حسین ماهر
حسین ماهر سال ۱۳۳۶ در آبادان به دنیا آمده و فارغ‌التحصیل رشته نقاشی از دانشکده هنرهای تزئینی تهران است. او از چهره‌های شناخته شده و صاحب سبک نقاشی امروز ایران است و سال‌هاست مشغول تدریس به دانشجویان و هنرجویان نقاشی است. حسین ماهر از آن دسته نقاشانی است که منابع فرهنگی را به عنوان دست‌مایه اثر هنری مورد بهره‌برداری قرار می‌دهد. در دو دهه گذشته نگاه او به تدریج به درون و خلوت گرایید و به جای اقلیم و سرزمین با تنوع و جذابیتش، به خیره شدن و نفوذ در دنیای ذهنی و اقلیم‌های خیال تغییر جهت داد.
محمدحسین ماهر، متولد ۱۳۳۶ آبادان است و از کودکی نقاشی می‌کرده. در ۱۳ سالگی، محمود دولت‌آبادی برایش کتاب‌های نقاشی هدیه می‌دهد، و برای تعلیم نقاشی او را پیش دوست نقاشش می‌برد. کار در کارگاهِ شهاب موسوی‌زاده و شاگردانش در خیابان سی‌متری ادامه پیدا می‌کند. حسین در دانشکدهٔ هنرهای تزیینی، در رشتهٔ نقاشی قبول می‌شود تا از استادانِ دانشگاه هم نقاشی و طراحی فرابگیرد. استادانی مثل حسین کاظمی،حسن شیدل،لیلیت تریان، بهمن بروجنی، غلامحسین نامی و ابراهیم جعفری. هم‌زمان با پرکاری‌های سال‌های ۵۴ تا ۵۷ در دانشکده، سفرهایی را با دوست نقاشش حسن صفا شروع می‌کند. سفرهایی که به گفتهٔ خودش نقش بزرگی در شکل‌گیری شخصیت کاری‌اش دارد. در همان سال با عربعلی شروه آشنا می‌شود. آشنایی‌ای که به گفتهٔ خودش نگاهش را گسترش می‌دهد. هم‌زمان با انقلاب، پروژهٔ لیسانسش را با موضوعِ کار و محیط‌های کارگری در کارخانه‌ها، کارگاه‌ها و مکان‌های کارگری پیش می‌برد. سال ۵۸ است که طبیعتِ سخت‌کوشش را روی موضوعِ کارگرانِ معدن‌چی متمرکز می‌کند تا ۶ ماهِ تمام در معادنِ زغال‌سنگ طراحی کند. همان سال پروژهٔ فارغ‌التحصیلی‌اش را با ۱۰ پرده کمپوزیسیون و ۱۰۰ پرترهٔ رنگی تحویل می‌دهد. بلافاصله در همان دانشکده تا تعطیلی دانشگاه‌ها برای انقلابِ فرهنگی، مشغولِ درس‌دادن می‌شود. سربازی‌اش را در جنگ می‌گذراند. بعدش به فرانسه می‌رود. بازگشت از فرانسه، یعنی آغازِ مجموعه نقاشی‌های جنوب. حسین به جنوب می‌رود تا تبارِ جنوبی‌اش، به همراه پرکاری و آغشتگی با فرهنگ منطقه، روحِ جنوبیِ نقاشی‌هایش را شکل‌دهد. محمود دولت‌آبادی دربارهٔ این دورهٔ کاری حسین ماهر می‌نویسد: «ماهر، رام‌کردن و خُنک‌کردنِ بادهای گرم را در کوچه‌پس‌کوچه‌های آن منطقه ترسیم‌کرده، و هم‌راهی دیرینهٔ بز و انسان در محیط‌های سخت و طاقت‌فرسا را، به‌همراه موسیقی رنگینِ منطقه به‌تصویرکشیده‌است.» سفرهای ماهر ادامه‌می‌یابد تا با فرهنگ و معماریِ مناطقِ دیگر ایران هم آشناشود. در آن سال‌ها، کارهایی را در گالری آریا به‌نمایش‌می‌گذارد که روحِ جنگاوری هنرمند را بازمی‌تاباند: جنگِ پَلشتی و پاکی، خیر و شر، مترسک‌ها، آدم‌های نشئهٔ موسیقی، عروس و داماد، آدم و حوا، و انسان‌های ماسک بر چهره. این‌ها اما -به گفتهٔ خودش- آخرین تلاش‌های بی‌سرانجامِ هنرمند است برای هم‌سو ماندن با هویتِ چیرهٔ آن روزگار. اسطوره، گذرگاه بعدی نقاشِ پرشورِ جستجوگر است. ماهر مجموعهٔ جدید خود را با بیش از ۷۰ اثر در گالری فرشته به نمایش می‌گذارد. اساطیری بی‌سیما، در فضاهایی گم‌شده، بر روی متنِ کتاب‌های چاپِ سنگی. جستجوی همیشگی تصویر و موسیقی و همزادی آن‌ها هم‌چنان در کارِ حسین ادامه دارد. ۱۳۸۱ سالی است که خانهٔ هنرمندان، نمایشگاهی از فرشته‌های زمینیِ ناپیدایِ ماهر را - بهره‌گرفته از ترکیب‌بندی‌های نقاشی بیزانس- برگزار می‌کند. همراه با حجم‌هایی با همان مضامین: مجسمه‌هایی شیشه‌ای و شفاف. سال‌های آغازِ دههٔ ۸۰، اگرچه تمرکز ماهر بر روندِ نگاهِ تحلیل‌گَرش را برهم‌می‌زند، اما خود عاملی می‌شود برای نگاهی نو و بازنگری در شیوه‌های کاریِ هنرمند. اتوبیوگرافی‌های روایی‌ای که با پرتره‌هایی بی‌هویت و صورت‌هایی بدون جزییات، به همراهِ رنگ‌ها و بافت‌های اغراق شده در کارهای حسین ظاهر می‌شوند، حاصل تجربیاتِ این دوران‌اند. اکنون دیگر زمانِ آن فرارسیده تا دوری از اغراق‌های پوپولیستی، و گذار از نگاهِ گزارش‌گرانهٔ سیاسی، کارهای هنرمند را دگرگون کند. در سال‌های آخرِ دههٔ ۸۰ اما، حسین ماهر با مجموعه‌های «گیاهان» و «شوک»، جمع‌بندیِ نگاهِ چندضلعیِ نقاشانهٔ خود را به‌نمایش می‌گذارد. نگاهی که از سویی در مجموعهٔ شوک، در ارتباطی ناگزیر با جامعهٔ ملتهب، شوکِ بی‌سابقهٔ سالیانِ اخیر را با نقشِ ماهی‌هایی سلاخی شده، و با تکنیکی بیان‌گرا، قوام‌یافته و پخته روایت می‌کند، و در مجموعهٔ گیاهان، از سویی دیگر، خلوتِ هنرمندانهٔ نقاش را با طبیعت، در نقشِ گیاهانی می‌نمایاند که بازتابی است از آرام‌ترین و امن‌ترین گوشه‌های روحِ نقاش. خود هنرمند دربارهٔ این دو مجموعه می‌گوید: نمایشگاه‌های انفرادی و گروهی در ایران و کشورهای دیگرِ جهان، تدریس و برگزاری نمایشگاه در شهرهای مختلفِ ایران، آموزش به جوانان، و سفرهای فراوان، از تجربیاتِ این هنرمندِ پرکار است.
این کتاب و نمایشگاه آثار چند سال اخیر حسین ماهر و مطالعات او را در شیوه پرداختن نگارگران و هنرمندان ایرانی در دوره‌های مختلف تاریخی به گیاهان را شامل می‌شود، کتاب با طراحی و ارائه‌ای متفاوت و با مقدمه‌ای از آریاسب دادبه منتشر شده‌است. در زیر نوشته‌ای را می‌خوانید از هنرمند دربارهٔ این مجموعه: