باشگاه فوتبال استقلال تهران در فصل ۸۲–۱۳۸۱
باشگاه فوتبال استقلال تهران در فصل ۸۲–۱۳۸۱ پنجاه‌ و هفتمین سال حضور تیم فوتبال باشگاه استقلال در مسابقات فوتبال در ایران بود.
در لیگ برتر، استقلال از هفته دوم به بعد متزلزل نشان داد. هر چند که در ادامه نتایج بهتری کسب شد، اما انتظارها از تیم پرمهره استقلال و رولند کخ بسیار بالا بود. در دور برگشت لیگ که با عدم نتیجه‌گیری در جام حذفی و لیگ قهرمانان آسیا همراه شد، فشارها بر کادر فنی بیشتر شد. هر چند که برکناری رولند کخ نیز کمکی به استقلال نکرد و تیم در نهایت به مقامی بهتر از نهمی در لیگ نرسید.
در لیگ قهرمانان آسیا، استقلال پس از پیمودن دو مرحله مقدماتی، به مرحله گروهی راه یافت. در مرحله گروهی با یک پیروزی و دو شکست در رده سوم جدول گروه خود قرار گرفت و از راه‌یابی به دور نیمه نهایی باز ماند.
در جام حذفی، استقلال در مرحله یک‌هشتم نهایی به دیدار تیم سپاهان رفت و با شکست در هر دو بازی، از دور رقابت‌ها کنار رفت.
بازی‌های استقلال در طول فصل با انتقاد رسانه‌ها و طرفداران باشگاه روبه‌رو شد. گروهی معتقد بودند که رولند کخ در گذشته تنها دستیار و کمک‌مربی بوده است و نمی‌تواند نفر اول کادر فنی تیم باشد. این منتقدان تغییر مداوم مهره‌چینی و شیوه بازی تیم را دلیل گفتهٔ خود می‌دانستند. گروهی دیگر هم عقیده داشتند که کخ کارنامه قابل دفاعی در فوتبال اروپا داشته است و باید به او زمان بیش‌تری داد تا در فوتبال ایران تاثیرگذار باشد. در نهایت در ابتدای اردی‌بهشت ۱۳۸۲ و پس از پایان هفتهٔ بیستم بازی‌ها، کخ از سرمربی‌گری برکنار شد و جواد زرینچه به عنوان مربی جایگزین او شد. پس از برکناری کخ استقلال نتایج بدتری را کسب کرد.
به دلیل بازسازی ورزشگاه آزادی تهران، بازی‌های خانگی استقلال در این فصل در ورزشگاه تختی تهران برگزار شد. بازی رفت شهرآورد تهران به دلیل آماده نشدن ورزشگاه آزادی در ورزشگاه یادگار تبریز انجام شد. بازی برگشت شهرآورد در ورزشگاه آزادی برگزار شد.
دومین دوره لیگ برتر فوتبال ایران با بازی استقلال برابر پاس از عصر پنجشنبه ۲۵ مهر ۱۳۸۱ در ورزشگاه تختی تهران آغاز شد. قهرمانی فوتبال ایران در بازی‌های آسیایی بوسان موجب شد تا مسابقات فوتبال نسبت به فصل گذشته با گرمای بیشتری دنبال شود. استقلال بازی اول را در حالی که با گل رسول خطیبی از پاس عقب افتاده بود، در نهایت با سه گل به سود خود خاتمه داد تا شروع خوبی با رولند کخ داشته باشد. استقلال پس از بازی اول در بازی آسیایی شرکت کرد و در بازگشت به لیگ، با نخستین شکست خود را در هفته دوم بازی‌ها روبه‌رو شد. این شکست برابر نفت آبادان رقم خورد که هدایت آن را منصور پورحیدری مربی فصل گذشته استقلال بر عهده داشت. استقلال در بازی سوم برابر سپاهان در تهران، دومین شکست پیاپی خود را در لیگ متحمل شد تا زنگ خطر برای این تیم به صدا درآید. انتقادها در این زمان کمتر متوجه رولند کخ می‌شد و بیشتر در مورد نقش مربیان گذشته یا مدعیان جدید مربی‌گری استقلال در به حاشیه بردن تیم گمانه‌زنی می‌شد. در مورد کخ تنها گفته می‌شد که باید به او زمان داد تا بتواند فوتبال استقلال را از شکل سنتی آن خارج کند. با وجود این‌که گفته می‌شد ریشه گروه‌بندی میان بازیکنان از فصل گذشته هنوز خشک نشده، تیم رولند کخ در ۵ هفته بعدی توانست سه برد و دو مساوی به دست آورد و به وضعیت خود در جدول سامان دهد. این روند نتیجه‌گیری با شکست استقلال در دیدار با سایپا در هفته نهم قطع شد و تیم دوباره وارد یک سیر نزولی شد. مهره‌چینی کخ در بازی با سایپا مورد انتقاد قرار گرفت. گروهی از هواداران هم به ابراهیم طالبی دستیار کخ اعتراض کردند. بعد از آن چند مساوی استقلال را از رده‌های بالای جدول دور کرد. در آن روزها فتح‌الله‌زاده از کخ حمایت می‌کرد و اعتقاد داشت حفظ قلعه‌نویی بعد از جام حذفی سال گذشته یا بازگشت پورحیدری و مربیان داخلی دیگر، تنها می‌توانست «حرکت روی یک دایره بسته» باشد و با آن کار کمکی به پیشرفت فوتبال استقلال نمی‌شد. هر چند که روند نتیجه‌گیری استقلال به گونه‌ای بود که فشارها روی فتح‌الله‌زاده هم روزبه‌روز بیشتر می‌شد. در بهمن ماه مسابقات به نیم‌فصل رسید و در تعطیلات نیم‌فصل تیم ملی به هنگ کنگ رفت.
با شروع دور برگشت، استقلال با یک تساوی برابر پاس و یک پیروزی برابر نفت آبادان، خود را تا رده سوم جدول بالا کشید، اما در همین روزها با شکست ۳ بر صفر برابر سپاهان در بازی رفت یک‌هشتم نهایی جام حذفی، به میزان زیادی شانس خود را برای دفاع از عنوان قهرمانی‌اش در این جام از دست داد. از سوی دیگر عملکرد بد تیم در بازی‌های مرحله گروهی و حذف از لیگ باشگاه‌های آسیا در اسفند ماه، موج تازه‌ای از انتقادها را در بازگشت به ایران متوجه استقلال و رولند کخ کرد.
پس از تعطیلات نوروز استقلال در دو بازی بیرون از خانه برابر ملوان و فولاد چهار امتیاز را کسب کرد اما شکست این تیم در روز ۳۱ فروردین ۱۳۸۲ با اعتراض گسترده هواداران در ورزشگاه تختی تهران همراه بود. با این شکست شانس قهرمانی استقلال به کلی از دست رفت. پس از این بازی رولند کخ از سرمربی‌گری استقلال برکنار شد. منصور پورحیدری مدیر فنی باشگاه به رسانه‌ها اعلام کرد که تا پایان فصل جواد زرینچه به عنوان مربی هدایت تیم فوتبال استقلال را بر عهده خواهد داشت. به گفته او کخ به باشگاه استقلال اعلام کرده بود که با توجه به کمبودهای موجود در فوتبال ایران، شرایط برای ادامه کار او در استقلال فراهم نیست و جدایی او از تیم، به سود استقلال خواهد بود. بنابراین تصمیم گرفته شد جواد زرینچه به عنوان مربی و تمرین‌دهنده به همراه ولی‌الله صالح‌نیا مربی بدن‌ساز فصل را ادامه دهند. با توجه به این‌که استقلال سرمربی نداشت، گفته می‌شد که ارنج تیم و سایر تصمیم‌گیری‌ها در هنگام بازی را منصور پورحیدری بر عهده می‌گیرد.
این دگرگونی‌ها البته آن‌چنان که انتظار می‌رفت گره‌گشا نبود و استقلال که با مربی‌گری کخ از ۱۸ بازی؛ ۷ برد، ۷ مساوی و ۴ باخت را به دست آورده بود، پس از برکناری کخ در ۸ بازی باقی‌مانده؛ ۱ برد، ۱ مساوی و ۶ باخت را بر جای گذاشت که نتایجی به مراتب ناگوارتر از کارنامه کخ بود.
در ۳۰ اردی‌بهشت، سه هفته پیش از پایان فصل، محمدحسین قریب از سوی هیئت مدیره باشگاه به عنوان مدیر عامل تازه استقلال برگزیده شد. چند روز پیش از آن علی فتح‌الله‌زاده به دلیل اختلافاتی که با هیئت مدیره پیدا کرده بود، از مدیر عاملی باشگاه استعفا داده بود. به گفته فتح‌الله‌زاده یکی از مهم‌ترین اختلاف نظرها پیرامون گزینش سرمربی آینده باشگاه بود. فتح‌الله‌زاده حجازی را پیشنهاد داده بود، اما هیئت مدیره قلعه‌نویی را برای فصل بعد برگزید.
استقلال به عنوان مدافع عنوان قهرمانی جام حذفی، روز ۲۶ آبان ۱۳۸۱ از دور یک‌شانزدهم وارد این بازی‌ها شد و در نخستین گام تیم فراز قم را در بازی رفت این مرحله در تختی تهران ۲ بر ۱ شکست داد. با وجود پیروزی، نمایش استقلال در این دیدار با انتقاد روبه‌رو شد و در روزنامه‌ها گفته شد که نیرو و اراده‌ای درون یا بیرون از تیم در صدد است تا رولند کخ در استقلال به بن‌بست برسد. بازی برگشت را هم استقلال با یک گل پیروز شد و در مجموع با نتیجهٔ ۳ بر ۱ از سد فراز قم گذشت.
در مرحله یک‌هشتم نهایی استقلال به مصاف سپاهان رفت. بازی رفت روز ۲۷ بهمن ۱۳۸۱ در ورزشگاه نقش جهان اصفهان به قضاوت جلال مرادی برگزار شد. سپاهان در نیمه دوم با فرشباف (دو گل) و سیدصالحی به گل رسید. چند لحظه بعد از گل اول فرزاد مجیدی با کارت زرد دوم داور از زمین بیرون رفت تا استقلال بازی را ده نفره به پایان برساند. بازی برگشت ۲۵ اردی‌بهشت ۱۳۸۲ و در شرایطی برگزار شد که استقلال پس از برکناری رولند کخ با بحران روبه‌رو بود. روز پیش از مسابقه چهار بازیکن تیم از سوی باشگاه اخراج شده بودند و مدیر باشگاه نیز پس از رد درخواست‌اش مبنی بر حضور دوباره ناصر حجازی در استقلال، استعفا داده بود. فتح‌الله‌زاده چند بار دیگر هم در طول فصل استعفا داده بود که با مخالفت هیئت مدیره در سمت خود باقی‌مانده بود. منصور پورحیدری و امیر قلعه‌نویی نام‌های دیگری بودند که برای مربی‌گری استقلال در آن روزها مطرح بودند. استقلال با این شرایط برابر سپاهان قرار گرفت و با گل دقیقه ۸۰ سیدصالحی بازی را واگذار کرد. به این ترتیب استقلال بحران‌زده جام حذفی این فصل را نیز از دست داد و در مرحله یک‌هشتم نهایی از گردونه بازی‌ها کنار رفت.
در این فصل مسابقات جام باشگاه‌های آسیا دچار دگرگونی شد و با الگوبرداری از رقابت‌های لیگ قهرمانان اروپا، رقابت‌هایی با نام سوپر جام باشگاه‌های آسیا که بعدها به نام لیگ قهرمانان آسیا معروف شد، جایگزین جام باشگاه‌ها شد. استقلال با راه‌یابی به دور نهایی آخرین دوره جام باشگاه‌های آسیا در فصل گذشته، توانسته بود یک سهمیه مستقیم را برای ایران به دست آورد. این سهمیه به قهرمان لیگ در فصل گذشته (پرسپولیس) رسید و استقلال به عنوان قهرمانی جام حذفی ایران، ناگزیر شد برای ورود به مرحله گروهی در بازی‌های مقدماتی شرکت کند. بازی‌های پلی‌آف آبی‌پوشان از دور سوم مقدماتی در منطقه غرب آسیا وارد بازی‌ها شدند. آن‌ها در این مرحله تیم الفیصلی اردن را در دو بازی رفت و برگشت از پیش رو برداشتند و به دور چهارم مقدماتی غرب آسیا راه پیدا کردند. حریف استقلال در این مرحله نفتچی ازبکستان بود. بازی رفت در تهران با گل مهدی هاشمی‌نسب به سود استقلال به پایان رسید. در بازی برگشت در فرغانه با پیروزی ۲ بر ۱ نفتچی، دو تیم به تساوی ۲–۲ رسیدند و استقلال با قانون گل زدهٔ بیشتر در خانه حریف به دور بعد راه یافت. با وجود صعود به دور بعدی، تیم پُرمهره استقلال که تمرینات منظمی را با کخ پشت سر می‌گذاشت، نمایش خوبی را در این مرحله از خود نشان نداد. مرحله گروهی پس از برگزاری بازی‌های مقدماتی و پیوستن تیم‌های انتخاب‌شده به تیم‌هایی که با سهمیه مستقیم به این مرحله رسیده بودند، بازی‌ها در چهار گروه (دو گروه در خاور، و دو گروه در باختر آسیا) دنبال شد. از هر یک از گروه‌ها تنها یک تیم بالا می‌آمد تا چهار تیم صعودکننده در دور بعد مرحله نیمه نهایی را برگزار کنند. بازی‌های مرحله گروهی رفت و برگشت نبود و به صورت یک‌جا و متمرکز به میزبانی یکی از تیم‌ها هر گروه و برگزار شد.
استقلال در گروه C رقابت‌ها با تیم‌های العین امارات، الهلال عربستان و السد قطر هم‌گروه شد. العین امارات میزبان این گروه بود. در بازی نخست، استقلال فوتبالی سرعتی را به نمایش گذاشت و السد قطر را با دو گلی که روی شوت علی سامره و فرار رسول خطیبی به دست آمد، شکست داد. در بازی دوم برابر الهلال، استقلال دو بار از حریف پیش افتاد، اما هر دو بار نتوانست برتری خود را حفظ کند و در نهایت با گلی که در دقیقه ۸۵ دریافت کرد بازی را واگذار کرد. هر سه گل الهلال را مهاجم کامرونی این تیم پاتریک سوفو به ثمر رساند. تعویض‌هایی که رولند کخ در این بازی انجام داد، بحث‌برانگیز بود. برای نمونه ورود وحید شمسایی که نخستین بازی رسمی‌اش بر روی چمن بود، با انتقاد روبه‌رو شد. منتقدان عقیده داشتند که تعویض‌ها کمکی به استقلال برای حفظ برتری‌اش نکرده است. با این شرایط استقلال در بازی آخر برای صعود نیاز به پیروزی با اختلاف دو گل داشت اما با تحمل شکستی دیگر برابر العین، از لیگ قهرمانان آسیا کنار رفت.
استقلال در مرداد ماه سال ۱۳۸۰ به عربستان سفر کرد و در جام ملک عبداله (جام دوستی) شرکت کرد. در این بازیها استقلال ابتدا تیم عیسر عربستان را شکست داد ولی در ادامه در سه بازی دیگر مساوی کرد تا از صعود به مرحله بعدی بازیها باز بماند. سه حریف دیگر استقلال به ترتیب تیم ملی امید عمان، تیم ملی سوریه و الاهلی عربستان بودند.
استقلال در اوایل پاییز در تورنمنتی به نام جام اتحادیه باشگاههای ایران نیز شرکت کرد و با شکست دادن تیم فولاد خوزستان در بازی فینال عنوان قهرمانی را کسب کرد. استقلال در دور مقدماتی این بازیها با ابومسلم خراسان مساوی کرد و تیم هما تهران را نیز شکست داد.
منبع منبع منبع  مرحله پلی‌آف
مرحله گروهی (یک هشتم‌نهایی)
گروه C منبع منبع
اعداد آبی رنگ : تعداد حضور در ترکیب اصلی استقلال
۱- داریوش ایوبی در بازیهای لیگ قهرمانان آسیا شماره ۲۶ را بر تن میکرد.
اعداد آبی رنگ : تعداد گلهای زده شده از نقطه پنالتی
** گل به خودی بازیکنان حریف :
۱- رضا حسن‌زاده بازیکن سپاهان اصفهان در بازی هفته شانزدهم لیگ برتردر این فصل رولاند کخ بعد از نتایج نه چندان جالب از هدایت استقلال کنار گذاشته شد و در ادامه جواد زرینچه و سپس منصور پورحیدری سکاندار نیمکت استقلال شدند
به همین خاطر در جدول زیر به تفکیک عملکرد این فصل استقلال بین مربیان پرداخته‌ایم
* عددهای آبی رنگ : نشان دهنده دفعاتی است که آن بازیکن پس از تعویض کاپیتان اول، کاپیتان شده‌است و این کاپیتانی‌ها در ستون جمع محاسبه نشده‌است.
گلهای استقلال در بازیهای فصل ۸۲–۱۳۸۱