کتائب حزب‌الله
کتائب حزب‌الله (به عربی: کتائب حزب‌الله فی العراق)، گردان‌های حزب‌الله یک گروه شبه نظامی شیعه عراقی است که توسط جمهوری اسلامی ایران تأمین مالی و نظامی می‌شود. این گروه در جنگی که در عراق در جریان است و در جنگ شهری سوریه فعال است. هسته اصلی کتائب حزب‌الله در سال ۲۰۰۷ برای مقاومت در برابر حضور نیروهای آمریکایی و انگلیسی در خاک عراق شکل گرفت. در تاریخ چهارشنبه ۷ اسفند ۹۸ وزارت خزانه‌داری آمریکا، احمد الحمیداوی رهبر گروه کتائب حزب‌الله عراق را به دلیل مشارکت در سرکوب اعتراضات در عراق، و همکاری با روند صدور تروریسم و فساد و رشوه‌خواری رژیم ایران در فهرست ویژه تروریسم و تحریم قرار داد. بیانیه وزارت خارجه آمریکا می‌گوید که گروه کتائب حزب‌الله در سوریه فعال است و در سال ۲۰۰۹ در لیست سازمانهای تروریستی قرار گرفته‌است.
کتائب حزب‌الله عراق یک گروه شیعه است که اعضای آن مقلد خمینی و محمد باقر صدر هستند و در سال ۲۰۰۳ توسط نیروی قدس سپاه پاسداران ایران راه اندازی شد. این گروه مخالف حضور نیروهای آمریکایی در عراق هستند و بعد از سقوط صدام حسین اولین عملیات خود علیه نیروهای آمریکایی را در ۲۳ اکتبر سال ۲۰۰۳ در منطقه بلدیات شهر بغداد انجام دادند.
سازماندهی این گروه مخفی است ولی ابومهدی مهندس، مشاور نیروی قدس ایران و از اعضای سابق سازمان بدر به عنوان رئیس این گروه شناخته می‌شود. این گروه از نیروی قدس ایران آموزش و کمک‌های مالی دریافت می‌کند. دولت آمریکا حزب‌الله لبنان را متهم می‌کند که سلاح‌ها و آموزش‌های این گروه را تأمین می‌کند. این گروه در سال ۲۰۰۷ با تهاجم علیه نیروهای ائتلاف و آمریکا شناخته شد و با گذاشتن فیلم تهاجمات خود علیه نیروهای آمریکایی در روی اینترنت شناخته شد.
در تابستان سال ۲۰۰۸ نیروهای آمریکایی و عراقی سختگیری را علیه کتائب حزب‌الله و گروه‌های ویژه انجام دادند. حداقل ۳۰ عضو این گروه در آن ماه‌ها دستگیر شد. بسیاری از سران گروه‌ها دستگیر شده و مقامات رسمی آمریکا اظهار کردند که در نتیجه این سختگیری بسیاری از فرماندهان آن‌ها به ایران فرار کردند.
در ۲ ژوئیه ۲۰۰۹ این گروه به لیست سازمان‌های تروریستی آمریکا افزوده شد. این گروه مسئول بسیاری از بمب‌های کنترل از راه دور کنارجاده‌ای، خمپاره، موشک و تهاجمات با آرپی‌جی و همچنین عملیات‌های تک تیراندازی علیه نیروهای آمریکایی و عراقی بوده و همچنین مسئول عملیات تهاجم راکت به منطقه سبز در نوامبر ۲۰۰۸ که منجر به کشته شدن دو کارمند سازمان ملل شد می‌باشد.
در دسامبر ۲۰۱۰ مقامات نظامی آمریکایی گفتند، در روستایی در نزدیکی مرز ایران در ۲۵۶ کیلومتری (۱۶۵ مایل) در جنوب شرق بغداد یک درگیری با اعضای گروه کتائب حزب‌الله داشته‌اند. در این درگیری ۱۲ نفر دستگیر شدند. نیروهای نظامی طی بیانیه‌ای اعلام کردند که، نیروهای مشترک امنیتی از ساختمان‌های متفرقه شهری مورد تیراندازی قرار گرفتند و آن‌ها نیز به این آتش پاسخ دادند که میلیتان‌هایی که در آن‌ها حضور داشتند را کشتند. مقامات رسمی عراقی اعلام کردند که بسیاری از کشته شدگان از افراد بیگناه بودند و خواستار جبران خسارات وارده شدند. گفته می‌شود که ۸ نفر کشته شدند.
در ۱۳ ژولای ۲۰۱۰ ژنرال ری اودیرنو از گروه کتائب حزب‌الله به عنوان یک تهدید اصلی علیه نیروهای و پایگاه‌های آمریکایی در عراق نام برد. اودیرنو در یک بریفینگ در بغداد گزارش داد: «در هفته‌های اخیر تهدیدات علیه ما افزایش یافته و لذا ما تدابیر امنیتی را در بسیاری از پایگاه‌ها افزایش داده‌ایم».
در ژوئیه ۲۰۱۱، نیروهای رسمی اطلاعات عراق تخمین زدند که این گروه دارای ۱۰۰۰ جنگنده است و ماهانه به آن‌ها بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ دلار پرداخت می‌شود.بعد از خروج نیروهای آمریکایی از عراق در دسامبر ۲۰۱۱، این گروه، جنگنده‌های خود را به فرمان قاسم سلیمانی فرمانده سپاه قدس برای دفاع از حکومت بشار اسد به سوریه فرستادند و به این ترتیب کتائب جنگ خود با نیروهای آمریکایی در عراق را به جنگ با گروه‌های مخالف دولت سوریه که قصد سرنگونی بشار اسد را داشتند تغییر داد. در عین حال کتائب مخالفت خود با نیروهای آمریکایی را ادامه داده و جنگ‌های علیه داعش که نیروهای آمریکایی در آن شرکت داشتند را بایکوت می‌کرد.
در ۴ فوریه ۲۰۱۳، واثق البطاط رهبر سابق کتائب حزب‌الله اعلام کرد که یک گروه جدید بنام ارتش مختار را با هدف دفاع شیعیان و کمک به نیروهای دولتی ضد تروریسم درست کرده‌است.
در جریان جنگ با داعش در سوریه، این گروه در بازپس‌گیری شهر حلب در ۲۰۱۵ و دیرالزور در ۲۰۱۸ برای کمک به نیروهای بشار الاسد حضور مؤثری داشته‌است.
پس از بالاگرفتن جنگ داخلی سوریه و اینکه دولت اسلامی شام و عراق (داعش) شروع به قدرت گرفتن کرد، دولت عراق برای حفظ امنیت مناطق شیعه به شبه نظامیان شیعه از جمله کتائب حزب‌الله تکیه کرد. در جریان حملات ژوئن داعش به استانهای صلاح الدین، نینوا و دیاله که ارتش عراق متلاشی شد، شبه نظامیان شیعه نقش مهمی در حفظ امنیت عراق ایفا کردند.
بعد از اکتبر سال ۲۰۱۶، کتائب حزب‌الله همراه با نیروهای ارتش عراق و سایر گروه‌های شبه نظامی (PMF) در جنگ آزادسازی موصل علیه داعش شرکت داشت. این گروه همراه با سایر گروه‌های شبه نظامی در جنگ اطراف تل‌عفر برای قطع کردن مسیر موصل به تل‌عفر و سایر مناطق تحت کنترل داعش، شرکت داشت.
شامگاه ششم ژوئیه ۲۰۲۰ هشام الهاشمی، بر اثر حمله مسلحانه و شلیک گلوله، مقابل منزلش در منطقه زیونه در بغداد ترور شد. طبق گزارش‌ها، الهاشمی چندین بار از سوی یکی از اعضای کتائب حزب‌الله عراق تهدید شده بود، گفته‌می‌شود فردی که وی را تهدید کرده ابوعلی عسکری نام دارد.پس از صدور این اتهامات در شرایطی که هیچ گروهی مسئولیت این قتل را بر عهده نگرفته بود، کتائب حزب‌الله عراق بیانیه ای صادر کرد و گفت که «سرعت آماده‌سازی و واردکردن اتهامات به مخالفان طرح اشغالگری، نشان می‌دهد ابزار قتل و اتهام یکی است.»
کتائب یکی از گروه‌های بسیار مخفی در بین گروه‌های شیعه عراقی است و اطلاعات کمی از ساختار این گروه وجود دارد ولی مشخص است که رهبری این گروه با ابومهدی المهندس بود.
دبیرکل گردان‌های حزب‌الله عراق اعلام کرد که در حال حاضر این گروه دارای بیش از ۵ هزار نیرو در قالب سه گردان در عراق می‌باشد.
این گروه آموزش‌های خود را از نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، حزب‌الله لبنان و سایر گروه‌های وابسته به ایران دریافت می‌کند. در سال ۲۰۰۸ نیروی قدس و حزب‌الله لبنان کمپ‌های آموزشی در چهار محل در تهران، قم، اهواز و مشهد دایر کرده بود. نیروهای کتائب و سایر گروه‌های شیعه آموزش سلاح‌های کوچک و مواد منفجره را می‌دیدند. حزب‌الله لبنان یک کمپ برای آموزش در جنوب عراق دایر کرده بود که بعد از کشف در سال ۲۰۰۸ مجبور شد که به ایران منتقل شود.
جمال جعفر ابراهیم معروف به ابومهدی مهندس رهبر گروه کتائب حزب‌الله یکی از گروه‌های شبه نظامی شیعه که توسط ایران حمایت و پشتیبانی می‌شود. وی علاوه به رهبری کتائب، معاون مشاور امنیت ملی عراق و معاون فرمانده حشد الشعبی، گروهی که گروه‌های شیعه ضد داعش را دربرگرفته و معروف به بسیج مردمی، می‌باشد. ابو مهدی مهندس سال‌ها در رابطه با یکسری جنایات مرگبار محکوم بود. در سال ۲۰۰۷ در دادگاه کویت به دلیل دست داشتن در بمبگذاری سفارت فرانسه در کویت که منجر به کشته شدن ۶ نفر و زخمی شدن بیش از ۹۰ نفر شد محکوم شده بود. بعد از کشته شدن ابومهدی مهندس در ۱۳ دی ۱۳۹۸ عبدالعزیز المحمداوی معروف به ابوفدک جایگزین او شد. وی سابقاً مأمور اطلاعاتی سازمان بدر بود.
این گروه در آغاز با نام «کتائب ابوالفضل العباس» اعلام موجودیت کرد. در سال ۲۰۰۷ این گروه اعلام کرد از این پس با نام اصلی یعنی کتائب حزب‌الله عراق (گردان‌های حزب‌الله در عراق) به فعالیت ادامه می‌دهد. شبکه ماهواره‌ای الاتجاه در حال حاضر اقدام به پخش اخبار و فیلم‌های این گروه می‌کند.
این گروه تنها گروه شبه نظامی عراقی است که در لیست تروریستی آمریکا قرار دارد و در ۲ ژوئیه ۲۰۰۹ به این لیست افزوده شده‌است.
روز ۲۶ مارس ۲۰۲۰ وزارت خزانه داری آمریکا ۲۰ مقام و فرد و کمپانی مستقر در ایران و عراق را مورد تحریم قرار داد، این افراد و نهادها از سپاه پاسداران و بازوی نخبه شبه نظامی و خرابکار خارجی اش یعنی نیروی قدس حمایت کرده و نیز در تأمین کمکهای مرگبار به شبه نظامیان مورد حمایت ایران در عراق، از جمله کتائب حزب‌الله و عصائب اهل حق دست داشتند.گزارش آمریکا دربارهٔ تروریسم در سال ۲۰۱۶ توسط وزات امور خارجه این کشور در ۱۹ ژوئیه ۲۰۱۷ در هفت فصل منتشر گردید و روی سایت این وزارت خانه قرار داده شد. در فصل ششم این گزارش تحت عنوان «سازمان‌های تروریستی خارجی» دربارهٔ کتائب حزب‌الله آمده‌است:
«کتائب حزب‌الله - مشخصات: در سال ۲۰۰۶ به وجود آمد و در ۲ ژوئیه ۲۰۰۹ به عنوان سازمان تروریستی خارجی نام‌گذاری شد، کتائب حزب‌الله (KH) یک گروه تندرو شیعه اسلامی و با نظرگاه ضد غربی و ایدئولوژی تندرو شورشی است. قبل از عقب‌نشینی نیروهای ایالات متحده در سال ۲۰۱۱ این گروه اقدام به تهاجم به اهداف عراقی، آمریکایی و ائتلاف در عراق می‌کرد، و سیاستمداران و غیرنظامیان طرفدار پروسه سیاسی مشروع عراق را تهدید جانی می‌کرد. این گروه استفاده قابل ملاحظه و گسترده تبلیغاتی برای عملیاتش در رسانه‌های عمومی می‌کند که شامل فیلمبرداری و پخش فیلم‌های ویدئویی از تهاجماتش می‌شود. کتائب حزب‌الله دارای وابستگی‌های ایدئولوژیک و دریافت حمایت از ایران می‌باشد.
فعالیت‌ها: کتائب حزب‌الله مسئولیت تعداد زیادی تهاجمات تروریستی را از سال ۲۰۰۷ بعهده گرفته‌است، که شامل بمبگذاری مواد انفجاری تعبیه شده تهاجمات موشکی و عملیات تک تیراندازی. در سال ۲۰۰۷ کتائب حزب‌الله بدنامی اش را بخاطر حملاتش به نیروهای ایالات متحده و ائتلاف در عراق کسب کرد. در ژوئیه ۲۰۱۱، ۵ سرباز آمریکایی در یک حمله موشکی در بغداد کشته شدند، در این حمله موشکی که توسط کتائب حزب‌الله صورت گرفت، مهاجمین بین سه تا پنج موشک به پایگاه نظامی ویکتوری ایالات متحده در بغداد شلیک کردند. فعالیت گروه ادامه داشته و در ۲۰۱۵ در درگیری‌های سوریه در حمایت از رژیم اسد و در عراق علیه داعش شرکت کرده‌است. در خرداد و ژوئن و ژوئیه ۲۰۱۵ کتائب حزب‌الله اطلاعات محل و شیوه تماس برای نیروگیری و درخواست کمک مالی را در یک کانال طرفدار ایران و بر روی یوتیوب پخش کرد تا در اقدامی برای نیروگیری جنگنجو در عراق و سوریه بکار گیرد.
در سال ۲۰۱۶ این گروه با پیوستن به ارتش عراق به جنگ با داعش در نبرد موصل ادامه داد. سرانجام کتائب حزب‌الله برای پاکسازی مرز سوریه-عراق در سمت غرب موصل پیشروی کرده، در حالیکه سایر نیروهای شیعه طرفدار ایران نزدیکتر به شهر به جنگ ادامه دادند.
توانمندی: تخمین زده می‌شود که اعضای گروه حداقل ۴۰۰ نفر باشند.
موقعیت/منطقه عملیاتی: عمدتاً پایگاه آن در عراق است، اما همچنین در جنگ به همراه نیروهای طرفدار رژیم اسد در سوریه نیز شرکت دارد. سنتاً کتائب حزب‌الله اکثر عملیات عمده اش را در بغداد به اجرا گذاشته‌است، اما عملیاتش از زمان شکل‌گیری به سایر نقاط عراق نیز گسترش پیدا کرده‌است.
مالی و کمک‌های خارجی: کتائب حزب‌الله بسختی به ایران متکی است.
در فروردین ۱۴۰۰، خبرگزاری فرانسه از وجود «شبکه مافیایی بزرگ» در مرزهای ایران و عراق و سرازیر شدن «میلیاردها دلار اختلاس و رشوه» به جیب نیروهای شیعه شبه‌نظامی مورد حمایت جمهوری اسلامی خبر داد. به نوشته این خبرگزاری، در مرز ایران و عراق گروه‌های مافیایی تشکیل شده که با دور زدن عوارض گمرکی و گرفتن رشوه، میلیاردها دلار از خزانه دولت عراق را به منبع درآمدی برای شبه‌نظامیان، احزاب سیاسی و مقامات فاسد تبدیل کرده‌اند و افراد اصلی که از این مورد سود می‌برند، نیروهای شبه‌نظامی مورد حمایت جمهوری اسلامی هستند که حتی در مواقعی مأموران گمرکی را که مانعی در راه آنها ایجاد می‌کنند، تهدید به مرگ کرده‌اند.
مقام‌های عراقی تأکید می‌کنند که اکثر گذرگاه‌های ورودی ایران و عراق توسط گروه حشد الشعبی کنترل می‌شود. نیروهای حشد الشعبی به‌صورت گسترده‌ای در گمرک‌ها به عنوان مرزبان، بازرس و پلیس حضور دارند و بازرگانانی که دنبال دردسر نیستند، برای واردات کالا به آنها رشوه پرداخت می‌کنند. حشد الشعبی این گزارش را تکذیب کرد اما اما گروه‌های دیگر مورد حمایت جمهوری اسلامی مانند عصائب اهل حق و کتائب حزب‌الله تقسیم گمرک‌ها و بنادر کشور میان گروه‌های شبه‌نظامی را تأیید کرده‌اند.
سخنگوی رسمی گروه کتائب حزب‌الله، محمد بصری، اعلام کرد که روز دوشنبه ۷ اوت ۲۰۱۷ در یک تهاجم هوایی به ستون نظامی این گروه در مرز عراق و سوریه ۳۶ تن از افراد این گروه کشته و ۷۵ نفر دیگر مجروح شده‌اند. این حمله در نزدیکی الطنف سوریه که قبلاً دو بار نیروهای آمریکایی شبه نظامیان مورد حمایت ایران را هدف قرار داده بودند انجام شده‌است. ابوآلائی دبیرکل گردان‌های سیدالشهداء گفت: هفت تن از افراد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از جمله حسین قمی فرمانده آن‌ها و استراتژیست اصلی آن‌ها کشته شدند. پیش از این داعش، مسئولیت این حمله را بر عهده گرفته بود.
العبادی نخست‌وزیر عراق در یک کنفرانس مطبوعاتی گفت: نیروهای ائتلاف اختیارات اجرای حملات هوایی بدون موافقت دولت عراق را دارا نمی‌باشند. علی‌رغم اینکه نیروهای ائتلاف و وزارت دفاع آمریکا مسئولیت خود در قبال این واقعه را تکذیب کردند، مسئولین آمریکایی بارها گفته‌اند که ایالات متحده اجازه نزدیک شدن گروه‌های حشدالشعبی عراق که طرفدار ایران می‌باشند یا عبور آن‌ها از مرزها به سوریه را نمی‌دهد. در ماه‌های اخیر شایع شده‌است که ایران تلاش می‌کند یک جاده زمینی که سوریه را به خاک عراق مرتبط می‌سازد را امن سازد.
در تاریخ ۲۹ دسامبر ۲۰۱۹ آمریکا در پاسخ به حمله راکتی به پایگاه نظامی کی-وان در شهر کرکوک که به کشته شدن یک آمریکایی و زخمی شدن چهار تن دیگر انجامید، به پایگاه‌های این گروه حمله کرد، در این حملات دست کم ۲۵ شبه نظامی عراقی کشته و ۵۵ نفر نیز زخمی شدند.بمباران کتائب حزب‌الله توسط ایالات متحده () طبق اعلام وزارت دفاع ایالات متحده در تاریخ ۲۹ دسامبر ۲۰۱۹ (۸ دی ۹۸) به وقوع پیوست. به گفته وزارت دفاع این حمله «ضربات دفاعی دقیق» علیه پنج مقر کتائب حزب‌الله در عراق (سه مورد) و سوریه (دو مورد) بوده‌است که در پی «حملات مکرر کتائب حزب‌الله علیه پایگاه‌های عراقی که میزبان نیروهای ائتلاف عملیات راهکار ذاتی(Operation Inherent Resolve)» رخ داد. منابع رسمی این حملات را پاسخ مستقیم آمریکا به کشته شدن یک شهروند آمریکایی در حملات موشکی به یک مقر عراقی دانسته‌اند.
در مقابل، کتائب حزب‌الله مسئولیت آن حملات را انکار کرده‌اند. به گفته منابع عراقی دست کم ۲۵ نیروی شبه نظامی عراقی در حملات آمریکا کشته و ۵۵ نفر زخمی شده‌اند.
این حملات واکنش مقامات عراق و مرجعیت دینی این کشور را به دنبال داشت و در بیانیه‌های جداگانه این حملات دخالت در امور داخلی عراق دانسته شده و محکوم شد
در پی این حمله معترضان عراقی به سفارت آمریکا در بغداد حمله کردنداین حمله واکنش‌هایی را در پی داشت. سپاه پاسداران حمله به مواضع کتائب حزب‌الله را نقض حاکمیت ملی عراق و انتقام جویی از آمریکا را حق حشد الشعبی خواند.
همچنین افرادی با در دست داشتن پرچم‌های حشد الشعبی و کتائب حزب‌الله به سفارت آمریکا در منطقه سبز بغداد حمله کردند و بخش‌هایی از سفارت را به آتش کشیدند.
جنگنده‌های ارتش ایالات متحده آمریکا در بامداد ۱۳ مارس سال ۲۰۲۰ انبارهای سلاح و مواضع این گروه را هدف بمباران سنگین قرار دادند. پنتاگون ضمن دفاعی خواندن عملیات فوق گزارش کرد که این حملات توان عملیاتی گروه فوق را به شدت کاهش داده، این بمباران در پاسخ به حمله نیروهای نیابتی مورد حمایت جمهوری اسلامی، علیه نیروهای آمریکایی که منجر به کشته شدن دو سرباز ارتش آمریکا و یک سرباز انگلیسی شد صورت گرفت. فرمانده سنت‌کام روز جمعه ۲۳ اسفند اعلام کرد ما اطلاعاتی داریم که تأیید می‌کند کتائب حزب‌الله حملات به پادگان تاجی را انجام داده‌است. وی طی یک نشست خبری تصاویر ماهواره‌ای از پنج انبار سلاح این گروه را نشان داد و اعلام کرد این انبارها محل نگهداری سلاح‌های پیشرفته‌ای بود که جمهوری اسلامی ایران برای کتائب حزب‌الله فرستاده‌بود.
شامگاه پنجشنبه ۵ تیر ۱۳۹۹ نیروهای ارتش عراق به مقر کتائب حزب‌الله، در جنوب بغداد یورش برده و سه فرمانده کتائب حزب‌الله و شماری از اعضای این گروه را بازداشت کردند. یک مقام عراقی گفت یکی از فرماندهان دستگیرشده ایرانی است. پس از این حمله جلسه ای فوری با حضور نوری مالکی، هادی عامری و فالح الفیاض برای بررسی پیامدهای حادثه تشکیل و مالکی در توییتی خواستار احترام به حشد شعبی شد. ساعاتی پس از حادثه در صبح روز جمعه ۶ تیر، منابع نزدیک به حشد شعبی از آزادی نیروهای کتائب حزب‌الله خبر دادند. به گفته منابع از نیروهای حشد شعبی به دلیل دریافت یک پیام اشتباه از سوی مرکز عملیات ملی مبنی بر حمله به مقر مذکور و بازداشت نیروهای حشد شعبی عذرخواهی شده‌است.
سخنگوی وزارت دفاع آمریکا طی اطلاعیه‌ای اعلام کرد که نیروهای ارتش آمریکا عصر پنجشنبه ۲۶ فوریه ۲۰۲۱ مقر نیروهای کتائب حزب‌الله و کتائب سیدالشهداء در شرق سوریه را مورد حمله هوایی قرار دادند که طی آن ۱۷ نفر کشته شدند.
روز یکشنبه ۲۷ ژوئن ۲۰۲۱ ایالات متحده آمریکا حملات هوایی هدفمندی را علیه «تأسیسات مورد استفاده شبه‌نظامیان مورد حمایت ایران» و از جمله کتائب حزب‌الله انجام داد که به انهدام یک انبار مهمات و سلاح و کشته شدن چند نفر منجر شد. مایکل نایتس، یکی از اعضای مؤسسه سیاست خاور نزدیک واشینگتن گفت: «گروه‌هایی وجود دارند که اساساً از نیروهای سپاه قدس سپاه پاسداران هستند و کتائب حزب‌الله از همین‌ها است».