سگوند
سگوند به قولی برگفته از سکا به معنی دلیر و شجاع یک ایل ساکن غرب و جنوب غرب ایران است. دانشنامه ایرانیکا و علی‌اکبر دهخدا سگوند را یک ایل کرد، کیهان فرهنگی یک ایل لک و سیسو ادموندز یک ایل لر معرفی می‌کنند. گستره سکونتگاه ایل از جنوب استان کرمانشاه (منطقه سکاوند)، نواحی مرکزی استان لرستان تا شمال استان خوزستان می‌باشد. جغرافیای سکونت سگوندها در دوره قاجار تا دشت هُرو در جنوب بروجرد گسترده بوده‌است. جمعیت ایل به صورت طایفه‌های کوچک و متعددی گسترش یافته‌است.گویش سگوندها به عنوان بخشی از باجلان‌ها، زبان باجلانی است. باجلانی یکی از شاخه‌های زبان کردی است. سگوندها هم‌اکنون به زبان لری سخن می‌گویند. هنری راولینسون سگوندها را از ایل باجلوند و خاستگاه آنان را به همراه ایل بیرانوند، موصل عراق می‌داند و معتقد است بیرانوندها و باجلوندها در قرن دوازدهم یعنی در اواخر حکومت صفویه یا در زمان افشاریه از نواحی موصل به لرستان آمدند.
نام سگوند که دگرگون شده سکا است و نخست به صورت سکوند نوشته می‌شده‌است. سگوند در تلفظ طوایف لرستان «سی ون» است و نامی برای سکاها است و ترکیبی آن سکستان و سگزی است. نظیر این نام‌گذاری را در مورد نام سیستان نیز می‌بینیم که قبلاً بنا بر ریشه سکایی، سگستان بوده و عرب‌ها آن را سجستان تلفظ می‌کردند و بعدها در زبان فارسی سگستان تبدیل به سیستان شده‌است.نام «سی ون» نیز در فارسی تبدیل به سگوند شده‌است. ترک‌ها نام سگوند را در زبان ترکی آیت‌وند و ایتیوند و ایوتوند و آیتی ون، یعنی همان سگوند نامیده‌اند.
تاریخ ایل سگوند نشان می‌دهد که این ایل در دوره‌های مختلف به صورت خان و رعیتی اداره می‌شده و برخلاف برخی از ایل‌های لرستان، خان بودن در میان سگوندها نشانه نجیب‌زادگی و دلیل بر محترم بودن خان‌ها بوده‌است. تا دوره سلطنت محمدشاه قاجار یعنی بین سال‌های ۱۲۱۳ تا ۱۲۲۷ هجری شمسی ریاست ایل به دست خانواده علی دوست‌خان بود که پس از مرگ محمدحسن‌خان، طایفه مختوا ریاست ایل سگوند را به دست گرفت و تا پایان اداره ایل به صورت خان و رعیتی، خان‌های ایل از طایفه مختوا بودند اما پس از آن اختلاف‌هایی به وجود آمد و ایل به دو جمعیت علی‌خانی و رحیم‌خانی تقسیم شد.
تبارنامه خان‌های سگوند که از پسران حاجی خداداد و طایفه مختوا بوده‌اند. افرادی که در کنار نامشان حرف "(رئیس)" قرار گرفته‌است در یک دوره خان ایل سگوند بوده‌اند.
سگوندها به عنوان بخشی از باجلوندها به همراه بیرانوندها از جمله ایل‌های لرستان بودند که در شکل‌گیری حکومت زندیان، به کریم‌خان زند کمک کرده و همراه وی به شیراز رفتند اما پس از انقراض سلسله زندیه به لرستان برگشتند و در هرج و مرج اوایل حکومت قاجار به تصرف املاک سایر ایل‌ها پرداختند.
پس از بازگشت ایل‌های باجلوند (سگوندها) و بیرانوندها به لرستان، سگوندها با ایل ساکی برای تصاحب منطقه بالاگریوه وارد نبرد شدند که نتیجه آن کشته شدن حسین‌خان ساکی رئیس ایل ساکی و تصرف بالاگریوه توسط ایل سگوند بود. پس از این شکست ساکی‌ها در لرستان و خوزستان پراکنده شده و بخشی از آنها به عنوان یکی از طوایف سگوند درآمدند.
سگوندها در کنار بیرانوندها، پاپی‌ها و چگنی‌ها در شورش سال ۱۳۰۲ علیه نیروهای دولتی حکومت پهلوی شرکت داشتند که نتیجه شورش سرکوب و شکست عشایر لر بود.
از مشاهیر ایل سگوند می‌توان به فتح‌الله پورسرتیپ نایب رئیس مجلس شورای ملی، محمد پورسرتیپ سفیر ایران در اتریش، اسپانیا و سوریه و محمد عالیخانی سفیر ایران در ایالات متحده آمریکا و اندونزی اشاره کرد.
سگوندها یکی از پنج ایل باجلان ساکن لرستان است. ایل باجلوند به پنج طایفه عمده تقسیم می‌شود که عبارتند از:از دیگر تیره‌های ایل سگوند می‌توان به تیره عین‌الوند که زیر مجموعه بزرگی از تیره مختوا می‌باشد اشاره نمود که بیشتر در شمال خوزستان و منطقه کرگاه در جنوب شرقی شهر خرم‌آباد ساکن هستند.