پیشگیری از بارداری
پیشگیری از بارداری یا کنترل باروری، عبارت است از روش‌ها و وسیله‌هایی که برای جلوگیری از بارداری استفاده می‌گردند. پیشگیری از بارداری از زمان‌های بسیار قدیم مورد استفاده قرار گرفته اما روش‌های مؤثر و ایمن کنترل تولد تنها در قرن بیستم در دسترس همگان قرار گرفت. برنامه‌ریزی برای کنترل بارداری موضوعی است که با نام تنظیم خانواده هم شناخته می‌شود. برخی فرهنگ‌ها، دسترسی به شیوه‌های کنترل زایمان و بارداری را محدود و گاهی ممنوع می‌نمایند چرا که معتقدند از دیدگاه اخلاقی، مذهبی یا سیاسی نامطلوب است.
موثرترین روش‌های کنترل زایمان، عقیم‌سازی در مردان به روش عمل وازکتومی و برای زنان نیز عمل توبکتومی، آی‌یودی و می‌باشد. تعدادی از روش‌های مبتنی بر داروهای ضد بارداری هورمونی هم مثل قرص ضدبارداری وجود دارد. روش‌های دیگری نیز همچون حلقه‌های مهبلی، پَچ (برچسب یا وصله) ضدبارداری و داروهای ضد بارداری تزریقی مورد استفاده قرار گرفته‌اند. روش‌های کمتر مؤثر عبارت هستند از کاندوم، دیافراگم، اسفنج‌ضدبارداری. در این میان، حداقل‌ترین روش‌های مؤثر و به تعبیر دیگر، نامطمئن‌ترین روش‌ها عبارت هستند از اسپرم‌کش و نزدیکی منقطع.
همهٔ روش‌های ذکر شده پس از متوقف کردن آنها، برگشت‌پذیر هستند به استثنای عقیم‌سازی که اگر چه در این زمینه موثرترین است، اما معمولاً قابل برگشت نیست. اقدامات سکس امن همانند استفاده از کاندوم زنانه و مردانه، می‌تواند در زمینهٔ جلوگیری از عفونت‌های مقاربتی تأثیر بسزایی داشته باشند. سایر روش‌های پیشگیری از بارداری، از بیماری‌های مقاربتی جلوگیری نمی‌کنند. در زنانی که به یائسگی رسیده‌اند، توصیه شده‌است که کنترل بارداری به مدت ۱ سال پس از آخرین قاعدگی همچنان ادامه یابد.
در حدود ۲۲۲ میلیون زن در کشورهای در حال توسعه که تصمیم به پیشگیری از بارداری دارند، از تکنیک‌ها و روش‌های مدرن کنترل بارداری استفاده نمی‌کنند. استفاده از شیوه‌های پیشگیری از بارداری در کشورهای در حال توسعه، ۴۰٪ از میزان مرگ‌ومیرهای در حین بارداری یا زایمان می‌کاهد (در حدود ۲۷۰۰۰۰ مرگ در سال ۲۰۰۸ پیشگیری شد) و در صورت تأمین تقاضای کامل و در اختیار بودن موارد پیشگیری، می‌تواند تا ۷۰٪ از مرگ‌ها را کاهش دهد. در کشورهای در حال توسعه همچنین، درآمد، دارایی، وزن و همچنین تحصیلات و بهداشت زنان، همگی، با دسترسی بیشتر به روش‌ها و وسیله‌های پیشگیری از بارداری، بهبود می‌یابد. پیشگیری از بارداری باعث افزایش رشد اقتصادی نیز می‌گردد چرا که فرزندانِ کمتر وابسته، زنان بیشتری را به عنوان نیروی کار، مشغول نگاه می‌دارد و از منابع کمیاب کمتری استفاده می‌شود.
احتمالاً قدیمی‌ترین شیوه پیشگیری از بارداری، غیر از خودداری از برقراری رابطه جنسی، روش نزدیکی منقطع بوده‌است. در پاپیروس ابرس (Ebers) که از ۱۵۵۰ سال پیش از میلاد مسیح در مصر به جای مانده‌است، نوشته شده که زنان از عسل و برگ اقاقیا برای مسدود کردن راه اسپرم در واژن استفاده می‌کردند. به نوشته مجله امریکن ساینتیست، مورخان بر این باور هستند که در یونان باستان گیاه سیلفیون (سیلفیوم) به عنوان اولین داروی ضد بارداری استفاده می‌شده‌است. به نوشته این مجله، این گیاه دارویی آنقدر در اقتصاد آفریقای شمالی، یعنی تنها صادرکننده آن به سراسر مدیترانه، تأثیر داشت که تصویر آن را بر سکه‌های آن زمان حک کردند. در اروپای قرون وسطی، کلیسای کاتولیک هر نوع عملی را که سبب پیشگیری از بارداری می‌شد، ممنوع کرد و در نتیجه، به نوشته دائرةالمعارف زنان در رنسانس، زنان پنهانی به روش‌هایی برای جلوگیری از بارداری یا حتی نوزادکشی روی آوردند. جاکومو کازانووا، نویسنده ایتالیایی قرن هجدهم، از پوشش‌هایی از جنس روده گوسفند می‌گوید که به منظور پیشگیری از ورود اسپرم به واژن بکار برده می‌شد. با این وجود استفاده از کاندوم تنها در قرن بیستم شروع شد. در قرن نوزدهم اقتصاددانان انگلیسی و آمریکایی طی مناظره‌هایی سیاستمداران را متقاعد کردند که جریمه‌های ضد کنترل جمعیت را حذف کنند و در عین حال اهمیت تنظیم خانواده را تبلیغ کنند و آموزش دهند. کم‌کم با تلاش پیشتازان فمینیسم همچون استلا براون، جامعه‌شناس و دورا راسل، نویسنده و همسر فیلسوف معروف برتراند راسل، اولین کلینیکهای تخصصی تنظیم خانواده ایجاد شد. پس از آن، اولین قرص ضدبارداری در دهه پنجاه میلادی ساخته شد و سقط جنین نیز دو دهه پس از آن به یکی از انتخاب‌های زنان در راه تنظیم خانواده اضافه شد. گرچه مینی پیل هم مانند قرصهای ترکیبی خوراکی به صورت روزانه مصرف می‌شود، فقط حاوی هورمون پروژسترون بوده و استروژن ندارد. این قرصها از طریق افزایش ضخامت مخاط ناحیه دهانه رحم از رسیدن اسپرم به تخمک جلوگیری می‌کنند. در ضمن این قرصها لایه داخلی رحم را از ضخامت محافظت می‌کنند که باعث می‌شود، تخمک بارور شده نتواند در رحم جایگزین شود. این قرصها مختصری کم اثرتر از قرصهای ترکیبی خوراکی هستند.
قرص شیردهی نیز مانند قرص‌های ترکیبی می‌تواند، خونریزی قاعدگی و گرفتگی‌های ماهیچه‌ها را کم کند و خطر سرطان تخمدان و رحم و نیز بیماریهای التهابی لگن را کاهش دهد. از آنجا که این قرصها حاوی استروژن نیستند خطر ایجاد لخته خونی که در همراهی با قرصهای ترکیبی اتفاق می‌افتد، را ندارند. این قرصها انتخابهای خوبی برای تازه مادرانی است که به کودک خود شیر می‌دهند چرا که قرصهای ترکیبی خوراکی ممکن است کیفیت و کیت شیر مادر را کاهش دهند. در ضمن این قرصها انتخابهای خوبی برای افرادی هستند که با قرصهای ترکیبی خوراکی دچار سردرد شدید و فشار خون بالا می‌شوند. عوارض جانبی قرصهای شیردهی شامل تغییر چرخه قاعدگی، اضافه وزن و دردهای پستانی است.
دو نوع قرص پیشگیری ازبارداری اورژانسی برای جلوگیری از بارداری در مواقع ارتباط جنسی نا مطمئن وجود دارد. یکی از این محصولات حاوی ترکیب استروژن و پروژسترون و دیگری فقط پروژسترون است. هر دو نوع محصول از طریق به تآخیر انداختن یا مهار تخمک‌گذاری یا جلوگیری از لانه گزینی تخمک بارور شده در رحم عمل می‌کنند. این قرصها در صورتی که تخمک بارور شده جایگزین شده باشد دیگر اثری ندارند. اطمینان به تأثیر این قرص‌ها با میزان زمان مصرف آن‌ها پس از رابطه کنترل نشده نسبت عکس دارند و اثر بخشی ثابت شده آن‌ها حداکثر ۷۲ ساعت است. ضریب موفقیت این داروها در صورت استفاده به موقع ۷۵٪ می‌باشد. عوارض جانبی شامل تهوع و استفراغ است که هر دو مورد در زنانی که فقط از قرص‌های پروژسترونی استفاده کرده‌اند کمتر گزارش شده‌است.
این دست راهکارها عموماً برای کسانی است که کلا تمایلی به داشتن فرزند ندارند چرا که روش‌هایی که اثرات بلند مدت دارند اکثراً غیرقابل برگشت هستند از همین رو بسیار حساس هستند. در ادامه برخی از مهم‌ترین شیوه‌های پیشگیری از بارداری بلند مدت که شناخته شده تر هستند بیان می‌شوند.
هریک از این روش‌ها مزایا و معایبی دارد مانند آنکه استفاده از آی‌یودی احتمال عفونت رحمی را افزایش می‌دهد یا استفاده از کاندوم از ابتلای به بیماری‌های جنسی می‌کاهد. برخی شیوه‌ها مانند وازکتومی بسیار به دشواری قابل برگشت هستند یا اصلاً قابل برگشت نیستند.
پژوهشگران استرالیایی اعلام کردند یک قدم به ساخت داروی ضدباروری مردان نزدیک‌تر شده‌اند. آن‌ها موفق شدند با ایجاد تغییر ژنتیکی در موش‌ها، دو پروتئین را که برای انتقال اسپرم از بیضه‌ها به خارج بدن ضروری هستند از کار بیندازند. این قرص‌ها بر نابارور کردن اسپرم متمرکز بوده و در نتیجه عوارض جانبی غیرقابل تحملی داشته‌است. اما قرص‌های ضدبارداری برای بعضی زنان عوارض جانبی ایجاد می‌کنند و اگر زنان مبتلا به برخی بیماری‌ها باشند یا احتمال برخی بیماری‌ها در آن‌ها زیاد باشد، پزشکان این قرص‌ها را برای پیشگیری از بارداری تجویز نمی‌کنند. علاوه بر این قرص ضد باروری مردان برخلاف قرص ضدبارداری زنان فاقد هورمون خواهد بود و در سیستم هورمونی بدن تغییری ایجاد نمی‌کند.