شرلوک (مجموعه تلویزیونی)
شرلوک یک مجموعهٔ تلویزیونی بریتانیایی است که اقتباسی به‌روز شدهٔ از داستان‌های کارآگاهی شرلوک هولمز اثر آرتور کانن دویل است. این سریال توسط استیون موفات و مارک گیتیس ساخته شده‌است و در آن بندیکت کامبربچ در نقش شرلوک هولمز و مارتین فریمن در نقش جان واتسون ایفای نقش می‌کنند. از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۷، چهار فصل از سریال تولید و پخش شده‌است. هر چهار فصل شرلوک دارای سه اپیزود نود دقیقه‌ای است. همچنین اپیزود ویژه کریسمس سریال نیز در تاریخ اول ژانویه ۲۰۱۶ به روی آنتن رفت. شرلوک محصول مشترکی از شبکه بریتانیایی بی‌بی‌سی و شبکه آمریکایی دبلیوجی‌بی‌اچ است. مارک گیتیس و استیون موفات به همراه سو ورتیو و ربکا ایتون مدیران تولید سریال هستند. شرلوک به‌طور گسترده‌ای در کاردیف ولز و لندن فیلم‌برداری شده‌است. اصلی‌ترین لوکیشن سریال نیز که خانه شماره ۲۲۱ بیکر است نیز در شمال لندن قرار دارد.
سریال با تحسین گسترده منتقدان و تماشاگران همراه بود و نقدها و نظرات مثبت بسیاری دریافت کرد و از نظر فیلم‌نامه و شخصیت پردازی، کارگردانی و قدرت تیم بازیگری، به خصوص بندیکت کامبربچ را ستایش شد. شرلوک نامزد و برنده جوایز متعددی همچون جایزه امی، جایزه گلدن گلوب و بفتا شد. شرلوک در شصت و ششمین جوایز امی ساعات پربیننده موفق شد سه جایزه بهترین بازیگر نقش اول مرد سریال درام برای بندیکت کامبربچ، بهترین بازیگر نقش مکمل مرد سریال درام برای مارتین فریمن و بهترین فیلم‌نامه سریال درام برای استیون موفات را بدست آورد. اپیزود ویژه کریسمس سریال نیز برنده بهترین فیلم تلویزیونی از این مراسم شد. همچنین شرلوک در سال ۲۰۱۱ برنده جایزه پیبادی شد. شرلوک در ۱۸۰ کشور دنیا پخش و دیده شده‌است. فصل سوم این سریال موفق شد رکورد پربیننده‌ترین برنامه از سال ۲۰۰۱ تاکنون در بریتانیا را بنام خود ثبت کند.
همه فصل‌های سریال به صورت دیسک بلو-ری و دی‌وی‌دی با بالاترین کیفیت ممکن در دسترس عموم قرار گرفته‌است. کالاهای همسو با سریال همچون آلبوم موسیقی سریال نیز که توسط مایکل پرایس و دیوید آرنولد ساخته شده‌است نیز در دسترس است. همچنین در سال ۲۰۱۴ یک نرم‌افزار با نام شرلوک: شبکه منتشر شد.
داستان سریال در لندن کنونی رخ می‌دهد و ماجراهای کارآگاه مشاور، شرلوک هولمز (بندیکت کامبربچ) را نشان می‌دهد که به همراه دوست نزدیک و هم‌خانه‌اش دکتر جان واتسون (مارتین فریمن) در حل پرونده‌های تبهکاری به اسکاتلندیارد مشاوره می‌دهد. در مسیر پرونده افرادی همچون بازرس لستراد (روپرت گراوس) و مالی هوپر (لوئیز بریلی) نیز به آن‌ها کمک می‌کنند.
استیون موفات و مارک گیتیس، هردو از نویسندگان سریال دکتر هو بودند. این دو طرفدار ادبیات انگلیسی در عصر ویکتوریا بودند و همچنین به سری کتاب‌های شرلوک هولمز علاقه بسیاری داشتند. موفات و گیتیس طی سفرهای متعدد خود با قطار به کاردیف که یکی از لوکیشن‌های اصلی سریال است دربارهٔ علاقهٔ خود به داستان‌های شرلوک هلمز صحبت کردند و تصمیم گرفتند که اقتباسی مدرن از داستان‌های شرلوک هلمز انجام دهند. هم موفات و هم گیتس پیش از این تجربه اقتباس از کارهای ادبی را داشته‌اند. موفات بر اساس مورد غیرعادی دکتر جکیل و آقای هاید فیلم‌نامه سریال جکیل را نوشته بود و گیتیس نیز یکی از نویسندگان سریال دکتر هو بود. زمانی که موفات به همراه همسرش سو ورتیو و گیتس برای شرکت در مراسمی به مونت‌کارلو رفته بودند آن‌ها دربارهٔ ایده خود به ورتیو توضیح دادند و او هم آن‌ها را تشویق کرد که به کار خود ادامه بدهند زیرا ایده بسیار خوبی است. موفات و گیتس برای جدی کردن پروژه در سپتامبر ۲۰۰۸ استیون تامپسون را برای نوشتن فیلم‌نامه به گروهشان دعوت کردند.
مارک گیتیس از اقتباس‌های اخیر داستان‌های شرلوک هولمز چندان خوشش نمی‌آمد معتقد بود بیش از حد «کشدار و خسته‌کننده» هستند. او می‌خواست حال هوای سریال بیش از هرچیز شبیه به مجموعه فیلم‌های شرلوک هولمز محصول سال‌های ۱۹۴۶–۱۹۳۹ باشد. در این مجموعه فیلم‌ها، بازیل رتبون در نقش شرلوک و نایجل بروس در نقش دکتر واتسون بازی کردند. یکی از نکاتی که در مجموعه شرلوک توجهات زیادی را جلب کرد استفاده شرلوک از فناوری‌هایی همچون جی پی اس، اس ام اس و مواردی این چنین برای حل پرونده‌های جنایی است. خیلی‌ها معتقد بودند وجود این موارد در داستان، طرفداران دو آتشه کتاب‌های کانن دویل را دلسرد خواهد کرد اما گیتس چنین نظری نداشت. او گفته‌است: «اگر کتاب‌های شرلوک هولمز را دقیق مطالعه کنیم خواهیم فهمید که شرلوک از همه امکانات آن دوران که در اختیارش بود برای حل معما استفاده می‌کرد و کاری که ما کرده‌ایم این بود که فقط آن را مدرن کردیم.»
البته به روزرسانی گیتیس و موفات از دنیای کانن دویل شامل همه عناصر داستان نشد. برای مثال آدرس خیابان محل زندگی شرلوک و جان همان خانه معروف شماره ۲۲۱ خیابان بیکر در کتاب هاست. همچنین مواردی مثل حضور موریارتی به عنوان دشمن اصلی شرلوک و آیرین آدلر به عنوان تنها زنی که توانایی بازی با احساسات شرلوک را دارد مستقیم از دل رمان‌ها به سریال راه پیدا کرده‌است. از جمله به روز رسانی‌ها و تغییراتی که در داستان پیش آمده مربوط به سابقه حضور جان در جنگ است. در سریال جان از جنگ در افغانستان (۲۰۰۱–۲۰۱۴) بازگشته است. این در حالی است که او در کتاب‌ها از جنگ بین افغانستان و انگلستان که در سالهای ۸۰–۱۸۷۸ رخ داد به شهر بازگشته است. گیتیس در این باره می‌گوید: «وقتی داشتم رمان‌ها را می‌خواندم فهمیدم آن جنگی که جان واتسون از آن بازگشته بود تمام نشده و هنوز هم در جریان است. جنگی غیرقابل تحمل.»
ابتدا قرار بود شرلوک به صورت یک فیلم تلویزیونی ۶۰ دقیقه‌ای ساخته شود و اگر در جذب بیننده موفق عمل کرد آن را تمدید کنند. علت این تصمیم این بود که شبکه به موفقیت پروژه شک داشت و مطمئن نبود که طرفداران کتاب چگونه به سریال واکنش نشان خواهند داد. اولین نسخه آزمایشی که آماده شده بعضی از رسانه‌ها همچون گاردین شایعاتی منتشر کردند مبنی بر اینکه اقتباس جدید بی‌بی‌سی از داستان‌های شرلوک هولمز فاجعه‌بار از آب درآمده و همچنین خبر رسید که بودجه ساخت این فیلم تلویزیونی ۸۰۰ هزار پوند بوده‌است. شبکه از خیر پخش فیلم گذشت و درخواست بازنویسی دوباره داد. سازندگان تصمیم گرفتند تا شکل پروژه را به‌طور کامل عوض کنند و قرار شد تا به جای شش فیلم تلویزیونی یک ساعته، سه قسمت ۹۰ دقیقه‌ای ساخته شود. بدین ترتیب فیلم‌نامه بازنویسی و اپیزود پایلوت ساخته شد که مورد استقبال بی‌بی‌سی قرار گرفت. شبکه آنقدر از کار راضی بود که تصمیم گرفت بودجه بیشتری در اختیار سازندگان بگذارد تا آن‌ها بتوانند به راحتی کار کنند. اپیزود پایلوت یکبار دیگر با امکانات بیشتر ساخته و تبدیل به اولین قسمت سریال با عنوان پرونده صورتی شد. در ژوئیه ۲۰۰۹ رسماً اعلام شد که فصل اول سریال در سال ۲۰۱۰ پخش خواهد شد.
مایکل پرایس و دیوید آرنولد برای تمامی فصل‌های سریال موسیقی متن ساخته‌اند.
سریال شرلوک با تحسین بسیار زیاد منتقدان و تماشاگران همراه بوده‌است و به عنوان یکی از بهترین آثار تلویزیونی در ژانر جنایی و همچنین از بهترین سریال‌های تاریخ شناخته می‌شود. شرلوک در وبسایت راتن تومیتوز نمره ۸۴/۱۰۰ را گرفته و در سایت متاکریتیک نیز امتیاز ۸۵/۱۰۰ را دریافت کرده و از معدود سریال‌هایی است که تمام اپیزودهایش در این سایت با تحسین همراه بوده‌است. شرلوک در میان مردم هم بسیار محبوب شده و در سایت بانک اطلاعات اینترنتی فیلم‌ها (IMDB) نمره ۹٫۲/۱۰ را دریافت کرده و از نظر کاربران همین سایت با رتبه ۱۲ یکی از ۲۵۰ سریال برتر تاریخ تلویزیون می‌باشد. داستان‌های جذاب و بسیار متعارف و شخصیت پردازی درخشان و بازی‌های بسیار قدرتمند تیم بازیگری از مهم‌ترین عواملی هستند که در نقدها به آن اشاره شده‌است.
اولین فصل سریال در سال ۲۰۱۱ توانست جایزهٔ بفتا برای بهترین سریال درام را به‌دست‌آورد. شرلوک در امی ۲۰۱۴ موفق به کسب ۷ جایزه شد که از جمله آن می‌توان به جایزه بهترین بازیگر نقش اول مرد در مینی سری‌ها برای بندیکت کامبربچ و جایزه بهترین بازیگر مکمل مرد در مینی سری‌ها برای مارتین فریمن اشاره کرد. استیون موفات نیز برای قسمت پایانی فصل سوم جایزه بهترین نویسندگی را دریافت کرد. فصل اول سریال در سال ۲۰۱۰ از بی‌بی‌سی پخش شد. دو اپیزود اول سریال در کنار داستان جنایی خود بیشتر به روابط شرلوک و جان می‌پردازد و نویسنده به کمک هوش و ابتکار شخصیت شرلوک بیننده را جذب داستان می‌کند. در اپیزود سوم اما روی دیگری از شخصیت شرلوک را می‌بینم و همچنین برای دقایق کوتاهی با جیم موریارتی ملاقات می‌کنیم. فصل اول سریال با بازخوردهایی بسیار مثبت همراه بود.
قسمت اول سریال بر پایه نخستین رمان شرلوک هولمز به نام اتود در قرمز لاکی ساخته شده. نویسندگی این قسمت را استیون موفات و کارگردانی آن راپاول مک گیلان بر عهده داشته‌اند. داستان این قسمت آشنایی هولمز و واتسون و ورود آن‌ها به ساختمان خیابان بیکر را به تصویر می‌کشد. در ادامه پای آن‌ها به پرونده‌ای با چهار کشته باز می‌شود که در آغاز تصور می‌شد همه آن‌ها خودکشی هستند. مایکرافت هولمز با بازی مارک گیتیس نیز در این قسمت برای نخستین بار حضور پیدا می‌کند. این قسمت در تاریخ ۲۵ ژوئیه ۲۰۱۰ از بی‌بی‌سی وان روی آنتن رفت.
به نویسندگی استیون تامپسون و کارگردانی یوروس لین در تاریخ ۱ اوت ۲۰۱۰ پخش شد. در این قسمت، شرلوک به درخواست هم دانشگاهی قدیمی اش تحقیقات خود را دربارهٔ یک ورود شبانه اسرارآمیز به بانکی در شهر آغاز می‌کند و در ادامه پایش به یک ماجرای پیچیده که باندهای قاچاق آسیایی در آن دخیل هستند باز می‌شود.
در این قسمت جیمز موریارتی (با بازی اندرو اسکات) برای اولین بار در سریال ظاهر می‌شود. موریارتی با معماهای مختلف و پیچیده شرلوک را به چالش می‌کشد و در پایان این قسمت شاهد رو در رو شدن این دو هستیم. مارک گیتیس و مک گیلان به ترتیب کارگردانی و نویسندگی آن را انجام دادند و تاریخ پخشش نیز ۸ اوت بود.
پس از استقبال خوب از قسمت مطالعه صورتی، بی‌بی‌سی اعلام که که اپیزودهای بیشتری پیش رو است. در ۱۰ اوت ۲۰۱۰ خبر تمدید سریال برای فصل دوم منتشر شد و سال بعد، گیتیس اعلام کرد که نویسندگان فصل اول، برای فصل دوم نیز هر کدام یک قسمت را نویسندگی خواهند کرد و سه داستان معروف «رسوایی در بلگروایا»، «درندگان باسکرویل» و «سقوط رایخنباخ» در فصل جدید به تصویر کشیده خواهد شد.
با نویسندگی موفات و کارگردانی مک گیلان در اول ژانویه ۲۰۱۲ پخش شد. داستان این قسمت به میزان اندکی بر پایه داستانی به همین نام بود و ماجرای آن تلاش شرلوک برای پس گرفتن تصاویر دردسرساز یکی از اعضای خاندان سلطنتی بریتانیا است که به دست زنی به نام آیرین آدلر افتاده بود. در این داستان شرلوک درگیر یک رابطه احساسی با آیرین آدلر می‌شود. در اولین دیدار آیرین آدلر با شرلوک، او کاملاً برهنه است تا بتواند شرلوک را عاشق و جذب خود کند، اما شرلوک آدمی نیست که دچار اشتباه بشود. آیرین آدلر تصاویر دردسرساز را در گوشی موبایل خود قرار داده اما این گوشی یک رمز چهار حرفی دارد، در نتیجه شرلوک به دنبال رمز آن است و در پایان، شرلوک موفق می‌شود رمز را بفهمد و به اطلاعات درون گوشی دست پیدا کند.
این قسمت به کارگردانی مک گیلان در ۸ ژانویه پخش شد. داستان، دربارهٔ فعالیت‌های عجیب و مشکوک یک پایگاه نظامی است. این داستان یکی از داستان‌های مشهور آرتور کانن دویل است که در سال ۱۹۰۲ منتشر شده. هنری نایت (با بازی راسل تووی) مردی است که که بیست سال پیش پدرش توسط یک سگ تازی غول پیکر کشته شد، در نتیجه او هنوز هم کابوس‌هایی وحشتناک در این باره می‌بیند و با مراجعه به شرلوک، سعی می‌کند از این کابوس‌ها، رهایی یابد.
قسمت پایانی فصل دوم بود که بر اساس داستانی به همین نام، توسط آرتور کانن دویل ساخته شد. در این قسمت موریارتی در تلاش است تا با بی‌اعتبار کردن شرلوک او را مجاب به خودکشی کند. موریارتی و شرلوک با هم در بالای بیمارستانی در لندن قرار می‌گذارند، موریارتی خودش را با اسلحه می‌کشد و شرلوک هم مجبور می‌شود تا خودش را از بالای بیمارستان به پائین پرت کند اما در پایان فیلم مشخص می‌شود که شرلوک هنوز زنده است.
پس از پایان فصل دوم، گیتیس و موفات هر دو در توئیتر اعلام کردند که سفارش ساخت فصل سوم هم‌زمان با فصل دوم به آن‌ها ارائه شده بود.
قسمتی کوتاه در فصل سوم می‌باشد که مقدمه ای برای فصل سوم است
نخستین قسمت فصل سوم است که در ۱ ژانویه ۲۰۱۴ به نویسندگی مارک گیتیس و کارگردانی جرمی لاورینگ روی آنتن رفت. ماجرای آن با الهام از داستان کوتاه «ماجرای نعش کش خالی» آرتور کانن دویل نوشته شد و در آن شرلوک هولمز به لندن بازمی‌گردد و پس از تجدید دیدار با واتسون با یکدیگر به سراغ خنثی کردن یک برنامه تروریستی زیر زمینی در لندن می‌روند.
واتسون با مری (آماندا ابینگتون) ازدواج می‌کند و داستان در جریان مراسم ازدواج او رخ می‌دهد. شرلوک در این قسمت تلاش دارد تا از وقوع یک قتل در مراسم جلوگیری کند. این قسمت شادترین اپیزود در کل سریال محسوب می‌شود و به نوعی حکم زنگ تفریح را دارد!
با نویسندگی موفات و کارگردانی نیک هرمن ساخته شد. شرلوک در این ماجرا پس از درخواست یکی از مشتریانش در تقابل با فردی به نام «چارلز آگوستس مگنسن» قرار می‌گیرید که سعی در باج‌گیری از همسر جان واتسون یعنی مری مورستن دارد.
در دوم ژوئیه ۲۰۱۴ اعلام شد که بی‌بی‌سی قسمت ویژه‌ای را برای کریسمس ۲۰۱۶ در نظر دارد. این قسمت در تاریخ ۱ ژانویه در شبکه BBC پخش شد، فیلمبرداری این قسمت از ژانویه ۲۰۱۵ آغاز شد و داستان آن در دوره ویکتوریا اتفاق می‌افتد.
داستان این اپیزود ویژه در دو زمان حال و گذشته اتفاق میفتد و در جریان آن شرلوک و جان سعی در حل کردن معمای پیچیده روح یک زن دارند که طبق شایعات افراد یک روستای خیالی را به قتل می‌رساند. این اپیزود هیچ تأثیر داستانی خاصی بر فصل‌های سریال ندارد اما با این حال از گیرایی همیشگی قسمت‌های پیشین بهره برده‌است.
فصل چهارم سریال که به گفته موفات آخرین فصل سریال می‌باشد هم‌زمان با کریسمس سال ۲۰۱۷ از شبکه بی‌بی‌سی پخش شد. برعکس فصول قبلی که داستان هر قسمت جدا و به صورت آنتولوژی بود (البته به غیر چند استثنا) هر سه قسمت فصل چهارم ارتباطی تنگاتنگ چه از لحاظ داستانی و چه از لحاظ شخصیت پردازی با هم دارند. فصلی که به گفتهٔ نویسندگان تاریک‌ترین فصل سریال بوده و برخلاف گذشته که بیشتر بر هوش و نبوغ شرلوک تمرکز می‌شد این فصل به احساسات این شخصیت پرداخته‌است. یک روز قبل از پخش آخرین اپیزود فصل سوم این قسمت از طرف یک کانال روسی بر روی اینترنت لو رفت. هر چند سازندگان از تماشاگران خواستند تا زمان اصلی پخش صبر کنند اما با این حال تعداد دانلود بالایی هم در اینترنت گزارش شد. شرلوک در این فصل به مراتب جامعه گریزتر از همیشه است و استفاده بیش از اندازه اش از مواد مخدر باعث می‌شود دیگران در قبالش احساس نگرانی داشته باشند. رابطه او با واتسون هم به گرمی فصل‌های گذشته نیست و هر دو درگیر اتفاقات تلخی می‌شوند که برایشان میفتد
با پخش شدن تصاویر موریارتی در لندن و خطر بازگشت او مایکرافت و اعضای دولت چاره‌ای نمی‌بینند جز اینکه شرلوک را به لندن بازگردانند. مری بالاخره بچه اش را به دنیا میاورد و شرلوک پدر خوانده او می‌شود اما این خوشی دلنشین خیلی زود با ورود یک قاتل حرفه‌ای که در صدد کشتن مری است به کابوسی تبدیل می‌شود که همه را درگیر خود می‌کند.
بعد از اتفاقات تلخ قسمت قبل شرلوک و جان جدا از هم زندگی می‌کنند. شرلوک دچار حالت‌های روانی عجیب شده و استفاده افراطی اش از مواد مخدر سلامتش را به خطر می‌اندازد و این در حالی است که فردی قدرتمند در صدد کسب قدرت بیشتر در لندن و نابود کردن شرلوک است.
بعد از آگاه شدن از هویت واقعی یوروس، شرلوک به همراه مایکرافت و جان به داخل مؤسسه مخوفی در جزیره ای به نام شرینفورد می‌روند که یوروس در آن زندانی شده اما اوضاع از کنترل خارج می‌شود. موقعیت خطرناکی که پیش می‌آید باعث می‌شود تا به گذشته دردناک شرلوک پی ببریم و همچنین با خصوصیات اخلاقی جدیدی از مایکرافت و جان آشنا شویم. قسمت مسئله نهایی مجموعه ای از عشق، آتش، حرص و معما است.
خبرها دربارهٔ تولید فصل پنجم ضد و نقیض است با این حال اعلام شده که موفات و گیتس طرح اولیه فصل پنج را نوشته‌اند اما با توجه به پایان بندی فصل چهارم و استقبال منتقدین و مردم علاقه چندانی به تولید ندارند. مدتی بعد اما خبر رسمی منتشر شد که در طی آن اعلام گردید بندیکت کامبربچ بازیگر نقش شرلوک برای فصل پنجم قرارداد امضا کرده‌است.
شرلوک در بانک اطلاعات اینترنتی فیلم‌ها (IMDb)