دانشکده صنعت هواپیمایی کشوری
دانشکده صنعت هواپیمایی کشوری (مرکز آموزش عالی هوانوردی و فرودگاهی کشور) به عنوان قدیمی‌ترین مرکز آموزشی تأمین کننده نیروی انسانی متخصص مورد نیاز صنعت هوانوردی ایران بوده که از سال ۱۳۲۰ خورشیدی فعالیت خود را آغاز نموده‌است. این مرکز وابسته به شرکت فرودگاه‌ها و ناوبری هوایی ایران و زیر نظر وزارت راه و شهرسازی است. همچنین این مرکز عضو برنامه Trainair plus سازمان بین‌المللی هوانوردی غیرنظامی موسوم به ایکائو است.
این دانشکده برنامه‌های آموزشی آکادمیک خود را همسو با وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و با توجه به نیازمندیهای صنعت هوانوردی اجرا می‌نماید. همچنین با توجه به نیاز روزافزون صنعت هوانوردی، دوره‌های کوتاه مدت تخصصی و ضمن خدمت مورد تأیید سازمان هواپیمائی کشوری، سازمان بین‌المللی هوانوردی غیرنظامی و انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی در این مرکز ارایه می‌گردد.
مکان این دانشکده در کنار فرودگاه بین‌المللی مهرآباد در خیابان معراج قراردارد.
از سال ۱۳۸۳ و با توجه به مصوبه شورای عالی اداری وقت، تغییرات گسترده‌ای در ساختار اداری و آموزشی دانشکده رخ داد و نام آن نیز به مرکز آموزش عالی هوانوردی و فرودگاهی کشور تغییر پیدا کرد.
به‌طور کلی، زیر بنای دانشکده در محوطه فرودگاه مهرآباد پیش از تأسیس رسمی را باشگاه خلبانی می‌گفتند. که پس از تصویب قانون مجلس هفدهم شورای ملی در سال ۱۳۲۰ خورشیدی، با ایجاد رسمی اداره کل هواپیمایی کشوری و انتقال اداره از طبقه زیر زمین کاخ شمس‌العماره به فرودگاه مهرآباد، باشگاه خلبانی نیز زیر مجموعه این اداره رفت و نخستین مجموعه آموزشی هوانوردی به‌طور رسمی ثبت اداری شد.
حدود هزار نفر برای آموزش خلبانی ثبت‌نام کردند که از میان آن‌ها چهارصد نفر در پرواز همراه با خلبان شرکت کردند و تا سال ۱۳۲۰ بیست و شش نفر آموزش دیدند و توانستند به صورت مستقل پرواز کنند. اشغال ایران در شهریور ۱۳۲۰ روند کار باشگاه را متوقف کرد. تا آذر ۱۳۲۰ ۲۷۶۸۸۴۵۲ ریال از ایرانیان داخل و ۵۷۵۳۴۸ ریال از ایرانیان خارج از کشور برای راه‌اندازی باشگاه هواپیمایی پرداخت شده بود. آموزشگاه و آسایشگاه خلبانی در فرودگاه مهراباد در حال ساخت بود و تا آذر ۱۳۲۰ ۲۸۴ هزار و سیصد تومان هزینه برداشته بود.
در پایان سال ۱۳۲۱ باشگاه هواپیمایی دوازده خلبان و هجده مکانیسین داشت و آموزشگاه خلبانی‌اش با دوازده هواپیمای آموزشی برقرار بود. دوازده هواپیمای دیگر این آموزشگاه در همان زمان به وزارت پست و تلگراف فروخته شد.
اداره هواپیمایی کشوری در آغاز از متخصصان خارجی و افسران نیروی هوائی ارتش استفاده می‌کرد. در سال ۱۳۲۸ قانون تشکیل اداره هواپیمایی کشوری به تصویب مجلس شورای ملی رسید و این اداره رسماً زیر مجموعه وزارت راه شد. در سال ۱۳۳۱ آموزشگاه‌های مخابرات و دیدبانی هواشناسی (با سی دانشجو)، رادیو تکنسین (با سی دانشجو)، رادیو مکانیسین (با بیست دانشجو) و آموزشگاه عالی پیش‌بینی هواشناسی (با نه دانشجو) تأسیس شد و آموزشگاه ناوبری و خلبانی (با نه نفر دانشجو) در حال تأسیس بود.
بعدها باشگاه خلبانی (بخش خلبانی آموزشگاه ناوبری و خلبانی) از محوطه دانشکده (فرودگاه بین‌المللی مهرآباد) خارج شد و در پایگاه نظامی قلعه مرغی مستقر شد.
سال‌ها بعد، بعد از پیوستن اداره هواپیمایی کشوری به وزارت جنگ و تغییر به سازمان هواپیمایی کشوری، این دانشکده هم تحت حمایت وزارت جنگ رفت. دانشجویان برای تحصیلات مقاطع بالاتر از طرف دولت وقت بورسیه به خارج از کشور می‌گرفتند. پس از انقلاب ۵۷، این دانشکده پس از پیوستن سازمان هواپیمایی کشوری با حکم شورای انقلاب به وزارت راه و شهرسازی، از تحت‌الحمایه وزارت دفاع خارج شد.
در سال ۱۳۹۳ خورشیدی، تفاهمنامه همکاری‌های سه جانبه بین دانشکده صنعت هواپیمایی کشوری، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و انجمن صنفی کارفرمایی دفاتر مشاوره شغلی و کاریابی بین‌المللی ایران به منظور اعزام نیروهای مازاد فارغ‌التحصیل صنعت هوانوردی به خارج از کشور به امضا رسید.
در پیش از تأسیس رسمی، نام آن باشگاه خلبانی بود. این آموزشگاه در سال‌های آغازین تأسیس، یعنی از دهه ۱۳۲۰ خورشیدی، آموزشگاه عالی اختصاصی هواپیمایی کل کشور بود و تا پس از انقلاب نیز با همین نام می‌شناختند. پس از آن به دانشکده صنعت هواپیمایی کشوری تبدیل شد و از سال ۱۳۸۴ در وزارت علوم آن را با ترفیع رتبه با نام مؤسسه آموزشی عالی هوانوردی و فرودگاهی کشور می‌شناسند. هرچند که هنوز مصطلح است که آن را دانشکده صنعت هواپیمایی کشوری صدا کنند. بر اساس گفته رئیس‌های پیشین دانشکده، برنامه‌ریزی برای اضافه شدن مقاطع بالاتر و رشته‌هایی که در طول زمان از این دانشکده حذف شده‌اند (مثلاً رشته خلبانی) و رشته‌های جدید (مثل مهندسی اویونیک) شده‌است تا نام دانشکده در آینده به دانشگاه جامع هوافضا و هواپیمایی کشوری تغییر یابد.دانشکده صنعت هواپیمایی کشوری در پنج رشته در مقطع کارشناسی پیوسته و از طریق کنکور سراسری به صورت روزانه دانشجو می‌پذیرد.
همچنین براساس گفته رئیس پیشین دانشکده در سال ۱۳۹۴، قرار بر ایجاد کارشناسی ارشد و دکترا در آینده نزدیک بوده‌است.
رشته تعمیر و نگهداری هواپیما شامل دروس تئوری و عملی در زمینه آشنایی با بخش‌های مختلف هواپیما از جمله بدنه و موتور، قطعات، نحوه عملکرد و شرح وظایف آنها، نحوهٔ تعمیر و نگهداری در شرایط مطلوب و قابل استفاده، روشهای ایمن و اصول ایمنی محیط کار، آشنایی با تجهیزات و ابزارآلات مورد استفاده در محیط شغلی و طرز صحیح کار با آنها، آشنایی کلی با سازوکار بخش‌ها و قطعات مختلف هواپیما، کار عملی در کارگاه‌های مختلف آموزشی در زمینه موتورهای جت و پیستونی و بسیاری موارد دیگر می‌باشد.
این رشته مانند سایر رشته‌های این دانشکده فاقد رشته هم نام و مشابه در مقطع تحصیلات تکمیلی می‌باشد و دانشجویان فارغ‌التحصیل برای ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر می‌بایست در رشته‌هایی نظیر مهندسی هوافضا و مهندسی مکانیک به ادامه تحصیل بپردازند.
از سال ۱۳۹۳ خورشیدی، این رشته جزو رشته‌های کارشناسی و مهندسی قرار گرفت.
من به عنوان یک متخصص نگهداری هواپیما سوگند یاد می‌کنم تا از کلیه حقوق و اختیاراتی که به موجب مقررات هوانوردی به من اعطا شده‌است پاسداری کنم. سوگند یاد می‌کنم که تمامی دانش و مهارت خود را به منظور حفظ سلامت هر پرواز بکار گیرم و در این راه با تصمیم‌گیری و قضاوت‌های شغلی خود، همچنانکه برای خود و عزیزانم عمل می‌کنم زندگی دیگران را از تهدید خطر و نابودی محافظت کنم.
من برای پاسداری از این سوگند به خویشتن اجازه نخواهم داد که فراتر از محدوده دانش و تجربیات خود عمل کنم و به دیگران نیز در هر پست و مقامی که باشند اجازه نخواهم داد تا بتوانند نظریات و اقداماتی که برخلاف کتب و مراجع مجاز هواپیماست را جامه عمل بپوشانند. من برای پاسداری از این سوگند اجازه نخواهم داد تا به هر دلیلی شک و تردید در قضاوتها و تصمیماتم راه یابد زیرا ایمان دارم که هیچ دلیلی نمی‌تواند آنقدر فوری مهم باشد که بر انجام کار صحیح و اجرای تصمیمات قانونی ارجحیت یابد.
من به روشنی دریافته ام که مسئولیت شغلی متخصصین نگهداری هواپیما بسیار خطیر و حیاتی است؛ بنابراین به عنوان یک متخصص از خداوند یاری می‌خواهم تا مرا در پیشبرد هدف‌های جامعه هوانوردی و حرکت در تعالی اندیشه ام یاری فرماید.
کنترلرها (کارشناسان کنترل پرواز) با چشمانی دقیق و مراقب، تغییرات لحظهای و کامپیوتری صفحات رادار را زیر نظر دارند و با استفاده از رادار و فرکانس‌های رادیویی، هواپیماها را در آسمان هدایت می‌کنند و برای خلبانها مشخص می‌کنند که به کدام سمت گردش کنند، اوج بگیرند، فرود آیند و سرعتشان را زیاد یا کم کنند و بسیاری مسائل دیگر تا اینکه تداخلی پیش نیاید و از جدایی و ایمنی کامل برخوردار گردند.
اهداف کلی مراقبت پرواز به نقل از اسناد بین‌المللی سازمان ایکائو که محوریت آموزش دانشکده نیز بر آن است:
این مهندسی با نام مهندسی الکترونیک هواپیمایی شناخته می‌شود. هواپیما قبل، حین و بعد از پرواز نیازمند تجهیزات و بسترهایی هست که بسیاری از نیازهای خود مانند اطلاعات ناوبری، سیستم‌های ارتباطی و نظارتی (CNS)را برطرف سازد. مسلماً چنین تجهیزاتی نیازمند نصب، راه اندازی، نگهداری و تعمیر می‌باشند که این وظیفه خطیر بر عهده یک متخصص الکترونیک هواپیمایی در فرودگاه‌های کشور است.
البته متخصصین الکترونیک هواپیمایی می‌توانند با گذراندن واحدهایی مدرک B2 یا همان اویونیک خود را از سازمان هواپیمایی کشوری دریافت کنند. این مدرک آنان را قادر می‌سازد که بتوانند بر روی سیستم‌های ناوبری، ارتباطی و الکترونیکی خود هواپیما نیز کار کنند یا به عبارت دیگر در شرکت‌های هواپیمایی در کنار متخصصین تعمیر و نگهداری هواپیما مشغول به کار شوند.
در این رشته تمام دروس مهندسی برق گرایش الکترونیک خوانده و علاوه بر آن دروس تخصصی و هواپیمایی نیز می‌خوانند. به همین خاطر دانشجویان این رشته برای مقاطع بالاتر می‌توانند در تمامی گرایش‌های مهندسی برق ادامه تحصیل دهند.
این رشته که با نام مهندسی مخابرات هواپیمایی هم شناخته می‌شود، از نظر حیطه کاری مقداری با الکترونیک هواپیمایی متفاوت است هر چند که متخصصین این رشته به خاطر دانسته‌های مشترک برقی نیز می‌توانند مانند متخصصین الکترونیک هواپیمایی جهت کسب مدرک اویونیک (B2) اقدام نمایند.
مهندسین مخابرات هواپیمایی مجموعه ای از متخصصین را شامل می‌شود که اطلاعات زیادی پیرامون پرواز (مانند داده‌های هواشناسی، برخی اطلاعات خاص و …) را از طریق بسترهای موجود (مانند AFTN و …) دراختیار خود هواپیما یا بخش‌های دیگر در فرودگاه‌ها قرار می‌دهند. متخصصین این رشته عمدتاً نیازمند دانش کامپیوتر، شبکه و IT می‌باشند. دانشجویان این رشته برای مقاطع بالاتر می‌توانند در تمامی گرایش‌های مهندسی برق ادامه تحصیل دهند.
دانشکده صنعت هواپیمایی کشوری به عنوان یک مرکز دارای گواهی نامه CAO.IRI PART 147 از سازمان هواپیمایی کشوری، دوره‌های تخصصی تعمیر و نگهداری هواپیما در دو گرایش مکانیک هواپیما (B1) و اویونیک (B2) را به صورت دوره‌های کامل دوساله یا تطبیقی برگزار می‌کند. هم چنین دوره‌های دیگری نظیر دوره فروش بلیط هواپیما، سیستمهای مدیریت ایمنی و سایر دوره‌های تخصصی مرتبط با هوانوردی را ارائه می‌دهد. قبل از انتخاب دوره به هزینه‌های میان ترم توجه فرمایید و فقط هزینه ثبت نام را در نظر نگیرید.
براساس ماده سوم اساسنامه، این مرکز دارای شخصیت حقوقی و استقلال اداری و مالی است و وابسته به شرکت مادر تخصصی فرودگاه‌های کشور (بعدها شرکت فرودگاه‌ها و ناوبری هوایی ایران) می‌باشد. دادن حکم، پذیرش استعفا و اختیار عزل ریاست دانشکده بر عهده وزیر راه و شهرسازی است.همچنین این مرکز عضو برنامه Trainair plus سازمان بین‌المللی هوانوردی غیرنظامی موسوم به ایکائو است.براساس گفته‌های دانشکده، سه هدف عمده این مکان شامل موارد زیر است:
براساس ماده دوم اساسنامه ارائه شده توسط وزارت علوم و تحقیقات، وظایف و اختیارات این نهاد شامل: براساس گفته رئیس سابق دانشکده تا سال ۱۳۹۴، بیش از ده هزار نفر در این دانشکده به تحصیل پرداخته‌اند.به علت جابجایی‌ها و تغییر نام‌های این دانشکده و تغییر رشته‌های تدریسی در طول تاریخ ممکن است افراد در رشته و مکان‌هایی درس خوانده باشند که امروزه زیرمجموعه دانشکده نباشند.
کانون در سال ۱۳۹۵ خورشیدی تأسیس گردید. با توجه به شروع فعالیت‌های کانون فارغ التحصیلان دانشکده، برخی از اهداف این کانون عبارتند از:
سهم مرکز آموزش عالی هوانوردی و فرودگاهی کشور از کل بودجه ۱۳۹۴ اعتباری به میزان ۷۴٫۵۰۰ میلیون ریال است.