نسب مشترک
گروهی از جانداران را که نیایی مشترک دارند، دارای نسب مشترک خوانند. در زیست‌شناسی نوین باور عمومی بر این است که تمام جانداران زنده بر زمین از نیایی مشترک یا از خزینهٔ ژنی مشترکی نشئت گرفته‌اند.
یکی نظریهٔ "نسب مشترک همگانی" بر پایهٔ اصول تکاملی نخستین بار توسط چارلز داروین در کتاب "اصل انواع" (۱۸۵۹ میلادی) و بعدتر در کتاب هبوط انسان مطرح شد (۱۸۷۱). این نظریه همینک به‌طور کلی مورد قبول زیست‌شناسان است و باور بر این است که آخرین نیای مشترک همگانی، یعنی اخیرترین نیای مشترک همهٔ جانداران، حدود ۳٫۹ میلیارد سال پیش ظهور کرده‌است. نظریهٔ وجود نیای مشترک همهٔ جانداران یکی از اصول تکامل است، گرچه وجود یک اصلیت تباری یگانه در مورد اندامگان‌های تک‌یاخته‌ای و ویروسها مورد مناقشه‌است.
"مقاله اصلی: شواهد نیای مشترک"
تمام اشکال شناخته شده حیات بر مبنای یک ساختار بیوشیمیایی بنیادی یکسان هستند: اطلاعات ژنتیکی کدگذاری شده در دی‌ان‌ای، رونوشت‌برداری می‌شوند در آران‌ای، از طریق اثرگذاری پروتئین-و آنزیم‌های آران‌ای، سپس به پروتئین‌ها ترجمه می‌شوند از طریق ریبوزوم‌ها (ی به شدت مشابه)، با آدنوزین تری‌فسفاتها (ATP)، نیکوتین‌آمید آدنین دی‌نوکلئوتید فسفات‌ها (NADPH) و دیگر چیزها به عنوان منابع انرژی، و و و. به علاوه، رمزهای ژنتیکی ("جدول ترجمه" ای که با بر حسب آن اطلاعات دی‌ان‌ای به پروتئین‌ها ترجمه می‌شوند) تقریباً برای تمام اشکال حیات شناخته شده، از باکتری ها و باستانیان گرفته تا حیوانات و گیاهان یکسان است. به‌طور کلی، جهان‌شمولی این رمز، توسط زیست‌شناسان به عنوان مدرک قطعی و معتبر در طرفداری از نظریه نیای مشترک جهانی (به انگلیسی: Universal common descent) به حساب می‌آید.
کد ژنتیکی ( "جدول ترجمه" که براساس آن اطلاعات DNA به اسیدهای آمینه و از این رو به پروتئین ها ترجمه می شوند) تقریباً برای همه شکل های زندگی شناخته شده است، از باکتری ها و آرکی باکتری های مختلف گرفته تا حیوانات و گیاهان، یکسان می باشد. جهانی بودن این کد معمولاً توسط زیست شناسان به عنوان شواهد قطعی به سود و طرفداری تبار مشترک جهانی تلقی می شود.
شباهت هایی که هیچ ارتباط انطباقی ندارند را نمی توان با تکامل همگرا توضیح داد. بنابراین آنها پشتیبانی قانع کننده ای برای نزول مشترک جهانی ارائه می دهند. چنین شواهدی از دو بخش استنباط شده است: توالی های اسیدهای آمینه و توالی های DNA. پروتئین ها با ساختار سه بعدی مشابه نیازی به توالی اسید آمینه یکسان ندارند. هر شباهت بی ربطی بین توالی ها، شواهدی برای تبار مشترک محسوب می شود.
زیست شناسان غالباً [به کمیت] جهانی بودن بسیاری از جنبه های زندگی سلولی را به عنوان مدرک حمایتی برای شواهد قانع کننده تر مذکور در بالا ذکر می کنند. این شباهت ها شامل حامل انرژی آدنوزین تری فسفات (ATP) و این واقعیت است که تمام اسیدهای آمینه موجود در پروتئین ها چپ دست هستند. با این وجود ، ممکن است که این شباهت ها به دلیل قوانین فیزیک و شیمی - نه از طریق نسب مشترک جهانی - باشد و بنابراین منجر به تکامل همگرا شود.
شواهد مهم دیگر از درختان تفصیلی فیلوژنتیک (یعنی "درختان تبارشناسی" گونه ها) به دست می آید که به ترسیم بخش های پیشنهادی و اجداد یا نیاکان مشترک همه گونه های زنده می پردازد. در سال 2010، داگلاس L. تئوبالد تجزیه و تحلیل آماری از داده های ژنتیکی موجود را منتشر کرد،[1] و آنها را به شکل درختان فیلوژنتیک ترسیم نمود، که "پشتیبانی کمّی از قدرت ، با یک آزمایش رسمی ، برای وحدت زندگی است.
تووبالد خاطرنشان كرد كه انتقال ژن افقی اساسی ممكن است در طول تکامل اوليه اتفاق افتد. امروزه باکتری ها قادر به تبادل ژن بین دودمانهای وابسته به دور هستند.
اگر ارگانیسم های اولیه با همان شرایط محیطی هدایت شده اند تا بیوشیمی مشابه را به طور همگرایی تکامل دهند، ممکن است به طور مستقل توالی ژنتیکی مشابهی را بدست آورند. بر این اساس، "آزمون رسمی" توابالد توسط تاكاهیرو یونزاوا و همكاران به دلیل عدم در نظر گرفتن همگرایی مورد نقد و انتقاد قرار گرفت.