hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
Royan
Royan ni mji wa Ufaransa ya magharibi. Iko kwenye mwambao wa Atlantiki upande wa kazkazini wa mdomo wa mto Gironde. Royan ina wakazi 18 202 (mwaka wa 2006).
Royan ni mji wa kale lakini iliharibiwa kabisa wakati wa vita kuu ya pili ya dunia ikajengwa upya baada ya vita kwa hiyo karibu nyumba zote ni mpya.
Wu Cheng'en
Wu Cheng'en (mnamo 1500–1582) aliyeitwa pia Ruzhong alikuwa mwandishi wa Kichina na mshairi wakati wa nasaba ya Ming. Alizaliwa Huaian kwenye jimbo la Jiangsu. Alipata elimu kwenye chuo kikuu cha Nanjing kwa muda wa miaka 10.
Riwaya yake mashuhuri zaidi ni "Safari kwenda Magharibi" inayosimulia habari za mmonaki anayesafiri kwenye milima ya jimbo la Xinjiang kuelekea Uhindi. Riwaya hii imependwa katika China tangu karne kadhaa ni kitabu kinachojulikana kote nchini.
Riwaya imetafsiriwa kwa lugha mablimbali na filamu kadhaa zinasimulia habari zake.
Dolar (pesa)
,
Dolar (pia dola, Kiing. dollar) ni jina la pesa ya Marekani na nchi mbalimbali duniani.
Dola ya Marekani au US-Dollar ndiyo inayojulikana zaidi, lakini kuna nchi zaidi za 20 zinazotumia neno "Dollar" kwa pesa yao.
Asili ya jina hilo ni neno la Kijerumani "taler" (au: thaler) kwa ajili ya sarafu ya fedha iliyotolewa kwenye mji wa Joachimsthal kule Bohemia (Ucheki) mnamo mwaka 1518.
Wakati ule migodi ya Joachimsthal ilikuwa na fedha nyingi kiasi kwamba mji ulianza kutoa pesa zake. Pesa hizo zilitwa (kufuatana na mji) "Joachimsthaler", iliyofupishwa kuwa "taler" tu.
Taler ilikuwa pesa iliyopendwa sana Ulaya ikasambaa kote.
Hispania ilitumia jina hilo kwa "dolaro" yake kuanzia mwaka 1575. Dolaro ya Hispania ilikuwa baadaye pesa ya kisheria ya Marekani ilipojitenga na Uingereza na kuanzisha pesa yake mwaka 1792.
Dolar ya Marekani
Dola ya Marekani (US-Dollar, kifupi USD) ni pesa halali ya Marekani. Alama yake ni $.
Dola ya Marekani inapatikana kwa noti za dola 1, 2, 5, 10, 20, 50 na 100. Kuna pia sarafu ya dola 1.
Dola moja ina senti 100. Senti huitwa pia "penny" nchini Marekani. Kuna sarafu za nusu dola (half dollar, senti 50), robo dola (quarter, senti 25) na sarafu za senti 10 (dime), 5 (nickel) na 1 (penny).
Hadi mwaka 1969 noti ya dola ya Marekani ilikuwa na ahadi ya kwamba serikali ya Marekani itampatia kila mtu dhahabu kulingana na thamani ya dola hizi akipenda kuzibadilisha.
Usawa huu na thamani ya dhahabu ulifutwa. Leo hii dola ya Marekani ni pesa ya kuiamini serikali kama pesa zote. Maana yake watumiaji husadiki ya kwamba serikali haitachapisha dola kushinda uwezo wa uchumi na thamani ya bidhaa zilizopo nchini.
Tangu mwisho wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia (1945) dola ya Marekani imekuwa pesa kuu duniani na sehemu kubwa ya biashara ya kimataifa hukadiriwa kwa dola hizo. Lakini tangu kupatikana kwa Euro mwaka 1999 umuhimu wa dola ya Marekani imeanza kupungua polepole. Hata hivyo nchi mbalimbali zimeachana na sarafu zao na kuamua kutumia dola ya Marekani tu, k.mf. El Salvador.
Basilika la Mt. Petro
Basilika la Mt. Petro mjini Roma ni kanisa kubwa kuliko yote duniani na linatumiwa sana na Papa, ingawa si Kanisa kuu la jimbo lake.
Basilika hilo lote liko ndani ya eneo la Vatikani ambalo ni dola au nchi huru ndogo iliyoko ndani ya mji wa Roma (makao makuu ya Italia).
Kanisa hili lilianzishwa mnamo mwaka 324 na Kaisari Konstantino Mkuu aliyeagizwa ujenzi mahali ambapo watu waliamini Mtume Petro aliuawa kwa ajili ya imani ya Ukristo akazikwa wakati wa Kaisari Nero (kabla ya mwaka 68).
Kanisa hilo la kale lilionekana bovu wakati wa karne ya 16, hivyo Papa Julius II aliamuru libomolewe ili kujenga kanisa jipya.
Muda wa ujenzi ulikuwa miaka 120: ulianza mwaka 1506 ukakamilishwa mwaka 1626.
Wasanii mashuhuri walishiriki katika ujenzi na upambaji wa kanisa hili kama vile Raphael, Michelangelo na Gian Lorenzo Bernini.
Ujenzi wake uligharamia pesa nyingi. Wataalamu wengi huona ujenzi huu ulikuwa sababu moja ya Matengenezo ya Kiprotestanti yaani farakano na Kanisa Katoliki lililoanzia Ujerumani katika karne ya 16.
Ni kwamba Mapapa walianzisha kodi mpya kwa waumini ili waweze kuendeleza ujenzi. Madai ya pesa kwa ajili ya ujenzi huo yaliendeshwa kwa ukali uliosababisha upinzani wa Martin Luther na wengine hasa huko Ujerumani.
Kanisa hili lililojengwa juu ya eneo la mita za mraba 15,160 linaweza kupokea umati wa watu 60.000.
Lina urefu wa mita 211.5 na kimo cha mita 132.5.
Ukumbi wake una urefu wa mita 187 na upana wa 27.50. Ukumbi wa pili una urefu wa mita 138.
Jengo lina kuba moja kubwa na makuba manane ya kando.
Ndani ya kanisa kuna altare 45, nguzo 800, sanamu kubwa 390 za watu wa Biblia, Watakatifu na Mapapa.
Kuba (jengo)
Kuba (Kar. قبة "kubba") ni sehemu ya jengo inayoonekana kama nusu tufe iliyoko juu ya jengo fulani.
Ni sifa inayolenga kuonyesha umuhimu maalum wa jengo hili. Hivyo ni hasa makanisa, misikiti na majengo makubwa ya serikali zinazopambwa kwa kuba juu yake. Pamoja na hayo kuba inaweza kupazia sauti ya mseamji chini yake hivyo imesaidia kwa kusudi la kuwahotubia watu wengi.
Kati ya Waswahili wa Afrika ya Mashariki kuna desturi ya kupamba makaburi ya watu muhimu kama mashehe kwa kujenga kuba juu yake.
Kuba zilijulikana tangu zama za kale katika Uhindi na katika mazigira ya Mediteranea. Hekalu ya Pantheon katika Roma ya Kale ilikuwa kuba kubwa duniani kwa miaka mingi. Katika karne ya 6 kanisa kuu la Hagia Sofia lilijengwa mjini Konstantinopoli. Kanisa hili ilikuwa kielelezo cha makanisa mengi yaliyojengwa baadaye. Baada ya kuingia kwa Waturuki katika eneo la Konstantinopoli walitumia kuba lake pia kama mfano kwa ajili ya misikiti mikubwa na hivyo kuba imekuwa sifa ya misikiti mingi.
Bijapur
Bijapur ni mji kwenye jimbo la Karnataka katika kusini ya Uhindi. Mji upo kwenye nyanda za juu za Dekkan takriban kilomita 490 kusini-mashariki ya Mumbai na kilomita 470 kaskazini ya Bangalore kwa 16.83 N na 75.71 E. Kuna wakazi 271,064 (2005).
Kihistoria Bijapur ilikuwa muhimu kama mji mkuu wa Usultani wa Bijapur kati ya 1490 hadi 1686. Kumbukumbu ya wakati ule ni jengo zuri la Gol Gumbaz lenye kuba kubwa ambalo ni kaburi la sultani pamoja na msikiti.
Mtakatifu Ireneo
Mtakatifu Ireneo (130 – 202) alikuwa askofu wa mji wa Lyon nchini Ufaransa.
Ametambuliwa kuwa mtakatifu kama mfiadini.
Sikukuu yake ni tarehe 28 Juni.
Ireneo alizaliwa yapata mwaka 130.
Alilelewa katika mji wa Smirna (leo İzmir nchini Uturuki), akiwa ni mwanafunzi wa Mt. Polikarpo aliyekuwa askofu wa mji huo baada ya kuwa mfuasi wa Mtume Yohane.
Mwaka 177, baada ya kuhamia Ufaransa, Ireneo alipata upadrisho huko Lyons, na baada ya kutumwa kidogo Roma kama mjiumbe kwa Papa, akinusurika hivyo kuuawa katika dhuluma dhidi ya Wafiadini wa Lyon, aliteuliwa kuwa askofu wa hapo.
Ni muhimu kwa juhudi zake za kupigania umoja wa Kanisa dhidi ya uzushi, akisisitiza umuhimu wa mlolongo wa kitume wa maaskofu, akitoa kama mfano orodha ya wale wa Kanisa la Roma baada ya Mtume Petro. Alidai makanisa yalingane na imani ya Kanisa hilo.
Katika maandishi yake alijitahidi sana kutetea imani ya Kanisa Katoliki inayotegemea mapokeo ya Mitume wa Yesu dhidi ya mafundisho ya Wagnosi yaliyotegemea ujuzi ambao yeyote alidai kuwa nao akianzisha kikundi chake.
Ni wa kwanza pia kushuhudia Injili nne kuwa Neno la Mungu.
Kwa mujibu wa mapokeo, aliifia dini yake mnamo mwaka 200.
Margareta Mtakatifu wa Uskoti
Mtakatifu Margareta wa Uskoti (1046 – 1093) alikuwa malkia wa Uskoti kama mke wa mfalme Malkolm III.
Mwaka 1250 ametambuliwa na Papa Innocent IV kuwa mtakatifu.
Sikukuu yake ni tarehe 16 Novemba.
Mtakatifu Margareta alizaliwa mwaka 1046 nchini Hungaria, ambako baba yake aliishi uhamishoni.
Aliolewa na Malkolm III, mfalme wa Uskoti, akapata watoto wanane.
Alikuwa mfano wa pekee wa mama halisi na malkia wa nchi.
Alifia mjini Edinburgh mwaka 1093.
Yosafat wa Polotsk
Mtakatifu Yosafat wa Polotsk (1580 hivi – 1623) alikuwa askofu wa Polotsk (leo nchini Belarus). Ametambuliwa na Kanisa Katoliki kuwa mtakatifu mfiadini. Sikukuu yake ni tarehe 12 Novemba.
Yosafat Kuntsevych (kwa Kibelarus Язафат Кунцэвіч, "Jazafat Kuncevič") alizaliwa Wlodzimierz Wolynski katika mkoa wa Volinia (ulikuwa sehemu ya Lithuania, leo ni ya Ukraina) mwaka 1580 au 1584 katika familia ya Waorthodoksi akaitwa Yohane katika ubatizo.
Baada ya kusoma Vilnius (Lithuania), mwaka 1604 alijiunga na Wakatoliki wa mashariki waliokubali mapatano ya muungano wa Brest yaliyoanzisha Kanisa Katoliki la Kigiriki la Ukraine. Akajiunga na wamonaki wa mtakatifu Basili Mkuu kwa jina la Yosafat.
Alipata upadri, akateuliwa kuwa askofu wa Polotsk. Alijitahidi kutunza urithi wa liturgia ya Kiorthodoksi na pia umoja na Kanisa Katoliki kwa jumla.
Alifanya kazi kubwa sana kutunza urithi huo wa pekee wa kanisa lake hadi mwaka 1623 alipouawa na Waorthodoksi waliopinga umoja huo.
Paulino wa Nola
Mtakatifu Paulino wa Nola (takriban 355 – 22 Juni 431), jina lake kamili Pontius Meropius Anicius Paulinus, alikuwa askofu wa Kanisa huko Nola, karibu na Napoli, Italia.
Ametambuliwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kuwa mtakatifu.
Sikukuu yake ni tarehe 22 Juni.
Paulino wa Nola alizaliwa katika mji wa Bordeaux nchini Ufaransa mwaka 355 hivi.
Alikuwa mtu maarufu, akaoa na kupata mtoto wa kiume.
Lakini alitamani kuishi maisha maadilifu, na hivi akabatizwa, akaachana na mali yake yote, akaanza kuishi kimonaki huko Nola, katika mkoa wa Campania nchini Italia, kuanzia mwaka wa 393.
Aliteuliwa kuwa askofu wa Nola, ambako alikuza sana heshima kwa Mt. Felix wa Nola, na kuwasaidia waliokwenda huko kuhiji.
Vilevile alijitahidi kupunguza taabu za watu wa wakati huo.
Aliandikiana barua na watu wengi maarufu, kama vile Agostino wa Hippo, akatunga mashairi kadhaa yenye usanifu wa hali ya juu sana.
Alikufa tarehe 22 Juni, mwaka 431.
Thomas More
Thomas More (7 Februari 1478 – 6 Julai 1535) alikuwa mwanasheria kutoka Uingereza.
Ametambuliwa kuwa mtakatifu kama mfiadini.
Sikukuu yake ni tarehe 22 Juni kufuatana na kalenda rasmi ya Kanisa Katoliki, na 6 Julai katika Kanisa la Anglikana.
Thomas More alizaliwa katika mji wa London tarehe 7 Februari mwaka 1478.
Alisoma katika Chuo Kikuu cha Oxford nchini Uingereza, akaoa na kupata watoto wanne.
Aliteuliwa kuwa Mkuu wa Mahakama wa Uingereza.
Aliandika vitabu kadhaa kuhusu mambo ya kiserikali, na vingine vya kutetea imani ya Kanisa Katoliki.
Pamoja na Mt. John Fisher alishindana na Mfalme Henri VIII kuhusu sUala la kuivunja ndoa ya huyo mfalme. Kwa amri ya Henri, wote wawili waliopinga kuvunjwa kwa ndoa yake walifungwa gerezani na kuuawa, kwanza John Fisher tarehe 22 Juni, halafu Thomas More tarehe 6 Julai, mwaka 1535.
Bwana mwema, utujalie neema ya kuyafanyia kazi yale tunayokuomba.Tanbihi: “CW” inarejelea Yale Edition of the Complete Works of St. Thomas More (New Haven and London 1963–1997)
Polotsk
Polatsk (Kibelarusi Полацк "polatsk" au Полацак polatsak, Kirusi Полоцк Polotsk) ni mji katika kaskazini ya Belarusi. 2004 ilikuwa na wakazi 86,000. Mji uko kando la mto Dunava ni makao makuu ya wilaya ya Polotsk.
Kihistoria ilikuwa kitovu cha utemi uliofuata milki ya Kiev wakati wa Enzi ya Kati. Kwa muda mrefu eno lake lilkuwa chini ya Lizthuania, baadaye Poland na Urusi.
Mbizi
Mbizi au michemba ni ndege wa maji wa jenasi "Anhinga", jenasi pekee ya familia Anhingidae. Wana shingo refu na domo refu lenye ncha kali na makali ya menomeno. Huzamia chini ya maji ili kuwakamata samaki wakiuliza domo lao kama mkuki. Huzaa kwa makoloni na hujenga tago lao la vitawi mitini au kwa matete.
Kioo
Kioo ni dutu imara na ngumu inayopatikana kwa umbo lolote. Kwa kawaida ni kiangavu na wazi maana yake kinaruhusu kuona yale yaliyopo nyuma yake. Inatengenezwa pia kwa rangi mbalimbali kwa mfano kwa ajili ya madirisha ya makanisa. Kioo ni dutu hobela, hakina fuwele ndani yake.
Matumizi ya kila siku ni katika chupa na madirisha ya kioo.
Kioo hutokea kiasili kama silika, inapashwa joto kali zaidi ya sentigredi 2,000. Watu walikuta kioo cha aina hiyo baada ya milipuko ya volkeno au moto asilia mkali. Walijifunza kuitengeneza kwa kuongeza viungo kadhaa vinavyopunguza kiwango cha kuyeyuka.
Gertrudi wa Thuringia
Mtakatifu Gertrudi (au Getrudi Mkuu) wa monasteri ya Helfta (1256 – 17 Novemba 1301) alikuwa mmonaki wa kike nchini Ujerumani.
Ametambuliwa na Kanisa Katoliki kuwa mtakatifu kama bikira. Sikukuu yake ni 16 Novemba.
Gertrudi alizaliwa katika mji wa Eisleben, mkoa wa Thuringia, nchini Ujerumani mwaka 1256.
Katika utoto wake alilelewa na watawa wa kike Wabenedikto wa urekebisho wa Citeaux huko Helfta, ambako alifaulu vizuri katika masomo yake, hasa falsafa, historia na fasihi.
Alijiweka kabisa mikononi mwa Mungu, akasonga mbele haraka sana katika utakatifu, akitumia muda wake katika kusali na kufanya fikara.
Alikufa tarehe 17 Novemba, mwaka 1301.
Mungu, unayestahili upendo usio na mipaka,
sina chochote cha kupimia vema ukuu wako,
lakini hamu yangu kwako ni hivi kwamba,
kama ningekuwa na yale yote uliyonayo wewe,
ningekupa yote kwa furaha na shukrani.
Kwa ajili ya uongofu nakutolea, Baba mpenzi sana,
mateso yote ya Mwanao mpendwa sana tangu wakati ule ambapo,
akilazwa horini juu ya nyasi, alianza kulia, halafu akavumilia
mahitaji ya utoto, mapungufu ya ubalehe, mateso ya ujana,
hadi alipoinamisha kichwa akafa msalabani kwa mlio mkubwa.
Vilevile, kwa kufidia makosa yangu ya uzembe, nakutolea,
Baba mpenzi sana, mwendo wote wa maisha matakatifu sana
ambayo Mwanao pekee aliyaishi kikamilifu kabisa
katika mawazo, maneno na matendo yake
tangu atumwe kutoka ukuu wa kiti chako cha enzi kuja katika dunia yetu,
hadi alipouonyesha mtazamo wako wa Kibaba
utukufu wa mwili wake mshindi.
Kama shukrani nazama katika kilindi kirefu sana cha unyenyekevu,
na pamoja na huruma yako isiyolipika,
nasifu na kuabudu wema wako mtamu sana.
Wewe, Baba wa huruma, nilipokuwa ninapoteza maisha yangu hivyo,
ulikuza kwangu mawazo ya amani, si ya mabaya,
ukaamua kuniinua kwa wingi na ukuu wa fadhili zako.
Kati ya mengine, ulitaka kunijalia ujirani usiothaminika wa urafiki wako
kwa kunifungulia kwa namna mbalimbali hazina ile azizi sana ya umungu,
ambayo ni moyo wako wa Kimungu,
na kwa kunitolea kwa wingi mkubwa kila utajiri wa furaha ndani yake.
Karoli Borromeo
Karoli Borromeo (2 Oktoba 1538 – 3 Novemba 1584) alikuwa kardinali na askofu wa Milano nchini Italia. Ametambuliwa na Kanisa Katoliki kuwa mtakatifu. Sikukuu yake ni 4 Novemba.
Karoli Borromeo alizaliwa katika mji wa Arona katika mkoa wa Lombardia nchini Italia mwaka 1538.
Baada ya kupata shahada ya tatu katika sheria za serikali na za Kanisa, alifanywa kardinali na mjomba wake, Papa Pius IV, akachaguliwa kuwa askofu mkuu wa Milano.
Hata hivyo aliishi maisha magumu ya kifukara, hata alifananishwa kwa mbwa katika nyumba ya bwana wake.
Alikuwa mchungaji bora wa kundi lake. Mara kwa mara alipitia parokia zote jimboni mwake, aliitisha mikutano, hasa sinodi 11, aliweka sheria za kufaa kwa watu, na alijitahidi kuhimiza maadili ya Kikristo.
Alitoa huduma nyingi kwa maskini, kama vile shule za bure, mabweni, nyumba za wasichana ili kuwatoa katika ukahaba, n.k.
Ndiye aliyefanikisha zaidi sehemu ya mwisho wa Mtaguso wa Trento na utekelezaji wake, kama vile uanzishaji wa seminari kwa ajili ya malezi ya mapadri wapya.
Alianzisha pia shirika la Oratorio jimboni mwake.
Alikufa tarehe 3 Novemba 1584.
Action Concept
Action Concept Film- und Stuntproduktion GmbH ni kampuni ya filamu kutoka nchini Ujerumani. Inashughulika hasa mambo ya stant na aksheni. Kampuni ilianzishwa mnamo mwaka wa 1992 ikiwa na na waajiriwa wapatao 150 na biashara ya Euro milioni 40 kwa mwaka. Ilijipatia sifa kwa ajili ya stant katika filamu za TV za Kijerumani. 2003 kampuni ilipewa tuzo ya World Stunt Award kwa kazi yake katika filamu za series "Wild Angels" kwa "stant bora ya filamu isiyo ya Kiingereza“. Ilipata pia Taurus Awards kwenye miaka ya 2004, 2005 na 2007. Kampuni inafundisha waigizaji wa STUNT ikiendesha kozi zake yenyewe.
Lady Jay Dee
Judith Daines Wambura Mbibo (anafahamika zaidi kwa jina la kisanii kama Lady Jay Dee; amezaliwa mkoani Shinyanga 15 Juni 1979) ni mwanamuziki wa Bongo Flava-Afro pop kutoka nchini Tanzania.
Judith Wambura alizaliwa na Martha na Lameck Isambua Mbibo ambao ndio wazazi wake. Alianza kuimba akiwa na umri wa miaka saba. Alianzia kuimba kanisani kama ilivyo kwa wasanii wengi. Baada ya kumaliza shule, Lady Jaydee aliwahi kufanya kazi Clouds FM kabla ya kuamua kujiingiza kwenye masuala ya muziki hapo mnamo miaka ya 2000.
Alianza kujibebea heshima katika medani ya muziki kunako mwaka wa 2000 baada ya kutoa albamu yake ya kwanza iliyokwenda kwa jina la "Machozi" na kutoa single kadhaa kutoka katika albamu hiyo na kumfanya kuwa mwanamama wa kwanza katika bongo flava kwa kutumia gharama kubwa ya ujenzi wa albamu katika historia ya muziki wa kizazi kipya.
Lady Jay Dee ni msanii mwenye kumiliki studio yake mwenyewe ya kurekodia. Studio inakwenda kwa jina la Jag Records.
Jay Dee, alishawahi kuchaguliwa kuwa Mwanamuziki Bora wa Kike wa Tanzania kwa muziki wa R&B mnamo 2002, na kutumbuiza katika Kora All Africa Designers Competition, na kutuzwa "Albamu Bora ya R&B" katika Tuzo za Muziki Tanzania kunako tar. 6 Agosti 2004. Kunako mwezi wa Julai 2005, ameshinda tuzo ya "video bora ya msanii wa kike kwa Afrika Kusini".
Jay Dee, ametoa albamu saba za muziki:
Ansgar Mtakatifu
Mtakatifu Ansgar (labda 8 Septemba 801 – 3 Februari 865) alikuwa askofu kutoka Ufaransa.
Ametambuliwa kuwa mtakatifu.
Sikukuu yake ni 3 Februari.
Ansgar alizaliwa Amiens (Ufaransa) mwanzoni mwa karne ya 9.
Alisoma katika monasteri huko Corbie.
Mwaka 826 alienda kuhubiri Injili nchini Denmark, ambako hakufanikisha sana, hivyo akaenda Uswidi.
Aliteuliwa kuwa Askofu wa Hamburg, upande wa kaskazini wa Ujerumani. Pia alikuwa balozi wa Papa Gregori IV katika Denmark na Uswidi.
Alivumilia magumu mengi sana katika kazi ya uenezazi Injili, lakini hakukata tamaa.
Alikufa huko Bremen (Ujerumani) mwaka 865.
Fransisko wa Paola
Mtakatifu Fransisko wa Paola (kwa Kiitalia "Francesco da Paola"; 27 Machi 1416 – 2 Aprili 1507) alikuwa mtawa nchini Italia.
Ametambuliwa na Kanisa Katoliki chini ya Papa Leo X kuwa mtakatifu kuanzia mwaka 1519. Tarehe ya kifo chake, yaani 2 Aprili, pia ni sikukuu yake.
Fransisko alizaliwa kwa muujiza katika mji wa Paola, mkoa wa Calabria, Italia, mwaka 1416. Wazazi wake walikuwa wamefikia uzee bila ya kuweza kuzaa, lakini walimuomba Fransisko wa Asizi na kuweka nadhiri kuwa mtoto wao ataitwa Fransisko. Ndipo walipojaliwa kuzaa.
Tangu utotoni alishika maisha magumu ya sala na toba upwekeni.
Alianzisha shirika la watawa wakaa-pweke, ambalo baadaye likawa Utawa wa Wadogo Kabisa, likapata kibali kutoka kwa Papa mwaka 1506. Pamoja na kuahidi mashauri ya Kiinjili matatu ya kawaida, wanaahidi pia kuishi daima kama wakati wa Kwaresima.
Kanuni yake ni ya pekee, ingawa inafuata ile ya Ndugu Wadogo ikiiongezea malipizi makali ya mababu wa jangwani.
Kauli-mbiu yake ilikuwa neno "caritas" (kwa Kilatini, "upendo").
Fransisko alikufa mwaka 1507 huko Tours, Ufaransa alipokuwa ametumwa na Papa.
Peter Chanel
Mtakatifu Petro Shanel (12 Julai 1803 – 28 Aprili 1841) alikuwa padri mmisionari wa Kanisa Katoliki.
Ametambuliwa kuwa mtakatifu kama mfiadini.
Sikukuu yake ni tarehe 28 Aprili.
Petro Shanel alizaliwa mjini Cuet, Ufaransa mwaka 1803.
Baada ya kupata upadrisho alishughulika na uchungaji nchini mwake kwa miaka michache.
Halafu aliingia Shirika la Maria, akaenda Oceania kuhubiri Injili.
Licha ya matatizo mengi alifaulu kuwaongoa watu kadhaa. Kwa sababu ya kuchukiwa kwa imani ya Ukristo, alikamatwa na kuuawa kwa kupigwa rungu katika kisiwa cha Futuna, mwaka 1841.
Polikarpo Mtakatifu
Mtakatifu Polikarpo (takriban 69-155) alikuwa askofu katika mkoa wa Asia (Uturuki wa leo).
Ametambuliwa kuwa mtakatifu kama mfiadini.
Sikukuu yake ni 23 Februari.
Polikarpo alikuwa mwanafunzi wa mtume Yohane na askofu wa mji wa Smirna (leo Izmir nchini Uturuki). Pengine barua kwa malaika wa Kanisa la Smirna inayopatikana katika Kitabu cha Ufunuo ilimlenga na kumsifu yeye.
Alikuwa rafiki ya Mt. Ignasi wa Antiokia ambaye alimuandikia barua maarufu.
Alikwenda Roma, Italia, kuzungumza na Mt. Papa Anicetus kuhusu maadhimisho ya Pasaka.
Mwaka 155 aliifia dini yake kwa kuchomwa moto katika uwanja wa michezo. Habari za kifodini hicho zinasifiwa kwa uzuri wake.
Ee Bwana, Mwenyezi Mungu,
Baba wa Mwanao mpenzi na mbarikiwa Yesu Kristo,
ambaye kwa njia yake tumekufahamu;
Mungu wa malaika na wa wenye uwezo, wa kila kiumbe
na wa kizazi chote cha waadilifu wanaoishi mbele yako:
mimi nakubariki kwa kuwa siku hii na saa hii umenijalia
nishiriki kikombe cha Kristo wako pamoja na wafiadini wote,
kwa ufufuo wa roho na wa mwili katika uzima wa milele,
katika hali ya kutoharibika kwa njia ya Roho Mtakatifu.
Niweze leo kupokewa pamoja nao mbele yako
kama sadaka nono na ya kupendeza,
kama vile wewe, Mungu usiye na hila na msemakweli, ulivyoiandaa
ukanionyesha mapema na sasa umeitimiza.
Kwa sababu hiyo na kwa mambo yote mimi nakusifu, nakuhimidi, nakutukuza pamoja na kuhani wa milele na wa kimbingu Yesu Kristo,
Mwanao mpenzi, ambaye kwa njia yake kwako na kwa Roho Mtakatifu
uwe utukufu sasa na nyakati zijazo. Amina.
Angela Merichi
Mtakatifu Angela Merichi (21 Machi 1474 – 27 Januari 1540) alikuwa mtawa nchini Italia.
Ametambuliwa na Kanisa Katoliki kuwa mtakatifu. Sikukuu yake ni 27 Januari.
Angela Merichi alizaliwa eneo liitwalo Desenzano, karibu na mji wa Brescia nchini Italia, tarehe 21 Machi, mwaka 1474.
Alifuata kanuni za Utawa wa Tatu wa Mt. Fransisko, akawakusanya pamoja wasichana, ambao aliwafundisha kutenda matendo ya huruma.
Mwaka 1535, huko Bresha, alianzisha shirika la Waursula, chama cha wanawake waliojishughulisha kuwafundisha wasichana maskini jinsi ya kuwa Wakristo wema.
Alifariki mwaka 1540.
Fidelis wa Sigmaringen
Mtakatifu Fidelis wa Sigmaringen (1578 – 24 Aprili 1622) alikuwa padri mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo, tawi la Wakapuchini.
Ametambuliwa kuwa mtakatifu kama mfiadini.
Sikukuu yake ni 24 Aprili.
Fidelis alizaliwa katika mji wa Sigmaringen upande wa Kusini-Magharibi wa Ujerumani, mwaka 1578. Jina lake lilikuwa Mark Roy.
Alisomea Freiburg falsafa na sheria akawa wakili maarufu hasa kwa kuwatetea mafukara.
Baadaye akajiunga na Wakapuchini, akaishi maisha magumu ya toba, makesha na sala.
Alijulikana kuwa ni mhubiri asiyechoka, na hivi akatumwa kwenda kuhubiri Uswisi hasa kwa lengo la kurudisha Waprotestanti katika Kanisa Katoliki, akawa na mafanikio makubwa hadi alipouawa na wapinzani wake mwaka 1622 mjini Seewis, akiwa anatoka katika adhimisho la Misa.
Ni mfiadini wa kwanza wa Idara ya Uenezaji wa Injili ya Kanisa Katoliki.
Fransiska wa Roma
Mtakatifu Fransiska wa Roma (kwa Kiitalia "Francesca Romana"; 1384 – 9 Machi 1440) alikuwa mtawa kutoka Roma, Italia.
Ametambuliwa na Kanisa Katoliki chini Papa Paulo V kuwa mtakatifu kuanzia mwaka wa 1608. Tarehe ya kifo chake, yaani 9 Machi pia ni sikukuu yake.
Fransiska alizaliwa katika mji wa Roma, Italia, mwaka 1384. Aliolewa mwaka 1396, akazaa watoto watatu. Aliishi wakati mgumu, hata hivyo aliwapatia maskini mali yake, na akawauguza wagonjwa. Alijulikana sana kwa upole, uvumilivu na kujitoa kwake mhanga kuwasaidia maskini. Mwaka 1425 alianzisha Shirika la Waoblati Wabenedikto, akifuata Kanuni ya Mt. Benedikto. Alikufa mwaka 1440.
Jeromu Emilian
Mtakatifu Jeromu Emiliani (1486 – 8 Februari 1537) alikuwa padri na mtawa nchini Italia.
Ametambuliwa na Kanisa Katoliki kuwa mtakatifu na msimamizi wa mayatima.
Sikukuu yake ni tarehe 8 Februari.
Jeromu Emiliani alizaliwa mjini Venisi huko Italia mwaka 1486.
Kwanza alikuwa askari, lakini baadaye akaacha kazi hiyo ili ajitoe mhanga kuwahudumia maskini; akawapa mali yake yote.
Baada ya kupata upadri (1518) alianzisha Utawa wa Makleri ulioitwa Wasomaska, ili kuwasaidia mayatima na maskini.
Alikufa mwaka 1537 huko Somasca, karibu na mji wa Bergamo.
Kasimir Mtakatifu
Mtakatifu Kasimir (kwa Kipolandi Kazimierz) alikuwa muungwana kutoka nchi ya Poland, alipozaliwa mjini Krakow tarehe 3 Oktoba 1458, akafariki mjini Grodno (leo nchini Belarus) tarehe 4 Machi 1484.
Ametambuliwa na Kanisa Katoliki chini ya Papa Adrian VI kuwa mtakatifu kuanzia mwaka 1522. Tarehe ya kifo chake, yaani 4 Machi, ni pia sikukuu yake.
Kasimir alizaliwa mwaka 1458. Baba yake alikuwa mfalme wa Poland.
Katika maisha yake alidhihirisha fadhila za Kikristo, hasa usafi wa moyo na upendo kwa maskini.
Alikuwa na imani thabiti, na aliheshimu sana Ekaristi na Bikira Maria.
Alikufa mapema kwa ugonjwa wa Tibii mwaka 1484.
Paulo Miki
Mtakatifu Paulo Miki (takriban 1565 – 5 Februari 1597) alikuwa mtawa wa Kanisa Katoliki nchini Japani.
Ametambuliwa kuwa mtakatifu kama mfiadini.
Sikukuu yake ni tarehe 6 Februari.
Paulo Miki alizaliwa nchini Japani kati ya 1564 na 1566.
Alijiunga na Shirika la Yesu (Wajesuiti), akahubiri Injili kwa ufanisi.
Lakini yalipoanza madhulumu kwa Wakatoliki, yeye na wenzake 25 walikamatwa na kuteswa vikali, na hatimaye wakasulubiwa huko Nagasaki tarehe 5 Februari mwaka 1597.
Hadi sasa Wafiadini wa Japani waliotangazwa watakatifu ni 42, mbali na wenye heri 393.
Turibio wa Mongrovejo
Mtakatifu Turibio wa Mongrovejo (16 Novemba 1538 – 23 Machi 1606) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki nchini Peru.
Ametambuliwa kuwa mtakatifu. Tarehe ya kifo chake, yaani 23 Machi pia ni sikukuu yake.
Turibio wa Mongrovejo alizaliwa nchini Hispania mnamo mwaka 1538.
Alijifunza sheria huko Salamanka, na mwaka 1580 aliteuliwa kuwa Askofu wa Lima nchini Peru, akaenda Amerika.
Alikuwa motomoto kwa kazi za kitume, akiitisha mikutano mbalimbali ili kurekebisha mambo ya dini katika nchi nzima.
Kwa nguvu zote alitetea haki za Kanisa, aliwatembelea Wakristo waliokuwa chini yake, na kufanya kazi kwa muda mrefu kwa mafaa ya wenyeji wa Peru.
Alikufa mwaka 1606.
Yohane wa Mungu
Mtakatifu Yohane wa Mungu (8 Machi 1495 – 8 Machi 1550) alikuwa mtawa nchini Hispania.
Ametambuliwa na Kanisa Katoliki kuwa mtakatifu.
Sikukuu yake ni 8 Machi.
Yohane wa Mungu alizaliwa nchini Ureno mwaka 1495.
Baada ya kuishi maisha ya hatari kama askari, na akitamani kutumia maisha yake yaliyokuwa yamebaki kwa kufanya matendo mema, alijitoa mhanga kabisa ili awauguze wagonjwa.
Alianzisha hospitali huko Granada nchini Hispania, na yeye pamoja na wafuasi wake wakaunda Shirika la Wauguzi la Mt. Yohane wa Mungu.
Alijulikana sana kwa upendo wake kwa wagonjwa na maskini.
Alikufa siku ya kufikisha umri wa miaka 55 kamili, tarehe 8 Machi, mwaka 1550 huko Granada.
Kizamiachaza
Vizamiachaza ni ndege wa jenasi "Haematopus", jenasi pekee ya familia Haematopodidae. Ndege hawa ni weusi au weusi na weupe na wana domo na macho nyekundu na miguu pinki au myeupe. Huonekana pwani kwa kawaida ambapo hutafuta chakula wakiingiza domo lao kwa matope. Hula wanyamakombe, mwata, nyungunyungu na lava wa wadudu, pengine wanyama ngozi-miiba, kaa na samaki pia. Ndege wanaokula wanyamakombe wana domo lenye ncha nyembamba kama ubapa na hulitumia kulifungua kombe ikikata musuli wa mnyama. Wale wanaokula nyungunyungu wana domo kama msharasi. Hii ni kwa sababu ya uchakavu. Vizamiachaza hutaga mayai 2-4 chini ndani ya tundu ya kina kifupi.
Uwanja wa Ndege wa Dong Hoi
Kiwanja cha Ndege cha Dong Hoi ni kiwanja cha ndege cha kimataifa cha Dong Hoi nchini Vietnam.
Jina kamili kwa Kivietnam ni Sân bay Đồng Hới au kwa Kiingereza Cảng hàng không Đồng Hới.
Inahudumiwa na Vietnam Airlines. Ilianzishwa kama kiwanja cha ndege cha kijeshi wakati wa ukoloni wa Ufaransa. Tangu 2007 ilipanushwa hasa kwa ajili ya mipango ya utalii katika sehemu hii ya Vietnam.
Kiwanja cha ndege kipo kilomita 6 kusini ya Dong Hoi na safari kwa treni kutoka mjini ni dakika 1A.
Matsuo Bashō
Matsuo Munefusa anayejulikana pia kama Matsuo Bashō (1644 - 28 Novemba 1694) alikuwa mshairi nchini Japani.
Husifiwa kama mshairi mashuhuri wa kipindi cha nasaba ya Edo. Amesifiwa hasa kwa ajili ya mashairi yake aina ya haiku ambayo ni mashairi mafupi yenye silabi 5-7-5. Haiku zake zinaandikwa mara nyingi kwenye majengo au sanamu nchini Japani.
Alizaliwa Iga kwenye kisiwa kikuu cha Honshu upande wa magharibi wa Tokyo mnamo 1644 katika familia ya makabaila wadogo wa samurai. Alijifunza mwenyewe kazi ya vita kama samurai akaiacha badaye kuwa mwandishi na mashiri akadumisha maisha yake kama mwalimu. Alizunguka kote nchini Japani. Alijenga nyumba yake mjini Fukagawa kando la mjini wa kifalme wa Edo (leo: eneo la Tokyo) alipopanda mgomba bustani mwake akaipenda na kujiita "Basho" kwa sababu mgom ba kwa Kijapani ni "basho".
Aliaga dunia katika nyumba wa mwanafunzi wake akiwa safarini. Kabla ya kufa alitunga haiko ya mwisho:
George Byron
George Gordon Byron, 6th Baron Byron (22 Januari 1788 – 19 Aprili 1824) alikuwa mshairi na mwandishi mashuhuri nchini Uingereza. Mara nyingi anatajwa kwa cheo chake cha kikabaila kama Lord Byron.
Alikuwa mrithi wa mali kubwa hivyo aliweza kuendesha maisha kufuatana na mapenzi yake tu. Alikuwa maarufu kwa wapenzi wake wengi. Pamoja na kuandika alisafiri mahali pengi katika nchi za Bahari ya Mediteranea.
Tangu 1816 alihamia Italia alipojiingiza katika kundo la kisiasa lililolenga kuanzisha mapinduzi dhidi ya utawala wa Austria katika Italia ya Kaskazini. Aliamriwa kukaa katika mji wa Pisa bila kibali cha kutoka nje akatumia muda kwa mashairi.
1823 alipokea wito kutoka Ugiriki akawa kiongozi wa jeshi la Wagiriki waliopigania vita ya Uhuru dhidi ya Waturuki Waosmani. Hapa alikufa 1824 baada ya kungonjeka. Wagiriki wanamkumbuka hadi leo kama msaidizi wa uhuru wao.
Luís de Camões
Luís Vaz de Camões (1524 – 10 Juni 1580) alikuwa mshairi Mreno anayesifiwa kama mshairi mkubwa katika historia ya Ureno. Alilinganishwa na Homer, Virgil na Dante. Aliandika mashairi kwa Kireno na Kihispania na utenzi mkubwa wa "Os Lusíadas" yaani safari za mabaharia Wareno walioongozwa na Vasco da Gama wakielekea Uhindi kupitia Rasi ya Tumaini Jema na pwani la Afrika ya Mashariki.
Kuna habari chache juu ya maisha yake. Alikuwa nusu yatima kwa sababu babake alikufa safarini Luis akiwa bado mdogo. Alipata elimu nzuri akafuata masomo kwenye chuo kikuu cha Coimbra. Akiwa na umri wa miaka 25 akajiunga na jeshi la Ureno akahudumia katika Ceuta (Afrika ya Kaskazini) akatumwa kwenda Uhindi. Alikaa Goa kwa miaka baadaye akapewa kazi kwenye kituo cha Kireno cha Macau huko China. 1570 alirudi Lisboa alipotoa maandiko yake akapewa mshahara kutoka mfalme.
Miguel de Cervantes
Miguel de Cervantes Saavedra (29 Septemba 1547 – 23 Aprili 1616) alikuwa mwandishi wa Hispania anayesifiwa kama mwandishi bora kabisa wa nchi yake. Mara nyingi riwaya yake "Don Quishote" inahesabiwa kati ya vitabu muhimu zaidi vya fasihi ya Ulaya nzima.
Cervantes alizaliwa kama mtoto wa nne kati ya saba wa mganga. Hakuna habari kamili juu ya maisha yake kama kijana.
Alipokuwa na miaka 23 alijiunga na jeshi la wanamaji wa Hispania akashiriki kwenye mapigano ya Lepanto dhidi ya milki ya Osmani alipojeruhiwa na kupotewa na mkono wa kulia.
Mwaka 1575 alikamatwa na maharamia Waalgeria akawa mfungwa hadi kununuliwa na wamonaki Wakristo waliomrudisha nyumbani.
Tangu mwaka 1584 alianza kuandika lakini mwanzoni bila mafanikio ya kipesa. Alipata kazi kama mkusanyaji kodi lakini alishindwa kuonyesha hesabu safi ya mikusanyo yake akatupwa jela. Hapo alianza kazi ya kuandika riwaya yake ya "El ingenioso Hidalgo Don Quijote de la Mancha" iliyotolewa mwaka 1605 na sehemu ya pili ikafuata mwaka 1615. Kitabu hiki kilipendwa na kutafsiriwa katika lugha mbalimbali za Ulaya.
Hata hivyo alikufa maskini na sifa zake zilikua baada ya kifo chake tu.
Upande wa dini, alikuwa Mkristo wa Kanisa Katoliki, tena mwanachama wa Utawa wa Tatu wa Mt. Fransisko.
Geoffrey Chaucer
Geoffrey Chaucer (mnamo 1343 – 25 Oktoba 1400) alikuwa mwandishi, mshairi na mwanafalsa Mwingereza. Ameitwa "Baba wa Fasihi ya Uingereza". kazio yake mashuhuri ni masimulizi ya "Canterbury Tales".
Chaucer alizaliwa mjini London katika familia ya wafanyabiashara wa divai. Habari za maisha yake kama mtoto na kijana ni chache. Alikuwa mwanajeshi katika vita ya Waingereza dhidi ya Ufaransa alipokamatwa 1360 akawa mfungwa kwa mudi mfupi. Kuna hati ya 1366 anaponekana kama balozi wa mfalme wa Uingereza kwenye safari kwenda Hispania. Mwaka uleule alifunga ndoa. Tangu 1367 alitajwa mara kwa mara kama mtumishi kwenye nyumba ya mfalme wa Uingereza akatumwa tena kama balozi kwenda nchi mbalimbali.
Tangu 1374 hadi 1385 alikuwa msimazi wa forodha kwenye bandari ya London. Baadaye akahamia mashambani aliposhika vyeo mbalimbali katika utumishi wa wafalme. Baada ya kifo chake alizikwa katika kanisa la Westminster Abbey.
Umuhimu wakle kwa fasihi ya Uingereza ni ya kwamba alikuwa kati ya waandishi wa kwanza waliotumia lugha ya Kiingereza. Hadi wakati wake lugha ya wasomi ilkuwa Kilatini au Kifaransa. Chaucer alitumia lugha ya watu wa kawaida (Kiingereza cha Kati) akainyosha kwa fasihi bora.
Pamoja na mashairi mbalimbali alitunga hasa masimulizi ya Canterbury Tales. Akiweka kwanza msingi wa kundi la wahiji wanaoelekea pamoja kusali kwenye kaburi la mtakatifu huko Canterbury kila mmoja kati ya hao anapewa kaziy a kusimulia hadithi. Kwa njia hii Chaucer aliunganisha hadithi nyingi juu ya msingi wa simulizi la safari ya pamoja. Hadithi hizi zimeonyesha pande zote za jamii ya Uingereza wa karne yake yaani maisha ya makabaila, wakulima, maskini na matajiri.
Anton Chekhov
Anton Pavlovich Chekhov (Kirusi Антон Павлович Чехов; 29 Januari 1860 - 15 Julai 1904) alikuwa mwandishi Mrusi aliyeandika riwaya fupi na tamthiliya.
Anton Chekhov alizaliwa mjini Taganrog. Babake alikuwa mwenye duka. Baada ya baba kufilisika familia ilikuwa maskini sana. Anton alilipa masomo yake kwa kufundisha wanafunzi wadogo. Shuleni alisoma mengi pamoja na vitabu vya Miguel de Cervantes na Arthur Schopenhauer. 1879 Chekhov aliweza kujiunga na chuo kikuu cha Moskva alipofuata kozi ya tiba.
Akiwa mwanafunzi alianza kuandika hadithi na riwaya fupifupi kama njia ya kujipatia riziki na kusaidia familia yake. Tangu 1876 gazeti kubwa lilimwagiza kuandika hadithi za mara kwa mara. Kwa njia hii alikufa maarufu na watu wengi walipenda maandishi yake. Aliendelea kutunga pia vitabu na tamthiliya.
1890 Chekhov alifanya ziara kwenda kisiwa cha Sakhalin kilichokuwa gereza akaandika kitabu juu ya hali mbaya ya gereza hili na jinsi gani wafungwa walivyotendewa kwa udharau na unyama.
1892 aliweza kununua ardhi na nyumba mashambani karibu na Moskva. Hapa aliendeela kuandika mengi akisaidia watu maskini walioishi sehemu zile kwa kuwapa chakula na kuwatibu.
1897 aligonjeka akahamia Yalta penye hali ya hewa nzuri zaidi kwa hali yake. Hapa aliendelea kuandika hadi safari yake ya mwisho. Alienda Ujerumani kwa kutibiwa akafa hapo.
Arnaut Daniel
Arnaut Danièl alikuwa mshairi na mwimbaji wa karne ya 13 katika Ufaransa ya Kusini. 
Kutokana na habari chache juu ya maisha yake zilizohifadhiwa alizaliwa kama mtoto katika familia ya makabaila wadogo akaendelea kusoma kwenye ngazi ya chuo. Inaonekana hakumaliza masomo bali aliendelea kuzunguka nyumba na maboma ya wakubwa alipoimba mashairi yake.
Alikuwa maarufu kwa lugha yake na sifa hizi zilidumu kwa karne nyungi ingawa kuna sehemu ndogo tu ya kazi yake iliyohifadhiwa hadi leo.
Rubén Darío
Félix Rubén García Sarmiento (18 Januari 1867 – 6 Februari 1916) alikuwa mshairi na mwandishi kutoka nchini Nikaragua. Alitumia jina la kisanii la Rubén Darío. Maisha yake alidumisha kama mwanahabari na balozi wa nchi yake.
Rubén Darío alizaliwa katika familia ya wastani akaanza kutunga mashairi tangu umri wa miaka 6. Tangu 1860 alifanya kazi ya mwandishi habari kwa magazeti ya Nikaragua akatumwa kuwa mwandishi mkazi katika nchi mbalimbali kama Chile, Argentina, Marekani hadi Ulaya.
1908-1910 alikuwa balozi wa Nikaragua nchini Hispania lakini alipaswa kuacha kazi baada ya badiliko la serikali ya nyumbani.
Aliaga dunia Nikaragua mwaka 1816.
Alipata umaarafu kwa mashairi yake ya "Prosas Profanas" (1896; "mashairi ya kawaida").
Sululu-uzuri
Sululu-uzuri (au Sururu-uzuri) ni ndege wa jenasi "Rostratula" na "Nycticryptes" katika familia Rostratulidae. Wakifanana na sululu, kwa kweli wana mnasaba zaidi na sile-maua. Wana rangi kali kuliko sululu na jike, kama yule wa sile-maua, ni mkubwa na ana rangi kali zaidi kuliko dume ambaye aatamia mayai na kutunza makinda. Wanatokea katika vinamasi na mabwawa ya matete na hutembea wakati wa utusitusi na mwanzo wa usiku. Hula mbegu, wadudu, gegereka, makoa na nyungunyungu. Jike hutaga mayai 2-4 ndani ya tundu juu ya biwi la mimea.
Curitiba
Curitiba (kuɾi'tibɐ) mji mkubwa nchini ya kusini Brazil, mji mkuu Paraná.
Kiparara
Viparara (au Ndege-msumeno) ni ndege wa bahari wa jenasi "Rynchops", jenasi pekee ya familia Rynchopidae ("Rhynchops" na Rhynchopidae ni tahajia nyingine isio sahihi kwa mujibu wa uainishaji). Ndege hawa wanafanana na buabua lakini wana domo ambalo sehemu yake ya chini ni refu kuliko ile ya juu. Huruka kwa urefu mdogo juu ya maji wakiitia sehemu ya chini ya domo lao majini ili kuwakamata samaki wadogo. Jike huyataga mayai 3-6 kwa pwani za kanda za tropiki na za karibu na tropiki.
Liturgia
Liturgia (pia: liturujia na liturugia; kutoka Kigiriki λειτουργια, "leiturgia", yaani "huduma kwa umati wa watu") ni utaratibu wa ibada hasa katika Kanisa la Kikristo.
Wakati mwingine neno hili linatumika pia kwa muundo au utaratibu wa sala katika dini mbalimbali.
Kwa kawaida liturgia inamaanisha utaratibu maalumu unaoweka mpangilio wa sala, nyimbo, masomo na sherehe nyingine wakati wa ibada.
Taratibu zinatofautiana kulingana na imani, teolojia, historia na utamaduni wa wahusika.
Hivyo ndani ya Ukristo kuna taratibu mbalimbali ambazo matawi yake makuu ni:
Kiini cha liturgia ya Kikristo ni zile ibada zilizoanzishwa na Yesu mwenyewe, hasa ekaristi.
Charles Dickens
Charles Dickens (7 Februari 1812 – 9 Juni 1870) alikuwa mwandishi wa riwaya nchini Uingereza. Aliandika mengi na hadithi pamoja na riwaya zake zimetafsiriiwa katika lugha nyingi.
Alizaliwa Landport-Portsmouth kama mtoto wa pili kati ya wanane. Alipokuwa na umri wa miaka 10 babake alifungwa gerezani kwa sababu ya madeni na mama pamoja na kaka na dada zake walihamia gerezani palepale. Charles pekee alibaki nje akaanza kutafuta kazi ili apate kulisha familia.
Pamoja na watoto wengine alifanya kazi katika ghala. Alipokuwa na miaka 12 aliendelea na kazi ya kiwandani akashindwa kusoma shule mara kwa mara.
Baada ya baba kuachishwa gerezani mwaka 1824 Vharles alipata nafasi ya kusoma na tangu 1827 akaajiriwa na wakili kama mtumishi wa ofisi. Hakuridhika na kazi hii akajifundisha hati mkato akaendelea kuwa karani bungeni na tangu 1831 alipata kazi kama mwandishi wa magazeti. Hapa alianza mwaka 1836 kutoa sura za riwaya yake ya kwanza iliyoitwa "The Pickwick Papers"; kila mwezi sura mpya ilichapishwa kama daftari na kuuzwa. Riwaya hii iliunda sifa yake kama mwandishi mashuhuri.
1837 aliendelea na riwaya "Oliver Twist". Mwishowe alikuwa mhariri wa magazeti makubwa akiendelea kutoa masimulizi na riwaya. 1865 aliathiriwa na ajali ya treni ambamo hakujeruhiwa kimwili bali ndoto za ajli ziliendelea kumtesa hadi mwisho wa maisha yake. 1868 alinunua nyumba kubwa ya kikabaila ya Gadshill Place iliyokuwa mahali pa kukutana kwa wasanii na waandishi. 1870 Charles Dickens aliaga dunia kwake nyumbani Gadshill. Alipewa kaburi kwenye kitengo cha washairi katika kanisa la Westminster Abbey.
Dickens kwa riwaya zake alijitahidi kuwakumbusha matajiri wa Uingerzea kuhusu hali ya watu maskini waliodharauliwa tu. Aliweza kutumia maarifa ya maisha yake kwa sababu aliwahi kuona mwenyewe jinsi gani haliy a umaskini na kuwa na madeni inaweza kuharibu maisha na maadili ya watu na jinsi gani wale waliobahatika katika maisha walivyowadharau wengine waliokosa bahati hasa watoto waliopaswa kuishi barabarani bila familia.
Fyodor Dostoyevski
Fyodor Mikhailovich Dostoyevski (Kirusi: Фёдор Миха́йлович Достое́вский) (11 Novemba 1821 (30 Oktoba ya Kalenda ya Juliasi) – 9 Februari 1881 (28 Januari ya kalenda ya kale) alikuwa mwandishi wa riwaya nchini Urusi.
Mara nyingi ametajwa kama mwandishi Mrusi muhimu zaidi. Kati ya riwaya zake zianzojulikana kimataifa ni "Kosa na adhabu" pamoja na "Ndugu Karamasov".
Dostoyevski alizaliwa katika familia ya makabaila maskini babake alikuwa mganga. 1838-1843 alisoma uhandisi kwenye chuo kikuu cha kijeshi mjini Sankt Peterburg. 1839 alipata habari ya kwamba baba aliuawa na wakulima waasi alipokaa kwenye shamba lake. 1844 Fyodor alianza kutunga riwaya yake ya kwanza "Watu Maskini" iliyopokelewa vizuri na kuweka msingi wa kwanza kwa umaarufu wake.
1847 Dostoyevski alishiriki katika kundi la wanamapinduzi akakamatwa na kupewa adhabu ya kifo akasamehewa na Tsar Nikolai I na badala yake akapewa adhabu ya kufanya kazi nzito kwa muda wa miaka minne huko Siberia. Baadaye alipaswa kujiunga na jeshi hadi 1859.
Aliedndelea kuandika na riwaya ya kwanza iliyopokelewa pia kimataifa ilikuwa "Kosa na Adhabu" inayosimulia habari za mwanafunzi wa chuoni Rodion Raskolnikov anayekuwa mwuaji lakini baadaye anaanza kutambua dunia upya. Uwezo wa Dostoyevski wa kuonyesha roho na saikolojia ya watu ulionekana bora katika riwaya hii.
Kibinafsi Dostoyeski alipambana na hamu ya kucheza kamari iliyomsababisha kuwa na madeni makubwa.
Riwaya yake ya mwishi ilikuwa "Ndugu Karamasov" ambayo alishindwa kuimaliza. Alipoaga dunia watu wapato 60,000 walishiriki kwenye mazishi yake.
Firdusi
Hakim Abul-Qasim Firdusi Tusi (935-1020) (Kiajemi: حكیم ابوالقاسم فردوسی توسی) au Firdusi alikuwa mshairi nchini Uajemi aliyezaliwa mjini Tus. Alitunga "Shahname" (Kitabu cha Wafalme) ambayo ni kitenzi cha historia ya Uajemi kabla ya uvamizi wa Kiislamu.
Firdausi alitumia miaka 35 kukamilisha kitenzi hiki. Kinatazamiwa kuwa kitenzi cha kitaifa cha Uajemi.
Firigogo
Firigogo ni ndege wa nyika wa jenasi "Pterocles" na "Syrrhaptes" katika familia Pteroclididae. Wataalamu wengine wanawaainisha katika jenasi moja "Pterocles". Wanafanana kidogo na njiwa lakini ni wanono kuliko hawa. Wana rangi za kamafleji, kwa sababu hukitafuta chakula kwa tambarare wazi. Manyoya ya tumbo, yale ya dume hasa, yamerekebishwa kufyonza maji. Hii inawezesha ndege kuwabebea makinda maji. Hula mbegu, zile za Leguminosae hasa na pia punje za nafaka. Jike huyataga mayai 2-4 chini ndani ya tundu ya kina kifupi.
Radha Mitchell
Radha Rani Amber Indigo Anunda Mitchell (amezaliwa tar. 12 Novemba 1973) ni mshindi wa , akiwa kama mwigizaji bora filamu na tamthilia kutoka nchini Australia.
Mitchell alizaliwa mjini Melbourne, Australia. Wazazi wake walitarikiana tangu yungali mdogo. Mama yake ni mwanamitindo ambaye baadaye alibadilika na kuwa mbunifu wa mavazi. Baba yake ni mtengenezaji wa filamu. Alipata elimu yake ya msingi katika shule ya St. Michael's Grammar School. Jina lake la kwanza, "Radha", lina asili ya Uhindu katika Uhindi, ambapo inamaana ya Mungu wa Kihindi - Krishna. Kwa upande mwingine wa jina lake linatokana na Uhindi asilia, "Rani" linamaana ya Malikia na Anunda linamaana ya furaha. Mitchell linamaana ya mavegeteria, yaani watu wasio kula nyama na kufanya mazoezi ya Yoga.
Lucy Komba
Lucy Francis Komba (amezaliwa tar. 24 Oktoba 1980) ni mwigizaji wa filamu, mwongozaji na mtayarishaji kutoka nchini Tanzania. Huenda akawa anafahamika zaidi kwa kutayarisha filamu ya Yolanda 1-2 na Utata. Lucy pia ni mmoja kati ya waliokuwa waigizaji wa kundi la sanaa la Kaole Sanaa Group.
Lucy Francis Komba alizaliwa mnamo tarehe 24 Oktoba ya mwaka wa 1980, katika Wilaya ya Kinondoni jijini Dar es Salaam, Tanzania.
Alipata elimu yake ya awali (chekechea) katika shule ya St. Peters Nusery School na msingi alisoma katika shule ya Oysterbay Primary School. Elimu ya sekondari alisoma Moshi katika mkoa wa Kilimanjaro, kwa kidato cha 1 - 4 na 5 - 6 alisoma katika shule ya Kibosho Secondary School.
Kwa elimu ya vyuo, alisoma katika Chuo cha Utumishi wa Serikali na alisomea maswala ya IT (Information Technology) na alipata Diploma katika elimu hiyo.
Lucy Komba alianza maswala ya sanaa katika kundi la sanaa la Fukuto Arts Professional. Akiwa huko alishiriki katika baadhi ya mifululizo ya vipindi vya televisheni kama vile "Valentine Day" na "Rangi ya Chungwa".
Baada ya hapo akaelekea zake katika kikundi cha Dar Talent, akiwa huko alipata kushiriki katika filamu moja ya vichekesho. Baada ya hapo alilekea zake katika kikundi cha sanaa cha Kaole Sanaa Group, akiwa huko alipata kushiriki katika mifululizo minne ya vipindi vya televisheni (tamthilia).
Baada ya kushiriki katika shughuli mbalimbali za uigizaji, Lucy akaamua kufanya kazi zake mwenyewe, yaani kutayarisha, kutunga, kuongoza inakuwa chini yake.
Akiwa anamiliki kazi zake mwenyewe, Lucy alianza kutayarisha filamu ya kwanza kabisa ni ile ya "Utata na ya pili ni "Yolanda" sehemu ya kwanza na ya pili, Vice Versa na Ama Zako Ama Zangu. Mbali na kucheza filamu zake, Lucy pia ameshiriki katika baadhi ya filamu nyingi tu za Tanzania.
Johannes Bednorz
Johannes Georg Bednorz (amezaliwa 16 Mei 1950) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa alichunguza mambo ya upitishaji wa hali ya juu. Mwaka wa 1987, pamoja na Karl Alexander Müller alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.
Karl Alexander Müller
Karl Alexander Müller (amezaliwa 20 Aprili 1927) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Uswisi. Hasa alichunguza mambo ya upitishaji wa hali ya juu. Mwaka wa 1987, pamoja na Johannes Bednorz alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.
Leon Lederman
Leon Max Lederman (amezaliwa 15 Julai 1922) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza sehemu za atomu na kujulikana kwa kuchunguza neutrino. Mwaka wa 1988, pamoja na Melvin Schwartz na Jack Steinberger alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.
Jack Steinberger
Jack Steinberger (amezaliwa 15 Mei 1921) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Alizaliwa Ujerumani lakini akapahama wakati wa utoto wake kwa sababu ya utawala wa Wanazi. Hasa alichunguza sehemu za atomu na kujulikana kwa kugundua neutrino ya muon. Mwaka wa 1988, pamoja na Melvin Schwartz na Leon Lederman alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.
Bomoa Mipango
Bomoa Mipango ni albamu ya Dknob ya mwaka wa 2008. Albamu ina nyimbo zipatazo kumi. Albamu imeshirikisha wasanii kabambe wa muziki wa wa kizazi kipya, wasanii hao ni kama vile Squeezer, Benjamin, Q Jay, Ray C, Soprano na Only Face. Albamu inasambazwa na kampuni ya Mitaani Most Wanted Entertainment, ambayo ni kampuni ya burudani ya mwanamuziki Dknob. Kwa mauzo ya nje, albamu inasambazwa na Mwamba Production ya nchini Finland.Nyimbo zote zimetayarishwa na Miikka Mwamba kasoro Na. 3 (Mj Records) na Na. 4 (Mid Man Records).
Wolfgang Paul
Wolfgang Paul (10 Agosti 1913 – 7 Desemba 1993) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa alichunguza sehemu za atomu. Mwaka wa 1989, pamoja na Hans Georg Dehmelt na Norman Ramsey alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.
Hans Georg Dehmelt
Hans Georg Dehmelt (amezaliwa 9 Septemba 1922) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Ujerumani. Mwaka wa 1952 alihamia na kukata uraia wa Marekani. Hasa alichunguza sehemu za atomu. Mwaka wa 1989, pamoja na Wolfgang Paul na Norman Ramsey alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.
Norman Ramsey
Norman Foster Ramsey (amezaliwa 27 Agosti 1915) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza sehemu za atomu na mbinu na kuzichunguza. Mwaka wa 1989, pamoja na Wolfgang Paul na Hans Georg Dehmelt alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.
Channel 5 East Africa TV
Channel 5 au EATV ni kituo cha kurushia matangazo ya televisheni kutoka nchini Tanzania. Kituo kinamilikiwa na kampuni ya IPP Media ya nchini Tanzania. Kituo zamani kilikuwa kikiitwa ITV 2, lakini baadaye ilibadilishwa na kuitwa channel 5, hiyo ilikuwa mnamo mwaka wa 2004.
Adalbert wa Magdeburg
Mtakatifu Adalbert wa Magdeburg (na Adalbert wa Magdeburg) (alifariki tarehe 20 Juni, 981) alikuwa mmisionari na askofu mkuu wa kwanza wa mji wa Magdeburg, Ujerumani.
Ametambuliwa kuwa mtakatifu.
Sikukuu yake ni tarehe 20 Juni.
Adalbert alizaliwa Ujerumani na kuwa mtawa katika monasteri ya Wabenedikto wa mji wa Trier.
Baada ya kuwekwa wakfu kama askofu, mwaka 961 alitumwa mjini Kiev (Ukraine) kama mmisionari.
Kundi lake lote liliuawa, naye peke yake aliweza kurudi Ujerumani.
Baadaye aliteuliwa kuwa askofu mkuu wa dayosisi ya Magdeburg.
Alianzisha madayosisi mapya mengi upande wa Mashariki wa Ujerumani, kama katika miji ya Naumburg, Meisen, Merseburg, Brandenburg, Havelberg, na Poznan.
Mwanafunzi wake mmoja aliyetangazwa kuwa mtakatifu kama yeye ni Adalbert wa Praha.
Fuzuli
Fuzuli (Kar./Kituruki فضولی) ilikuwa jina la kisanii la mshairi Muhammad bin Suleyman oğlu Füzuli (Kar. محمد بن سليمان) (takriban 1495 – 1556). Alikuwa mshairi mashuhuri wa Milki ya Osmani aliyeandika kwa lugha za Kituruki, Kiajemi na Kiarabu. Kituruki chake kilikuwa cha Kiazeri. Alikuwa pia mtaalamu wa hisabati na na falaki.
Fuzuli alizaliwa mnamo 1483 au 1495 katika eneo la Iraq ya leo ama mjini Najaf au Karbala. Familia yake ilitoka katika kabila ya Waturuki wahamiaji waliowahi kukaa mjini kwa vizazi kadhaa. Alipata elimu nzuri. Hakuna habari zaidi zenye uhakika juu ya maisha yake isipokuwa alikufa kutokana na ugonjwa wa kuambukizwa.
Mashairi yake yamehifadhiwa yakihesabiwa kati ya mifano bora ya mashairi ya Kituruki wa wakati wake. Aliandika mengi juu ya mapenzi lakini pia beti za kupinga makosa ya umma kwa mfano ufisafi: