hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
Fungo (familia)
Fungo, paka-zabadi au paka wa zabadi ni wanyama mbua wa ukubwa mdogo hadi wastani katika familia Viverridae. Spishi nyingine huitwa kanu, oyani na binturongi, lakini fungo-miti wa Afrika hana mnasaba sana na fungo na yumo katika familia yake binafsi Nandiniidae. Fungo wanatokea Afrika, Asia na Rasi ya Iberia katika maeneo kama savana, milima na misitu, hususa misitu ya mvua. Hawa ni miongoni mwa wanyama wa asili wa oda Carnivora. Mifupa yao ni takriban sawa na ile ya visukuku vya Eocene hapo ilikuwa miaka milioni 50. Wanafanana na paka wenye pua ndefu na mkia mrefu. Wana kucha zinazoweza kurudiwa ndani, mfupa katika mboo wao na tezi za harufu kando ya mkundu. Ukubwa wao unatofautiana kutoka ule wa oyani (mwili wa sm 30 na uzito wa g 650) hadi fungo wa Afrika (sm 84 na kg 18), lakini binturongi anaweza kuwa kg 25.
Fungo hukiakia usiku na kwa hivyo wana uwezo mzuri sana wa kusikia na kuona, lakini spishi nyingi huonekana mchana pia. Kinyume na uainisho wao katika oda Carnivora wanyama hawa hula vitu vyingi na fungo-miti ni walamimea takriban kabisa. Kwa hivyo chonge zao (meno yaliyochongoka ambayo yatumika kwa kunyafua nyama) zimevia. Kinyaa cha tezi za harufu kinaitwa zabadi na hutumika kwa kuchanganya katika manukato. Angalau zabadi inatengenezwa kwa jinsi ya kikemia sikuhizi, inavunwa kutoka wanyama hata sasa. Katika Afrika fungo hutumika, hususa huko Uhabeshi.
Jimbo Katoliki la Same
Jimbo Katoliki la Same (kwa Kilatini "Dioecesis Samensis") ni mojawapo kati ya majimbo 34 ya Kanisa Katoliki nchini Tanzania, na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Kanisa kuu liko mjini Same, katika mkoa wa Kilimanjaro na limewekwa wakfu kwa heshima ya Kristo Mfalme.
Linahusiana na Jimbo Kuu la Arusha.
Eneo lake lote ni kama kilometa mraba 10,000, ambamo wamo wakazi 562,950. Kati yao Wakatoliki ni 70,490 (2004) yaani asilimia 12.5.
Waamini hawa wanahudumiwa na mapadri 40, ambao kati yao 35 ni wanajimbo na 5 watawa. Hivyo kwa wastani kila mmojawao anahudumia waamini 1.762.
Parokia ziko 62.
Jimbo lina mabruda 13 na masista 40 pia.
Jimbo Katoliki la Sumbawanga
Jimbo Katoliki la Sumbawanga (kwa Kilatini "Dioecesis Sumbavangensis") ni mojawapo kati ya majimbo 34 ya Kanisa Katoliki nchini Tanzania, na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Kanisa kuu liko mjini Sumbawanga, katika mkoa wa Rukwa.
Lilianzishwa tarehe 10 Mei 1946 na linahusiana na Jimbo Kuu la Mbeya.
Askofu wa sasa ni Beatus Christian Urassa, ALCP/OSS.
Eneo lake lote ni kama kilometa mraba 28.654, ambamo wamo wakazi 1,244,330. Kati yao Wakatoliki ni 757,451 (2014) yaani asilimia 60.9.
Waamini hawa wanahudumiwa na mapadri 48, ambao kati yao 42 ni wanajimbo na 6 watawa. Hivyo kwa wastani kila mmojawao anahudumia waamini 15,780.
Parokia ziko 24.
Jimbo lina mabruda 61 na masista 320.
Lewis Nkosi
Lewis Nkosi (5 Desemba 1936 - 5 Septemba 2010) alikuwa mwandishi wa habari wa Afrika Kusini. Aliandika kwa magazeti ya "Ilange laseNatali" na "Drum". Akaenda Marekani kusoma. Mwaka wa 1966 hakuruhusiwa kurudi nchini mwake. Akafundisha katika vyuo vikuu vya nchi mbalimbali kama Poland, Zambia na Marekani. Hasa aliandika makala za kiuhakiki.
Ntsikana kaGabha
Ntsikana kaGabha (1760 - 1821) alikuwa mhubiri Mkristo wa Afrika Kusini. Alitunga nyimbo za kikristo kwa lugha yake ya Kixhosa nazo zilitafsiriwa baadaye kwa Kiingereza.
Jonas Ntsiko
Jonas Ntsiko (1860 - 1915) alikuwa mhubiri, mwandishi na mwalimu wa Afrika Kusini. Aliandika mashairi na nyimbo hasa kwa Kixhosa. Pia aliandika kwa gazeti la Kixhosa liitwalo "Isigidimi samaXhosa".
Ally Yakuti
Ally Yakuti ni mwandishi wa miswada ya filamu nchini Tanzania. Ni mmoja wa waandishi mahiri na wenye heshima kubwa Tanzania na ukanda wote wa Afrika Mashariki. Ameshaandika miswaada mingi ambayo imeigizwa na waigizaji mahiri nchini Tanzania na sehemu nyingine barani Afrika.
Miongoni mwa filamu alizoandika na kupata umaarufu mkubwa ni hizi zifuatazo:
Tena kuna nyingine nyingi. Kati ya filamu zote hizo, filamu ya "Crazy Love" ilimpatia Yakuti tuzo ya mwandishi bora wa Mswada kwa mwaka 2010 kutoka mtandao unajihusisha na habari za kiwanda cha filamu nchini Tanzania (cf. http://www.filamucentral.co.tz). Yakuti anaendelea na kazi ya uandishi pamoja na uongozaji na uandaaji wa filamu Tanzania. Sasa hivi amekamilisha filamu yake iitwayo The Best Loser na muda wowote itaingia sokoni.
Lugha za Kiafrika-Kiasia
Lugha za Kiafrika-Kiasia ni familia ya lugha barani Afrika na Asia. Katika familia hiyo kuna lugha zaidi ya 300 zenye wasemaji milioni 350 kati ya Afrika ya Kaskazini na Asia ya Magharibi, hasa Kiarabu, lakini pia Kihausa, Kioromo, Kiamhara, Kisomali, Kiebrania n.k.
Lugha za Kiniger-Kongo
Lugha za Kiniger-Kongo ni familia ya lugha barani Afrika. Katika familia hiyo kuna lugha takriban 1400 zenye wasemaji milioni 370 katika Afrika Magharibi, mashariki na kusini.
Kundi kubwa hasa ndani ya familia hiyo ni lugha za Kibantu kama Kiswahili.
Kiaghem
Kiaghem ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Waaghem. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kiaghem imehesabiwa kuwa watu 26,700. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiaghem iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kiambele
Kiambele ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Waambele. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kiambele imehesabiwa kuwa watu 2600. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiambele iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kiatong (Kamerun)
Kiatong ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Waatong. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kiatong imehesabiwa kuwa watu 4200. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiatong iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kiawing
Kiawing ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Waawing. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kiawing imehesabiwa kuwa watu 19,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiawing iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kibaba
Kibaba ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wababa. Mwaka wa 2005 idadi ya wasemaji wa Kibaba imehesabiwa kuwa watu 24,500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibaba iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kibabanki
Kibabanki ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wababanki. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kibabanki imehesabiwa kuwa watu 22,500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibabanki iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kibafanji
Kibafanji ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wabafanji. Mwaka wa 2008 idadi ya wasemaji wa Kibafanji imehesabiwa kuwa watu 17,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibafanji iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kibafut
Kibafut ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wabafut. Mwaka wa 2005 idadi ya wasemaji wa Kibafut imehesabiwa kuwa watu 105,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibafut iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kibaka (Kamerun)
Kibaka ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wabaka. Isichanganywe na Kibaka cha Sudan. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kibaka nchini Kamerun imehesabiwa kuwa watu 40,000. Pia kuna wasemaji 3200 nchini Gabon. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibaka iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.
Kibamali
Kibamali ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wabamali. Mwaka wa 2008 idadi ya wasemaji wa Kibamali imehesabiwa kuwa watu 10,800. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibamali iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kibambalang
Kibambalang ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wabambalang. Mwaka wa 2008 idadi ya wasemaji wa Kibambalang imehesabiwa kuwa watu 29,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibambalang iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kibambili-Bambui
Kibambili-Bambui ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wabambili-Bambui. Mwaka wa 1983 idadi ya wasemaji wa Kibambili-Bambui imehesabiwa kuwa watu 10,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibambili-Bambui iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kibamenyam
Kibamenyam ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wabamenyam. Mwaka wa 1994 idadi ya wasemaji wa Kibamenyam imehesabiwa kuwa watu 4000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibamenyam iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kibamukumbit
Kibamukumbit ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wabamukumbit. Mwaka wa 2008 idadi ya wasemaji wa Kibamukumbit imehesabiwa kuwa watu 12,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibamukumbit iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kibamun
Kibamun ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wabamun. Mwaka wa 1982 idadi ya wasemaji wa Kibamun imehesabiwa kuwa watu 215,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibamun iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kibamunka
Kibamunka ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wabamunka. Mwaka wa 2008 idadi ya wasemaji wa Kibamunka imehesabiwa kuwa watu 31,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibamunka iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kibangolan
Kibangolan ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wabangolan. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kibangolan imehesabiwa kuwa watu 13,500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibangolan iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kibati (Kamerun)
Kibati ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wabati. Mwaka wa 1975 idadi ya wasemaji wa Kibati imehesabiwa kuwa watu 800 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibati iko katika kundi la Kimbam ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kibeba
Kibeba ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wabeba. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kibeba imehesabiwa kuwa watu 3000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibeba iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Bwana Msa
Bwana Msa ni mhusika wa kubuni katika vitabu vya mwandishi Mohammed S. Abdullah.
Kibefang
Kibefang ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wabefang. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kibefang imehesabiwa kuwa watu 2980. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibefang iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kibum
Kibum ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wabum. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kibum imehesabiwa kuwa watu 21,400. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibum iko katika kundi la "Grassfields ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kibusam
Kibusam ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wabusam. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kibusam imehesabiwa kuwa watu 1490. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibusam iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kibokyi
Kibokyi ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wabokyi. Mwaka wa 1989 idadi ya wasemaji wa Kibokyi imehesabiwa kuwa watu 140,000. Pia kuna wasemaji 3700 nchini Kamerun. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibokyi iko katika kundi la "Cross River".
Jimbo Kuu la Mwanza
Jimbo Kuu la Mwanza (kwa Kilatini "Archidioecesis Mvanzaënsis") ni mojawapo kati ya majimbo 34 ya Kanisa Katoliki nchini Tanzania na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Chini yake kuna kanda ya Kanisa yenye majimbo yafuatayo: Bukoba, Bunda, Geita, Kayanga, Musoma, Rulenge-Ngara na Shinyanga.
Kanisa Kuu liko jijini Mwanza, na linaitwa la Epifania.
Askofu mkuu wake Yuda Thaddeus Ruwa'ichi, O.F.M.Cap. alihamishiwa Dar es Salaam (2018).
Baada ya kumegwa (2010) ili kuanzisha jimbo la Bunda, eneo la jimbo lina kilometa mraba 40,000 hivi, ambapo kati ya wakazi 2,600,000, Wakatoliki ni 627,000 (sawa na 24.1%) na wanaunda parokia 27.
Mapadri ni 73, ambao kati yao 41 ni wanajimbo na 32 watawa. Hivyo kwa wastani kila mmojawao anahudumia waamini 8,589.
Jimbo lina pia mabruda 8 na masista 209.
Kidzodinka
Kidzodinka ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wadzodinka. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kidzodinka nchini Kamerun imehesabiwa kuwa watu 2600. Pia kuna wasemaji nchini Nigeria. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidzodinka iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Fungo
Fungo, fungo wa Afrika, ngawa au paka-zabadi wa Afrika ("Civettictis civetta") ni mnyama mbua na spishi pekee ya jenasi yake. Pia ni mwanafamilia mkubwa kabisa wa Viverridae. Binturongi ni mfupi lakini mzito kuliko fungo. Spishi hii inatokea mahali pengi pa Afrika kusini kwa Sahara. Hukiakia usiku hasa na kulala mchana katika uoto mzito. Usiku huonekana katika maeneo mbalimbali kutoka msitu mzito hadi mbuga.
Fungo ni mamalia wapweke wenye rangi nyeusi na nyeupe kwa milia na mabaka. Kwa hivyo wanyama hawa ni ngumu kuona vizuri kwa mwanga mhafifu. Wanaweza kutofautishwa pia kwa matako yao makubwa na manyoya ya mgongo yanayoweza kuwekwa wima. Hula vitu vyingi kama wanyama wadogo, wadudu, mayai, mizoga na mimea. Wanaweza kula wadudu na wanyama wenye sumu, kama tandu, majongoo na nyoka. Hugundua mawindo yao kwa harufu na sauti badala ya kuona.
Kama wanyama wengine wa familia yao fungo watoa kioevu kiitwacho civetone au zabadi. Kioevu hiki kipakazwa juu ya miti, mawe n.k. ili kudai eneo lao. Zabadi hutumika katika viwanda vya manukato pia na inavunwa kutoka fungo wafugwao k.m. huko Uhabeshi.
Been There, Done That
"Been There, Done That" ni kibao cha mwaka wa 1997 kilichotolewa na rappa na matayarishaji wa West Coast Dr. Dre. Kibao kinatoka katika albamu yake ya vibao mchanganyiko ya "Dr. Dre Presents the Aftermath". Wimbo umetayarishwa na Dr. Dre mwenyewe na Bud'da. Mashairi yalitungwa na mwanastudio mwenzake wa zamani wa Death Row Records, J-Flexx. Baada ya safari ya Dre kujitoa katika studiio hiyo - mwanastudio mwenzake J-Flexx ametoa kibao cha kuponda kwenye albamu ya vibao mchanganyiko ya Death Row Greatest Hits na kibao kilikwenda kwa jina la "Who Been There, Who Done That".
Wimbo huu umetajwa mwishoni mwa kibao cha "Guilty Conscience" cha Eminem, ambacho kilikuwa kinaushirikiano na Dre.
Aramex
Aramex au kwa kiarabu (Arabic: ارامكس "’arāmaks") ni kampuni ya kimataifa ya maswala ya usafirishaji na uwekaji katika ghala wa bidhaa, usafirishaji kwa njia ya ndege na usafirishaji wa mizigo ndani ya nchi mbalimbali. Kampuni hii ilianzishwa mwaka 1982 na makao yake makuu yako Amman, Jordan. Aramex pia inatoa huduma za reja reja kama vile usambazaji wa barua.
Aramex ilianzishwa na Fadi Ghandour mwaka 1982, ambapo jina lake lilifupishwa kutoka majina ya "ARab AMerica EXpress" na kutengeneza jina la Aramex. Mnamo mwaka 1982, Mr. Ghandour alianza kufanya kazi kama mfanyakazi wa mizigo midogo midogo kwenda Amerika ya Kaskazini katika makampuni ya kusafirisha mizigo kama vile FedEx, Purolator, Burlington Northern, Emery, na Airborne Express ikiwa na DHL kama mshindani wake mkubwa katika eneo hilo, pamoja na Airborne Express, kama mshirika wa shirika la usafirishaji la ulimwengu.
Kampuni hii iliyasaidia makampuni shirika yake ambayo yalikua madogo kuweza kushindana na makampuni makubwa.
Mwaka 1997, Aramex iliandikishwa katika soko la hisa la Marekani linalofahamika kama NASDAQ, na kampuni ya kwanza ya kimataifa kuweza kufaya hivyo. Mnamo mwaka 2002, wakati Aramex ikisherehekea kumbukumbu ya miaka 20, Abraaj Capital alipendekaza Aramex kujitoa katika soko la hisa la Marekani, na kuwa kampuni binafsi na hatiye Aramex ilijitoa katika soko hilo na kuwa kampuni binafsi. Hatimaye kampuni ilirejea katika umiliki binafsi baada ya utawala wa kampuni hiyo kuamua kuinunua, akiwamo mkurugenzi mkuu na mwanzilishi wake Fadi Gandour.
Mnamo mwaka 2003, kampuni ya DHL ilinunua kampuni ya Airborne Express, kampuni iliyokuwa mshirika mkuu wa Aramex nchini Marekani. Hii ilisababisha kampuni ya Airborne kusitisha ushirika huo. Mwaka huu, kampuni ya Arames ilichukua nafasi hiyo huku ikipata ushirika kutoka kwa kampuni ya Global Distribution Alliance (GDA), kampuni inayofanyakazi ulimwengu mzima, ikishirikiana na mashirika 40 na kuwa na kiasi cha mtaji wa $7.5 billion.
Aramex inaongoza katika ushirikiano huu, na hasa hutumia mfumo wa "Shipment management system" ulionzishwa na kampuni hiyo.
Baada ya kuamua kijiandikisha katika soko la hisa la Dubai, toleo la kwanza la kampuni kwa umma lilikua na jumla ya hisa 550 milioni zilizokuwa zikiuzwa kiasi cha Dirham 1 kwa kila hisa.
Kama sehemu ya mpango wake wa kutaka kupanuka, Aramex iliongeza aina za huduma iliyokua ikitoa ikiwa ni pamoja na kuongeza huduma za Priority Airfreight, InfoFort, Freight Professionals and TwoWay-Vanguard.
Mwandishi mkubwa wa kimataifa Thomas L. Friedman aliitumia kampuni ya Aramex katika kitabu chake cha "The World Is Flat" kama mfano wa makampuni ambayo yeye anayataja kuwa yamenufaika na mfumo wa dunia kuwa tambarare. Mfumo wa dunia kuwa tambarare ni ule usawa unaopatikana katika masuala ya uchumi baada kuondolewa kwa mipaka ya kijiografia na makampuni kuweza kutanuka na kusambaa katika maeneo mbalimbali duniani. Hii ikiwa ni pamoja na makampuni kuungana na kuzidisha ushindani.
Vincent Kigosi
Vincent Kigosi (maarufu kamaRay) (amezaliwa 16 Mei 1980 ) ni mwigizaji, mwongozaji na mtayarishaju mkubwa wa filamu kutoka nchini Tanzania. Makao makuu yake ni Dar-es-Salaam.
Kigosi vilevile anajiita Mr. Nollywood, japokuwa ametengeneza filamu nyingi za Bongo Films.
Kigosi anafahamika zaidi kwa jina la Ray, alianza kazi ya uigizaji mwaka 2000 kupitia vipindi vya televisheni na soap opera halafu baadaye akaanza kucheza katika filamu mbalimbali. Ana kampuni yake mwenyewe ya filamu akiwa na mwigizaji mwenzake Blandina chagula (Johari) maarufu kama RJ Company.
Kife'fe'
Kife'fe' ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wafe'fe'. Mwaka wa 1982 idadi ya wasemaji wa Kife'fe' imehesabiwa kuwa watu 124,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kife'fe' iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kighomala'
Kighomala' ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Waghomala'. Mwaka wa 1982 idadi ya wasemaji wa Kighomala' imehesabiwa kuwa watu 260,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kighomala' iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kihdi
Kihdi ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Kamerun inayozungumzwa na Wahdi. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kihdi imehesabiwa kuwa watu 25,000. Pia kuna wasemaji 4000 nchini Nigeria ambako lugha huitwa "Kihide". Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kihdi iko katika kundi la Kichadiki.
Kiisu
Kiisu ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Waisu. Mwaka wa 1994 idadi ya wasemaji wa Kiisu imehesabiwa kuwa watu 10,400. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiisu iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kijimi (Kamerun)
Kijimi ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Kamerun inayozungumzwa na Wajimi. Lugha hii ni tofauti na Kijimi cha Nigeria. Mwaka wa 1982 idadi ya wasemaji wa Kijimi imehesabiwa kuwa watu 3500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kijimi iko katika kundi la Kichadiki.
Lugha za Kinilo-Sahara
Lugha za Kinilo-Sahara ni familia ya lugha za barani Afrika ambayo ni kati ya zile muhimu zaidi duniani. Hata hivyo, si wataalamu wote wanakubali familia hiyo.
Katika familia hiyo kuna lugha takriban 200 zenye jumla ya wasemaji milioni 50-60 katika nchi 17, zikiwemo Algeria, Libya, Misri, Chad, Mali, Niger, Benin, Sudan, Sudan Kusini, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na Afrika Mashariki, k.m. Kijaluo na Kimaasai.
Orodha ya lugha za Gabon
Orodha hii inaorodhesha lugha za Gabon:
Kibwisi (Gabon)
Kibwisi ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kongo na Gabon inayozungumzwa na Wabwisi. Isichanganywe na Kitalinga-Bwisi cha Uganda. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kibwisi imehesabiwa kuwa watu 3020 nchini Kongo na watu 1230 nchini Gabon. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibwisi iko katika kundi la B40.
Kikele (lugha)
Kikele ni jina la lugha tatu tofauti:
Kikele (Gabon)
Kikele ni lugha ya Kibantu nchini Gabon inayozungumzwa na Wakele. Isichanganywe na Kikele cha Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kikele imehesabiwa kuwa watu 9230. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kikele iko katika kundi la B20.
Jean Cocteau
Jean Maurice Eugène Clément Cocteau (5 Julai 1889 - 11 Oktoba 1963). alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Ufaransa.
Kikota (Gabon)
Kikota ni lugha ya Kibantu nchini Gabon na Jamhuri ya Kongo inayozungumzwa na Wakota. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kikota nchini Gabon imehesabiwa kuwa watu 34,400. Pia kuna wasemaji zaidi ya 9000 nchini Jamhuri ya Kongo. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kikota iko katika kundi la B20.
Fungo-miti wa Afrika
Fungo-miti (wa Afrika) ("Nandinia binotata") ni mnyama mbua mdogo, spishi pekee ya jenasi yake na ya familia yake Nandiniidae. Ana mwili ufananao na ule wa paka mdogo wenye miguu mifupi, masikio madogo na mkia wa urefu wa mwili. Wanyama wazima huwa na uzito wa kg 1.7 hadi 2.1. Hii ni spishi ya misitu mizito ya Afrika ambapo huishi mitini. Hula vitu vyingi kama wagugunaji, wadudu, mayai, mizoga, matunda, ndege na popo-matunda. Mnyama huyu ni mpweke na hukiakia usiku.
Ijapo fungo-miti anafanana na spishi za fungo za familia Viverridae, inaonekanana kama huyu ni tofauti kwa kinasaba na aliachana na fungo kabla ya paka. Kwa hivyo amepewa jenasi na familia yake binafsi, lakini kuna wataalamu ambao hawakubali.
Mondo (mnyama)
Mondo, kizongo au suzi ("Leptailurus serval") ni mnyama mbuai wa nusufamilia Felinae katika familia Felidae.
Simbamangu
Simbamangu ("Caracal caracal") ni mnyama mbuai wa nusufamilia Felinae katika familia Felidae.
Fadi Ghandour
Fadi Ali Ghandour (1959) ni mjasiriamali mwenye asili ya Kijordania, ambaye anafahamika zaidi kama mwanzalishi na mkurugenzi mtendaji wa kampuni ya usafirishaji ya Aramex, ambayo hujihusisha na maswala ya usafirishiji wa mizigo mbalimbali duniani. Ghandour alihusika katika uanzishwaji wa Aramex mwaka 1982 huko Amman, Jordan na amekuwa mkurugenzi mtendaji wa kampuni hiyo tangu wakati huo. Aramex ndio kampuni ya kwanza ya kiarabu kujisajili katika soko la hisa la NASDAQ.Halikadhalika, Ghandour ni mwanzilishi mshiriki wa tovuti ya Maktoob.com, ambayo ndio mtandao mkubwa zaidi ya watu wa jamii ya waarabu duniani. Mtandao wa Maktoob ilichukuliwa na Yahoo! mwaka 2010. Ghandour pia ni mwanachama wa bodi ya Abraaj Capital ambayo ni moja ya makampuni makubwa zaidi katika ukanda wa Mashariki ya kati na Asia ya kusini. Pia ni moja kati ya waanzilishi wa Endeavor, iliyopo Jordan, na pia anashiriki kama mshauri katika kamati ya shule ya biashara ya Suliman S, Olayan School of Business iliyopo katika chuo kikuu cha Beirut. Kati ya mwaka 2003 na 2005, alikuwa mwenyekiti wa taasisi ya Young Presidents' Organization kwa upande wa Mashariki ya kati na Afrika ya kaskazini.
Gandour ana shauku ya kusaidia na kukuza wajasiriamali wadogo wadogo hasa katika jamii ya waarabu na pia amekuwa akiwekeza katika miradi mbalimbali ya kijasiariamali iliyopo Mashariki ya kati na Afrika ya kaskazini. Pamoja na mambo mengine, pia ni mwanzilishi wa mtandao wa Ruwwad for Development, ambao ni mtandao wa kijamii wenye lengo la kuinua jamii iliyo ukingoni kwa kutumia harakati mbalimbali za kijamii na kielimu. Pia ni moja kati ya wanakamati katika bodi ya benki ya National Microfinance Bank ya Jordan.
Pia amefanya kazi kama makamu mwenyekiti wa bodi ya Jordan River Foundation kwa takribani miaka 10
Robert James Waller
Robert James Waller (amezaliwa 1 Agosti, 1939, eneo la Rockford, Iowa) ni mwandishi wa vitabu wa Kimarekani, na pia anafahamika kwa kazi zake za upigaji picha na uanamuziki.
Waller alipokea shahada yake ya kwanza kutoka katika chuo kikuu cha Noth Lowa kilichofahamika kama University of Northern Iowa, kwa wakati huo kilikua kikifahamika kama (Lowa state Teachers College) . Baadae, alipata stashahada ya udaktari katika biashara kutoka shule ya biashara ya Kelley School of Business iliyopo katika chuo kikuu cha Indiana University Bloomington, hii ikiwa ni mnamo mwaka 1968
Katika miaka iliyofuatia alirejea UNI na kuanza kazi ya kufundisha katika shule za uongozi na uchumi na mwaka 1977 aliweza kutunukiwa rasmi nishani ya Uprofesa. Na baadae aliweza kuwa mshauri wa wanafunzi katika katika College of Business hii ikiwa ni mwaka 1980, na aliweza kustaafu kazi hiyo mwka 1986. 
Vitabu vyake kadhaa vimeweza kuchapishwa katika magazeti ya "New York Times", ikiwa ni pamoja na kile cha "The Bridges of Madison County" mwaka 1992, ambacho kiliongoza kwa mauzo kwa mwaka 1993. Kitabu cha The Bridges of Modison Country na kingine kilichotoka mwaka 1995, kilichofahamika kwa jina la "Puerto Vallarta Squeese" viliweza kutengenezea na kuigizwa katika filamu. Kwa sasa Waller anakaa Texas
The Bridges of Madison County
The Bridges of Madison County ni Riwaya iliyoweza kufanya vizuri katika mauzo kwa mwaka 1992, iliyoandikwa na mwandishi wa Kimarekani anayefahamika kwa jina la Robert James Waller.
Riwaya hii inahadithia maisha ya mwanamke aliyeolewa na mwenye asili ya Italia aliyeishi maisha ya upweke katima mika ya 1960 katika eneo lililofahamika kama Madison County, Iowa, ambaye baadae alikuja kujihusisha na mahusiano ya kimapenzi na mpiga picha wa National Geographic kutoka eneo la Bellingham, Washington , ambaye alitembelea eneo la Madison Country kwa ajili ya kutengeneza hadithi ya picha katika madaraja yaliyofahamika kama Covered Bridge.
Hadithi hiyo inasimuliwa na kuibua hisia kama vile ni hadithi ya ukweli, lakini katika hali ya uhalisia, si hadithi ya uhalisia na matukio yote yamebuniwa. Hata hivyo, mwanzoni mwa riwaya hiyo, mwandishi ameanza kwa mahojiano ambayo yanaelekea kuonesha uhusiano mkubwa baina ya mhusika mkuu wa riwaya hiyo na mwandishi mwenyewe. 
Riwaya hii ni moja kati riwaya ambazo zimeweza kufanya vizuri kwa upande wa mauzo kwa karne ya ishirini na moja, kwa kufanikiwa kuuza zaidi ya nakala milioni hamsini dunia nzima
Awali, riwaya hii ilichapishwa nchini Uingereza ikiwa na jina la "Love in Black and White".
Riwaya ya "Bridges of Madison County" ilitengenezwa katika filamu mwaka 1995, filamu iliyobeba jina hilo hilo, filamu ikiongozwa na Clint Eastwood. 
Hadithi fupi ilinayoandikwa mwishoni mwa kitabu, iliyoitwa "A Thousand Country Roads" ilichapishwa mwaka 2022. Hii ilitoa mwendelezo wa maisha ya wahusika wawili baada ya mahusiano yao ya kimapenzi yaliyodumu kwa siku nne. Hawakuweza kukutana tena wakiwa duniani lakini maisha yao yaliendelea kuwa pamoja hadi kifo
Kwa mujibu wa San Francisco Chronicle, riwaya hii anaielezea kuwa ya ushairi, yenye kuibua hisia na ya kusisimua juu ya upendo usiokuwa na mwisho.
Kisangu (Gabon)
Kisangu ni lugha ya Kibantu nchini Gabon inayozungumzwa na Wasangu. Isichanganywe na Kisangu cha Tanzania. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kisangu imehesabiwa kuwa watu 20,900. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kisangu iko katika kundi la B40.
Kisangu (lugha)
Kisangu ni jina la lugha mbili tofauti:
Kiseki
Kiseki ni lugha ya Kibantu nchini Guinea ya Ikweta na Gabon inayozungumzwa na Waseki. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kiseki nchini Guinea imehesabiwa kuwa watu 11,000. Pia kuna wasemaji 3690 nchini Gabon. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiseki iko katika kundi la B20.
Ferdinand Alquié
Ferdinand Alquié (10 Desemba 1906, eneo la Carcassonne, Aude - 28 Februari 1985, eneo la Montpellier) alikuwa mwanafalsafa kutoka nchi ya Ufaransa na alikua mwanachama wa taasisi ya Académie des sciences morales et politiques.
Aliwahi kufundisha katika shule ya sekondari ya Louis-le-Grand na baadae kufundisha katika chuo kikuu cha Sorbonnne. Pia alikuwa ni mwalimu katika shule ya Gilles Deleuze, ambapo kwa mujibu wa watu wake wa karibu kama vile Michael Hardt, shule hiyo iliweza kumbadilisha na kuweza kuhamia katika masomo ya Biolojia na Saikolojia na maeneo mengine na kuaza kupoteza hamasa katika Filosofia.
Alquié pia amewahi kuwa mkuu wa shule ya Deleuze, na pia amechapisha vitabu kidhaa kadhaa kuhusu Descartes, Kant na Spinoza, na Nicolas Malebranche. Alikuwa mtu wa karibu na André Breton na kuandika kitabu cha "Philosophy of Surrealism" hii ikiwa ni mwaka (1955).
Kikare (Afrika)
Kikare ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati inayozungumzwa na Wakare. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kikare nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati imehesabiwa kuwa watu 93,000. Pia kuna wasemaji 4460 nchini Kamerun. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikare iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.
Kikenswei-Nsei
Kikenswei-Nsei ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wakenswei-Nsei. Mwaka wa 2008 idadi ya wasemaji wa Kikenswei-Nsei imehesabiwa kuwa watu 25,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikenswei-Nsei iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kikom (Kamerun)
Kikom ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wakom. Mwaka wa 2005 idadi ya wasemaji wa Kikom ilihesabiwa kuwa watu 233,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikom iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kikorop
Kikorop ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria na Kamerun inayozungumzwa na Wakorop. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kikorop nchini Nigeria imehesabiwa kuwa watu 10,200 na nchini Kamerun 7440. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikorop iko katika kundi la "Cross River".
Kikuk
Kikuk ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wakuk. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kikuk imehesabiwa kuwa watu 3000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikuk iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kikung
Kikung ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wakung. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kikung imehesabiwa kuwa watu 1750. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikung iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kikwa'
Kikwa' ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wakwa'. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kikwa' imehesabiwa kuwa watu 1000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikwa' iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kikwaja
Kikwaja ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wakwaja. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kikwaja imehesabiwa kuwa watu 2980. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikwaja iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Paka Dhahabu
Paka dhahabu, paka dhahabu wa Afrika au paka-msitu ("Profelis aurata") ni mnyama mbuai wa nusufamilia Felinae katika familia Felidae.
Louis Althusser
Louis Pierre Althusser (matamshi ya Kifaransa kwa IPA: altyˈsɛʁ; 16 Oktoba 1918 – 22 Oktoba 1990) alikuwa ni mwanafalsafa wa itikadi za Kisoshalisti za Karl Marx kutoka nchi ya Ufaransa. Alizaliwa nchini Algeria na kusoma katika chuo cha École Normale Supérieure kilichopo katika jiji la Paris lililopo nchini Ufaransa, ambapo hatimaye alikuwa Mwanafilosofia.
Althusser alikuwa ni mwanachama wa muda mrefu wa chama cha French Communist Party, ingawa wakati mwingine alikuwa akipingana sana na mfumo wa kikomunisti wa nchini Urafansa. Hoja zake kuu zilikuwa zikijengwa katika misingi ya kuhofia nadharia na misingi ya mfumo wa Marxist. Hizi zikiwa ni pamoja na kuhofia kutokea kwa mgawanyiko katika vyama vya siasa vya kikomunisti vya Ulaya.
Maisha ya Althusser yamekuwa yakihusishwa na matukio ya kusikitisha ikiwa ni pamoja na kupatwa na matatizo ya akili, ambapo katika moja ya milipuko ya ugonjwa huo, Althusser alimuua mke wake kwa kumyonga.
Raymond Aaron
Raymond-Claude-Ferdinand Aron (14 Machi 1905 – 17 Oktoba 1983) alikuwa ni mwanafalsafa kutoka nchini Ufaransa, Mwanasosholojia, Mwandishi wa habari na mtaalamu wa masuala ya siasa.
Anafahamika pia kutokana na uhusiano wake wa muda mrefu wa kirafiki na wakati mwingine wa kiuhasama na Jean-Paul Sartre. . Pia anafahamika zaidi kutokana na kitabu chake kilichotoka mwaka 1995, kilichofahamika kwa jina la "The Opium of the Intellectuals".
Aron pia aliandika kwa undani kuhusu mada nyingine nyingi katika sosholojia, habari na filosofia. Akizungumzia kuhusu undani na ubora wa kazi za Aron, mwandishi na mwanahistoria James R. Garlan ameandika kuwa, ijapokuwa anaweza kufahamika zaidi nchini Marekani, lakini Raymond Aron, anatajwa kuwa ni mtu maarufu sana miongoni wa wasomi wa nchini Ufaransa wa karne ya ishirini.
Aron alizaliwa katika jiji la Paris, mzazi wake mmoja akiwa ni Mwanasheria, alisoma katika shule ya École Normale Supérieure, ambapo hapo alikutana na Jean-Paul Sartre, ambaye alikuja kuwa rafiki yake wa maisha na mpinzani wake mkubwa katika maswala ya elimu .. Aron alishika nafasi ya kwanza katika mtihani wa Filosofia mnamo mwaka 1928, mtihani ambao rafiki yake wa karibu Sartre alishindwa kufaulu. na hatimaye mwaka 1930, alifanikiwa kutunukiwa shahada ya udaktari katika Historia ya Filosofia kutoka katika chuo cha École Normale Supérieure.
Amekuwa akifundisha katika shule ya Social philosophy katika chuo kikuu cha Touloese, majuma machache kabla ya Vita vya Pili ya Dunia kuanza, halafu akaamia Armée de l'Air. Wakati nchi ya Ufaransa iliposhindwa katika vita hivyo, aliamua kuondoka nchini humo na kwenda London na kujiunga na vikosi vya Free French na baadae kuwa mhariri katika gazeti la "France Libre" (Free France).
Baada ya vita kumalizika, Aron alirejea Paris kwa ajili ya kufundisha Sosholojia katika chuo cha École Nationale d'Administration na baadae Paris Institute of Political Studies. Hii ikiwa ni kati ya mwaka 1955 hadi 1968. Baadaye alienda kufundisha katika chuo kilichofahamika kama Sorbonne, na ilipofikia mwaka 1970, alihamia katika Collège de France.
Alichaguliwa kuwa mwanachama mwenye hadhi ya juu katika taasisi ya American Academy of Arts and Sciences hii ikiwa ni mwaka 1960. . Aron alifariki dunia katika jiji la Paris tarehe 17 Oktoba 1983 kwa shinikizo la moyo.
Kilaimbue
Kilaimbue ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Walaimbue. Mwaka wa 1994 idadi ya wasemaji wa Kilaimbue imehesabiwa kuwa watu 5000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilaimbue iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kilamnso'
Kilamnso' ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Walamnso'. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kilamnso' imehesabiwa kuwa watu 125,000. Pia kuna wasemaji nchini Nigeria. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilamnso' iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kilimbum
Kilimbum ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Walimbum. Mwaka wa 1982 idadi ya wasemaji wa Kilimbum imehesabiwa kuwa watu 73,000. Pia kuna wasemaji nchini Nigeria. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilimbum iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kiluo (Kamerun)
Kiluo ni lugha nchini Kamerun iliyozungumzwa na Waluo. Mwaka wa 1995 kulikuwa na mtu mmoja tu aliyeweza kuzungumza Kiluo. Kwa hiyo lugha imetoweka kabisa kwa sasa. Kufuatana na uainishaji wa lugha haijulikani Kiluo kiko katika familia gani ya lugha.
Kiluo (lugha)
Kiluo ni jina la lugha mbili tofauti:
Kimada (Kamerun)
Kimada ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Kamerun inayozungumzwa na Wamada. Isichanganywe na lugha ya Kimada inayozungumzwa nchini Nigeria. Mwaka wa 1982 idadi ya wasemaji wa Kimada imehesabiwa kuwa watu 17,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimada iko katika kundi la Kichadiki.
Kimambila (Kamerun)
Kimambila ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wamambila. Ni aina mojawapo ya lugha za Kimambila zisemwazo nchi mbalimbali. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kimambila kilivyozungumzwa nchini Kamerun imehesabiwa kuwa watu 30,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimambila iko katika kundi la Kimambiloidi ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kimambila (lugha)
Kimambila ni jina la lugha mbalimbali zinazofanana sana:
Kimbo'
Kimbo' (pia Kimbe) ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wambo'. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kimbo' imehesabiwa kuwa watu 1490. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimbo' iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kimedumba
Kimedumba ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wamedumba. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kimedumba imehesabiwa kuwa watu 210,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimedumba iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kimendankwe-Nkwen
Kimendankwe-Nkwen ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wamendankwe-Nkwen. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kimendankwe-Nkwen imehesabiwa kuwa watu 23,100. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimendankwe-Nkwen iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kimengaka
Kimengaka ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wamengaka. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kimengaka imehesabiwa kuwa watu 20,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimengaka iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kimenka
Kimenka ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wamenka. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kimenka imehesabiwa kuwa watu 5200. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimenka iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kimeta'
Kimeta' ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wameta'. Mwaka wa 1982 idadi ya wasemaji wa Kimeta' imehesabiwa kuwa watu 87,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimeta' iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kimfumte
Kimfumte ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wamfumte. Mwaka wa 1982 idadi ya wasemaji wa Kimfumte imehesabiwa kuwa watu 24,700. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimfumte iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kimina (Kamerun)
Kimina ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Kamerun inayozungumzwa na Wamina. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kimina imehesabiwa kuwa watu 11,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimina iko katika kundi la .
Kimmen
Kimmen ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wammen. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kimmen imehesabiwa kuwa watu 35,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimmen iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kimofu-Gudur
Kimofu-Gudur ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Kamerun inayozungumzwa na Wamofu-Gudur. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kimofu-Gudur imehesabiwa kuwa watu 60,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimofu-Gudur iko katika kundi la Kichadiki.
Kimono (Kamerun)
Kimono ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wamono. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kimono imehesabiwa kuwa watu 300 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimono iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.
Kimundani
Kimundani ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wamundani. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kimundani imehesabiwa kuwa watu 34,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimundani iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kimungaka
Kimungaka ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wamungaka. Mwaka wa 1982 idadi ya wasemaji wa Kimungaka imehesabiwa kuwa watu 50,100. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimungaka iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kindai (lugha)
Kindai ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wandai. Idadi ya wasemaji wa Kindai imehesabiwa kuwa wazee watano tu, Wandai wengine wakitumia lugha ya Kifulfulde badala ya lugha yao. Kwa hiyo lugha imekaribia kutoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kindai iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.
Kindaktup
Kindaktup ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wandaktup. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kindaktup imehesabiwa kuwa watu 2980. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kindaktup iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kinda'nda'
Kinda'nda' ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wanda'nda'. Mwaka wa 1990 idadi ya wasemaji wa Kinda'nda' imehesabiwa kuwa watu 10,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinda'nda' iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kingamambo
Kingamambo ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wangamambo. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kingamambo imehesabiwa kuwa watu 8000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kingamambo iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kingemba
Kingemba ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wangemba. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kingemba imehesabiwa kuwa watu 18,800. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kingemba iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kingie
Kingie ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wangie. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kingie imehesabiwa kuwa watu 37,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kingie iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kingiemboon
Kingiemboon ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wangiemboon. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kingiemboon imehesabiwa kuwa watu 250,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kingiemboon iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kingomba
Kingomba ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wangomba. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kingomba imehesabiwa kuwa watu 63,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kingomba iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kingombale
Kingombale ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wangombale. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kingombale imehesabiwa kuwa watu 45,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kingombale iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kingoshie
Kingoshie ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wangoshie. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kingoshie imehesabiwa kuwa watu 9200. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kingoshie iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kingwe
Kingwe ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wangwe. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kingwe imehesabiwa kuwa watu 73,200. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kingwe iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kingwo
Kingwo ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wangwo. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kingwo imehesabiwa kuwa watu 22,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kingwo iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kinjen
Kinjen ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wanjen. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kinjen imehesabiwa kuwa watu 1800. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinjen iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kioku
Kioku ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Waoku. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kioku imehesabiwa kuwa watu 40,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kioku iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kipinyin
Kipinyin ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wapinyin. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kipinyin imehesabiwa kuwa watu 24,600. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kipinyin iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kito (lugha)
Kito ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun na Jamhuri ya Afrika ya Kati inayozungumzwa na wanaume Wagbaya kama lugha ya siri. Hakuna waiongeao kama lugha ya kwanza. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kito iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.
Kiusaghade
Kiusaghade ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wausaghade. Mwaka wa 1990 idadi ya wasemaji wa Kiusaghade nchini Kamerun imehesabiwa kuwa watu 10,000. Pia kuna wasemaji nchini Nigeria. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiusaghade iko katika kundi la "Cross River".
Kivengo
Kivengo ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wavengo. Mwaka wa 2008 idadi ya wasemaji wa Kivengo imehesabiwa kuwa watu 27,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kivengo iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kiwawa (lugha)
Kiwawa ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wawawa. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kiwawa imehesabiwa kuwa watu 3000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwawa iko katika kundi la Kimambiloidi ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kiweh
Kiweh ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Waweh. Mwaka wa 1994 idadi ya wasemaji wa Kiweh imehesabiwa kuwa watu 6900. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiweh iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kiwushi
Kiwushi ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wawushi. Mwaka wa 2008 idadi ya wasemaji wa Kiwushi imehesabiwa kuwa watu 25,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwushi iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kiyamba
Kiyamba ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wayamba. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kiyamba imehesabiwa kuwa watu 40,800. Pia kuna wasemaji wachache nchini Nigeria. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiyamba iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kiyemba
Kiyemba ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wayemba. Idadi ya wasemaji wa Kiyemba imehesabiwa kuwa watu 300,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiyemba iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kizhoa
Kizhoa ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wazhoa. Kuna kijiji kimoja tu ambako lugha ya Kizhoa huzungumzwa. Tena lugha inafanana sana na Kiweh. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kizhoa iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kibaka (Sudan)
Kibaka ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wabaka. Isichanganywe na Kibaka cha Kamerun. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kibaka nchini Sudan Kusini imehesabiwa kuwa watu 25,000 na nchini Kongo 1,300. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibaka iko katika kundi la Kibongo-Bagirmi.
Gitaa
Gitaa ni ala ya muziki yenye nyuzi 4 hadi 12 zinazokazwa na kupigwa kwa kuzidonia kwa kidole au kucha.
Gitaa huwa na bodi yake ambayo ni sanduku la ubao na juu yake shingo ambako nyuzi zinafungwa na kukazwa. Gitaa la kawaida huwa na nyuzi 6. Bodi ya kawaida ina uwazi ndani yake inayopazia sauti ya nyuzi.
Vidole vya mkono mmoja vinakaza nyuzi sehemu za shingoni na kutawala sauti ya uzi kuwa juu au chini. Vidole vya mkono mwingine vinapiga nyuzi juu ya bodi na kuleta mipapatiko inayotoa sauti.
Kuna pia gitaa za umeme ambako kifaa kinachukua mipapatiko ya uzi na kuibadilisha katika umeme wa aina tofauti inayosikika kwenye kipazia sauti. Aina hii haihitaji bodi yenye uwazi ndani yake.
Gitaa hutumiwa kwa muziki wa mitindo mbalimbali kama klasiki, reggae, rumba, charanga, na rock. Ukulele pia ni chombo cha muziki kinachofanana na gitaa lakini huwa ni ndogo na yenye nyuzi nne pekee.