hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
قلعه یوسف‌خان امیر مجاهد
قلعه یوسف‌خان امیر مجاهد مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان شهرکرد، روستای شمس‌آباد واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۲۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مجموعه آق اولرتالش (خانه‌های سفید)
مجموعه آق اولرتالش (خانه‌های سفید) مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان طوالش، روستای آق اولر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۲۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
چهارطاقی سیم بند
چهار طاقی سیم بند مربوط به احتمالاً دوره ساسانیان -صدر اسلام است و در شهرستان مسجدسلیمان، روستای سیم بند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۲۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد مصلی عتیق
مسجد مصلی عتیق مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در یزد، محله مصلی عتیق (گودال مصلی) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۲۹۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
عصارخانه حاج حسین صالحی
عصار خانه حاج سیدحسین صالحی، مربوط به دوره معاصر است و در فرخ‌شهر واقع در شهرستان شهرکرد قرار دارد. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۲۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آب‌انبار گلشن
آب‌انبار گلشن مربوط به دوره معاصر است و در یزد، خیابان دهم فروردین، محله پنبه کاران، کوی محمدی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مجموعه سمیران
مجموعه سمیران مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان قزوین، روستای بهرام آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آرامگاه کوچک
آرامگاه کوچک مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان قزوین، روستای بهرام آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه ساسان
آرامگاه بزرگ (قلعه ساسان) مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان قزوین، روستای بهرام آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه شقاقی
خانه مرحوم دکترسیاوش شقاقی مربوط به اواخر دوره قاجار است و در تهران، خیابان سعدی، شهید قائدی، هدایت سابق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزاده جعفر (یزد)
امامزاده جعفر مربوط به ساخت ۴۲۴–۱۰۸۳ تعمیر است و در یزد، بلوارامامزاده جعفر، محله مصلی عتیق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آرامگاه شیخ حاج محمد ابونجم
بقعه شیخ حاج محمد ابونجم مربوط به سدهٔ ۷ ه‍.ق است و در خنج، محله حاج شیخ محمدابونجم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
سردر مسجد جامع خنج
سر در مسجد جامع خنج مربوط به سدهٔ ۷ تا ۸ ه.ق است و در خنج، محله حاج محمدابونجم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
شهر قدیم آمل
شهر قدیم آمل مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام و بعد اسلام است و در آمل، محله پائین بازار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه مستوفی
خانه مستوفی مربوط به دوره قاجار است و در شوشتر، میدان باطنی، جنب مسجد مستوفی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. موزه خانه مستوفی که شامل آثار قدیمی از دوران باستان تا دوره قاجار است در شبستان این خانه تاریخی قرار دارد.
مجموعه پردیس مستوفی شوشتر از سوی سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد (یونسکو) به عنوان مرکز پایگاه اطلاع‌رسانی میراث فرهنگی و گردشگری شوشتر تعیین شده‌است.
با تصمیم سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و به منظور درآمد زایی میراث فرهنگی، طبقه همکف این بنا به عنوان رستوران سنتی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
محوطه سنگ‌نگاره‌های کوه ارنان
محوطه سنگ نگاره‌های کوه ارنان مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان مهریز، روستای ارنان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
سد پناهکندی
سد پناهکندی مربوط به دوره ایلخانی است و در شهرستان ماکو، روستای پناه کندی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آرامگاه شیخ اباصلت
مقبره شیخ اباصلت مربوط به دوره صفوی است و در قم، خیابان آذرمحله مسجدجامع، کوچه مسجدجامع واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزاده خمره
امامزاده خمره مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در قم، خیابان آذر، مقابل میدان کهنه، کوچه شاه حمزه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۱۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
عمارت امیریه
عمارت امیریه مربوط به دوره قاجار است و در بوشهر، خیابان ساحلی، پارک خلیج فارس، محله کوتی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این عمارت، واقع در بخش مرکزی شهرستان بوشهر یکی از آثارهای تاریخی و از نقاط دیدنی استان بوشهر در جنوب ایران است.
در سال ۱۳۷۶ خ. به پیشنهاد اداره میراث فرهنگی و بنیاد ایران‌شناسی، عمارت امیریه به موزه مردم‌شناسی بوشهر تبدیل شد. عبدالکریم مشایخی در مقالهٔ خود به مناسبت افتتاح موزه مردم‌شناسی بوشهر (عمارت امیریه) در سال ۱۳۷۸خ. می‌نویسد: «یکی از زیباترین بناهای تاریخی بوشهر، عمارت امیریه می‌باشد که در سال ۱۳۱۷ ه‍.ق به همت احمد خان دریابیگی حکمران کل بنادر و جزایر خلیج فارس احداث گردید. این عمارت، دارالحکومه بوشهر بوده که بعد از تخریب بنای «چهاربرج» که امروزه اداره گمرک بوشهر در آنجا مستقر است، زمین آن از تاجر بوشهری به نام جمشیدیان خریداری شده و تا سال ۱۳۱۹ ه‍.ق تکمیل گردیده‌است.»
سدیدالسلطنه کبابی درباره موقعیت جغرافیایی این عمارت می‌نویسد: «مغرب آن محله‌ای نیست و دریاست و مشرق آن محله عرب‌ها و شمال محله یهودی‌ها و جنوب محله کوتی است»
در مورد ساختار و هنر به کار رفته در این عمارت آمده‌است: «عمده مصالح تشکیل دهنده این بنا سنگ‌های مرجانی، گچ و چوب ساج می‌باشد که به منظور جلوگیری از نفوذ رطوبت به دلیل نزدیکی به دریا و موریانه نخست اطراف ستونها را با بند کمال (کنبال) که از الیاف درخت نارگیل درست می‌شود می‌پیچانده‌اند و سپس روی پوست مزبور با گچ تزئین داده‌اند.»
برخی به اشتباه ساخت عمارت امیریه را به سید حسین بلدیه نسبت می‌دهند در حالیکه سید حسین بلدیه در زمان رضاشاه شهردار بوشهر بوده‌است و ساختمان عمارت امیریه در سال ۱۳۱۹ ق یعنی ۲۵ سال قبل از پادشاهی رضاشاه به پایان رسیده‌است. در این مورد آمده‌است: «عمارت امیریه در اوایل حکومت رضاشاه به عنوان ساختمان بلدیه (شهرداری) منظور گردید، و شهردار وقت بوشهر سید حسین سیادت که به سید حسین بلدیه مشهور شده، در آن انجام وظیفه می‌کرد.»
این بنا از دو طبقه تشکیل شده‌است. در جلو ساختمان ایوانی بزرگ وجود دارد که دارای دو درگاه ورودی است و در طبقه بالا بالکنی با جنس چوب است. وسط دو درگاه ورودی از داخل ساختمان اتاق بزرگ در دو طبقه درست شده‌است که احتمالاً برای پذیرایی یا کنفرانس بوده و دارای چشم‌اندازی زیبا به بیرون و منظره دریا می‌باشد. ساختمان دارای حیاط مرکزی و تمامی اتاق‌ها دورتادور واقع شده‌اند که در هر طبقه ده اتاق وجود دارد. در گوشه خاوری راه پله‌ای برای رفتن به پشت بام ساخته شده‌است. جنس درها و پنجره‌ها از چوب ساج بوده و حفاظ آن‌ها در جلو می‌باشد. درها دو لنگه و دارای نقش و نگار هستند. ورودی عمارت دارای چشم‌اندازی بسیار زیباست و پوشش سقف از چوب صندل یا چندل است (نوعی چوب مخصوص که از هندوستان و مومباسا می‌آورده‌اند). ستونها جلو ساختمان نیز از جنس چوب ساج است. در جهت جلوگیری از نفوذ رطوبت (به دلیل نزدیکی به دریا) و موریانه نخست اطراف ستون‌ها را با بند کنبال یا «کومبار» که از پوست درخت نارگیل درست می‌شود پیچانده و سپس روی آن را با گچ تزیین کرده‌اند. چوب‌های کنده کاری به کار رفته در طارمه و نقوش در و پنجره‌ها، گچبری سردرها، کنده کاری و گوه‌های برنجی به کار رفته در درگاه ورودی از عوامل تزیینی بنا هستند. این بنا هم‌اکنون موزه مردم‌شناسی است. ساختمان توسط شهرداری بوشهر در سال ۱۳۷۸ مرمت و تعمیر شده‌است.
خانه حاج قربان (مجمع رزمند)
خانه حاج قربان (مجمع رزمند) مربوط به دوره قاجار است و در کاشان، محله پشت مشهد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه منصورآباد (اورتا قلعه)
تپه منصورآباد (اورتا قلعه) مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان رزن، روستای منصورآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مجموعه مهرپادین مهریز
مجموعه مهرپادین مهریز مربوط به سدهٔ ۸ ه‍.ق است و در مهریز، مجاور خیابان انقلاب، حدفاصل خیابان سیدمصطفی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. مجموعه تاریخی مهرپادین مهریز شامل قلعه، مسجد جامع (زمستانه و تابستانه)، حسینیه، امامزاده، آب انبار، حمام، بازارچه و خونه‌های قدیمی خشتی با نورگیرهای زیبا و بادگیرهای بلند بالا می‌شود. قدیمی‌ترین بخش محله و مجموعه مهرپادین متعلق به قرن هشتم هجری قمری است.
کاروانسرای کهورستان
کاروانسرای کهورستان مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان خمیر، مسیرجاده بندر لنگه به بندرعباس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۲۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروانسرای تقی‌خانی
کاروانسرای تقی خانی مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان خمیر، مسیرجاده بندرلنگه به بندرعباس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد چهل‌ستون سمنان
مسجدجامع ومسجدچهل ستون مربوط به دوره صفوی - دوره زند است و در سرخه، خیابان محرم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروانسرای گچین
کاروانسرای گچین مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان بندرعباس، مسیرجاده بندرلنگه به بندرعباس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۲۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مجموعه امام (شاه ولی)
مجموعه تاریخی شاه نعمت‌الله ولی (امام) مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در تفت، مرکز شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. مجموعه شاه‌ولی شامل حسینیه، مسجد، بقعه شاه خلیل ثانی (موزه مردم‌شناسی تفت)، زورخانه، مدرسه، بازار، میدان، آب‌انبار و نخل می باشد و یکی از مهم ترین جاذبه های گردشگری تفت است.
ساختمان دارائی (بنا و باغ)
ساختمان دارائی (بنا و باغ) مربوط به دوره پهلوی اول است و در زنجان، شمال سبزه میدان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.این ساختمان در حال حاضر موزه صنایع دستی می‌باشد.
قلعه خورمیز
قلعه خورمیز مربوط به دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان مهریز، روستای خورمیز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه توزنده جان
قلعه توزنده جان مربوط به دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان نیشابور، روستای طاغنکوه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزاده علی بن جعفر (سمنان)
امامزاده علی بن جعفر مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در سمنان، باغ فیض واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بنا به اعتقاد علماء نسب‌شناس و مورخین اسلامی مدفن امامزاده علی بین جعفر معلوم و مسلم نیست و سه مزار به ایشان منسوب است:
چغا تپه
چغا تپه مربوط به دوره عیلامیان است و در گتوند، ابتدای شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این تپه در ورودی شهر گتوند (جاده اصلی گتوند-شوشتر) واقع در شمال استان خوزستان است این تپه بیش از 3400 سال قدمت دارد.
براساس مطالعات انجام شده بنایی از نوع معابد ایلامی و از دوران تاریخی ایلام میانی است که براساس آجر نوشته های کشف شده مربوط به اونتاش گال پسر 'هومبان من' است.این پادشاه بانی بنای مشهور چغازنبیل از بزرگترین معابد ایلامی است و بر اساس روایات وی دستور ساخت 20 معبد را در سراسر قلمرو خود داده است که تپه باستانی چغا در شهر گتوند یکی ازمعابد مذکور می باشد.
خانه دکتر صحتی
خانه دکتر صحتی مربوط به اواخر دوره قاجار - دوره پهلوی است و در تبریز، خیابان شهید مطهری، کوچه گوگانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
سر در این بنا که دارای تزیینات آجری است حکایت از این دارد که این دو بنا به یک مجموعه متعلق بوده‌است در خانه غربی پس از سر در ورودی از طریق یک هشتی با چند پله گرد وارد حیاط می‌شویم بنا در قسمت شمال حیاط از سه طبقه تشکیل شده‌است طبقه زیر زمین دارای طاق بندی و پوشش طاقی بوده یک حوضخانه در قسمت مرکزی قرار گرفته و از اتاق‌های همجوار ان به صورت انباری و سردابه استفاده می‌شده‌است یک راه پله داخلی از پشت حوضخانه ارتباط طبقه زیر زمین را با طبقه همکف برقرار می‌سازد.
در طبقه همکف چند اتاق قرار دارد که محل زندگی افراد خانواده بوده‌است ارتباط طبقه همکف با طبقه اول از طریق یک راه پله بزرگ مرکزی صورت می‌گیرد در طبقه اول یک تالار بزرگ در مرکز به همراه دو اتاق در دو طرف تالار مشاهده می‌گردد در نمای این بنا ازا تزیینات آجری استفاده شده‌است این بنا با حدود ۸۴۴ متر مربع زیر بنا متعلق به اواخر دوره قاجار و در حال حاضر متروکه است و در نظر است پس از مرمت به موزه علم و کتاب تبدیل گردد.
مجموعه سهل بن علی
مجموعه سهل بن علی مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در یزد، خیابان امام (ره) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه کاروانه
تپه کاروانه مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان رزن، روستای کاروانه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
پل صفوی
پل صفوی یا پل آجری که در میان مردم خرم‌آباد به پل گَپ (به معنی پل بزرگ) هم شناخته شده است، یک پل تاریخی متعلق به دوره صفوی است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این پل بر روی رودخانه خرم‌رود در مرکز شهر خرم‌آباد قرار دارد و بخش غربی مرکز شهر را به بخش شرقی متصل می‌کند. این پل که با ملات آهک و گچ و پایه‌های از جنس آجر ساخته شده است طولی بیش از ۳۵۰ متر و پهنایی به اندازه ۵٫۸ دارد. ساختمان این پل شباهت فراوانی با ساختمان پل خواجو دارد و همانند آن دارای شاه‌نشین بوده که بر اثر سیل از بین رفته است. این اثر در زمان شاه سلطان حسین صفوی ساخته شده‌است.
حمام گپ
حمام گپ (حمام آسیا) مربوط به دوره صفویه است و در خرم‌آباد، میدان گپ، در مجاورت خیابان حافظ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. حمام تاریخی گپ (آسیا) که بخش اصلی آن بر روی چهارستون سنگی قرار گرفته، در دوران صفویه ساخته شده است. این حمام به وسیله چند پله ارتباطی از خیابان مجاور (خیابان حافظ) به سربینه مرتبط می‌گردد که در حدود سه متر از سطح خیابان پائین‌تر است. در گوشه شمال شرقی ورودی حمام گرم (در حد فاصل حمام گرم و حمام سرد) فضایی کوچک با پوشش تاقی ساخته شده که بخشی از آن جهت استقرار دلاک و بخشی دیگر جهت انجام کارهای نظافتی تعبیه شده است. علاوه بر این‌ها این گونه فضاهای حد فاصل در حمام‌های قدیمی، جلوگیری از تغییر هوای ناگهانی حمام گرم و سرد بوده که معمولاً پس از استحمام و خروج از حمام گرم به فضایی سردتر از حمام گرم و گرم‌تر از حمام سرد وارد می‌شده‌اند تا از ناراحتی‌هایی که ممکن بوده در اثر این تغییر هوای ناگهانی بوجود آید، جلوگیری شود. حمام گرم از نظر فضاهای داخلی شبیه حمام سرد است که بخشی از آن به دلیل استفاده از آب شهری به دوش‌های خصوصی تبدیل شده (که مدتها پیش دوش ها جمع آوری شد) و ورودی خزینه نیز مسدود گردیده بود. این حمام همچنین دارای دو چال حوض (فضایی برای شنا که آب آن نه خیلی گرم و نه خیلی سرد بوده) بوده که در حال حاضر مسدود می‌باشند. از سوی دیگر بخش اصلی حمام در مرکز بنا بر روی چهارستون سنگی قرار گرفته که در چهار جهت آن، چهاررختکن با پلان صلیبی قرار دارند. پوشش رختکن تاق و تویزه است و فضای چهارضلعی مرکزی نیز به وسیله کاربندی به پلان گرد تبدیل شده است. در مرکز گنبد این حمام جامخانه‌ای قرار دارد که نور فضای داخلی را تأمین می‌کند. ورودی دیگری نیز در گوشه جنوب شرقی قرار دارد که به پشت حمام گرم و بخش تون حمام راه دارد. این نکته ضروری است که فضای تون به وسیله موتور و نفت سیاه حرارت مورد نیاز برای حمام را در سال‌های گذشته فراهم می‌نمود. البته در زمان ساخت حمام سوخت مورد نیاز چوب، هیمه، خار و خاشاک و مواد سوختی مشابه بودند که فضاهای انبار مورد نیاز آن‌ها هنوز هم باقی است. حمام صفویه گپ به شماره ۲۳۵۷ در فهرست آثار تاریخی به ثبت ملی رسیده است.
این حمام قدیمی با واگذاری به بخش خصوصی به عنوان یک مجموعه فرهنگی و پذیرایی در شهر خرم‌آباد تغییر کاربری یافته است.
خانه امامزاده ایی
خانه امامزاده ایی مربوط به دوره قاجار است و در یزد، محله مصلی عتیق، نزدیک بلوار امام زاده جعفر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آب‌انبار نصرآباد
آب‌انبار نصرآباد مربوط به دوره قاجار است و در یزد، بلوارشهیدنواب صفوی، کوچه ۱۲متری ارم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
پیر نارستانه
پیر نارستانه مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان یزد، در روستائی بربلندای کوه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
زرتشتي­‌ها از روز سپندارمذ تشتریا در ماه تير (دوم تير) تا روز آذر ايزد (۶ تير ماه) براى نيايش كردن به آنجا میرن. زرتشتي­‌ها ۵ روز در این نيايشگاه حضور دارن و اهورامزدا رو ستايش می­کنن و به روان و فروهر مردگان راه ميهن و ارزش­هاى نيك انسانى درود می­فرستن. این زیارتگاه که در گویش دری زرتشتی به اون نورسته میگن، دقیقا در فاصله 41 کیلومتری یزد قرار دارد.
آرامگاه سید داود فهلوی
بقعه سید داود فهلوی (خرقه) مربوط به سدهٔ ۷ ه.ق است و در کیلومتر۲۰ جاده فیروزآباد به فراشبند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
حسینیه ناظم (عمارت ناظم)
حسینیه ناظم (عمارت ناظم) مربوط به دوره قاجار است و در یزد، ابتدای خیابان سلمان، محله پشت گازرگاه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
چهارطاقی فیشور
چهارطاقی محلچه مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان اوز، روستای محلچه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۶۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروانسرای چنار راهدار
کاروانسرای چنار راهدار مربوط به دوره صفوی است و در شیراز، جنب پاسگاه چنارراهدار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بافت شهر بوشهر
بافت شهر بوشهر مربوط به دوره افشار است و در بوشهر، بافت ساحل دریا، خیابان ساحلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مجتمع خدمات حمایتی سلمان
مجتمع خدمات حمایتی سلمان مربوط به دوره پهلوی اول است و در بابل، نزدیک پل قدیمی محمد حسن خان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
دانشکده ادبیات دانشگاه مازندران
دانشکده ادبیات دانشگاه مازندران مربوط به دوره پهلوی اول است و در بابلسر، شمال خیابان پاسداران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
دیوار گرگان (سدانوشیروان)
دیوار گرگان (سدانوشیروان) مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستانهای گنبد کاووس، کلاله و آق قلا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مهدکودک سابق دانشگاه تهران
مهدکودک سابق دانشگاه تهران مربوط به دوره قاجار است و در تهران، امیرآباد شمالی، خیابان ۱۶، کوچه مدرسه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این بنا در ساختمانی کهن در منطقه امیرآباد تهران، با مساحتی بیش از ۹۰۰۰ متر مربع از بناهای بازمانده دوره قاجاری بنا نهاده شده‌است. این بنا به دستور امیرکبیر به عنوان اصطبل شاهی (جلالیه) ساخته شده بود. در دوره پهلوی به عنوان مهدکودک استفاده شده و در سال ۱۳۸۰ موزه ملی تاریخ علوم پزشکی ایران در مکان همین مهدکودک سابق دانشگاه تأسیس شد.
با گذر زمان نشانی آن تغییر کرده و کوچه مدرسه ورودی درب شماره (۲) پردیس شمالی دانشگاه تهران شده‌است.
مسجد حاج ابراهیم بیک
مسجد حاج ابراهیم بیک مربوط به دوره قاجار است و در همدان، خیابان آیت الله معصومی، نزدیک آرامگاه باباطاهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
برج توت
برج توت مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان اردکان، روستای توت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه صرم
تپه صرم مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان قم، میان روستاهای صرم و خورآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
عمارت قصر آینه
عمارت قصر آینه مربوط به دوره پهلوی اول است و در یزد، خیابان آیت‌الله کاشانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد ریگ مجومرد
مسجدریگ مجومرد (مسجدشیخ کبیر) مربوط به دوره تیموریان است. مسجد ریگ مجومرد واقع در استان یزد است. تا سال‌ها در زیر شن‌های روان مدفون بود و در سال ۱۳۷۰ به‌طور اتفاقی کشف شد. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. کاشی کاری های قبور موجود در این مسجد به نحوی است که به خط نسخ خوش بر کاشی معرق ابیاتی وجود دارد.
مسجد شیخی‌ها
مسجد شیخیها مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در یزد، محله وقت الساعت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه اوجی
منزل اوجی مربوط به دوره قاجار است و در شیراز، خیابان، احمدی، بازارچه حاج زینل، کوچه بصیری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد فتح
مسجد فتح مربوط به دوره قاجار است و در شیراز، خیابان ۹دی ، بازارفعلی طلافروشها، نزدیک مسجد نو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این مسجد در خیابان ۹ دی ودر بازار طلا فروشان قرارداردآداب و رسوم  ----در ماه رمضان، مردم شیراز پس از مراسم روز جمعه از مسجد جامع به سوی مسجد فتح می روند، شمع روشن می کنند و براین باورند که با این کار در ماه رمضان سال دیگر حاجت هایشان براورده خواهد شد. در این ماه این مسجد پر از جمعیت میشود و فضای مسجد بسیار روحانی و عرفانی می شود.
پل مشیر
پل مشیر مربوط به دوره صفوی تا دوره قاجار است که دو کاروانسرا در دوره مختلف (صفویه و قاجاریه) در کنار این پل نیز وجود دارد و در شهرستان دشتستان استان بوشهر، جاده شیراز به بوشهر، بعد از شهر دالکی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
پل مشیر بر روی رودخانهٔ دالکی قرار دارد و به همین دلیل و نیز به دلیل این که نزدیک‌ترین شهر به آن شهر دالکی است، پل دالکی هم خوانده می‌شود.
این پل ۱۳۰ متر درازا دارد و بلندای بلندترین دهانه آن ۱۱٫۴۰ متر و پهنای آن ۱۰٫۵۰ متر است. این پل که دارای شش دهانه است در زمان ناصرالدین شاه قاجار به دستور ابوالحسن خان مشیرالملک و با معماری محمد رحیم شیرازی به صورت کامل مورد مرمت و بازسازی قرار گرفت و تا اواخر دوران پهلوی اول مورد استفاده قرار می‌گرفت.
خانه اربابی
خانه اربابی مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان یزد، کوه گازرگاه، ۱۰۰ متری خیابان سلمان فارسی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد نو مالمیر
مسجد نو مالمیر مربوط به سدهٔ ۷ ه.ق است و در یزد، ضلع شرقی خیابان امام خمینی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد بزرگ ابوالمعالی
مسجد بزرگ ابوالمعالی مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در یزد، خیابان سیدگلسرخ، کوچه ابوالمعالی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۹۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
گنبد سنگی هگ
گنبد سنگی هگ مربوط به اواخر سدهٔ ۸ ه.ق است و در شهرستان ابرکوه، روستای هگ، جنب گورستان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد و مدرسه میانچال
مسجد و مدرسه میانچال مربوط به دوره صفوی است و در کاشان، راسته بازارمیانچال واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزاده کهریز
امامزاده کهریز مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان ابهر، ضلع غربی گنبد سلطانیه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروانسرای مشهد میقان
کاروانسرای مشهد میقان مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان اراک، بخش مرکزی، روستای مشهد میغان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزاده محمود روستای علوی
امامزاده محمود روستای علوی مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان کاشان، ۴کیلومتری شرق مشهداردهال واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
رباط ده محمد
رباط ده محمد مربوط به دوره قاجار است و در ۷۰ کیلومتری شمال طبس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مجموعه محله چهاردرخت
مجموعه محله چهاردرخت مربوط به دوره قاجار است و در بیرجند، خیابان شهید مطهری، محله چهار درخت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
باغ بهلگرد
باغ بهلگرد مربوط به دوره قاجار است و در بیرجند، ۱۶ کیلومتری شمال شرق شهر، در مسیر جاده زاهدان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آب‌انبار بلور
آب‌انبار بلور مربوط به دوره قاجار است و در تفرش، محله زاغرم،کوچه ضیائیه،کوچه بلور واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۶۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در حال حاضر این بنا تبدیل به رستوران سنتی بلور شده است.
آب‌انبار بلور تفرش نیز که سال ۱۳۷۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده به عنوان یادگار به جا مانده از دوران قاجاریه و مرحوم ضیاءلشکر تفرشی است که به همت میرزا حسین وزیر ملقب به بلور از افراد خیر تفرش در محله زاغرم شهرستان تفرش احداث شده است؛ که از جمله سازه‌های آبی تفرش است. این بنا به بازارچه و موزه صنایع دستی شهرستان تفرش تبدیل شده است.
این بنا به سبب اهمیت در نزدیکی بناهای عالم‌المنفعه‌ای چون مسجد ششناو، گرمابه فم و تکیه زاغرم و همچنین امامزاده محمد فم قرار دارد. سر در و راه پله پاشیر (پاشویه) آب‌انبار مذکور در ضلع شمال شرقی بنا تعبیه شده و در حد وسط هر یک از اضلاع غرب و شرق نیز یک بادگیر بنا گردیده است به جهت جلوگیری از ورود حیوانات و افراد متفرقه به محوطه آب‌انبار در سه سمت بام بنای فوق دیوارهای خشتی و گلی بنا کرده‌اند، دوازده ستون، ۱۸ جرز و بیست گنبد و همچنین دو کانال ویژه تهویه هوا، اسکلت و فضای اصلی مخزن آب‌انبار را تشکیل می‌دهند.
تمام جرزها و ستون‌ها با تیرهای چوبی به یکدیگر کلاف کشی شده‌اند، یک ردیف پله در داخل مخزن و در گوشه شمال غربی آن قرار دارد که به بام منتهی می‌شود، از این راه‌پله برای تشخیص میزان آب و نیز در مواقع ضروری برای لایروبی و انتقال رسوبات به بیرون استفاده می‌کرده‌اند.
عمده مصالح به کار رفته در این بنا شامل خاک، خشت، گچ، آهک، چوب، آجر و سنگ و به ویژه ملات ساروج است.
تزئینات این آب‌انبار نیز عبارت از تزئینات آجری و نیز رسم بندی بر سر در ورودی پاشیر و همچنین در بخش فوقانی دو بادگیر بنا می‌باشد.
بنای عام‌المنفعه فوق برای تأمین آب اهالی محل به ویژه در تابستان بوده است.
مسجد عباسقلی
مسجد عباسقلی خان مربوط به دوره قاجار است و در زنجان، خیابان سعدی وسط واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
حمام حسینیه اعظم
بنای حمام حسینیه اعظم مربوط به دوره قاجار است و در زنجان، خیابان فردوسی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
گنبد کلیدر
گنبد کلیدر (بقعه کلیدر) مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در شهرستان نیشابور، روستای کلیدر، بخش سر ولایت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آرامگاه شیخ ابوالمفاخر
مقبره شیخ ابوالمفاخر مربوط به سدهٔ سیزدهم است و در ۲ کیلومتری جنوب شهرستان قائنات واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
بنای فعلی مقبره ظاهراً بر روی ویرانه‌های بنای قبلی و در داخل قبرستان و مزرعه بلهری احداث شد این بنا دارای پلان چهار طاقی است که با مصالح آجر ساخته شده‌است بنا فاقد سنگ لوح یا کتیبه است و از سادگی خاصی بر خوردار است این اثر به فاصله حدود ۱٫۵ متری این بنا مقبره دیگری وجود دارد که از قدمت بیشتر بر خوردار است و به دوره صفویه تعلق دارد بنا به اظهارات مطلعین محلی این مقبره متعلق به دختر یکی از حکام شهر قاین به نام ابو تراب بوده‌است.
پل خشتی چمار سرا
پل خشتی چمار سرا مربوط به دوره قاجار است و در رشت، روی رودخانه گوهررود واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در زمان میرزا کوچک خان به دلیل این که مرکز اولیه وی در گوراب زرمیخ بوده این پل نقش به سزایی در ارتباط با رشت داشته است.
حوزه علمیه آخوندملاعلی همدانی
حوزه علمیه آخوندملاعلی همدانی مربوط به دوره قاجار است و در همدان، خ، شهداء (شورین)، کوچه مدرسه آخوند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروانسرای دهشیر
کاروانسرای دهشیر مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان تفت، روستای دهشیر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه بید سرخ ۲
تپه بید سرخ ۲ مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان صحنه، بزرگراه کربلا، محورصحنه کرمانشاه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۱۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
ساختمان شهرداری خوی
ساختمان شهرداری خوی مربوط به دوره پهلوی اول است و در خوی، مرکز شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۹۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
شهرداری خوی در سال ۱۳۰۷ هجری شمسی به دست استاد علی اکبر توانا (معمار مشهور خویی) در محل ساختمان قدیم شهرداری واقع در خیابان شهید صمدزاده (فعلی) تأسیس گردید. درفضای شهرداری قدیم صدها درخت اصله تبریزی تنومند وجود داشت. در گذشته به شهردار قدیم رئیس بلدیه شهر می‌گفتند و در زمان تاسیس۵ الی ۶ نفر کارگر روز مزد داشت. کوچه‌های شهر اکثراً خاکی بودند. در سال ۱۳۱۲ خیابان‌های اصلی شهر احداث شد (خیابان طالقانی و خیابان شریعتی) و در سال ۱۳۱۶تنها در چند محل از شهر آسفالت وجود داشت از ۱۳۳۰ سر آغاز آسفالت خیابانهای شهر بوده است. وظایف شهرداری در بدو تشکیل بیشتر نظافت و رفت روب شهر بوده است و در سال ۱۳۳۰، ۳۵ نفر کارمند و ۲۰ نفر کارگر داشته است.
شهرداری خوی در گذشته زیر نظر انجمن شهر فعالیت می‌کرد و بیشترین منابع تأمین درآمدی شهرداری، از محل دریافت عوارض بوده و به مسایل و امور آب، برق، نان، گوشت، بهداشت شهر با نظافت، رفت و روب (خدمات شهری) نیز نظارت داشته است. در سال ۱۳۰۷ شهر خوی دارای پنج دروازه ورودی بوده و در هر کدام از این دروازه‌ها عوارض ورود و خروج به شهرو کالاهای وارداتی، اجناس فروشی در میادین گندم، نمک، دواب عوارض دریافت می‌گردید. بعدها وظایف شهرداری توسعه یافته و اخذ عوارض از پروانه‌های ساختمانی و مغازه‌ها و سایر مجوزها از مردم نیز به منابع درآمدی شهرداری اضافه شد.
کاشتن درختان چنار از سال ۱۳۳۸ در شهر خوی آغاز شد و بیشتر آرامستانها مسیرگشائی شده و ورود حیوانات به شهر ممنوع شد. هم اینک شهرداری خوی با داشتن درجه ۱۰ به عنوان یکی از شهرداریهای فعال شمال غرب کشور به شمار رفته و دارای ۴ ناحیه و ۵ سازمان آتش‌نشانی، اتوبوسرانی، تاکسیرانی، سازمان پایانه‌ها و سازمان آرامستانها می‌باشد.
مجموعه تاریخی عباس‌آباد
مجموعه تاریخی عباس‌آباد مربوط به دوره تیموری - دوره قاجار است و در روستای عباس‌آباد، ۳۴ کیلومتری شمال تایباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
آرامگاه عبدالله بانو
بقعه عبدالله بانو مربوط به دوره صفوی است و در شوشتر، خ، شریعتی، خیابان عبدالله بانو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کلیسای مهلذان
کلیسای مهلذان مربوط به دوره صفوی است و در ۸ کیلومتری شمال خوی، در روستای مهلذان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
تاريخ بناى کليسا نامعلوم است، اما با توجه به فرم ساختمان و شيوهٔ معمارى، به نظر مى‌رسد که قدمت آن به دورهٔ مغول يا صفويه برسد.
نخستين بار پروفسور ' ولفرام كلايس' آلماني از اين كليسا ديدن كرد و آن را با نام مخلذان يا مهلذان معرفي و ضمن ارايه اطلاعاتي از آن، نقشه به نسبت دقيقي به همراه چند تصوير از آن را منتشر كرده است.
این کلیسا به نام‌های کلیسای صلیب مقدس و کلیسای سورپ خاچ نیز شناخته می‌شود.
تیمچه سرباز
تیمچه سرباز مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در شهرستان قزوین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تیمچه سرپوشیده
تیمچه سرپوشیده مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در شهرستان قزوین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آب‌انبار چهاردرخت
آب‌انبار چهاردرخت (حاج محمدجعفر) مربوط به دوره قاجار است و در بیرجند، خیابان شهید مطهری، محله چهار درخت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
حمام چهار درخت
حمام چهار درخت مربوط به دوره قاجار است و در بیرجند، خیابان شهید مطهری، محله چهار درخت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بیمارستان وزیری
بیمارستان وزیری (نجم‌آبادی) از ثلث اموال میرزا عیسی، مشهور به وزیر، به موجب وصیت آن مرحوم توسط حاج شیخ هادی نجم‌آبادی، که یکی از مشاهیر علما و مجتهدین زمان خود بود اند بنا شده‌است. ساختمان بیمارستان در سال ۱۲۷۵ شمسی شروع شد و در سال ۱۲۷۹ پایان یافت. طبق کتیبه ای که در سردر بیمارستان نصب شده‌است، در آن زمان بیمارستان دارای چند اتاق و گنجایش ۱۰ تخت خواب را داشته اس و آن را به دو قسمت طبی و جراحی تقسیم می‌کردند.
بیمارستان وزیری مربوط به دوره قاجار است و در تهران، خیابان حافظ، بعد از چهارراه جمهوری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
دبیرستان حکیمه
دبیرستان حکیمه مربوط به دوره قاجار است و در خوی، خیابان شریعتی، روبروی اداره پست واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
ساختمان باشگاه ورزشی خیامیان
ساختمان باشگاه ورزشی خیامیان مربوط به دوره قاجار است و در زاهدان، خیابان امام خمینی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
مسجد جامع چهار درخت
مسجد جامع چهار درخت مربوط به اواخر دوره قاجار است و در بیرجند، خیابان شهید مطهری، محله چهار درخت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد چهار درخت به عنوان یکی از مساجد معتبر فقط در حد یک شبستان طراحی و ساخته شده است. این مسجد، از جمله مکان‌های مذهبی مهم و مورد توجه مردم بیرجند و از آثار دیدنی استان خراسان جنوبی است.این بنا دارای دو محراب است. بنا بر روایات یک محراب برای نمازگزاران شیعه و دیگری برای اهل سنت در نظر گرفته شده است. اما برخی بر این اعتقاد هستند که به دلیل احترام گذاشتن به قبله اول مسلمین یک محراب در مسیر بیت‌المقدس قرار گرفته است.
مسجد داش آغلیان
مسجد داش آغلیان مربوط به اواخر دوره قاجار است و در خوی، خیابان شهید صمدزاده واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. ساختمان مسجد در حدود چهار صد متر مربع است که سقف آن چوب پوش بوده و ستونی در این مسجد به کار نرفته و بدون ستون بودن سقف به این مساحت وسیع آن را منحصر به فرد نموده است، بامی شیروانی، سقف آن را می پوشاند، در شمال مسجد، به سوی حیاط، ایوانی با چهار ستون چوبی قرار دارد، که سر ستون ها کنده کاری شده است.
مسجد «داش آغلیان» در کوچه امیر دیوان شهرستان خوی قرار دارد و از مساجد آباد و دایر این شهر به شمار می رود.
تاریخ دقیق ساخت بنا مشخص نبوده و به نقل قول اکثریت سال ساخت به سالهای میانی سده 13 هجری قمری می رسد.
ساختمان اداره پست (میرجاوه)
ساختمان اداره پست مربوط به اواخر دوره قاجار است و در میرجاوه، خیابان فرخی سیستانی، ضلع جنوبی راه آهن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۹۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مدرسه علمیه هیدج
مدرسه علمیه هیدج مربوط به اواخر دوره قاجار است و در شهرستان ابهر هیدج، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه چهل‌خانه
تپه چهل خانه در شهرستان ماهنشان، روستای انگوران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد امامزاده سیدشمس‌الدین
مسجدامامزاده سیدشمس الدین مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در شهرستان تفت، روستای بنادک سادات واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروانسرای شمسی
کاروانسرای شمسی مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان صدوق، روستای شمس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه آخوند ابو
منزل آخوند ابو مربوط به اواسط دوره قاجار و متعلق به قاضی محل میرزا محسن قاضی بوده است. این اثر تاریخی در خرم‌آباد، در ضلع غربی قلعه فلک افلاک، خیابان دوازده برجی واقع شده و در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این بنا دارای دو بخش شمالی و جنوبی است. بخش شمالی در دو طبقه احداث شده و دارای دو ورودی به مهمانخانه‌ها و سالن‌های بزرگ است.
مجموعه سلطان شیخداد
مجموعه سلطان شیخداد مربوط به سدهٔ ۱۰ و۷ و ۸ ه.ق است و در یزد، محله شیخداد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این بقعه متعلّق به «دادا محمّد»‌ مشهور به «سلطان شیخداد» است. او هم زمان با حکومت آل مظفّر در شهر یزد زندگی می کرد. بقعه سلطان شیخداد شامل مقبره‌ای با پوشش گنبدی و ایوانی در جلو است. در ضلع شرقی و جلوی ایوان، یک حیاط با غرفه های دوطبقه‌ای در طرفین دیده می شود که صحن حیاط را به حسینیه شبیه کرده است. بقایای یک حسینیه در قسمت ورودی بنا دیده می شود و در مدخل آن نیز سردر بلندی با کاربندیِ گچی در وسطِ دو گوشواره دیده می شود. مصالح اصلی ساختمان، خشت و گل و قسمت داخلی بقعه سفید کاری شده است. این بقعه در سال ۷۲۶ هـ.ق شکل گرفت.
کتابخانه ملی کرمان
کتابخانه ملی کرمان (کارخانه ریسندگی خورشید) مربوط به دوره پهلوی اول است و در کرمان، خیابان شهیدرجائی، خورشید واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. بنای کنونی کتابخانه مرکزی کرمان نزدیک به ۹۰ سال پیش، توسط عده ای از تجار کرمانی و یزدی، با عنوان کارخانه پشم ریسی و پنبه پاک کنی ساخته شد این بنا توسط علیمحمد راوری معمار معروف کرمانی ساخته و به پایان رسید و تا ۴۰ سال قبل این فعالیت ادامه داشت و پس از آن تا سال ۱۳۶۸ کارخانه تعطیل و به یک ساختمان خالی تبدیل شد. در سال ۱۳۶۸ این ساختمان از وجود دستگاه ها خالی و بازسازی شد و مدتی با نام مرکز کرمان شناسی شروع به فعالیت کرد. این بنا در سال ۱۳۷۰، همزمان با کنگره جهانی خواجوی کرمانی، با همکاری سازمان میراث فرهنگی به کتابخانه ملی تبدیل شد. تعداد کتابهای موجود در کتابخانه ۱۲۱ هزار جلد می باشد و بیش از ۳۰ نفر کتابدار در این کتابخانه فعالیت می کنند. این بنا مربوط به دوره پهلوی اول است و در کرمان، خیابان شهیدرجائی، (خورشید سابق) واقع شده و در تاریخ ۳۰ شهریور ۱۳۷۸ با شماره ثبت ۲۴۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در مهرماه سال ۱۳۷۱، این ساختمان، با اضافه کردن مخازن کتاب به کتابخانه مرکزی (ملی) تبدیل شد. کتابخانه مرکزی کرمان در حال حاضر، با دارا بودن بخش های گوناگونی مانند پذیرش، خدمات فنی، امانت، مرجع، نسخه های خطی و چاپ سنگی، منابع دیداری- شنیداری، کرمان شناسی، نمایشگاه تازه های کتاب، کتابخانه نابینایان، کتابخانه کودک، کتابخانه تخصصی دفاع مقدس، بخش جستجوی کتاب و سالن های مطالعه، در خدمت مراجعان محترم است.
خانه استپانیان
خانه استپانیان بازمانده از دوره صفوی است و در اصفهان، محله جلفا، خیابان دقیقی، کوچه متین واقع شده‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
هم‌اکنون این خانه تاریخی، به عنوان یکی از ساختمان‌های دانشکده پژوهش‌های عالی هنر و کارآفرینی دانشگاه هنر اصفهان مورد استفاده است.
امامزاده اشرف (سمنان)
امامزاده اشرف مربوط به دوره صفوی است و در سمنان، محلات ثلاث، انتهای محله زاوقان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزاده علی اشرف فرزند عمر اشرف بن علی زین العابدین مادر وی ام سلمه دختر حسن پسر علی است. او از علماء علم حدیث بوده است و نوادگان دختری وی سید مرتضی و سید رضی گردآورنده نهج البلاغه است.
بنای بقعه شامل حرم، رواق، ایوان و صحن و گنبد است. حرم به صورت محوطه مربعی است به ضلع ۴٫۵ متر که در سال ۶۴ پس از ساخت و نصب ضریح فلزی مشبک، ضمن ساخت درب چوبی بزرگ و بازسازی قبر با سنگ مرمر در قسمت جلوی درب ورودی به داخل حرم توسعه می‌یابد.
در طرفین حرم دو رواق وجود دارد که رواق سمت چپ حرم را اتاقی به طول ۷ متر و عرض ۴ متر و رواق سمت راست مستطیل شکل که درب جدیدی نیز در ضلع شمالی آن نصب و آن را به گورستان جدید ارتباط داده است دارای طول ۶ متر و عرض ۳٫۵ متر است. این رواق‌ها به دو گوشواره طرفین ایوان باز می‌شود.
در چهار گوشهٔ حرم چهار تربنه و در چهار ضلع حرم چهار طاق نما دیده می‌شود که گنبد بر روی آن ساخته شده و بر وسط طاق نماهای بالای حرم پنجره‌هایی برای نورگیری تعبیه شده است.
گنبد دارای گریو کوتاه و استوانه‌ای شکل است که گنبد مخروطی کوتاهی بر روی آن استوار است. نمای خارجی گنبد را کاشی‌های فیروزه‌ای زیبایی می‌پوشاند.
صحن امامزاده مستطیل شکل و محل دفن اموات و شهدای محلات و زاوقان سمنان است،
امامزاده علویان
امامزاده علویان مربوط به دوره صفوی است و در سمنان، محلات ثلاث واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروانسرای ساغند
کاروانسرای ساغند مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در شهرستان اردکان، روستای ساغند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروانسرای رباط پشت بادام
کاروانسرای رباط پشت بادام مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در شهرستان اردکان، روستای رباط پشت بادام واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
شهر زوزن
زوزن از توابع بخش جلگه زوزن در شهرستان خواف استان خراسان رضوی ایران قرار دارد.
آثار بدست آمده در شهر ویران شده زوزن مربوط به سدهٔ ۴ تا ۷ ه‍.ق است.
این شهر در با شمارهٔ ثبت ۲۴۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
این شهر در سال ۲۰۰۷ درخواست ثبت در میراث جهانی یونسکو را به ثبت رسانده است ولی هنوز این درخواست مورد موافقت قرار نگرفته‌است.
زوزن، شهری در چهل فرسنگی نیشابور خراسان که مرکز ولایت زوزن بوده‌است. در نزدیکی این شهر، آتشکده‌ای وجود داشته‌است که بعضی علت نام‌گذاری شهر را به آن آتشکده مرتبط می‌دانند.
امامزاده محمد دیباج (دامغان)
امامزاده محمد دیباج مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در شهرستان دامغان، روستای چهارده به دیباج واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. مقابر دیگری در گرگان، بسطام، دامغان، کاخک، آستانه اشرفیه، قزوین، ورامین و درگز به او منسوب است.
او در سال ۱۳۴ هجری قمری در مدینه زاده شد. او فرزند جعفر صادق و حمیده بود. او همسری به نام خدیجه داشت و ۷ پسر و ۹ دختر فرزندان او بودند. او در سال ۲۰۳ هجری قمری در طی قیامی علیه مأمون درگذشت.
تپه منبره
تپه منبره مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بوئین‌زهرا، روستای منبره واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه میلچک
تپه میلچک مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان قزوین، منطقه قاقازان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آب‌انبار قندهاری
آب‌انبار قندهاری مربوط به دوره پهلوی است و در یزد، ضلع شمالی خیابان انقلاب، کوی کسنویه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۶۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه خرگوشی (تپه طلایی)
تپه خرگوشی (تپه طلایی) مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان بویراحمد، روستای چشمه سیدی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروانسرای الله‌آباد ساغند
کاروانسرای الله‌آباد ساغند مربوط به دوره صفوی است و در واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
سد قورمیش
سد قورمیش مربوط به دوره صفوی است و در جاده بوکان به میاندوآب، روستای وچ کند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
حمام قدیم میرزا یوسف
حمام قدیم میرزا یوسف ملکی مربوط به دوره صفوی است و در بابل، حمام قدیمی میرزا یوسف واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آرامگاه شیخ ابی ذرعه
آرامگاه شیخ ابی ذرعه مربوط به دوره صفوی است و در شیراز، ضلع غربی فلکه غدیر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مدرسه عمادیه
مدرسه عمادیه مربوط به دوره صفوی است و در گرگان، محله درب نو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
آرامگاه شاه غریب
بقعه شاه قلندر (مستنصربالله) مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان اراک، روستای انجدان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروانسرای کرمانشاهان
کاروانسرای کرمانشاهان مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در جاده یزدبه کرمان، روبروی مسجدابوالفضل واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۶۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروانسرای خان پنج
کاروانسرای خان پنج مربوط به دوره قاجار است و در کنارجاده قدیمی یزد به بافق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۶۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد شالبافان
مسجد شالبافان مربوط به دوره قاجار است و در همدان، ۴۵متری هگمتانه، محله شالبافان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کلیسای آنجلی
کلیسای آنجلی مربوط به دوره قاجار است و در همدان، خیابان طالقانی، داخل محوطه بیمارستان اکباتان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
قبرستان ارامنه همدان در این منطقه از شهر بوده‌است. بیمارستان اکباتان در نزدیکی این کلیسا ساخته شد. بنیان‌گذار کلیسای آنجلی رابی اسحاق اورشان است. او پس از مرگ در حیاط کلیسا دفن شد.
کلیسای آنجلی از یک سالن تمام سنگی ساخته‌شده و دارای یک سقف شیروانی می‌باشد. کف کلیسا سنگ‌فرش و در آن چوبی است. پنجره‌ها چوبی مشبک هستند و در گذشته شیشه‌های آن‌ها رنگی بوده‌است.
این کلیسا در حال حاضر سالن اجتماعات پرسنل بیمارستان اکباتان است و به عنوان موزه یا نمایشگاه از آن استفاده نمی‌شود.
آب‌انبار سید صحرا
آب‌انبار سید صحرا مربوط به دوره قاجار است و در یزد، ضلع شمالی خیابان شهید مطهری، در مجاورت گورستان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
دارای دو سردر ورودی مجزا برای زرتشتیان و مسلمانان.
کاروانسرای سنگی انجیره
کاروانسرای سنگی انجیره مربوط به دوره ایلخانی - دوره ایلخانی است و در شهرستان اردکان، مجاور راه قدیمی یزد، ساغند و طبس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه رئوفی
خانه رئوفی مربوط به اواخر دوره قاجار است و در قزوین، خیابان شهداء، شمال مسجدجامع واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آرامگاه شاه قلندر
بقعه شاه قلندر مربوط به اواخر سدهٔ 8 ه‍.ق - دوره ایلخانی است منتسب به شاه مستنصربالله ثانی امام سی و دوم فرقه قاسم شاهیان اسماعیلیه میباشد که توسط فرزندش شاه عبدالسلام بنا گردیده . در دیواره های داخلی بنا خطوط خوجکی از زائران هندی و پاکستانی و تاجیکستانی در سده های مختلف به جا مانده بود که متاسفانه در حال حاظر از بین رفته اند و در شهرستان اراک، روستای انجدان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
آرامگاه سیدون علی نقیا
بقعه سیدون علی نقیا مربوط به سدهٔ ۶ تا ۸ ه.ق است و در ابرکوه، شمالشرق شهرمحله نوادان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد زردک اردکان
مسجد زردک اردکان مربوط به سدهٔ ۸ تا دوره معاصر است و در شهرستان اردکان، روستای زردک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
سد سلامه
سد سلامه مربوط به سدهٔ ۹ ه‍.ق است و در ۶ کیلومتری شمالغرب خواف واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروانسرای میر پنج
کاروانسرای میر پنج مربوط به دوره صفوی است و در کاشان، بازاربزرگ، بازارمسگرها واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
یخدان مؤیدی
یخدان مؤیدی بزرگترین یخچال خشتی ایران و جهان است. این بنا در اواخر دوره صفویه بنا شده و نام «مؤیدی» از آن نظر است که قنات مشهور به قنات مؤیدی آب آن را تأمین می‌نموده‌است. این یخدان در خیابان ابوحامد واقع شده و در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
کاربری یخدان در گذشته نگهداری یخ برای ایام تابستان مردم شهر بوده‌است.
نوک این بنا مخروطی شکل به گونه‌ای ساخته شده‌است که حداقل میزان تابش آفتاب را جذب کند و در اطراف این مخروط دیوارهای بلندی احداث شده‌است که با وزش باد و استفاده از سایه ایجادشده، دمای هوا را به صورت محسوس کاهش می‌داد.
عناصر تشکیل‌دهنده یخدان عبارتند از مخزن، حصار، استخر و چاله یخ. پلان مخزن دایره‌شکل است که گنبدی روی آن احداث کرده‌اند. حصار آن نسبتاً بلند و ۲۰ متر ارتفاع دارد. مصالح بنا خشت خام و ملات گل است.
پله‌های یخدان نیز برای دسترسی و نگهداری مطلوب و تعمیر خشت‌ها بنا نهاده شده بود و در حقیقت هر سال یک لایه جدید خشت و گل روی گنبد می‌کشیدند. اتاقک‌های اطراف این بنا به گونه احداث شده‌است که در تابستان خنک و در زمستان گرم هستند.
در پشت دیوارهای بلند و قطور آن سطوحی صاف تعبیه می‌کردند که در شب‌های زمستان به‌طور یکنواخت روی آن آب قرار می‌گرفت و در سرمای شدید زمستان یخ می‌بست وظیفه دیوار بلند این بود که در طول روز از تابش آفتاب بر روی آب‌های منجمد شده قبلی جلوگیری کند در صورتی که در شرق و غرب کمی آفتاب بر روی سطوح یخ‌گیری می‌تابید آن وقت در این نقاط هم دیوارهای جانبی بنا می‌کردند.
مقدار آبی که هر شب روی توده‌های منجمد از یخ‌های قبلی هدایت می‌شد تا حدودی بود که سرمای یک شب بتواند آن را منجمد سازد یا به عبارت دیگر ارتفاع آب روی سطوح یخ گیر از چند سانتی‌متر تجاوز نمی‌کرد این شرط فنی به خوبی می‌رساند که یخچال سازان مجبور بودند با کمال دقت سطوح یخ‌گیری را طراز کنند.
پس از آن تقریباً قطر یخ به ۳۰ تا ۴۰ سانتیمتر می‌رسید، یخ‌ها را قطعه قطعه کرده و به داخل یخدان که در مجاورت سطوح یخ‌گیری قرار داشت می‌بردند و انبار می‌کردند. در کف یخدان، یک یا چند چاه پیش‌بینی شده بود تا آب هائی که احتمالاً در فصل گرما از آب شدن یخ‌ها به وجود می‌آمد از کف یخدان دور گردد و روی هر طبقه از یخ‌ها مقداری کاه می‌ریختند تا از چسبیده شدن آن‌ها به یکدیگر جلوگیری شود.
پل قلعه حاتم
پل قلعه حاتم یکی از آثار تاریخی شهرستان بروجرد است. این اثر در تاریخ ۲ آبان ۱۳۷۸ با شمارهٔ ثبت ۲۴۳۸ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این پل در شمال غربی شهر بروجرد نزدیک روستای قلعه حاتم، بر روی رودخانه کوچکی بنا شده و ظاهراً از ساخته‌های اوایل دوره قاجاریه است. بنای پل در جهت شرقی – غربی به طول ۲۰۰ و عرض ۲/۳ متر ساخته شده و سطح آن از میانه به طرفین دارای شیب است. پایه‌های پل در جهت مخالف جریان رودخانه دارای موج شکن مثلثی و در جهت دیگر بیضوی است. مصالح به کار رفته در طاق‌های پل، آجر و در سایر قسمت‌ها، سنگ با ملات آهکی است. قوس طاق‌ها از نوع جناغی کند با تیزی نامحسوس است. در قسمت روگذر پل توسط قطعات سنگ و ملات آهکی، جوی آبی ساخته‌اند که هم‌اکنون قسمت‌های زیادی از آن باقی است. از جوی، آب چشمه‌های تپه‌های مجاور را به روستای قلعه حاتم منتقل می‌کرده‌است. بر این اساس، پل قلعه حاتم از نمونه‌های جالب توجهی است که علاوه بر برقراری ارتباط دو کناره رودخانه، وظیفه انتقال آب از یک کناره به کناره دیگر رودخانه را نیز برعهده داشته‌است. طول پل ۲۶۱ متر و عرض آن ۲/۵ متر است که دارای ۱۴ طاق چشمه آجریست عرض دهنه طاق چشمه‌ها در محل عبور جریان آب بیشتر و به طرفین کمتر می‌شود. طاق چشمه‌ها پل با استفاده از آجر و سایر قسمتهای اعم از پایه، بین طاقها و سطح گذر با سنگهای آهکی به صورت سنگ چین ساخته شده‌است.
آب‌انبار گذر نو
آب‌انبار گذر نو مربوط به دوره قاجار است و در کاشان، خیابان بابا افضل، راسته بازاربزرگ شهر، بازارچه گذرنو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۲۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آب‌انبار حاج یوسف
آب‌انبار حاج یوسف مربوط به دوره قاجار است و در یزد، محدوده خیابان قیام سید گلسرخ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آستان شش امامزاده
آستان شش امامزاده مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان قم، بخش مرکزی، روستای سیف‌آباد واقع شده است. این اثر در تاریخ با شماره ثبت ۲۴۲۹ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.