جی‌اف-۱۷ تاندر
جی‌اف-۱۷ تاندر جنگنده چندمنظورهٔ سبکِ تک‌موتوره نیروی هوایی پاکستان است. این جنگنده محصول مشترک "مجموعه هوافضای پاکستان" و شرکت هوانوردی چنگدو چین است؛ که در چین به نام اف‌سی ۱ ژیائولانگ شناخته می‌شود. این جنگنده از موتور روسی آردی-۹۳ بهره می‌گیرد که آن را به حداکثر ۱٫۶ ماخ می‌رساند و توانایی انجام مأموریت‌های چندمنظوره و متنوعی چون رهگیری، حمله به زمین و شناسایی هوایی و اهداف دریایی را دارد. جی‌اف-۱۷ به یک توپ مسلسل ۲۳ م‌م دولول مجهز است و می‌تواند به انواع موشک‌های هوابه‌هوا و هوابه‌سطح مسلح شود.
این جنگنده مطابق با نیازهای نیروی هوایی پاکستان ساخته شده و قرار است به عنوان مکمل هواپیمای آمریکایی اف ۱۶ به ستون فقرات نیروی هوایی این کشور تبدیل شود. چینی‌ها که در تولید این جنگنده مشارکت داشته‌اند هنوز قصد به خدمت گرفتن آن را ندارند. ۶۴ فروند از این هواپیما تا پایان سال ۲۰۱۴ وارد خدمت در نیروی هوایی پاکستان شده‌است. پاکستان مصمم است که این هواپیما را جایگزین جنگنده‌های سالخورده چینی و فرانسوی نانچانگ کیو-۵، چنگدو جی-۷، و میراژ ۳ خود کند.
جی اف ۱۷ برتر از جنگنده‌های مشابه خانواده اف ۵ آمریکایی و اف ۷ چینی و میگ ۲۱ روسی است و قابلیتهای تهاجمی چندمنظوره پیشرفته نسل چهار دارد. این جنگنده تاکنون به هیچ کشوری صادر نشده اما به عنوان یک جنگنده کارآمد و ساده و ارزان مورد توجه کشورهای مختلف جهان سوم مانند ونزوئلا، الجزایر، سودان، مالزی، آرژانتین، لبنان، بنگلادش، نیجریه، سری‌لانکا، مراکش و اروگوئه قرار گرفته‌است. این جنگنده می‌تواند برای کشورهایی که توان مالی لازم برای خریداری جنگنده‌های نسل پنجم را ندارند مناسب باشد. کشورهایی که احتمال حمله هواپیماهای پنهان‌کار به آنها کم است و نیازی به حملات دوربرد ندارند ممکن است جذب این جنگنده شوند زیرا جی‌اف-۱۷ می‌تواند پر کنندهٔ جایگاه میان جنگنده‌های نسل سه و نسل پنج باشد. هر چند طراح ارشد هواپیما معترف است که «این هواپیما نمی‌تواند با دیگر هواپیماها در بازار رقابت کند» و شرایط ژئوپولیتیکی نیز به نفع صادرات این جنگنده نیست.
در ۲۵ مارس ۲۰۱۵ گزارشی غیررسمی در مورد قرارداد میانمار و پاکستان برای راه اندازی خط تولید این جنگنده در میانمار اعلام شد. پیش از این میانمار جنگنده‌های چینی مثل اف-۷ (مدل چینی میگ-۲۱) و نانچانگ کیو-۵ را در خاک خود تولید انبوه کرده بود.
«سهیل امان» فرمانده نیروی هوایی ارتش پاکستان بیان داشت که پاکستان به تنهایی جنگنده «جی اف ۱۷» را ساخته و از چین هیچ کمکی نگرفته‌است.
به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از روزنامه «جیو»، «سهیل امان» فرمانده نیروی هوایی ارتش پاکستان در گفتگوی ویژه با روزنامهٔ آمریکایی «واشینگتن تایمز» بیان داشت که پاکستان برای ساخت جنگنده‌های مسلح از چین هیچ کمکی نگرفته‌است و گزارش‌های داده شده مبنی بر کمک چین به پاکستان در ساخت جنگنده‌های مسلح کاملاً اشتباه است چرا که مهندسین پاکستانی به تنهایی به دانش چگونگی ساخت این جنگنده‌ها دست یافته‌اند.
وی افزود: سازمان ملی هوانوردی پاکستان به تنهایی جنگنده «جی اف ۱۷» را ساخته‌است.
این جنگنده تاکنون ۱۶ هزار ساعت پرواز داشته و در سوابق عملیاتی خود در بازه سال ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷ در استان وزیرستان شمالی عملیات ضدتروریسم انجام داده‌است. در سال ۲۰۱۹ این جنگنده یک فروند پهپاد نظامی ایرانی را که وارد حریم هوایی پاکستان شده بود، در مرز ایران–پاکستان سرنگون کرد. در سال ۲۰۱۹ نیروی هوایی پاکستان مدعی شد که این جنگنده یک فروند میگ ۲۱ هندی را نیز سرنگون کرده‌است.
تا قبل از سال ۲۰۱۸ میلادی، همهٔ جنگنده‌های جی‌اف-۱۷ از نوع بلاک ۱ بودند و مدل بلاک ۲ در سال ۲۰۱۸ ارائه شد و قرار شد تا سال ۲۰۲۱ در خط تولید بماند. این جنگنده در بروزرسانی سوم خود بلاک ۳، موتور جدیدی با کد RD-93MA دریافت خواهد کرد و رادار و الکترونیک پرواز آن بهبود خواهد یافت.
http://en.wikipedia.org/wiki/JF-17_Thunder