ضریح
ضریح، سازه مشبّکی از طلا، نقره، مس یا چوب و جز آن است، که بر روی مرقد (قبر) امام، امامزاده یا بزرگان مذهبی سازند.
در سال ۱۹۳۰ میلادی، دولت سعودی اقدام به انهدام سازه‌هایی که بر روی قبرها بود کرد. مفتی‌هایی چون شیخ عبدالرحمن براک، شیخ ممدوح الحربی، دکتر ناصر العمر، ابن جبرین، دکتر سفر الحوالی و حامد العلی خواستار انهدام ضریح‌ها در عراق و به ویژه کربلا هستند. برخی علمای شیعه مانند جعفر سبحانی تبریزی معتقدند که علاوه بر تبرک جستن، اظهار علاقه و محبت از دیگر دلایل بوسیدن و احترام کردن ضریح حرم ائمه است و این عمل از روی عبادت و بندگی نیست.
آغاز ساختمان مقابر و مشاهد بر گور مردگان مسلمانان در دوره عباسیان
حیدرعلی قلمداران در کتاب: «زیارت قبور بین حقیقت و خرافات» می‌گوید: «تردیدی نیست که پس از آنکه مسلمانان با فرق مخالف خود از یهودیان و ترسایان و گبران و بودائیان و قبطیان تماس گرفتند و در مرز و بوم آنان مقابرالملوک و پاسارگاد و قبر کورش و داریوش و امثال آن را دیدند، مسأله زیارت به میان آمد و در زمان عباسیان ساختمان مقابر و مشاهد برگور مردگان مسلمانان آغاز شد، و قافله زوّار از راست و چپ برای زیارت قبور پاره‌‌ای از صالحان و اولیا شدّ رحال و سفر نمودند. وهرروز گنبدی گلین و آجرین و اخیرا سیمین و زرین از هر گوشه قبه‌‌ای بر آسمان بلند شد، و راویانی از خاور و باختر برای جعل خبر و در حقیقت بی اثر کردن احکام جاندار و حیاتبخش شرع انور سر برآوردند و کتب احادیث و اخبار را از وعده های گزاف و خلاف پرکردند تا جائی که زیارت قبر با چند حج و چند عمره و اخیرا با صد هزار حج وبا رسول خدا صد هزار عمره وحتی صد هزار غزوه با پیغمبر و امام عادل برابرگردید… بلکه بیشتر!.
علت و انگیزه این ماجرا هرچه باشد آنچه بیشتر نزد ارباب عقول مورد قبول واقع می‌شود آن است که چون اکثر، بلکه تمام راویان این احادیث چنانکه شرح آن بیاید غالیان و کذّابان و مفسدان و بی‌دینان بوده‌‌اند، جعل این احادیث به منظور تضعیف و سست کردن بنیان شریعت وابتذال و استهزاء به کتاب خدا بوده است تا باورکنندگان، آن روح خوف و خشیت را که از وقوع درمعصیت یا سستی در انجام عبادت درخود حس می‌کردند از خویش زائل کرده و به غرور انبار کردن اینهمه طاعات و زاد و توشه و حسنات… برای یوم القیامه جرأت و گستاخی در معصیت حضرت خالق البریات پیدا کنند و به فسق و فجور، وقت و نسل خود را ضایع نموده و از روی آوردن به خیرات و حسنات و بذل مال و جان در راه خدا و ذخیرة یوم المعاد خودداری نمایند. و مخصوصا جهاد فی سبیل اﷲ که خود، وسیله ترقی و پیشرفت و عظمت اسلام بوده است فراموش شود، و در عوض به عملی مشغول شوند که از آن اگر ذلت و نکبتی نصیب نشود لاجرم عزت و شوکتی ازدست ندهد.
وغرض دیگر از نشر و تبلیغ این موضوع شاید چنانکه مخالفان شیعه گفته‌‌اند آن بوده است که سیاستمداران خواسته‌‌اند از اهمیت فراوان و بی‌بدیل حج خانة خداکه یکی از بزرگترین وسائل ارتباط مسلمانان و اتحاد اسلامی است حتی المقدور کاسته شود!. هر چه بود این نقشه و سیاست کارخود را به شدیدترین صورت انجام داده است به طوری که امروز در مردمی که ادعای مسلمانی و تشیع می نمایند بزرگترین آرزو و مهمترین عمل، زیارت قبور وعزاداری و سوگواری است! و پرواضح است که این عمل تاکنون نتیجه روشنی که داشته جز غرور و جهل و فقر و احتیاج چیز دیگری عاید این ملت نکرده است! و چیزی که بر معارف و عقاید این طایفه افزوده است همان فقرات کفر آمیز غرور انگیز است که امامان را «عین اﷲ الناظرة ویده الباسطة و ایابهم الیکم و حسابهم علیکم» معرفی کرده است و شب و روز این عبارات شرک و کفر در مشاهد متبرکه ایشان خوانده شود. چنانکه در سطور آینده خواهید خواند اکثر بلکه تمام این ثوابها که برای تشویق از طرف راویان و محدثان و علمای شیعیان درکتب اخبار جمع شده از ناحیه غالیان و کذابان و دشمنان دنیا و آخرت مسلمانان جعل و وضع شده است.
اما آنچه باعث تعجب و حیرت است آن است که چگونه بسیاری از جامعین این احادیث که خود ازائمه علم رجال‌‌اند این احادیث را در کتب خود آورده اند!؟. مثلا: شیخ طوسی که خود دو کتاب در علم رجال تألیف کرده است بسیاری از راویان این احادیث را غلوّ کننده و کذّاب و ضعیف شمرده است با این حال در کتاب معروف خود تهذیب الأحکام، بسیاری از احادیث زیارت را از همین غالیان کذّاب روایت کرده است!. اینان چون طبیبان‌‌اند که برای احتراز از ابتلا به امراض خودشان دستوراتی برای پرهیز مریض می‌دهند آنگاه خود در نشر میکروب همان مرض حریص‌‌اند، ما عقیده داریم که به هر حال از این غفلت و اشتباه شان نباید غافل بود. باری ما این مقدمه را با بخشی که درخصوص زیارت داریم. ﹰقربة إلى اﷲ و طلبا لمرضاته با تمام خسارات مادی و ضررهای معنوی دنیوی که برای ما دارد و از چنین جهادی انتظار میرود. تقدیم طالبان حق و حقیقت میکنیم تا خود با عقلی روشن و چشمی بصیر بدان بنگرند، اگر عقل و وجدانش آن را پذیرفت در نشر و اشاعه آن بکوشند تا شاید بتوانیم از این خرافات، طالبین حق را نجات دهیم و به شاهراه اسلام صحیح که سعادت دنیا و آخرت در آن است برسانیم و در نتیجه ثوابی از آن عاید ما گردد، وگرنه ما دین خود را نسبت به شریعتی که علاوه بر تبعیت به حفظ و حراست آن نیز مأموریم به قدر مقدور ادا نموده و انجام وظیفه کرده ايم.»
میزان صحت استناد به داستان اصحاب کهف در مشروعیت ساخت ضریح و بارگاه بر قبور اموات
در پاسخ به برخی علمای شیعه که برای اثبات جواز یا استحباب ساخت بنا بر قبور اولیاء الهی به آیه 21 از سوره کهف استناد نموده و آنگاه این قصه را ملاک حکم قرار می دهند، علامه سید ابوالفضل ابن الرضا بُرقعی می گوید: «اولاً در آيه شريفه لفظ «يتنازعون» آمده و بنا به دستور صريح قرآن کريم که فرموده: «فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ذَلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا»(نساء/59) (پس) بايد تفحص شود که قول کدام يک از دو گروه متنازع موافق تعاليم الهي است؟ ديگر اين که در اين آيه گروه اول که گفتند: «رَّبُّهُم أَعلَمُ بِهِم» یعنی: خدايشان به حالشان آگاه تر است و در نظر خود حق را ياد کردند و نام مبارک خداوند را آوردند. اما گروه دوم در نظر خود به هيچ دليل شرعي تمسک نکردند و فقط مستبدانه بر عملي کردن نظر خويش اصرار کردند. ثانياً در آيه لفظ «مسجد» آمده و نفرموده: «لنتخذن عليهم قبة و ضريحاً و مزاراً»(سیدابوالفضل برقعی، صفحه 89 و 90، خرافات وفور در زیارات قبور، سایت عقیده)
داستانهای قرآنی برای پند و موعظه است و نه برای تشریع احکام
احمد صبحی منصور در مقاله ای با عنوان: «القصص القرآنى للعظة و ليس للتشريع» (در ردّ احکام مبتنی بر داستان های قرآنی، که اتفاقا حکم جواز ساخت ضریح و بارگاه بر قبور اموات به استناد آیه 21 سوره کهف به همین شیوه است) می گوید: «قصص و داستانهای قرآنی برای پند و موعظه است و نه برای تشریع احکام، لذا گاهی داستان های قرآنی محتوی برخی رخدادهاست که خلاف رسم رایج بوده و هیچ جنبه حکم شرعی ندارد، مانند: داستان سجده فرشتگان برای آدم ابوالبشر، وگرچه این فرمان خداوند متعال برای ملائکه یک امری ناشناخته و جدید بود، ولی تنها بخاطر تعلیم طاعت و بندگی فرشتگان بوده است، ولذا هیچ نمی توان از این داستان حکم به سجده برای غیرخداوند متعال صادر کرد. نمونه دیگر، داستان قرآنی در خصوص به بردگی بردن و فروش یوسف نوجوان به بهای اندک است، که باز خلاف رسم رایج بوده و متّکی به این آیه نمی شود حکم به بردگی افراد داد. همچنین قصص قرآنی به منظور دقت و تمرکز مردم به اصل داستان و برای پند و عبرت گرفتن از آنها می باشد، مثل: حکایت ذوالقرنین که قرآن کریم برای ما هیچ معلوم نکرده که آیا وی پیامبری بوده است یا ملک و فرشته ای؟ و بلکه تنها گوشه ای از سرگذشت او را برای ما بیان کرده است.»