احمد پاکتچی
احمد پاکتچی (متولد ۱۳۴۲، تهران) متخصص علوم قرآن و حدیث، عضو شورای عالی علمی مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، عضو سابق هیئت علمی دانشگاه امام صادق، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سرپرست پیشین پژوهشکده دانشنامه نگاری در پژوهشگاه علوم انسانی، و مدیر کنونی گروه نشانه‌شناسی هنر در فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی ایران است. نیز، وی از دی ماه سال ۱۳۹۹ (2021) سفير ايران در سازمان يونسكو معرفی شده‌است.
احمد پاکتچی در خانواده‌ای از بازاریان تبریز به دنیا آمد که به تهران کوچیدند. وی کودکی خود را در محله نارمک تهران سپری کرد. او هم‌زمان با تحصیلات دوره دبیرستان، به فراگیری زبان عربی پرداخت.
همزمان با تحصیلات مدرسه، وی تحصیلات خود در علوم حوزوی را نیز نزد عمویش آیت الله محمد پاکتچی در تهران آغاز نمود و موفق شد تحصیلات حوزوی خود را تا مرحلهٔ خارج، نزد روحانیانی مانند آیت الله مرتضی شمس اردکانی پی بگیرد.
با پایان یافتن تحصیلات دبیرستان در رشتهٔ ریاضی، وی سربازی خود را در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی گذراند. او در نخستین کنکور بعد از انقلاب فرهنگی، با رتبه شش رشته علوم انسانی وارد دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران شد و برای تحصیل، رشته تاریخ را برگزید.
پاکتچی هم‌زمان با فراغت از تحصیل دوره کارشناسی در دانشگاه تهران، همکاری خود را با مرکز تازه تأسیس دائرة المعارف بزرگ اسلامی آغاز نمود. او اکنون مدیریت بخش فقه، علوم قرآنی و حدیث آن مرکز را بر عهده دارد؛ بسیاری از پژوهشهای مهم پاکتچی، نخستین بار به انگیزه نگارش مقاله برای این مرکز آغاز شدند.
احمد پاکتچی، در سال ۱۹۹۳ در مقطع دکتری رشتهٔ مطالعات ادیان در دانشگاه دولتی قزاقستان در شهر آلماتی فارغ‌التحصیل شد. سه سال بعد یعنی در سال ۱۹۹۶، وی دکترای خود را در رشتهٔ زبانشناسی تاریخی در همان دانشگاه و زیر نظر سفیر وقت قزاقستان در ایران به پایان رساند.
پاکتچی افزون بر تسلط بر زبان‌های فارسی و ترکی، با برخی از زبان‌های دیگر نیز آشنایی دارد. ازجمله، وی کتاب‌ها و مقالاتی را به زبان‌های روسی، انگلیسی، و قرقیزی به نگارش درآورده، و در برخی مقالات خود از منابعی به سی زبان مختلف بهره جسته است. برای نمونه، مقالۀ «پُماک» در جلد 13 دائرةالمعارف بزرگ اسلامیرا می‌توان یاد کرد که دربارۀ قومی است مهاجر که در تاریخ پرنشیب و فراز خود به سرزمین‌های مختلف مهاجرت کرده‌اند و به همین سبب در منابع اقوام مختلف به زبان‌های متنوعی درباره‌ی ایشان مطلب نوشته شده است. پاکتچی بین سال‌های ۱۹۹۳ تا ۱۹۹۵ با رتبهٔ استاد کرسی فلسفهء ایران باستان در دانشگاه ملی قزاقستان به تدریس پرداخت. وی با مراجعت به ایران از سال ۱۳۷۸ تاکنون عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق در گروه الهیات و معارف اسلامی، عضو شورای عالی علمی مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، عضو گروه نشانه‌شناسی فرهنگستان هنر، و عضو حلقه نشانه‌شناسی تهران است. همچنین تدریس عنوان درسی «اصطلاح‌شناسی تاریخ علم» در پژوهشکده تاریخ علم دانشگاه تهران برای نخستین بار بر عهدهٔ وی بوده‌است. وی در این درس که برای دانشجویان کارشناسی ارشد رشتهٔ «تاریخ ریاضی، نجوم و فیزیک و فن آوری در دورهٔ اسلامی» ارائه می‌گردد، با ترسیم کلیاتی در بارهٔ زبان یونانی باستان و تعاملهای زبان عربی با یونانی و دیگر زبانها، چگونگی وضع اصطلاحات فلسفی و علمی در دورهٔ اسلامی را بازمی کاود.
کوششهای علمی پاکتچی را می‌توان در چند زمینه دسته‌بندی کرد: نخست آثار علمی او در حوزه اسلام‌شناسی که شمار زیادی از این آثار با این حوزه پیوند خورده است؛ زمینه‌هایی همچون تاریخ حدیث، تاریخ قرائات، تاریخ فقه، تاریخ فرق اسلامی، خوارج شناسی، شیعه شناسی، تاریخ تصوف، مطالعات نهج البلاغه و جز آن. وی مقالات متعددی در این زمینه‌ها تألیف نموده‌ است.
کوششهای پاکتچی را می‌توان در راستای بومی کردن روش‌های مطالعه‌ی تاریخی در حوزه مطالعات اسلامی ارزیابی نمود. او به ویژه در دانشگاه امام صادق شاگردانی تربیت کرده‌است که هر یک در زمینه‌ای برای تحقق این هدف کوشش کرده‌اند. http://www.ihcs.ac.ir/fa/news/17362/مراسم-معارفه-دکتر-پاکتچی-سرپرست-جدید-پژوهشکده-دانشنامه-نگاری-برگزار-شد