لایه انتقال
در شبکه‌های رایانه‌ای، لایه انتقال transport layer سرویس‌های ارتباطی مبدأ به مقصد یا end-to-end را برای برنامه‌های کاربردی موجود در معماری لایه بندی شده پروتکل‌ها و اجزاء شبکه فراهم می‌آورد. لایه انتقال سرویس‌های مطمئنی از قبیل پشتیبانی از جریان داده اتصال گرا، قابلیت اطمینان، کنترل جریان و تسهیم یا مالتی پلکسینگ را ارائه می‌نماید.
لایه‌های انتقال هم در (RFC 1122) مدل TCP/IP، که مبنا و بنیان اینترنت می‌باشد، و هم مدل OSI موجود می‌باشند. تعریف لایه انتقال در این دو مدل کمی با یکدیگر تفاوت دارد. این مقاله در اصل به تعریف لایه انتقال در مدل TCP/IP اشاره دارد.
معروف‌ترین پروتکل لایه انتقال پروتکل کنترل انتقال یا TCP) Protocol. این پروتکل نام خود را از مجموعه پروتکل اینترنت یا همان TCP/IP وام گرفته‌است. از این پروتکل در انتقالات اتصال گرا استفاده می‌شود در حالیکه پروتکل بدون اتصال UDP برای انتقالات پیام ساده مورد استفاده قرار می‌گیرد. TCP پروتکل پیچیده تری است و این پیچیدگی به واسطه طراحی وضعیت محوری است که در سرویس‌های انتقالات قابل اطمینان و جریان داده تعبیه شده‌است. از دیگر پروتکل‌های عمده در این گروه می‌توان به پروتکل کنترل ازدحام دیتاگرام DCCP) Datagram CongestionControl Protocol) و پروتکل انتقال کنترل جریان SCTP) Stream Control Transmission Protocol) اشاره نمود.
در پروتکل انتقال ابرمتن به دنباله‌ای از درخواست‌ها و پاسخ‌ها جلسه گفته می‌شود. کلاینت با ایجاد یک اتصال هدایت انتقال () بر روی یک درگاهِ از پیش تعیین شده بر روی سرور (معمولاً درگاه شماره ؛ فهرست عددهای درگاه و )، جلسه را آغاز می‌کند. سرور وب همواره بر روی درگاه در انتظار درخواست‌های کلاینت‌ها پاسخدر پروتکل انتقال ابرمتن به دنباله‌ای از درخواست‌ها و پاسخ‌ها جلسه گفته می‌شود. کلاینت با ایجاد یک اتصال هدایت انتقال () بر روی یک درگاهِ از پیش تعیین شده بر روی سرور (معمولاً درگاه شماره ؛ فهرست عددهای درگاه و )، جلسه را آغاز می‌کند. سرور وب همواره بر روی درگاه در انتظار درخواست‌های کلاینت‌ها پاسخ. بعد از دریافت درخواست ارسال شده، سرور با ارسال یک خط وضعیت و بدنه، پاسخ کلاینت را به او بازمی‌گرداند. بدنه بستهٔ پاسخ معمولاً حاوی منبع درخواست شده‌است؛ با این حال از آن برای ارسال خطا و اطلاعات دیگر نیز استفاده می‌شود.سرویس‌ها بعد از دریافت درخواست ارسال شده، سرور با ارسال یک خط وضعیت و بدنه، پاسخ کلاینت را به او بازمی‌گرداند. بدنه بستهٔ پاسخ معمولاً حاوی منبع درخواست شده‌است؛ با این حال از آن برای ارسال خطا و اطلاعات دیگر نیز استفاده می‌شود.
سرویس‌های زیادی وجود دارد که می‌تواند توسط یک پروتکل در لایه انتقال ارائه شود که می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:لایه انتقال مسئولیت تحویل اطلاعات به پردازش کاربردی مناسب بر روی کامپیوتر میزبان را بر عهده دارد. این کار شامل تسهیم آماری داده‌ها از پردازش‌های کاربردی مختلف می‌شود، به عبارت ساده‌تر تشکیل بسته‌های داده‌ای و افزودن شماره پورت‌های مبدأ و مقصد در هدر لایه انتقال هر یک از بسته‌های داده‌ای به عهده این لایه می‌باشد. شماره پورت‌ها به همراه شماره IP مبدأ و مقصد یک سوکت شبکه را شکل می دهند. سوکت آدرسی تشخیصی متعلق به ارتباطات پردازش به پردازش است. در مدل OSI این کار توسط لایه نشست صورت می پذیرد.
برخی از پروتکل‌های لایه انتقال نظیر TCP، و نه UDP، از مدارهای مجازی Virtual circuit پشتیبانی می‌کنند؛ یعنی ارتباطی اتصال گرا را بر روی شبکه دیتاگرام فراهم می‌آورند. زمانی‌که ارتباطات بسته‌ای از دید پردازش‌های کاربردی پنهان هستند از یک جریان بایتی استفاده خواهد شد. این کار از مراحل زیر تشکیل می‌شود: برقرارسازی ارتباط، تقسیم جریان داده‌ای به بسته‌هایی که بخش یا segment نامیده می‌شوند، شماره‌گذاری بخش‌ها و مرتب‌سازی مجدد ترتیب داده ها.
در نهایت، بعضی از پروتکل‌های لایه انتقال نظیر TCP و نه UDP، ارتباط مبدأ به مقصد قابل اطمینانی را فراهم می‌آورند. عمل کشف خطا با استفاده از تکنیک‌هایی مانند کد شناسایی خطا و پروتکل درخواست تکرار خودکار (ARQ) انجام می پذیرد. پروتکل ARQ عمل کنترل جریان را نیز برعهده دارد که ممکن است با سرویس پیشگیری از تراکم ترکیب شود.
UDP پروتکل بسیار ساده‌ای است . از UDP می‌توان در Broadcasting و Multicasting استفاده جست زیرا انتقال دوباره برای بخش اعظمی از نودها امکان پذیر نیست. UDP معمولاً خروجی بالاتر و میزان تأخیر کمتری را تولید می‌کند و بنابراین از آن می‌توان در ارتباطات چندرسانه‌ای زنده که در آن از دست رفتن معقول بسته‌های اطلاعاتی قابل پذیرش باشد استفاده کرد، مانند IP-TV و IP-telephony و نیز بازی‌های رایانه‌ای برخط.
در بسیاری از شبکه‌های رایانه‌ای که مبتنی بر IP نیستند نظیر اکس ۲۵ (X.۲۵)، بازپخش قاب (Frame Relay) و ATM یا حالت انتقال ناهمگام، ارتباط اتصال گرا به جای اینکه در لایه انتقال پیاده‌سازی شود در لایه شبکه یا لایه پیوندداده تعبیه می‌شود. در اکس ۲۵، در مودم‌های شبکه تلفنی و نیز در سیستم‌های ارتباطی بی سیم، ارتباط نود به نود قابل اطمینان در پروتکل‌های لایه‌های پایین‌تر تعبیه می‌شوند.
مدل OSI پنج کلاس از پروتکل‌های انتقال را تعریف می‌کند ، "TP۰" با کمترین امکان کشف خطا تا "TP۴" که برای شبکه‌های با قابلیت اطمینان پایین‌تر طراحی شده‌است.
تعریف دقیقی که بتوان بواسطه آن پروتکل‌های لایه انتقال را توصیف کرد وجود ندارد. موارد زیر فهرست کوچکی از پروتکل‌های این لایه هستند