واگوتومی
واگوتومی عبارت است از عمل جراحی قطع عصب واگ (واگوس) که جهت کاهش ترشح اسید معده انجام می‌شود.
انشعابات عصب واگ به قستهای مختلف معده عصب دهی می‌کند؛ تحریک این عصب سبب ترشح اسید معده می‌شود. افزایش تحریکات این عصب منجر به ایجاد زخم در معده و دوازدهه خواهد شد. در حالی که با این عمل ترشح اسید معده و فعالیت فیزیکی آن کاهش می‌یابد. عمل جراحی واگوتومی زمانی که تولید اسید معده با روش‌های دیگر کاهش نمی‌یابد؛ انجام می‌شود. در حال حاضر این عمل به عنوان استاندارد طلایی برای بیمارانی که نسبت به خط اول درمان در مقابل عفونت با هلیکوباکترپیلوری ناموفق بوده‌اند؛ محسوب می‌شود. این عمل جراحی در مواردی که زخم همراه با عوارضی همچون انسداد، خونریزی و پارگی لوله گوارش همراه است، بسیار مناسب می‌باشد. واگوتومی جهت کنترل زخم‌های راجعه (عودکننده) و مقاوم به درمان یا برای درمان انبوه خونریزی یا زخم معدهٔ همراه با پارگی انجام می‌شود.
واگوتومی در ابتدا روشی درمانی محبوب جهت درمان زخم پپتیک بود. تصور بر این بود که بیماری زخم پپتیک به علت ترشخ بیش از حد اسید توسط معده می‌باشد. در واقع واگوتومی روشی جهت کاهش اسید معده از طریق قطع عصب سلولهای جداری تولیدکننده اسید بود. این عمل به امید بهبود زخم‌های پپتیک به انجام می‌رسید.
زخم معده (دوازدهه) در گروه بیماری‌های دستگاه گوارش دسته‌بندی می‌شود. مشکلات گوارش حدود ۲۵–۳۰٪ از جامعه را درگیر خود نموده است. در ایالات متحده، ۶۰ میلیون بزرگسال رفلاکس معده و روده را حداقل یک بار در ماه تجربه می‌کنند، و ۲۵ میلیون بزرگسال روزانه از سوزش معده رنج می‌برند. در صورت عدم درمان این شرایط بیماری به یک زخم پیشرفته منجر می‌شود. حدود چهار میلیون نفر را مبتلا به زخم پپتیک فعال هستند و سالانه حدود ۳۵۰٬۰۰۰ بیمار جدید شناسایی می‌شود. بستگان بیماران مبتلا به زخم دوازدهه (اثی عشر) شانس بیشتری نسبت به ابتلا به این زخم‌ها دارند.
این عمل به دو صورت باز یا بسته (لاپاروسکوپیک) انجام می‌پذیرد. و انواع آن شامل: در این دو روش، به دلیل حذف عصب دهی معده، اختلال حرکتی معده به صورت اتونی بروز کرده و لذا تخلیه غذا دچار اشکال می‌گردد از همین رو باید با یک جراحی اضافه این مشکل برطرف گردد. برای حل این موضوع همراه با این دو روش واگوتومی، ممکن است پیلوروپلاستی (pyloroplasty) یا اناستوموز گاستروژوژونوستومی(gastrojejunostomy) انجام گردد که به مجموعه این جراحی واگوتومی و درناژ (vagotomy and drainage) (V&D) (V+D) گویند. روش دیگر که به ان واگوتومی با انترکتومی(vagotomy with antrectomy) (V&A) (V+A) یا واگوتومی و دیستال گاسترکتومی (vagotomy and distal gastrectomy) گویند، انست که کل ناحیه انتر را بردارند یعنی انترکتومی(antrectomy) یا همان دیستال گاسترکتومی (distal gastrectomy) را انجام داده و معده باقی مانده را با دو روش مختلف به دوازدهه یا ژوژونوم اناستوموز دهند. اناستوموز گاسترودئودنال (Gastroduodenostomy anastomose) را بنام بیلروت یک (Billroth I) و اناستوموز گاستروژوژونال (Gastrojejunostomy anastomose) را بنام بیلروت دو (Billroth II) می‌نامند.
در کل روش واگوتومی فوق انتخابی روش ارجح است چون کمترین عوارض را دارد هرچند که بیشترین احتمال عود را نیز دارا می‌باشد. از طرف دیگر روش واگوتومی انترکتومی بیشترین عوارض و کمترین میزان عود را دارد لذا این روش برای موارد زخم‌های مقاوم و زخم‌های با احتمال عود بالا بکار می‌رود. در این عمل از بیهوشی عمومی یا جنرال استفاده می‌شود.
طی عمل عصب واگ توسط هوک بالا آورده می‌شود و سپس به وسیله کلمپ، قسمت بالایی و پایینی عصب لیگاتور (مسدود) می‌شود. بعد از قطع عصب برای اطمینان از صحت عمل، قسمتی میانی که مورد برش قرار گرفته‌است به آزمایشگاه آسیب‌شناسی (پاتولوژی) ارسال می‌شود.
بیمارانی که مورد عمل واگوتومی قرار می‌گیرند؛ حدود ۷ روز بعد از عمل در بیمارستان بستری می‌شوند. در سه یا چهار روز اول نیاز به ساکشن ترشحات معده الزامی است که این عمل از طریق قرار دان لوله بینی-معدی انجام می‌شود. بیمار در این مدت دارای رژیم ساده حاوی مایعی شفاف می‌باشد تا فعالیت طبیعی معده بازگردد. حدود شش هفته طول می‌کشد تا بیمار مورد عمل به‌طور کامل بهبود یابد؛ در این مدت برای جلوگیری از تشکیل لخته وریدهای عمقی، بیمار تشویق به حرکت می‌شود. نرم‌کننده‌های مدفوعی (ملین) و همچنین آنتی بیوتیک نیز ممکن است بعد از عمل تجویز شود.