دانشگاه اصفهان
دانشگاه اصفهان، به عنوان اولین دانشگاه مرکزی و جنوب ایران یکی از دو دانشگاه بزرگ دولتی شهر اصفهان و به لحاظ قدمت و رشته‌های تحصیلی بزرگترین دانشگاه جامع منطقه مرکزی کشور بوده؛ یکی از ۵ دانشگاه برتر جامع کشور و یکی از ۱۰ دانشگاه برتر کشور می‌باشد. این دانشگاه در مجاورت دروازه شیراز قرار گرفته و با وسعتی نزدیک به ۳۰۰ هکتار یکی از بزرگ‌ترین دانشگاه‌های ایران است. دانشگاه اصفهان با ۱۳ دانشکده (۴۵ گروه آموزشی)، محدوده هزار جریب تا نزدیکی کوه صفه را دربردارد.
پایه‌های نخستین دانشگاه اصفهان از ۳۰ آذر سال ۱۳۲۵ خورشیدی با ایجاد آموزشگاه عالی بهداری اصفهان گذاشته شد. این آموزشگاه با تعدادی دانشیار در یک کلاس از دبیرستان سعدی که در آن زمان دارای آزمایشگاه نسبتاً مجهزی بود آغاز شد و آزمایشگاه آن و سالنی برای تشریح در اختیار آموزشگاه قرار گرفت و در ۱۶ بهمن همان سال دکتر حکمی به عنوان اولین رئیس آموزشگاه انتخاب شد. چهار سال پس از آن یعنی در سال ۱۳۲۹ دانشکده پزشکی اصفهان در جوار آموزشگاه عالی بهداری کار خود را شروع کرد و بدین ترتیب آموزشگاه عالی بهداری به تدریج تعطیل و دانشیاران آن به دانشکده پزشکی منتقل شدند. در سال تحصیلی ۱۳۳۵ دانشکده داروسازی تشکیل شد و به دانشکده پزشکی ملحق گشت.
دانشکده ادبیات از سال ۱۳۳۷ با دو رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی و ادبیات انگلیسی در خانه‌ای اجاره‌ای با دو اتاق گشایش یافت. در سال ۱۳۳۸ با افزایش چند رشته دیگر، به محلی در جنب بنای شاهزاده ابراهیم انتقال یافت. در سال ۱۳۴۱ دبیرخانه دانشگاه اصفهان نیز شکل گرفت و به سال ۱۳۴۳ دانشکده‌های علوم و علوم تربیتی و روانشناسی تأسیس شده بود.
در سال ۱۳۴۷ ساختمان موقت دانشکده ادبیات با ۱۳ رشته در خیابان (هزار جریب) آماده بهره‌برداری شد و با انتقال از کوی شاهزاده ابراهیم به مجموعهٔ دانشکده‌های واقع در هزار جریب رونقی تازه به دانشگاه اصفهان بخشید و دوره لیسانس شبانه نیز دایر گردید. در اواخر سال ۱۳۴۷ با شکل‌گیری کلی دانشگاه اصفهان مدرسهٔ عالی کورش کبیر به این دانشگاه الحاق گردید و در همان سال نیز دانشکدهٔ علوم اداری و اقتصاد در دانشگاه تأسیس شد.
در زمان ریاست حسن رزمجو بر دانشگاه، دانشکده‌های علوم پزشکی از دانشگاه اصفهان جدا شدند و دو دانشگاه استقلال یافتند.دانشکده ادبیات از سال ۱۳۳۷ با دو رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی و ادبیات انگلیسی در خانه‌ای اجاره‌ای با دو اتاق گشایش یافت. در سال ۱۳۳۸ با افزایش رشته‌های فلسفه، علوم تربیتی و زبان و ادبیات ارمنی، به محلی در جنب بنای شاهزاده ابراهیم انتقال یافت. در سال ۱۳۴۱ با اضافه شدن رشته زبان و ادبیات عرب دبیرخانه دانشگاه اصفهان نیز شکل گرفت. در سال ۱۳۴۵ رشته تاریخ و جغرافیا نیز ایجاد گردید. در سال ۱۳۴۳ دانشکده‌های علوم و علوم تربیتی و روانشناسی تأسیس شده بود.
در سال ۱۳۴۷ با شکل‌گیری کلی دانشگاه اصفهان؛ ساختمان موقت دانشکده ادبیات با ۱۳ رشته (زبان و ادبیات فارسی، زبان و ادبیات انگلیسی، فلسفه، علوم تربیتی، زبان و ادبیات ارمنی، زبان و ادبیات عرب، تاریخ و ایران‌شناسی، جغرافیا، زبان و ادبیات فرانسه، پاکستان‌شناسی و زبان اردو) در خیابان (هزار جریب) آماده بهره‌برداری‌شد و با انتقال از کوی شاهزاده ابراهیم به مجموعهٔ دانشکده‌های واقع در هزار جریب رونقی تازه به دانشگاه اصفهان بخشید. دوره لیسانس شبانه نیز دایر گردید. در سال ۱۳۴۸ گروه علوم اجتماعی دایر گردید.
در سال تحصیلی ۵۴–۱۳۵۳ رشته زبان و ادبیات آلمانی نیز به گروه زبانهای خارجی افزوده‌شد. در سال ۱۳۴۹ پس از تأسیس دانشکده علوم تربیتی، رشته فلسفه به آن دانشکده منتقل گردید و مجموع رشته‌های دانشکده ادبیات علوم انسانی در چهار گروه آموزشی (گروه زبان و ادبیات فارسی - گروه علوم اجتماعی و جغرافیا - گروه زبانهای خارجی - گروه تاریخ و ایران‌شناسی) اداره‌می‌شد.
در سال ۱۳۵۵ دانشکده زبانهای خارجی تأسیس گردید و گروه زبانهای خارجی به آن دانشکده انتقال یافت. در سال ۱۳۵۳ رشته‌های علوم اجتماعی و جغرافیا از یکدیگر تفکیک گردید و هر یک به گروه مستقلی تبدیل گردید. در سال ۱۳۶۷ رشته فلسفه مجدداً به دانشکده ادبیات و علوم‌انسانی منتقل گردید و فعالیت خود را در مقطع کارشناسی فلسفه و با سیاست توسعه طولی آن درمقطع کارشناسی ارشد و دکتری آغاز نمود.
گروه الهیات از مهرماه ۱۳۷۰ با رشته کارشناسی دبیری الهیات و معارف اسلامی شروع به کار نمود واز جهت رشته متنوع شد. اکنون با تقلیل رشته‌های کارشناسی و توسعه مقاطع عالی تر به دو گروه (گروه علوم قران و حدیث - گروه فلسفه وکلام اسلامی) تقسیم شده‌است.
گروه حقوق دانشگاه اصفهان از سال تحصیلی ۷۵–۷۴ در مقطع کارشناسی آغاز به کار نمود. این گروه از نیمسال تحصیلی اول ۸۱–۱۳۸۰ به دانشکده علوم اداری و اقتصاد منتقل گردید.
ساختمان جدید دانشکده ادبیات و علوم انسانی در سال ۱۳۷۵ در مساحت ۱۷۰۰۰ متر مربع با ظرفیت بیش از ۲۵۰۰ دانشجو افتتاح گردید.
این دانشکده ادبیات و علوم انسانی در حال حاضر هفت گروه آموزشی (۲۴ رشته گرایش) دارد:
با تأسیس دانشکده علوم دانشگاه اصفهان در سال ۱۳۴۳ و پذیرش قبول شدگان این دانشکده در رشته‌های شیمی و فیزیک، تدریس شیمی در شهر اصفهان عملاً آغاز گردید. از مهرماه ۱۳۴۳ گروه شیمی به صورت گروهی مستقل فعالیت خود را آغاز نمود و از سال ۱۳۴۴ به بعد این گروه در رشته‌های شیمی محض و دبیری شیمی در مقطع کارشناسی دانشجو پذیرفت. همچنین از سال ۱۳۶۷ در رشته شیمی کاربردی (مقطع کارشناسی) پذیرش دانشجو آغاز گردید و در بین سال‌های ۱۳۶۴ تا ۱۳۷۳ دوره‌های کارشناسی ارشد و دکتری در شاخه‌های مختلف شیمی راه‌اندازی گردید. در سال ۱۳۹۱ با تصویب هیئت امناء دانشگاه این گروه به دانشکده شیمی ارتقاء یافت. در حال حاضر این دانشکده با استفاده از توان علمی ۳۱ عضو هیئت علمی، امور آموزشی و پژوهشی نزدیک به ۵۰۰ دانشجو در مقطع کارشناسی (شیمی محض و شیمی پلیمر، شیمی فیزیک، شیمی معدنی و نانوشیمی را در قالب ۵ گروه آموزشی شیمی آلی، شیمی تجزیه، شیمی معدنی، شیمی فیزیک و شیمی پلیمر عهده‌دار می‌باشد. دانشکده شیمی دانشگاه اصفهان دارای آزمایشگاه‌ها، دستگاه‌ها و تجهیزات پیشرفته و بعضاً منحصربه‌فرد و مراکز پژوهشی متعددی است که می‌توان آن را یکی از مجهزترین دانشکده‌های شیمی دانشگاه‌های کشور به حساب آورد.
در سال ۱۳۵۴ گروه تربیت بدنی جهت ارائه واحد درسی تربیت بدنی عمومی در دانشکده علوم تربیتی شکل گرفت. در سال ۱۳۶۲ اولین دوره از دانشجویان رشته تربیت بدنی در گروه پذیرفته می‌شوند. در سال ۱۳۶۹ موافقت اصولی برای تبدیل گروه به دانشکده از وزارت علوم اخذ گردید. در سال ۱۳۷۶ اولین دوره کارشناسی ارشد تربیت بدنی و علوم ورزشی در دانشکده راه‌اندازی می‌گردد. دانشکده تربیت بدنی در مقاطع کارشناسی تربیت بدنی و علوم ورزشی و کارشناسی ارشد و تربیت دانشجو پذیرش می‌کند.
یکی از مأموریت‌های اساسی دانشگاه اصفهان در نقش آفرینی پنجاه سال آتی برای مرجعیت در علوم انسانی آن هم در چار چوب معرفت نبوی گسترش دانش در حوزه علوم انسانی است. بدیهی است پرداختن به چنین حوزه‌ای مستلزم همکاری‌های گسترده معرفتی بین اهالی حوزه و دانشگاه برای برپایی مجموعه‌ای است که بتواند حوزه‌های دانشی جدیدی را در علوم انسانی پایه‌گذاری نماید و این امر بدون داشتن چشم‌اندازی تعریف شده امکان‌پذیر نمی‌باشد. اولین گام برای تحقق چنین آرمانی تشکیل هسته‌ای برای تعریف نقشه راه دستیابی به چنین مقصودی بوده‌است که تحت عنوان شورای راهبردی دانشکده الهیات و معارف تعریف و شروع بکار کرده‌است. این شورا به تصویب هیئت رئیسه دانشگاه رسیده و ساختار اجرایی آن تعریف شده‌است.
دانشکده فنی و مهندسی در سال ۱۳۶۷ با صدور مجوز از طرف شورای گسترش دانشگاه‌های وزارت فرهنگ و آموزش عالی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری) با سه رشته در مقطع کارشناسی: مهندسی کامپیوتر (نرم‌افزار)، مهندسی کامپیوتر (سخت‌افزار) و نقشه‌برداری آغاز بکار نمود.
گروه مهندسی برق دانشگاه اصفهان در سال ۱۳۸۰ تشکیل شده و اولین دوره کارشناسی با پذیرش ۳۵ نفر دانشجو در سال تحصیلی ۸۲–۸۱ در دانشکده فنی مهندسی آغاز به کار نموده‌است. هدف از دوره کارشناسی مهندسی برق تربیت کارشناس در زمینه طراحی، بهره‌برداری، نظارت، مدیریت نگهداری از سیستم‌های برقی و الکترونیکی می‌باشد. گروه مهندسی برق در مقطع کارشناسی ارشد نیز با تعداد ۹ دانشجو در سال تحصیلی ۸۵–۸۴ فعالیت خود را گسترش داد. این گروه از سال ۱۳۸۷ در مقطع دکترا نیز دانشجو می‌پذیرد.
دپارتمان مهندسی مکانیک دانشگاه اصفهان در دانشکده مهندسی این دانشگاه قرار گرفته‌است. گروه مهندسی مکانیک دانشگاه اصفهان در سال ۱۳۸۶ تشکیل شد و در بهمن ماه همین سال اولین دوره دانشجویان کارشناسی مهندسی مکانیک گرایش حرارت و سیالات پذیرش شدند. در سال ۱۳۸۹ این گروه در دوره کارشناسی ارشد شروع به پذیرش دانشجو در گرایش طراحی کاربردی نمود. یک سال بعد هم در گرایش تبدیل انرژی، دانشجو پذیرفت. هم‌اکنون گروه مهندسی مکانیک در دورهٔ کارشناسی (مکانیک عمومی)، کارشناسی ارشد (گرایش‌های طراحی کاربردی و تبدیل انرژی) و دکتری (طراحی کاربردی و تبدیل انرژی) دانشجو می‌پذیرد.
گروه مهندسی عمران دانشگاه اصفهان در سال ۱۳۸۳ تأسیس شد و در مهرماه سال ۱۳۸۵ اولین دوره دانشجویان کارشناسی پذیرش شدند. گروه مهندسی عمران در سال تحصیلی ۱۳۸۹ در مقطع کارشناسی ارشد به فعالیت خود ادامه می‌دهد.
این دانشکده توسط شخصی به نام ˈصناعتˈ و با اعتبار حدود ۲۰ میلیارد ریال ساخته شده‌است. عملیات اجرایی آن از سال ۱۳۸۹ آغاز شد و پس از دو سال به بهره‌برداری رسید. این دانشکده در مساحت دو هزار و ۶۰۰ مترمربع و در سه طبقه برای استفاده آموزشی احداث شده‌است. دانشکده مهندسی صناعت بمنظور افزایش فضاهای آموزشی پردیس فنی و مهندسی دانشگاه اصفهان ایجاد شده‌است و در حال حاضر گروه برق و الکترونیک دانشکده فنی و مهندسی در آن مستقر شده‌است.
این دانشکده در سال ۱۳۶۷ در مقطع کارشناسی و با دو رشته مهندسی کامپیوتر (نرم‌افزار) و مهندسی کامپیوتر (سخت‌افزار) فعالیت خود را آغاز نموده‌است. در سال۱۳۷۴ مقطع کارشناسی ارشد رشته‌های معماری‌کامپیوتر و مهندسی نرم‌افزار راه‌اندازی شد. در سال ۱۳۸۳ در مقطع کارشناسی مهندسی فناوری اطلاعات، کارشناسی ارشد هوش مصنوعی و دکترای گرایشهای معماری‌کامپیوتر و مهندسی نرم‌افزار با پذیرش دانشجو فعالیت خود را ادامه داد. پذیرش دانشجو در مقطع دکتری هوش مصنوعی در سال ۱۳۸۷ شروع شد. مقطع کارشناسی ارشد گرایش شبکه‌های کامپیوتری در سال ۱۳۹۰، کارشناسی ارشد گرایشهای تجارت الکترونیکی و امنیت اطلاعات در سال ۱۳۹۱و مقطع دکتری گرایش امنیت اطلاعات در سال ۱۳۹۲ آغاز به کار کرد.
دانشکده علوم دانشگاه اصفهان در سال ۱۳۴۳ شمسی پایه‌گذاری شده‌است. این دانشکده شامل ۵ گروه آموزشی آمار، ریاضی، فیزیک، زیست‌شناسی و زمین‌شناسی می‌باشد که در تمامی مقاطع تحصیلی دکتری، کارشناسی ارشد و کارشناسی مبادرت به پذیرش دانشجو در سطوح داخلی و خارجی می‌نماید. در حال حاضر این دانشکده با سابقهٔ نزدیک به ۵۰ سال تجربه و در اختیار داشتن اساتید مجرب و امکانات آموزشی و پژوهشی و تجهیزات آزمایشگاهی پیشرفته، یکی از قطب‌های مهم علوم پایه در کشور می‌باشد.
دانشکده فناوری‌های نوین دانشگاه اصفهان کار خود را با سه گروه آموزشی مهندسی هسته‌ای، مهندسی زیست فناوری (بیوتکنولوژی) و مهندسی نانوفناوری در سال ۱۳۸۷ آغاز نمود. گروه‌های آموزشی مهندسی هسته‌ای و مهندسی زیست فناوری از سال ۸۷ پذیرای دانشجوی مقطع کارشناسی ارشد گردیدند. گروه آموزشی مهندسی نانو فناوری نیز اولین دوره دانشجویان کارشناسی ارشد خود را از مهر ماه ۸۸ آغاز نمود. گروه آموزشی مهندسی انرژی نیز از پاییز ۹۰در گرایش مهندسی انرژی‌های تجدید پذیر توانست دانشجو جذب نماید. این در حالیست که در چشم‌انداز آینده دانشکده علوم و فناوری‌های نوین گروه‌هایی مانند مهندسی سامانه‌های هوشمند، گروه آموزشی فناوریهای علوم زمین و گروه آموزشی مهندسی راهبرد دانش و فناوری در دست راه‌اندازی می‌باشد.
این دانشکده در سال ۱۳۴۸ تأسیس گردید و یکی از قدیمی‌ترین دانشکده‌های دانشگاه اصفهان است. این دانشکده در سطوح کارشناسی و کارشناسی ارشد و دکترا دانشجو می‌پذیرد و با ۵ گروه آموزشی دارای _ عضو هیئت علمی تمام وقت فعالیت دارد. از این مجموعه، گروه علوم تربیتی باسابقه تر و بزرگتر از بقیه است، چهار گروه دیگر شامل روانشناسی، علم اطلاعات و دانش‌شناسی، مشاوره، روانشناسی کودکان با نیازهای خاص است. همه گروه‌ها در یک ساختمان مستقر هستند که در بخش پائینی (ضلع شمال شرقی) محوطه اصلی دانشگاه اصفهان واقع شده‌است. گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی از سال ۱۳۸۷ اولین دوره مجازی بنیادی را در کشور در سطح کارشناسی ارشد با همت عاصفه عاصمی راه اندازی کرده‌است. ساختمان جدید این دانشکده روبروی ساختمان مرکزی دانشگاه اصفهان بنا شده‌است. دانشکده به‌طور مداوم به توسعه و آموزش و پرورش عمومی و خدمات اجتماعی در استان اصفهان مدد رسانده‌است. این دانشکده غیر از ارائه سطوح کارشناسی و کارشناسی ارشد و دکتری، دوره‌های کوتاه مدت و میان مدت توسعه کارکنان در آموزش و پرورش استان و بهداشت را فراهم می‌آورد همچنین به تحقیقات توجه بسیار دارد و این توجه در دوره‌های تکمیلی (کارشناسی ارشد و دکترا) و در پروژه‌های تحقیقاتی اعضای هیئت علمی دانشکده تجلی می‌یابد.
زبانهای خارجی از اولین رشته‌های تأسیس شده در دانشگاه اصفهان می‌باشد. همچنان که در تاریخ دانشگاه نقل شده‌است زبانهای خارجی در سال ۱۳۴۷ از اولین رشته‌ها یی بود که پذیرش دانشجو نمود. دانشکده زبانهای خارجی درسال ۱۳۵۳ بعنوان یک دانشکده مستقل تأسیس گردید. گروه‌های آموزشی دانشکده زبانهای خارجی عبارتند از: زبان و ادبیات انگلیسی، زبان و ادبیات عربی، زبان و ادبیات فرانسه، مترجمی آلمانی و ادبیات ارمنی و گروه زبانشناسی می‌باشد. گروه زبان انگلیسی (قدیمی‌ترین گروه دانشکده) درسال ۱۳۳۷، زبان و ادبیات فرانسه درسال ۱۳۳۸، گروه ارمنی‌شناسی درسال ۱۳۳۹، گروه زبان و ادبیات عربی درسال ۱۳۴۱، گروه زبان و ادبیات آلمانی درسال ۱۳۷۳ وهمچنین گروه زبان‌شناسی درسال ۱۳۸۵ تأسیس گردیدند.
دانشکده علوم اداری و اقتصاد در سال ۱۳۵۶ به عنوان یکی از دانشکده‌های دانشگاه اصفهان واقع در خیابان شمس‌آبادی کوچه شاهزاده ابراهیم فعالیت خود را با سه گروه آموزشی اقتصاد – مدیریت و حسابداری آغاز نمود. در سال ۱۳۶۹ گروه علوم‌سیاسی در این دانشکده راه‌اندازی گردیده و در سال ۱۳۸۰ گروه حقوق به این دانشکده ملحق شد. اکنون این دانشکده پس از گذشت سه دهه با ۵ گروه آموزشی اقتصاد، مدیریت، حسابداری، علوم‌سیاسی و حقوق در مقاطع کارشناسی، کارشناسی‌ارشد و دکتری مشغول انجام فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی می‌باشد.
دانشکده جغرافیا و برنامه‌ریزی دانشگاه اصفهان در ابتدا از سال ۱۳۴۵ با تأسیس دورهٔ کارشناسی کار خود را به عنوان گروه جغرافیا آغاز کرد. دورهٔ کارشناسی ارشد جغرافیا در سال ۱۳۶۶ با پذیرش چهار دانشجو افتتاح گردید. دورهٔ دکتری در سال ۱۳۷۱ با پذیرش سه دانشجو کار خود را آغاز نمود. این دانشکده از سال ۱۳۸۹ باعنوان دانشکده جغرافیا و برنامه‌ریزی در قالب ۳ گروه آموزشی «جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری و جغرافیا طبیعی» در سه مقطع تحصیلی کارشناسی، ارشد، دکتری و در ۵ گرایش برنامه‌ریزی شهری، برنامه‌ریزی روستایی، و اقلیم‌شناسی، ژئومورفولوژی، جغرافیا و برنامه‌ریزی توریسم، جغرافیای سیاسی و جغرافیای پزشکی هم‌اکنون به کار خود ادامه می‌دهد.
دانشکدهٔ حمل و نقل در سال ۱۳۹۰ تأسیس شد. این دانشکده با توجه به اهمیت صنعت حمل و نقل کشور در برنامهٔ چهارم توسعه و موقعیت جغرافیایی و مزیت‌های نسبی اصفهان در این استان و در دانشگاه اصفهان تأسیس شد.
قدمت دوره‌های مجازی در دانشگاه اصفهان به دو دهه می‌رسد. اولین دوره‌های رسمی کارشناسی ارشد در رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی، مدیریت اجرایی و مدیریت بازرگانی در سال ۱۳۸۷ راه اندازی شد. گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی اولین دوره مجازی بنیادی را در کشور در سطح کارشناسی ارشد در دانشگاه اصفهان راه اندازی کرده‌است. ساختمان اختصاصی دانشکده آموزشهای مجازی دانشگاه اصفهان در تاریخ ۹۲/۴/۱۸ با حضور اساتید و مسئولین دانشگاه اصفهان، مدیران ارشد استان اصفهان و دانشجویان دانشکده آموزشهای مجازی با همت پرفسور علی صنایعی رسماً افتتاح گردید.