فالوده
فالوده یا پالوده از خوردنی‌های سنتی و سرد ایرانی و از نوع دسر است که شامل رشته‌های نازک به اندازه ورمیشل است که از نشاسته در یک شربت نیمه یخ زده حاوی شکر و گلاب ساخته شده‌است. فالوده غالباً همراه با آب لیمو و گاه پسته آسیاب شده پذیرایی یا آماده می‌شود.
در ایران، فالوده در بستنی فروشی‌ها و کافی شاپ‌ها با طعم‌هایی مانند پسته، زعفران، گلاب و عسل فروخته می‌شود و می‌توان آن را در کنار بستنی سنتی ایرانی سرو کرد. معروف‌ترین نوع فالوده متعلق به شهر شیراز است که با نام فالوده شیرازی شناخته می‌شود. فالوده شیرازی از محبوب‌ترین دسرهای ایرانی می‌باشد که در سراسر دنیا نیز این فالوده را به این نام می‌شناسند.
کلمه فارسی پالوده از فعل پالودن به معنای پالایش است. فالوده عربی شده از پالوده‌است که به دلیل فقدان واج / p / در عربی استاندارد پس از حمله اعراب به ایران ظاهر شد. در منابع قرون وسطایی عرب به عنوان مثال در المقام و المعتاد العام، آن را () (رومانیزه شده: Fālūḏaǧ) می‌دانند.
در قرون ۱۶ تا ۱۸، پادشاهان گورکانی هند و ایرانی که بر جنوب آسیا حکومت می‌کردند یک نوشیدنی دسر سرد به نام فالوها ایجاد کردند که مشتقی از فالوده است.
در گذشته فالوده به خوراکی گفته می‌شد که از پختن پودر بادام و شکر پخته می‌شد. در فرهنگ معین آورده شده که در گذشته فالوده به خوراکی گفته می‌شد که از پختن پودر بادام و شکر پخته می‌شده‌است و این موضوع حکایت از آن دارد که فالوده در زمان‌هایی از تاریخ با روش و موادی کاملاً متفاوت تهیه می‌شده‌است. اما فالوده به سبک کنونی قدمتی به اندازه یک قرن دارد.
خمیر نشاسته نازک پخته شده، سپس از طریق الک فشرده می‌شود و رشته‌های ظریفی شبیه رشته‌های ورمیشل تولید می‌کند، سپس در آب یخ سرد می‌شوند. پس از آن، آنها با مخلوط شربت ترکیب شده و به سرعت خنک می‌شوند تا شربت نیمه منجمد شود.
پالودهٔ شیرازی در ایران و دیگر کشورها بیشتر از انواع دیگر مصرف دارد و در بسیاری از بستنی فروشی‌های سنتی به فروش می‌رسد و عبارت از رشته‌های نشاسته‌ای یخ زده و مخلفات که در قدیم‌الایام به شیوهٔ سنتی تولید می‌شد، اما امروز با دستگاه‌های ویژه و ماشین‌هایی با سرعت بسیار زیادتر و راحت‌تر تهیه می‌شود. پالودهٔ یزد و کرمان نیز از طرفداران خاص خود برخوردار است. پالودهٔ شیرازی را معمولاً با یک نوع چاشنی مانند آب لیمو، عرقیاتی چون نسترن یا شربت آلبالو و پالودهٔ یزدی و کرمانی را با گلاب و نعناع یا شربتی بنام شیره (آب و شکر تغلیظ شده) مخلوط کرده و مصرف می‌کنند.
فالوده شیرازی یکی از پرطرفدارترین خوراکی‌های شیراز است. در تهیهٔ فالوده شیرازی، نشاستهٔ پخته شده را بوسیلهٔ دستگاه و با فشار از توری عبور می‌دهند تا رشته رشته شود و بعد در فریزر قرار می‌دهند تا یخ بزند. این خوراکی از رشته‌های نازک نشاسته‌ای یخی که با آبلیموی تازه شیراز، عرقیجات و شربت‌های خوش عطر درست می‌شود همچنین فالوده از گرما زدگی در روزهای گرم تابستان جلوگیری می‌کند و به صورت تنها یا با بستنی سنتی سرو می‌شود.
فالوده یزدی در شهر یزد به آن ماقوتک نیز می‌گویند. این نوع از فالوده نخستین بار توسط «علی شاکر» معروف به «علی ماشالله» در یکی از نقاط تاریخی اردکان تهیه شد. فالوده در میان مردم یزد قدمتی حدود ۵۰ ساله دارد و نخستین بار در یکی از روستاهای شهرستان تفت به نام طزرجان تهیه شد و هنوز هم حتی با پیشرفت علم و اختراع دستگاه‌های پیشرفته برای تهیه آن، نسبت به دسرهای جدید ارزان‌ترین قیمت و بیشترین طرفدار را دارد. در فالوده یزدی، نشاسته را آب کرده و سپس آن را پخته و در هنگامی که داغ است از آبکشی که زیر آن ظرف یخی وجود دارد، عبور می‌دهند تا رشته رشته شود. فالوده یزدی، نسبتاً ناشناخته مانده‌است و مانند فالوده شیرازی در همه شهرها شناخته شده نیست بلکه فقط مخصوص یزد است. فالوده یزدی را بعد از آماده شدن با شیره، گلاب و سیاه دانه، صرف می‌کنند.