دانشگاه فرهنگیان
دانشگاه فرهنگیان، دانشگاهی برای تأمین، تربیت و توانمندسازی معلمان و نیروی انسانی وزارت آموزش و پرورش در ایران است. این دانشگاه در سال ۱۳۹۰ با تجمیع کلیه مراکز تربیت معلم سراسر ایران تأسیس شد و دارای ۹۸ واحد دانشگاهی (در قالب ۶۴ پردیس دانشگاهی و ۳۴ دانشکده) می‌باشد.
در حال حاضر ۷۸۰۲۲ دانشجو و ۸۰۳ عضو هیئت علمی و استاد در این دانشگاه مشغول فعالیت می‌باشند. هم چنین تعداد ۱۰۹۹۵ مهارت آموز و بیش از ۹۶۳۳۸ فارغ‌التحصیل از آغاز تأسیس دانشگاه تا کنون داشته‌است. تعداد پردیس‌ها و مراکز آموزشی در دانشگاه فرهنگیان نیز تاکنون ۹۸ واحد است.
بر اساس تحلیل‌های انجام شده این مرکز تاکنون ۸۸۱۸ مقاله علمی در نشریات و همایشهای داخلی منتشر نموده‌است. دانشگاه فرهنگیان صاحب امتیاز و ناشر یک مجله تخصصی است و تا کنون ۲۷ همایش توسط دانشگاه فرهنگیان برگزار شده‌است. علاوه بر این تاکنون ۵۰۲ مقاله معتبر بین‌المللی نیز از این مرکز استخراج شده‌است.
دانشگاه فرهنگیان در دی ۱۳۹۰، با تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی و با تجمیع کلیه مراکز تربیت معلم سراسر ایران تأسیس شد و از سال ۱۳۹۱ شروع به کار کرد. این دانشگاه هر چند نوپاست اما متکی به پیشینه صد ساله مراکز تربیت معلم در ایران است. این دانشگاه طبق سند تحول بنیادین آموزش و پرورش مستند به راهکارهای زیر است:
دانشگاه فرهنگیان دارای شخصیت حقوقی و استقلال اداری و مالی و وابسته به وزارت آموزش و پرورش است و به صورت هیئت امنایی اداره می‌شود. با تأسیس «دانشگاه»، مجتمع آموزش عالی پیامبر اعظم (ص) و مراکز تربیت معلم تحت پوشش آن در این دانشگاه ساماندهی شده‌است. این دانشگاه کار تربیت معلم را از سال ۱۳۹۱ با جذب ۲۵ هزار دانشجوی متعهد خدمت آغاز کرد.
دانشگاه فرهنگیان در حال حاضر سه نوع دانشجو می‌پذیرد: ۳. دانشجوی کارشناسی ارشد از میان معلمان، که در حال حاضر به شکل محدود است و در آینده تعداد بیشتری دانشجو را در رشته‌های متعدد و مورد نیاز آموزش و پرورش خواهد پذیرفت.
توجه به فناوری اطلاعات و ارتباطات (فاوا) از جمله راهبردهای دانشگاه است و ایجاد سامانه الکترونیکی واحد و یکپارچه‌ای که تمام اطلاعات و روند کاری دانشگاه را در بر بگیرد در اولویت است. همچنین برای آموزش فناوری به دانشجویان «کارگروه توسعه سواد فاوا دانشجومعلمان» سندی در اینباره تدوین کرده‌است.
رشته‌های کارشناسی پیوسته ارائه شده در دانشگاه فرهنگیان، در حال حاضر عبارتند از:
در دفترچه راهنمای انتخاب رشته آزمون سراسری سال ۱۳۹۹ برای گروه آزمایشی علوم انسانی ضمن اعلام ظرفیت‌های قبولی و دانشگاه‌هایی که این رشته را در پذیرش خود دارند، شرایط قبولی دانشگاه فرهنگیان به این صورت اعلام شده‌است:
بعد از آنکه داوطلب در مصاحبه گزینش نیز مورد تأیید قرار گرفت، به او نامه معرفی داده می‌شود تا به اداره کل مربوطه برود و در آنجا خودش را معرفی کند.
قرار است در پایان تحصیلات، دانشجومعلمان آزمون جامع (پایانی) معلمی را بگذرانند تا بر اساس آن گواهینامه صلاحیت معلمی را دریافت کنند و بتوانند در مدارس تدریس نمایند. سرپرست دانشگاه فرهنگیان در این باره گفته‌است: مؤلفه‌های آزمون چهار مورد است؛ یکی معدل فرد است که البته وزن نسبتاً کمتری دارد و وزن ۲۰ درصدی دارد. معدل ۱۵ به بالا پیش‌بینی شده‌است که به ازای هر یک نمره معدل، ۴۰ امتیاز تعلق بگیرد. دوم آزمون کتبی است؛ آزمون کتبی آزمونی است که بیشتر مؤلفهٔ دانش موضوعی و تربیتی افراد را مطابق آنچه که در برنامه تربیت معلم آمده مورد سنجش قرار می‌دهد.
مولفه سوم آزمون عملکردی است، آزمون عملکردی وزنش ۲۵ درصد است و ۲۵۰ نمره. این آزمون مؤلفه فوق‌العاده مهمی است چرا که در اینجا به سنجش مهارت‌ها و شایستگی‌های حرفه‌ای خیلی نزدیک می‌شویم. دانشجو و به عبارتی فارغ‌التحصیل با مسائل آموزشی مواجه می‌شود و در مواجهه با این مسائل باید توانمندی خودش را برای تحلیل موقعیت مسئله دار آموزشی و تربیتی و ارائه طریق برای خروج از آن وضعیت و فایق آمدن بر آن نشان بدهد.
مهمترین مؤلفه در سنجش صلاحیت حرفه‌ای معلمی «پوشه کار حرفه‌ای» است. پوشه کار در واقع عبارت است از جایی که تمام دستاوردهای دانشجو در عرصه‌های مختلف و خصوصاً در عرصه‌های فرهنگی و اجتماعی و عمدتاً در زمینه‌هایی که به شکل داوطلبانه، انتخابی و اختیاری وارد شده (در کانون‌های دانشجویی، انجمنهای مختلف علمی، تشکل‌های مختلفی که در دانشگاه دوره‌ها، اردوها، انواع و اقسام برنامه‌هایی که جزو برنامه‌های الزامی دانشگاه نیست) شرکت کرده‌است. دست‌آوردهای ناشی از شرکت در این فعالیت‌ها و کاروزی که جز برنامه‌های الزامی است، در پوشه کاری ثبت و ضبط خواهد شد که ۳۵۰ نمره به آن تعلق می‌گیرد.
طبق ماده ۲۸ اساسنامه دانشگاه فرهنگیان، این دانشگاه می‌تواند مطابق ضوابط و مقررات وزارت آموزش و پرورش از میان دانش‌آموختگان سایر دانشگاه‌ها دانشجو جذب کند و دوره یکساله مهارت‌آموزی معلمی را برای آنان تدارک ببیند و در صورت موفقیت به آنان گواهی صلاحیت معلمی اعطا نماید.
با تأسیس دانشگاه فرهنگیان قرار شده تا نیروهای مورد نیاز وزارت آموزش و پرورش از طریق این دانشگاه تأمین شود در حالیکه فارغ التحصیلان و نیروهای شایسته سایر دانشگاه‌ها که تعدادشان نیز کم نیست علاقه‌مند برای حضور در بدنه آموزش و پرورش کشور هستند ولی در شرایط کنونی فرصت این کار را ندارند چرا که فارغ‌التحصیل دانشگاه فرهنگیان نیستند. عده‌ای از صاحب‌نظران بر این باورند که می‌توان از ظرفیت فارغ التحصیلان سایر دانشگاه‌ها برای جبران کمبود نیروی انسانی مورد نیاز آموزش و پرورش بهره جست و در کنار جذب نیرو از میان فارغ التحصیلان دانشگاه فرهنگیان روش‌های سریعتر و کم هزینه‌تر دیگری را برای جذب نیرو در آموزش و پرورش به کار گرفت.
محمود مهرمحمدی سرپرست پیشین دانشگاه فرهنگیان در اینباره گفته‌است: طبق اساسنامه دانشگاه فرهنگیان می‌توانیم فارغ التحصیلان سایر دانشگاه‌ها را با گذراندن دوره آموزشی یک ساله در آموزش و پرورش جذب کنیم. برای اجرای طرح جذب فارغ التحصیلان سایر دانشگاه‌ها در دانشگاه فرهنگیان نیازمند تدوین طرح اجرایی هستیم که هم‌اکنون این طرح در دست تهیه است و ممکن است از مهر ۹۴ این موضوع تحقق یابد.
در نخستین مرحله انجام این روش بر اساس آزمون استخدامی آموزش و پرورش (شهریور ۹۴) حدود ۳۷۰۰ نفر انتخاب خواهند شد و به مدت یکسال مهارت‌های معلمی را در دانشگاه فرهنگیان فرا خواهند گرفت.
در صورتی که قانون متعهدین به خدمت آموزش و پرورش (مصوب ۱۳۶۹) لغو شود، از این پس دانشجویان از میان افراد دارای مدرک دیپلم و به شکل کنونی جذب نخواهند شد. البته این موضوع شامل دانشجویان کنونی این دانشگاه نخواهد داشت و آنان با داشتن تعهد خدمت به استخدام آموزش و پرورش درخواهند آمد. با توجه به کمبود نیروی متخصص با مدارک تحصیلی دانشگاهی متناسب با شرایط معلمی در دهه شصت و اوایل دهه هفتاد، در وزارت آموزش و پرورش به موجب «قانون متعهدین خدمت»، مصوب ۸ خرداد ۱۳۶۹ [مجلس شورای اسلامی]، دانشجویان مراکز و دانشگاه‌های تربیت معلم و رشته‌های دبیری دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی مکلف شدند در آغاز تحصیل خود، به وزارت آموزش و پرورش تعهد ثبتی خدمت سپرده و از آغاز تحصیل نیز به استخدام رسمی آزمایشی وزارت مزبور درآمده و از حقوق و مزایای مربوط به مدارک تحصیلی لازم جهت ورود به دوره تحصیلی مورد نظر برخوردار می‌گردیدند.
بدین ترتیب برای این‌گونه نیروهای انسانی، طرح از میزان نقش و توانمندی کسب‌شده و موفقیت خود در دوران تحصیلات دانشگاهی تضمین کاری وجود داشت و این امر یکی از نقاط ضعف اساسی دانش‌آموختگان بورسیه‌ها بوده‌است. با این وجود با توجه به کمبود نیروی انسانی تحصیلکرده دانشگاهی، سپردن تعهد استخدامی و بورسیه دانشجویان صرفاً برای تضمین تأمین نیروی انسانی مورد نیاز وزارت یادشده صورت می‌گرفت. این در حالی است که از اواسط دهه ۱۳۷۰ و با ورود کافی نیروی انسانی تحصیلکرده دانشگاهی به بازار کار، نه تنها تأمین نیروی انسانی مورد نیاز دستگاه‌های اجرایی (از جمله وزارت آموزش و پرورش) تضمین گردید، بلکه حتی امکان انتخاب نیروهای شایسته‌تر نیز برای آن‌ها فراهم شد. بدین ترتیب از آن زمان تاکنون دیگر فلسفه وجودی و وجوبی جذب نیروی انسانی به صورت بورسیه تعهد خدمتی در وزارت مذکور از بین رفته‌است.
با این وصف، جذب نیرو از طریق سپردن تعهد خدمت در وزارت مذکور تا سال ۱۳۸۶ به قوت خود باقی بود تا اینکه با اجرایی شدن قانون مدیریت خدمات کشوری و به استناد ماده (۱۲۷) آن، «قانون متعهدین خدمت به وزارت آموزش و پرورش» لغو گردید و این امر یکی از درخشان‌ترین نکات قانون مدیریت خدمات کشوری بود و گامی اساسی در جهت ایجاد شایسته‌سالاری، اصلاح ترکیب کیفی نیروی انسانی و ارتقاء عملکرد در وزارت آموزش و پرورش برداشته شد. اما بعد از چند سال مجدداً بر اساس طرح نمایندگان مجلس، طی قانون الحاق دو تبصره به ماده (۱۷) قانون تعیین تکلیف معلمین حق‌التدریس و آموزشیاران نهضت سوادآموزی مصوب ۱۹ مهر ۱۳۹۱ مجلس، قانون متعهدین خدمت به آموزش و پرورش مجدداً احیا گردید.
با توجه به اینکه در حال حاضر نیازهای آن وزارت برای مشاغل آموزشی به راحتی از بین فارغ‌التحصیلانی که از شایستگی‌ها و توانمندی‌های بهتری برخوردار بوده و در انتظار به دست آوردن شغل و استخدام می‌باشند، قابل تأمین بوده و دیگر نیازی به هزینه‌های اضافی برای بورسیه دانشجویان که تضمینی هم بر وجود شایستگی‌های لازم در آنان بعد از فارغ‌التحصیلی وجود ندارد، نمی‌باشد.
یکی از وظایف و مأموریت‌های راهبردی دانشگاه فرهنگیان، توانمندسازی و ارتقای شایستگی‌های عمومی، تخصصی و حرفه‌ای منابع انسانی وزارت آموزش و پرورش از طریق آموزش‌های کوتاه‌مدت و تحصیلات تکمیلی است. یک میلیون معلم در آموزش و پرورش نیاز به بهسازی دارند و این کار در دانشگاه فرهنگیان زمینه‌ساز تحول در نظام آموزش و پرورش است. از دیرباز مراکز تربیت معلم محوری‌ترین پایگاه در امر آموزش و توانمندسازی معلمان و کارکنان وزارت آموزش و پرورش بوده‌اند. توسعه مهارت حرفه‌ای و توانمندی‌های علمی و تربیتی معلمان با ارتقای کیفی آموزش‌های ضمن خدمت و برنامه‌ریزی برای روزآمد کردن اطلاعات تخصصی و تحصیلات تکمیلی معلمان متناسب با نیاز آموزش و پرورش جزو سیاست‌های کلی ایجاد تحول در نظام آموزش و پرورش است.
از سویی ارتقاء و رتبه‌بندی معلمان مستلزم استقرار نظام ارزیابی و سنجش صلاحیت‌های عمومی، تخصصی و حرفه‌ای آنان مبتنی بر شاخص‌های آموزشی، پژوهشی، فرهنگی و تربیتی است و دانشگاه فرهنگیان می‌بایست نظام ارزیابی صلاحیت معلمان را مشتمل بر شایستگی‌های، اخلاقی، اعتقادی، انقلابی، حرفه‌ای و تخصصی متناسب با مبانی و اهداف سند تحول بنیادین آموزش و پرورش ایجاد نماید.
بعد از تصویب راه اندازی دانشگاه فرهنگیان در سال ۹۰، مأموریت راه اندازی دانشگاه فرهنگیان در سال ۱۳۹۱ به جهانبخش محبی نیا به عنوان رئیس دانشگاه فرهنگیان ابلاغ شد و ایشان به عنوان رئیس دانشگاه علاوه بر راه اندازی، نسبت به ساماندهی و تشکیل ساختار دانشگاهی منطبق بر استانداردهای دانشگاهی اقدام کرد. اسامی روسای قبلی دانشگاه فرهنگیان عبارتند از: اسدالله اسدی گرمارودی، جهانبخش محبی‌نیا و محمود مهرمحمدی. از دوشنبه ۲۰ آذر ۱۳۹۶، حسین خنیفر به سرپرستی دانشگاه منصوب شده و تاکنون عهده‌دار این سمت است. خنیفر می‌گوید: بنده معلم هستم و به معلم بودنم افتخار می‌کنم و هرچه دارم از معلمی است. وی هنر مملکت داری و هنر تعلیم و تربیت را از هنرهای مشکل و پیچیده برشمرد و تصریح کرد: تنها اصلی که ما را به شناخت آدمی می‌رساند معلمی است. خنیفر با اشاره به تاکیدات رهبر معظم انقلاب اسلامی در ارزش و اهمیت دانشگاه فرهنگیان مبنی بر اینکه تمام امکانات باید در این راستا قرار گیرد تصریح کرد: معلم امانت دار است و انسان امانت او، کار با انسان برای انسان و برای جامعه در این جهانِ به شدت متغیر، کاری سخت و دشوار است. سرپرست دانشگاه فرهنگیان با بیان اینکه ما نیز آمده‌ایم در این دانشگاه بیاموزیم و یاد بگیریم ابراز امیدورای کرد: با کمک اعضای دانشگاه بتوانیم مسیری را که عزیزان باز کردند ادامه دهیم. وی جایگاه کنونی دانشگاه فرهنگیان را مرهون تلاش‌های دوره‌های مدیریتی پیشین دانست و افزود: پست مدیریتی وقت اجرا آموخته هاست، اینکه هر چه می‌دانیم پیاده کنیم، بیاموزیم و اصلاح کنیم تا بتوانیم جایگاهی شایسته و بایسته برای مملکتمان رقم بزنیم و با برادری قله‌های بعدی را فتح کنیم. خنیفر با تأکید بر ضرورت تحمل و تأمل و برنامه در پیشبرد فعالیت‌ها ابراز امیدورای کرد: بتوانیم در پایان کار سربلند باشیم. وی معلمی را امانتی گرانبها دانست و افزود: جایگاه و موقعیت تربیت معلم برای نظام تعلیم تربیت بسیار حساس و سنگین است. سرپرست دانشگاه فرهنگیان با اشاره به جایگاه دانشگاه فرهنگیان در رتبه‌بندی ملی و بین‌المللی بر توجه به تولیدات علمی در راستای ارتقاء جایگاه دانشگاه تأکید کرد.
در اساسنامه دانشگاه فرهنگیان (مصوب ۱۳۹۰) اهداف این دانشگاه به این شرح آمده‌است:دانشگاه فرهنگیان دارای ۳۲ پردیس برادران و ۳۲ پردیس خواهران در استان‌ها می‌باشد. هر استان دارای دو پردیس است و شهر تهران و شهرستان‌های تهران هر کدام دو پردیس جداگانه دارند که مجموعاً ۶۴ پردیس را تشکیل می‌دهند. همچنین حدود ۳۴ مرکز آموزش عالی وجود دارد که وابسته به پردیس‌ها هستند. در کل این دانشگاه دارای حدود ۱۰۰ واحد دانشگاهی است که اکثر آن‌ها در مراکز استان‌ها و تعدادی نیز در سایر شهرهای استان‌ها قرار دارند. این پردیس‌ها و مراکز آموزش عالی عبارتند از:هیئت امنای دانشگاه -رئیس دانشگاه -دفتر نهاد نمایندگی رهبری -هیئت رئیسه دانشگاه -شورای دانشگاه -شورای مشورتی -دبیرخانه هیئت رسیدگی به تخلفات اداری کارکنان و انتظامی اعضای هیئت علمی -دبیرخانه هیئت اجرایی جذب اعضای هیئت علمی -اداره کل حقوقی، املاک و قراردادها -اداره کل حراست. -اداره کل روابط عمومی و امور بین‌الملل -حوزه ریاست. -اداره کل نظارت، ارزیابی عملکرد و رسیدگی به شکایات -دبیرخانه امور هیئت امناء -اداره گزینش -مرکز آمار، فناوری اطلاعات و ارتباطات -اداره امور شاهد و ایثارگران -معاونت آموزشی و تحصیلات تکمیلی دفتر برنامه‌ریزی و نظارت آموزشی دفتر آموزش‌های مجازی و کوتاه مدت اداره کل خدمات آموزشی و امور فارغ التحصیلان دفتر گسترش و تحصیلات تکمیلی -معاونت پژوهشی و فناوری دفتر برنامه‌ریزی و نظارت امور پژوهشی و بانک‌های اطلاعاتی دفتر فناوری، قطب‌ها و پارک‌های علمی دفتر همکاری‌های علمی، پژوهشی ملی و بین‌المللی اداره کل اسناد، انتشارات و کتابخانه‌ها -معاونت فرهنگی دفتر برنامه‌ریزی و نظارت فرهنگی اداره کل امور فرهنگی اداره کل کانون‌ها، تشکل‌ها و نشریات -معاونت دانشجویی اداره کل خدمات رفاهی و دانشجویی اداره کل بهداشت، سلامت و تغذیه اداره کل تربیت بدنی اداره کل مشاوره و روانشناسی -معاونت توسعه مدیریت و منابع اداره کل امور مالی اداره کل امور اداری و تشکیلات دفتر طرح برنامه و امور عمرانی اداره کل امور پشتیبانی و رفاه -معاونت هماهنگی مرکز هماهنگی امور پردیس‌های برادران مرکز هماهنگی امور پردیس‌های خواهران