زمین‌لرزه کوبه
زمین‌لرزهٔ کوبه یا زمین‌لرزهٔ بزرگ هانشین زمین‌لرزه‌ای است با بزرگای گشتاوری ۶٫۸ یا با بزرگی ۷/۳درجه در مقیاس ریشتر، که در ۱۷ ژانویه ۱۹۹۵، در ساعت ۵:۴۶ صبح شهر کوبه در ژاپن را به مدت ۲۰ثانیه لرزاند و در هم کوبید. این زمین‌لرزه یکی از بدترین رویدادهای طبیعی در ژاپن بود که خسارات شدیدی به بار آورد و باعث خرابی بسیاری از پل‌ها و سازه‌های دیگر شد.
کانون این زمین لرزه در عمق ۱۴کیلومتر آب‌های سواحل شهر کوبه اعلام شد، مسوولان ژاپنی، علت بالا بودن سطح آسیب‌ها و ویرانی‌های شهر کوبه را نوع این زمین لرزه می‌دانند که تقریباً در زیر منطقه و به صورت عمودی رخ داده بود. ویرانی شهر کوبه به مردم ژاپن این احساس را داد که با وجود پایان یافتن جنگ جهانی دوم، ژاپن همچنان آسیب‌پذیر است.
بعدها باوجود جبران آسیب‌های زمین‌لرزه و بازسازی بندر کوبه، مردمی که شاهد این رویداد بودند همچنان از مشکلات روانی آن رنج می‌بردند.
در نتیجهٔ این زمین‌لرزه ۶هزار و ۴۳۳نفر کشته و بیش از ۴۳هزار نفر زخمی شدند. حدود ۱۰درصد از کل تلفات این زلزله به علت آتش‌سوزی تأسیسات شهری پس از وقوع زمین لرزه بود. در جریان این زمین‌لرزه، حدود ۲۵۰هزار دستگاه ساختمان و تأسیسات زیر بنایی در استان هیوگو و استان‌های همسایهٔ آن تخریب شد.
خرابی‌های گستردهٔ ناشی از این زمین‌لرزه، سبب بی‌خانمان و آواره شدن ۳۰۰ هزار نفر شد. ژاپنی‌ها خسارت وارده به شهر کوبه و مناطق مجاور آن را در مجموع حدود یکصد میلیارد دلار برآورد کرده‌اند.
مبلغی که دولت ژاپن برای بازسازی شهر کوبه اختصاص داد، در حدود ۱۶ میلیارد دلار بود. دولت‌های مرکزی، محلی و بخش خصوصی به‌طور نمونه در طول سال‌های بعد از این زلزله افزون بر ۱۲تریلیون ین برای بازسازی شهر کوبه هزینه کردند.
این زلزله با وجود تمامی هزینه‌های مالی و انسانی‌اش، محل‌های کاستی در یک ساختار شهری امروزی در برابر زمین‌لرزه را به خوبی آشکار کرد؛ به همین کارشناسان زلزله از این رویداد به عنوان یک مدل حقیقی و ارزشمند مطالعاتی در زمینهٔ شناخت زمین‌لرزه و آثار تخریبی آن در جوامع شهری امروزی و صنعتی استفاده کردند.
زمین‌لرزهٔ کوبه در شهری روی داد که ساختمان‌ها و زیرساخت‌های آن از حداقل استانداردهای ایمنی برخودار بود، به همین دلیل مطالعه بر روی این شهر و بهره گیری از نتایج آن برای دیگر شهرها ارزشمند است.زمین‌لرزهٔ هان‌شین علاوه بر تخریب خط‌های برق، آب، گاز و تلفن شهری، دو شاه‌راه اصلی شهر کوبه و بخش‌هایی از شبکهٔ راه‌آهن و ترابری زیرزمینی (مترو)، فرودگاه و بندر این شهر را نیز از بین برد. با ازبین رفتن پل‌های بزرگ شهر، ترابری در منطقهٔ زلزله زده، فلج و عملیات کمک رسانی به ویژه در ساعت‌های نخستین پس از زلزله کاملاً ناممکن شده بود. همچنین در اثر شکسته شدن خط‌های گاز شهری، آتش‌سوزی گسترده‌ای به ویژه در سوی غربی کوبه رخ داد و نزدیک به ۷هزار ساختمان به‌طور کلی در آتش سوخت.
شکسته شدن لوله‌های آب در شهر کوبه نیز علاوه بر ایجاد بی‌آبی، سبب شد که بسیاری از ساختمان‌های شهری که ویران نشده بودند به دلیل نفوذ آب به پی آنها، دچار خسارت شدید شوند.
در زمان وقوع زلزلهٔ کوبه بسیاری از نیروهای کمکی و آتش‌نشانی این شهر ابزارهای لازم برای کمک رسانی به ساختمان‌های بلند مرتبه را نداشتند در نتیجه کمک رسانی به این گونه ساختمان‌ها بسیار کند صورت می‌گرفت.
نبود هماهنگی لازم میان نیروهای کمکی سبب کندشدن عملیات کمک رسانی در زمان زلزله شده بود و این از جمله انتقادهایی بود که به دولت وقت ژاپن وارد شد.
پس از زمین‌لرزهٔ کوبه، آثار اجتماعی زمین‌لرزه به شدت در شهر آشکار شد که از آن جمله می‌توان به افزایش بیکاری، اضطراب، خودکشی، پناه بردن به الکل و دارو و افزایش طلاق اشاره کرد.
دست‌اندرکاران دولت ژاپن پس از زمین‌لرزهٔ کوبه تلاش داشته‌اند تا از تجربه‌های بدست آمده بخوبی بهره برند و حساسیت‌ها را نسبت به بروز سرپیچی از قوانین ایمنی به شدت بالا برده‌اند. بر همین اساس است که علاوه بر برگزاری مانورهای دوره‌ای و سراسری برای آمادگی دستگاه‌ها و مردم برای مقابله با آسیب‌های زمین‌لرزه، معیارها و استانداردهای ایمنی در ساختمان‌ها و زیرساخت‌های شهری را نیز تقویت کرده‌اند.
با وجود تمامی این نکات ایمنی، تلاش‌های سازمان‌های تحقیقاتی ژاپن بر روی روش‌های مقاوم‌سازی و مقابله با زمین‌لرزه، و اجرایی کردن این تحقیقات بوسیلهٔ بخش خصوصی این کشور که نمود آن ساخت ساختمان‌های بسیار مقاوم در مقابل زمین‌لرزه است؛ همچنان ادامه دارد.
ژاپن به‌علت قرار گرفتن بر روی چهار گسل بزرگ یکی از بزرگترین کشورهای زلزله‌خیز در جهان است، آمارها نشان می‌دهد که حدود ۱۰ درصد از کل زمین لرزه‌های جهان در ژاپن و اطراف آن رخ می‌دهد. برای نمونه در سال ۲۰۰۵میلادی در ژاپن، ۱۴۰مورد زمین‌لرزهٔ با قدرت بیش از پنج درجه در مقیاس ریشتر و سه مورد زمین‌لرزهٔ با قدرت بیش از هفت درجه در مقیاس ریشتر رخ داده‌است.
باوجود این دستاوردهای بزرگ، برخی از کارشناسان ژاپنی همچنان معتقدند که شهرهای بزرگ ژاپن مانند توکیو، هنوز در برابر زمین‌لرزه‌های بزرگ کاملاً ایمن نیستند و باید تلاش وسیع‌تری برای ایمن‌سازی این شهرها به عمل آید. برخی برآوردهای صورت گرفته نشان می‌دهد که در صورت وقوع زمین‌لرزه‌ای شبیه شبیه آنچه که در کوبه روی داد، در شهر توکیو اتفاق افتد، در این شهر حداقل یازده هزار نفر کشته و حدود یک تریلیون دلار خسارت اقتصادی وارد خواهد آمد.