hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
مسجد ریگ
مسجد ریگ مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در یزد، ضلع جنوبی خیابان قیام ، محله مصلی واقع گردیده است و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. مسجد مذكوردرسده‌ هشتم هجری توسط معین الدین اشرف احداث گردید.
مسجد جامع شاهرود
مسجد جامع شاهرود مربوط به دوره ایلخانی - دوره قاجار است و در شاهرود، شمال محله بیدآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این مسجد شامل یک شبستان اصلی و دو شبستان شرقی و غربی در مجاور آن است. مساحت مسجد ۴۵۰ متر مربع و شالودهٔ بنا از سنگ لاشه و گنبدها از خشت خام و پلان آن به صورت مستطیل و مشتمل بر ۹ گنبد است. در مجاورت مسجد و در ضلع شرقی آن، آب انبار قرار دارد.
مسجد میرزا تقی
مسجد میرزا تقی مربوط به دوره ایلخانی است و در همدان، حاشیه شرقی خیابان تختی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد نظر بیگ (حضرت علی)
مسجد نظر بیگ (حضرت علی) مربوط به دوره زند است و در همدان، بلوارهگمتانه، محله جولان، شرق تپه هگمتانه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزاده ازناو
امامزاده ازناو یا امامزاده عین و غین مربوط به دوره سلجوقیان است و در شهرستان همدان، بخش فامنین ـ روستای ازناو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
آب‌انبار اسدآباد
آب‌انبار اسدآباد مربوط به دوره صفوی است و در اسدآباد، ضلع شمالی خیابان فرهنگ، نزدیک آرامگاه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مدرسه شیخ علیخان زنگنه
مدرسه شیخ علیخان زنگنه مربوط به دوره صفوی است و در تویسرکان، خیابان جولقان، جنب بازار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۶۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بند و سنگ نوشته آقا جان بلاغی
بند و سنگ نوشته آقا جان بلاغی مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان اسدآباد، بخش مرکزی، روستای آقاجان بلاغی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
پل شکسته خسروآباد
پل شکسته خسروآباد مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان اسدآباد، بخش مرکزی، روستای خسروآباد در مسیربزرگراه کربلا و جاده اسدآباد-کنگاور واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این پل بر روی رودخانه قره چای با چهار طاق بنا شده، جنس بنا آجری و از ملات ساروج استفاده شده‌است.
کاروانسرای تاج‌آباد
کاروانسرای تاج آباد مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان بهار، بخش مرکزی، روستای رسول آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این کاروانسرا توسط زبیده خانم دختر ادیب و صوفی فتحعلی شاه قاجار ساخته شده است.
پل فرسفج
پل فرسفج مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان تویسرکان، بخش قلقل رود، روستای فرسفج واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد شورین
مسجد شورین مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان همدان، روستای شورین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۶۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آرامگاه میررضی‌الدین آرتیمانی
آرامگاه میر رضی الدین آرتیمانی مربوط به دوره معاصر است و در تویسرکان، حاشیه شهر و در انتهای خیابان شهدا و مجاور باغات جولستان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
یخچال شوکت‌آباد
یخچال شوکت‌آباد مربوط به دوره قاجار است و در ۳ کیلومتری جنوب شرقی بیرجند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه نهبندان
قلعه نهبندان مربوط به دوره اشکانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در نهبندان، بافت قدیم شهر واقع شده است. این بنا که به نام‌های شاهدژ و شاه دزد نیز نامیده می‌شد، بنایی دفاعی و نظامی است که به پادگان بزرگ شباهت دارد و طبق بررسی‌های انجام شده ظرفیت ۳ هزار نفر را داشته است. معماری ایرانی قلعه نهبندان منحصر به فرد می‌باشد زیرا سنگ‌های مورد استفاده در این قلعه بدون استفاده از هیچ نوع ساروج یا ملاتی، دیوارهای قلعه را ایجاد کرده‌اند. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه سورک
قلعه سورک، مربوط به اواخر دوره قاجار است و در شهرستان کیار، روستای سورک واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۹۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه سرآب قره‌دانه
تپه سرآب قره‌دانه مربوط به دوره نوسنگی - دوره اشکانیان است و در کرمانشاه، ۶ کیلومتری کوزران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در سال ۱۳۶۸ خورشیدی به صورت اتفاقی یک تابوت مفرغی در محوطۀ سراب قره‌دانۀ کوزران کشف شد. در بررسی‌هایی که در آزمایشگاه میراث فرهنگی بر روی این تابوت صورت گرفت، تاریخ آن مربوط به قرون هفتم و هشتم پیش از میلاد (حدود ۲۷۰۰ سال پیش) اعلام شد. این تابوت مفرغی که از قدیمی‌ترین نمونه‌های تابوت‌های فلزی دنیای باستان محسوب می‌شود،‌ تا دی ماه سال ۱۳۹۹ به ثبت میراث فرهنگی نرسیده‌بود. در ۲۰ دی ۱۳۹۹ مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمانشاه از ثبت این تابوت در فهرست آثار ملی خبر داد.
آرامگاه سلطان ابراهیم رضا
آرامگاه سلطان ابراهیم رضا مربوط به دوره تیموریان تا دوره قاجار است و در شهرستان درمیان، روستای نصرالدین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
حمام شاه علی
حمام شاه علی مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، خیابان عبد الرزاق، محله جماله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه خواجه پطروس
خانه خواجه پطروس مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، محله جلفا ـ خیابان حکیم نظامی، بن‌بست یاس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
حسینیه نواب
حسینیه نواب بیرجند از آثار مربوط به دوره صفوی است که در شهر بیرجند، مرکز استان خراسان جنوبی واقع شده‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این حسینیه در داخل بافت قدیم و در محله چهار درخت، خیابان منتظری قرار دارد،
حسینیه و مدرسه نواب بیرجند در زمان شاه عباس صفوی و به فرمان امیرزاده خاتون ملقب به نواب یا بی بی نواب، از زنان خاندان خزیمه علم ساخته شده‌است. تاریخ ۱۰۰۱ ه‍.ق موجود در کتیبه سردر ورودی، سال ساخت آن را نشان می‌دهد و در طول تاریخ پذیرای طبقات گوناگون مردم اعم از رجال سیاسی، نظامی، و کسبه بوده‌است.
این بنا به صورت دو ایوانی ساخته شده‌است. ایوانهای بکار رفته در ساختمان این بنا را می‌توان یکی از بخش‌های مهم این تکیه معرفی نمود. به‌طوری که، ایوان سمت جنوب‌غربی دارای ویژگی منحصربه‌فرد تزئینات مختلفی چون موتیف‌های مختلف به صورت گچبری، طاق نماهای و طاقچه‌های تزئینی مقرنس می‌باشد. همچنین، ایوان دیگری در سمت شمال شرقی صحن قرار گرفته که در پشت این ایوان اتاق ساده با طاقچه‌های متعدد قرار گرفته که زیبایی خاصی را برای ایوان به ارمغان آورده است.
سردر ورودی، هشتی، صحن، دو ایوان و اتاق‌ها و پنجره‌های متعدد از ویژگی‌های این بنا می‌باشد. مهمترین ویژگی این بنا تزیینات زیبای گچبری آن است که در جای جای آن دیده می‌شود. این تزیینات شامل مقرنس، رسمی‌بندی، کتیبه‌های گچی و گچبری‌های اسلیمی و گل و گیاه است. کتیبه و گچبریهای زیبای سر در این بنا توسط یکی از هنرمندان معروف اصفهان به نام «یار آگاه» انجام شده. در این گچبری‌ها قسمتی از اشعار محتشم کاشانی که خود بزرگترین مرثیه سرای عهد صفوی در دوران شاه طهماسب بوده، در رثای حسین بن علی به صورت برجسته دیده می‌شود.
مدرسه التفاتیه
مدرسه التفاتیه مربوط به دوره صفوی است و در قزوین، خیابان امام خمینی (ره) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
قلعه نهجیر
قلعه نهچیر مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان مبارکه، جاده مجتمع فولاد مبارکه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد جامع میغان
مسجد جامع میغان مربوط به دوره صفوی تا دوره قاجار است و در شهرستان نهبندان، روستای میغان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
ارگ حاجی‌آباد
ارگ حاجی‌آباد مربوط به دوره قاجار است و در ۷ کیلومتری شرق بیرجند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاخ باغ فردوس
کاخ باغ فردوس مربوط به دوره قاجار است و در شمیرانات خیابان ولیعصر ـ محله باغ فردوس کوچه بخشایش واقع شده و این اثر با نام "عمارت باغ فردوس " در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
به دستور محمدشاه قاجار، در سال ۱۲۶۴ ق، قصری برای او در نزدیکی تجریش ساخته شد؛ اما همزمان با بیماری و مرگ او قصر نیمه‌تمام ماند و وی در همان قصر نیمه‌تمام به نام محمدیه (در محل محمودیه فعلی) از دنیا رفت.
هم‌زمان با ساخت قصر محمدیه، درباریان نزدیک به او نیز در همان حوالی اقدام به احداث باغ یا عمارت ییلاقی کردند. از جمله حسینعلی‌خان معیرالممالک باغی احداث کرد که به باغ فردوس مشهور شد.
عمارت باغ فردوس در دو طبقه به سبک قاجاریه و معروف به گوش فیل بنا گذاشته شد. زمین‌های قسمت جنوبی و سراشیبی باغ نیز با سنگ‌چین‌هایی به صورت هفت قطعه مسطح و مطبق درآمد و روی هریک از قطعات، استخری با فواره‌های متعدد احداث شد. استخرها به گونه‌ای ساخته شده بودند که از فواصل دورتر، بزرگ‌تر به نظر می‌آمدند.
سپس، دوستعلی‌خان نظام‌الدوله، پسر حسین‌علی‌خان، به همت معماران اصفهانی و یزدی، ساختمانی در قسمت جنوبی باغ برپا کرد و نام آن را رشک بهشت گذاشت. پلکان و بخش‌های دیگری از ساختمان از مرمر اعلای یزد و دیوارهای داخل اتاق با کاغذهای طلایی برجسته پوشانده شده بود؛ اما پسرش دوستمحمدخان معیرالممالک اعتنای چندانی به باغ و ساختمان آن نکرد و با گذشت زمان ساختمان رو به خرابی گذاشت تا حدی که سنگ‌های مرمر آن کنده و به عمارت امیریه (مدرسه‌نظام) برده شد. بعد از آن مالکیت باغ چند بار دست به دست شد تا سرانجام در سال ۱۳۱۸ ق، در زمان سلطنت مظفرالدین شاه قاجار، محمدولی‌خان سپهسالار تنکابنی آن را از ورثه امین‌الملک خرید.
سپهسالار، علاوه بر ایجاد فواره و استخرهای مطبق، قنات باغ فردوس را نیز احیا کرد و سر دری با شکوه در مظهر قنات (میدان گاه فعلی باغ فردوس) ساخت؛ ولی به دلیل بدهی به تجارت‌خانه طومانیانس، باغ را به او داد و طومانیانس نیز باغ را در ازای بدهی به دولت رضاخان واگذار کرد. سرانجام در سال ۱۳۱۶ ش، وزارت معارف (آموزش و پرورش) آن‌جا را خرید و ساختمان را مرمت و دبیرستان شاپور تجریش را در آن تأسیس کرد
در سال ۱۳۵۰ ساختمان موجود در باغ به مرکز فرهنگی و هنری و نمایشگاهی تبدیل شد و پس از انقلاب نیز در اختیار وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی قرار گرفت. مساحت باغ فردوس ۲۰۰۰۰ متر مربع و طول آن ۲۸۰ متر و شیب آن از شمال غربی به جنوب شرقی است. هم‌چنین، دکتر محمود افشار یزدی در سال ۱۳۱۶، قسمتی از باغ و ساختمان اندرونی را که حدود ۶۰۰۰ متر مربع بود، خرید و به تدریج با خریدن قطعات اطراف، مساحت باغ را به ۱۲۰۰۰ متر مربع رسانید. سپس در سال ۱۳۳۷، باغ و ساختمان‌های داخل آن را وقف امور فرهنگی کرد؛ از جمله در سال ۱۳۵۲ قسمتی از آن برای استقرار مؤسسه لغت نامه دهخدا و مؤسسه باستان‌شناسی به دانشگاه تهران واگذار شد که هم‌چنان دایر است.
حسینیه مجتهد دلجو
حسینیه مجتهد  " مربوط به دوره قاجار است و در اردبیل، محله قدیمی کوچه طوبی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.__نمایه__ __بخش‌جدید__
مسجد دروازه نو
مسجد دروازه نو مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان ابن سینا، کوچه سیدان، محله دروازه نو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
مسجد تل عاشقان
مسجد تل عاشقان مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان عبد الرزاق، محله تل عاشقان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
حسینیه بهرمان
حسینیه بهرمان مربوط به دوره قاجار است و در بیرجند، خیابان شهید منتظری ـ کوچه پست قدیم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مصلای بیرجند
مصلای بیرجند مربوط به دورهٔ قاجار است و در بیرجند، سه‌راه اسدی واقع شده‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه پردلی
خانه پردلی مربوط به دوره قاجار و یکی از آثار قدیمی به سبک درونگرا در مناطق گرم و خشک است. این بنا در بیرجند، محله چهاردرخت ـ خیابان شهید منتظری واقع شده. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۸۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.خانه پردلی نمایانگر یک منزل سنتی با مصالح آجر، گچ و آهک است.
در این بنا عناصری همچون سردر ورودی، هشتی، دالان، حیاط مرکزی، ایوان ستون‌دار، و اتاقهای اطراف حیاط ساختار معماری بنا را شکل داده‌اند. قسمت اصلی صحن مربوط به ستونهایی است که از زیر سقف پیش ایوان آغاز شده و به کف صحن می‌رسد، این ستونها باربر سقف پیش ایوان محسوب می‌شوند که سه قوس هلالی این ستونها را به هم مرتبط کرده و شکل زیبایی به وجود آورده‌است. روی این قوسهای هلالی دو کتیبه که دارای مضمون - لا حول و لا قوه الا به الله-است قرار گرفته.
خواجه خضر
بنای خواجه خضر مربوط به دوره قاجار است و در بیرجند، خیابان شهیدمنتظری ـ کوچه پست قدیم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه آراسته
منزل آراسته مربوط به دوره قاجار است و در بیرجند، خیابان شهید منتظری، کوچه پست قدیم، جنب مسجد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مدرسه معصومیه
مدرسه معصومیه مربوط به دوره قاجار است و در بیرجند، خیابان استاد مطهری، روبروی مسجدآیت الله آیتی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مدرسه علمیه آیت‌الله حق‌شناس
مدرسه علمیه آیت الله حق‌شناس یا فیلسوف الدوله-امین الدوله یکی از مدارس علمیه تهران می‌باشد که در دوره قاجار توسط میرزا کاظم فیلسوف الدوله (پزشک عصر ناصری)، کنار امامزاده اسماعیل ساخته شده‌ است و در تهران، خیابان شهید مصطفی خمینی قرار دارد. تولیت این مدرسه حجة الاسلام و المسلمین‌ میرهاشم حسینی (تولیت فعلی حوزه علمیه آیت الله مجتهدی) است.
این مدرسه در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
برج آب بانک ملی
برج آب بانک ملی مربوط به دوره قاجار است و در تهران، خیابان فردوسی ـ محوطه بانک ملی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
سردر قورخانه تهران
سر در قورخانه تهران بنایی مربوط به دوره قاجار است و در تهران، خیابان امام خمینی، ابتدای خیابان خیام واقع شده‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قورخانه تهران یا به گونه کوتاه شده "قورخانه" یا "تخشائی"، به ساختمانی بزرگ در محدوده طهران قدیم اطلاق می‌شد که محل ساختن جنگ‌افزار و مهمات و ساز و برگ نظامی و جنگی بود. این ساختمان بزرگ در خیابان جلیل‌آباد (خیابان خیام امروزی) واقع بود و در عصر قاجار، افزون بر تهیه سلاح و مهمات جنگی، تولید وسایل آتش‌بازی جهت نمایش شب‌های اعیاد و جشن‌های مذهبی و ملی را نیز بر عهده داشت.
قورخانه یک واژه ترکی و در واژه به معنای زرادخانه یا کارخانه اسلحه سازی می‌باشد. محل قورخانه در زمان ناصرالدین شاه قاجار در بخش دارالخلافه ناصری قرار گرفته بود و یکی از وزارتخانه‌های عصر قاجار محسوب می‌شد که دارای وزیری مستقل با عنوان وزیر قورخانه مبارکه بود. از جمله شاخص‌ترین افرادی که وزارت قورخانه مبارکه را برعهده داشته‌اند، آقا رضا خان اقبال‌السلطنه است.
ناصر نجمی در کتاب دارالخلافه ناصری دربارهٔ کاربرد قورخانه در عصر ناصرالدین شاه قاجار می‌نویسد: افزون بر این بنظر می‌رسد که از قورخانه، استفاده‌های دیگری نیز در عصر ناصری به عمل می‌آمده‌است. از جمله مجسمه معروف ناصرالدین شاه واقع در باغشاه تهران، که وی را سوار بر اسب قوی هیکل و تنومندی که یک دستش از زمین بلند شده بود نشان می‌داد، در همین محل ریخته شده‌است.
گرچه با تدبیر سران دول مشروطه، در سال‌های بعد از ۱۳۰۰ خورشیدی قورخانه به صورت مرتب و منظم و گسترده‌ای درآمده بود، اما رفته رفته و با به قدرت رسیدن رضاشاه پهلوی، و توجه ویژهٔ او به امور مربوط به ارتش و نظام، قورخانه تهران رفته رفته ارزش و اهمیت خود را از دست داد و جای خود را به کارخانه‌های متعدد فشنگسازی، مهمات‌سازی، تفنگ‌سازی و مسلسل‌سازی ارتش در تهران و سایر نقاط ایران داد.
این روند در عصر پهلوی دوم نیز با شتاب بیشتری ادامه یافت و در نهایت قورخانه تهران به ساختمان مخروبه‌ای تبدیل شد. تنها دروازه بزرگ آهنین آن در خیابان خیام (جلیل‌آباد) و همچنین بنای دو طبقه‌ای از آن بر جای ماند.
پس از انتقال دستگاه‌ها و ماشین‌آلات موجود در قورخانه به منطقه سرخه حصار، زمین و عمارت قورخانه تهران هم در اختیار شهرداری تهران قرار گرفت. در طی سالیان، قورخانه تهران و ساختمان‌های برجای‌مانده از آن، و همین‌طور سردر و در فلزی مربوط بدان، رفته رفته و با گذشت زمان ارزش تاریخی و فرهنگی یافته بود. اما این بنا، پس از انقلاب اسلامی به علت بی‌توجهی مسئولان میراث فرهنگی و فرسودگی ناشی از گذر زمان، به شدت فرسوده شده بود. تا اینکه در سال ۱۳۷۶ خورشیدی، سردر قاجاری قورخانه نظامی تهران و سردر فلزی و تاریخی قورخانه، با شماره ۱۹۱۲ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید و در سال ۱۳۸۳ خورشیدی، مقرر شد که این بنا، پس از انجام عملیات مرمتی به یکی از خروجی‌های متروی تهران تبدیل شود.
بدین ترتیب، بخش بزرگی از بنای قورخانه بزرگ تهران قدیم، پس از پایان عملیات بازسازی، با نظارت میراث فرهنگی استان تهران و با همکاری شرکت مترو، سامان‌دهی گردید و این مکان به دروازه ورودی ایستگاه‌های مترو میدان توپخانه (میدان امام خمینی امروزی) تبدیل گردید.
در این عملیات، ضمن توجه به ارزش‌های تاریخی دروازه فلزی قورخانه قدیمی تهران تلاش شد تا مرمت و احیای این دروازه، بر اساس مستندات تاریخی و با رعایت الگوهای معماری سنتی آن انجام شود و هویت و اصالت تاریخی آن همچنان محفوظ بماند.
محل این ساختمان در جنوب موزه پست و تلگراف و روبروی چاپخانه اطلاعات، کمی بالاتر از پارک شهر قرار گرفته بود.
موزه (گنجینه) شاهرود
موزه (گنجینه) شاهرود مربوط به دوره قاجار است و در شاهرود، شمال شهر، انتهای خیابان بالاخیابان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تیمچه بزرگ قم
تیمچه بزرگ قم مربوط به دوره قاجار است و در قم، داخل راسته بازار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این تیمچه بزرگترین سقف ضربی ایران به شمار می‌آید. معماری این بنا توسط استاد حسن قمی مشهور به معمارباشی در سال ۱۲۶۱ هجری خورشیدی طراحی و اجرا شد. متولی بنا سید محمود طباطبایی از تجار قم بوده که پدر سید حسین طباطبایی قمی می‌باشد. این سازه متشکل از دو طبقه با ۱۲ غرفه و دارای ارسیهایی بوده که بیشتر آنها از بین رفته‌اند. بالای حجره‌ها در زوایا مقرنس گچی انجام گرفته است. سقف تیمچه دارای سه چشمه است که قسمت وسطی دارای دهانه و ارتفاع ۱۵ متر است. گنبد از نوع عرق چینی و پوشش زیر آن شمسه کاری با اسلوب رسمی بندی و یزدی بندی است.
مسجد جامع هندوالان
مسجد جامع هندوالان مربوط به دوره تیموریان است و در استان خراسان جنوبی، شهرستان درمیان، روستای هندوالان واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۹۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این مسجد با شکوه‌ترین بنای تاریخی، مذهبی شهرستان در میان است. مهمترین عناصر معماری آن سر در ورودی، صحن، گنبد خانه، شبستان ستون دار و محراب می‌باشد. گنبد خانه مرکزی با استفاده از فیل‌پوشها و با مهارت بر روی فضای چهار ضلعی قرار گرفته است. شبستان ستون‌دار در دو طرف گنبدخانه واقع شده و به وسیله طاق و تویزه به شیوه چهار ترک اجرا شده است.
بنا از نظر تزیینات آجری بسیار متنوع بوده و این تریینات شامل: فیل‌پوشها، گوشواره‌ها، قابهای گچی، رسمی‌بندی محرابها و نحوه آجرچینی گنبدها است. این اثر تاریخی در دوره شاهرخ تیموری در حدود سال ۸۵۰ هـ. ق ساخته شده است.
آرامگاه امامزاده زید بن موسی
بقعه امامزاده زید بن موسی مربوط به سدهٔ ۳ و ۴ ه.ق - دوره صفوی است و در شهرستان قائنات، بخش سده، روستای آفریز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۹۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه رضا حسن الحسینی
خانه رضا حسن الحسینی مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، محله دردشت، خیابان ابن سینا، کوچه شهید علی عروجی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه صادقی اردبیل
خانه تاریخی صادقی مربوط به دوره قاجار است و در اردبیل، محله اوچدکان، کوی سرتیپ آباد، واقع شده و این اثر در تاریخ چهارده اسفند ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۱۴۴۶۵ به‌عنوان یکی آثار ملی ایران در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. بانی بنا، «حاج ابراهیم صادقی» بوده و فرزندش، «حاج یوسف صادقی» در تهیه نقشه و نحوه ساخت بنا نظارت داشته‌است.
بر اساس اطلاعات نگاشته شده از سوی نوه حاج ابراهیم صادقی در گوشه یک وقف نامه خانوادگی، ساخت این خانه از سال ۱۲۷۹ هجری قمری آغاز می‌شود و در سال ۱۲۸۳ هجری قمری به پایان می‌رسد.
خانه استاد جلال همایی
خانه استاد جلال همایی مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان نشاط، محله پا قلعه، کوچه شهید حمید صفایی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
مسجد جامع محب علی بیگ
بنای اولیه این مسجد قبل از دوره تیموری پایه‌گذاری شده‌است و در دوره افشار در سنه ۱۱۵۱ ه ق مورد بازسازی قرار گرفته‌است و متعاقب آن در سنه ۱۳۱۸ ه ق مورد باز سازی اساسی با مصالح آجر قرار گرفته‌است. این مسجد در شهرکیان واقع شده و در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این مسجد دارای دو شبستان بهاره و زمستانه است و رواق شرقی آن دارای شبستان ستوندار سنگی بوده و کاربندی‌های سقف و آجر کاری‌های آن از ویژگی‌های معماری این مسجد محسوب می‌شود.
محب علی بیگ یکی از سرداران بزرگ نادرشاه افشار بوده است ، که به دستور نادرشاه ، شهرکیان را به عنوان مرکز حکومت چهارمحال انتخاب نمود و آثار تاریخی زیادی از خود در این منطقه به جای گذاشت که مهمترین آثار او ، مسجدجامع محب علی بیگ بوده است. وظیفه او تامین امنیت، نظم و گرفتن مالیات از مردم منطقه بوده است.
کاروانسرای صید رضا
کاروانسرای صید رضا مربوط به دوره صفوی است و در خرم‌آباد، میدان بزرگ، خیابان حافظ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آرامگاه شهنشاه
مجموعه مقبره شهنشاه مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان خرم‌آباد، روستای طالقان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد شیخ علی‌اکبر
مسجد شیخ علی اکبر مربوط به دوره قاجار است  در شاهرود، خیابان مزار، کوچه مسجد شیخ علی اکبر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۱۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. مسجد شیخ علی اکبر شاهرود به همت مرحوم شیخ علی اکبر مجتهد از روحانیان عالی رتبه شهر بنا شده است.
این بنا با قدمت 170 ساله از زیباترین و کامل ترین مساجد شاهرود است. مساحت آن حدود 750 مترمربع و زیربنایش 500 مترمربع است که شامل گنبدخانه، شبستان، طلبه خانه و آب انبار است. قسمت طلبه خانه مسجد شیخ علی اکبر شاهرود که در ضلع غربی آن واقع شده دارای پوشش سقف و آجرکاری های بسیار زیبایی است. آب انبار این بنا که به لحاظ حجم دومین آب انبار شاهرود است با دو راه پله (راه شیر) از یک طرف به خیابان و از سمت دیگر به صحن حیاط مرتبط است.این مسجد دارای پنج محراب در شبستان های اصلی و تابستانه است که در فصول مختلف به تناسب وضعیت هوا از آنها استفاده شده است. این مسجد دارای دو ورودی یکی به سمت خیابان و دیگری به سمت کوچه است. پوشش سقف ورودی سمت کوچه (شرقی) از نوع قوس کلیل است که با فرم حصیری اجرا گردیده است.
امامزاده حیات الغیب و گنبد الیاس
امامزاده حیات الغیب و گنبد الیاس مربوط به سدهٔ ۶ ه.ق - دوره قاجار است و در شهرستان خرم‌آباد، روستای حیات الغیب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بازار سر پوش
بازار سر پوش مربوط به دوره معاصر است و در زاهدان، تقاطع خیابان امام خمینی (ره) وخ آیت‌الله طالقانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه آصف
خانه آصف مربوط به دوره معاصر است و در کرمانشاه، ضلع غربی پل اجلالیه، جنب اداره مخابرات واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۲۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزاده سلطان ابراهیم
امامزاده سلطان ابراهیم خرمی مربوط به دوره تیموریان است و در شهرستان خرم‌بید،خرمی 2 کیلومتری جنوب غربی خارج از بافت شهری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.در سال 1391 تلاشهای زیادی برای تخریب این بنا صورت گرفت اما شخصی به نام جابر حیدری فرد انرا از مرگ حتمی نجات داد. واکنون بنا در حال مرمت است3. حیدری فرد .جابر ، 1379 . انجمن پژوهشگران شمال فارس . توصیف تاریخ شفاهی مبنی بر احتمال خانقاه بودن مجموعه سطلان ابراهیم
محوطه یاسوکند و امامزاده عقیل
محوطه امامزاده عقیل یاسوکند مربوط به دوره سلجوقیان است و در حسن‌آباد یاسوکند، حاشیه جنوبی شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است
امامزاده عقیل
این امامزاده در شهر حسن‌آباد یاسوکند، از توابع بیجار قرار دارد. بنای امامزاده عقیل یکی از قدیمی‌ترین آثار معماری کردستان در دوره اسلامی است و احتمالاً به دوره سلجوقی تعلق دارد. بنای این امامزاده در یک محوطه قدیمی وسیع قرار گرفته و آثار سفالینه‌های آن از دوره سلجوقی و ایلخانی به جای مانده است.
این بنا مربع شکل و ابعاد فضای داخلی آن ۶×۵/۶ متر است. در هر یک از اضلاع بنا، طاق نما و در گوشه‌ها فیلپاهایی به شکل دایره تعبیه شده است. از مشخصات بارز معماری این بنا آجرکاری با طرح‌ها و نوشته‌های مختلف است و عبارت” بسمله” آن خوانده شده است. در داخل ساختمان، تزیینات گچ بری جالب و کتیبه‌هایی به خط کوفی است. کتیبه‌ها حاوی آیات قرآنی و احتمالاً زمان ساخت بنا است. گنبد بنا تخریب شده است. نوع معماری و تزیینات به کار رفته در بنا، تاریخ احداث آن را به دوره سلجوقیان نسبت داده و تداوم استفاده از آن را در زمان ایلخانیان نشان می‌دهد.فرم کاربندی آجرها در این قسمت جالب توجّه است، بر روی تزئینات گچی و قرنیس‌ها می‌توان خطوطی را یافت که اشکال هندسی را نشان می‌دهند. آجرهای به کار رفته در این بنا چهارگوش و کوچک به ابعاد 15×10 سانتی‌متر می‌باشند که ضخامتشان به 5 و به ارتفاع 75 سانتی‌متر می‌رسد و از کف این قسمت با سنگ تراش قرمز رنگ بدنه دیوارها را پوشانده است. در نعل درگاه ورودی به آستانه، از چوب استفاده شده و در اینجا هم یک پلّه عمودی به داخل مقبره دارد.
ساختمان امامزاده قابل مقایسه با امامزاده ” باکندی” و بقعه «پیر» در تاکستان است و به ویژه، از نظر نمادهای تزیینی با بقعه پیر در تاکستان شباهت بسیار دارد. این بنا را می‌توان در شمار مهم‌ترین بناهای دوره سلجوقی در ایران به حساب آورد امامزاده عقیل از فرزندان امام موسی کاظم (ع ) است. بر این اساس محمّدعلی کوشا در کتاب سیمای بیجار گروس نسب این امامزاده را با هفت واسطه به امام هفتم منتهی می‌داند که از قرار ذیل است: امامزاده عقیل بن عبدالله بن احمد بن محمّد بن ابراهیم بن محمّد یمانی بن عبیدالله بن امام موسی کاظم (ع) پدرِ امامزاده عقیل به تصریح ابن طباطبای نسّابه از اعلام قرن پنجم هجری در شهر همدان می‌زیسته و اینک آرامگاه او در این شهر از زیارتگاه‌های مشهور است. او دارای پنج برادر به اسامی، ابواسحاق ابراهیم، ابوالحسین موسی، ابوالحسن علی، ابومحمد قاسم و هاشم است که عموهای امامزاده عقیل‌اند و در نهاوند صاحب گنبد و بارگاه می‌باشند.
تحقیق گردآوری و نویسنده : علی سلیمی
کاروانسرای خان خوره
کاروانسرای خان خوره مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان‌آباده، روستای خان خوره واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۲۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تیمچه صرافیان
تیمچه صرافیان مربوط به دوره قاجار است و در آباده، بازار کهنه آباد، واقع در بافت قدیم شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد جامع خواف
مسجد جامع خواف مربوط به دوره تیموریان - دوره معاصر است که در سال ۸۰۰ قمری ساخته شده و در خواف، خیابان خواجه یار، کوچه مسجد جامع واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۲۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
مسجد جامع سنگان خواف
مسجد جامع سنگان خواف مربوط به دوره خوارزمشاهی است و در شهرستان خواف، شهر سنگان، کوچه معروف به کوچه آب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
مسجد جامع سنگان خواف مربوط به دوره خوارزمشاهی است و در شهرستان خواف، شهر سنگان، کوچه معروف به کوچه آب واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۰ مهر ۱۳۷۶ با شمارهٔ ثبت ۱۹۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
مسجد جامع سنگان شامل حیاط ورودی: دو ایوان شرقی و غربی با پوشش سنتی محلی، ایوان ورودی و کفش کن و گنبد خانه است.
اجزاء گنبد و کتیبه با تمام ظرافت انجام شده و عناصر تزئینی متعددی در زمینه کتیبه وجود دارد که شباهت بسیاری به بعضی از گچ بری‌های ساسانی دارد و در ترکیب کلی به صورت غیر متارن به کاررفته است.
به نظر می‌رسد که این گنبد با حجم گنبد خانه کوچکتر شباهت بسیار زیادی به گنبد بقعه مجموعه بناهای سنگ بست دارد و بعد از گنبد اخیر ساخته شده و معماری به شیوه رازی است، مربوط به اواخر عهد سلجوقیان است که بعداً بعلت زلزله و ریزش‌های جوی، به مرور زمان برخی از قسمت‌های آن تخریب شده‌است. زیبایی بنا در آنجا ست که به شکل ذوذنقه بنیان گرفته‌است.
به مرور زمان لایه‌های کاهگل مخصوص محلی (مقدار زیادی سنگ‌های خرد شده ریز و درشت در کاهگل محلی به صورت مخلوط به کار می‌رود ) بار بسیار زیادی روی گنبد به وجود آورده‌است که باعث رانده شدن قوس دبه بند تمام فیلگوش (فیلپوش )ها به داخل شده و در راس این قوس‌ها ضمن جلو آمدن ترک به وجود آمده‌است.
امامزاده حسین (تفرش)
امامزاده شاهزاده حسین (به گویش محلی شازده حسین) مربوط به سدهٔ ۹ و۱۰ ه.ق است و در شهرستان تفرش، بخش فراهان،روستای نظام آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
ساختمان دادگستری زاهدان
ساختمان دادگستری مربوط به دوره معاصر است و در زاهدان، تقاطع خیابان امام خمینی و خیابان آیت‌الله کفعمی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کتیبه و غار تنگ براق
کتیبه و غار تنگ براق مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان اقلید، کیلومتری جنوب شرقی سده واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کتیبه شاپور یکم در تنگ براق در سال ۱۳۳۵ کتیبه‌ای دو زبانی به زبان پهلوی و زبان پارتی در تنگ براق، دهکدهٔ کوچکی در نزدیکی دژکرد در ۱۲۳ کیلومتری غرب آباده و در حدود صد کیلومتری شمال غربی حاجی‌آباد، کشف گردید. این کتیبه آسیب فراوان دیده است و موضوع آن همانند کتیبه شاپور یکم در حاجی‌آباد است که در آن در ابتدا شاپور یکم نام و عنوان خود و پدر و جدش را ذکر می‌کند و سپس مضمون کتیبه می‌آید که دربارهٔ تیراندازی وی است. کتیبه با جمله‌ای دعایی پایان می‌گیرد. با این تفاوت که این کتیبه خلاصه‌تر است.
خبرگزاری کار ایران (ایلنا)، در پنجم مرداد ۱۳۹۳ گزارش داد که "چپاولگران به بهانه یافتن گنج، قسمت پایین یکی از این سنگ نبشته‌ها را منفجر کرده‌اند که خوشبختانه آسیبی به آن وارد نشد ". در ضمن این خبرگزاری ضمن انتشار عکسهای متعدد، اعلام نمود که اطراف این اثر، تبدیل به زباله‌دان شده است.
تپه واوان
تپه واوان با قدمتی به دوران اشکانیان و به شمارهٔ ثبت ۱۹۵۵ در تاریخ ۱۳۷۶/۰۹/۱۶ به ثبت آثار ملی ایران رسید. این تپه دراستان تهران، شهرستان اسلامشهر، بخش مرکزی، شهرک واوان قرار دارد.
گرمابه بازار شاهرود
گرمابه بازار شاهرود مربوط به دوره زند است و در شاهرود، راسته بازار نو، مجاور ورودی بازار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزاده درب آهنین
امامزاده درب آهنین مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان ممسنی، سمت راست جاده کمربندی نورآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مجموعه راسته بازار کهنه و نو
مجموعه راسته بازار کهنه و نو مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در قم، بافت قدیمی شهر، جوار محله عربستان و در قلب منطقه ی تاریخی خیابان آذر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
پل چالان چولان
پل چالان چولان مربوط به دوره ساسانیان است و در جاده بروجرد به‌خرم‌آباد، مجاور پاسگاه انتظامی‌چالان‌چولان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
حمام حاج محمد سعیدا و حمام قدیمی
حمام حاج محمد سعیدا وحمام قدیمی مربوط به دوره قاجار است و در اردکان، محله چرخاب، مجاور حسینیه چرخاب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
حسینیه و تکیه بازار نو
حسینیه و تکیه بازار نو مربوط به دوره قاجار است و در اردکان، جنوب شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد مجدالدوله
مسجد مجدالدوله مربوط به دوره قاجار است و در تهران، خیابان امام خمینی، مجاور بیمارستان سینا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محمدتقی آملی تدریس و امامت مدرسه علمیه و مسجد مجدالدوله حوزه علمیه تهران را برعهده داشت.
مسجد حجتیه
مسجد حجتیه مربوط به دوره قاجار است و در خوی، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه داوری و قلعه‌های مجاور
خانه داوری و قلعه‌های مجاور مربوط به دوره قاجار است و در سمنان، واقع در محله پاچنار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه دخانچی
خانه دخانچی مربوط به دوره قاجار است و در شیراز، پشت بازار وکیل، کوچه توتونچیان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه رئیس‌علی دلواری
خانه رئیس علی دلواری مربوط به اواخر دوره قاجار است و در جنوب شرقی دلوار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۴۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
همایون شهنواز سازنده سریال دلیران تنگستان در این مکان به خاک سپرده شده است.
گنبد لیشتر
گنبد لیشتر مربوط به سدهٔ ۷ و ۸ ه‍.ق است و در شهرستان گچساران، جاده دوگنبدان به بهبهان، در دشت لیشتر و نزدیک مرکز دهستان لیشتر روستای علی آباد (لیشتر) (عربها) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
تپه طالقانی
تپه طالقانی مربوط به هزاره دوم و هزاره اول است و در قائم شهر واقع شده. کاوش‌های باستان‌شناسی در تپه باستانی کوی طالقانی منطقه کفشگرکلا قائم شهر در سال ۱۳۸۴ منجر به کشف بقایای اسکلت یک سگ ۳۰۰۰ ساله شد که با آئین تدفین در گورستان انسانها دفن شده بود. باستان شناسان احتمال می‌دهند که این سگ از حرمت و جایگاه خاصی در آن دوران برخوردار بوده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد جامع خوسف
مسجد جامع خوسف مربوط به دوره تیموریان - دوره صفوی است و در خوسف، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد چورس
مسجد چورس مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در بخش مرکزی شهرستان چایپاره و در روستای چورس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزاده علمدار
امامزاده علمدار مربوط به دوره قاجار است و در سمنان، خیابان حکیم اللهی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آرامگاه شاهزاده عبدالله ورقیه
مقبره شاهزاده عبدالله ورقیه مربوط به دوره سلجوقیان است و در شهرستان تفرش، روستای تبرته واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروانسرای دامغان
کاروانسرای دامغان مربوط به دوره صفوی است و در دامغان، مرکز شهر، مجاور مهمانسرای جهانگردی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۶۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
باغ و کوشک امیرآباد
باغ و کوشک امیرآباد (باغ امیریه) یکی از باشکوه ترین باغ های ایرانی در شرق کشور، مربوط به دوره قاجار است. باغ امیریه به مساحت 146269 مترمربع در ۵ کیلومتری غرب بیرجند در روستایی به همین نام (امیرآباد) واقع شده و در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۶۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
معماری ابنیه باغ از نوع معماری اسلامی بوده و از نمادهای سنتی ایران نیز استفاده شده است. این باغ شامل سه بخش: باغ (شامل: کوشک، عمارت کلاه فرنگی و ده هکتار اشجار)، عمارت چهار کاج (محل اسکان خدمه) و حیاط ورودی می باشد. بنای اصلی و منحصر به فرد باغ امیریه، کوشک است. این بنا دارای پلان هشت ضلعی بوده و از دو طبقه تشکیل شده، پس از ورود، پلکانی جهت رفتن به طبقه بالا قرار دارد. در طبقه اول یک دالان و در طبقه ی دوم یک شاه نشین با پلان چلیپایی دیده می شود، به دلیل به کار نرفتن تجملات در طراحی آن، این بنا از سادگی خاصی برخوردار بوده و نمایی با تزئینات آجری به شکل هندسی دارد. عمارت کلاه فرنگی محل اسکان صاحب باغ می باشد. محل اسکان خدمه به نام چهار کاج است که وجه نام گذاری آن به دلیل وجود چهار درخت کاج بسیار کهن در محوطه این بخش است به شکلی که در فصل تابستان حیاط آن آفتاب نمی گیرد. در ضمن دو قنات آب شیرین خالق آباد (که از دامنه های رشته کوه باقران سرچمشه می گیرد) و قنات آب شور (مادر چاه آن در فرودگاه بیرجند و مظهر قنات با طی مسافتی بیش از 20 کیلیومتر در داخل باغ قرار دارد) از مزایای ویژه باغ امیریه است. وجود درختان انار، چنار، کاج، گل‌‌های زینتی، میوه‌‌های گوناگون، طراوت و خرمی خاصی را به این باغ بخشیده است.
مالک باغ قبل از انقلاب اسلامی امیر معصوم خان شیبانی بوده که بعد از انقلاب توسط بنیاد مستضعفان مصادر و در سال 1360 توسط دانشگاه بیرجند در زمان ریاست دکتر غلامحسین رونقی خریداری و به عنوان باغ آموزشی استفاده شده است. مرمت و احیا این باغ به عنوان مرکزی آموزشی، فرهنگی و گردشگری از سال 1397 و در زمان ریاست دکتر احمد خامسان شروع شده است. در طرح مرمت و احیای باغ که توسط مشاور مورد تایید میراث فرهنگی تهیه شده این بخش ها وجود دارد: اقامت بوم گردی و رستوران سنتی چهارکاج، استخر پرورش ماهی و رستوران غذاهای دریایی، تفرجگاه و رستوران کلاه فرنگی، تفرجگاه اکوتوریسم، نگارخانه و اقامتگاه تشریفات اختصاصی کوشک، و غرفه های صنایع دستی در حیاط ورودی. در تاریخ 17 اردیبهشت 1399 خبر تکمیل فاز اول مرمت باغ اعلام شد.
سفارت ایتالیا در تهران
باغ و سفارت ایتالیا یا باغ فرمانیه، اقامتگاه ییلاقی سفیر ایتالیا در خیابان فرمانیه (شهید دکتر لواسانی) واقع در شمیران است. مقر اصلی سفارت ایتالیا در نوفل‌لوشاتو، جنب سفارت فرانسه قرار دارد. این اثر مربوط به دوره قاجار بوده و در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
تصاویری از باغ فرمانیه در ۱۳۱۴ (عکاس: آنه ماری شوارتسنباخ)
خانه گل عنبر
خانه آقای گل عنبر مربوط به دوره قاجار است و در کرمانشاه، محله قدیمی جلوخان، خیابان مدرس، کوچه وکیل الدوله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد حاج کلبعلی
مسجد حاج کلبعلی مربوط به دوره قاجار است و در همدان، بلوار فلسطین، پشت مدرسه دامغانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بازار شهرری
بازار شهرری مربوط به اواخر دوره قاجار است و در شهرری، جنب حرم حضرت عبدالعظیم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بازار شهرری در زمان صفویه ساخته شده است و در زمان قاجاریه به فرمان امیرکبیر بازسازی شده است.
بازار ری یکی از بازارهای تاریخی در شهر ری است. این بازار در شمال آرامگاه شاه عبدالعظیم، بازار ری واقع است. بازار ری متشکل از دو راسته بازار است که در محل تلاقی خود تشکیل یک چهار سوق را می‌دهند. این محل از قدیم‌الایام یکی از مراکز فروش ادویه، داروهای سنتی و کالاهای تجاری بود که توسط بازرگانان از طریق جاده ابریشم وارد ری می‌گردید. این بازار دارای ساختاری متشکل از گچ، آجر، خشت و گل و از نظر قدمت متعلق به صفویه (حدود ۵۰۰ سال پیش) است.
میل پاراچین
میل پاراچین مربوط به سدهٔ ۴ و ۵ ه.ق است و در شهرستان قزوین، روستای اقبال واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آرامگاه سید ناصربن محمد
بقعه سید ناصربن محمد مربوط به سدهٔ ۸ ه‍.ق است و در شهرستان داورزن، بخش باشتین، روستای چشام واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد محله حاجی
مسجد محله حاجی مربوط به دوره قاجار است و در همدان، خیابان تختی، محله حاجی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
پل کوچک خداآفرین
پل کوچک خداآفرین مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان خداآفرین، بخش مرکزی، بر روی خانه ارس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروانسرای فرسفج
کاروانسرای فرسفج مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان تویسرکان، بخش قلقل رود، روستای فرسفج واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزاده عبدالمؤمن
امامزاده عبدالمومن مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، جنوب شرقی حبیب آباد، محله پائین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
کاروانسرای لاسجرد
کاروانسرای لاسجرد مربوط به دوره صفوی است و در کنار زائر سرای حضرت جوادالامه لاسجرد و ۱۳ کیلومتری شمال غربی شهر سرخه در شهرستان سرخه؛ استان سمنان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مجموعه سمنگان
مجموعه سمنگان مربوط به دوره صفوی است و در ۴۵ کیلومتری شمال غربی تربت جام واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروانسرای بدشت
کاروانسرای بدشت مربوط به دوره صفوی است و در ۸ کیلومتری شرق شاهرود واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۹۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد آقانور
مسجد آقانور مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، خیابان ابن سینا، محله تاریخی دردشت، کوچه مسجد آقا نور واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
مسجد آقا نور از بناهایی است که در دوره پادشاهی شاه عباس بزرگ ساخته شده و در اولین سال سلطنت شاه صفی به اتمام رسیده‌است و به این مناسبت در کتبیه اصلی مسجد در سردر شرقی، نام هر دو پادشاه آمده‌است. این کتیبه که به خط ثلث سفید بر زمینه کاشی خشت لاجوردی رنگ نوشته شده، حاکی از آن است که بنای مسجد به وسیله نورالدین‌محمد اصفهانی در دوره پادشاهی شاه عباس شروع شده و در دورهٔ شاه صفی به اتمام رسیده‌است. شبستان زیبا و جالب این مسجد از نفایس و شاهکارهای آن است که نور آن به وسیله قطعاتی از سنگ مرمر شفاف تأمین می‌شود. ساخت و سازهای غیرمجاز در حریم مسجد «آقانور» و نبود اعتبارات مالی لازم برای مرمت و بازسازی، این مسجد را که یکی از شاهکارهای معماری عهد صفوی در اصفهان به‌شمار می‌رود، با تهدید جدی روبه رو کرده‌است.مسجد دارای بنایی منحصربه‌فرد و معماری غنی می‌باشد
قصر جمیلان سنبلستان
قصر جمیلان سنبلستان مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، سنبلستان، خیابان عبدالرزاق، کوی درب قصر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه رنده‌کش
خانه آقای رنده‌کش، یا خانهٔ خواجه باروخ، یا خانهٔ کاکه باروخ، ، مربوط به دههٔ آخر سلطنت ناصرالدینشاه در دوره قاجار است و در کرمانشاه، محله فیض‌آباد ـ کوچه زارعی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مالک این خانه خواجه باروخ از تجار کلیمی کرمانشاه بوده و در زمان ناصر الدین شاه ساخته شده‌است. این خانه در بخش یهودی‌نشین محله قدیمی فیض آباد کرمانشاه واقع شده‌است و دارای ویژگی‌های خانه‌های درونگرای ایرانی است. یعنی خانه از طریق هشتی به حیاط بیرونی و با عبور از دالانی سراسری به حیاط اندرونی متصل می‌شود.
اتاق‌های مسکونی اطراف حیاط اندرونی قرار گرفته‌اند. ستون‌های آجری در نمای ایوان‌های این بنای زیبا به کار رفته‌اند. این ستون‌هادارای سرستون‌های آجری به صورت پله‌ای و مقرنس هستند. این خانه از معدود خانه‌های قاجاریه دارای حمام کرمانشاه است. این خانه امروزه به نام خانه رنده کش که آخرین مالک آن بوده‌است، ثبت شده‌است.
از مکان خانه خواجه باروخ مدتی به عنوان خانه هنرمندان کرمانشاه استفاده می‌شد.
مدرسه جهانگیرخان
مدرسه جهانگیرخان مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در قم، ۴۵ متری عمار یاسر، کوچه مسجد جامع مقابل مسجد جامع واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
برخی از شرایط و قوانین مدرسه که در وقف‌نامه آن آمده به این شرح است:نام مدرسه چنان‌که در منابع تاریخی آمده و در وقف‌نامه آن نیز ذکر گردیده، «"مدرسه جانی‌خان"» است و شهرتش به جهانگیر خان، بدون مأخذ و سند بوده و سخن میرزا عباس فیض پیرامون تعمیر مدرسه در عهد صفوی توسط جهانگیرخان، مدرّس مدرسه شاه اصفهان فاقد مدرک است.
در وقف‌نامه سال ۱۳۱۷ق که حدود دویست سال بعد ازعصر صفوی نگارش شده، باز هم از مدرسه با عنوان «جانی‌خان» یاد شده است.
از این مدرسه با نام مدرسه ناصری نیز یاد می‌شود چون بخشی از مخارج طلاب و روشنایی مدرسه از جانبناصرالدین شاه پرداخت شده بود. این مدرسه امروزه با نام جهانگیرخان شناخته شده و در کاشی‌کاری جدید در سال ۱۳۸۳ش، نام جهانگیرخان بر سر در ورودی مدرسه نگاشته شده است.
مسجد حاج محمد سعیدا چرخاب
مسجد حاج محمد سعیدا چرخاب مربوط به دوره قاجار است و در اردکان، محله چرخاب، مجاور دربندصدر الفضلا مجدا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
حمام میرزا کریم
حمام میرزا کریم مربوط به دوره قاجار است و در قزوین، خیابان مشهد ـ کوچه محمدیه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.خیابان سپه کوچه محمدیه نرسیده به میدانگاه
مسجد چمن چوپانها
مسجد چمن چوپانها مربوط به دوره قاجار است و در همدان، حاشیه شرقی بلوار آیت الله کاشانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد حاج احمد
مسجد حاج احمد مربوط به دوره قاجار است و در همدان، خیابان شریعتی، نرسیده به چهارراه خواجه رشید واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد علویان
مسجد علویان مربوط به دوره قاجار است و در همدان، بلوار علویان، جنب گنبد علویان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد بزرگ شریف‌الملک
مسجد بزرگ شریف الملک مربوط به دوره قاجار است و در همدان، ضلع جنوبی میدان آرامگاه بوعلی، خیابان بین‌النهرین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه آیت‌الله مدرس (اردستان)
خانه آیت الله مدرس مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان اردستان، روستای سرابه، کچور واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد جامع چشم
مسجد جامع چشام (چشم) مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در شهرستان داورزن، بخش باشتین، دهستان مهر، روستای چشام واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه سرعین (آناهیتا)
تپه سرعین (آناهیتا) مربوط به هزاره دوم و۱ قبل از میلاد است و در سرعین، ضلع شمالی خیابان ام واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قره تپه قمرود
قره‌تپه قمرود مربوط به هزاره ۴ قبل از میلاد است و در شمال قم، نرسید ه به روستای قمرود واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در کتاب بررسی‌های باستان‌شناسی قمرود نوشته میر عابدین کابلی آمده‌است: منطقه مورد بررسی قمرود در شمال شرقی شهر قم واقع شده و از دهستان‌ها ی بخش مرکزی شهرستان قم محسوب می‌شود. مرکز آن روستای قمرود است که در ۲۰ کیلومتری شهر قم واقع وازطریق جادهٔ آسفالته با شهر ارتباط می‌یابد. منطقه شامل دو بخش است که به وسیله رودخانه قمرود یا اناربار به دو بخش تقسیم شده‌است. عموماً ساحل راست یا بخش شرقی را قمرود و بخش غربی را البرز می‌نامند.
در شمال منطقه مورد بررسی، رودخانه ساوه جریان دارد که از غرب وارد دشت قمرود می‌شود. در شمال شرق روستای ملک‌آباد، دو رودخانه قم وساوه به هم متصل شده و رودخانه مسیله را به وجود می‌آورند. رودخانه قم فصلی است ولی ساوه اندک آبی دارد که درفصل تابستان حداکثر تا زیر پل اتوبان تهران – قم می‌رسد. گروه باستان‌شناسی قمرود در سال ۱۳۶۷ نخستین گام را برای شناسایی منطقه برداشت. این برنامه در پنج سال در طی فصل پاییز یا بهار صورت گرفت ومنجر به شناسایی ۹۳ اثر فرهنگی شد که کهن‌ترین آن‌ها به دوره فراپارینه‌سنگی و جدیدترینشان به عصر قاجار تعلق دارد. این آثار درمجموع عبارت اند از تپه‌ها، محوطه‌ها، قلعه‌ها، کاروانسراها، پل‌ها، بندها و میل‌ها.
هرچند محوطه‌ها و آثار شناسایی شده در کل منطقه پراکنده‌است، ولی به دلیل موقعیت خاص جغراقیایی تمام منطقه درهمه دوره‌ها به‌طور یکسان، مسکون نبوده‌است. درهمین بررسی، گروه باستان‌شناسی توانست وضعیت محیط زیستی این بخش از سرزمین ایران را در طی حدود دوازده هزار سال روشن سازد. بر این اساس دردوره پارینه سنگی پایانی، منطقه البرز اگر نگوییم منطقه‌ای سکونتگاهی، لااقل می‌توان ادعا کرد محل تردد مردمان بوده‌است. این امر به دور از ذهنیت هم نیست، چون کناره ساوه رود جگن زار، همراه با درختان گز و دیگر درختچه‌های وحشی است. وجود آب و موقعیت طبیعی، زیستگاه مناسبی برا ی آبشخور حیوانات است. امروزه نیز به دلیل وجود حیوانات شکاری، منطقه شکارگاه تا اندازه‌ای تحت حفاظت است.
قمرود در دوران تاریخی مجدداً به وضعیت پیشین بر می‌گردد. این بارهم منطقه البرز طرف توجه قرار گرفته و جمعیت زیادی در آن مستقر می‌شود، ولی از اواخر دوره ساسانی نخستین حرکت‌ها برای استقرار دوباره در سمت شرق آغاز می‌شود و روی قره تپه استقراری کم رنگ شکل می‌یابد. در دوره اسلامی این حرکت به نحو چشمگیری سرعت می‌گیرد و در سده‌های آغازین اسلامی جمعیت بالایی را پذیرا می‌شود، ولی از آن سو منطقه البرز به مرور خالی از جمعیت و کل آن منطقه شامل فقط دو روستای کوچک شده‌است.
البته این جمعیت وجنبش دیری نمی‌پاید، زیرا باز هم رودخانه قم با طغیان شدید هر آنچه را که هست به ویرانی می‌کشاند؛ ولی مسلماً دشت خالی از جمعیت نیست، چون با چند قلعه و محوطه از این زمان، یعنی دوره صفوی روبه رو هستیم و سرانجام می‌بینیم که دردوره قاجاریه، قمرود مجدداً رو به آبادانی نهاده‌است و امروزه هم یک قطب کشاورزی با اهمیت تلقی می‌شود. اما منطقه البرز از اواخر دوره ساسانی به بعد دیگر آبادانی و ترقی به خود ندید و امروزه نیز فقط حاشیه غربی قمرود و اندکی از حاشیه جنوبی ساوه‌رود ادامه حیات می‌دهد و کشاورزی در آن رونق دارد، ضمن این که دامداری نیز دراین بخش تا اندازه‌ای درخور توجه است.
در سال ۱۳۹۸ ساختارهای معماری کاوش شده ، قره تپه قمرود با تعریف ردیف بودجه میراث فرهنگی استان قم توسط داود صدیق پور مرمت شده است ، ۲. «اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان قم-ایران»
تپه گورستان شغاب
تپه گورستان شغاب مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در ۵ کیلومتری جنوب غربی بوشهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مناره مسجد جامع نگار
مناره مسجد جامع نگار مربوط به دوره سلجوقیان است و در شهرستان بردسیر، شهر نگار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
باغ و گورستان ظهیرالدوله
باغ و گورستان ظهیرالدوله مربوط به دوره قاجار است و در شمیرانات، خیابان دربند، خیابان ظهیرالدوله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد نو بازار
مسجد نو بازار مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان عبد الرزاق، کوی مسجد نو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
آرامگاه جوانمرد قصاب
بقعه جوانمرد قصاب مربوط به دوره قاجار است و در ری، بزرگراه شهید دستواره، در سمت مقابل ایستگاه مترو ی جوانمرد قصاب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه ارسطوئی
خانه ارسطوئی مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، محله قصر منشی ـ خیابان نشاط، خیابان شهید خادم القرآن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
مدرسه نجفی
مدرسه نجفی مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان نشاط، محله حسن‌آباد، بازارچه حسن‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه محصص
خانه محصص مربوط به دوره قاجار است و در قزوین، خیابان مولوی ـ محله آخوند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد جامع سراوان (دزک)
مسجد جامع سراوان (دزک) مربوط به اوایل اسلام است و در شهرستان سراوان، روستای دزک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. د در این مسجد پس از سال ها همچنان نماز جماعت برگزار می شود.
خانه محمود طالقانی
خانه محمود طالقانی مربوط به دوره معاصر است و در شهرستان طالقان، روستای گیلیرد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
میل خرم‌آباد
میل خرم‌آباد در شهرستان تاکستان، روستای خرم‌آباد ـ کنار مسجد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۱۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد جامع نوش‌آباد
مسجد جامع نوش آباد مربوط به دوره سلجوقیان تا دوره قاجار است و در ۱۴ کیلومتری ضلع شمالی کاشان، نوش‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
گنجینه زابل (کنسولگری سابق)
گنجینه زابل (کنسولگری سابق) مربوط به دوره قاجار است و در زابل، خیابان مصطفی خمینی، جنب بانک کشاورزی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۲۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.