetemeko la ardhi au mafuriko. Mahema makubwa sana zatumiwa kwa mikutano mahali pasipo ukumbi mkubwa kiasi cha kutosha.