Nelson Mandela
Nelson Rolihlahla Mandela (18 Julai 1918 - 5 Desemba 2013) alikuwa mwanasiasa nchini Afrika Kusini, kiongozi wa mapambano dhidi ya siasa ya ubaguzi wa rangi (Apartheid), mfungwa jela kwa miaka 27 halafu rais wa kwanza aliyechaguliwa kidemokrasia katika nchi yake.
Alikuwa mwanasheria na mwanachama, baadaye kiongozi wa chama cha ANC kilichopigania haki za binadamu wote nchini Afrika Kusini.
Mandela alizaliwa tarehe 18 Julai 1918 katika familia ya kabila la Waxhosa kwenye kijiji cha Mvezo karibu na Umtata iliyokuwa kwenye Jimbo la Rasi.
Alipewa jina la Rolihlahla linalomaanisha "anayevuta tawi la mti" kwa maana ya "mwenye kuleta matata" katika lugha ya Kixhosa. Baadaye alijulikana kwa jina la ukoo wake "Madiba". Jina la Nelson alilipokea kutoka kwa mwalimu wake siku alipoanza kwenda shule.
Alitoka katika familia ya kifalme. Baba wa babu yake Ngubengcuka alikuwa mfalme wa Wathembu katika maeneo ya Transkei wa jimbo la kisasa la Rasi Mashariki la Afrika Kusini.
Baba yake Gadla Henry Mphakanyiswa alikuwa chifu na mshauri wa mfalme tangu mwaka 1915 hadi 1926. Mama yake Nelson, Nosekeni Fanny, alikuwa mke wa tatu.
Miaka ya kwanza aliishi kijijini alipojifunza mila na desturi za Waxhosa na kutunza mifugo pamoja na wavulana wengine.
Baba aliaga dunia Nelson alipokuwa na umri wa miaka tisa. Alibatizwa katika Kanisa la Kimethodisti akawa Mkristo wa kanisa hilo hadi kifo chake.
Baada ya kifo cha baba, mama alimpeleka kwa chifu mkuu wa Wathembu aliyemlea kama mtoto wake. Pamoja na wazazi wake wapya alihudhuria ibada za kanisani kila Jumapili zilizoimarisha imani yake ya Kikristo.
Akaendelea kusoma katika shule ya Kimethodisti aliposoma Kiingereza, Kixhosa, historia na jiografia. Katika ikulu ya chifu alisikia masimulizi mengi kuhusu historia ya Waafrika kutoka wageni waliokuja kumwaona baba wa kambo.
Mwaka 1925 babake alimtuma kusoma shule ndogo ya Kimethodisti alipofanyikiwa vema. Baada ya kifo cha baba aliishi kwa chifu wa Watembo na hapo kwene umri wa miaka 16 alishiriki katika sherehe ya jando alipotahiriwa na kupokea jina "Dalibunga".
Baadaye aliendelea kusoma kwenye shule ya sekondari ya „Clarkebury Boarding Institute“ huko Engcobo iliyokuwa shule ya bweni kubwa kwa ajili ya vijana kutoka Wathembo.
Hapa alianza mazoezi ya michezo na kupenda kazi ya bustani aliyoendelea kwa maisha yote. Baada ya miaka miwili alipokea cheti kidogo cha elimu ya sekondari.
Mwaka 1937 kwenye umri wa miaka 19 aliendelea kwenye chuo cha Wamethodisti huko [[Fort Beaufort. Hapo alikuwa mara ya kwanza [[rafiki]] na kijana nje ya kabila lake aliyekuwa [[Wasotho|Msotho]] akaathiriwa na mwalimu mpendwa Mxhosa aliyevunja [[mwiko]] kwa kumwoa mke kutoka kwa Wasotho Mandela alitumia muda mwingi huko Healdtown kwa kufuata michezo ya kukimbia na [[bondia]].
Tangu [[1939]] alianza masomo kwa shahada ya kwanza kwenye [[Chuo Kikuu cha Fort Hare]], chuo kwa ajili ya wanafunzi [[Waafrika]] katika jimbo la [[Rasi Mashariki]]. Masomo yake yalikuwa Kiingereza, [[anthropolojia]], siasa na [[sheria]]. Wakati ule alitaka kuendelea kuwa mfasiri au [[afisa]] katika Idara ya Shughuli za Wazalendo (kitengo cha serikali ya Kizungu kwa maeneo ya Waafrika katika Afrika Kusini).
Pamoja na kupenda michezo Mandela alijifunza [[dansi]] ya Kizungu , alishiriki tamthiliya kuhusu about [[Abraham Lincoln]], akatoa darasa la [[Biblia]] katika kanisa.
Mandela alihukumiwa [[kifungo]] cha maisha kwa miaka 27 kutokana na [[harakati]] zake za kuupinga ubaguzi wa rangi. Alifungwa katika [[kisiwa cha Robben]].
Baada ya kuachiliwa huru mwaka [[1990]] alianzisha [[sera]] ya maridhiano au sera ya [[amani]] baina yake na watu weupe nchini Afrika Kusini, jambo ambalo watu wengi hawakulitegemea.
Mwaka wa [[1993]], pamoja na [[Frederik Willem de Klerk]] alikuwa mshindi wa [[Tuzo ya Nobel]] ya Amani ambayo ni [[tuzo]] ya nadra kutolewa [[duniani]].
Baada ya kutengana na mke wake, [[Winnie Madikizela-Mandela|Winnie Madikizela]], alimuoa [[Graca Machel]] aliyewahi kuwa mke wa rais wa [[Msumbiji]], [[Samora Machel]].
[[Jamii:Waliozaliwa 1918]]
[[Jamii:Waliofariki 2013]]
[[Jamii:Wanaharakati wa Afrika Kusini]]
[[Jamii:Marais wa Afrika Kusini]]
[[Jamii:Viongozi wa Afrika]]
[[Jamii:Tuzo ya Nobel ya Amani]]
[[Jamii:Nelson Mandela]]