مقایسه لینوکس و ویندوز
این مقاله به مقایسه گنو/لینوکس و مایکروسافت ویندوز می‌پردازد. گنو/لینوکس آزاد و متن‌باز است و مایکروسافت ویندوز سیستم‌عاملی تجاری و متن بسته محصول شرکت مایکروسافت است.
این دو سیستم‌عامل در اهداف، هزینه، سهم بازار، امنیت و تنوع، به‌کل متفاوت هستند و هریک نقاط ضعف و قوت خاص خود را دارند و با هم در رقابت‌اند. برای نمونه در سال ۲۰۰۲ اظهار داشت بیل گیتس صرفاً برای مبارزه با لینوکس ۴۲۱٬۰۰۰٬۰۰۰ دلار هزینه کرد. از معدود بررسی‌های آکادمیک از دیدگاه علم مدیریت دربارهٔ اینکه کدام یک نهایتاً بر دیگری غلبه پیدا خواهد کرد توسط و رامون کاسادسوس-ماسانل در سال ۲۰۰۵ انجام شد. ایشان مزیت اصلی گنو/لینوکس — و اساساً هر نرم‌افزار آزادی — را در این می‌دانند که چون کد منبع در اختیار جامعهٔ کاربری‌است و می‌توانند مستیقماً آن را مطابق میل و نیاز جامعهٔ کاربری این سیستم‌عامل تغییر دهند، چرخهٔ توسعهٔ گنو/لینوکس به‌مراتب کوتاه‌تر است. آن‌ها این ویژگی پروژه‌های نرم‌افزاری آزاد را «» نام‌گذاری می‌کنند و طرفداران نرم‌افزارهای آزاد مدعی‌اند که همین، برای کنار زدن ویندوز کافی‌است. به علاوه مهندسان نرم‌افزار هم می‌گویند معماری نسبتاً بهتر اغلب پروژه‌های نرم‌افزاری آزاد احتمال موفقیت آن‌ها را افزایش می‌دهد. گماوات و کاسادسوس-ماسانل عیب اصلی گنو/لینوکس نسبت به ویندوز را در سهم بازار می‌دانند و می‌گویند ارزش یک سیستم‌عامل تا اندازهٔ زیادی به تعداد کاربران آن نیز بستگی دارد و نتیجهٔ نهایی بالابودن تعداد کاربران یک سیستم‌عامل، بالارفتن ارزش آن است و افزون بر این، هرچه تعداد کاربران بیشتر باشد بازخوردها پیرامون باگ‌ها و قابلیت‌های جدید بیشتر خواهد بود. آن‌ها این دو مزیت را (demand-side learning گنو/لینوکس، و سهم بازار بیشتر ویندوز) عوامل اصلی رقابت در نظر می‌گیرند و با مدل‌سازی اقتصادی، نتایجی می‌گیرند: نتیجهٔ اصلی این که بدون درنظرگیری اختلاف بسیار زیاد در هزینه‌ها، تا زمانی که سهم بازار ویندوز در این حد است، گنو/لینوکس نخواهد توانست آن را کنار بزند و داشتن demand-side learning کافی نخواهد بود؛ (البته تا تاریخ سال ۲۰۱۸ میلادی این اختلاف سهم باعث نگرانی زیادی برای ویندوز شده به گونیی که سعیی بسیار در آزاد و متن باز کردن محصولات خود نموده) اما در حالت‌هایی گنو/لینوکس می‌تواند مایکروسافت را از بازار خارج کند: دولت‌هایی هستند که از گنو/لینوکس حمایت می‌کنند و برای گسترش آن در سازمان‌هایشان متعهد شده‌اند. شرکت‌های بزرگی مانند IBM نیز با هدف کاستن از قدرت مایکروسافت، از گنو/لینوکس حمایت می‌کنند. گماوات و کاسادسوس-ماسانل این‌ها را «خریداران استراتژیک» می‌نامند و می‌گویند در صورت حضور «خریداران استراتژیک» و با داشتن demand-side learning، گنو/لینوکس خواهد توانست ویندوز را شکست دهد بزرگترین ضعف لینوکس نداشتن شریک تجاری در ساختن رایانه با سیستم عامل لینوکس و کمک مالی است که به همین دلیل بعضی افراد با استفاده از ماشین مجازی یا VMسیستم عامل لینوکس را تجربه کردند در بخش بازی نیز با اینکه بازی های مشهور معمول برای ویندوز می ایند اما به نظر میاد لینوکس بتواند خود را به سرعت به ویندوز برساند به دلیل متن باز بودن
قیمت Windows ۷ بدون درنظرگیری نرم‌افزارهای آفیس و جز آن، نزدیک به ۲۰۰ دلار است حال آنکه اکثر توزیع‌های گنو/لینوکس و نرم‌افزارهایش رایگان است پس در این بخش لینوکس با اختلاف زیاد برتری دارد
تشخیص تعداد کاربران این دو سیستم‌عامل روی رایانه‌های شخصی میسّر نیست؛ چراکه کاربر گنو/لینوکس پس از نصب نیازی به رجیسترکردن ندارد واطلاعاتی از سیستم آن‌ها ثبت نمی‌شود به همین علت آمار رسمی از تعداد کاربران گنو/لینوکس موجود نیست. از طرفی بسیاری از کاربران ویندوز به صورت غیرقانونی از ویندوز استفاده می‌کنند و با این که اطلاعاتی ازها ثبت می‌شود در درست بودن آن یقین نیست و تعداد آن‌ها هم قابل اندازه‌گیری نیست؛ بنابراین آمار تعداد کاربران این دو سیستم‌عامل از روش‌های غیردقیق دیگر تخمین زده می‌شود که البته بسیاری آن‌ها را غیر معتبر می‌دانند.
آمار و ارقام استفاده از این دو سیستم‌عامل بر روی سرورها با روش‌های گوناگونی قابل تخمین است.
علاقه مندان سیستم عامل‌های لینوکس ادعا میکنند که لینوکس امن تر از ویندوز است. این ادعا تا حدودی درست است، امااین به خاطر که هسته لینوکس امن تر از ویندوز نیست . بلکه ویندوز بیشتر مستعد حمله است. هکرها دوست دارند به نرم‌افزارهایی که بیشتر مورد استفاده است، حمله کنند. زیرا کاربران کامپیوترهای شخصی، بیشتر از ویندوز استفاده می‌کنند. اما لینوکس به علت اوپن سورس بودن و مشارکت تعداد افراد زیاد رفع برای رفع اسیب پذیری ها قابلیت های امنیت قابل قبولی دارد حتی بعضی سیستم عامل های بر پایه لینوکس برای امنیت کاربران سیستم عامل مخصوص امنیت میسازند پس لینوکس برتری متوسط تا زیاد دارد که حتی طرفدار سرسخت ویندوز نیز تا حدی نباید با این ضعف ویندوز چشم پوشی کند اما استفاده کنندگان لینوکس تقریبا نیاز به انتی ویروس نداشت اما در سال2020 -2021 به علت هجوم بدافزار های نیاز به انتی ویروس داره و تقویت امنیت کرنل لینوکس در کرنل 5.12 و 5.13 و احتمالن 5.14 احساس نیاز میشود اما هنوز به خوبی توانسته امنیت را به خوبی حفظ کند مهم ترین ترین فاکتور برای امنیت، زمانی خودش را نشان می‍دهد که نوبت به میزبانی وب شما می‌رسد. مطمئن شوید که شرکت میزبانی شما قابلیت‌های امنیتی بالایی دارد. یک شرکت هاستینگ خوب، تمام تلاشش را می‌کند تا از وب سایت شما در مقابل حمله هکرها محافظت کند.
ویندوز به دلیل اینکه نسبت به بیشتر سیستم عامل های لینوکس که واسط گرافیکی ندارند واسط گرافیکی دارد اما به بیشتر سیستم عامل لینوکس میتوان بین چند واسط گرافیکی انتخاب کرد که این در ویندوز محدود تر است پس در این بخش لینوکس با اختلاف متوسط برتری دارد
نصب و راه اندازی ویندوز از ویندوز ۷ به بعد خیلی آسان است بطوری که هر فردی که اطلاعات تخصصی هم نداشته باشد توانایی نصب یک ویندوز ۷ را دارا می‌باشد.
و همین شرایط نیز برای تمامی توزیع‌های خانگی گنو/لینوکس از نسخه‌های تقریباً ابتدایی وجود داشته‌است. (حتی قابلیت نصب اتوماتیک و اجرای زنده) پس در این بخش تقریبا مساوی است
از نظر کارایی گنو/لینوکس با اختلاف زیاد برتر است. معمولاً همهٔ کاربران ویندوز می‌دانند که پس از یک سال یا چندین ماه، ویندوز کند می‌شود و بهترین راه تعویض ویندوز است. در حالی که برخی از گنو/لینوکس‌ها به «لینوکس‌های همیشگی» معروف شدند زیرا کاربرانی که از آنها استفاده کردند، تا زمانی که مششکل سخت‌افزاری برایشان پیش نیامده بود فقط از یک گنو/لینوکس استفاده کرده و آن را عوض نکرده‌اند. سرعت گنو/لینوکس بعد از یک سال با روز اول یکسان است که در بعضی مواقع حتی طرفدار سر سخت ویندوز هم نمیتواند از آن چشم پوشی کند
امروز. مقایسه در این شرایط بسیار سخت شده‌است. حجم بازی‌ها بسیار نزدیک به هم شده و دیگر تفاوتی که قبلاً دیده می‌شد به چشم نمی‌خورد و این مقایسه را باید از روی پلتفرم و API‌های این دو سیستم عامل انجام داد. همان‌طور که می‌دانید OpenGL 3.5 و درگنو/لینوکس و در ویندوز استقاده می‌شود؛ که در تست‌ها سیستم رنگ در OpenGL بهترین عمل کرد را داشته و با ورود پلتفرم این شرایط بهتر هم شده‌است. در بهینه‌سازی و پردازش این دو سیستم عامل نیز، گنو/لینوکس روز به روز در حال بهینه شدن است تاجای که تا چند سال گذشته حجم بازی Dota 2 تا ۲٫۵ برابر امروز بود، اما FPS پاینتری نسبت به حال داشت ولی این شرایط برای تمام بازی‌ها قابل اندازه‌گیری نیست همان‌طور
ش است که تعداد بسیار زیادی از بازی‌های سرشناس فقط برای سیستم عامل ماکروسافت ویندوز قابل دسترسی هستند، اما با این حال سیستم مدیرت سخت‌افزار در گنو/لینوکس باز خورد بهتری دارد و این باعث شده آینده درخشانی در انتظار گنو/لینوکس باشد.