آزمون کاسیسکی
در علم تحلیل رمز، آزمون کاسیسکی (یا تست کاسیسکی یا روش کاسیسکی) روشی برای حمله به رمزنگاری‌های مبتنی بر جایگزینی چند الفبایی، مانند رمزنگاری ویژنر است. این آزمون برای اولین بار توسط فردریش کاسیسکی در سال ۱۸۶۳ منتشر شد، اما به نظر می‌رسد قبل از آن به‌طور جداگانه توسط چارلز بابیج در سال ۱۸۴۶ کشف شده بوده.
آزمون کاسیسکی شرایط را برای تحلیل‌کنندهٔ رمز فراهم می‌کند تا او طول کلیدواژه مورد استفاده در رمزنگاری مبتنی بر جایگزینی چند الفبایی را بدست آورد. به محض اینکه طول کلید واژه کشف شود، تحلیلگر متن رمز شده را در n ستون مرتب می‌کند که در آن n طول کلیدواژه است، سپس هر ستون را می‌توان به عنوان یک متن رمز شدهٔ مبتنی بر جایگزینی تک الفبایی مورد بررسی قرار داد. به این ترتیب، هر ستون را می‌توان با تحلیل فرکانسی مورد حمله قرار داد. آزمون کاسیسکی شامل جست‌وجو برای یافتن رشته‌های کاراکتری تکرار شده در متن رمز شده می‌باشد. طول رشته‌های کاراکتری می بایست 3 کاراکتر یا بیشتر باشد تا آزمون کاسیسکی موفقیت‌آمیز باشد. سپس، فاصله میان رخدادهای متوالی از رشته‌ها به احتمال زیاد مضربی از طول کلیدواژه می‌باشد. بنابراین پیدا کردن رشته‌های تکراری بیشتر طول‌های ممکن برای کلیدواژه را محدود می‌کند، بدین ترتیب ما می‌توانیم بزرگترین مقسوم علیه مشترک تمام فاصله‌ها را بدست آوریم.  دلیل کارایی این آزمون این است که وقتی یک رشته به صورت مکرر در متنی رخ دهد، فاصله بین کاراکترهای تکراری مضربی از طول کلیدواژه می‌باشد. حروف کلید واژه به همان شیوه و با دو تکرار از رشته مرتب خواهند شد. به عنوان مثال، متن زیر را در نظر بگیرید:
"crypto" یک رشتهٔ تکراری است، و فاصلهٔ بین تکرارها 20 کاراکتر است. ما متن رمز نشده را ابتدا با کلیدواژهٔ ۶ کاراکتری "abcdef" با توجه به اینکه ۲۰ بر ۶ بخش پذیر نیست و سپس با کلیدواژهٔ 5 کاراکتری "abcde" با توجه به اینکه ۲۰ بر ۵ بخش پذیر است مرتب خواهیم کرد. توجه کنید که اولین "crypto" مصادف با "abcdef" و تکرار دوم با "cdefab" می‌باشد، این دو نمونه به متون رمز شدهٔ مختلف رمزگذاری می‌شوند و آزمون کاسیسکی هیچ چیز را آشکار نخواهد ساخت.  توجه کنید که هر دو تکرار رشتهٔ "crypto" مصادف با "abcdea" است. دو نمونه به یک متن رمز شده ی واحد تبدیل شدند در نتیجه آزمون کاسیسکی مؤثر خواهد بود.  سختی استفاده از آزمون کاسیسکی در پیدا کردن رشته‌های تکراری است. اگر این کار بخواهد به صورت دستی انجام شود بسیار مشکل است، اما رایانه‌ها می‌توانند این کار را بسیار آسان تر کنند. با این حال، هنوز دقت لازم است، به این خاطر که برخی از رشته‌های تکرار شده ممکن است تصادفی باشند، به این ترتیب برخی از فواصل تکرار گمراه‌کننده هستند. تحلیلگر میبایست بعضی از تکرارها را برای پیدا کردن طول درست کلیدواژه در نظر نگیرد. و البته در نهایت می بایست متن رمز شدهٔ بدست آمده از آزمون کاسیسکی که یک متن رمز شدهٔ تک الفبایی می‌باشد، مورد تحلیل قرار گیرد.
کاسیسکی در واقع از "سوپرایمپوز" برای حل رمز ویژنر استفاده می‌کرد. همانطور که در بالا بیان شد او با پیدا کردن طول کلید شروع کرد. سپس او نسخه‌های متعدد از این پیام را گرفت آن‌ها را به یکی پس از دیگری روی هم گذاشته، سپس هر یک را به اندازهٔ طول کلید به سمت چپ انتقال داد. کاسیسکی سپس مشاهده کرد که هر ستون از حروف رمزگذاری شده با یک الفبای واحد ساخته شده‌اند. روش او برابر با چیزی که در بالا توضیح داده شده بود، اما شاید در تصویر راحت‌تر باشد. حملات مدرن به رمزهای چند الفبایی، در اصل با چیزی که بالا توضیح داده شد یکسان هستند، البته با بهبود شمارش تصادفی. به جای دنبال گروه تکراری گشتن، یک تحلیلگر مدرن دو نسخه از پیام تهیه کرده آن‌ها را یکی بالاتر از دیگری قرار می‌دهد. تحلیلگران مدرن برای این کار از رایانه‌ها استفاده می‌کنند. اما این توضیحات نشان دهندهٔ این اصل است که می‌توان برای پیاده‌سازی الگوریتم‌ها از کامپیوتر کمک گرفت.