دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه کابل
مهیار BMTX
همچنان دو لت می‌تواند در آینده از اطلاعات و دانش، دانش آموختگان این دانشکده در طرح‌های انکشا فی بخش‌های گوناگون یاد شده در بالا و احیای صنایع دستی مانند، کلالی، کندن کاری، کاشی کاری، موزایک، طر ح‌های قالین، شیشه کاری، لوحه نویسی، تابلو سازی، تز یین شهرها و ایجاد مو سسه‌های هنری و تخصصی و ابتکارات دیگر از ایشان استفاده مؤثر بنماید. همین‌طور در پهلوی این هنرمندان عده یی از مردم می‌توانند صاحب حرفه و پیشه شوند و بازار صنایع دستی تقویت یا بعد که در نتیجه آن هم فر هنگ کشور غنامند خواهد شد و هم از فروش آن‌ها یک مقدار ارز خارجی به داخل کشور جهت تقو یت اقتصاد ملی جذ ب خواهد گر دید که خود یکی از اهداف این دانشکده به‌شمار می‌رود.
این دانشکده در سال ۱۳۴۵ مطابق ۱۹۶۶ میلاد ی توسط یک تن از استادان ماهر مجسمه‌سازی کشور افغانستان، محتر م پوهندوی استاد امان‌الله حیدر زاد (که تازه از تحصیلات عالی از کشور ایتالیا در رشته مجسمه‌سازی به افغانستان برگشته بود) آموزشگاه مجسمه‌سازی و نقاشی در چو کات دانشکده ادبیات و علوم بشری وقت اساس گذاشته شد که بخش نقاشی توسط استاد امان‌الله پارسا که وی نیزاز جمله نقاشان تحصیلکرده بود وبخش مجسمه‌سازی آن توسط استاد امان‌الله حیدرزاد پیش برده می‌شد. کارگاه عملی آموزشگاه یاد شده در تالار مدور فعلی دانشکده هنرها موقیعت داشت و دانشجویان مستعد و علاقه‌مند به هنر، از دانشکده‌ها ی گوناگون دانشگاه کابل در اوقات فراغت جهت فراگیری رشته‌های مورد نظر شان مر اجعه می‌نمودند در سال ۱۳۴۷ مطابق ۱۹۶۸ در پهلوی رشته‌های نقاشی و مجسمه‌سازی کور س‌های مو سیقی، نطا قی، تمثیل وخطاطی نیز افزود گردید که بخش موسیقی شرقی آن توسط استاد محمد حسین سراهنگ و بخش غربی آن توسط یکی از استادان آلمانی پیش برده می‌شد. در سال ۱۳۴۸ مطابق ۱۹۶۹ نما یشگاه‌ها ی آثار هنری بخش نقاشی و مجسمه‌سازی دانشجویان شامل آموزشگاه‌ها در مر کز فرهنگی امر یکا؛ بخش دانشگاه کابل واقع چمن حضوری، تالار سید جمال الدین افغان در کتابخانه دانشگاه، گو یته انستسیتوت، مرکز فرهنگی فرانسه، سالن شهرداری کابل تدو یر گردید که به استقبال مردم مواجه شد.
از جمله هنر مندان جوان آموزشگاه‌های متذکره می‌توان از محترم حامد نوید، مصطفی اندوه، کر یم امید، خلیل حیدر زاد، محمد نعیم حنیفی، عبدالله نوابی، سپوزمی روف، وهاب سعید، محمد هاشم سنجر، محمد عظیم سر خوش و سید عثمان شر یفیان نام برد که بعضی ایشان از جمله هنرمندان ورزیده کشور گردیدند. آموزشگاه هنر دراماتیک بعد از سال ۱۳۵۱مطابق ۱۹۷۲ نیز به یک سلسله فعالیت‌های هنری آغاز نمود و توانست با عده یی از دانشجویان با استعداد و موفق به نمایش دادن نمایشنامه‌ها و انتر کت‌ها که از آن جمله یکی هم نمایشنامه وحدت ملی نوشته فضل الربی پژواک بود که در سالن اجتماعات دانشگاه کابل به نمایش گذاشته شد، می‌باشد.
بالاخره این دانشکده در سال ۱۳۵۴ مطا بق ۱۹۷۵ میلادی به شکل بخش رسمی و اساسی به نام هنرهای زیبا در پهلوی بخش‌های دری، پشتو، عر بی، خبرنگاری، تاریخ، جغرافیا، آلمانی، انگلیسی و فرا نسوی دانشکده ادبیات و علوم بشری، توسط محترم پو هندوی استاد امان اله حیدر زاد و محترم داکتر عنایت اله شهر انی و عده یی از استادان هنر دو ست اساسگذاری شد که در رشته‌ها ی نقا شی و مجسمه سا زی دانشجویان واجد شر ایط را که فارغ التحصیلان صنوف ۱۲ می‌بودند بعد از امتحان کانکور اختصاصی جذب می‌نمودند. این دانشکده دارای طرح منظم درسی شامل ۱۲۷ کریدت بود که در مد ت چهار سال یا هشت سمستر (ترم) دانشجویان تحت آموزش قرار می‌گرفتند و بعد از فراغت برای شان مدرک لیسانس داده می‌شد که تا اکنون نیز ادامه دارد در آن زمان ساعات در سی از ۸ صبح آغاز و ۵ عصر همه روزه دوام دا شت. که در بین ساعت درسی وقفه‌ها نیز موجود بود. او لین دوره فارغان این دانشکده که به ده تن می‌رسیدند در سال ۱۳۵۷ مطابق ۱۹۷۸ به جامعه تقدیم گردیدند که می‌توان از سید فاروق فریاد، سراج الدین سراج، شیر محمد ترابی محمد همایون کریمپور، سید خادم قبادی، عبدالمالک دوست زاد، زمری شیر زاد، عبدالاحمد منیر، سید محمد شاه و حسین علی یاد نمود.
در سال ۱۳۵۹ رشته‌های گر افیک، تآتر و مو سیقی نیز بدان افزود گردید و تعدادی از استادان و دانشجویان در آن دانشکده جذب شدند. از اینکه از لحاظ کمی به پنج ر شته یعنی نقا شی، گر افیک، مجسمه سا ز ی، تیاتر و موسیقی رسید از لحاط کیفی نیز باید ارتقا می‌نمود. خوشبختانه نظر به توجه استادان آن رشته‌ها خصوصاً جناب پو هنمل داکتر محمد نعیم فر حان و توجه عدهیی از هنر دوستان در ۱۸ سرطان سال ۱۳۶۳مطابق ۱۹۸۴ از سطح بخش به سطح دانشکده ارتقا نمود که با پنج بخش یادشده امور علمی و تدریسی‌اش مستقلانه پیش برده می‌شد و با وجود مشکلات زیاد الی سال ۱۳۷۱به قسم نور مال دروس آن ادامه داشت. تعداد استادان آن بیش ا ز پنجاه تن و تعداد شاگردانش بیش از سه صد تن می‌رسید و همچنان دارای یک کتا بخانه کو چک و یک گالر ی با کمیت بیش از سه صد اثر نقاشی، گر اقیک و مجسمه در جنب خویش داشت در بخش تآتر نیز انکشافات قابل ملا حظه نموده بود که می‌توان ا ز نمایشنامه‌های پر و میته در ز نجیر، مر ض سفید و ده‌ها نمایشنامه دیگر یاد نمود که اکثراً در ادیتوریم پو هنتون به معرض نمایش قرار می‌گرفت که دیپارتمنت‌های دیگر نیز باآن‌ها همکاری می‌نمودند.
در سال ۱۳۷۱ مطابق ۱۹۹۲ که و لایت کا بل خصوصاً ساحه دانشگاه کابل، میدان زد و خورد گر و پ‌های متخاصم تنطیمی قرار گرفت در اثر آن تعدادی ا ز استادان و دانشجویان به کشورهای د یگر مهاجر گردیدند و پو هنحی هنرها بعد ا ز تاراج، حریق گردید و تمام اسناد علمی و تدر یسی و آثار هنر ی همه ا ز بین رفت. این دانشکده نسبت به سایر دانشکده‌های دانشگاه کابل خسارات زیاد یرا متقبل گردید. گرچه با اند ک آرامش در محوطه دانشگاه یک سلسله کارهای بازسازی صورت پذیرفت ولی با آمدن رژیم طالبان در سال ۱۳۷۵مطابق ۱۹۹۶ ناتمام ماند و بعد از آن این پوهنحی ضربه سختی دیگری را متقبل گردید و بزرگتر ین موانع در راه انکشاف آن به عمل آمد که ازآنجمله تعین ریس غیر تخصصی ویک سلسله موانع مانند نداشتن مواد درسی، کمبود استاد، اجازه ندادن فعالیت‌های هنری مانند نقاشی تصویراجسام زنده که برای یک اثر هنری خیلی بااهمیت می‌باشد و از بین رفتن رشته‌های موسیقی ومجسمه‌سازی خود موانع بزرگی در راه رشد این دانشکده به‌شمار می‌رفت.
درآن زمان تعداد زیاد استادان و دانشجویان ترک وطن نموده بالاخره به هفت هفت تن ر سیدند که اگر تحو لات سال ۱۳۸۰ رخ نمی‌داد و اداره موقت در کشور به وجود نمی‌آمد از بین رفتن این پو هنحی، حتمی بود اینک که دو سال از اداره موقت و حکو مت انتقالی اسلامی می‌گذرد تعداد استادان و دانشجویان افزایش یافته، تعمیر دانشکده ترمیم گر دیده و به کمک استادان این دانشکده ورهبری دانشگاه ومساعدت کشورهای آلمان، ایتالیا، هندوستان، نروژ، انگلستان و ژاپن کارگاه‌های دروس عملی ترمیم وتجیهز قسمی گردیده و تعدادی از استادان ورزیده خارجی جهت تدریس و تدویر کارگاه‌های هنری و علمی به این دانشکده مراجعه نموده مشترکاً با استادان و دانشجویان کار و فعالیت می‌نمایند. تاکنون به تعداد ۸ تن ا ز استادان و هشت تن از دانشجویان جهت بازدید به کشورها ی نروژ، آلمان، ژاپن، چین وهندوستان سفر نموده که نتایج مثبت به بار داشته‌است و امیدواریم تا استادان دیگر جهت بازدید و ادامه تحصیلات عالی به خارج کشور اعزام گردند، دانشکده هنرهای زیبا در سال جاری یعنی ۱۳۸۲ دارای یک کتابخانه مجهز، یک نگارخانه برای حفظ آثار هنری پایان‌نامه‌های فارغان و پروژه‌های صنفی دانشجویان، تالار مشق وتمرین بخش تآتر وموسیقی، کارگاه‌های مجسمه‌سازی، نقاشی، گرافیک وهمچنان دارای صنوف درسی مضامین نظری واتاق‌های استادان بخش تدریسی و اداری و تعداد تحویلخانه‌ها می‌باشد و فعلاً دارای پنج بخش بوده که اینک با طرح‌های درسی آن معرفی می‌گردند.
این بخش در سال ۱۳۵۴ با بخش مجسمه‌سازی که ر شته گرافیک در جنب آن بود در تشکیل دانشکده ادبیات و علوم بشر ی ایجاد گر دید. از جمله فعال‌ترین بخش این دانشکده می‌باشد و از این ر شته یک تعداد از هنرمندان چیر ه د ست و ماهر و معلمان متخصص فارغ‌التحصیل گر دیده که اکثر در مو سسات دولتی ونهادهای فرهنگی در مر کز و ولایات جذب گردیده‌اند که از آنجمله می‌توان از شمولیت شان درکادرعلمی دانشکده هنرها، مکتب هنرها، رادیوتلویزیون، نگارستان غلام محمد میمنگی، نگارستان ملی و غیره نهادهای فرهنگی یاد نمود. دروس نظری این دیپارتمنت زیادتر بالای شناخت هنر نقاشی، تاریخ هنر، نقد هنری، زیبایی‌شناسی، سبک‌هاوتکنیک‌های هنری اتکا دارد همچنان دروس عملی آن راآموزش اساسات هنررسامی، نقاشی روغنی، نقاشی آبرنگ ورنگ اکرلیک تشکیل می‌دهد که آثار نقاشی شده نگارخانه این دانشکده از جمله دست‌آوردهای این بخش می‌باشد که اکثراً موضوعات اجتماعی وفرهنگی کشور افغانستان در آن‌ها انعکاس داده شده‌است. استادان فعلی این بخش: موصوف مدت چندی آمر بخش نقاشی بوده و ازتاریخ ۱۳۷۱ الی ۱۳۷۶ رئیس این دانشکده بودند. که فعلاً آمر دیپارتمنت نقاشی می‌باشند. البته از تاریخ ۱۳۷۰ الی ۱۳۸۱ درمهاجرت بودند. لست استادان اسبق بخش نقاشی که الی تاریخ‌های ذیل ایفای وظیفه نموده‌اند: لست استادان همکار بخش نقاشی که الی تاریخ‌های ذیل ایفای وظیفه می‌نمودند:
این بخش در سال ۱۳۵۴ با مضمون نقا شی -که بخش گرافیک نیز در جنب آن‌ها بود-تأسیس گردید. از جمله دیپارتمنت‌های فعال و با اهمیت این دانشکده بو ده و بخا طر احیای، انکشاف و حفظ ارزش‌های هنر اصیل کشور ما در عرصه‌ها مجسمه‌سازی، موزاییک، کاشی کاری و هنر سرامیک ایجاد گردیده‌است. تا حال یک تعداد از هنرمندان ماهر معلمین متخصص از این دیپار تمنت فارغ‌التحصیل گردیده‌اند که درموسسات فرهنگی کشور مصروف کاراند این بخش مدتی چندی به نام آفرینش‌های ظریف یاد می‌شد و در زمان طالبان برای پنج سال در حالت تعلیق قرار داشت. بعد از آمدن اداره موقت دوباره به نام مجسمه‌سازی شروع به فعالیت نمود. استادان فعلی این بخش: موصوف فعلاً آمر دیپارتمنت مجسمه‌سازی می‌باشد.
لست استادان اسبق دیپارتمنت مجسمه‌سازی که الی تاریخ‌های ذیل ایفای وظیفه می‌نمودند.این رشته در سال ۱۳۵۹ در پهلوی بخش‌های دیگر عرض و جود نمود هد ف اساسی از ایجاد این بخش پرورش کادرهای جوان و تحصیل یا فته در دشته‌های نمایشی از قبیل تاتر، رادیو، تلویویون و سینما می‌باشد. از این ر شته تعدادی ز یادی از هنر مندان ورزیده به سطح کشور درخشیده و فعلاً در کادر علمی در دانشکده هنرها رادیو تلویزیون کابل تیاتر افغان فیلم و نهادهای دیگر هنری جذب گردیده‌اند که بهترین ممثلین رادیو تلویزیون و سینما در جمله آن‌ها شامل می‌باشند. استادان فعلی این دیپار تمنت عبارت اند از موصوف از ۱۳۷۱ الی ۱۳۷۳ و از۱۳۷۶ الی میزان ۱۳۸۰ معاون دانشکده و از آن به بعد الی اخیر ۱۳۸۰ سرپرست دانشکده بودند و فعلاً آمر بخش تآتر و موسیقی می‌باشند. استادان اسبق بخش تاترکه الی تاریخ‌های ذیل ایفای وظیفه می‌نمودند: موصوف از سال ۱۳۶۳ الی ۱۳۷۱ اولین رئیس پوهحی بودند.رشته گر افیک در سال ۱۳۵۴ به قسم یک مضمون در جنب بخش نقاشی و مجسمه سا زی مدغم بود و در سال ۱۳۵۹ ر سماً در پهلوی دیگر بخش‌ها ایجاد شد این رشته هنری از جمله هنرهای می‌باشد که در سطح جهان مورد پذیرش بوده از اهمیت خاصی بر خوردار می‌باشد خصوصاادر این اواخر با دنیای کاریکاتور، کارتون‌های سینمایی، پوسترهای تبلیغاتی، کامپیوتر و عرصه نشرات و مطبوعات ارتباط مستقیم دارد از رشته گرافیک این دانشکده تعدادی از هنر مندان و معملین متخصص در مکاتب مرکز و ولایات به جامعه تقدیم گردیده که ساحه جذب ایشان در کادر علمی دانشکده هنرها، آرت و گرافیک رادیو تلویزیون، نگارستان مینمگی، لیسه هنرها و وزارت معارف می‌باشد و مصروف کار و فعالیت‌اند.
از تاریخ ۱۳۶۳ برای مدت بیش از ۶ سال معاون دانشکده بوده و از ۱۵ حمل ۱۳۸۱ الی اکنون رئیس دانشکده می‌باشند. البته ارتاریخ ۷۹الی۸۰ در مهاجرت بودند. موصوف فعلاً معاون این پوهنحی می‌باشند. البته از تاریخ۱۳۷۱ الی ۱۳۸۱ در مهاجرت بودند. لست استادان اسبق دیپارمنت گرافیک که الی تاریخ‌های ذیل ایفای وظیفه می‌نمودند. استادان همکار دیپارتمنت گرافیک: دیپارتمنت مو سیقی این بخش در سال ۱۳۴۵ به شکل کورس درپهلوی رشته‌های نقاشی و مجسمه‌سازی ایجاد شد ولی به زود ی به رکود مواجه شد با لا خره در سال ۱۳۵۹ مجدداً در پهلوی بخش‌های دیگر ایجاد گردید و به صورت علمی و آکادمیک دروس آن به قسم عادی جریآن داشت درجریان حکومت طالبان برای مدت پنج سال در حالت تعلیق قرار گرفت با تحولات سیاسی که در سال ۱۳۸۰ به وقوع پیوست دوباره به شکل علمی و آکادمیک به فعالیت خو د آغاز نمود. این دیپارتمنت تعداد چندی از فارغ التحصیلان را به جامعه تقدیم نموده‌است. که اکثر فارغان آن در دانشکده هنرها، لیسه هنرها، رادیو-تلویزیون و نهادهای دیگری موسیقی جذب گردیده‌اند. هدف از ایجاد آن این است تا هنر موسیقی به شکل علمی و آکادمیک به میان آید و با حفظ ارزش‌های فرهنگ ملی و هنر اصیل این مرز و بوم بتواند دانشجویان را به شیوه‌های جدید موسیقی علمی آشنا بسازد. استادان سابق این دیپارتمنت :