نشانگان پس از فلج اطفال
نشانگان یا سندرم پس از فلج اطفال یا Pps عبارت است از مجموعه علایمی که چند سال بعد از بیماری فلج اطفال ایجاد می‌گردد. بیماری فلج اطفال یک بیماری مربوط به سیستم نورون حرکتی تحتانی(Lower Motor Neuron)است که نورون‌های حرکتی پیشین نخاع را درگیر می‌کند.اگرچه تحقیقات زیادی در مورد این بیماری به عمل آمده با اینحال بعضی از مشکلات این بیماری قابل توصیف نیست.
فلج اطفال به علت دومین علت شایع فلج پس از سکته مغزی دارای اهمیت است. مکانیسم دقیق این سندرم ناشناخته‌است. سندرم پس از فلج اطفال(PPS)تقریباً در ۲۵ الی ۵۰% افرادی که از بیماری فلج اطفال زنده می‌مانند، اتفاق می‌افتد. به‌طور متوسط PPS پس از۳۰ الی ۳۵ سال از عفونت فلج اطفال ایجاد می‌شود و تأخیر می‌تواند از ۸ سال تا ۷۱ سال متغیر باشد.ضعف و آتروفی ماهیچه‌ای و همچنین درد مفاصل همراه با خستگی پذیری از علایم سندرم پس از فلج اطفال است.
تغییرات آسیب‌شناسی که زمینه مشکلات و عواقب بعدی فلج اطفال هستند، به‌طور ناقص شناخته شده‌است.به هرحال، سه فرایند اصلی در ارتباط با آسیب‌شناسی بیماران پس از فلج اطفال که به صورت مستقل یا با یکدیگر نقش دارند عبارتنداز:
نتیجه مطالعات بالینی و حیوانی مشخص کرده که بین اختلال عضله و موارد زیر رابطه وجود دارد و :
به طورکلی علت علایم پس از فلج اطفال ناشناخته‌است.با اینحال بعضی از فرضیه‌هایی که می‌تواند توجیه‌کننده باشند شامل موارد زیر است:
مهمترین علایم در بیماران پس از فلج اطفال عبارتنداز: درد هم در عضلات و هم در مفاصل ایجاد می‌شود.توصیف از درد گاهی سطحی است و ندرتاً همراه با افزایش حس(Hypersensitivity) و کرامپ(Cramp) می‌باشد که این حالت در شب‌ها بیشتر است.غالباً درد عمقی است و توصیفشان از درد مشابه حالتی از درد است که سال‌ها پیش به هنگام بیماری حاد تجربه کرده‌اند.درد عصلانی در این بیماران با فعالیت فیزیکی و همچنین سرما شدیدتر می‌شود.دردهای مفصلی هم با فعالیت فیزیکی خاص به خصوص به هنگام وزن انداختن شدت می‌یابد ولی ندرتاً همراه با تورم(Swelling) و التهاب(Inflammation) هستند.چنین دردهایی با روش‌های محافظه کارانه(Conservative) همچون کاهش فعالیت، حمایت بهتر از مفاصل بی ثبات(Unstable joints) و اصلاح بیومکانیک بدن در طول فعالیت‌های روزانه و همچنین استفاده از داروهای ضدالتهاب تا حد زیادی قابل درمان است. ضعف هم در عضلاتی که قبلاً درگیر بوده‌اند و هم در عضلاتی که مبتلا نبودند بروز می‌کند اما در عضلاتی که طی بیماری اولیه درگیر شده‌اند واضح تر است.
بیماران فلج اطفال تمایل زیادی برای طبیعی بودن و عملکرد نرمال داشتن در یک سطح بالای غیرمعمول دارند.این مسئله طبیعت گسترده اختلالات حرکتی و همچنین توانایی شگفت انگیز بدن جهت جبران مشکلات را توجیه می‌کند.بیمارانی که یک یا دو پای آن‌ها مبتلا است مشکلاتی در راه رفتن، ایستادن و بالا رفتن از پله‌ها و همچنین سایر فعالیت‌ها دارند.آنهایی که دچارضعف تنفسی هستند به ویژه در شب یا در فعالیت‌های روزمره مشکل خواهند داشت.
افراد مبتلا به فلج اطفال در بسیاری از زمینه‌ها در سطوح بالای عملکردی قرار دارند.برای مثال این افراد قادرند چهار برابر افراد معلول به صورت تمام وقت کار کنند، آن‌ها در مقایسه با افراد سالم از میزان سال‌های آموزش رسمی بیشتری برخوردارند، همچنین ازنظر ازدواج و مسئولیت‌های خانوادگی تقریباً هم سطح افراد طبیعی هستند.به عنوان یک گروه نجات یافتگان از بیماری فلج اطفال، افرادی قابل، با انگیزه‌ای هستند که استانداردهای بالایی همانند دیگران نسبت به خود دارند.
به علت متعدد بودن مشکلات بیماران پس از فلج اطفال، لازم است در ارزیابی از آن‌ها یک تیم متشکل از پزشک، فیزیوتراپیست و سایر ارگان‌های اجتماعی همکاری داشته باشند و موارد زیر در ارزیابی مد نظر است:
علایم سندرم پس از فلج اطفال ممکن است با نشانه‌های بیماری ALS (آمیوتروفیک لترال اسکلروزیس)که در این بیماری عضلات به‌طور پیشرونده‌ای ضعیف می‌گردند، گیج‌کننده باشد.در هر بیمار فلج اطفال در طی ارزیابی دقیق بایستی ALS را رد کرد.
اگر در ارزیابی ضعف ناشی از عدم استفاده بوده و بیمار غیرفعال است روش درمانی عبارت است از یک برنامه منظم و دقیق از تمرینات پیشرونده که متناسب با ارزیابی است.در بیمارانی که ضعف ناشی از استفاده بیش از اندازه باشد، تغییر روش زندگی به صورت استراحت بیشتر، کاهش استرس و حمایت بهتری از عضلات ضعیف شده در بسیاری از بیماران منجربه بهبودی می‌گردد.
در تمرین درمانی بیماران، تمرینات باید هم از لحاظ فیزیکی و هم ازنظر روانی راحت و بی خطر باشند.نکته دیگر این است تمرینات در عضلات درگیر کوتاه مدت ولی در عضلات غیردرگیر طولانی مدت باشد.یک روش مطلوب در تمرین که بسیاری از بیماران احساس راحتی می‌کنند شنا در استخر آب گرم است.
اصول اساسی درمان درد در بیماران پس از فلج اطفال شامل موارد زیر است:
به‌طور کلی، PPS تهدیدکننده حیات نیست.سیر علایم بیمار پس از فلج اطفال در کل خوش خیم است.اگر مشکل تنفسی و اختلالی در عمل بلع وجود نداشته باشد، مسئله تهدید کننده‌ای برای حیات وجود ندارد.این بیماران در طیفی قرار می‌گیرند که در طرف خوب آن بیمارانی هستند که علایم کمتر و ضعف خفیف دارند و طرف دیگر آن افرادی هستند که ضعف شدید، افسردگی، انزوای اجتماعی و اختلال عملکرد دارند.