hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
Kali
Kali (pia: potasiamu, "ing. potassium") ni elementi na metali alikali yenye namba atomia 19 kwenye mfumo radidia na uzani atomia 39.098. Alama yake ni K.
Jina Kali latokana na neno la Kiarabu "qalia" kwa majivu lakini jina la potasiamu ni kawaida vilevile kutokana na neno "potassium" kwa sababu kampaundi zake zimo kwa wingi ndani ya majivu ya ubao yaliyosafishwa kwa kuchemsha katika sufuria (Kiing.: "ash" na "pot").
Kali (potasiamu) ni metali laini sana inayochemka kwa sentigredi 83 tayari. Rangi yake ni nyeupe-fedha. Haipatikana kiasili kama metali tupu kwa sababu humenyuka haraka na kuoksidika hewani. Inamenyuka vikali sana na maji hivyo kali metali hutunzwa chini ya mafuta.
Aloi ya kali na natiri hutumiwa kama kiowevu cha kupoza mitambo ya nyuklia.
Chumvi za kali hutumiwa sana kama mbolea wa kilimo.
Kali (Potasiamu) ni muhimu hasa katika chembe za mimea na wanyama. Lazima kuwepo katika chakula chetu lakini si mno kwa sababu ikizidi inaleta hasara.
Kalisi
Kalisi ni elementi na metali ya udongo alikalini yenye namba atomia 20 kwenye mfumo radidia ina uzani atomia 40.078. Alama yake ni Ca. Jina lahusiana na neno la kilatini "calx" (mawe ya chokaa).
Kalisi ni kati ya elementi zinazopatiikana kwa wingi duniani ikiwa na nafasi ya tano na asilimia 3.39 za ganda la dunia ni kalisi. Ikisafishwa hutokea kama metali laini yenye rangi ya nyeupe-fedha.
Inamenyuka rahisi kikemia hivyo haitokei kama elementi tupu lakini kwa kampaundi mbalimbali hasa katika mawe.
Unga wa kalisi au vipande vidogo vya metali huungua moto yenye rangi ya njano-nyekundu, unga hata bila kuwashwa kwa kumenyuka hewani tu.
Kalisi ni muhimu kwa miili ya wanadamu na wanyama pia kwa mimea kwa sababu inajenga mifupa na meno. Ina pia kazi katika mishipa.
Kalisi ni muhimu sana katika maisha ya jamii ya kibinadamu. Ujenzi hutegemea sana kalisi na kampaundi zake. Mawe ya chokaa yaliwahi kutumiwa kwa ujenzi wa nyumba tangu miaka maelfu.
Kampaundi za kalisi ni pia msingi wa saruji na hivyo wa ujenzi wa kisasa. Chokaa ni kiungo cha lazima wakati wa kutengeneza feleji.
Salfati ya kalisi (Ca[SO4] • 2 H2O) ni jasi.
Faraja Kotta
Faraja Kotta (amezaliwa 6 Mei 1985, Dar es Salaam) alikuwa mrembo wa Tanzania mwaka 2004.
Kotta ni mtoto wa mwisho katika familia ya watoto wanne.
Elimu yake ya msingi aliipata katika shule ya msingi Olympio iliyopo jijini Dar es Salaam, baadae kujiunga na shule
ya sekondari St Francis iliyoko mkoani Mbeya kisha kuendelea na
elimu ya kidato cha 5 na 6 katika shule ya sekondari
ya St Marys Mazinde Juu , iliyoko Lushoto, Tanga, Tanzania.
Kotta aliwahi kuwa "Miss Ubungo" na baadae kuwa "Miss Kinondoni", baada ya kuwa Miss Kinondoni akaja kuchaguliwa kuwa "Miss Tanzania" kwa mwaka wa 2004.
Kotta ni Mwachama wa "Youth Executive Committee" ambayo ipo chini ya "Youth Net Tanzania", na pia ni Program Officer wa kipindi cha Njia Panda ambapo anafuatilia wale wananchi wanaojitokeza na matatizo na kuhakikisha wamesaidiwa na vipi wanaendelea.
Faraja hivi karibuni tarehe 30 novemba 2007 amefunga ndoa na mbunge wa Singida mheshimiwa Lazaro Nyalandu.
Sylvia Bahame
Sylvia Lema Bahame (amezaliwa 20 Juni 1983) alikuwa Mrembo wa Tanzania kwa mwaka wa 2003.
Sylvia alianza elimu ya msingi mkoani Arusha, baadae akaenda kumalizia nchini Saudia, Oman, kisha kujiunga na elimu ya sekondari akiwa huko huko nchini Saudia na kumaliza mwaka 2001.
Mwaka 2001 alirudi nchini Tanzania na familia yake ambapo alifanya kazi ya kufundisha katika shule moja hivi ya jijini Dar es Salaam maarufu kama "Dar es Salam Independent" ambapo alikuwa akifundisha darasa la pili na la tatu. Mwaka wa 2002 akajiunga na Chuo Kikuu cha Dar es Salaam ambako alisomea masomo ya sheria. Mpaka anakuwa Mrembo wa Tanzania alikuwa ana mwaka wa pili toka aanze Chuo Kikuu cha Dar es Salaam.
Emil von Behring
Emil Adolf von Behring (15 Machi 1854 – 31 Machi 1917) alikuwa daktari kutoka nchi ya Ujerumani. Alichunguza virusi visababishavyo maradhi, hasa dondakoo. Mwaka wa 1901 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Niels Ryberg Finsen
Niels Ryberg Finsen (15 Desemba 1860 – 24 Septemba 1904) alikuwa daktari kutoka nchi ya Denmark. Hasa alichunguza athari za nuru weknye chembe hai. Mwaka wa 1903 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Ivan Pavlov
Ivan Petrovich Pavlov (26 Septemba 1849 – 27 Februari 1936) alikuwa mwanafiziolojia kutoka nchi ya Urusi. Hasa alichunguza mwenendo wa wanyama. Mwaka wa 1904 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Santiago Ramón y Cajal
Santiago Ramón y Cajal (1 Mei 1852 – 17 Oktoba 1934) alikuwa daktari kutoka nchi ya Hispania. Hasa alichunguza vyembe vya neva na matumizi yake. Mwaka wa 1906, pamoja na Camillo Golgi alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Ilya Mechnikov
Ilya Ilich Mechnikov (16 Mei 1845 – 16 Julai 1916) alikuwa mwanazuolojia kutoka nchi ya Urusi. Tangu mwaka wa 1888 alifanya kazi Ufaransa ambapo jina lake liliandikwa Elie Metchnikoff. Hasa alichunguza mfumo wa kingamaradhi wa wanyama. Mwaka wa 1908, pamoja na Paul Ehrlich alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Emil Theodor Kocher
Emil Theodor Kocher (25 Agosti 1841 – 27 Julai 1917) alikuwa daktari mpasuaji kutoka nchi ya Uswisi. Alifanya na kuboresha pasuaji nyingi, hasa ya tezi dundumio. Mwaka wa 1909 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Archibald Vivian Hill
Archibald Vivian Hill (26 Septemba 1886 – 3 Juni 1977) alikuwa mwanafiziolojia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa alichunguza nishati ndani ya misuli. Mwaka wa 1922, pamoja na Otto Meyerhof alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
John Macleod
John James Rickard Macleod (6 Septemba 1876 – 16 Machi 1935) alikuwa mwanafiziolojia kutoka nchi ya Uskoti. Hasa anajulikana kuwa mmoja wa wanasayansi waliogundua insulini. Mwaka wa 1923, pamoja na Frederick Banting alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Angela Damas
Angela S. Damas (amezaliwa 16 Februari 1982) alikuwa Mrembo wa Tanzania kwa mwaka wa 2002.
Angela alizaliwa mjini Kieve nchini Ukraine. Akahamia Tanzania na baba yake ambaye ni Mjita kabila litokelealo mkoani Mara, katika wiliaya ya Musoma, Tanzania. Angela alisomea Tanzania na kisha akajiunga na masomo ya Chuo Kikuu, wakati anatwaaja taji la Mrembo wa Tanzania alikuwa ndio anaingia mwaka wa kwanza katika Chuo Kikuu cha Dar es Salaam akisomea masomo ya elimu jamii.
Angela amekuwa katika harakati mbalimbali za kijamii ambazo alianza kujishughulisha nazo tokea akiwa katika elimu ya sekondari. Angela alianza elimu yake ya chekechekea nchini Ukraine, na baada ya hapo kuendelea nchini Tanzania alipohamia na baba yake. Nchini Tanzania, Angela alianza elimu ya msingi katika shule ya msingi ya Kisiwandui iliyopo Zanzibar, halafu kuhamia shule ya msingi Kawe iliyopo Dar es salaam akiwa darasa la pili. Angela alisoma elimu yake ya sekondari katika shule ya sekondari ya Makongo , na kumalizia high school katika shule ya sekondari ya Zanaki, zote zipo jijini Dar es salaam, Tanzania.
Tokea akiwa shule, Angela amejulikana kama msichana aliyekazania masomo na pia kujihusisha sana katika shughuli za ziada za shuleni mojawapo zikiwa ni debates, na michecho, hususani mchezo wa mpira wa kikapu. Angela aliendelea na masomo yake ya Chuo kikuu katika chuo kikuu cha Dar es salaam, ambapo alihitimu mwaka 2005 akipata shahada ya kwanza ya masomo ya Sayansi ya jamii.
Wema Sepetu
Wema Abraham Sepetu (amezaliwa 28 Septemba 1988) ni mwanamitindo, mjasiriamali na mwigizaji kutoka nchini Tanzania.
Aliwahi kuwa Miss Tanzania kwa mwaka wa 2006.
Wema ni mtoto wa mwisho katika familia ya watoto wanne wa Abraham Sepetu. Alianza elimu ya msingi na hadi sekondari amesomea katika shule moja tu iitwayo "Academic International" iliyopo maeneo ya Mikocheni, Dar es Salaam. Pamoja na yote hayo, binti huyu amelelewa na kuishi kama mtu wa Magharibi (Ulaya).
Kipaji zaidi cha Wema kiligundulika katika sanaa ya filamu, ambapo alifanikiwa kucheza vema kabisa katika filamu "A Point of No Return" akishirikiana na mchezaji filamu maarufu wa Kitanzania Steven Kanumba.
Wema alivishwa pete ya uchumba na msanii maarufu wa Bongo Flava Diamond, lakini kwa sasa wameshaachana.
Pia Wema amekuwa akijulikana kwa kuwa na sauti ndogondogo.
Remmy Ongala
Remmy Ongala (10 Februari 1947 - 12 Desemba 2010) alikuwa mwanamuziki nchini Tanzania mwenye asili ya Zaire. Alizaliwa na jina la kiraia la Ramadhani Mtoro Ongala katika jimbo la Kivu la Kongo ya Kibelgiji. Remmy alifahamika sana kwa uwezo wake wa kutungia nyimbo akiwa jukwaani. Mbali na zile anazotunga akiwa na wenziwe, lakini akiwa katika kumbi huwa anazifanyia manjonjo zaidi ya yale aliyotungia. Alikuwa mbunifu na kipenzi cha watu. Licha ya kuingia katika dini mbalimbali mwisho akaishia kuwa Mlokole hadi kifo chake.
Remmy Ongala pamoja na bendi yake ya Super Matimila, ni mashuhuri sana nchini Tanzania, na wamepiga muziki mara nyingi katika nchi za Ulaya na Marekani. Remmy Ongala kwa asili anatoka Zaire. Akiwa na umri wa miaka tisa mama yake alifariki, hivyo ikimbidi achukue jukumu la kutunza wadogo zake.
Akiwa na umri wa miaka 17, alikuwa muimbaji na mpiga ngoma katika bendi ya vijana ya Bantu Success. Hii haikuwa na maana kwa familia yake, hivyo Remmy ilimbidi atoke katika bendi. Miaka miwili baadaye, alijishughulisha tena na muziki. Alijiunga na vikundi mbalimbali vya bendi za muziki akiwa mpiga gitaa na baadhi yake zilikuwa Micky Jazz ya Zaire na Grand Mike Jazz ya huko Uganda. Mwaka 1978 alihamia Tanzania na kujiunga na bendi ya mjomba wake Ochestre Makassy ya jijini Dar es Salaam.
Mwaka 1981 alijiunga na bendi ya Matimila, ikiwa na wanamuziki 18 na ikimilikiwa na mfanya biashara mmoja. Baadaye alianzisha bendi yake ya Super Matimila na kuendeleza mtindo wa kutumia magitaa 3, besi, ngoma na tarumbeta aina ya saksafoni. Remmy Ongala alipiga muziki wake kwa mtindo wa Soukous, katika maumbile mapya kabisa kwa kutumia asili na jadi ya kitanzania.
Akiimba kwa kiswahili, ushairi wake mzuri una tunzi zinazohusu siasa na pia maisha ya mtu wa kawaida. Kwa ajili ya uimbaji na utunzi wake wa kuliwaza, Remmy anaitwa “Dokta” na ni mtu anayejulikana sana katika sehemu za Sinza ambazo ni jirani na anakoishi yeye na mkewe Mwingereza na watoto wao 5 na kasuku mmoja, nje kidogo ya jiji la Dar es Salaam.Answers.com kuhusu Remy Ongala, maisha na kazi yake
Stronti
Stronti ni elementi na metali ya udongo alikalini yenye namba atomia 38 kwenye mfumo radidia ina uzani atomia 87.62. Alama yake ni Sr. Jina lahusiana na kijiji cha Strontian katika Uskoti ilipotambuliwa mara ya kwamza mwaka 1787.
Kama metali ya udongo alikalini zote stronti humenyuka haraka na haitokei kiasili kama elementi tupu bali katika umbo la kampaundi zake. Ikisafishwa na kutunzwa katika angahewa ya gesi adimu ni metali laini kushinda kalisi yenye rangi nyeupe-fedha. Unga wa stronti huwaka pekee yake hewani kwa moto nyekundu.
Matumzi yake ni hasa katika televisheni inapokorogwa katika bilauri ya tubu kwa kusidi la kuzuia kutoka kwa miali X (eksirei).
Kuna matumizi mengine kama aloi kwa mfano katika alumini.
Metali za udongo alikalini
Metali za udongo alikalini ni mfulizo wa kikemia katika mfumo radidia unaounganisha elementi za kundi la pili yaani elementi thabiti Berili (Be), Magnesi (Mg), Kalisi (Ca), Stronti (Sr) na Bari (Ba) pamoja elementi nunurifu ya radi (Ra) ambayo ni tokeo la mbunguo wa elementi zingine.
Jina la "metali za udongo alikalini" latokana na historia ya uchumbuzi wa elementi hizi. Zilianza kutambuliwa katika umbo la oksidi zao. Kampaundi hizi ziliitwa "udongo" au "ardhi" na wanakemia wa kale kama dutu zisizokuwa metali wala kuathiriwa na joto na zisiyomumunyika katika maji. Zikikorogwa katika maji zaonyesha tabia ya alikalini.
Mfaransa Antoine Lavoisier alitambua 1789 ya kwamba ardhi hizi hazikuwa "elementi" bali kampaundi. Aliamini ya kwamba msingi wao zilikuwa elementi alizotaja "elementi za udongo" zinazojenga chumvi mablimbali akahisi ya kwamba labda udongo hizi ni oksidi za metali. Hii ilithebitishwa mwaka 1808 na Mwingereza Humphry Davy kwa njia ya elektrolisisi.
Metali za udongo alikalini ni metali laini zenye rangi nyeupe-fedha. Zamenyuka na halojini kuwa aina za chumvi; mmenyuko na maji husababisha kutokea kwa hidroksidi alikalini.
Hazimenyuki haraka kama na vikali kama metali alikalini.
Zote zina elektroni mbili katika mzingo elektroni wa nje. Kwa hiyo zaelekea kuachana na elektroni hizi kuingia katika hali kuwa ioni yenye chaji ya chanja.
Mmenyuko huongezeka kadiri ya namba atomia au ukubwa wa atomi:
Elementi hizi kwa jumla ni asilimia 4.16 za masi ya ganda la dunia. Kati ya metali za udongo alikalini ni:
Julius Wagner-Jauregg
Julius Wagner-Jauregg (7 Machi 1857 – 27 Septemba 1940) alikuwa daktari kutoka nchi ya Austria. Hasa alichunguza na kutibu magonjwa ya kiakili kwa kutumia tiba ya kushtua ya kuingiza homa mwilini. Mwaka wa 1927 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Christiaan Eijkman
Christiaan Eijkman (11 Agosti 1858 – 5 Novemba 1930) alikuwa daktari kutoka nchi ya Uholanzi. Hasa alichunguza ugonjwa wa beriberi na sababu zake. Mwaka wa 1929, pamoja na Frederick Hopkins alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Frederick Hopkins
Frederick Gowland Hopkins (20 Juni 1861 – 16 Mei 1947) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa alichunguza mlo wa wanyama na kugundua vitamini. Mwaka wa 1925 alipewa cheo cha "Sir". Mwaka wa 1929, pamoja na Christiaan Eijkman alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Charles Sherrington
Charles Scott Sherrington (27 Novemba 1857 – 4 Machi 1952) alikuwa mwanafiziolojia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa alichunguza neva za wanyama. Mwaka wa 1922 alipewa cheo cha "Sir". Mwaka wa 1932, pamoja na Edgar Adrian alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Edgar Adrian
Edgar Douglas Adrian (30 Novemba 1889 – 4 Agosti 1977) alikuwa mwanafizioljia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa alichunguza vyembe vya neva na nguvu za umeme katika ubongo. Mwaka wa 1932, pamoja na Charles Scott Sherrington alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Thomas Hunt Morgan
Thomas Hunt Morgan (25 Septemba 1866 – 4 Desemba 1945) alikuwa mwanazuolojia kutoka nchi ya Marekani. Hasa anajulikana kwa kufanya majaribio na inzi drusofila na kugundua sifa za kijenetiki. Mwaka wa 1933 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Jean García
Jean García (amezaliwa tar. 22 Agosti 1969, Angelese City, Philippines) ni muigizaji wa tamthilia na filamu kutoka nchini Philippines, aliye ibukia mjini Angeles City, Pampanga. Jina lake halisi ni Jessica Anne Garcia.
Ameonekana katika tamthilia kadha kadha,
na ameanza shughuli za uigizaji toka akiwa ana umri wa miaka '17' sema hakuwa anaweka bayana kama yeye ni muigizaji.
Danna Garcia
Danna Garcia (amezaliwa tar. 4 Februari 1978 mjini Bogotá, Colombia) ni mwigizaji wa tamthilia, filamu na pia mwimbaji.
Ni binti wa mwimbaji muziki wa kikolombia Claudia Osuna. Danna ameanza shughuli za muziki na uigizaji toka akiwa na umri wa miaka minne.
Mnamo mwaka 1994, akiwa na dada yake Claudia, waliunda bendi ya muziki, iitwayo "Café Moreno. Katika kipindi cha mwaka mmoja, waliweza kurekodi platini tatu mfululizo, na wakafanikiwa kutoa albamu iliyokwenda kwa jina la "Momposino".
Mwaka huo huo Dana akaoneka kwenye ya tamthilia moja ya nchini Colombia iliyokuwa inaitwa "Café con aroma de mujer".
Mnamo mwaka 1996, akawa mwigizaji bora wa kike nchini Colombia na pia nyota katika telenovela za kimexiko.
Danna Garcia pia alicheza tamthilia nyingine nyingi tu, ikiwemo ile ya "Pasión de gavilanes" (2003) na "La Revancha" (2000) hizi zilimpa sifa sana mwanadada huyu.
Bari
Bari (kutoka kigiriki βαρύς: "nzito") ni elementi na metali ya udongo alikalini yenye namba atomia 56 kwenye mfumo radidia ina uzani atomia 137.327. Alama yake ni Ba.
Kama metali ya udongo alikalini zote bari humenyuka haraka na haitokei kiasili kama elementi tupu bali katika umbo la kampaundi zake. Ikisafishwa na kutunzwa katika kiowevu cha mafuta au katika angahewa ya gesi adimu ni metali yenye rangi nyeupe-fedha. Hewani inaoksidisha haraka lakini ganda la oksidi halitoshi kuzuia isiwake kutokana na unyevu hewani.
Bari ni sumu kali kwa miili ya wanadamu na wanyama. Lakini kuna pia kampaundi ambazo haziyeyuki kabisa katika maji kama vile sulfati ya bari BaSO (inayotokea kama madini kwa jina bariti).
Matumizi yake ni hasa katika teknolojia ya kekee hasa wakati wa kutafuta petroli. Matope ya bariti yateleza yasaidia kuzunguka kirahisi kwa mitambo ya kekee mwambani.
Kuna matumizi mengine kama aloi kwa mfano katika alumini na magnesi. Hutumiwa pia wakati wa kutengeneza vioo vya matumizi ya pekee.
Gesi adimu
Gesi adimu ni mfulizo wa kikemia katika mfumo radidia unaounganisha elementi za kundi la 18 yaani Heli (He), Neoni (Ne), Arigoni (Ar), Kriptoni (Kr), Xenoni (Xe) na Radoni (Rn).
Elementi hizi zote zapatikana kama gesi kwa hali sanifu; hazina rangi wala harufu; haziwaki.
Zinapatikana katika hali ya atomu pekee, si kama molekyuli. Hazimenyuki yaani haziungani na atomu yingine kuwa molekyuli. Sababu ya kutomenyuka ni tabia ya mzingo elektroni wa nje kujaa kabisa; hapa mzingo elektroni wa nje huwa na idadi ya elektroni inayowezekana tofauti na elementi nyingi ambako mzingo elektroni wa nje ina idadi ya elektroni ambayo ni chini ya idadi ya nafasi zake. Kwa hiyo hakuna haja kutafuta hali thabiti zaidi; gesi hizi zimeshafikia hali thabibiti kila atomi peke yake. Hivyo hakuna kampaundi za gesi hizi.
Gesi hizi zote ziko hewani lakini kwa kiasi kidogo tu. Radoni pekee yake ni hatari ya binadamu lakini si kwa sababu ya tabia zake za kikemia bali na tabia yake ya kifizikia kwa sababu radi ni elementi mnururishi.
Ulaya ya Kusini
Ulaya ya Kusini ni sehemu ya kusini ya bara la Ulaya. Kuna maelezo ya kutofautiana ni nchi zipi ambazo ni sehemu ya kanda hili. Maelezo hutofautiana kutokana na njia mbalimbali za kuangalia sehemu hiyo: kwa maana ya kijiografia, kisiasa au kiutamaduni.
Kwa hakika tamko hili lamaanisha:
Kwa kawaida nchi zifuatazo au sehemu zifuatazo za nchi huhesabiwa humo pia:
Mara nyingi pia sehemu ya nchi za Balkani zahesabiwa humo:
Zapakana zote na Mediteranea isipokuwa Masedonia.
Wakati mwingine Bulgaria huhesabiwa hapa pia.
Umoja wa Mataifa huhesabu nchi zifuatazo kama nchi ya kanda la Ulaya ya Kusini:
Rasi ya Italia
Rasi ya Italia au Rasi ya Apenini ni kati ya rasi kubwa za Ulaya, yenye urefu wa zaidi ya kilomita 1,000 kutoka milima ya Alpi hadi kuishia katikati ya Mediteranea.
Iko kusini mwa Ulaya ikizungukwa na Bahari Mediteranea pande tatu. Umbo lake ni kama mguu unaocheza mpira na mpira ni kisiwa cha Sisilia.
Karibu eneo lake lote ni nchi ya Italia. Maeneo matatu madogo ya kujitegemea ndani yake ni San Marino, Monako na Mji wa Vatikani.
Jina la pili la Rasi ya Apenini linatokana na milima ya Apenini inayovuka sehemu kubwa ya urefu wa rasi. Kaskazini kuna tambarare kubwa lenye rutuba.
Rasi ya Iberia
Rasi ya Iberia ni kati ya rasi kubwa za Ulaya ikiwa na eneo la 582,860 km². Iko katika kusini magharibi ya Ulaya ikipakana na Bahari Atlantiki upande wa kazkazini na magharibii halafu Bahari Mediteranea upande wa kusini na mashariki. Milima ya Pirenei ni mpaka kati ya rasi na Ulaya ya magharibi yaani Ufaransa.
Iberia ni jina la kale tangu zamani za Waroma wa Kale.
Kwenye rasi kuna nchi zifuatazo:
Pierce Brosnan
Pierce Brendan Brosnan (amezaliwa tar. 16 Mei 1953, Drogheda, Ireland) ni mwigizaji filamu na mtaarishaji wa Kiireland-Marekani. Labda anafahamika zaidi kwa kuigiza kama 'James Bond' katika filamu nne alizocheza kuanzia mwaka 1995 hadi 2002, ambazo ni
"GoldenEye", "Tomorrow Never Dies", "The World Is Not Enough" na "Die Another Day".
Tangu atumie jina James bond Brosnan, pia amecheza filamu zingine tofauti ikiwemo ile ya "Evelyn" na "Seraphim Falls".
Pia Brosnan ana kampuni yake inayojishughulisha na maswala ya utengenezaji wa filamu, moja kati ya filamu walizotengeneza ni 'Butterfly on a Wheel, Mamma Mia! na The Topkapi Affair, toka mwaka 1999 alivyo anza ile filamu ya The Thomas Crown Affair.
Brosnan ni Mtoto wa pekee wa Thomas na May, alizaliwa Drogheda, County Louth, Ireland, Brosnan alipelekwa karibu kidogo na mji wa Navan, County Meath ambako huko ndiko alipo kuwa anasoma, alisoma katika shule flani ya kawaida iliyokuwa inaendeshwa na "De La Salle Brothers.
Brosnan na Mama yake walihamia mjini London, Uingereza kwa ajili ya kazi baada ya baba yake kuitelekeza familia yake, mwaka 1964, bond alivyofika umri wa miaka kumi na moja baba yake aliirudia familia yake.
Kwa bahati mbaya mama yake akadai taraka, hivyo walikatarikiana na mama yake kuolewa na mzee wa kiingeza alyepigana Vita Kuu ya Pili ya Dunia mzee William Charmichael, ambaye alimlea Bond kama mwanae wa kumzaa yeye hali ya kuwa ni mtoto wa kufikia.
Charmichael alikuwa wa kwanza kumchukua brosnan na kumpeleka kutazama filamu za James Bond, filamu hiyo ilikuwa ile ya "Gold Finger".
Brosnan alisoma katika shule ya 'The Elliot School' ya mjini London, baadae 'secondary modern school', Putney, ilyopo magharibi mwa mji wa London.
Brosnan alikuwa na mahusiano ya karibu sana na mwalimu wake wa Jiografia wakati yupo shule anasoma.
Alivyomaliza shule jina lake la utani likuwa 'Irish'.
Baada ya masomo Brosnan alitamani sana kuwa msaniii na ndipo alipo anza maelekezo hayo kibiashara katika chuo cha "Central Saint Martins College of Art and Design.
Alivyofika umri wa miaka 16 wakala wa sarakasi alimuona Brosnan akachezea moto huku akifanya kama ana ula wakala huyo aka mkodi Brosnan.
Baadae alipata mafunzo ya sanaa kwa muda wa miaka mitatu katika chuo cha "The Drama Centre" cha mjini London Uingereza.
Brosnan alimuoa muigizaji filamu wa Kiaustralia "Cassandra Harris" hiyo ilikuwa mwaka 1980 na kumlelea watoto wake wawili, ambaye ni Charlotte,(alyezaliwa, 1971) na Christopher (Aliyezaliwa, 1972) kwa bahati mbaya baba yao alikuja kufa hiyo ilikuwa mnamo mwaka 1986.
Brosnan na Harris walizaa mtoto mmoja wa kiume aliyeitwa "Sean" (Alizaliwa, 1983).
Ilivyofika mwaka 1991 Harris alifariki dunia kwa ugonjwa wa Saratani, Miaka kumi na Moja toka waoane.
Mwaka 2001 Brosnan akamuoa Mwandishi wa habari wa kimarekani Keely Shaye Smith, Wamezaa watoto wawili wa Kiume Mmoja Dylan Thomas (Aliz. 1997) na mwingine Paris Beckett (Aliz. 2001).
Tarehe 23 Septemba 2004, Brosnan amekuwa raia wa marekani, na kwa sasa anaishi mjini Malibu, California na ana nyumba mjini Hawaii na Kaskazini mwa Dublin nchini Uingereza.
Keely Shaye Smith
Keely Shaye Smith (amezaliwa tar. 25 Septemba 1963) ni mwandishi wa habari kutoka Marekani.
Ameolewa na muigizaji filamu Pierce Brosnan mnamo tar. 4 Agosti mwaka 2001, baada ya mkewe Brosnan wa kwanza Cassandra Harris kufariki dunia. Kwa pamoja wana watoto wawili wa kiume, na pia Brosnan ana watoto wengine wawili aliozaa na marehemu Cassandra Harris.
Smith anatoa huduma kama mwandishi aliyepokea kipindi cha Televisheni kilichokuwa kinatangazwa na mtangazaji "Robert Stack" ambaye alifariki dunia tarehe 14 Mei 2003. Kipindi kilikuwa kinaitwa "Unsolved Mysteries", kilichokuwa kinarushwa hewani na Televisheni ya "Lifetime" hadi 1997.
Cassandra Harris
Cassandra Harris (15 Desemba 1948 – 28 Desemba 1991) alikuwa mwigizaji wa filamu wa kike kutoka nchini Australia. Pia alikuwa mke wa mwigizaji na mtayarishaji wa filamu Pierce Brosnan. Sababu ya kifo chake ilikuwa kensa.
Tovuti Rasmi ya Cassandra Harris
Nembo ya Tanzania
Nembo ya Tanzania ni ngao ya askari inayoshikwa na watu wawili.
Ngao ina sehemu nne: juu sehemu ya dhahabu, chini yake bendera ya taifa, halafu sehemu nyekundu na chini kabisa sehemu ya buluu-nyeupe
a) robo ya juu inaonyesha mwenge wa uhuru juu ya rangi ya dhahabu inayokumbusha juu ya utajiri wa madini ya taifa
b) robo ya pili ni bendera ya Tanzania
c) rangi nyekundu inamaanisha ardhi nyekundu ya Afrika na kilimo kama msingi wa maisha ya watu.
d) milia ya buluu na nyeupe katika robo ya nne inamaanisha mawimbi ya bahari na maziwa kwenye mipaka ya nchi pamoja na bahari inayozunguka Zanzibar kama sehemu ya Jamhuri ya Maungano.
Juu ya sehemu hizi kuna mkuki na majembe mawili yanayokumbusha juu ya utetezi wa uhuru na umuhimu wa kazi katika ujenzi wa taifa.
Ngao yote imeviringishwa na mapembe ya ndovu yanayomaanisha utajiri wa wanyamapori na hifadhi za taifa.
Ngao inalala juu ya mlima Kilimanjaro ambayo ni mlima mkubwa wa Tanzania.
Watu wawili wanaoshika ni mwanamume na mwanamke kama dalili ya ushirikiano wa jinsia zote mbili taifani. Wanasimama juu ya mpamba na mkarafuu ambayo yote inazaa mazao muhimu ya kibiashara ya Tanzania Bara kwa pamba na Zanzibar kwa karafuu.
Kanda njano ya maandishi chini ya ngao huonyesha wito la taifa "Uhuru na Umoja"
Tovuti ya serikali ya Tanzania - "The national coat of arms"
Mariana Seoane
Mariana Seoane García (amezaliwa tar. 10 Juni 1976) ni muigizaji wa filamu na tamthilia, na pia ni muimbaji wa muziki kutoka nchini Mexico. Amepata kuwa maarufu katika ile tamthilia ya "Rebeca".
Akiwa amechanganya mataifa mawili tofauti, mama yake ni mtu wa Argentina, baba yake amechanganya pia kati ya Mcuba na Mmexico.
Gloria Macapagal Arroyo
Gloria Macapagal Arroyo (amezaliwa tar. 5 Aprili 1947) Pia anafamika kwa jina la ufupi kama G.M.A, ni rais wa 14 wa Ufilipino, Ambaye kwa sasa ndiye anae ongoza nchi ya Ufilipino.
Ni rais wa pili wa kike kuongoza nchi ya Ufilipino baada ya Corazon Aquino.
ni binti wa rais wa zamani wa Ufilipino mzee Diosdado Macapagal.
Kabla ya kuwa rais, mwanzoni alikuwa makamo wa rais wa Ufilipino.
Fransi
Fransi ni elementi na metali alikali yenye namba atomia 87 kwenye mfumo radidia na uzani atomia 223. Alama yake ni Fr. Fransi ni elementi nururifu sana.
Fransi ni elementi haba mno kwa sababu ya unururifu wake. Kati ya elementi zote zinazotokea kiasili ni haba kabisa isipokuwa Astatini. Nusumaisha ya isotopi yenye maisha marefu ni dakika 21.8 pekee.
Fransi hapatikani kama elementi ya kudumu lakini hujitokeza mara kwa mara wakati wa mbunguo wa Aktini.
Haina matumizi nje ya utafiti wa kisayansi kutokana maisha mafupi na uhaba.
Radoni
Radoni (kut. kilatini "radius" (mshale) kwa sababu ya unururifu wake) ni elementi yenye namba atomia 86 na uzani wa atomi 222. Alama yake ni Rn.
Radoni ni kati ya gesi adimu hivyo haimenyuki na elementi nyingine.
Si elementi ya kudumu kutokana na unururifu wake na nusumaisha yake ni siku 3.8 pekee. Inajitokeza mara kwa mara kutokana na mbunguo wa Radi.
Ni gesi nzoto hivyo haipandi sana juu kwenye angahewa bali kukaa chini. Hii ni sababu ya kwamba hukunsayika polepole ndani ya nyumba ambako madirisha na milango haifunguliwi. Hapa unururifu inaweza kuwa hatari ya afya.
Roentgeni
Roentgeni (jina la awali hadi 2004: Unununium) ni elementi sintetiki yenye namba atomia 111 katika mfumo radidia na uzani atomia wa isotopi yake yenye nusumaisha ndefu ni 280. Alama yake ni Rg.
Roentgeni haitokei kiasili kwa sababu nusumaisha ya isitopi zake ni fupi mno. Rg ina nusumaisha ya sekunde 0.0038 pekee; isotopi yenye nusumaisha ndefu ya sekunde 3.6 ni Rg. Hadi sasa isotopi mbili nyingine zilitambiluwa zenye nusumaisha ya millisekunde 170 (Rg) na 6.4 ().
Roentgeni ilitambuliwa mara ya kwanza na wanasayansi wa taasisi ya utafiti wa kinyuklia huko Darmstadt. Walifaulu kuitengeneza katika chombo cha nyuklia mara sita pia watafiti Wajapan walifaulu mara chache. Jina limekubaliwa kimataifa kuwa "Roentgeni" kwa heshima ya Konrad Röntgen.
Kama elementi zote za sintetiki hazina matumizi zatengenezwa tu kwa kusudi la utafiti. Duniani hazipatikani kiasili tena hata kama uwezekano ya kwamba ziliwahi kupatikana zamani ila tu kutokana na maisha mafupi ya atomi zao zimeshapotea muda mrefu. Kama ingewezekana kuitengeneza kwa kiasi kikubwa kidogo inawezekana itakuwa na rangi kama [dhahabu] lakini hadi sasa atomi chache hazikutosha kutazama rangi.
Elementi ya kundi la 11
Elementi za kundi la 11 (pia: kundi la shaba) katika mfumo radidia zaunganisha elemti zifuatazo:
Zote ni elementi bwete zisizomenuki haraka kwa hiyo zinafaa kwa sarafu. Roentgeni tu haina matumizi ya aina hii kwa sababu ya nusumaisha yake mfupi.
Metali adimu
Metali adimu ni metali zenye tabia ya kutomenyuka kirahisi. Haziguswi na maji au oksijeni za hewa tofauti na metali nyingi. Mara nyingi hutazamiwa kuwa metali za thamani kwa sababu zinadumu na kuwa haba.
Mifano yake ni dhahabu (auri), fedha (ajenti), shaba (kupri), tantali, platini, paladi na rhodi. Kuhusu shaba maoni hutofautiana kama inahesabiwa humo.
Elmenti sintetiki za Bohri, Hassi, Meitneri, Darmstati na Roentgeni zatazamiwa pia kama metali adimu hata kama hazina matumizi kutokana maisha mafupi ya elementi hizi.
Metali adimu hasa dhahabu na fedha zilitumiwa kwa mapambo ya thamani kwa watu. Katika utamaduni mbalimbali dhahabu ilikuwa metali ya mfalme au mwene.
Zilifaa pia kwa biashara kwa sababu zilitafutwa na watu kote zikabebwa kirahisi na kudumu. Hivyo vipande vya metali hizi vilipimwa kufuatana uzito na kutumiwa kwa biashara. Baadaye vipande vyenye uzito maalumu viligongwa mhuri na kuwa chanzo cha pesa.
Wahunni
Wahuni walikuwa watu wa makabila mbalimbali kutoka Asia ya Kati walioanza kuelekea magharibi wakati wa karne ya 4 na ya 5 BK na kuvamia Ulaya, Uajemi na Uhindi.
Kiasili walitokea katika maeneo kati ya Kirgizia na Mongolia ya leo. Hakuna uhakika kuhusu utamaduni na lugha yao. Wataalamu wengi walifikiri kuwa walikuwa mchanganyiko wa makabila mbalimbali kati yao Waturuki na pia Wamongolia. Siku hizi inaonekana sehemu kubwa walikuwa makabila ya Kiirani. Kwa jumla walikuwa wahamiaji waliofuga farasi na wanyama wengine na kuishi katika hema kwa muda mwingi.
Sababu ya kuhama kwao haijulikani. Kuna taarifa ya kwamba wahamiaji wa Asia ya kati walishindwa na Wachina mnamo mwaka 352. Kwa hiyo inawezekana kwamba makabila yalianza kuelekea magharibi baada ya kushindwa hivyo. Wengine husema palikuwa na mabadiliko ya hali ya hewa yaliyoongeza ugumu wa maisha na kuwasababisha kutafuta nchi mpya.
Kuanzia mwaka 374 Wahunni walifika katika maeneo ya mto Volga na kushambulia makabila ya Kigermanik waliokaa kule. Wakaendelea kuhamia magharibi na kuvamia nchi nyingi. Waliogopwa sana kwa sababu ya ukatili wao na mbinu zao za kushambulia haraka. Hawakuwa na wanajeshi wa miguu bali walipanda farasi na kutumia hasa pinde na mishale. Kwa njia hiyo wakasababisha mwendo mkubwa unaoitwa "uhamisho wa mataifa" katika historia ya Ulaya kati ya karne ya 5 na karne ya 6.
Mashambulio ya Wahunni yalisababisha makabila mengi ya Wagermanik kukimbia wakielekea magharibi vilevile na kuingia katika maeneo ya Dola la Roma. Uvamizi huu wa Wagermanik waliokuwa wakimbizi mbele ya Wahunni ulidhoofisha Dola la Roma na kuwa sababu kuu ya mwisho wake. Kati ya Wagermanik waliokimbia walikuwepo pia Wavandali walioendelea kuhamahama hadi Afrika ya Kaskazini.
Wahunni walikuwa na udhaifu bado kwa sababu waligawanyika katika vikundi vingi. Mnamo mwaka 433 Attila alifaulu kushika utawala wote peke yake. Aliwakusanya Wahunni wengi kwenye makambi makubwa katika eneo la Panonia (Hungaria ya leo). Kutoka huko walishambulia nchi jirani; hawakuwa na kusudi la kuteka nchi hizo bali kupora nchi, kuiba mifugo na vyakula na kudai pesa ili wasiendelee. Attila aliharibu miji na vijiji vya nchi za Balkani na kuingia hadi Germania (Ujerumani), Gallia (Ufaransa) na Italia, ambapo alirudishwa nyuma na Papa Leo I. Mwaka 451 alishindwa na mabaki ya jeshi la Roma pamoja na makabila ya Kigermanik katika eneo la Ufaransa ya magharibi.
Baada ya kifo cha Attila watoto wake walishindana kuhusu urithi. Mmojammoja walishindwa sasa na Roma ya Mashariki na Wagermanik. Wahunni walitawanyika na kupotea katika historia. Mabaki yao yalimezwa na makabila mengine.
Kiromania
Kiromania (Kiromania: român "tamka "romin"") ni kati ya lugha za Kirumi na lugha rasmi ya Romania na Moldova.
Asili yake ni Kilatini ya Roma ya Kale kwa sababu sehemu kubwa ya Romania ya leo ilikuwa jimbo la Dakia katika Dola la Roma. Leo hii takriban theluthi mbili za msamiati una asili ya Kilatini, asilimia 20 ni za asili ya Kislavoni na mengine kutuoka lugha mbalimbali za jirani kama Kigiriki au Kituruki.
Katika Romania penye wakazi milioni 22 zaidi ya milioni 19 hutumia Kiromania kama lugha ya mama. Nchini Moldova penye wakazi 4.5 karibu milioni 4 husema Kiromania inayoitwa huko "Kimoldova" lakini ni lugha ileile. Kuna pia waesamji katika nchi jirani hasa Serbia, Ukraine, Urusi (Siberia), Bulgaria na Hungaria. Waromania waliohamia huendelea kutumia lugha huko Marekani, Kanada, Australia, Israel au Uturuki. Baada ya mwisho wa ukomnisti waromania wengi wametafuta kazi na kukaa Hispania na Italia.
Paladi
Paladi ni dutu sahili ya metali na elementi. Namba atomia yake ni 46 katika mfumo radidia, uzani atomia ni 106.42. Katika mazingira ya kawaida ni metali laini yenye rangi fedha-nyeupe inayohesabiwa kati ya metali za mpito. Alama yake ni Pd. Huhesabiwa kati ya elementi ya kundi la 10 (kundi la Platini).
Palladi ni metali na elementi nyepesi kati ya elementi ya kundi la Platini. Kati ya elementi za kundi hilo lina kiwango cha kuyeyukea cha chini. Humenyuka haraka lakini haioksidishi bado kwenye halijoto ya wastani. Huhesabiwa kati ya metali adimu.
Mstatili
Mstatili ni umbo la pembenne na kila pembe ina 90° yaani ni pembemraba. Pande mbili zinazotazamana ni sambamba pia zina urefu sawa.
Lalo zinalingana na hujigawa sawa pale zinapokutana.
Mraba ni hali ya pekee ya mstatili ambako kila upande ni sawa.
Vitabu, meza, madaftari na karatasi za kuandika kwa kawaida ni umbo la mstatili.
Pembemraba
Pembemraba ni pembe yenye kiwango cha nyuzi 90.
Kama mistari miwili yapandana kuna pembe nne zinazojitokeza. Kama pembe hizi zote ni sawa basi ni pembemraba.
Nyuzi
Nyuzi ni kizio cha kupimia pembe . Msingi wake ni mzunguko kamili wa duara unaogawiwa kwa sehemu 360. Kwa kawaida nyuzi moja huandikwa kama 1°.
Nusuduara ina 180°. Pembemraba ina 90°. Jumla ya pembe ndani ya pembetatu ni 180°, ndani ya mstatili ni 360°.
Nyuzi inaweza kugawiwa tena kwa dakika na sekunde ya tao. Dakika ya tao ni sehemu ya 60 na sekunde ya tao ni sehemu ya 3600 ya nyuzi moja.
Asili ya hesabu hii huaminiwa kuwa katika Babeli ya Kale. Wababeli walihesabu mwaka kuwa na siku 360 na wakitazama nyota waliona ya kwamba kila siku zilihama takriban kiwango cha 1/360 cha duara.
Katika jiometria muundo huu ulielezwa kimsingi na mwanaastronomia Hipparchos wa Nikaia (190 KK–120 KK).
Duara
Duara ni umbo la mviringo bapa yaani katika tambarare linalofanana na herufi "o".
Katika jiometria duara huelezwa kuwa mchirizo uliofungwa na umbali wa kila nukta ya mchirizo ni sawa kutoka kitovu cha duara.
Mstari wa nje wa duara huitwa mzingo. Katikati yake ni kitovu. Mstari usioonyoka kutoka kitovu hadi mzingo huitwa rediasi au nusukipenyo. Mstari wowote kutoka upande mmoja wa mzingo hadi upande mwingine unaopita kwenye kitovu huitwa kipenyo.
Kiwango cha kipenyo (d) ni mara mbili kiwango cha nusukipenyo (r).
Katika mahesabu ya duara namba inayoandikwa kwa herufi ya kigiriki "π" (tamka: pi) ni muhimu. Ni sawa na urefu wa mzingo (c) uliogawiwa kwa urefu wa kipenyo na ni takriban 3.14159.
Eneo la duara (a) ni sawa na zao ya nusukipenyo (r) mara nusukipenyo halafu mara π ("a" ni "π" mara ("r" mara "r")).
Nusuduara
Nusuduara ni nusu moja ya duara kamili. Mzingo wake una pembe ya nyuzi 180°.
Pembetatu
Pembetatu ni umbo bapa lenye pande tatu zisizonyoka na kukutana kwenye pembe tatu za kila kona.
Jumla ya kiwango cha pembe zote tatu ni nyuzi 180. 
Eneo la pembetatu ni nusu kitako mara kimo.
Pembe zatajwa kwa kawaida kwa herufi za kwanza katika alfabeti ya Kigiriki yaani alfa, beta na gamma.
Elimu inayoshughulia pembetatu ni jiometria na hsasa tawi la trigonometria.
Pembetatu hupangwa kufuatana na tabia za pande zao: 
Pembetatu hupangwa pia kufuatana na tabia za pembe zao:
190 KK
Makala hii inahusu mwaka 190 KK (Kabla ya Kristo).
120 KK
Makala hii inahusu mwaka 120 KK (Kabla ya Kristo).
Hipparchos wa Nikaia
Hipparchos (kwa Kigiriki Ἵππαρχος; takr. 190 KK hadi takr. 120 KK) alikuwa mtaalamu wa astronomia, jiografia na hisabati wa Ugiriki ya Kale.
Alizaliwa mjini Nikaia (leo: Iznik katika Uturuki) akafariki kwenye kisiwa cha Rhodos.
Hutazamwa kama mwanaastronomia muhimu kabisa wa nyakati za kale.
Aliorodhesha nyota 800 na kuzichora katika ramani ya anga. Alibuni mfumo wa kutofautisha nyota kwa Mwangaza unaoonekana. Anaaminiwa ni yeye aliyetunga orodha ya nyota iliyotumiwa miaka 300 baadaye na Klaudio Ptolemaio na kuingizwa katika kitabu chake cha Almagesti kilichoendelea kuwa kitabu kikuu cha astronomia kwa Waislamu na Wakristo wa Ulaya kwa miaka 1500 iliyofuata.
Aliweza kukadiria na kutabiri kupatwa kwa jua .
Katika hisabati alianzisha mbinu za kijiometria, kwa mfano mgawanyo wa duara kuwa na nyuzi 360.
Rhodos
Rhodos ni kisiwa cha Ugiriki karibu na pwani la Uturuki.
Kuna takariban wakazi 120,000. Miji mikubwa ni Rhodos na Lindos.
Rhodos ina historia ndefu.
Katika nyakati za kale ilikuwa na Sanamu ya Kolossos iliyohesabiwa kati ya maajabu ya dunia.
Wakati wa vita za misalaba kisiwa kilikuwa kituo muhimu ya wamisalaba wa chama cha hospitali ya Mt. Yohane wa Yerusalemu. 1644 Waosmani walifaulu kuteka kisiwa na wamisalaba walihamia Malta.
Mwaka 1912 kisiwa kikatwaliwa na Italia na kuwa sehemu ya Ugiriki ya kisasa tangu 1946.
Uchumi wa kisiwa hutegemea hasa utalii.
Sanamu ya Kolossos kisiwani Rhodos
Sanamu ya Kolossos kwenye kisiwa cha Rhodos ilikuwa kati ya maajabu saba ya dunia ya kale.
Kolossos ilikuwa mnara wa taa mwenye umbo la sanamu ya mtu aliyesimama kwenye mlango wa bandari na kushika moto kama mwenge. Kazi ya sanamu ilikuwa kuelekeza meli bandarini wakati wa usiku. Sanamu ilimwonyesha mungu wa jua Helios.
Ilijengwa kwa muda wa miaka 12 ikakamilishwa mnamo 300 KK na kuwa na kimo cha zaidi ya mita 30. Ilikuwa sanamu kubwa kabisa ya dunia ya kale. Kumbukumbu zimehifadhiwa kuwa matumizi ya vifaa yalikuwa pamoja na tani 13 za bronzi na tani 8 za chuma zilizofunika nguzo za matofari na mawe zilizokuwa majenzi ya ndani.
Sanamu ilisimama miaka 60-70 tu ikaanguka wakati wa tetemeko la ardhi mnamo 226 KK. Ikakatika kwenye magoti. Mabaki yalikaa palepale kwa sababu watu wa Rhodos waliogopa hasira ya mungu Helios wakisimamisha kitu kilichoangushwa na miungu.
Kwa miaka karibu 900 watalii wa dunia ya kale walishangaa mabaki makubwa.
Mwaka 654 Rhodos ilivamiwa na Waarabu Waislamu na Muawiya (wakati ule bado gavana wa Shamu bado khalifa) aliuza metali kwa mfanyabiashara. Inasemekana ya kwamba ngamia 900 walihitajika kubeba mzigo.
Mchirizo
Mchirizo ni tamko katika hisabati (jiometria) la kutaja mstari unaonama kama jinamizi au kuruba.
Huelezwa pia kama taswira ya njia.
Mfano wa mchirizo ni duara ambayo ni mchirizo unaojifunga.
Ulalo
Ulalo (pia:hanamu) ni mstari unaounganisha pembe mkabala za pembenyingi yenye pembe nne au zaidi kama mstatili, pembetano n.k.
Idadi ya lalo ni formula_1 ambamo "n" ni idadi ya pembe za pembenyingi.
Pembenyingi
Pembenyingi (pia: poligoni) ni umbo bapa lenye pande tatu au zaidi.
Pembenyingi hutokea kama nukta kwenye tambarare zaunganishwa kwa mistari inayofunga eneo au maeneo ndani yao.
Katika jiometria ya tambarare pembenyingi sahili kabisa ni pembetatu.
Pembenyingi sahili haina mistari inayopandana. Ikipandana huitwa pembenyingi tata.
Pembe (jiometria)
Pembe ni nafasi kati ya mistari miwili pale ambako inakutana. Mistari huitwa "mikono" ya pembe. Nukta inapokutana ni kipeo au ncha.
Kiwango cha pembe hutajwa mara nyingi kwa nyuzi (alama °). Kiwango cha duara ni 360°. Jumla ya pembe katika pembetatu ni 180°.
Kuna pia vipimo vingine vya kutaja kiwango cha pembe kama vile radiani au gon.
Hammurabi
Hammurabi ("takr." 1810 KK - 1750 KK) alikuwa mfalme wa sita wa mji wa Babeli akapanua eneo lake na kuunda milki ya kwanza ya Babeli. Anajulikana hasa kwa mkusanyo wa sheria za Hammurabi ambazo ni kati ya sheria za kwanza za dunia zilizoandikwa.
Hammurabi alirithi ufalme kutoka kwa baba yake akitawala eneo la mji wa Babeli kama dola-mji tu. Katika miaka ya utawala wake alifaulu kupanua himaya yake hadi kutawala Mesopotamia yote. Hivyo alianzisha milki ya kwanza ya Babeli.
Umaarufu wake watokana na sheria zake. Hakuwa mtawala wa kwanza wa Mesopotamia aliyetunza sheria za milki kimaandishi. Lakini sheria nyingine zimepotea au kuhifadhiwa kwa sehemu tu. Mkusanyo wa sheria za Hammurabi ni wa kwanza uliosambazwa kiasi cha kuwa na nakala nyingi, hivyo nakala kadhaa zimehifadhiwa hadi leo na kutupa picha ya jamii ile ya kale sana.
Nakala maarufu ni nguzo ya jiwe kubwa lenye kimo cha mita 2.25 inayomwonyesha mfalme mbele ya mungu Marduk na chini yake ziko sheria katika mwandiko wa kikabari.
Sheria hizi zilikuwa kali sana. Mfano wake ni vipengele vifuatavyo:
A
A ni herufi ya kwanza katika alfabeti ya Kilatini ambayo ni pia mwandiko wa Kiswahili cha kisasa. Asili yake ni Alfa ya Kigiriki.Asili ya herufi A ni miandiko iliyotangulia alfabeti ya Kilatini. Waroma walipokea mwandiko kutoka alfabeti ya Kigiriki kupitia alfabeti za Kiitalia za awali kama Kietruski. Wagiriki walipokea kutoka Wafinisia.
Kama herufi nyingine za alfabeti ya Kigiriki alfa imetoka katika alfabeti ya Wafinisia iliyokuwa alfabeti ya kwanza ya dunia. Wafinisia waliendeleza mwandiko wa kikabari wa kale uliokuwa mwandiko wa silabi na kuifanya alfabeti ya herufi moja-moja.
Faida ya alfabeti ni ya kwamba inahitaji alama chache kulingana na mwandiko wa silabi mwenye alama kwa kila silabi ya lugha fulani au mwandiko picha unaohitaji maelfu ya alama za picha.
Wafinisia walichukua alama ya ng'ombe wakairahisisha na kuiita kwa neno lao "alef" lenye maana ya "ng'ombe" lakini walisoma tu "'" yaani kituo kimya jinsi ilivyo hadi sasa katika alef ya Kiebrania. Hivyo walifanya picha kuwa herufi. Herufi ilinama jinsi kichwa cha ng'ombe kinavyoonekana kikitazamiwa kutoka kando.
Wagiriki walipokea alfabeti kutoka Wafinisia na pia jina la herufi hii. Hawakuwa na matumizi kwa ile sauti kimya ya Wafinisia lakini walihitaji herufi za vokali ambazo hazikuandikwa katika Kifinisia jinsi ilivyo hadi sasa katika Kiebrania na pia mara nyingi katika Kiarabu.
Kwa hiyo walitumia alama kwa sauti ya A wakabadilisha kidogo jina kuwa "alfa" badala ya "alef". Lakini katika lugha yao hawakuelewa tena maana asilia iliyokuwa "ng'ombe". Kwao ilikuwa alama ya sauti tu.
Mwanzoni waliandika herufi kwa umbo la kulala kama Wafinisia lakini katika karne za baadaye herufi iligeuzwa na kuandikwa mwishowe jinsi tunavyozoea leo.
Wafinisia
Wafinisia (au Wafoinike) walikuwa wakazi wa Finisia ambao zamani za Nyakati za Kale waliishi kwenye mwambao wa mashariki wa Bahari ya Mediteranea.
Miji-dola yao ilikaa katika eneo la nchi za kisasa za Lebanoni na Syria.
Wafinisia walizungumza Kifinisia kilichokuwa lugha ya Kisemiti ambayo ilipotea baada ya kusambaa kwa Kiarabu tangu karne ya 7.
Walikuwa wafanyabiashara na mabaharia hodari sana. Walijenga utajiri wao juu ya biashara ya ubao kutoka milima ya Lebanoni. Hasa miti ya aina ya seda ("Cedrus Libani") ilitafutwa sana.
Baadaye waliunda makoloni yao katika magharibi ya Mediteranea hadi Hispania. Lakini koloni lao mashuhuri lilikuwa Karthago (Afrika ya Kaskazini).
Wafinisia (kama si Wakananayo) walianzisha mwandiko wa pekee uliokuwa chanzo cha alfabeti zote za Ulaya kupitia alfabeti ya Kigiriki.
Mabaharia Wafinisia walikuwa watu wa kwanza waliozunguka bara la Afrika kwa jahazi zao. Safari hiyo ilitokea kama mwaka 600 KK kwa niaba ya mfalme Neko II wa Misri aliyewaajiri kwa safari ile.
B
B ni herufi ya pili katika alfabeti ya Kilatini ambayo ni pia mwandiko wa Kiswahili cha kisasa. Asili yake ni Beta ya Kigiriki.Kama herufi nyingine za alfabeti ya Kigiriki beta imetoka katika alfabeti ya Wafinisia iliyokuwa alfabeti ya kwanza ya dunia. Wafinisia waliendeleza mwandiko wa kikabari wa kale uliokuwa mwandiko wa silabi na kuifanya alfabeti ya herufi moja-moja.
Faida ya alfabeti ni ya kwamba inahitaji alama chache kulingana na mwandiko wa silabi mwenye alama kwa kila silabi ya lugha fulani au mwandiko picha unaohitaji maelfu ya alama za picha.
Wafinisia walichukua alama ya ramani ya nyumba wakairahisisha na kuiita kwa neno lao "bet" lenye maana ya "nyumba" lakini walisoma tu "b" yaani sauti ya kwanza katika neno hili. Hivyo walifanya picha ya nyumba kuwa herufi iliyo alama ya sauti "b". Herufi ilitazama upande wa kushoto pa kwa sababu mwendo wa kuandika ulikuwa kuanza upande wa kulia klwenmda kushoto jinsi ilivyo katika lugha za Kisemiti za Kiebrania na Kiarabu.
Kufuatana na kalamu tofauti (kama ni kuandika kwa kijiti kwenye udongo wa ufinyanzi au kwa wino kwenye karatasi) umbo la herufi likaandikwa kwa michirizo au zaidi kwa kona.
Wagiriki walipokea alfabeti kutoka Wafinisia na pia jina la herufi hii. Wakabadilisha kidogo jina kuwa "beta" badala ya "bet". Lakini katika lugha yao hawakuelewa tena maana asilia iliyokuwa "nyumba". Kwao ilikuwa alama ya sauti tu.
Mwanzoni waliandika herufi kwa kutazama upande wa kushoto kama walivyofanya Wafinisia lakini katika karne za baadaye herufi iligeuzwa na kuandikwa mwishowe jinsi tunavyozoea leo.
Waroma wa Kale walipokea alfabeti kutoka Wagiriki na kuibadilisha kwa mahitaji yao. Beta ikaitwa nao kwa sauti yake tu yaani "b" badala ya neno "beta".
Rubidi
Rubidi (Kilat. rubidus: nyekundu) ni elementi na metali alikali yenye namba atomia 37 kwenye mfumo radidia na uzani atomia 85.4678. Alama yake ni Rb.
Kali (potasiamu) ni metali laini sana inayochemka kwa sentigredi 39 tayari. Rangi yake ni nyeupe-fedha. Haipatikana kiasili kama metali tupu kwa sababu humenyuka haraka na kuoksidika hewani. Inamenyuka vikali sana na oksijeni na kuwaka peke yake ikiwekwa hewani tu.
Rubidi hutokea kwa umbo la isotopi mbili; Rb ni thabiti lakini Rb ni mnururifu na kugeuka kuwa Sr. Lakini nusumaisha yake ni miaka bilioni 48 hivyo unururifu ni mdogo.
Kutokana na uhaba wa metali kuina matumizi chache tu hasa katika utafiti wa kisayansi.
Kupatwa kwa jua
Kupatwa kwa Jua (kwa Kiingereza "solar eclipse") ni hali ya Jua kutoonekana (au kuonekana kwa sehemu tu) angani wakati wa mchana kwa muda fulani hata pasipo mawingu. Kunatokea wakati mwezi unapita kati ya Jua na dunia na kufunika Jua. Tokeo lake ni kupungua kwa nuru ya Jua hadi kutoonekana kwa muda wa kutokea kwa giza wakati wa mchana. Muda wa kufunikwa kabisa ni dakika chache tu.
Kuna utofauti kati ya “Kupatwa kiasi” (ing. "partial eclipse") na “Kupatwa kikamilifu” (ing. "total eclipse"). Kupatwa kwa Jua kunatokea kila mwaka, angalau mara mbili hadi mara tano. Lakini kupatwa kabisa kwa Jua hautokei zaidi kuliko mara mbili kwa mwaka..
Kupatwa kwa Jua kunatokea wakati Mwezi unapita kati ya Jua na Dunia. Hapo Jua, Mwezi na Dunia zinakaa kwenye mstari mmoja mnyoofu. Katika hali hiyo Mwezi hurusha kivuli chake kwenye uso wa Dunia. Kivuli hiki hakifuniki Dunia yote. Ni kama kinu kwenye uso wa Dunia. Nje ya kivuli hiki Jua linaonekana kwa sehemu au bila upungufu.
Hali ya kupatwa kabisa kwa Jua inatazamwa kila mara kwenye mstari mwembamba kwenye uso wa Dunia, tena giza kabisa kwa muda mfupi. Mstari huu ni njia ya kitovu cha kivuli chake kwenye uso wa Dunia. Nje ya njia hii kupatwa kwa Jua kunaonekana kwa sehemu tu. Mbali na njia ya kivuli hiki Jua linaonekana kama kawaida.
Kuna aina mbalimbali za kupatwa kwa Jua.
Wakati sayari inapita kati ya Jua na Dunia inafunika sehemu ya Jua. Tofauti haionekani kwa macho lakini inaweza kutazamwa kwa kutumia darubini. Kuna sayari mbili zinazoweza kupita mbele ya Jua kwa macho ya mtazamaji duniani, ni Utaridi "(Mercury)" na Zuhura "(Venus)".
Nembo za Afrika
Nchi za Afrika zina nembo zifuatazo
Lugha za Kisemiti
Lugha za Kisemiti ni kundi la lugha zinazozungumzwa na watu milioni 300 hivi katika Asia ya Magharibi, Afrika ya Kaskazini na Afrika ya Mashariki. Zinahesabiwa kama tawi la lugha za Kiafrika-Kiasia.
Lugha yenye wasemaji wengi ni Kiarabu. Wasemaji wengine wengi ni wale wanaotumia lugha za Ethiopia na Eritrea halafu Israel. Lugha hai za kisemiti ni pamoja na:Kuna idadi kubwa ya lugha za Kisemiti zinazojulikana kama lugha za kihistoria zisizo na wasemaji tena. Kati ya lugha hizi ni lugha za Babeli, Ashur, Kanaan, Moabu, Finisia na kwa jumla lugha za mataifa mengi zinazotajwa katika Biblia.
Harrison Ford
Harrison Ford (amezaliwa Tar. 13 Julai 1942 Mjini Chicago, Illinois, Marekani) Ni muigizaji wa filamu kutoka nchini marekani. Anafahamika zaidi kwa ujasili wake kwa kuwa nahodha "Han Solo" katika mfululizo wa filamu ya 'Star Wars.Na pia kuwa mtafiti wa vitendo, Yaani kila anachojaribu kukitafiti yeye huwa asomi tu bali mpaka akione chanzo chake, anafahamika kama Dr. Henry 'Indiana Jones' katika mfululizo wa filamu ya Indiana Jones. Ford pia amewahi kuwa nyota wa filamu nyingi tu za hali ya juu ikiwemo ile ya Air Force One na Fugitive ambazo pia zilimpa heshima kubwa na umaarufu pia mbali na zile za mwanzo zilizokuwa zinafahamika kama 'Indiana Jones'.