دهستان درونگر
دهستان درونگر دهستانی در بخش نوخندان شهرستان درگز در استان خراسان رضوی ایران است و به مرکزیت محمد تقی بیک شناخته می باشد.دهستان درونگر [ دُگ َ ] (اِخ ) نام یکی از دهستانهای چهارگانه ٔ بخش نوخندان شهرستان درگز، استان نهم (خراسان ) است . این دهستان از 16 آبادی بزرگ و کوچک تشکیل شده است و مجموع نفوس آن 3710 تن و مرکز دهستان قریه ٔ محمد تقی بک (محمد تقی بیک) است با 584 تن جمعیت . (منبع از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 9)
درونگر دارای رودخانه دائمی می باشد.و ماهی قزل آلا طلایی در آن وجود دارد و دره زو درونگر که از سمت دهستان درونگر به دره زو آب درونگر و از سمت دیگر روستای شمخال به دره شمخال معروف می باشد و امروزه این دره زیبا را به نام ( بهشت دره های ایران ) می نامند. کار اصلی مردم روستا های درونگر دامپروری و کشاورزی کاشت شالی و برنج مرغوب درونگر می باشد.
درونگر.[ دُ گ َ ] (اِخ ) نام رودی واقع در شمال خراسان که از غرب به شرق در منطقه ای کوهستانی در شهرستان درگز جاری است و دهستان درونگر و آبادیهای اطراف محمدآباد را مشروب کند و حدود 20 کیلومتری شرق محمدآباد از مرز ایران و ترکمنستان شوروی خارج می شود. ایستگاه آب شناسی آن در مهرماه 1329 در آبادی سنگ سوراخ از دهستان درونگر واقع در 42 کیلومتری شمال غربی محمدآباد تأسیس شده است . و مختصات جغرافیایی آن 58 درجه و 45 دقیقه طول شرقی و 37 درجه و 36 دقیقه عرض شمالی است . طول رود تا ایستگاه آبشناسی 80 کیلومتر است و حوزه ٔ آبریز آن 1009 کیلومتر مربع و مقدار متوسط آب آن 1/10مترمکعب در ثانیه است . (از دائرةالمعارف فارسی ).
محمدتقی بیگ-شوی -ارباب- امان- مگان -تگن- جبار- چنار -دوست‌محمدبیک -رحمان قلی- سنگ سوراخ- سیدها -شیخ‌ها -عوض محمدبیک -قلیچ‌آباد- قروچان- گدوگانلو- مامدانلو - محمدولی بیک
لغت‌نامه دهخدا
محمدتقی بیک . [ م ُ ح َم ْ م َ ت َ ب َ ] (اِخ ) دهی است مرکز دهستان درونگر بخش نوخندان شهرستان دره گز با 584 تن سکنه . (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 9)
دره گز. [ دَرْ رَ گ َ ] (اِخ ) بخش حومه ٔ شهرستان ، از یک دهستان به نام دهستان مرکزی تشکیل شده و دارای 17 آبادی بزرگ و کوچک میباشد که مجموع نفوس آن در حدود 3871 تن است . آب مزروعی کلیه ٔ قراء از 22 رشته قنات و رودخانه ٔ درونگر تأمین میشود به اغلب قرای بخش اتومبیل میتوان برد. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 9).
شوی . [ ش َ ] (اِخ ) دهی است از دهستان درونگر بخش نوخندان شهرستان دره گز و 446 تن سکنه دارد. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 9).
تگن . [ ت َ گ َ ] (اِخ ) دهی است از دهستان درونگر که در بخش نوخندان شهرستان دره گز واقع است و114تن سکنه دارد. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 9).
شیخ وانلو. [ ش َ ] (اِخ ) دهی از دهستان درونگر بخش نوخندان شهرستان دره گز است و 143 تن سکنه دارد. (از فرهنگ جغرافیائی ایران ج 9)
شیخ ها. [ ش َ ] (اِخ ) دهی از دهستان درونگر بخش نوخندان شهرستان دره گز است و 304 تن سکنه دارد. (از فرهنگ جغرافیائی ایران ج 9).
زیدانلو بالا. [ زِ ] (اِخ ) دهی از دهستان درونگر است که در بخش نوخندان شهرستان دره گز واقع است و 339 تن سکنه دارد. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 9).
بهادرخان . [ ب َ دُ ] (اِخ ) دهی از دهستان درونگر بخش نوخندان است که در شهرستان دره گز واقع است . دارای 205 تن سکنه است . (از فرهنگ جغرافیائی ایران ج 9).
زیندانلو پایین . [ زِ ] (اِخ ) دهی از دهستان درونگر است که در بخش نوخندان شهرستان درگز واقع است و 410 تن سکنه دارد. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 9).
نوخندان . [ ن َ خ َ ] (اِخ ) نام دهستان مرکزی بخش نوخندان شهرستان دره گز است . جمعیت این دهستان در حدود 5859 تن است . قراء مهم دهستان عبارتند از برج قلعه ودولت شاملو. اغلب دهات این دهستان از رودخانه ٔ درونگر مشروب می شوند. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 9)
حسن کدخدا. [ ح َ س َ ک َ خ ُ ] (اِخ ) دهی است از دهستان درونگر بخش نوخندان شهرستان دره گز. در بیست هزارگزی شمال باختری نوخندان . کوهستانی ، معتدل . سکنه ٔ آن 78 تن شیعه . زبان ، ترکی و کردی و فارسی . آب آن از رودخانه . محصول آنجا غلات ، سیب زمینی ، ذرت . شغل اهالی زراعت . راه فرعی به شوسه دارد. (فرهنگ جغرافیایی ایران ج 9).
چنار. [ چ ِ ] (اِخ ) مؤلف مرآت البلدان نویسد: یکی از قرای دره گز خراسان است و 17 خانوار سکنه دارد. (از مرآت البلدان ج 4 ص 272). و در فرهنگ جغرافیایی آمده است : دهی از دهستان درونگر بخش نوخندان شهرستان دره گز که در 9 هزارگزی شمال باختری نوخندان واقع است . کوهستانی و هوایش معتدل است و 96 تن سکنه دارد. آبش از قنات . محصولش غلات و ذرت . شغل اهالی زراعت و راهش از طریق راه شوسه ٔ اتومبیل رو است . (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 9).
در ایام محرم تمام روستاهای درونگر در این ایام در روز های مختلف به مساجد یکدیگر میروند و شهادت سالار و سرور شهیدان امام حسین (ع) به عزاداری می پردازند و در روز عاشورای حسینی تمام روستا های دهستان درونگر به روستای محمد تقی بیک که مرکزیت درونگر می باشد می روند و عزاداری می کنند و روستای محمد تقی بیک تماماً با دو مسجد در روستا مسئول پذیرایی از عزاداران در روز عاشورای حسینی می باشد و نماز ظهر عاشورا در این روستا بسیار باشکوه و نشان دهنده پیوند این روستا های کردنشین که به گویش زبان کردی کرمانجی صحبت میکنند را با یکدیگر نشان می دهد.
زبان اصلی مردم درونگر که بیشتر کرد کرمانج هستند زبان کردی کرمانجی است اما بعضی از مردم در این دهستان تا حدودی به زبان ترکمنی نیز مسلط هستند.
براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت دهستان درونگر ۳۲۹۶ نفر (۸۹۶ خانوار) بوده‌است. جمعیت این دهستان در سال ۱۳۹۰ به ۲۹۴۴ نفر رسیده‌است. دائرةالمعارف فارسی و فرهنگ جغرافیایی ایران ج 9  3.فرهنگ جغرافیایی ایران ج 9
جمع آوری و تصاویر مهدی محمودزاده