hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
مولیبدنیت
مولیبدنیت با از مجموعه کانی هاست و به صورت ورقه‌های کوچک قابل انعطاف و غیرقابل ارتجاع بوده و در لمس کردن آن حالت چرب دارد. قابلیت ذوب آن کم بوده و در اسیدها کمتر محلول است. با آب شسته می‌شود و کانی‌های مشابه آن گرافیت، اسپکولاریت است که با اثر خط و جلای متفاوت از آن‌ها تمیز داده می‌شود. از کلمه یونانی "molubdos" به معنای سرب گرفته شده Mo:۵۹٫۹۴٪ ,S:۴۰٫۰۶٪ با انکلوزیونهای Re,Ag,Au برای اولین بار در آلمان کشف شد و از نظر شکل بلور: بلورهای مسطح و، رنگ: خاکستری - آبی متمایل به بنفش، شفافیت: کدر(اپاک)، جلا: فلزی، رخ: کامل - مطابق باسطح، سیستم تبلور: هگزاگونال و در رده‌بندی مولیبدنیت است و منشأ تشکیل آن ماگمایی - پگماتیتی - هیدروترمال - متاسوماتیک است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن گرافیت - اسپکولاریت- کاسی تریت- ولفرامیت- شیلیت- کوارتز- بیسموتینیت- آرسنوپیریت(دگرگونی مجاورتی)کوتاه است کاربرد آن: صنایع فولاد - الکترونیک - صنایع شیمیائی و غیره، از نظر ژیزمان بلورهای کوچک - فلسی- تجمع پولکها کمیاب است و بیشتر در پگماتیت‌های نروژ، در روسیه (اورال)، آلمان، آمریکا، کانادا، استرالیا، مراکش و چک اسلواکی یافت می‌شود.
مولیبدنایت ماده‌ای ذاتا نیمه‌هادی است که هم در طبیعت یافت می‌شود و هم می‌توان آن را در آزمایشگاه تولید کرد. مولیبدنایت همانند گرافین دارای ساختار ورقه‌ای به ضخامت یک اتم است.
مونازیت
مونازیت با از مجموعه کانی هاست و از واژه یونانی monazein یعنی یکی بودن اخذ شده‌است. به سختی در اسیدها حل می‌شود. Ce2O۳:۸۲٫۲۲٪ P2O۵:۱۷٫۷۸٪ وادخالهای ثابت و نادر Th, Ca , Si برای اولین بار در نروژ کشف شد و از نظر شکل بلور: قرصی شکل - منشوری، رنگ: قهوه‌ای - قرمز - زرد نارنجی، شکستگی: صدفی، جلا: الماسی - چرب، رخ: کامل، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی فسفات است و منشأ تشکیل آن ماگمایی - پگماتیتی - آبرفتی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن واکنش‌های شیمیایی - انحلال درHClآلانیت- ایلمنیت- روتیل- زیرکن و غیره است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات دانه‌ای آبرفتی کمیاب است و بیشتر در سوئیس، نروژ، URSS، ماداگاسکار، استرالیا، آمریکا، برزیل، هند یافت می‌شود.
مونتموریونیت
مونتموریونیت با از مجموعه کانی هاست و کانیهای مشابه: ایلیت، کائولینیت و هالویزیت که توسط اشعه X و عکس العمل‌های شیمیایی قابل تفکیک می‌باشند. سنگهایی که از تبدیل توفهای ولکانیکی وترکیبات مونتموریونیت حاصل می‌شوندبنام بنتونیت معروفند که در چک اسلواکی، روسیه، آمریکاوغیره یافت می‌شوند. از نام محل Montmorillon در فرانسه گرفته شده‌است. ناپایدار- محلول در اسیدها - درآب زیاد و حجیم می‌شود - با آب مقطر تمیز می‌شود. متمایل به آبی رنگ اثر خط:سفید برای اولین بار در فرانسه (مون موریون) کشف شد و از نظر شکل بلور: فلسی فقط در میکروسکوپ، رنگ: سفید- خاکستری - زرد - متمایل به قهوه‌ای - متمایل به سبز - صورتی -، شفافیت: غیر شفاف، جلا: مات، رخ: کامل - مطابق باسطح، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن ثانوی - سازنده اصلی رس‌ها است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن ایلیت - کائولینیت - هالویزیت- ایلیت- کائولینیت- هالویزیت- کوارتز است کاربرد آن: در صنایع سرامیک - داروسازی - صنایع نفت - صنایع کائوچو، از نظر ژیزمان متراکم - توده‌ای - تجمع خاکی وغبارآلود بسیار فراوان است و بیشتر در فرانسه (مون موریون)، آلمان، روسیه و آمریکا یافت می‌شود.
میارگیریت
میارگیریت (Miargyrite) با فرمول شیمیایی AgSbS از مجموعه کانی‌هاست و سولفید نقره و آنتیموان می‌باشد. این کانی معمولاً به رنگ قرمز گیلاسی است.
از دیگر خاصیت‌های آن می‌توان به حل شدن در اسید نیتریک غلیظ، و ذوب‌شدنِ آسان اشاره کرد.
میرابیلیت
سولفات با از مجموعه کانی هاست و سفید از نظر شکل بلور: دریاچه‌های نمک داروژیزمان‌های نمک دریائی، رنگ: منشورهای کوتاه، شفافیت: صدفی، شکستگی: شیشه‌ای - چرب، جلا: کامل - مطابق باسطح، رخ: سولفات، سیستم تبلور: میرابیلیت، نمک گلوبر و در رده‌بندی مونوکلینیک است همچنین خاصیت مغناطیسی شفاف - نیمه شفاف
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن در ساخت سود(Na) - شیشه گری - نقاشی است کاربرد آن: آلمان، از نظر ژیزمان کمی محلول در آب و دارای مزه تلخ و شور است. به وسیله الکل تمیز و شسته می‌شود. در هوای آزاد آب خود را از دست می‌دهد و پودر سفید می‌شود. از کانیهای مشابه آن ناترون است که به وسیلهٔ مزه اش از آن مشخص می‌شود و مثل ناترون در اسید کلریدریک Co۲ متصاعد نمی‌کند. از کلمه sal mirabile glauberi نمک گلوبر گرفته شده‌است. یافت می‌شود.
میکروکلین
میکروکلین با از مجموعه کانی هاست و لومیناسانس کامل سیاه تیره دارد. کاربرد صنعتی گسترده‌ای دارد(صنایع سرامیک سازی) از واژه میکروکلین اقتباس شده‌است.(میکروس) محلول در HFو قلیاهای الکالن ٪ .۷۲K2O:۱۶٫۹۳٪ Al2O۳:۱۸٫۳۵٪ SiO۲:۶۴ باانکلوزیونهای Na,Fe,Ca,Rb برای اولین بار در لهستان کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - قرصی شکل -، رنگ: سیاه - خاکستری - سبز - قرمز (مشابه آمازونیت)، شفافیت: شفاف - نیمه کدر، شکستگی: نامنظم، جلا: شیشه‌ای - صدفی، رخ: کامل - مطابق با سطح، سیستم تبلور: تری کلینیک و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن پگماتیتی - ماگمایی - دگرگونی - است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن خواص نوری - اشعه Xاورتوز - پلاژیوکلاز- مسکویت- بیوتیت- اورتوز- کوارتزهیدروترمالماکله است کاربرد آن: کاربرد صنعتی گسترده‌ای دارد(صنایع سرامیک سازی)، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات دانه‌ای - توده‌ای فراوان است و بیشتر در آلمان غربی، نروژ، لهستان، روسیه، آمریکا، مکزیک، برزیل، هند، ژاپن و ماداگاسکار یافت می‌شود.
میکروکلین (kALSi308) یک سنگ آذرین مهمی است که از تکتو سیلیکات‌های معدنی تشکیل شده‌است. میکروکلین فلدسپات قلیایی پر پتاسیم می‌باشد. نوعی از میکروکلین حاوی مقدار کمی سدیم می‌باشند. که در گرانیت‌ها و پگماتیت‌ها رایج هستند. میکروکلین‌ها در طول سرد شدن آهسته ارتوکلازها شکل می‌گیرند و در زمانیکه ارتوکلاز در دمای پایین تری است پایدارتر می‌باشد . سانیدین که پلی مرف فلدسپات قلیایی است در دمای بالاتر پایداری دارد. میکروکلین می‌تواند شفاف – سفید –زرد گمرنگ –قرمز آجری – یا سبز باشد که عموماً با دو قلویی cross-hatch مشخص می‌شود که در نتیجه تبدیل ارتوگلار مونوکلینیک به میکروکلین تری کلینیک شکل میگیرد.
میکروکلین‌ها از لحاظ ترکیب شیمیایی همانند ارتوکلاز منوکلینیک می‌باشند اما بخاطر اینکه به سیستم تبلور تری کلینیک متعلق می‌باشند زاویهٔ بلور اندکی کمتر از زاویه قائم می‌باشد ازینرو اسم میکروکلین از یونانی به معنای انحراف کوچک است . تماماً از مرتبهٔ تری کلینیک بهبود یافته از فلدسپات پتاسیم دار و دی مورف با ارتو کلاز می‌باشد.
میکروکلین در بسیاری از ویژگی‌های فیزیکی عیناً منطبق با ارتوکلاز می‌باشد که می‌تواند با آزمایش‌های نوری یا X-ray مشاهده شده در زیر میکروسکوپ پلازیران تشخیص داده بشوند.  میکروکلین دوقلویی متعدد جزئی را ارائه میدهند که ساختاری شبیه شبکه فولادی را بی عیب است شکل می‌دهد.
پرتیت هم گونه‌ای میکروکلین یا ارتوکلاز به همراه ورقه نازک برون رسته آلبیت است.
سنگ آمازون یا آمازونیت گونه‌ای از میکروکلین زیبای سبز رنگ می‌باشد که به هیچ عنوان در حوضه آمازون پیدا نمی‌شود مکتشفین اسپانیایی که آن را نامگذاری کردند ظاهراً آن را با سنگ معدنی دیگری از آن منطقه اشتباه گرفتند. بزرگترین مدرک تک تبلور از میکروکلین‌ها در معدن Devils hole beryl پیدا شده بود که اندازه‌ای در حدود 14 * 36 * 50 متر داشت. این میتوانست نمونه‌ای از بزرگترین بلور از هرگونه ماده برای مدت‌ها باشد .ترجمه شده توسط دانشجویان مهندسی معدن دانشگاه تهران
میکرولیت
میکرولیت با از مجموعه کانی هاست و از واژه‌های یونانی میکروس mikros یعنی کوچک و lithos بمعنای سنگ گرفته شده‌است. در H2SO۴ حل نمی‌شود. متغیر از نظر شکل بلور: اکتائدر - هگزائدر - مرکب، رنگ: قهوه‌ای زرد - قهوه‌ای سبز - خاکستری - متمایل به قرمز، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: شیشه‌ای - چرب، رخ: ناقص، سیستم تبلور: مکعبی و در رده‌بندی اکسید است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن پگماتیتی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن واکنش‌های شیمیایی و اشعه Xپیروکلر- لیپدولیت- پولوسیت- اسپودومن و غیره است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات دانه‌ای کمیاب است و بیشتر در ایتالیا، نروژ، سوئد، زیمبابوه، استرالیا، آمریکا یافت می‌شود.
میکزیت
میکزیت با از مجموعه کانی هاست و حل شونده در اسیدها از نام یکی از مدیران معدن چک اسلواکی A.Mixa گرفته شده‌است. حل شونده در اسیدها CuO:۴۴٫۲. ٪ BiO:۱۰٫۴۲٪ As2Ob:۳۰٫۹۲٪ H2O:۱۰٫۸۶٪ CaO:۲٫۶۰٪ برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: آسیکولار، رنگ: سبز آبی - سبز -سبز زمردی، شفافیت: نیمه شفاف، رخ: نامشخص، سیستم تبلور: هگزاگونال و در رده‌بندی آرسنیات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سیادوتریکیتبیسمانتینیت است ، از نظر ژیزمان بلور- اگرگات فیبری - درخشان - توده‌ای کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، چک اسلواکی، یونان، آمریکا و مکزیک یافت می‌شود.
میلاریت
میلاریت با از مجموعه کانی هاست و از نام ژیزمان Valmilar در سوئیس گرفته شده‌است. کمی محلول در HCl K2O:۴٫۸۱٪ CaO:۱۱٫۴۴٪ BeO:۵٫۱۰٪ Al2O۳:۴٫۰۵٪ SiO۲:۷۳٫۴۵٪ H2O:۱٫۱۵٪ برای اولین بار در سوئیس کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری، رنگ: بی رنگ - متمایل به سبز - متمایل به زرد، شفافیت: نیمه شفاف، شکستگی: صدفی، جلا: شیشه ای، رخ: ناقص، سیستم تبلور: هگزاگونال و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن پگماتیتی - هیدروترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - آپاتیت- آدولر است ، از نظر ژیزمان بلوری - دانه‌ای تقریباْ کمیاب است و بیشتر در آلمان، چک اسلواکی، سوئیس، نروژ، نامبیا، روسیه و مکزیک یافت می‌شود.
میلریت
میلریت با از مجموعه کانی هاست و دارای شکستگی ناصاف است. از نام یک کانی‌شناس انگلستانی W.H.Miller مشتق شده‌است. محلول در HNO۳ برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: الیافی - آسیکولار، رنگ: زرد روشن - قهوه‌ای مایل به زرد، شفافیت: کدر(اپاک)، شکستگی: ناصاف، جلا: فلزی، رخ: خوب، سیستم تبلور: تری کلینیک و در رده‌بندی سولفور است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال - ماگمایی - رسوبی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - کالکوپیریت- سیدریت- پیریت است. کاربرد آن: کانسار نیکل، از نظر ژیزمان بلور- آگرگات دانه‌ای وموئین تقریباًَ کمیاب است و بیشتر در در آلمان غربی و شرقی، انگلستان، آمریکا و کانادا یافت می‌شود.
میمتیت
میمتیت با از مجموعه کانی هاست و دارای شکستگی ناصاف است در زبان یونانی mimethes مقلد و پیرو گرفته شده‌است. PbO:۷۴٫۵۹٪ As2O۵:۲۳٫۰۴٪ Cl:۲٫۳۷٪ برای اولین بار در نامیبی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - ورقه‌ای (پهن و کوتاه) - هرمی، رنگ: سفید - زرد - نارنجی - قهوه‌ای - سبز - خاکستری، شفافیت: نیمه شفاف، جلا: الماسی - چرب، رخ: ناقص، سیستم تبلور: هگزاگونال و در رده‌بندی آرسنیات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن پیرومرفیت - وانادینیت- گالن- پیرومرفیت- پسیلوملان است ، از نظر ژیزمان بلور- اگرگات دانه‌ای - خاکی - الیافی تقریباً کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی و شرقی، چک اسلواکی، سوئد، مکزیک و URSS یافت می‌شود.
مینیولیت
مینیولیت با از مجموعه کانی هاست و Minyulo نام محلی در غرب استرالیا است. حل شونده در اسیدهای گرم و NaOH برای اولین بار در فرانسه کشف شد و از نظر شکل بلور: سوزنی، رنگ: سفید - سبز، شفافیت: شفاف، جلا: ابریشمی، رخ: عالی - مطابق با سطح، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی فسفات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن واولیت- فسفاتها است ، از نظر ژیزمان بلور- اگرگات درخشان تقریباْ کمیاب است و بیشتر در بلژیک، استرالیا و فرانسه یافت می‌شود.
مینیوم
مینیوم با از مجموعه کانی هاست و از نام رودخانه Minius درشمالغرب اسپانیا گرفته شده‌است. محلول در اسیدهای کلریدریک و نیتریک Pb:90.67% O:۹٫۳۳٪ برای اولین بار در مکزیک کشف شد و از نظر شکل بلور: فلسی میکروسکوپی، رنگ: قرمزروشن تا قهوه‌ای - قرمز، شفافیت: غیر شفاف، جلا: مات - چرب، سیستم تبلور: تتراگونال و در رده‌بندی اکسید است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سینابر - رآلگار- گالن- سروزیت است ، از نظر ژیزمان فلسی - آگرگاتهای توده‌ای تقریباً کمیاب است و بیشتر در آلمان، یوگسلاوی، انگلستان و مکزیک یافت می‌شود.
ناتروژاروسیت
ناتروژاروسیت با از مجموعه کانی هاست و به آهستگی در اسید کلریدریک حل می‌شود. به دلیل ترکیب شیمیایی و نزدیکی با جاروزیت (ژاروزیت) است. به آهستگی در اسید کلریدریک حل می‌شود. Na2O:۶٫۴۰٪ Fe2O۳:۴۹٫۴۲٪ SO۳:۳۳٫۰۴٪ H2O:۱۱٫۱۴٪ برای اولین بار در آمریکا - نوادا کشف شد و از نظر شکل بلور: ورقه‌ای - پهن و کوتاه، رنگ: زرد - زرد تا قهوه ای، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، جلا: شیشه‌ای - کدر، رخ: خوب، سیستم تبلور: رمبوئدریک و در رده‌بندی سولفات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - ژیپس- آلونیت- ژاروزیت- لیمونیت است ، از نظر ژیزمان بلور- اگرگات دانه‌ای خاکی - قشری تقریباْ کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، چک اسلواکی، ایتالیا، آمریکا، شیلی و مکزیک یافت می‌شود.
ناترولیت
ناترولیت با از مجموعه کانی هاست و از کلمه لاتین natrium یعنی سدیم و lithos گرفته شده‌است. محلول در HCl Na2O:۱۶٫۵٪ Al2O۳:۲۶٫۸٪ SiO۲:۴۷٫۴٪ H2O:۹٫۳٪ برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: خوشه جواهری، رنگ: سفید - خاکستری - متمایل به قرمز - قهوه‌ای زرد، شفافیت: شفاف - نیمه کدر، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: شیشه ای، رخ: کامل، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن هیدروترمال - بعد از آتشفشانی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سختی - واکنش‌های شیمیایی - اشعهXآراگونیت - مزولیت - اسکولسیت -توسمانیت- زئولیت‌های دروغین- کلسیت و غیره است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات شعاعی - نودولار- دانه‌ای - توده‌ای - پودری فراوان است و بیشتر در آلمان شرقی و غربی، چک اسلواکی، ایتالیا، ایسلند، کانادا، آمریکا یافت می‌شود.
ناترون
ناترون یا نطرون با که بوره ارمنی نیز گفته می‌شود، از مجموعه کانی هاست و کمی در آب حل می‌شود، دارای مزه پودر لباسشویی است. از کلمه ناترون به معنی Soude یا نمک قلیایی گرفته شده‌است. در هوای آزاد رطوبت را جذب می‌کند - شعله را زرد می‌نماید - کمی در آب حل می‌شود. Na2O:۲۱٫۶٪ CO۲:۱۵٫۴٪ H2O:۶۳٪ از نظر شکل بلور: پهن و کوتاه، رنگ: بیرنگ - سفید - خاکستری، شفافیت: نیمه شفاف، جلا: شیشه ای، رخ: کامل - مطابق باسطح، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی کربنات است و منشأ تشکیل آن دریاچه‌های نمک دار است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - ترموناتریت- میرابیلیت- ترونا است کاربرد آن: در صنایع شیمیایی، از نظر ژیزمان بلورهای کوچک - قشرهای دانه‌ای یا رشته‌ای - گلهای شکفته روی نمکها فراوان است و بیشتر در مصر و روسیه یافت می‌شود.
ناکریت
ناکریت با از مجموعه کانی هاست و با آب مقطر تمیز می‌شود. کانیهای مشابه آن کائولینیت و دیکتیت است که ازنظر عکس العملهای شیمیایی و اشعه X تفاوت دارند. از کلمه nacre به معنای صدف گرفته شده‌است. با آب مقطر تمیز می‌شود. Al2O۳:۳۹٫۵٪ SiO۲:۴۶٫۵٪ H2O:۱۴٪ مانند کائولینیت برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: پهن و کوتاه، رنگ: سفید - خاکستری سفید - زرد، شفافیت: نیمه شفاف، جلا: صدفی، رخ: کامل - مطابق با سطح، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن ثانوی - هیدروترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن کائولینیت - دیکتیت- کلسیت- دولومیت- کوارتز است ، از نظر ژیزمان بلورهای ریز- توده‌ای - فلسی ظریف تقریباً کمیاب است و بیشتر در آلمان شرقی، آمریکا و چک اسلواکی یافت می‌شود.
ناگی آژیت
ناگی آژیت با از مجموعه کانی هاست و کانی مشابه آن تترادیمیت است که از نظر اثر خط و آزمایش روی سرب (Pb) از آن متمایز می‌گردد. از ژیزمان Nagyag در رومانی گرفته شده‌است. بی ثبات - قابلیت ذوب کم - محلول در اسید نیتریک - با آب شسته می‌شود برای اولین بار در رومانی کشف شد و از نظر شکل بلور: پهن و کوتاه - ماکله، رنگ: خاکستری فولادی تیره، شفافیت: کدر(اپاک)، جلا: فلزی، رخ: کامل - مطابق باسطح، سیستم تبلور: تری کلینیک و در رده‌بندی سولفور است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن تترادیمیت- طلا- کریزیت- آلتائیت و غیره است کاربرد آن: کانسار طلا، از نظر ژیزمان کمیاب فلسی - دانه‌ای - قابل انعطاف کمیاب است و بیشتر در رومانی و آمریکا یافت می‌شود.
نپتونیت
نپتونیت با از مجموعه کانی هاست و از کلمه Nepture نپتون خدای دریا اخذ شده‌است. محلول در HF SiO۲:۵۵٫۹۸٪ TiO۲:۱۸٫۶۱٪ MnO:۵٫۰۶٪ FeO:۴٫۱۸٪ Li2O:۳٫۴۸٪ Na2O:۷٫۲۱٪ K2O:۵٫۴۸٪ برای اولین بار در آمریکا کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری- ماکله، رنگ: سیاه - قهوه‌ای - سیاه، شفافیت: غیر شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: صدفی، جلا: شیشه ای، رخ: کامل - مطابق با سطح، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن ماگمایی - دگرگونی - هیدروترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سختی - پاراژنز - قابلیت انحلال دراسیدهاایلوائیت - تورمالین- ناترولیت- ادیالیت- بنیتوئیت است ، از نظر ژیزمان بلوری کمیاب است و بیشتر در گروئنلند، ایرلند، آمریکا، کانادا و URSS یافت می‌شود.
نفریت
سیلیکات با از مجموعه کانی هاست و سفید نامحلول در اسیدها متغیر برای اولین بار در ۵ کشف شد و از نظر شکل بلور: دگرگونی مجاورتی، رنگ: منشوری - طویل - سوزنی - موئینه، شکستگی: شیشه ای، جلا: کامل- مطابق با سطح، رخ: سیلیکات، سیستم تبلور: نفریت و در رده‌بندی مونوکلینیک است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و نیمه شفاف است.
کاربرد آن: زلاندنو، از نظر ژیزمان بلوری - رشته‌ای - شعاعی - دانه‌ای کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، URSS، ایتالیا، زلاندنو، تایوان، جنوب چین، کلمبیا، کانادا و استرالیا یافت می‌شود.
نفلین
نفلین با از مجموعه کانی هاست و از واژه یونانی nephele یعنی ابر گرفته شده‌است. در حرارت شعله در اسیدها حل می‌شود. K2O:۸٫۰۶٪ Na2O:۱۵٫۹۱٪ Al2O۳:۳۴٫۹٪ SiO۲:۴۱٫۱۳٪ برای اولین بار در ایتالیا کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - توده‌های قرصی شکل، رنگ: سفید - زرد - متمایل به سبز - قهوه‌ای - آبی سبز، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: شیشه‌ای - چرب، رخ: ناقص، سیستم تبلور: هگزاگونال و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن ماگمایی - پگماتیتی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن چگالی - واکنش‌های شیمیایی - اشعهXآپاتیت - کانکرینیت- لوسیت- اوژیت و غیره است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات توده ای- دانه‌ای فراوان است و بیشتر در آلمان غربی و شرقی، ایتالیا، نروژ، URSS، نامبیا یافت می‌شود.
نمالیت
نمالیت با از مجموعه کانی هاست و خواص فیزیکی و شیمیائی آن مانند بروسیت است ولی ازآن با غنی بودن از آهن و ساختمان رشته‌ای آگرگاتها (مثل آزبست) مشخص می‌شود. رنگ آن اغلب زردطلایی یا زرد متمایل به سبز است. از کلمات یونانی nema یعنی رشته و فیبر و lithos به معنای سنگ گرفته شده‌است. در اسیدها محلول است - ذوب نمی‌شود. برای اولین بار در آمریکا کشف شد و از نظر شکل بلور: قرصی شکل - منشوری، رنگ: زرد طلایی یا زرد متمایل به سبز، جلا: صدفی - ابریشمی، رخ: کامل - مطابق باسطح و در رده‌بندی هیدروکسید است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال - ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - کلریت- هیدرومگنزیت- سرپانتین است ، از نظر ژیزمان فراوان است و بیشتر در کانادا، روسیه (اورال)، چک اسلواکی، سوئد و آمریکا یافت می‌شود.
نوزآن
نوزآن با یک کانی از گروه فلدسپات‌ها است. محلول در اسیدها Na2O:۲۱٫۱۱٪ Al2O۳:۲۶٫۴٪ SiO۲:۴۶٫۰۳٪ SO۳:۶٫۸۲ برای اولین بار در آلمان غربی کشف شد و از نظر شکل بلور: ایزومتریک - ماکله، رنگ: سفید - خاکستری - آبی - قهوه‌ای - سیاه، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: صدفی، جلا: شیشه‌ای - چرب، رخ: کامل، سیستم تبلور: مکعبی و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن ماگمایی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن رنگ (نوز آن)-اشعه X- واکنش هایشیمیاییلازوریت - نوزآن - هاوئین- هاوئین- لویسیت- نفلین و غیره است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات فشرده - دانه‌ای کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، ایتالیا، انگلستان، آمریکا یافت می‌شود.
اولین باری که نوسین در سال ۱۸۱۵ از راین لند آلمان توصیف شد بنام کانی‌شناس آلمانی نوس (۱۸۳۵-۱۷۵۳) شناخته شد. این کانی کمیاب بوده، اما به‌طور گسترده‌ای در نقاط متفاوتی مانند جزایر اقیانوسی (مانند تاهیتی) و در رشته کوههای لاسال یوتا آمریکا وجود دارد.
نونترونیت
نونترونیت با از مجموعه کانی هاست و کانیهای مشابه شامل مونتموریونیت که توسط خواص شیمیایی و اپتیک از آن قابل تشخیص است. از نام محل نونترون (Nontron) در فرانسه گرفته شده‌است. محلول در HCL - با آب مقطر تمیز می‌شود. ترکیب شیمیایی ناپایدار برای اولین بار در لهستان کشف شد و از نظر شکل بلور: فلسی، رنگ: زرد متمایل به سبز - قهوه‌ای متمایل به سبز - سبز زیتونی، شفافیت: غیر شفاف، جلا: مات - چرب، رخ: کامل - مطابق باسطح، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن مونتموریونیت- سرپانتین- اپال- کوارتز و غیره است ، از نظر ژیزمان تجمع خاکی- بلوری کاذب فراوان است و بیشتر در فرانسه، آلمان، مکزیک، چک اسلواکی، آمریکا یافت می‌شود.
نیتروناتریت
نیتروناتریت با از مجموعه کانی هاست و دارای شکستگی صدفی. محلول در آب از ترکیب شیمیایی آن گرفته شده‌است. به راحتی ذوب می‌شود. محلول در آب Na2O:۳۶٫۵٪ N2O۵:۶۳٫۵٪ از نظر شکل بلور: رومبوئدر، رنگ: سفید - خاکستری - قهوه‌ای - قرمز زرد، شفافیت: نیمه شفاف، شکستگی: صدفی، رخ: کامل - مطابق باسطح، سیستم تبلور: تری کلینیک و در رده‌بندی نیترات است و منشأ تشکیل آن رسوبی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - ژیپس- میرابلیت- هالیت است کاربرد آن: در متالورژی و کود، از نظر ژیزمان بلوری - متراکم - دانه‌ای تقریباًَ کمیاب است و بیشتر در شیلی و روسیه یافت می‌شود.
نیجریت
نیجریت با از مجموعه کانی هاست و به واسطه رنگ تیره آن به این اسم نام گذاری شده‌است. نامحلول در اسید‌ها نسبتا متغیر برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: قرصی شکل، رنگ: قهوه‌ای تیره - قهوه‌ای روشن، شفافیت: غیر شفاف، جلا: شیشه‌ای - چرب، سیستم تبلور: هگزاگونال و در رده‌بندی اکسید است همچنین خاصیت مغناطیسی متوسط و منشأ تشکیل آن پگماتیتی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - کاسیتریت- گاهنیت- کریزوبریل است ، از نظر ژیزمان بلوری کمیاب است و بیشتر در نیجریه، پرتغال، روسیه و چین یافت می‌شود.
نیکلین
نیکلین با از مجموعه کانی هاست و قابلیت هدایت الکتریکی دارد. از کلمه نیکل (ترکیب شیمیایی) گرفته شده‌است. محلول در HNO3 Ni:۴۳٫۲۲٪ As:۵۶٫۰۸٪ برای اولین بار در مراکش کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - پیرامیدال، رنگ: قرمز - متمایل به قهوه ای، شفافیت: کدر(اپاک)، شکستگی: صدفی، جلا: فلزی، رخ: ناقص، سیستم تبلور: هگزاگونال و در رده‌بندی سولفور است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن هیدروترمال - ماگمائی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سختی و چگالیپیروتین - بیسموت خالص- آرسنیک- سافلوریت- کلوآنتیت- اسکوترودیت است ، از نظر ژیزمان به ندرت بلوری - آگرگات توده‌ای - دانه‌ای - فیبرهای رشته مانند کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی و شرقی، چک اسلواکی، کانادا یافت می‌شود.
هارموتوم
هارموتوم با از مجموعه کانی هاست و از کلمات یونانی Harmos یعنی تجمع و temnein بمعنای بریدن و قطع کردن گرفته شده‌است. محلول در HCl BaO:۲۱٫۱۸٪ Al2O۳:۱۴٫۰۹٪ SiO۲:۴۹٫۸٪ H2O:۱۴٫۹۴٪ و ادخال‌های K برای اولین بار در آلمان غربی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - قرصی - ماکله، رنگ: سفید - خاکستری - زرد - قرمز، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: نامنظم، جلا: شیشه ای، رخ: ناقص، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن واکنش‌های شیمیایی و اشعه Xفیلیپسیت- کلسیت- باریت- فیلیپسیت- کوارتز و غیره است ، از نظر ژیزمان بلوری کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، نروژ، انگلستان، آمریکا یافت می‌شود.
هالوتریکیت
هالوتریکیت با از مجموعه کانی هاست و درآب محلول است و در هوای آزاد متلاشی می‌گردد. در زبان یونانی hals به معنی نمک و Thrix به مفهوم مو می‌باشد. درآب محلول است و در هوای آزاد متلاشی می‌گردد. FeO:۸٫۰۷٪ Al2O۳:۱۱٫۴۵٪ SO۳:۳۵٫۹۷٪ H2O:۴۴٫۵۱٪ برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: سوزنی- منشوری، رنگ: بیرنگ - سفید متمایل به زرد - متمایل به سبز، شفافیت: نیمه شفاف، جلا: شیشه‌ای - ابریشمی، رخ: کامل - مطابق باسطح، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سولفات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - آلونژن- پیکرنژیت- کوپیاپیت است ، از نظر ژیزمان قشری - رشته‌ای - بلورهای کوچک تقریباْ کمیاب است و بیشتر در آلمان شرقی و غربی، یوگسلاوی، چک اسلواکی، شیلی و آمریکا یافت می‌شود.
هالویزیت
هالویزیت با از مجموعه کانی هاست و هنگامیکه خشک است به زبان می‌چسبد. دراسیدکلریدریک حل شده و درآب متلاشی می‌گردد ولی حجیم نمی‌شود. باآب مقطر شسته و تمیز می‌شود. کانی‌های مشابه شامل مونتموریونیت، کائولینیت است که با اشعه X و عکس‌العمل‌های شیمیایی ازآن قابل تفکیک می‌باشند. از نام زمین‌شناس بلژیکی O.d'Halloye گرفته شده‌است. دراسیدکلریدریک حل شده و درآب متلاشی می‌گردد ولی حجیم نمی‌شود. باآب مقطر شسته و تمیز می‌شود. Al2O۳:۳۴٫۷٪ SiO۲:۴۰٫۸٪ H2O:۲۴٫۵٪ انکلوزیون‌های آهن، کرم، منیزیم، نیکل، مس برای اولین بار در فرانسه کشف شد و از نظر شکل بلور: لوله‌ای فقط در میکروسکوپ، رنگ: سفید - متمایل به زرد - متمایل به قرمز - متمایل به سبز - متمایل به آبی، شفافیت: نیمه شفاف، شکستگی: خاکی، جلا: مات - چرب، رخ: ندارد، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال - ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن مونتموریونیت - کائولینیت- مونت موریونیت- کائولینیت- مارکاسیت است. کاربرد آن: در صنایع سرامیک، از نظر ژیزمان تجمع خاکی و غباری - بی شکل و متراکم فراوان است و بیشتر در آلمان، بلژیک، چک اسلواکی، لهستان و روسیه یافت می‌شود.
هائوئین
هائوئین با از مجموعه کانی هاست و از نام بلورشناس فرانسوی R.J.Hauy اخذ شده‌است. محلول در HCl متغیر برای اولین بار در آلمان غربی کشف شد و از نظر شکل بلور: ایزومتریک - دودکائدر- ماکله، رنگ: آبی - سبز - قرمز - زرد - خاکستری - سفید، شفافیت: شفاف - نیمه کدر، شکستگی: صدفی، جلا: شیشه‌ای - چرب، رخ: کامل، سیستم تبلور: مکعبی و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن ماگمایی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن رنگ(نوز آن)-اشعه X- واکنش هایشیمیاییلازوریت - سودالیت - نوزآن- لوسیت- نفلین- نوزآن و غیره است. ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات توده‌ای - دانه‌ای کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، آمریکا، ایتالیا یافت می‌شود.
هدانبرژیت
هدانبرژیت با از مجموعه کانی هاست و ذوب شده و یک گلوله کوچک مگنتیک سیاه رنگ می‌دهد. از نام کانی‌شناس سوئدی M.A.L.Hedenberg گرفته شده‌است. کمی در HCl گرم محلول است. CaO:۲۲٫۶٪ FeO:۲۹٪ SiO۲:۴۸٫۴٪ برای اولین بار در سوئد کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری، رنگ: خاکستری تیره - قهوه‌ای - سبز متمایل به سیاه - سیاه، شفافیت: غیر شفاف، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: شیشه ای، رخ: خوب، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن دگرگونی مجاورتی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - مگنتیت- اوژیت- پیریت است. ، از نظر ژیزمان آگرگات دانه‌ای - توده‌ای - شعاعی تقریباََ کمیاب است و بیشتر در سوئد، آلمان شرقی، روسیه، ایتالیا یافت می‌شود.
هدیفان
هدیفان با از مجموعه کانی هاست و از واژه‌های یونانی Hedus یعنی مطلوب و کلمه phainein بمعنای ظاهر شدن اخذ شده‌است. شبیه میمتیت CaO:۱۳٫۱٪ و ترکیب آن مشابه میمتیت است. برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری، رنگ: سفید - سفید متمایل به زرد - متمایل به آبی، شفافیت: نیمه شفاف، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: چرب، رخ: ندارد، سیستم تبلور: هگزاگونال و در رده‌بندی آرسنیات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - گالن- پیرومرفیت- پسیلوملان است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات توده‌ای - دانه‌ای کمیاب است و بیشتر در سوئد، چک اسلواکی، آمریکا یافت می‌شود.
هسونیت
هسونیت با از مجموعه کانی هاست و خواص فیزیکی و شیمیایی هسونیت شبیه گرونا و گروسولار است. از کلمه یونانی hesson یعنی کوچکتر (دارای یک چگالی ضعیف است) مشتق شده‌است. گاه حاوی Ti می‌باشد. (Schorlomite) متغیر - برای ایزومورف‌های مرتبه بالای آن عناصر Mg- Fe - Ca- Al- V -Cr -Zr -Ti -Mn - Y در کانیها به صورت اولیه یافت می‌شوند. برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - ورقه‌ای (پهن و کوتاه) - هرمی، رنگ: قهوه‌ای نارنجی، شفافیت: غیر شفاف - نیمه شفاف است و منشأ تشکیل آن دگرگونی مجاورتی است.
کاربرد آن: گاه به عنوان سنگ ظریف و زینتی مصرف می‌شود.، از نظر ژیزمان تقریباََ کمیاب است و بیشتر در چک اسلواکی، ایتالیا، رومانی، سری لانکا، برزیل، تانزانیا یافت می‌شود.
هسیت
هسیت با از مجموعه کانی هاست و دارای شکستگی نامنظم، با کارد بریده می‌شود. با آب شسته می‌شود. کانی مشابه آن آکانتیت است که از نظر رنگ (روشن تر) و چگالی بالاتر از آن متمایز می‌گردد. از نام شیمیدان سوئیسی (Hesse) گرفته شده‌است. محلول در اسید سولفوریک و اسید نیتریک - در شعله با رنگ سبز روشن ذوب می‌شود. Ag:۶۲٫۸۶٪ Te:۳۷٫۱۴٪ همراه با انکلوزیون‌های طلا. برای اولین بار در رومانی کشف شد و از نظر شکل بلور: ایزومتریک - پسودوکوبیک - اغلب از شکل اصلی خارج شده، رنگ: خاکستری فولادی سربی متمایل به آبی یا سیاه، شفافیت: کدر(اپاک)، شکستگی: نامنظم، جلا: فلزی، رخ: کامل - مطابق باسطح و در رده‌بندی سولفور است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن آکانتیت- طلا- ناگی آژیت- سیلوانیت است کاربرد آن: به‌طور کمیاب کانسار نقره و تلور، از نظر ژیزمان بلورهای ریز دانه‌ای و توده‌ای تقریباًَ کمیاب است و بیشتر در رومانی، روسیه، مکزیک، شیلی و آمریکا یافت می‌شود.
هلیو دور
هلیو دور با از مجموعه کانی هاست و لومینسانس تیره دارد. بریل‌های قرمز آمریکا همراه با تریدیمیت و هماتیت و اسپارتیت و توپاز حاصل ژیزمان‌های لاوای ریولیتی هستند. از واژه هلیوس اخذ شده‌است. محلول در HF BeO:۱۳٫۹۶٪ Al2O۳:۱۸٫۹۷٪ SiO۲:۶۷٫۰۷٪ و ادخال هایOH,Cs,Li,Na ,Mg,Mn,Fe,Ca,Cr برای اولین بار در روسیه کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - ورقه ای، رنگ: بی رنگ - قرمز - سیاه - سیاه جواهری - سبز تیره - صورتی - آبی تیره، شفافیت: شفاف - نیمه کدر، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: شیشه‌ای - صدفی، رخ: ناقص - مطابق با سطح، سیستم تبلور: هگزاگونال و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن پگماتیتی - هیدروترمال - پنوماتولیتی - دگرگونی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سختی - چگالی - اشعه X - خواصنوری - واکنش‌های شیمیاییآپاتیت - تورمالین - توپاز- اورتوز- کوارتز- تورمالین- توپاز- کاسیتریت است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات دانه‌ای - فشرده - شعاعی کمیاب است و بیشتر در یافت شده درپگماتیت‌های کوچک است و بیشتر در ژیزمان‌های پنوماتولیتیکی و هیدروترمال در نامبیا، برزیل، ماداگاسکار و روسیه یافت می‌شود.
سنگ خون
سنگ خون یا یشم ختایی نوعی از سنگ عقیق سبز می‌باشد که در سطح ان لکه‌هایی از جنس یشم قرمز دیده می‌شود. گاهی این کانی به صورت توده‌ای تیره رنگ و حاوی لکه‌های قرمز رنگ اکسید آهن دیده می‌شود. نوع سبز آن پلاسما نام دارد که می‌تواند دارای لکه‌های زرد پررنگ نیز باشد و برای حکاکی بسیار مناسب است بهترین معادن سنگ خون در هندوستان وجود دارد در برزیل، چین، استرالیا و آمریکا نیز وجود دارد. پلاسما در زیمبابوه یافت شده‌است. در قرون وسطی از آنجاییکه نقاط قرمز رنگ این سنگ را خون «مسیح» می‌دانستند به این سنگ قدرت‌های خارق‌العاده‌ای نسبت می‌دادند.
سنگ خون با از مجموعه کانی هاست و خواص فیزیکی و شیمیایی آن شبیه کالسدوئن است. برش‌های آن به صورت پلاک و سنگ ظریف در زینت آلات مصرف می‌شود. از کلمه یونانی helios به معنای خورشید و آفتاب و trepein به مفهوم چرخیدن گرفته شده‌است. محلول در KOH SiO۲:۱۰۰٪ همراه با ادخال‌های Al,Fe,Mg,Ca,Ni,Cr برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - پهن و کوتاه، رنگ: سبز تیره با لکه‌های قرمز یا قهوه ای-قرمز، شفافیت: غیر شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: صدفی و در رده‌بندی اکسید است و منشأ تشکیل آن بعد از آتشفشانی - دگرسانی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن کالسدوئن - اوانسیت- ژاسب- پلاسما- کالسدوئنشود. است. کاربرد آن: برش‌های آن به صورت پلاک و سنگ ظریف در زینت آلات مصرف می، از نظر ژیزمان تقریباَ کمیاب است و بیشتر در آمریکا، استرالیا، آلمان، برزیل، هند، چین، چک اسلواکی، اتریش و انگلستان یافت می‌شود.
هماتیت
هماتیت که به معنی "خون قرمز" است، در متن‌های کهن فارسی به نام شادنه، شادنج، حجرالدم، حجر هندی، آهن چینی، حجرالطور و شابانگ آمده‌است، با از مجموعه کانی هاست و محلول در اسید کلریدریک تغلیظ شده - با آب و اسید کلریدریک تمیز می‌شود. و از نظر ترکیب شاملFe:69.94% O:۳۰٫۰۶٪ با انکلوزیون‌های Mn,Al,Ti است. از نظر شکل بلور: فلسی - دانه‌ای - توده‌ای - نودولار - شعاعی بوده و دارای طیف رنگی قهوه‌ای،قرمز خاکستری،سیاه و شفافیت: نیمه شفاف - کدر مانند (اپاک) است. از نظر شکستگی به صورت صدفی و دارای جلا: فلزی - مات است. از نظر سیستم تبلور رمبوئدریک و هگزاگونال و در رده‌بندی اکسید است و منشأ تشکیل آن ماگمائی- هیدروترمال است. همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن گوتیت - لیمونیت - پیروفانیت -ایلمنیت -مگنتیت - کرومیت- سیدریت- لیمونیت- مگنتیت- پیریت- کوارتز و غیردگرگونی - رسوبیاالیت - پسودومرف. و برش سنگ آن به صورت سنگ ظریف تحت عنوان حدید در زینت آلات مصرف می‌شود. از کاربرد آن میتوان به رنگ سازی و تولید ضد زنگ و استخراج کانی‌های دیگر اشاره نمود. از نظر ژیزمان شکننده و فلسی - پهن و کوتاه - رومبوئدری - ماکل فراوان است. هماتیت بیشتر در آلمان، اتریش، ایتالیا، سوئد، انگلستان، کانادا، استرالیا، لیبریا، برزیل، روسیه و جزیره هرمز در ایران یافت می‌شود. رنگ سرخ مریخ که آن را به سیاره سرخ یا بهرام مشهور نموده به دلیل وجود این کانی و بازتاب نور خورشید در شبکه بلوری‌اش است. این موضوع از طریق مدارگرد اودیسه به اثبات رسید.
همی مورفیت
همی مورفیت با از مجموعه کانی هاست و از نظر شکل بلورهای همی مورف اخذ شده‌است. محلول در KOH غلیظ و با ZnO واکنش می‌دهد. ZnO:۶۷٫۵۹٪ SiO۲:۲۴٫۹۴٪ H2O:۷٫۴۷٪ برای اولین بار در مکزیک کشف شد و از نظر شکل بلور: همی مورفیک - قرصی شکل، رنگ: بی رنگ - سفید - خاکستری - متمایل به زرد - قهوه ای، شفافیت: شفاف - نیمه کدر، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: شیشه‌ای - صدفی - ابریشمی، رخ: کامل، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سختی - انحلال در اسیدها - چگالیاسمیت زونیت - کالسدونی - پرهنیت- اسفالریت- ولفنیت- لیمونیت- اسمیت زونیت و غیره است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات دانه‌ای - استلاکتیتی - پسودومرف کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، اتریش، ایتالیا، انگلستان، روسیه، الجزایر، ایران، آمریکا، مکزیک یافت می‌شود.
هوبنریت
هوبنریت با از مجموعه کانی هاست و از نام هونبر مهندس معدن آلمانی اخذ شده‌است. به سختی در HCl و H۲SO۴ حل می‌شود. MnO:۲۳٫۴۲٪ WO۳:۷۶٫۵۸٪ از نظر شکل بلور: منشوری - قرصهای کوچک، رنگ: قهوه‌ای قرمز - سیاه متمایل به قهوه ای، شفافیت: نیمه شفاف - کدر(اپاک)، شکستگی: نامنظم، جلا: نیمه فلزی - خاکستری، رخ: کامل، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی ولفرامات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن پنوماتولیتی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - ولفرامیت- کاسیتریت- توپاز و غیره است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات موازی تا نیمه کروی کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی و شرقی، چک اسلواکی، فرانسه، آمریکا، پرو و بولیوی یافت می‌شود.
هوپئیت
هوپئیت با از مجموعه کانی هاست و دارای شکستگی ناصاف است. نام یک شیمیدان اسکاتلندی T.Ch.Hope است. ZnO:۵۳٫۲۸٪ P2O۵:۳۱٪ U2O:۱۵٫۷۲٪ برای اولین بار در زامبیا کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - ورقه‌ای - پهن و کوتاه، رنگ: سفید - خاکستری - زرد، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: ناصاف، جلا: شیشه‌ای - صدفی، رخ: خیلی خوب - مطابق با سطح خوب -، سیستم تبلور: ارترومبیک است و منشأ تشکیل آن ثانوی - ناحیه اکسیداسیون است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - وانادینیت- همی مورفیت است ، از نظر ژیزمان مطابق با سطح بلور- اگرگات توده‌ای تقریباََ کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، زامبیا و کانادا یافت می‌شود.
هوسمانیت
هوسمانیت با از مجموعه کانی هاست و از نام کانی‌شناس آلمانی هوسمان Hausmann اخذ شده‌است. محلول در HCl Mn:۷۲٪ O:۲۸٪ برای اولین بار در آلمان غربی کشف شد و از نظر شکل بلور: بی پیرامیدال - پسودواکتائدر - ماکله، رنگ: سیاه، شفافیت: کدر(اپاک)، شکستگی: نامنظم، جلا: نیمه فلزی - فلزی، رخ: کامل، سیستم تبلور: کوادراتیک و در رده‌بندی اکسید است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن دگرگونی - دگرسانی - هیدروترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن چگالی - رنگ اثر خط - خاصیت مغناطیسی پسیلوملان - ماگنتیت- دولومیت- باریت- پسیلوملان و غیره است. ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات دانه‌ای - توده‌ای - پسودومرف کمیاب است و بیشتر در آلمان شرقی، URSS، برزیل، آمریکا و هند یافت می‌شود.
هولاندیت
هولاندیت با از مجموعه کانی هاست و دارای شکستگی ناصاف است از نام یک کلکسیونر انگلستانی کانی‌ها بنام J.H.Heuland گرفته شده‌است. CaO:۹٫۲٪ AlO:۱۶٫۸٪ SiO:۵۹٫۲۹٪ HO:۱۴٫۸٪ برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: ورقه‌ای - فلسی، رنگ: سفید - خاکستری - قرمز - قهوه‌ای، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: ناصاف، جلا: شیشه‌ای - صدفی، رخ: کامل، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن استیلیبیت- استیلبیت- چابازیت است ، از نظر ژیزمان بلور- اگرگات کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، چک اسلواکی، ایتالیا، نروژ و ایسلند یافت می‌شود.
هیاسنیت
هیاسنیت با از مجموعه کانی هاست و از منابع مهم زیرکن به‌شمار می‌رود. نام آن از واژه لاتین هیاسنیتوس اخذ شده‌است. به سختی در HF - H۲SO۴ و HCl حل می‌شود. ZrO۲:۶۷٫۰۱٪ SiO۲:۳۲٫۹۹٪ و ادخال هایU-Th- H2O (مالاکون - سیرتولیت) Y-Nv (نائژیت) HF (آلویت) و عناصر ردیاب(اویمالیت) برای اولین بار در آلمان غربی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - بی پیرامیدال -، رنگ: نارنجی تیره، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: صدفی، جلا: الماسی، رخ: ناقص - مطابق با سطح، سیستم تبلور: کوادراتیک و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن ماگمایی - دگرگونی - پگماتیتی - رسوبی - است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سختی - چگالی - واکنش هایشیمیایی - اشعه Xگزنوتیم - توریت - گارنت- بیوتیت- آمفیبول- کوارتز- گارنتآبرفتی - متامیکتایتیایزومتریک است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات دانه‌ای - دندریتی - شعاعی - دانه‌ای - آبرفتی کمیاب است و بیشتر در آبرفت‌های سری لانکا، استرالیاو برزیل یافت می‌شود.
هیالوفان
هیالوفان با از مجموعه کانی هاست و از کلمه یونانی hualos بمعنای شیشه و Phanos یعنی درخشان گرفته شده‌است. به سختی ذوب شده و حباب تولید می‌کند. در اسیدها نامحلول است. مخلوط ایزومرف آدولرو سلستین برای اولین بار در سوئیس کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - رمبوئدر، رنگ: بی رنگ - سفید - زرد، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: شیشه ای، رخ: کامل - مطابق با سطح، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن ماگمائی - دگرگونی مجاورتی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - دولومیت- اسکاپولیت است ، از نظر ژیزمان بلوری - توده‌ای - متراکم تقریباََ کمیاب است و بیشتر در سوئیس، سوئد، روسیه، نامبیا، ژاپن و یوگسلاوی یافت می‌شود.
هیپرستن
سیلیکات با از مجموعه کانی هاست و خاکستری-سفید به‌طور بخشی در HCl حل می‌شود. MgO:۴۰٫۱۶٪ SiO۲:۵۹٫۸۴٪ برای اولین بار در ۵ کشف شد و از نظر شکل بلور: ماگمایی - دگرگونی (شیت‌های متبلور)، رنگ: قرصی شکل - تیغه‌های کوچک، شفافیت: نامنظم، شکستگی: شیشه‌ای - صدفی - فلزی، جلا: کامل، رخ: سیلیکات، سیستم تبلور: هیپرستن و در رده‌بندی ارترومبیک است همچنین خاصیت مغناطیسی غیر شفاف و منشأ تشکیل آن ندارد است.
کاربرد آن: سوئیس، از نظر ژیزمان بلوری ناقص - آگرگات دانه‌ای - درخشان - توده‌های شعاعی - کروی فراوان است و بیشتر در آلمان غربی، مجارستان، رومانی، کانادا، ایران، آمریکا، استرالیا، ژاپن و گروئنلند یافت می‌شود.
هیدروزنسیت
هیدروزنسیت با از مجموعه کانی هاست و دارای لومینسانس آبی روشن نام آن از ترکیب شیمیائی اش گرفته شده‌است. دراسیدها می‌جوشد. ZnO:۷۴٫۱۲٪ CO۲:۱۶٫۰۳٪ H2O:۹٫۸۵٪ برای اولین بار در اتریش کشف شد و از نظر شکل بلور: پهن و کوتاه، رنگ: سفید - زرد روشن - خاکستری - صورتی - آبی روشن، شفافیت: نیمه شفاف، جلا: صدفی - ابریشمی - مات، رخ: کامل- مطابق با، سیستم تبلور: مونوکلینیک ندرتاً آمرف و در رده‌بندی کربنات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن اسمیت سونیت- اوری کلسیت- اسفالریت- سروزیت- اسمیت زونیت است کاربرد آن: کانسار روی، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات خاکی، ندرتاً توده‌ای - استالاگتیتی - پوسته‌ای تقریباً کمیاب است و بیشتر در در اطریش، آلمان، اسپانیا، مکزیک، لهستان، الجزیره و آمریکا یافت می‌شود.
هیدروفان
هیدروفان با از مجموعه کانی هاست و خواص فیزیکی و شیمیایی آن شبیه اوپال است. به زبان می‌چسبد و در آب غوطه ور می‌شود. گاه به صورت سنگ تزئینی و ظریف مصرف می‌شود. از کلمه یونانی hudor به معنای درخشان است. محلول در KOH , HF متغیر - درصد H2O بین ۲۷–۱ درصد در تغییر است و برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: الیافی یا رشته‌ای، رنگ: مات، شفافیت: شفاف - کدر (اپاک)، شکستگی: صدفی و در رده‌بندی اکسید است و منشأ تشکیل آن بعد از آتشفشانی - دگرسانی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن کالسدوئن - اوانسیت- اوپال خالص- اوپال سفید شیری- هیالیت و غیره است کاربرد آن: گاه به صورت سنگ تزئینی و ظریف مصرف می‌شود. از نظر ژیزمان قلوه‌ای شکل - استالاکتیتی - کنکرسیونی - قشری - پسودومورف تقریباَ کمیاب است و بیشتر در آلمان و چک اسلواکی یافت می‌شود.
هیدرومنیزیت
هیدرومگنزیت با از مجموعه کانی هاست و نامش از ترکیب شیمیائی آن گرفته شده‌است. حل شونده در اسیدها MgO:۴۹٫۹۳٪ CO۲:۲۷٫۷۵٪ H2O:۲۲٫۳۲٪ برای اولین بار در ایتالیا کشف شد و از نظر شکل بلور: سوزنی، رنگ: سفید، شفافیت: نیمه شفاف، جلا: شیشه‌ای - ابریشمی، رخ: خوب، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی کربنات است و منشأ تشکیل آن ثانوی- سرپانتیت است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - آرتینیت- کلسیت- منیزیت است ، از نظر ژیزمان بلور - اگرگات توده‌ای - سوزنی تقریباً کمیاب است و بیشتر در اطریش، چک اسلواکی، ایتالیا، آلمان غربی و آمریکا یافت می‌شود.
هیروفسکیت
هیروفسکیت با از مجموعه کانی هاست و از نام شیمیدان چک Heyrovsky گرفته شده‌است. محلول در HNO3 Pb:۶۳٫۷۶٪ S:۱۴٫۸۰٪ Bi:۲۱٫۴۴٪ برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: شاخة جواهری، رنگ: سفید قلعی، شفافیت: کدر(اپاک)، جلا: فلزی، رخ: ندارد، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی سولفور است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سختی، اشعه X و واکنش هایشیمیائیکوزالیت- مولیبدنیت- گالن- پیریت- کوارتز و غیره است ، از نظر ژیزمان بلورهای ریز کمیاب است و بیشتر در چک اسلواکی و سوئیس یافت می‌شود.
واریسیت
واریسیت با از مجموعه کانی هاست و لومینسانس متغیر تا کم رنگ دارد. از نام قدیمی variscia در آلمان شرقی گرفته شده‌است. ذوب ناشدنی- محلول در KOH Al2O۳:۳۲٫۲۶٪ P2O۵:۴۴٫۹۴٪ H2O:۲۲٫۸٪ همراه با ادخال‌های As,Fe برای اولین بار در آمریکا کشف شد و از نظر شکل بلور: پسودواکتائدر - منشوری، رنگ: بیرنگ - سبز آبی - سبز، شفافیت: نیمه کدر، شکستگی: صدفی، جلا: مات - چرب، رخ: کامل مطابق با سطح، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی فسفات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن ثانوی است
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن اشکال بلوری - اشعه X - سختی و واکنش‌های شیمیائی واولیت- واولیت- بولیواریت- لیمونیت و غیره است، از نظر ژیزمان آگرگات توده‌ای - دانه‌های نیمه شکل دار کمیاب است و بیشتر در آلمان شرقی، اطریش، چک اسلواکی، آمریکا، بولیوی یافت می‌شود
والانتینیت
والانتینیت با از مجموعه کانی هاست و از نام شیمیدان آلمانی قرن شانزدهم B.Valentinus گرفته شده‌است. به راحتی در شعله ذوب می‌شود. محلول در اسید استیک و کلریدریک و نیتریک گرم Sb:۸۳٫۵۴٪ O:۱۶٫۴۶٪ با انکلوزیون As برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - ندرتاْ پهن و کوتاه، رنگ: سفید خاکستری -خاکستری - زرد یا متمایل به قرمز، شفافیت: نیمه شفاف، جلا: الماسی - صدفی، رخ: کامل - مطابق باسطح و، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی اکسید است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - استیبین- سنارمونتیت- سروانتیت است ، از نظر ژیزمان بلورهای اغلب شیاردار- آگرگاتهای بادبزنی - شعاعی - دانه‌ای تقریباََ کمیاب است و بیشتر در آلمان، چک اسلواکی، فرانسه، الجزیره و بولیوی یافت می‌شود.
وانادینیت
وانادینیت با از مجموعه کانی هاست و کانیهای شبیه آن میمتیت است - دارای شکستگی ناصاف است. از نام وانادیوم که در آن وجوددارد گرفته شده‌است. حل شونده در HNO3 , HCl PbO:۷۸٫۳۵٪ V2O۵:۱۹٫۱۶٪ Cl:۲٫۴۹٪ برای اولین بار در مراکش کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - پیرامیدال، رنگ: زرد - قهوه‌ای - نارنجی - قرمز، شفافیت: نیمه شفاف، شکستگی: ناصاف، جلا: الماسی، رخ: ندارد، سیستم تبلور: هگزاگونال و در رده‌بندی وانادات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن میمتیت- ولفنیت- پیرومورفیت- میمتیت است ، از نظر ژیزمان بلور- اگرگات الیافی تقریباْ کمیاب است و بیشتر در اطریش، بریتانیا، مراکش، زامبیا، مکزیک و آمریکا یافت می‌شود. تصویر بلورهای کبود رنگ وانادینیت بر روی یک سنگ دولومیتی دگرسان شده را نشان می‌دهد
واولیت
واولیت با از مجموعه کانی هاست و نام یک فیزیکدان انگلستانی W.Wavell است. حل شونده در اسیدها Al2O۳:۳۷٫۱۱٪ P2O۵:۳۴٫۴۷٪ H2O:۲۸٫۴۲٪ برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشور کوتاه یا بلند، رنگ: سفید - زرد - سبز - قهوه‌ای - آبی، شفافیت: شفاف، جلا: شیشه‌ای - ابریشمی، رخ: خوب - مطابق با سطح، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی فسفات است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال - ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن مینیولیت - پرهنیت- لیمونیت- هماتیت است ، از نظر ژیزمان بلور- اگرگات درخشان - کروی فراوان است و بیشتر در آلمان غربی و شرقی، چک اسلواکی، بریتانیای کبیر و برزیل یافت می‌شود.
ورتزیت
ورتزیت با از مجموعه کانی هاست و از اسم یک شیمیدان فرانسوی Ch.Wurtz گرفته شده حل شونده در HCl وHNO3 Zn:۶۷٫۰۶٪ S:۳۲٫۹۴٪ همراه با Fe,Cd برای اولین بار در مجارستان کشف شد و از نظر شکل بلور: پیرامید ورقه‌ای (اهرم ورقه‌ای)، رنگ: قهوه‌ای روشن تا قهوه‌ای تیره، شفافیت: نیمه شفاف - کدر(اپاک)، شکستگی: ناصاف، جلا: الماسی، رخ: خوب - در سطح و، سیستم تبلور: هگزاگونال و در رده‌بندی سولفور است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن هوبنریت- گالن- اسفالریت- کالکوپیریت و... است ، از نظر ژیزمان بلور- آگرگات نسبتاْ کمیاب است و بیشتر در چک اسلواکی، آلمان غربی، رومانی، روسیه، یونان، آمریکا و پرو یافت می‌شود.
وردلیت
وردلیت با از مجموعه کانی هاست و خواص فیزیکی و شیمیایی وردلیت شبیه تورمالین است از کلمه لاتین viridis یعنی سبز گرفته شده‌است در اسیدها نامحلول است. ترکیب شیمیایی بسیار متغیر با انکلوزیون‌های مهمFe۳+, Mn , Ca و گاه حتی Cr , Ti , V , Li و غیره برای اولین بار در ایتالیا کشف شد و از نظر شکل بلور: رمبودودکائدر، رنگ: سبز - سبز تیره، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: صدفی - نامنظم، رخ: ناکامل - مطابق با سطح و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن پگماتیت است.
کاربرد آن: بریده آن به عنوان سنگ ظریف و نوعی جواهر به کار برده می‌شود.، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات متراکم - شعاعی - رشته‌ای کمیاب است و بیشتر در آلمان شرقی، سوئد، چک اسلواکی، آمریکا، برزیل، نامبیا، روسیه (اورال) و قزاقستان یافت می‌شود.
ورمیکولیت
ورمیکولیت با از مجموعه کانی هاست و با آب تمیز می‌شود و کانیهای مشابه عبارتند از بیوتیت و فلوگوپیت که به وسیلهٔ شعله می‌توان آن‌ها را از هم تفکیک نمود. از کلمه لاتینی Vermiculus به معنای کرم کوچک گرفته شده‌است.
ورمیکولیت در اثر حرارت حجیم می‌شود، در اثر شعله با ایجاد یک اشعه زرد طلایی رنگ مثل شیشه می‌ترکد و با آب تمیز می‌شود. ترکیب شیمیایی ناپایدار برای اولین بار در اتریش (کوه‌های آلپ) کشف شد و از نظر شکل بلور: فلسی- اغلب شش وجهی دروغین، رنگ: قهوه‌ای - زرد - قهوه‌ای - سبز، شفافیت: نیمه شفاف، جلا: صدفی - چرب، رخ: کامل - مطابق باسطح، سیستم تبلور: مونوکلینیک است و منشأ تشکیل آن ثانوی است، همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن بیوتیت - فلوگوپیت- بیوتیت- فلوگوپیت است؛ همچنین از نظر ژیزمان ورقه‌ای کوچک - فلسی تقریباً کمیاب است و بیشتر در آفریقای جنوبی، روسیه، آمریکا، آرژانتین و کانادا یافت می‌شود.
این محصول به دلیل خواصی چون وزن مخصوص پایین، جذب آب بالا، ضد حریق و عایق بودن، آنتی باکتریال بودن و غیرسمی و دوست‌دار محیط زیست؛ در صنایع مختلفی مثل لنت‌سازی، خوراک دام، کشاورزی، عایق‌های دما بالا، صنایع بسته‌بندی و … کاربرد دارد.
وزوویانیت
وزوویانیت با از مجموعه کانی هاست و از کانیهای مشابه آن روتیل، اپیدت، گروسولار و زیرکن است. از نام vesuve که پیدایش شده گرفته شده‌است به آسانی ذوب شده و شیشه زرد متمایل به سبز می‌دهد - در اسیدها نامحلول است. متغیر دارای انکلوزیون‌های B2O۳ برای اولین بار در روسیه کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - آسیکولار - بی پیرامیدال -، رنگ: قهوه‌ای - سبز - آبی - زرد- متمایل به قرمز، شفافیت: نیمه شفاف، شکستگی: نامساوی، جلا: شیشه‌ای - چرب، رخ: ناکامل - مطابق با و، سیستم تبلور: کوادراتیک و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن دگرگونی مجاورتی - رگه‌های است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن روتیل - اپیدوت - گروسولار - زیرکن- کلریت- دیوپسید- گرونا- اپیدوتتیپ آلپیایزومتریک است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات دانه‌ای - توده‌ای - شعاعی تقریباًَ کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، ایتالیا، رومانی، چک اسلواکی، سوئیس، روسیه، اتریش، مکزیک و نروژ یافت می‌شود.
موارد مصرف: از نوع شفاف آن برای تولید زیورآلات استفاده می شود، مخصوصا نوع کروم دار این کانی که بسیار شبیه به یشم سبز می باشد و لذا این کانی به بدل یشم سبز نیز معروف است.
وزیگنیئیت
وزیگنیئیت با از مجموعه کانی هاست و از نام یک کلکسیونر فرانسوی کانیها، L.Vesignie گرفته شده‌است. BaO:۲۵٫۹۱٪ CuO:۴۰٫۳۳٪ V2O۵:۳۰٫۷۲٪ H2O:۳٫۰۴٪ برای اولین بار در URSS کشف شد و از نظر شکل بلور: ورقه‌ای - پهن و کوتاه، رنگ: سبز - زرد تا سبززیتونی، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، جلا: شیشه ای، رخ: خوب، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی وانادات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - کوپریت- کلسیت- باریتین است ، از نظر ژیزمان بلور- ماکل پلی سنتتیک - اگرگات ورقه‌ای کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، چک اسلواکی و URSS یافت می‌شود.
ولاستونیت
ولاستونیت با از مجموعه کانی هاست و لومینسانس نارنجی تا کرم پررنگ کامل از خود نشان می‌دهد. از نام کانی‌شناس انگلستانی ولاستون W.Wolaston اخذ شده‌است. به سختی در HCl حل می‌شود. CaO:۴۸٫۳٪ SiO۲:۵۱٫۷٪ برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: قرصی با جهات طولی اصلی، رنگ: سفید - زرد - خاکستری، شفافیت: نیمه شفاف، جلا: شیشه ای، رخ: کامل- مطابق با سطح ,، سیستم تبلور: تری کلینیک و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن دگرگونی مجاورتی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سختی - اشعه X و واکنش‌های شیمیایی پیکتولیت - تره مولیت- وزوویان- کوارتز- گارنت و غیره است. ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات شعاعی - رشته‌ای فراوان است و بیشتر در آلمان غربی، رومانی، فنلاند، مکزیک، آمریکا، کانادا، نامبیا یافت می‌شود.
ولتائیت
ولتائیت با از مجموعه کانی هاست و از نام فیزیکدان ایتالیایی A.Volta گرفته شده‌است. حل شونده در اسیدها K2O:۴٫۵۸٪ FeO:۱۷٫۴۶٪ Fe2O۳:۱۵٫۵۲٪ SO۳:۴۶٫۶۸٪ H2O:۱۵٫۷۶٪ برای اولین بار در اسپانیا کشف شد و از نظر شکل بلور: اکتائدر - دودکائدر، رنگ: سبز تیره تا سیاه، شفافیت: غیر شفاف، جلا: ابریشمی، رخ: ندارد، سیستم تبلور: مکعبی و در رده‌بندی سولفات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - آلونژن- هالوتریکیت- ملمانتریت است ، از نظر ژیزمان بلور- اگرگات دانه‌ای و توده‌ای تقریباْ کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، ایتالیا، ایران و اسپانیا یافت می‌شود.
ولفونیت
ولفونیت با از مجموعه کانی هاست و از نام یک کانی‌شناس اتریشی F.X.Wulfer گرفته شده‌است. PbO:۱٫۴٪ MoO۳:۳۸٫۶٪ برای اولین بار در مکزیک کشف شد و از نظر شکل بلور: ورقه‌ای - ماکله، رنگ: زرد - نارنجی - قرمز، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، جلا: الماسی - چرب، رخ: ناقص، سیستم تبلور: کوادراتیک و در رده‌بندی مولیبدنیت است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن باریتین- گالن- کلسیت- دولومیت- اسمیت- زونیت است. ، از نظر ژیزمان بلور- اگرگات خاکی و دانه‌ای - ماکل فراوان است و بیشتر در آلمان غربی، اطریش، یوگسلاوی، چک اسلواکی، کنگو، مکزیک، آمریکا، مراکش، استرالیا یافت می‌شود. تصویر بلورهای پرتقالی رنگ ولفونیت با لبه‌های فارسی بر بر روی یک سنگ سیلیسی شده را نشان می‌دهد
وولیت
وولّیت با از مجموعه کانی هاست و از نام طبیعی دان انگلستانی W.Whewell گرفته شده‌است. دراسیدهامحلول است - قابل ذوب CaO:۳۸٫۳۸٪ CO۲:۴۹٫۲۸٪ H2O:۱۲٫۳۴٪ برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشورهای کوتاه - طنابی شکل - ایزومتری، رنگ: سفید - متمایل به زرد، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: صدفی، جلا: شیشه‌ای - صدفی، رخ: بسیارخوب - مطابق با /۱۰۱/، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی مواد آلی است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن کلسیت - باریتین- نفت خام یا روغن است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگاتهای دانه‌ای تقریباْ کمیاب است و بیشتر در آلمان شرقی، چک اسلواکی، رومانی، مجارستان، فرانسه، آمریکا و روسیه یافت می‌شود.
وی‌ویانیت
وی ویانیت با از مجموعه کانی هاست و باچاقوبریده می‌شود-ورقه‌های آن قابل انعطاف می‌باشد- کانی مشابه آن لازوریت است. از نام کانی‌شناس انگلستانی J.G.Vivian گرفته شده‌است. محلول در اسیدها- درشعله قرمز می‌شود و یک پرل کوچک مگنتیک می‌شود. FeO:۴۲٫۹۶٪ P2O۵:۲۸٫۳۱٪ H2O:۲۸٫۷۳٪ آبی تیره تبدیل می‌شود. برای اولین بار در ژاپن کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - تابولار - ایزومتریک، شفافیت: نیمه شفاف - کدر(اپاک)، شکستگی: نامساوی - نامنظم، جلا: شیشه‌ای - صدفی - مات، رخ: عالی، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی فسفات و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن لازوریت- سیدریت- لیمونیت و غیره است. کاربرد آن: رنگ‌کننده، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگاتهای رشته‌ای، نودولار، خاکی و شعاعی فراوان است و بیشتر در آلمان غربی، انگلستان، چک اسلواکی، یوگسلاوی، بولیوی و آمریکا یافت می‌شود.
ویتریت
ویتریت با از مجموعه کانی هاست و دارای شکستگی ناصاف است و کانیهای شبیه آن آراگونیت، استرونتیانیت، سروزیت، کوارتز است. از نام یک طبیعی دان انگلستانی (W.Withering) گرفته شده‌است. حل شونده در HCl و HNO3 BaO:۷۷٫۷٪ CO۲:۲۲٫۳۰٪ برای اولین بار در بریتانیای کبیر کشف شد و از نظر شکل بلور: بی پیرامید - منشوری - ورقه ای، رنگ: سفید - زرد - خاکستری - قهوه ای، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: ناصاف، جلا: شیشه‌ای - چرب، رخ: ناقص، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی کربنات است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن آراگونیت - استرونتیانیت - سروزیت -کوارتز- سیدریت- گالن- اسفالریت است ، از نظر ژیزمان بلوری - اگرگات دانه‌ای - الیافی - توده‌ای - توپی تقریباً کمیاب است و بیشتر در بریتانیای کبیر، اطریش، URSS، آمریکا یافت می‌شود.