hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
Elki
Elki (kutoka Kiing.: "elk", Kisayansi: "Alces alces") ni spishi kubwa katika familia Cervidae. Elki wanajulikana kwa kichwa chake kikubwa na pembe-tawi zake zinazogawanyika kama vidole vya kiganja; spishi nyingine za familia hii huwa na pembe-tawi zinazogawanyika katika matawi. Kwa kawaida elki huishi misituni mwa kaskazini na misitu yenye miti ya kupukutika majani yake ya Nusudunia ya Kaskazini katika hali za nchi za wastani hadi maeneo ya chini ya Aktiki. Kutokana na uwindaji, elki wana makazi madogo zaidi. Sasa elki wengi wanapatikana Kanada, Alaska, Skandinavia na Urusi. Wao hula mimea ya ardhini na majini. Wanyama ambao huwinda elki ni mbwa-mwitu, dubu na binadamu. Tofauti na spishi zingine za kulungu, elki ni wanyama pweke na huwa hawaishi na kundi la elki wengine. Ingawa elki kwa kawaida hutembea polepole, wakasirishwapo elki waweza kuwa mkali na kusonga haraka. Wakati wa demani iliye majira yao ya kupandana, madume wa spishi hupigana na madume wengine na kumshindania jike.
Jina elki limekopwa kutoka Kiingereza. Katika Uingereza mnyama huyu huitwa elk, lakini katika Amerika huitwa moose na elk huko ni jina la wapiti. Jina la kisanayansi "alcus" siyo Kilatini lakini limekopwa kutoka Kiswidi .
Elki dume aliyekua hurejelewa kama fahali, na elki jike ni dachia, na mtoto wa elki ni ndama.
Katika Amerika Kaskazini, elki huishi Kanada (mbali na Aktiki), Alaska, Uingereza Mpya, Milima yenye Miamba, Minesota, Peninsula ya Juu ya Michigan na Kijisiwa cha Kifalme cha Ziwa Kubwa. Katika eneo hili kubwa, kuna nususpishi zingi. Katika magharibi ya bara ya Amerika Kaskazini, idadi za elki zinafikia kaskazini mwa Kanada (Kolumbia ya Kibritania na Alberta) na spishi wengine wamepatikana milimani mwa Utah na Kolorado.
Katika Ulaya, elki wanapatikana katika Norwe, Uswidi, Ufini, Urusi, Polandi na nchi za Kibalti, na elki wachache katika Ucheki, Belarusi na Ukraini.
Pembe (anatomia)
Pembe ni miundo myenye mifupa inayoonekana juu ya vichwa vya wanyama kama kondoo, twiga au mbuzi. Pembe pia zinaonekana kama meno mikubwa ya ndovu au walarasi.
Simba-milima
Simba-milima (kutoka Kiingereza: mountain lion; pia: Puma, kutoka jina la kisayansi: "Puma concolor") ni paka mkubwa wa Amerika. Ni katika nusufamilia Felinae.
Asili yake ni Amerika, kutoka Yukon ya Kanada kwenda Andes ya kusini ya Amerika ya Kusini. Ni pana zaidi ya mamalia yoyote ya mwitu katika nchi za Magharibi.
Aina inayoweza kubadilika, puma wanapatikana wa aina nyingi katika Amerika. Ni paka mkubwa zaidi katika Amerika ya Kaskazini, na paka wa pili zaidi katika bara lote la Amerika baada ya jaguar.
Joka wa Komodo
Joka wa Komodo ("Varanus komodoensis") ni spishi kubwa kushinda mijusi wote. Joka wa Komodo anatokea visiwa vya Komodo, Rinca, Gili Motang na Flores katika Indonesia.
Dubwana-Gila
Dubwana-Gila ("Heloderma suspectum") ni mjusi mkubwa mwenye sumu wa Marekani na Mexiko. Ana magamba ya rangi ya machungwa, njano na nyeusi.
Buingamia
Buingamia ni arakinida wa oda Solifugae. Buingamia hawana sumu.
Sumu
Sumu ni dutu yoyote inayoweza kuharibu kiasi kidogo shughuli za seli au inayoweza kudhuru muundo wa seli au kiumbehai.
Inaweza kunyweka au kuliwa , au kufyonzwa kupitia ngozi. Uharibifu kawaida hufanyika na mmenyuko wa kemikali. Athari ya sumu hutofautiana na kiasi ambacho kilichukuliwa mwilini. Dutu ambazo ni sumu huweza kusababisha kifo .
Katika dawa na zoolojia, sumu ni matokeo ya mchakato wa kibiolojia. Vitu ambavyo viumbe wanatumia kuharibu aina nyingine. Viumbe fulani hutumia vimelea kwa uwindaji, au kama ulinzi. Kama kiumbe ni mwenyesumu, kama vile uyoga , ni hatari kula. Ikiwa ni kiumbe mwenyesumu, kama nyoka au nyuki , huuma au kuumiza. Kwa baadhi, wanadamu wameanzisha Dawa za viumbe wenye sumu zilizo bora.
Mara nyingi ni wingi tu wa dutu inayofanya tofauti. Kunywa pombe huweza kusababisha tabia ya ukatili, matatizo ya hotuba, na aina tofauti za kupoteza kumbukumbu. Athari hii inaitwa uchukuaji wa sumu. Watu wanao kunywa hata zaidi wanaweza kuwa mshtuko. Wakati huo huo, pombe inaweza kutumika kama dawa ya kuuwa viini.
Kuna aina nyingine za vitu hatari. Hivi ni:
Chui wa Tasmania
Chui wa Tasmania (kutoka Kiing.: Tasmanian tiger) au thilasini (kutoka Kilatini: , Kisayansi: "Thylacinus cynocephalus") ni spishi iliyokwisha ya mnyama ya Marsupialia wa Australia, Tasmania na Nyugini.
Shetani wa Tasmania
Shetani wa Tasmania (kutoka Kiing.: Tasmanian devil, Kisayansi: "Sarcophilus harrisii") ni mnyama wa Marsupialia wa Tasmania mwenye manyoya meusi ambaye anapatikana katika maeneo ya porini ya kisiwa cha Australia kwenye makao ya Tasmania ikiwemo kisiwa kidogo cha Maria ambapo kuna mpango wa utunzaji wa wanyama wasio na magonjwa.
Linksi
Linksi "(kutoka Kigir. λυνξ na Kilat. lynx)" ni jenasi ya paka pori wa Amerika ya Kaskazini, Asia na Ulaya.
Armadilo
Armadilo (kutoka Kihispania: ) ni wanyama wadogo wa Amerika wenye mabamba ya mifupa juu ya mgongo yao. Wanafanana na kakakuona wa Afrika na Asia kijuujuu.
Oda CINGULATA
[[Jamii:Armadilo na jamaa]]
Michael Bishop
John Michael Bishop (amezaliwa 22 Februari 1936) alikuwa mwanabiolojia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza virusi. Mwaka wa 1989, pamoja na Harold Varmus alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Harold Varmus
Harold Elliot Varmus (amezaliwa 18 Desemba 1939) alikuwa mwanabiolojia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza virusi. Mwaka wa 1989, pamoja na Michael Bishop alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Dodo (ndege)
Dodo (kutoka Kiing.: dodo, Kisayansi:"Raphus cucullatus") ni spishi ya ndege ya Morisi iliyokwisha sasa.
Immagine &amp; poesia
IMMAGINE&POESIA ni harakati ambazo zinaunganisha taswira iliyoandikwa kimaneno. Hizi ni harakati za kisanaa za kisasa.
Ilianzishwa katika "Alfa Teatro", Torino, Italia mnamo 2007, na kikundi cha washairi na wasanii ikiwa ni pamoja na Aeronwy Thomas, binti wa Dylan Thomas, Lidia Chiarelli, Gianpiero Actis na wengineo wengi, ambao wanaamini kwamba nguvu ya neno lililoandikwa na nguvu ya taswira, zikiungana, inaumba kazi mpya ambayo si nzuri tu kuliko visehemu, bali hubadilisha na kukuzwa na muungano. and Enzo Pāpa.
Mshairi wa Kimarekani Lawrence Ferlinghetti na msanii wa Kiitalia Ugo Nespolo ni wanachama wa Kamati ya Heshima ya IMMAGINE&POESIA. Beverly Matherne, mshairi na profesa katika Chuo Kikuu cha Northern Michigan, naye ni mwanachama wa harakati hizi. Mtahakiki rasmi wa sanaa katika harakati hizi ni Bi. Mary Gorgy na Enzo Papa.
Ilani yake imetafsiriwa katika lugha zipatazo 28. Inavipengele vipatavyo 10. Kipengele cha nne kinaonesha "wakati wa kustawisha" wasanii na washairi: mchoraji anaweza kuangazia ushairi au utunzi wa ushairi waweza kuangazia uumbaji shughuli za sanaa, jibu lake ni sanaa mpya iliyokamilika.
Tangu mwaka wa 2007 harakati imeandaa maonyesho ya usomaji wa ushairi na vingingevyo ambapo taswira na maneno vinashabihiana. Maonyesho yaliyopata sifa zaidi ni yale yaliyofanyika nchini Italia, Uingereza na Marekani
http://immaginepoesia.jimdo.com/
Mpasuambegu
Wapasuambegu ni ndege wadogo wa jenasi "Crithagra" katika familia Fringillidae. Spishi nyingine za "Crithagra" ambazo zina rangi njano na/au nyekundu huitwa chiriku. Wapasuambegu wana rangi ya kahawa, kijivu na nyeupe na pengine njano kidogo na wana michirizi myeusi. Hawa ni ndege wa maeneo yenye miti. Hula mbegu lakini hulisha makinda yao wadudu. Hujenga tago lao kwa manyasi, nyuzinyuzi na pengine vigoga na kuvumwani katika panda ya mti. Jike huyataga mayai 2-5.
Tandala
Tandala ni wanyama wa jenasi "Tragelaphus" katika familia Bovidae. Spishi nyingine huitwa bongo, kulungu, malu, nyala au nzohe. Wanatokea Afrika katika maeneo yenye miti kutoka nyika hadi msitu. Wana milia na madoa nyeupe juu ya rangi ya kahawa au kijivu. Dume ni kubwa kuliko jike na ana pembe ndefu zilizopotolewa. Jike hana pembe. Wanyama hawa hula majani, manyasi, matunda na viazi vya gugu.
Mvua ya mawe
Mvua ya mawe (kwa Kiingereza "hail") ni aina ya mvua ambayo matone ya maji yamefika kwenye uso wa ardhi kwa umbo la vipande vya barafu. Inatokea wakati matone ya maji ya mvua yanapita kwenye hewa baridi na kuganda hadi kuwa barafu.
Hali halisi mvua inayonyesha si mawe bali vipande vya barafu.
Tone zito zaidi lililowahi kupimwa lilinyesha sehemu za Gopalganj (Bangladesh) tarehe 14 Aprili 1986, likiwa la kilogramu 1.02. Kericho nchini Kenya penye mvua ya radi mara nyingi ni mahali ambako mvua ya mawe inanyesha zaidi kushinda sehemu nyingine za Dunia.
Mvua ya mawe hutokea kwenye sehemu za chini za mawingu ya mvua ya radi. Sehemu za mawingu hayo zinapatikana katika hali baridi kiasi chini ya sentigredi sifuri.
Hapo matone madogo ya maji yanaweza kupatikana kwa hali baridi kiasi chini ya sentigredi sifuri lakini hayajaganda. Yakigusana katika hali hii na matone mengine huganda mara moja. Mara nyingi vipande vidogo vya barafu vinavyotokea hivyo huanza kuanguka na kuwa maji tena vikifika chini kama matone ya kawaida ya mvua.
Lakini mara nyingi kuna miendo ya hewa ya kuzunguka ndani ya mawingu ya mvua ya radi na hivyo vipande vidogo vya barafu vinaweza kurushwa juu. Katika mwendo huu hugusana na matone mengine ya maji baridi sana yanayoganda mara moja wakati wa kuguswa na hivyo kukuza kipande cha barafu. Kipande cha barafu kinainuliwa na upepo wa kupaa hadi kimefikia uzito wa kutosha au nguvu ya upepo wa kwenda juu inafifia. Hapo kinaanza kuanguka.
Kama masi ya barafu inatosha haiwezi kuyeyuka wakati wa kupita kwenye hewa yenye joto juu ya sifuri, hivyo inafika ardhini kama mvua ya mawe. Kutegemeana na uzito wake, vipande vya barafu vinaweza kusababisha uharibifu hata kuua watu na mifugo.
Katika Kitabu cha Kutoka mvua ya mawe ni moja kati ya mapigo 10 yaliyowapata Wamisri wakati wa Musa.
Baadaye mvua ya mawe inatajwatajwa sehemu mbalimbali za Biblia kama ajabu la Mungu linalompatia sifa.
Kiburi
Kiburi ni hamu isiyoratibiwa ya kujipatia ukuu dhidi ya wengine.
Katika Ukristo ndicho kilema kikuu cha roho ya shetani na binadamu aliyepotoka.
Majivuno
Majivuno ni tabia ya mtu kujipongeza mno kutokana na sifa alizonazo.
Yanatokana na kiburi na kufikia hatua ya majigambo ya uongo ambayo ni chukizo kwa wengine.
Katika maadili ni kimojawapo kati ya vilema vikuu (au vichwa vya dhambi) vinavyozaa dhambi nyingine nyingi.
Jina la Kilatini ("vanitas" au "vanagloria") linahusisha tabia hiyo na ubatili.
Uzembe
Uzembe ni kukosa uwajibikaji na umakinifu katika kutenda.
Katika maadili, unahesabiwa kati ya vilema vikuu (au mizizi ya dhambi) kwa kuwa unasababisha makosa mengine mengi.
Kiazi
Kiazi ni sehemu ya mzizi wa mmea ambayo imekua nene na inahifadhi chakula cha mmea. Mifano ni kiazi kitamu, kiazi kikuu, kiazi cha kizungu, jimbi na karoti.
Kiazi kisichanganywe na tunguu ambalo ni sehemu ya shina.
Thomas Hobbes
Thomas Hobbes (5 Aprili 1588 - 4 Desemba 1679) alikuwa mwanafalsa wa Uingereza. Hasa anajulikana leo kwa nadharia zake za siasa. Aliandika kitabu cha Leviathan.
Baruch Spinoza
Baruch Spinoza (24 Novemba 1632 - 21 Februari 1677) alikuwa mwanafalsafa wa Uholanzi. Anaangaliwa kama mmojawapo wa waanzishaji wa Zama za Mwangaza.
Tunguu (maana)
Neno "Tunguu" linaweza kumaanisha:
Tunguu (mmea)
Tunguu ni sehemu ya shina la mimea fulani ilio na majani manene kwa umbo wa gamba yanayohifadhi chakula. Mifano ni kitunguu, kitunguu saumu na matunguu ya mimea mingine ya ngeli Monocots. Tunguu ni tofauti na kiazi ambacho ni sehemu ya mzizi.
Gamba
Gamba ni jalada la wanyama (k.m. samaki, mjusi n.k.) au mti (gome).
Gamba (maana)
Neno "Gamba" linaweza kumaanisha
David Hume
David Hume (7 Mei 1711 - 25 Agosti 1776) alikuwa mwanafalsafa wa Uskoti. Anaangaliwa kama mmojawapo wa wanafalsafa wenye umuhimu kabisa wakati Zama za Mwangaza huko Ulaya.
George Berkeley
George Berkeley (12 Machi 1685 - 14 Januari 1753) alikuwa mwanafalsafa wa Uingereza. Pia alikuwa askofu Mwanglikana huko Cloyne nchini Ueire.
Aniceti Kitereza
Aniceti Kitereza (1896 - 1981) alikuwa mwandishi Mtanzania aliyeandika hasa katika lugha yake ya Kikerewe.
Mwaka wa 1945, alitolea riwaya yake hodari kabisa "Myombekere na Bugonoka na Ntulanalwo na Bulihwali".
Abdulrazak Gurnah
Abdulrazak Gurnah (amezaliwa 1948 huko Zanzibar) ni mwandishi Mtanzania aliyeishi nchini Uingereza. Huko anafundisha katika Chuo Kikuu cha Kent tangu 1982. Tangu mwaka wa 1987 alitolea riwaya kadhaa kwa lugha ya Kiingereza.
Godfrey Mwakikagile
Godfrey Mwakikagile (amezaliwa 4 Oktoba 1949 huko Kigoma) ni mwandishi Mtanzania aishiye nchini Marekani. Huko anafundisha katika Chuo Kikuu cha Wayne State tangu 1975. Anajulikana hasa kwa kuandika wasifu ya marehemu Julius Nyerere.
Orodha ya waandishi wa Afrika Kusini
Orodha hii ni ya waandishi wa Afrika Kusini.Chapman, Michael. 2003. "Southern African Literatures", University of Natal Press. ISBN 1-86914-028-1
Wilhelm Bleek
Wilhelm Heinrich Immanuel Bleek (8 Machi 1827 - 17 Agosti 1875) alikuwa mwanaisimu na mwandishi Mjerumani aliyeishi nchini Afrika Kusini. Anajulikana hasa kwa kuandika kitabu cha sarufi ya Kizulu pamoja na tafiti nyingi za lugha za Kibantu.
Lionel Abrahams
Lionel Isaac Abrahams (11 Aprili 1928 - 31 Mei 2004) alikuwa mwandishi wa Afrika Kusini. Mwaka wa 1957 alianzisha jarida la fasihi lililoitwa "The Purple Renoster" . Hasa, Abrahams aliandika hadithi fupi na mashairi. Katika riwaya yake The Celibacy of Felix Greenspan, Abrahams alieleza kitawasifu shida za Myahudi, tena aliyepatwa na ugonjwa wa kupooza, katika maisha ya kila siku nchini Afrika Kusini.
Abrahams alifanya kazi ya karani katika kampuni ya babake kuanzia mwaka wa 1950 hadi 1953. Baada ya kuanzisha "The Purple Renoster", alilifanyia kazi jarida hilo kama mwandishi na mhariri wake kuanzia 1957 hadi 1972. Halafu alianzisha makampuni mawili ya uchapishaji na kufanya kazi kama mchapishaji: "Renoster Books" 1970-1974, na "Bateleur Press" 1974-1981. Kuanzia 1981 hadi 1992 alikuwa mchapishaji wa jarida la "Sesame". Pia kuanzia 1976 hadi 2002 alikuwa mwalimu wa uandishaji.
Peter Abrahams
Peter Abrahams (amezaliwa 3 Machi 1919) alikuwa mwandishi kutoka Afrika Kusini. Alihama Afrika Kusini mwaka wa 1939, na tangu 1956 aliishi nchini Jamaika. Riwaya zake zahusu hasa vipengele mbalimbali vya ubaguzi wa rangi.
Hennie Aucamp
Hennie Aucamp (amezaliwa 20 Januari 1934, amekufa 20 Machi 2014) ni mwandishi wa Afrika Kusini. Ameandika mashairi, hadithi fupi na insha mbalimbali.
Kijicho
Kijicho ni hisia au kilema kinachomfanya binadamu asikitikie mambo mema waliyonayo wengine.
Kutokana nacho mtu anawatenda namna isiyopendeza na kusababisha matatizo makubwa katika maisha ya jamii.
Kwa sababu hiyo katika maadili ya Kanisa Katoliki, kijicho ni kati ya vilema vikuu, yaani mizizi ya dhambi nyingine.
Uroho
Uroho ni hamu isiyoratibiwa ya kujipatia mali kuliko mtu anavyohitaji, hata kuwakosesha wengine.
Ni chanzo cha maovu mengi katika maisha ya jamii, kama vile unyonyaji, wizi, vita n.k.
Kwa sababu hiyo maadili ya Kanisa Katoliki yanauhesabu kati ya vilema vikuu ambavyo vinasababisha dhambi nyingine.
Tena, kadiri ya mtume Paulo, uroho unachangia dhambi zote.
Kitunguu
Kitunguu ("Allium cepa") ni aina ya tunguu la kulika ambalo hupandwa kila mahali pa dunia. Spishi "A. cepa" haitokei porini. Spishi za pori yenye nasaba ya karibu sana ni "A. vavilovii" na "A. asarense".
Kristinehamn
Kristinehamn ni mji na manispaa nchini Uswidi. Kuna wakazi 17,836 (mwaka 2005). Iko kando ya Ziwa Vänern.
Eneo lake ni 13.42 km².
Mariestad
Mariestad ni mji na manispaa nchini Uswidi. Kuna wakazi 25,000 (mwaka 2005). Iko kando ya Ziwa Vänern.
Eneo lake ni 10.96 km².
Stenungsund
Stenungsund ni mji na manispaa nchini Uswidi. Kuna wakazi 10,067 (mwaka 2005). Iko kando ya Ziwa Vänern.
Eneo lake ni 11.14 km². Iko kando ya Kattegat. Umbali na Jiji la Göteborg ni 30 km.
Upendo Nkone
Upendo Nkone ni mwimbaji maalum wa kisasa Tanzania. Anaimba nyimbo za Mungu na sauti kubwa sana na kwaya yake wanaweza vizuri kumsaidia. Nkone alizaliwa sehemu ya Kigoma ingawa alipokuwa mtoto akahama mjini Dar es Salaam ambapo akalelewa. Sasa hizi, yeye ni mjane na ana watoto wawili. Nyimbo zake nyingi zinawaambia wajane, mayatima na wengine walio na matatizo kujipa moyo na kusonga mbele kwa furaha kwa sababu Mungu anawalinda. Ametunga nyimbo za kutosha kujaza albamu mbili na zote ni nzuri sana. Hasa nyimbo hizi ‘Usifurahi juu yangu’ na ‘Upendo wa Yesu’ zinapendwa sana na WaTanzania. Ndiyo maana yeye ni shujaa wa muziki ya injali ya sasa hizi.
Katika mwaka wa 2010 Upendo Nkone alitaja kuwa ataolewa tena. Vilevile, nyimbo mpya zinapatikana kama hizi 'Usinipite bwana' na 'Zipo faida'.
Einigkeit und Recht und Freiheit
Einigkeit und Recht und Freiheit ("Umoja na haki na uhuru") ni maneno ya kwanza ya wimbo la taifa la Ujerumani. Wimbo hili lilitungwa kiasili na mshairi Hoffmann von Fallersleben mwaka 1841 kama "wimbo la Wajerumani" ("Lied der Deutschen") likiwa na mabeti matatu. Lakini beti ya tatu pekee inayokubaliwa kama wimbo la taifa. Muziki yake iliandikwa na Joseph Haydn.
Beti asilia ya kwanza inajulikana kutokana na chanzo chake "Ujerumani juu ya yote" ("Deutschland, Deutschland über alles") lakini baada ya maarifa ya utaifa mkali katika karne ya 20 uliopeleka nchi katika vita kuu mbili Wajerumani wengi hawapendi tena beti hii hivyo haitumiki tena.
Joseph Haydn alitunga muziki hii kwa heshima ya Kaisari Franz wa Austria na Dola Takatifu la Kiroma likawa wimbo la taifa la Austria hadi mwisho wa ufalme mwaka 1918.
Muziki latumiwa pia kwa nyimbo za kanisani katika nchi mbalimbali.
Mshairi August Heinrich Hoffman von Fallersleben alitunga shairi kwa ajili ya muziki hii mwaka 1841. Wakati huu Ujerumani iligawanyika katika madola mengi madogo. Kati ya wananchi hamu ilikuwa kubwa kuungana lakini wanasiasa katika kila sehemu hawakuona faida kuachana na hali halisi. Kwa wibo wake alitaja mipaka ya ameneo walipokaa watu waliosema Kijerumani katika madola mbalimbali, wengi ndani ya mipaka ya Shirikisho la Ujerumani lakini pia wengine nje yake. Alitaka kutamka tumaini alke wote wataunganishwa siku moja.
Baada ya vita mbili maeneo makubwa yaliyokaliwa na wasemaji wa Kijerumani wakati wa Hoffmann yako chini ya nchi nyingine na wakazi wa awali hawako tena; ama walizoea lugha nyingine au walifukuzwa hasa baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia. Kwa sababu hii majirani wa Ujerumani waliona maneno ya bei ya kwanza kwa mashaka, na Wajerumani wenyewe hawakutaka tena kuimba majina ya mito ambayao sasa ni sehemu ya mataifa mengine kwa hiyo hawatumii beti ya kwanza tena.
Katika karne ya 19 wimbo la Hoffmann lilipendwa na watu lakini halikuwa wimbo la kitaifa lililokuwa wimbo la kumsifu kaisari hadi 1918. 1922 lilitangazwa kuwa wimbo la taifa katika jamhuri ya Ujerumani; baada ya vita kuu ya pili rais wa Shirikisho la Jamhuri ya Ujerumani alitangaza beti ya tatu kama wimbo la taifa lakini katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kijerumani walikuwa na nyimbo tofauti.
Tangu 1990 beti la tatu ni wimbo la Ujerumani iliyounanika.
Kitunguu saumu
Kitunguu saumu au kitunguu thumu (kwa jina la kisayansi "Allium sativum") ni aina ya tunguu la kulika ambalo hupandwa mahali pengi duniani.
Hata kama “sativum” inamaanisha “ya pori”, mimea ya spishi hii ambayo inamea porini inatokana na mashamba na bustani. Jamaa yake ya pori ni "A. longicuspis". Matunguu ya saumu hayako chini ya ardhi tu; mengine humea juu ya shina.
Kitunguu saumu kitiba kina matumizi mbalimbali. Kitunguu saumu kinatibu maradhi arobaini (40). Maradhi hayo kwa uchache ni kama yafuatayo: shinikizo la damu, baridi yabisi, kuondoa sumu mwilini, kisonono, minyoo, bawasiri, maradhi ya mgongo, kichocho, malaria, homa za matumbo na kadhalika.
Kwa mfano, kwa maradhi ya tumbo unatumia mbegu saba kwa kumeza au kutafuna kwa muda wa siku 11-15; kwa uwezo wa Mungu unaweza kuondokana na tatizo hilo.
Ulafi
Ulafi (pamoja na ulevi) ni hamu isiyoratibiwa ya kula (na kunywa).
Tabia hiyo ina madhara makubwa kwa afya ya binadamu.
Inakadiriwa kuwa siku hizi mtu 1 kati ya 3 anakula kuliko mwili wake unavyohitaji, na hivyo anasababisha maradhi mbalimbali yampate.
Upande wa maadili unahesabiwa kuwa kimojawapo kati ya vilema vikuu, ambavyo ni mizizi ya dhambi nyingine.
Hasira
Hasira ni ono linalowapata binadamu na wanyama mbele ya kipingamizi.
Katika hali hiyo mtu hughadhibika, hata kuchukia kwa kupatwa na kitu ambacho yeye mwenyewe hapendi.
Mtu mwenye hasira ya mara kwa mara, hushauriwa ajaribu kuepuka mambo au vitu vinavyomuudhi, kwa mfano, anaweza kuondoka mahali penye maudhi, na kama ni kubishana aweze kunyamaza ili kuepukana na ugomvi.
Pia inashauriwa kuwa, kama unajua mwenzio hukasirishwa na kitu fulani, bora usimchokoze, kwa sababu ni hatari kwa maisha yako maana kwa hasira yake anaweza kufanya kitu chochote kibaya.
Isiporatibiwa na mhusika inaweza ikasababisha madhara makubwa, inavyofundisha mithali ya Kiswahili, "Hasira, hasara". Hasira hupelekea mtu kuvunja sheria kwa kujichukulia hatua mkononi na mwishowe kufanya jambo la hatari.
Ndiyo sababu inahesabiwa kati ya vilema vikuu ambavyo ni mizizi ya dhambi nyingine.
Uzinifu
Uzinifu ni hamu isiyoratibiwa ya ashiki katika maisha ya binadamu.
Kwa kawaida watu wanakubaliana kwamba utafutaji wa ashiki unahitaji kuwa na mipaka, hasa usilenge ndugu wa damu.
Katika maadili unaorodheshwa kati ya vilema vikuu vilivyo mizizi ya dhambi nyingine, Biblia inavyoonyesha wazi katika habari ya mfalme Daudi kuzini na mke wa askari wake Uria Mhiti (2Sam 11-12).
Fransisko wa Fabriano
Fransisko Venimbeni wa Fabriano (2 Septemba 1251 - 22 Aprili 1322) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki na mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo kutoka Fabriano (Italia).
Anaheshimiwa kama mwenye heri.
Kisha kumaliza masomo yake ya sayansi za jamii na falsafa, alijiunga na Wafransisko mwaka 1267, akajikita katika masomo ya teolojia, uandishi na utume katika mji wake asili na maeneo ya kandokando.
Alikuwa wa kwanza kuipatia konventi ya shirika lake maktaba kubwa.
Maandishi yake ("Chronica Marchiæ et Fabriani", "De veritate et excellentiâ Indulgentiæ S. Mariæ de Portiuncula", "Opusculum de serie et gestis Ministrorum Generalium", "Ars Prædicantium", mbali na "Hotuba" na vitabu vingine) yamepotea karibu yote.
Mapema alianza kuheshimiwa kama mwenye heri. Hatimaye Papa Pius VI alithibitisha uhalali wa heshima hiyo mwaka 1775.
Anne Barnard
Lady Anne Barnard (12 Desemba 1750 - 6 Mei 1825) alikuwa mwandishi wa Uskoti. Alikaa mjini Cape Town, Afrika Kusini, kwa miaka mitano, 1797-1802. Barua zake wakati huo ni chanzo muhimu kuhusu maisha nchini Afrika Kusini.
Mary Benson
Dorothy Mary Benson (9 Desemba 1919 - 19 Juni 2000) alikuwa mwandishi na mwanaharakati wa Afrika Kusini. Kwa vile aliupigia vita ubaguzi wa rangi, alilazimishwa na serikali kuhama nchi yake na kukaa Uingereza. Anajulikana hasa kwa kuandika wasifu ya Nelson Mandela (1990), historia ya ANC (1962) na riwaya moja, kichwa chake "At the Still Point" (1969).
Yombeyombe
Yombeyombe au yombiyombi ni ndege wadogo wa familia mbalimbali. Spishi moja iko katika Ploceidae, moja katika Viduidae na 24 katika Fringillidae. Hawa ni ndege wanene yenye domo nene na rangi mbalimbali kama nyeusi, kahawia, njano na nyekundu kufuatana na spishi. Wanatokea misitu na maeneo mengine yenye miti au matete (yombeyombe wa kawaida). Hula mbegu lakini hulisha makinda yao wadudu. Yombeyombe wa kawaida hulifuma tago lake kwa majani ya manyasi katikati ya matete au mafunjo au pengine katika kichaka. Jike huyataga mayai 2-5. Yombeyombe wa Fringillidae hujenga tago lao kwa umbo wa kikombe katika panda ya mti na jike huyataga mayai 2-7. Tofauti na yombeyombe wengine yombeyombe manjano hajengi tago lake mwenyewe lakini jike huyataga mayai katika matago ya spishi nyingine, k.m. spishi za videnenda na magamaga.
Familia Ploceidae
Familia Viduidae
Familia Fringillidae
Familia Fringillidae
Maryknoll
Maryknoll ni jina la mashirika ya kitawa ya Kanisa Katoliki kutoka nchini Marekani. Jina limetokana na seminari ya kufunza mapadre iliyoanzishwa mwaka 1920 iliyoitwa kwa heshima ya Bikira Maria "Mary´s Knoll".
Shabaha yake ni uenezaji wa imani ya kikristo katika nchi za misheni. Jumuiya hii huwa na mashirika matatu: moja la mapadri na mabruda wa Maryknoll (The Catholic Foreign Mission Society of America), moja la masista wa Maryknoll na moja la walei (Maryknoll Lay Missioners).
Jumuiya ilianzishwa na mapadre wawili, Thomas F. Price na James A. Walsh mjini Hawthorne katika jimbo la New York (jimbo) ikathibitishwa tarehe 29 Juni 1911 na Papa Pius X.
Wamisionari wa Maryknoll wamefanya kazi huko Asia ya Mashariki (China, Japani, Korea), Amerika ya Kilatini na Afrika.
Makao makuu ya Maryknoll yako Ossining, Westchester County, New York.
Matt Parkman
Matthew "Matt" Parkman, Sr., ni jina la kutaja uhusika wa tamthilia ya katika kipindi cha ubunifu wa kisayansi kinachorushwa hewani na TV ya NBC, "Heroes". Uhusika umechezwa na Greg Grunberg. Matt ni afisa wa polisi, ambaye anafanya kazi katika LAPD na NYPD kwenye msimu wa Kwanza na wa Pili. Uwezo wake una mruhusu kusoma mawazo ya wengine, na hatimaye inakua kufikia kiasi cha kuweza hata kudhibiti mawazo ya mtu mwingine, kama ilivyoelezwa na Bob Bishop.
Matt Parkman ni afisa wa polisi anayefanya kazi na LAPD. Alijaribu kuwa polisi mpelelezi, lakini amevurunda mara tatu kwa kutokana na kwamba hajui kusoma vizuri. Parkman ni msoma-mawazo; anaweza kusikia fikra za watu aliozungukwa nao. Kugundua kwake kwa mara ya kwanza ni baada ya kusikia mawazo ya Molly Walker, msichana aliyejificha asiuawe na mwuaji mkatili aliyeitwa Sylar.
Baada ya kuthibitisha uwezo wake kwa mshirika wake ambaye ni FBI kwa kusoma fikra zake, amepewa nafasi katika upelelezi wa mauaji ya wazazi wake Molly. Mambo yanageuka kuwa hatari baada ya mtu mmoja kutokea kuwa ni Sylar. Wakithubutu kuzuia hatari ya kujeruhiwa kwa Molly, Matt anajaribu kumpoza Molly, wakati Audrey, kachero wa FBI, anamkimbiza Sylar. Hatimaye, yule kafanikiwa kutoroka, lakini kabla hajajionesha sura yake kwa kikamilifu. Baadaye, Matt anarudi nyumbani kwa mke wake, Janice Parkman.
Fiji Hindi
Fiji Hindi, pia inajulikana kama Fijian Hindi au Fiji Hindustani, ni lugha ya yale yaliyosemwa na Fiji na wananchi wengi Fijian wa asili ya India. Hiyo imechukuliwa hasa kutoka lugha ya Awadhi na Bhojpuri au lahaja ya Hindi na pia ina maneno kutoka lugha nyingine ya Hindi. Ni pia zilizokopwa idadi kubwa ya maneno kutoka Fijian na Kiingereza. Ya uhusiano kati ya Fiji Hindi na Kihindi ni sawa na ya uhusiano kati ya Kiafrikana na Uholanzi. Idadi kubwa ya maneno, ya kipekee ya Fiji Hindi, imeundwa ili kukidhi mahitaji mbalimbali ya mazingira mapya ambayo Fiji Wahindi sasa kuishi ndani ya kwanza ya kizazi Fiji Wahindi, ambaye alitumia lugha kama lingua franca katika Fiji, inajulikana kama lugha ya Fiji Baat (Fiji Majadiliano). Tafiti za hivi karibuni na wataalamu wa lugha wamethibitisha kwamba Fiji Hindi.
Stephen Black
Stephen Black (1880 - 1931) alikuwa mwandishi wa habari nchini Afrika Kusini. Hasa aliandika tamthiliya, baadhi yao "Love and the Hyphen" (1908). Pia alianzisha jarida moja, jina lake "The Sjambok" (lilitolewa miaka mitatu tu, 1929-1931).
Douglas Blackburn
Douglas Blackburn (6 Agosti 1857 - 1929) alikuwa mwandishi kutoka Uingereza aliyefanya kazi 1892-1908 kama mwandishi wa habari mjini Johannesburg, Afrika Kusini. Pia aliandika riwaya dhidi ya ubeberu.
John Knox Bokwe
John Knox Bokwe (1855 - 1922) alikuwa mchungaji wa kikristo, mwandishi na mtungaji wa muziki wa Afrika Kusini. Aliandika kuhusu mambo ya kidini katika lugha yake ya Kixhosa. Pia alikuwa mhariri wa magazeti mawili, "The Kafir Express" na "Isigidimi samaXhosa". Mwaka wa 1914 Bokwe alitolea wasifu yake, "Ntsikana: The Story of an African Convert".
Herman Charles Bosman
Herman Charles Bosman (3 Februari 1905 - 14 Oktoba 1951) alikuwa mwandishi wa Afrika Kusini. Hasa aliandika hadithi fupi; mhusika mkuu wa hizo nyingi aliitwa "Oom Schalk".
Breyten Breytenbach
Breyten Breytenbach (amezaliwa 16 Septemba 1939) ni mwandishi kutoka Afrika Kusini. Tangu 1962 amekaa Ufaransa. Ameandika hasa dhidi ya ubaguzi wa rangi kwa Kiingereza na Kiafrikaans. Alipotembelea nchi yake ya asili mwaka wa 1975 alitiwa ndani kwa miaka saba kwa vile kule Ufaransa alifunga ndoa na mke wa asili ya Vietnam. Kitabu chake cha wasifu, jina lake "The True Confessions of an Albino Terrorist", kinaeleza miaka hiyo yake katika jela. Pia alitunga mashairi mengi.
[[Jamii:Waandishi wa Ufaransa
[[Jamii:Waliozaliwa 1939]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
Dennis Brutus
Dennis Brutus (28 Novemba 1924 - 26 Desemba 2009) alikuwa mwandishi wa Afrika Kusini. Kwa vile aliandika dhidi ya ubaguzi wa rangi alifungwa jela na baadaye kuishi uhamishoni 1966-1990. Hasa alitunga mashairi na alifundisha kama profesa wa ushairi nchini Marekani.
Dennis Brutus alizaliwa tarehe 28 Novemba, mwaka wa 1924 mjini Salisbury, Rhodesia, ambapo sasa huitwa Harare nchini Zimbabwe. Alisomewa kwenye "Paterson High School" nchini Afrika Kusini na kupata ushahada wake wa kwanza kutoka Chuo Kikuu cha Fort Hare katika somo la Kiingereza mwaka wa 1947. Mwaka wa 1950 alimwoa May Jaggers, wakawa na watoto wanane. Kuanzia 1948 hadi 1961, Brutus alifundisha Kiingereza na Kiafrikaans kama mwalimu wa sekondari mjini Port Elizabeth. Mwaka wa 1960 alianza pia kufanya kazi kama mwandishi wa habari. Kwa vile aliandika dhidi ya siasa ya "apartheid", alifungwa jela kisiwani mwa Robben kwa miezi 18 (1964-65), na kutoka Afrika Kusini mwaka wa 1966. Uhamishoni kwanza alifanya kazi mjini London kwa shirika la "International Defence and Aid Fund". Mwaka wa 1971 akahamia Marekani. Kule akawa profesa wa chuoni, kwanza kwa somo la Kiingereza katika Chuo Kikuu cha Northwestern mjini Evanston (1971-85), na hatimaye tangu mwaka wa 1986 akawa profesa katika idara ya elimu ya kijamii ya watu weusi, Chuo Kikuu cha Pittsburgh.
Guy Butler
Frederick Guy Butler (21 Januari 1918 - 26 Aprili 2001) alikuwa mwandishi wa Afrika Kusini. Alifundisha kama profesa wa Kiingereza katika Chuo Kikuu cha Rhodes kule Grahamstown. Pia alitunga mashairi mengi.Pia alikuwa mhariri wa vitabu:
Yohane Righi
Yohane Batista Righi wa Fabriano (Fabriano (Ancona), 1469 circa – Cupramontana (Ancona), 1539) alikuwa mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo na padri wa Kanisa Katoliki kutoka Italia.
Anaheshimiwa kama mwenye heri hasa tarehe 11 Machi.
Kisha kuzaliwa Fabriano katika familia ya kisharifu, Yohane alifuata Ukristo tangu utotoni.
Kisha kuahidi kufuata kanuni iliyoandikwa na Fransisko wa Asizi, aliishi katika konventi ya Forano.
Halafu akawa mkaapweke katika pango «La Romita», karibu na Massaccio.
Alberto wa Pisa
Alberto wa Pisa, padri wa Kanisa Katoliki kutoka Pisa (Italia), alikuwa mkuu wa tatu wa shirika la Ndugu Wadogo (badala ya Elia Bombarone) tangu mwaka 1239 hadi alipofariki mwaka 1240.
Kabla ya hapo aliwahi kuwa mkuu wa kanda ya shirika huko Ujerumani na Hungaria, akashika nafasi ya Agnellus wa Pisa kama mkuu wa kanda ya Uingereza, kanda ambayo kuliko zote ilikua mbali na Fransisko wa Asizi na kujali elimu. .
Ingawa alikufa baada ya miezi michache tu, uchaguzi wake ulionyesha kwamba maendeleo ya shirika, yaliyotakiwa na viongozi wa Kanisa na ndugu walio wengi, yataanza tena kusonga mbele moja kwa moja.
Kwamba maendeleo hayo yalikuwa kinyume cha nia asili ya mwanzilishi (walivyosisitiza wenzake na wengineo waliomfahamu vizuri) haikuwa kizuio kwa umati walioridhika tu kutekeleza amri za kanuni, kuwa mafukara kuliko watawa wengine na kuheshimiwa na waamini pia kwa niaba ya mzee wao aliyezidi kutazamwa mkuu ajabu.
Baada yake akachaguliwa Aimoni wa Faversham (1240-1244), Mwingereza mwanateolojia aliyekuwa ameongoza upinzani dhidi ya Elia Bombarone.
Basilika la Mt. Fransisko
Basilika la Mt. Fransisko huko Assisi, (mkoa wa Umbria, (Italia) ni kanisa kubwa lililojengwa kwa muda mfupi (1228-1253) ili kutunza masalia ya Fransisko wa Asizi (1182-1226).
Ni kati ya patakatifu panapotembelewa na watu wengi zaidi, milioni kadhaa kila mwaka.
Kutokana na ubora wa sanaa zake, mwaka 2000 limetangazwa kuwa urithi wa dunia.
Bokody, Péter. "Mural Painting as a Medium: Technique, Representation and Liturgy." In "Image and Christianity: Visual Media in the Middle Ages", ed. Péter Bokody (Pannonhalma: Pannonhalma Abbey, 2014), 136-151. https://www.academia.edu/8526688/Mural_Painting_as_a_Medium_Technique_Representation_and_Liturgy
Kaizari Federiki II
Federiki II (Jesi, Marche, Italia, 26 Desemba 1194 - Castel Fiorentino di Puglia, Italia, 13 Desemba 1250) alikuwa Kaizari wa Dola takatifu la Roma kwa miaka 30 hadi kifo chake.
Aimoni wa Faversham
Aimoni wa Faversham alikuwa padri wa Kanisa Katoliki na mkuu wa utawa wa Ndugu Wadogo (1240-1244), kutoka Uingereza.
Alipojiunga na shirika hilo mwaka 1225 alikuwa tayari padri (mwanajimbo) na mwalimu wa teolojia huko Paris (Ufaransa), .
Kisha kufundisha tena katika vyuo mbalimbali, alifanywa balozi wa Papa kwa kaisari wa Dola la mashariki Yohane III wa Nisea mwaka 1233.
Aliongoza upinzani dhidi ya Elia Bombarone na baada ya kifo cha Alberto wa Pisa akachaguliwa kuwa mkuu wa shirika lote.
Ndiye aliyelipatia sura ya kudumu kufuatana na mfano wa Wadominiko upande wa muundo, utume, masomo na liturujia. Taratibu za maisha zikazidi kufuata mitindo ya kimonaki, pamoja na watawa kujitafutia visingizio vya kisheria wasibanwe nazo.
Chini yake makao ya kifukara ya upwekeni yalizidi kuachwa ili wanashirika wahamie nyumba kubwa za mijini, zenye makanisa makubwa ambamo wafanye utume, wakiwanyang’anya maparoko waamini na sadaka zao.
Alikubaliwa na Papa Gregori IX kwamba Watumishi wa kanda pia waweze kuruhusu ndugu wakahubiri. Kama alivyofanya mwenyewe huko Paris, Ndugu Wadogo wakazidi kushika nafasi kwenye vyuo vikuu na vinginevyo, na kuwa na uzito mkubwa ndani ya Kanisa, jambo lililowasogeza mbali na udogo uliowapasa.
Badala ya ndugu wote kuwa sawa, mabradha wakanyimwa kabisa nafasi za uongozi na kukubaliwa tu kutoa huduma ndogondogo za nyumbani (bustani n.k.), wakiwaachia raia huduma duni zaidi.
Kazi za mikono nje ya konventi zilikatazwa; badala yake ile ya kuombaomba ikaja kusifiwa na kushika nafasi ya kwanza upande wa uchumi. Zilipangwa pia njia za hakika za kupata mahitaji, hasa kwa nyumba za masomo.
Akiwa mku wa shirika alitoa ufafanuzi wa kanuni ("'Expositio regulae") wa walimu wa Paris na breviari ya Wafransisko.
Alipokufa, mvutano ndani ya shirika ulijitokeza kwa nguvu.
Kreshensi wa Iesi
Kreshensi Grizi wa Iesi (alifariki mwaka 1263) alikuwa na mtawa wa Kanisa Katoliki aliyeongoza Ndugu Wadogo ka mkuu wa shirika lote (1244-1247). Hatimaye akawa askofu.
Alipokufa Aimoni wa Faversham (1244), mvutano ndani ya shirika la Ndugu Wadogo ulijitokeza kwa nguvu. Mtumishi mkuu aliyechaguliwa, Kreshensi wa Iesi akiona kwamba Fransisko wa Asizi alitazamwa bado na wote kuwa kielelezo cha wadogo, aliagiza mapema zikusanywe habari zote juu yake, halafu akamuagiza Thoma wa Celano aandike upya maisha ya mwanzilishi. Mkusanyo huo unaitwa "Assisi Compilation" au kwa majina mengine..
Waliolilia hali ya awali (wenzi wa Mt. Fransisko na ndugu “wenye ari”) walipoona Mtumishi mkuu hakubaliani nao, walichagua wajumbe 72 wakajieleze kwa Papa Inosenti IV (1243-1254) ili aingilie kati. Lakini Kreshensi aliwasema kwa Papa na kumuomba awaadhibu; mwenyewe aliwatawanya wengine ili awavunje nguvu.
Papa, akiwa mwanasheria mwenye hakika kuhusu ukuu wa mamlaka yake, aliona kanuni ya Ndugu Wadogo, kama kanuni nyingine zote, ni sheria tu ambayo Papa anaweza kuifanyia lolote; vilevile aliona shirika lao kuwa kama mengine yote akalisukuma lizidi kutia maanani elimu. Hivyo alitoa (1245) tamko la pili juu ya kanuni ili kuilegeza: hasa alitamka kuwa vitu vyote ambavyo shirika linavyo, kama si vya wafadhili tena, basi ni vya Papa. Hivyo kwa kutofautisha kutumia vitu na kuvimiliki kisheria, Ndugu Wadogo waliweza kujidai mafukara ingawa wanatumia vingi, eti si vya kwao! Lakini wengi hawakuridhika na ujanja huo, usiolingana na roho ya Kiinjili ya Fransisko, wala na dhuluma za Kreshensi dhidi ya ndugu wenye ari.
Basi, katika mkutano mkuu ulioagizwa na Papa walimuondoa madarakani wakamchagua Yohane wa Parma (1247-1257), mtu wa kufaa sana kwa elimu na utakatifu, aliyeongoza hasa kwa mfano wa maisha yake bora.
Yohane wa Parma
Yohane Buralli wa Parma (Parma, Emilia-Romagna, 1209 hivi - Camerino, Marche, 19 Machi 1289) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki kutoka Italia ambaye aliongoza utawa wa Ndugu Wadogo (1247-1257).
Papa Pius VI alimtangaza mwenye heri mwaka 1777. Anaheshimiwa hasa tarehe 19 Machi.
Kisha kujiunga na shirika na kupata upadrisho, alifundisha teolojia Bologna na Napoli.
Alishiriki Mtaguso wa kwanza wa Lyon (1245) kama mtaalamu.
Mwaka 1247 katika mkutano mkuu wa shirika ulioagizwa na Papa walimuondoa madarakani Kreshensi wa Iesi wakamchagua Yohane wa Parma mtu wa kufaa sana kwa elimu na utakatifu, aliyeongoza hasa kwa mfano wa maisha yake bora.
Kitu cha kwanza alifuta lawama na adhabu zote dhidi ya ndugu wenye ari. Halafu akatembelea kwa miguu kanda zote akiwa na kanzu moja tu tena kuukuu na kuamsha nia ya kushika kanuni na wasia wa Fransisko wa Asizi.
Ingawa aliwahi kufundisha katika vyuo vikuu vitatu, alikusudia hasa kurudisha shirika katika hali ya mwanzoni, kwa kukataa fadhili za Papa na kwa kuheshimu Maaskofu na mapadri. Hivyo mkutano mkuu (1254) ulisimamisha utumiaji wa fadhili kadhaa.
Lakini, alivyosema Egidi wa Asizi (+1262), juhudi hizo nzuri zilikuwa zimechelewa zisiweze kurekebisha shirika lote. Wapinzani walimshtaki Yohane kwa Papa, akalazimika kujiuzulu. Mkutano mkuu ulitaka aendelee, lakini mwenyewe hakurudi nyuma. Hatimaye aliombwa amchague mwandamizi wake, naye akamtaja Bonaventura wa Bagnoregio akaenda kuishi upwekeni kwa miaka 30, akikataa mara mbili ukardinali.
Pofu (jenasi)
Kutoka Wikipedia, kamusi elezo huru
Pofu, mbungu au mbunju ni wanyamapori wa jenasi "Taurotragus" katika familia Bovidae. Wanatokea savana zenye miti katika Afrika. Wanyama hawa ni wakubwa kuliko spishi nyingine za Bovidae za Afrika. Rangi yao ni kahawianyekundu, kahawia, hudhurungi au kijivu na mara nyingi wana milia ya wima mbavuni. Wana ngozi ndefu chini ya koo lao. Pembe zao ni ndefu kiasi, zile za jike ndefu kuliko zile za dume.
Henry Callaway
Henry Callaway (17 Januari 1817 - 26 Machi 1890) alikuwa daktari, askofu na mwandishi wa Uingereza aliyekaa na kufanya kazi Afrika Kusini 1854-1876.
Roy Campbell
Roy Campbell (2 Oktoba 1901 - 22 Aprili 1957) alikuwa mwandishi wa Afrika Kusini. Hasa alitunga mashairi, na mwaka wa 1926 alihariri jarida la "Voorslag". Baadaye alihama nchi yake na kukaa Uingereza, Hispania na Ureno.
Sydney Clouts
Sydney Clouts (1926 - 1982) alikuwa mwandishi wa Afrika Kusini. Alifanya kazi kama mkutubi mjini London, Uingereza. Hasa alitunga mashairi.
Frances Colenso
Frances Colenso (1816 - 1893) alikuwa mke wa Askofu John William Colenso. Kutoka Uingereza alimwambatana mume wake kuishi nchini Afrika Kusini. Tangu 1865 hadi kifo chake, Frances Colenso aliandika barua nyingi zinazomsaidia mwanahistoria wa Afrika Kusini kuelewa nyakati za karne ya 19. Barua hizo zimekusanyika katika kitabu: W.Rees (mhariri), 1958, "Colenso: Letters from Natal".
John William Colenso
John William Colenso (24 Januari 1814 - 20 Juni 1883) alikuwa askofu wa Kanisa Anglikana kutoka Uingereza aliyeishi na kufanya kazi nchini Afrika Kusini tangu 1853. Alichunguza na kuandika juu ya lugha ya Kizulu pamoja na maandiko ya kidini na vitabu vingi kuhusu maisha nchini Afrika Kusini.
Thoma wa Celano
Thoma wa Celano (kwa Kiitalia Tommaso da Celano; 1200 hivi – 1265 hivi) alikuwa mfuasi wa Fransisko wa Asizi katika utawa wa Ndugu Wadogo, mshairi, na mwandishi wa vitabu vitatu rasmi juu ya mwanzilishi huyo.
Thoma alikuwa mwenyeji wa Celano (leo katika mkoa wa Abruzzo (Italia).
Thoma hakuwa kati ya wafuasi wa kwanza kabisa wa Fransisko, lakini alijiunga naye mwaka 1215 hivi.
Mwaka 1221 alitumwa naye Ujerumani ili kuanzisha shirika huko, na mwaka 1223 akawa mkuu wa kanda ya Rhineland, yenye konventi za Cologne, Mainz, Worms na Speyer.
Baada ya miaka michache alirudi Italia, alipobaki mpaka mwisho wa maisha yake.
Mwaka 1260 alihamia Tagliacozzo ili kushughulikia Waklara wa huko, na ndipo alipofariki kati ya mwaka 1260 na 1270.
Kitabu cha kwanza aliagizwa na Papa Gregori IX mwaka 1228 wakati wa kumtangaza Fransisko kuwa mtakatifu. Cha pili aliagizwa na Kreshensi wa Iesi, mkuu wa shirika kati ya miaka 1244 na 1247. Cha tatu kinahusu miujiza ya Fransisko na kiliagizwa na mkuu mpya wa shirika Yohane wa Parma kati ya 1254 na 1257.
Thoma aliandika pia tenzi "Fregit victor virtualis" na "Sanctitatis nova signa" kwa heshima ya Fransisko.
Pengine aliandika pia "Maisha ya Mt. Klara wa Asizi", na utenzi "Dies Irae".
Egidi wa Asizi
Egidi wa Asizi (1190 hivi - 1262), alikuwa wa tatu kati ya wenzi wa kwanza wa Fransisko wa Asizi, mwanzilishi wa Ndugu Wadogo.
Hakuna habari za hakika kuhusu maisha yake kabla ya kujiunga na Fransisko mnamo Aprili 1209.
Muda mfupi baadaye aliongozana naye kuelekea mkoa wa Marche kwa mahubiri. Halafu alifuata naye na wenzao kwenda Roma ili kukubaliwa na Papa Inosenti III.
Mwaka 1212 alihiji Compostella, huko Hispania, halafu Yerusalemu, akipitia patakatifu pengine.
Baadaye alikuwa Roma, tena Tunisi, akijitahidi kupata riziki zake kwa kazi mbalimbali za mikono kama vile kutengeneza vikapu huko Ancona au kuuza maji na kuzika wafu huko Brindisi.
Baada ya kushika maisha ya upwekeni huko Fabriano, alizidi kuzama katika maisha ya sala.
Ingawa hakuwa msomi, katika sala, safari na mang'amuzi yake alijipatia hekima aliyowashirikisha wengine kwa semi zake zenye ari.
Ndiyo sababu watu wengi, wakiwa pamoja na Papa, walimkimbilia ili kusikia anasema nini kuhusu masuala mbalimbali.
Ndiyo asili ya kitabu maarufu cha "Dicta" ("Semi" zake), ambacho kiliandikwa kwa Kilatini, kilitafsiriwa katika lugha mbalimbali na kilitumika kwa madondoo katika vitabu vya watu wengine.
Alifariki mwaka 1262, akiheshimiwa kama mtakatifu. Uhalali wa heshima yake ulithibitishwa na Papa Pius VI. Sikukuu yake ni tarehe 23 Aprili.
Toleo bora la "Dicta" ni lile la Quaracchi la mwaka 1905. Tafsiri ya Kiingereza ni:
Bernardo wa Corleone
Bernardo wa Corleone (Corleone 6 Februari 1605 - Palermo 12 Januari 1667) alikuwa bruda wa shirika la Ndugu Wadogo Wakapuchini kutoka Italia.
Mwaka 1768 alitangazwa na Papa Klementi XIII kuwa mwenye heri.
Anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu tangu alipotangazwa na Papa Yohane Paulo II tarehe 10 Juni 2001.
Sikukuu yake inaadhimishwa kila tarehe 12 Januari.
Filippo Latini aliingia utawa kisha kupigana na Vito Canino kwa panga mwaka 1626.
Shirikani aliishi katika konventi mbalimbali kama ifuatavyo:
Patrick Cullinan
Patrick Roland Cullinan (amezaliwa 25 Mei 1933 mjini Pretoria) ni mwandishi wa Afrika Kusini. Alisoma Kiingereza katika Chuo Kikuu cha Oxford, Uingereza, akawa mkufunzi wa lugha ya Kiingereza mjini Cape Town. Hasa alitunga mashairi.
Jack Cope
Jack Cope (3 Juni 1913 - 1991) alikuwa mwandishi wa Afrika Kusini. Kabla ya kuwa mwandishi alikuwa mkulima. Hasa aliandika riwaya, hadithi fupi na mashairi. Pia alianzisha gazeti la fasihi "Contrast".
Jeremy Cronin
Jeremy Cronin (amezaliwa 12 Septemba 1949) ni mwandishi, mwanaharakati na mwanasiasa wa Afrika Kusini. Mwaka wa 1976 alitiwa ndani kwa sababu ya upinzani wake dhidi ya ubaguzi wa rangi. Kitabu chake cha mashairi "Inside" kilitolewa aliporuhusiwa 1983. Baada ya sera za apartheid kupinduliwa, alikuwa mwanachama wa serikali na kuwa Waziri Kaimu wa Usafiri.
Mgomba (mmea)
Migomba ni mimea mikubwa sana (mara nyingi huitwa miti lakini si miti kweli) ya jenasi "Musa" katika familia Musaceae inayozaa ndizi.
Eau Claire, Wisconsin
Eau Claire ni mji wa Marekani katika jimbo la Wisconsin.
Lameki
Lameki ni jina la watu wawili wa Agano la Kale katika Biblia.
Kitabu cha Mwanzo katika 4:18-24 kinamtaja mmojawao kama mwana wa Metusala katika kizazi cha tano baada ya Kaini. Ndiye wa kwanza kuoa mitara akiwa na wake wawili, Ada e Zila, waliomzalia watoto wanne: Jabal, Jubal, Tubalkain na Naama (huyo wa mwisho akiwa mwanamke). Kila mmojawao anawakilisha fani fulani: uchungaji, muziki, uhunzi na labda umalaya.
Lameki anakumbukwa pia kama mtu wa kisasi kikali.
Kitabu hichohicho kinamtaja Lameki mwingine katika 5:28, mwana wa Metusala katika kizazi cha saba baada ya Seti. Ndiye baba wa Nuhu.
Kalebu
Kalebu (kwa Kiebrania כָּלֵב, "Kalev") ni jina la kiume. Binadamu muhimu zaidi mwenye kuitwa hivyo anatajwa katika Biblia na katika Quran (5:22-26).
Moyo mkuu
Moyo mkuu ni adili linaloonyesha ukuu wa mitazamo na miguso ya mtu.
Linaendana na utayari wa kukabili magumu na hatari kwa lengo fulani muhimu.
Kwa Kigiriki linaitwa "megalopsuchia", ambalo Aristotle alilitaja kama "taji la maadili yote". Kwa Kilatini linaitwa magnanimitas, neno lenye maana ile ya moyo mkuu.
Ponsyo Pilato
Ponsyo Pilato (kwa Kilatini "Pontius Pilatus"; kwa Kigiriki Πόντιος Πιλᾶτος; kwa Kiebrania פונטיוס פילאטוס; alikuwa liwali wa kiroma katika Palestina kwenye miaka 26-36.
Anajulikana kutoka vyanzo mbalimbali, lakini hasa kwa sababu ya Injili kumtaja kama hakimu aliyempeleka Yesu kuuawa msalabani. Vyanzo vingine ni katika maandiko ya Yosefu Flavius, Tacitus na Filo wa Aleksandria.
Waandishi Wayahudi Josephus na Philo wanamwonyesha kama mtawala mkali asiyeheshimu utamaduni na imani ya wenyeji wa Palestina. Baada ya kutumia unyama katika ukandamizaji wa Wasamaria aliitwa kurudi Roma na kufika mbele ya Kaisari. Hakuna habari za uhakika kuhusu maisha yake ya baadaye.
Kanisa la Ethiopia linafuata hadithi ya kwamba aliongoka, hivyo linamheshimu kama mtakatifu.
Kadiri ya mapokeo mengine, alijiua.
Chuo Kikuu cha McGill
Chuo Kikuu cha McGill ni chuo kikuu mjini Montreal, Kanada. Kilianzishwa mwaka wa 1821, na kupata jina lake kutoka kwa James McGill, mfanyabiashara hodari wa mji wa Montreal.
Santo Ângelo
Santo Ângelo ni a mji la Brazil katika jimbo la Rio Grande do Sul. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2010, mji una wakazi wapatao 76 304 wanaoishi katika mji huu.
Agnes wa Asizi
Agnes wa Asizi (Assisi 1197 au 1198 - Assisi 16 Novemba 1253) alikuwa mdogo wa kwanza wa Klara wa Asizi.
Anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu bikira.
Alikuwa binti wa pili kati ya watatu wa Favarone wa Offreduccio Scifi; mama yake Ortolana alikuwa wa ukoo wa kisharifu wa Fiumi na binamu yake Rufino ni mmmojawapo kati ya wenzi watatu wa Fransisko.
Alimfuata dada yake Klara wiki mbili tu baada ya huyo kukimbia nyumbani (18 Machi 1212) ili atawe nyuma ya Fransisko wa Asizi, mwanzilishi wa Ndugu Wadogo. Pamoja, walishinda upinzani mkali wa baba yao na ndugu wengine.
Ndipo Fransisko alipowahamishia kwenye kikanisa cha San Damiano karibu na Assisi ambacho alikuwa amekarabati kwa mikono yake.
Baada ya wanawake wengine kujiunga, monasteri yao ikawa asili ya Utawa wa Mt. Klara.
Mwaka 1219 Agnes aliteuliwa na Fransisko kama abesi wa monasteri ya Monticelli, karibu na Firenze, ambayo ikazaa monasteri nyingine Italia kaskazini, kama vile Mantova, Venezia na Padova.
Mwaka 1253 Agnes alirudishwa San Damiano wakati wa kihoro cha dada yake, akamtumikia hadi mwisho.
Mwaka huohuo, mwenyewe alifariki, tarehe 16 Novemba.
Kwa wakati huo mama yao Ortolana, na mdogo wao Beatrice, walikuwa wameshafariki katika monasteri hiyohiyo.
Masalia ya Agnes yanatunzwa katika Basilika la Mt. Klara mjini Assisi, yalipohamishiwa pamoja na yale ya Waklara wote wa kwanza.
Papa Benedikto XIV aliruhusu Wafransisko kuadhimisha sikukuu yake kila tarehe 16 Novemba.
Agnes wa Praha
Agnes wa Praha (au wa Bohemia) alizaliwa Praha (leo mji mkuu wa Ucheki) mwaka 1211 akafariki huko tarehe 2 Machi 1282).
Mwanzilishi na abesi wa monasteri ya Mt. Fransisko mjini Praha, alianzisha pia Shirika la Wanamsalaba wa Nyota Nyekundu.
Anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu bikira, hasa katika tarehe ya kifo chake au tarehe 6 Machi.
Binti wa mfalme wa Bohemia Ottokar I na Kostanza wa Hungaria, alikuwa ndugu wa jirani wa watakatifu Ludmila, Venseslaus, Edwiga, Elizabeti wa Hungaria na Margerita wa Hungaria.
Kisha kulelewa katika monasteri ya masista wa Citeaux huko Trzebnica, na ya masista wa Premontree huko Doksany, alipokuwa na miaka 8 alitumwa kwenye ikulu ya Vienna ili kuandaliwa awe mke wa kaisari Henri VII wa Ujerumani, mwana wa Federiko II.
Akiguswa na mfano wa Fransisko wa Asizi, aliamua kuishi kitawa na kwa msaada wa Papa Gregori IX alivunja uchumba wake akarudi Praha.
Huko alianzisha konventi ya kwanza ya Ndugu Wadogo katika eneo hilo(1232), ikiwa pamoja na hospitali kwa mafukara: ili kuendesha hospitali hiyo alianzisha chama cha kitume cha Wanamsalaba ambao mwaka 1237 walikubaliwa na Papa kuwa shirika la kitawa.
Mwaka 1234 alianzisha monasteri ya Waklara iliyopokea masista watano waliotumwa na Klara wa Asizi mwenyewe: Agnes alihamia huko tarehe 11 Juni mwaka huohuo. Baadaye akawa abesi wake hadi kifo.
Agnes aliheshimiwa sana mara baada ya kufa: tarehe 28 Novemba 1874 Papa Pius IX alithibitisha heshima hiyo na jina alilopewa la mwenye heri. Tarehe 12 Novemba 1989 Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu.MTAKATIFU KLARA WA ASIZI – Maandishi yake – tafsiri ya Ndugu Wafransisko Wakapuchini – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Ndanda 1994 – ISBN 9976-63-414-5