hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
تپه قلعه خندان
تپه قلعه خندان مربوط به دوره ساسانیان و دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در گرگان، میدان مازندران، جبهه جنوبی خیابان عدالت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است
وجود یک معبر مخفی زیرزمینی حدفاصل محوطه باستانی قلعه خندان تا شهر استرآباد و امکان ذخیره آذوقه و مواد غذایی در آن معبر، یکی از ویژگی‌های شگفت‌انگیز این اثر تاریخی پر راز و رمز محسوب می‌شود که درگذشته مورداستفاده بسیاری از ساکنان شهر استرآباد بوده‌است.
همچنین طبق اسناد تاریخی موجود و بررسی‌های انجام‌شده، این تپه و قلعه آن در دوران باستان، منطقه‌ای تدافعی بوده که ۱۲ برجک دیده‌بانی در اطراف آن قرار داشته‌است.
تپه قلعه خندان در جنوب غربی شهر گرگان قرار دارد و برای نخستین بار ژاک دمرگان در سال ۱۸۹۶ میلادی از این تپه بازدید و نقشه و تصاویری چند از تهیه نمود. در سال ۱۳۸۸ گروه باستان‌شناسی، میراث فرهنگی استان گلستان در آن گمانه‌های به منظور لایه نگاری و مشخص کردن سازه‌های معماری آن انجام داد. آثار بدست آمده شامل خشت‌های ۸×۳۸×۳۸ سانتی‌متری متعلق به اواخر دوره ساسانی و آثاری از قرون اولیه اسلام تا دوره صفویه بود. این قلعه تا دوره صفویه در درون برج و باروی استرآباد قرار داشته و بعد از تخریب آن در دوره افشاریه، برج و باروی جدیدی در دوره قاجاره کشیده شد که قلعه خندان در بیرون از شهر قرار داشته‌است.
الگو: عباسی، قربانعلی: ۱۳۹۱، گزارش گمانه زنی قلعه خندان گرگان، چکیده مقاله‌های یازدهمین گردهم آیی سالانه باستان‌شناسی ایران، تهران، موزه ملی، صص ۳۰۵–۳۰۴
بنای آرامگاه علامه دوانی
بنای بقعه علامه دوانی مربوط به سدهٔ ۱۰ ه.ق است و در شهرستان کازرون، روستای دوان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه‌های دلازیان (چشمه شیخ)
تپه‌های دلازیان (چشمه شیخ) مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان سمنان، روستای دلازیان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروانسرای چاله‌سیاه
کاروانسرای چاله‌سیاه یا کاروانسرای شیخ علی خان زنگنه مربوط به دوره صفوی است و در استان اصفهان، شهرستان شاهین‌شهر و میمه، روستای جهادآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. معمار این بنا «استاد طاهر ولد استاد رضا اصفهانی» بوده‌است.
ساختمان استانداری اصفهان (رشک جنان)
ساختمان استانداری اصفهان که با نام رشک جنان شناخته می‌شود؛ مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در اصفهان، دروازه دولت، خیابان استانداری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران و تحت عنوان بنای استانداری (رشک جنان) به ثبت رسیده‌است.
کاروانسرای میامی
کاروانسرای میامی مربوط به دوره صفوی است و در میامی، خیابان امام رضا (ع) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۱۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
میدان خان و بازارهای اطراف
میدان خان و بازارهای اطراف مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان یزد، ضلع جنوبی خیابان قیام واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مجموعه تپه‌های هفت تپه
مجموعه تپه‌های هفت تپه مربوط به اواسط هزاره دوم قبل از میلاد است و در ۱۵ کیلومتری جنوب شرقی شوش واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مجموعه تپه‌های کهریزک
مجموعه تپه‌های کهریزک مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در تهران، ضلع جنوبی دیوار بهشت زهرا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه‌حصارک لواسان
تپه حصارک لواسان مربوط به هزاره ۵ تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در جنوب محله گلندوک شهر لواسان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این تپه به تپه جاج نیز معروف بوده و قلعه‌ای در آن بوده که برای محافظت از شهر باستانی جاج ساخته شده بود.
مسجد جامع نهاوند
مسجد جامع نهاوند مربوط به دوره سلجوقیان - دوره صفوی است و در نهاوند، متری قیصریه، اول بازار بزرگ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آرامگاه سید خلیل
بقعه سید خلیل مربوط به سدهٔ ۱۰ ه.ق است و در یزد، بلوار امامزاده جعفر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مصلای نائین
مصلی نائین مربوط به دوره قاجار است و در نائین، باغ مقبره خانوادگی پیر نیا، مشیر الدوله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مجموعه بردوک
مجموعه بردوک مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان اورمیه، بخش صومای برادوست، روستای بردوک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزاده عبدالله آئینه ورزان
امامزاده عبدالله آئینه ورزان مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در شهرستان دماوند، روستای آیینه ورزان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بازار بم
مجموعه‌بازار بم (قیصریه‌زرتشتیان) مربوط به دوره قاجار است و در بم، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مجموعه تخت قلعه
مجموعه تخت قلعه مربوط به سدهٔ ۹ ه‍.ق است و در شهرستان اورمیه، روستای ناناس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
کاروانسرای شاه‌عباسی (عباس‌آباد)
کاروانسرای شاه عباسی (عباس‌آباد) مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان شاهرود، روستای عباس‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تاریخچه ساخت این کاروانسرا مربوط به دوره صفویه است که در دوره قاجار مرمت اساسی شده است. فرم پلان این کاروانسرا مستطیل شکل و از نوع ۴ ایوانی است. مساحت آن بالغ بر ۸۵۰۰ متر مربع است. این کاروانسرا دارای دو ورودی شرقی و غربی است که ورودی اصلی آن در ضلع شرقی است.
مزار شیخ ابونصرایراوه‌ای
مزار شیخ ابونصرایراوه‌ای مربوط به سدهٔ ۷ است و در شهرستان طبس، روستای پیر حاجات واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
موزه هنرهای ملی
موزه هنرهای ملی ایران در سال ۱۳۰۹با تلاش و کوشش مرحوم حسین طاهر زاده بهزاد که خود از هنرمندان برجسته رشته نقاشی و طراحی نقشه های قالی و مینیاتور کشور بود، تاسیس شد.این موزه در تهران، میدان بهارستان واقع شده است.
ساختمان موزه به نام (حوضخانه باغ نگارستان) از بناهای متعلق به دوره قاجار است که در عهد فتحعلی‌شاه قاجار در جنوبی ترین قسمت قصر باغ نگارستان ساخته شده و مجموعه قصر و کاخ باغ نگارستان به دست ۲ تن از معماران زبده آن دوران استاد عبدالله خان و استاد آقاجانی اصفهانی بنا شد.
ساختمان حوضخانه (محل فعلی موزه) بخشی از آن مجموعه محسوب می شود که حوضخانه با طرح «+» ساخته شده و چهار شاه نشین اطراف آن بی هیچ در و پنجره ای به درون باغ راه داشته و سقف گنبدی آن ایستاده برشانه چهار ستون سنگی همواره شکوه و ایستادگی بنا را تداعی می کند.
در داخل موزه هنرهای ملی تا نیم قرن پیش، حوض دایره شکل بزرگی از سنگ مرمر، میان ستون ها قرار داشت که از دل این ستون ها آب به داخل حوض فواره می کرد که این صحنه چشم انداز زیبایی را به وجود می آورد.
همچنین در سال ۱۳۰۹ شمسی حسین طاهرزاده بهزاد موزه هنرهای ملی و اداره هنرهای ملی را تحت عنوان مدرسه صنایع قدیمه به انگیزه احیا و تجدید حیات هنرهای ملی و سنتی ایرانی بنیاد نهاد که بدین ترتیب مدرسه صنایع قدیمه (موزه هنرهای ملی) کانون حفظ و احیای ارزش اصیل هنرهای ملی و سنتی ایران شد.
موزه هنرهای ملی ایران در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در حال حاضر موزه هنرهای ملی به عنوان اولین موزه تخصصی کشور، در حال حاضر ۲۷۱ آثار ارزشمند هنری را از قرن ۱۲ هجری شمسی تا به کنون در رشته های نگارگری، مینیاتور، زریبافی، گبه و فرش، معرق و منبت، خاتم کاری و کاشی کاری در خود جای داده است.
از جمله آثار هنرمندان:
مینیاتور: محمد علی زاویه، علی کریمی، محمد مهروان ، مقیمی تبریزی، علی مطیع، علی اسفرجانی و ...
تذهیب و تشعیر: استاد علی درودی، عبدالله باقری، نصرالله یوسفی
منبت و مشبک: احمد امامی آباده ای
خاتم سازی: محمدحسین صنیع‌خاتم
سفالگری: حسین کاشی تراش ، معمارزاده
زری بافی: حبیب الله طریقی
بند قهرود
بند قهرود مربوط به دوره صفوی است و در ۲۰ کیلومتری قمصر کاشان G۲۳۰ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد محله نو قلعه (حبیب)
مسجد محله نو قلعه (حبیب) مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان کاشانی، کوچه ستی فاطمه، کوی محله نو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
مسجد میرزا علی‌اکبر
مسجد میرزا علی اکبر مربوط به دوره قاجار است و در اردبیل، میدان ساعت، خ۳۰ متری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه سید روح‌الله خمینی (خمین)
خانه سید روح‌الله خمینی در خمین مربوط به دوره قاجار است و در خمین، خیابان امام خمینی، جنب خیابان صالحی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
برج دفاعی این خانه در ضلع شمالی آن قرار دارد و جوی قناتی از زیر آن می‌گذرد. این خانه از بزرگترین خانه‌های روستای خمین در ده‌ها سال پیش بوده که از موقعیت مکانی منحصربه‌فردی (استراتژیکی) در خمین برخوردار بوده است.
بازار سمنان
بازارسمنان وبازار شیخ علاءالدوله مربوط به دوره قاجار است و در سمنان، خیابان امام، خیابان شهدا واقع شده و در حدود ۱۶۰۰ متر یک مایل طول دارد. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بازار بزرگ سمنان، در حدود ۱۸۰ سال قبل، در آغاز پادشاهی دودمان قاجاریه ساخته شد. بازار سمنان که به سبک معماری کهن ایرانی با سقف‌های خشتی و آجری، متناسب با وضعیت آب و هوای خاص منطقة کویری ساخته شده تا امروز بزرگ‌ترین مرکز خرید و فروش کالاهای تجارتی است. در گذشته، بازار عمومی شهر متشکل از راسته بازار و بازار شیخ علاءالدوله (بازار مرده‌ها) بوده‌است.
بازار عمومی به دو قسمت شمالی و جنوبی تقسیم شده‌است
طول بازار شمالی که تقریباً ۱/۵ کیلومتر است و کماکان به نام قدیمی خود راسته بازار یا بازار بالا خوانده می‌شود، از بالای شهر یعنی تقاطع خیابان‌های نظامی و یغما (شهدا) آغاز می‌شود و تا خیابان امام خمینی ادامه می‌یابد. بازار شمالی شامل ۲۵۴ باب مغازه می‌باشد. در این بازار سه حمام قدیمی، ۵ مسجد و ۴ کاروانسرای مخروبه وجود دارد. تکیه ناسار از تکایای معروف این بازار است که در گذشته و حال محل گرد آمدن هیئت‌های عزاداری در روزهای عاشورا و تاسوعا است. نمای سر در شمالی و نمای سر در جنوبی این بازار با کتیبه‌هایی زیبا از کاشی‌های لاجوردی پوشانده شده‌است.  این بازار، دارای سقف و تاق ضربی است که روی تاق‌های جناغی استوار شده‌است. پنجره‌های شیشه‌ای بزرگ بر بام آن نصب شده‌است که نور داخل بازار را تأمین می‌کند.
بازار جنوبی که به بازار پایین یا بازار کوچک مشهور است در راستای بازار شمالی قرار دارد و از خیابان امام خمینی آغاز و تا تکیة بزرگ پهنه که در محل اسفنجان قرار دارد، ادامه می‌یابد. این بازار به علت نزدیکی با امامزاده یحیی بن موسی بازار حضرت خوانده می‌شود. طول تقریبی این بازار ۲۰۰ متر است. این بازار دارای ۵۰ باب مغازه است.
بازار شیخ علاءالدوله که به بازار مرده‌ها نیز معروف است از جنوب شرق خیابان امام آغاز می‌شود تا گورستان قدیمی علمدار (سنادره) واقع در غرب میدان امام ادامه می‌یابد. بنای این بازار را به دوره ایلخانی و پیش از آن نسبت می‌دهند. بنای بازار تاریخی سمنان به وسیله شیخ علاءالدوله سمنانی از عرفای به نام ایران در قرن هفتم و هشتم هجری قمری و همزمان با بنای شبستان شیخ علاءالدوله مسجد جامع سمنان ساخته شده‌است. به علت احداث خیابان امام، قسمت‌های زیادی از بافت سنتی این بازار تخریب شده‌است و تنها قسمتی کوچکی، از ابتدای بازار جنوبی تا ابتدای خیابان امامزاده یحیی، باقی مانده است. به علت اینکه بازار شیخ علاءالدوله را در مسیر انتقال اموات برای دفن در گورستان علمدار بوده، به بازار مرده‌ها مشهور است.
مسجد جامع سمنان که درب جنوبی آن در بازار شیخ علاء الدوله و درب شرقی آن در بازار جنوبی قرار دارد امامزاده یحیی بن موسی در انتهای بازار جنوبی تکیه ناسار واقع در بازار شمالی تکیه پهنه واقع در بازار جنوبی گرمابه پهنه سمنان واقع در بازار جنوبی
قصر باغچه جوق
قصر باغچه جوق مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان ماکو، روستای باغچه جوق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
پارک موزه
پارک موزه مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در دامنه شرقی کوه سوراخه مشرف به شاهرود واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه امیرنظام
خانه امیرکبیر (امیرنظام) مربوط به دوره قاجار است و در تبریز، میدان شهرداری، خیابان ششگلان، جنب ساختمان شهرداری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.امیرنظام گروسی
ساختمان مرکز تحقیقات کشاورزی
ساختمان مرکز تحقیقات کشاورزی مربوط به دوره قاجار است و در ایلام، خیابان آیت الله حیدری، بالاتر از میدان کشوری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مناره و مسجد رودگر محله
مناره و مسجد رودگر محله مربوط به دوره قاجار است و در بابل، مرکز شهر، رودگر محله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
حمام وزیر
حمام وزیر مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، خیابان عبدالرزاق، بازار محمد جعفر آباده‌ای واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
مدرسه جلالیه
مدرسه جلالیه یا مسجد جلالیه مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، محله احمدآباد ـ روبروی خیابان گلزار واقع شده که توسط میرزا جلال الدین محمد حکیم جنابدی، طبیب شاه صفوی بنا گردیده‌است. این مدرسه کتیبه‌هایی دارد که با خط ثلث و کوفی نوشته شده‌اند و تزئینات کاشیکاری، معقلی، مقرنس‌کاری و گچبری فراوانی در آن به چشم می‌خورد. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه جلالی
خانه جلالی مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار - دوره معاصر است و در اصفهان، خیابان عبدالرزاق کوچه ابواسحاقیه، کوچه پشت مسجد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه اعلم
خانه اعلم مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان عبدالرزاق، محله پشت بارو، بن‌بست زرگر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
مسجد صفا
مسجد صفا مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، محله شهشهان ـ مجاور بقعه شهشهان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. در محله شهشهان در مجاورت بقعه شهشهان مسجد زیبایی وجود دارد که به مسجد صفا معروف است این مسجد در زمان قاجار ساخته شده و بانی آن سید محمد گلستانه‌است. این مطلب را کتیبه‌ای مشخص می‌کند که بر سردر مسجد به خط ثلث سفید بر زمینه کاشی خشت لاجوردی نوشته شده‌است این کتیبه تاریخ ۱۲۹۰ و نام محمد علی بن محمد باقر گلستانه را بر خود دارد. کاتب این کتیبه محمد تقی بن ابراهیم است در بالای در ورودی مسجد صفا علاوه بر عباراتی که به خط ثلث نوشته شده اشعار و عباراتی نیز به زبان فارسی و خط نستعلیق مشکی بر زمینه کاشی خشت زرد رنگ با تاریخ ۱۲۸۹ نوشته شده‌است. در ایوان جنوبی مسجد، سوره اخلاص با خط بنائی مشکی بر زمینه آجری و تاریخ ۱۲۹۱ نوشته شده‌است. بر سنگاب زیبای مسجد نیز اشعاری به زبان فارسی و تاریخ ۱۲۹۰ هجر ی حجّاری شده‌است. بر دو لنگه در شبستان مسجد عباراتی با تاریخ ۱۲۸۹ هجری آمده‌است. در محراب نیز نام محمد علی گلستانه و تاریخ ۱۲۹۰ به خط ثلث سفید معرق بر زمینه کاشی لاجوردی همراه با آیات قرآن مجید به چشم می‌خورد. در اطراف این محراب عبارات مذهبی و آیات قرآنی با خط بنائی سه رگی و نام عبد الرحیم بن علی اصغر نوشته شده‌است.
کاروانسرای شاه‌عباسی (ایوانکی)
کاروانسرای شاه عباسی ایوانکی مربوط به دوره صفوی است و در ایوانکی، ۱ کیلومتری جنوب شهر و در کیلومتر ۸۲ جاده تهران به گرمسار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. کاروان سرای شاه عباسی ایوانکی اولین منزلگاه کاروان‌هایی بود که از تهران عازم خراسان می‌شدند.
ساختمان این کاروانسرا از سنگ و آجر بنا شده و دارای تزیینات آجر کاری است. شکل کاروانسرا از نظر معماری چهار ایوانی است. این کاروانسرا که دارای پلانی مربع شکل است، به صورت شرقی – غربی بوده و ورودی آن از ضلع شرقی بنا می‌باشد. ایوان‌ها به صورت عریض اما کم ارتفاع قرار گرفته‌اند. از جمله زیبایی‌های این بنا، تقارن در کل بنا است. حجره‌های دور تا دور حیاط و قسمت بیرونی درب به صورت آجری قرار گرفته‌اند که جلوه‌های خاصی به بنا بخشیده‌اند. این کاروانسرا دارای سردر بسیار زیبایی است. مصالح بکار رفته در بنا خشت و گل، آجر و سنگ است. این کاروانسرا دارای دو شاه‌نشین در ضلع شرقی و غربی است که یکی بر بالای سردر ورودی و دیگری بالای ایوان مقابل ورودی تعبیه شده‌است. این کاروانسرا دارای ۲۴ حجره و ۴ باره بند است. در مقابل حجره‌ها ایوان‌های کوچکی است که جهت استفاده مسافرین در فصل تابستان ساخته شده‌است. طاقهای بنا از نوع جناقی می‌باشند. همچنین در مقابل این کاروانسرا یک آب‌انبار جهت استفاده مسافرین ساخته شده‌است که در حال تخریب و نابودی است.
علی رغم مرمت‌های سطحی صورت گرفته در این بنا، امروزه بخش اعظمی از این کاروانسرا به دلایل کم توجهی در حال تخریب و فرسایش هست. همچنین امکان بازدید به صورت آزاد و حتی برنامه‌ریزی شده از این بنای تاریخی وجود ندارد.
بنا میر زبیر
بنا میر زبیر مربوط به دوره ایلخانی است و در شهرستان سیرجان، روستای شریف‌آباد قهستان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این بنا به صورت مربعی به ابعاد خارجی ۹ ‏و داخلی ۷متر با قلوه سنگ وملاط گچ ساخته شده است. ارتفاع بنا ازکف تا زیرگنبدکه اکنون فرو ریخته حدود ۸متر است. صورت بنا در ارتفاع ۴ ‏متری به هشت ضلعی و سپس باکاربندی به دایره تبدیل شده و گنبد روی آن استوارگردیده است. ‏فضای داخلی بنا دارای تزئینات وکتیبه های متعددی است که هر کدام در نوع خود از زیبائی های منحصر بفردی برخورد ار می باشند.عکسهایی که در سال های گذشته از محراب بنا گرفته شده نشان می دهند که در دو طرف محراب، تاریخ ساخت و نام سازنده به صورت گچبری مشخص بوده که امروزه از بین رفته است.
گرچه گچبری محراب تاریخ ربیع الاول سال ۷۵۱ه. ق را نشان می داده است، اما عده ای بر این عقیده اندکه بنای میر زبیر معبدی مربوط به قبل از اسلام بوده که در زمان امیری از خاندان آل مظفر مرمت و به مسجد تبدیل شده است. ‏در خصوص عملکرد واقعی بنای میر زبیر اطلاع دقیقی در دست نیست. با این حال با توجه به شباهت آن با بنای پیر جار سوز و همچنین وجود بنای دیگری به نام طلحه که اکنون ویران شده به نظر می رسد بنای مزبور آرامگاهی بوده است .
مسجد قندی
مسجد قندی مربوط به دوره قاجار است و در تهران، خانی آباد ـ خیابان تختی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این بنا در سال ۱۳۲۷ هجری قمری به وسیله حاج سیدهاشم قندی از تجار بزرگ قندفروشی تهران بنا گردیده است. سید هاشم قندی سه مسجد در تهران ساخت و وقف کرد، یکی در خیابان شهید فروزش (مهدیخانی)، دیگری مسجد خندق‌آبادی در خیابان مولوی و یکی هم این مسجد در خیابان تختی. وی پدر شهید سید مجتبی هاشمی (نخستین فرمانده کمیته انقلاب مرکزی تهران، و فرمانده گروه فداییان اسلام در طول جنگ ایران و عراق) است.
ساختمان مسجد شامل سردر ورودی، هشتی، صحن، ایوان و شبستان ستون‌دار است. مسجد دارای یک ورودی اصلی از خیابان تختی و ورودی فرعی ورودی زنانه از کوچه مجاور است. سردر ورودی اصلی مسجد دارای طاق جناغی و تزیینات کاشی‌کاری و مقرنس‌کاری و کتیبه‌ای مورخ ۱۳۲۶ هجری قمری است. بعد از سردر ورودی، هشتی کوچک شش ضلعی با پوشش گنبدی و تزیینات کاشی‌کاری معرق دوره قاجاریه قرار دارد. در دو ضلع این هشتی، کتیبه‌ای به خط ثلث سفید در زمینه لاجوردی مورخ ۱۴۱۰ هجری قمری دیده می‌شود که مربوط به تعمیرات دوره اخیر است. سمت چپ این هشتی، وضوخانه قرار گرفته است. صحن مسجد، کوچک و مربع است. در سوی جنوب صحن، ایوان و به قرینه آن در جانب شمالی، ایوان مانند کم عمقی ساخته شده است. اضلاع دیگر صحن، مزین به طاق‌نماهای تزیینی و کاشی‌کاری معرق است. در سراسر ضلع جنوبی، شبستان ستون‌داری با نه ستون در میانه و پوشش طاق و گنبد قرار گرفته است. این شبستان شامل دو محراب کوچک کاشی‌کاری است. در پشت بام و در راستای یکی از محراب‌ها، دو بادگیر بنا گردیده است. بخشی از پشت بام مسجد به صورت مهتابی درآمده که در تابستان‌ها و مراسم ویژه مورد استفاده قرار می‌گیرد. سردر فرعی و زنانه مسجد، ساده‌تر و مورخ ۱۳۲۷ هجری قمری است و در پشت آن، هشتی دیگری با تزیین کاشی‌کاری معقلی واقع گردیده است. این هشتی نیز در سال‌های اخیر بازسازی شده است. در جبهه شرقی و غربی صحن، راه‌پله‌ای جهت دسترسی به پشت بام تعبیه شده است. در تعمیرات دوره اخیر، سطح آجرفرش صحن را موزاییک کرده، حوض هشت ضلعی سنگی میانه صحن را کنده و در دیوار شمالی حیاط، یک ردیف وضوخانه سرپایی احداث کرده‌اند. این بنا در سال ۱۳۷۵ خورشیدی به شماره ۱۷۶۰به ثبت تاریخی رسیده است.
همچنین مسجدی به همین نام در میدان وحدت اسلامی (شاهپور)، در اواسط خیابان شهید فروزش (مهدیخانی) توسط همین سازنده و با همین نام وجود دارد. یکی از بخش‌های زیبای این مسجد شبستان آن است. سر ستون سنگی آن درست قرینه سر ستون مسجد فخریه است. داشتن فضای دلنشین از دیگر زیبایی‌های این مسجد است.
عمارت کلاه‌فرنگی رشت
عمارت کلاه فرنگی رشت مربوط به دوره قاجار است و در رشت، ضلع جنوبی پارک قدس (باغ محتشم) در کنار رودخانه گوهررود واقع شده‌است. مالک اصلی پارک اکبر خان بیگلربیگی از مالکان و حکم‌رانان قدیم گیلانی بوده‌است که پس از این پارک به دختر او به ارث رسید و باغ در مالکیت همسر و پسرعموی ایشان، صادق خان اکبر محتشم الملک ملقب به سردار معتمد از مالکین و حکمرانان قدیم گیلان در زمان مشروطیت بود و از این تاریخ به باغ محتشم شهرت یافت و بانی عمارت را ایشان می‌دانند. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
عمارت کلاه فرنگی دارای ۴ طبقه است اما از بیرون به نظر می‌آید که ۳ طبقه دارد. طبقات اول و دوم هر یک دارای دو اتاق است و این اتاق‌ها هر یک به وسیله پنجره‌هایی نورگیری داخلی و تهویه مناسب را در فصل گرم سال فراهم می‌کنند. بلندترین اتاق این عمارت هشت‌گوش و از هر سو دارای پنجره‌هایی است که رو به باغ باز می‌شود و مصالح به کار رفته در آن آجر، چوب و گچ است.
مصالح به کار رفته در بنا از جنس آجر و چوب بوده و بام آن به صورت خرپشته‌ای و پوشش آن از جنس سفال خمره‌ای تعبیه شده، که در زیر آن سفال‌هایی قرار گرفته‌اند که کار آن‌ها عایق بندی گرمایی و سرمایی ساختمان و نگهداری سفال می‌باشد. دور تا دور ساختمان در طبقه اول به صورت ایوان و در طبقه دوم به صورت بالکنی چوبی است، که ۶۸ ستون بالکن بام ساختمان را مهار کرده، دامنه ساختمان از سر شیرهایی چوبی ساخته شده که به صورت دو پوش است که برای جلوگیری از ریزش برف و باران به داخل ساختمان طول آن را بلند گرفته‌اند.
باغ محتشم و عمارت کلاه فرنگی، در گذشته، از محلات کم تردد رشت بوده‌است و به همین علت محلی برای سکونت تابستانی حکمران و فرمان‌داران بود، اما با توجه به توسعه شهر و افزایش جمعیت و خیابان‌های ارتباطی در کنار این پارک جهت دسترسی به مرکز شهر و احداث بنای استانداری و شهرک بازی کودکان در ضلع غربی این پارک موجب شده تا این عوامل آرامش و سکوت محل و منطقه را تحت تأثیر قرار دهد.
خانه مبصرالممالک صالح
خانه مبصرالممالک صالح مربوط به دوره قاجار است و در کاشان، محله سرسنگ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۶۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بیمارستان مرسلین
بیمارستان مرسلین مربوط به دوره قاجار است و در کرمان، خیابان باستانی پاریزی ـ جنب شرکت فرش ایران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه آزاده
خانه آزاده، مربوط به دوره زندیه تا دوره قاجار است و در شهرستان شهرکرد، شهر چالشتر واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه حاج وکیل
قلعه حاج وکیل مربوط به اواخر دوره قاجار است که در شهر اراک و در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بانی این بنا در اصل یک شرکت تجاری انگلیسی (سویسی الاصل) به نام زیگلر بود که پس از انحلال، قسمتی از آن توسط یکی از متمولین شهر اراک به نام حاج محمد حسین میثمی وکیل خریداری شد و از آن پس به نام قلعه حاج وکیل شهرت یافت.
با توجه به اینکه شهر اراک در دوره قاجار یکی از مراکز مهم فرش ایران بود بسیاری از کمپانی‌های خارجی امتیاز تجارت فرش را در زمان ناصرالدین شاه بدست آوردند. گفته شده که در اراک، ۱۴ کمپانی تجارت فرش وجود داشت که برای در انحصار داشتن همه مراحل تولید فرش، شروع به ساخت مجموعه‌هایی در قسمت وسیعی از شرق شهر کردند. این مجموعه‌ها شامل کارگاه‌های رنگرزی، بافت فرش و محل مسکونی خارجی‌ها بود.
ساختمان فعلی بخش کوچکی از کل مجموعه اولیه است و قسمت وسیعی از آن با ساختمان‌های مسکونی محصور شده‌است. ساختمان آن شامل حیاط، ایوان، شبستان، قسمت همکف و بالاخانه است که در مساحت حدود ۹۰۰ متر مربع و در محوطه‌ای به مساحت ۳۸۰۰ متر مربع قرار دارد. بخش شمالی بنا برونگرا و بخش جنوبی آن نیمه درونگرا است. بخش‌هایی از خارج بنا و ستون‌ها به وسیلهٔ کاشی‌های لعابدار تزئیناتی وجود دارد و در داخل بنا تزئینات خاصی نیست.
ساختمان قلعه وکیل در سال ۱۳۷۰ به مالکیت میراث فرهنگی استان مرکزی در آمد و در تیر ۹۸ به موزه صنایع دستی و هنرهای سنتی استان مرکزی تبدیل شد.
مجموعه شهر تاریخی توس
شهر توس (با ارک وبرج وبارو) مربوط به سدهٔ ۲ ه‍.ق است و در شهرستان مشهد، بخش مرکزی، دهستان طوس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
موزه ایران باستان و کتابخانه ملی
موزهٔ ایران باستان و کتابخانهٔ ملی مربوط به دورهٔ معاصر است و در تهران، خیابان امام خمینی (تهران)، خیابان سی تیر واقع شده‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
معمار این ساختمان آندره گُدار، معمار فرانسوی بوده‌است که در طراحی آن کاخ کسری در شهر تیسفون در دوران ساسانی را در ذهن داشته‌است. در فروردین ۱۳۱۳ آندره گدار (معمار، ایران‌شناس و مدیر عتیقیات یا همان اداره باستان‌شناسی وقت) طرح موزه را کامل و سپس از سال ۱۳۱۴ خورشیدی ساخت آن آغاز شد که در مدت دو سال عملیات ساختمانی آن به‌وسیلهٔ حاج عباسعلی معمار و استاد مراد تبریزی تکمیل شد و در سال ۱۳۱۶ خورشیدی رسماً گشایش یافت.
نما و سردر ورودیِ موزه به‌شیوهٔ نمای ایوان کسری ساخته شد. («ایوان کسری» نام کاخ شناخته‌شدهٔ شهر تیسفون، پایتخت دولت ساسانی است که ایوان آن ۳۵ متر بلندی، ۵۰ متر پهنا و ۲۵ متر ژرفا دارد). رنگ آجرها نیز به همین منظور به رنگ سرخ تیره تعیین شده تا نمایانگر معماری عصر ساسانی باشد. بنای موزه حدود ۱۱٬۰۰۰ مترمربع است که ساختمان اصلی آن در سه طبقه ایجاد شده‌است.
در آغاز، طبقهٔ اول موزه به بخش ایران پیش از اسلام و طبقهٔ دوم موزه به بخش پس از اسلام اختصاص یافت. گسترش کاوش‌های باستان‌شناختی و ازدیاد روزافزون آثار در موزهٔ ایران باستان، موجب شد که این موزه طی چند مرحله، گسترش کمّی و کیفی یا درحد فاصل سال‌های ۱۳۵۷ تا ۱۳۷۰، علاوه بر تعویض ویترین‌های موزه، نوسازی سیستم گرمایشی و سیستم برقیِ موزه، واحدهایی تحت عنوان انبار و گنجینه در زیر موزه، ساخته و اضافه شد.
در سال ۱۳۷۵، آثار دوران اسلامی، رسماً از موزهٔ ایران باستان منفک و به ساختمان مجاور موزه، که ساختمان از سال ۱۳۳۷ ساخته شده‌بود، منتقل شد.
این ساختمان که در سال ۱۳۳۷ ساخته شده‌بود، در ابتدا با هدف احداث موزهٔ مردم‌شناسی مدنظر بود، که پس از انقلاب، با ایجاد سازمان میراث فرهنگی و تمرکز اشیاء باستانی در موزهٔ ایران باستان، طرح تغییر نام کلی موزه به «موزهٔ ملی ایران» و اضافه شدن موزه‌ای تحت عنوان «موزهٔ اسلامی» مطرح و اجرا شد که در نهایت در سال ۱۳۷۵ با گشایش رسمی موزهٔ دوران اسلامی، مجموعهٔ موزهٔ ایران باستان و موزهٔ دوران اسلامی، تحت عنوان «موزهٔ ملی ایران» رسمیت یافت.
آرامگاه کاشف‌السلطنه
آرامگاه محمد میرزا قوانلو ملقب به کاشف السلطنه (موزه تاریخ چای لاهیجان) مربوط به دوره معاصر است و در لاهیجان، خیابان کاشف شرقی نرسیده به سراه کشاورزی واقع شده‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۶۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
موزه لاهیجان یکی از جاذبه‌های گردشگری شهرستان لاهیجان است که ابتدا به عنوان مقبره کاشف السلطنه مورد بازدید قرار می‌گرفت، با تکمیل ساختمان نیمه کاره مجاور آرامگاه و از سال ۱۳۷۵ به عنوان موزه تاریخ چای ایران مورد بهره‌برداری قرار گرفت.
این موزه از یک سالن اصلی دو طبقه، یک برج و دو فضای اداری شمالی و جنوبی تشکیل شده‌است. طبقه همکف از سالن اصلی بنا، به اسناد و مدارک مرحوم کاشف السلطنه و وسایل مربوط به چای و چاینوشی اختصاص داده شده و طبقه دوم بنا را ویترین‌ها و اقلام مردم‌شناسی تشکیل می‌دهند.
پیغمبریه
پیغمبریه مربوط به دوره صفوی است و در قزوین، جانب شرقی خیابان پیغمبریه و جنب مدرسه و مسجد پیغمبریه در غرب بنای چهل ستون قرار دارد و تاریخ ساخت بنا به دوران صفویه برمی‌گردد که در ادوار بعدی بازسازی و تکمیل گشته‌است و در سردر ورودی حیاط کتیبه‌ای وجود دارد که تاریخ اتمام بنا ۱۳۳۲ ذکر می‌نماید
این مکان را آرامگاه چهارتن از پیامبران بنی اسرائیل به نام‌های :سهولی، سلام، القیا و سلوم می‌دانند و به " چهار انبیاء " نیز معروف می‌باشد که گفته می‌شود آنان پیامبرانی می‌باشند که مژده میلاد مسیح را از اورشلیم به سوی شرق آورده بودند و از اسناد موقوفات صفویه برمی آید که این مکان در پایان قرن یازدهم هجری زیارتگاهی مورد احترام بوده و باغ‌هایی را بر آن وقف کرده‌اند. در تنها سندی که از این مجموعه وجود دارد، تنها در کتیبه مدرسه پیغمبریه، بازمانده از دوره صفویه با نام «مقام شریف» از آن یاد شده‌است
بنای فعلی پیغمبریه از آثار میرزا مسعود شیخ الاسلام می‌باشد. حرم در چهار جهت دارای چهار شاه‌نشین است و طرح آن در داخل به صورت بیست ضلعی است. در چهار جانب حرم چهار قوس بلند برپا گردیده که به کمک فیلپوش‌ها، طاق حرم را نگاه داشته‌اند. از جایی که قوس‌ها آغاز شده، دور تا دور حرم کتیبه‌ای گچ بری شده از سوره جمعه با رنگ طلایی روی زمینه لاجوردی به خط نسخ توسط شیخ علی سکاکی نوشته شده که از جمله آثار هنری بقعه به‌شمار می‌رود لازم است ذکر شود، علاوه بر چهار پیامبر نامبرده، مقبره امامزاده صالح بن حسن مجتبی نیز در همین مکان می‌باشد.
در دوره معاصر سر درب مقبره با دوبیتی از میرزا رحیم سامت که به عنوان تنها شعر سروده شده از این فقیه و مجتهد به جای مانده است ؛ تزیین شده‌است.
این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
مسجد نو قمشه
مسجد نو قمشه مربوط به دوره صفوی است و در شهرضا، خیابان حکیم فرزانه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تی تی کاروانسرا
تی تی کاروانسرا مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان سیاهکل، روستای بالارود واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
تی تی در زبان گیلکی به معنای شکوفه است. «تی تی خانم» همه یکی از شاهان صفوی است که این کاروانسرا را برپا کرد و از آن برای اقامتگاه مسافرانی که از سیاهکل و دیلمان به سوی طالقان می‌رفتند، بهره برده می‌شد. کاروانسرای تی تی از گونه کاروانسراهای برون شهری و دو ایوانی است که در هنگامه واپسین روزهای فرمانروایی کیائیان در سیاهکل ساخته شده است. عناصر به کار رفته در آن، میانسرا (حیاط مرکزی)، ورودی، هشتی، ایوان، قوس جناغی، تاق کلمبو و تاق گهوه‌ای و... است. در ساخت دیوارهای این کاروانسرا از قلوه سنگ و در تاق آن از آجر، ملات و ساروج استفاده شده است.• بازار هفتگی سیاهکل
مدرسه صدر خواجو
مجموعه صدر خواجو مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، محله خواجوی اصفهان ـ حاشیه خیابان چهارباغ خواجو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. در این مجموعه حجره‌هایی وجود دارد که طلاب علوم دینی در آنها مشغول تعلیم و تعلم هستند. دارای ۴ ایوان و ۴ هشتی است.
مسجد جامع جورشر
مسجد جامع جورشر مربوط به دوره قاجار است و در جورشر، مرکز شهر لشت نشا از توابع شهرستان رشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
پل پونل
پل پونل مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان رضوان‌شهر منطقه پونل، رودخانه شفارود واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بادگیر خانه رجبی
بادگیر خانه رجبی مربوط به دوره قاجار است و در سمنان، میدان ابوذر غفاری ـ خیابان ابوذر غفاری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه رجبی در حال حاضر توسط سرمایه گذار بخش خصوصی مورد بهره برداری قرار میگیرد
پل گازروبار
پل گازروبار مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان صومعه‌سرا، بین راه صومعه‌سرا و بازار جمعه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
پل لیشاوندان
پل لیشاوندان مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان رشت، روستای لیشاوندان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۸۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد جامع چالشتر
مسجد جامع چالشتر مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان شهرکرد، شهر چالشتر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در کتیبه سردر غربی مورخ به سال ۱۲۳۰ ش (۱۲۶۷ ق) ، نام میرزا اسماعیل کاشی پز اصفهانی، سازنده تزیینات سردر، دیده می شود
پل خشتی نال کیاشهر
پل خشتی نال کیاشهر مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان لاهیجان، بین روستای نال کیاشهر و لیالستان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
نال کیاشهر به معنی شهر دارای نی فرمانروا یا شهر باریک است. نال به معنی نی و کیاشهر یعنی شهر شاهی است.
میمون‌قلعه
میمون قلعه مربوط به دوره اواخر ساسانیان است که در دوره آل بویه از آن به عنوان قلعه نظامی استفاده می‌شده است، این بنا در شرق مقبره شاهزاده حسین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
میمون قلعه در جنوب شهر قزوین قرار دارد. این قلعه در دو طبقه با دهلیزهای عمود برهم و اتاق‌های جانبی ساخته شده است که گنبد میانیش فرو ریخته و بقایایی از ۸ برج آن باقی است. این قلعه بنایی است مربع شکل به ابعاد تقریبی ۷۰ در ۷۰ متر که از خشت‌های ۳۰ در ۳۰ سانتیمتر با ملاط شفته ساخته شده است. طبقه زیرین میمون قلعه از خاورتپه با سه تونل به باختر تپه منتهی می‌شود و یک تونل شمالی - جنوبی این تونل‌ها را به هم متصل می‌سازد. برخی از سفالینه‌های به دست آمده در قلعه نشان از کاربرد آن تا دوره ساسانیان و در دوران آل بویه دارد. بررسی‌های باستان‌شناسی نشان می‌دهد که از طبقه پایینی که زیر زمین است به عنوان زندان استفاده می‌شده است.
خانه محمدیه
خانه محمدیه مربوط به اواخر دوره قاجار است و در سمنان، خیابان آیت الله طالقانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آشیانه قدیمی فرودگاه قلعه مرغی
آشیانه قدیمی فرودگاه قلعه مرغی مربوط به دوره معاصر است و در فرودگاه قلعه‌مرغی تهران، غرب جوادیه راه‌آهن ـ خیابان قلعه مرغی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. کلمه قلعه‌مرغی در آغاز پیدایش هواپیما در ایران و پیش از باب شدن واژه فرودگاه، به عنوان محل فرود و پرواز و نگهداری هواپیما به کار می‌رفته است و از این رو، این نام روی این محل مانده است.
تپه سنگ چخماق
تپه سنگ چخماق از جمله قدیمی‌ترین استقرارهای یکجانشین شناخته‌شدهٔ دورهٔ نوسنگی در شمال شرق ایران است و در ۸ کیلومتری شمال شاهرود واقع شده است. قدمت تپهٔ غربی به اواخر هزارهٔ هشتم و اوایل هزارهٔ هفتم و تپهٔ شرقی به اواخر هزارهٔ هفتم و نیمهٔ اول هزارهٔ ششم پیش از میلاد بازمی‌گردد. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزادگان محمد و ابراهیم
بنای امامزادگان محمد وابراهیم مربوط به دوره زند - دوره قاجار است و در ۱۰ کیلومتری شرق اورمیه، بخش بکشلوچای واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آرامگاه امامزاده علی بن جعفر
بقعه امامزاده علی بن جعفر مربوط به دوره صفوی است و در قزوین، خیابان طالقانی، محله ملک‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه ورثه بهبهانی
خانه ورثه بهبهانی مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان احمداباد، کوچه خواجه نظام الملک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۹۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه اول حاج حسن غفوری
خانه اول حاج حسن غفوری مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان ابن سینا، کوچه مسجد صفا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
برج و باروی قدیمی (دامغان)
برج و باروی قدیمی (دامغان) مربوط به دوره قاجار است و در دامغان، محدوده قدیمی شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قلعه کهنه کند
تپه قلعه کهنه کند مربوط به دوره اشکانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در بجنورد، ۵ کیلومتری غرب شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
گنبد کوچک مهرآباد
گنبد کوچک مهرآباد مربوط به دوره ایلخانی است و در ۳ کیلومتری جنوب نیشابور (روبروی روستای شهمیر)، کنار جاده کاشمر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
بنای امامزاده محمد طاهر
بنای امامزاده محمد طاهر مربوط به دوره تیموریان است و در شهرستان بابل، روستای مشهد سرا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
رباط قلی
رباط قلی مربوط به دوره تیموریان - دوره صفوی است و در شهرستان جاجرم،شهرسنخواست، بین روستاهای قلی و گازان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آرامگاه سلطان سلیمان
بقعه سلطان سلیمان مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان تربت حیدریه، بخش جلگه زاوه، روستای سلطان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۱۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
پل خشتی نور
در سال های اخیر این پل موردتوجه مردم نبوده است و مردم بر روی دیوار آن نقاشی هایی انجام دادند و موجب خراب شدن این پل تاریخی شدند. پل خشتی نور مربوط به دوره قاجار است و در نور، مرکز شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آب‌انبار و بازار نو
آب‌انبار و بازار نو مربوط به دوره قاجار است و در نیشابور، خیابان امام خمینی، بازار نیشابور واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این آب‌انبار، «بزرگ‌ترین آب‌انبار ایران» نامیده شده است.
مسجد دودانگه
مسجد دودانگه مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان ساری، بخش دودانگه، روستای علی‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
سردابه یام
سردابه یام مربوط به اواخرقرن ۷ ه.ق است و در شهرستان خوشاب، بخش مشکان، روستای یام واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
آرامگاه جغتین
مقبره جغتین مربوط به سدهٔ ۸ هجری است و در شهرستان گناباد، روستای گیسور واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
آرامگاه عبدالرحمان گهواره گر
مقبره عبدالرحمان گهواره گر مربوط به سدهٔ ۹ و ۱۰ ه‍.ق است و در بخش گلمکان شهرستان گلبهار، ، روستای نوزاد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزاده امینه خاتون
امامزاده آمینه خاتون مربوط به دوره تیموریان است و در قزوین، خیابان حمدالله مستوفی ملک آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آرامگاه شیخ احمد غزالی
آرامگاه شیخ احمد غزالی مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در قزوین، خیابان شهید انصاری، کوچه امامزاده اسمعیل واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه سید کاظم اعرابی
خانه سید کاظم اعرابی مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، خیابان ولی عصر، کوچه سلطان سنجر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۱۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
اصفهان خیابان ولیعصر کوچه شماره ۱۸
هر ساله در دهه آخر ماه صفر از ساعت ۱۶ مراسم روضه خوانی با شکوهی که دارای حدود ۴ قرن سابقه می‌باشد برقرار است
حمام اوچدگان
حمام اوچدگان مربوط به دوره قاجار است و در اردبیل، محله اوچدگان، ضلع شمالی مسجد اوچدگان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه سرهنگ بخردی
خانه سرهنگ بخردی مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان چهار باغ پائین، کوی مسجد آقا خادمی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
محله قدیمی ایرانشهر
محله قدیمی ایرانشهر مربوط به دوره قاجار است و در ایرانشهر، خیابان امام خمینی (ره) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آرامگاه ابن بابویه
بقعه ابن بابَویه یا آرامگاه شیخ صدوق مربوط به دوره قاجار است و در ری، خیابان ابن بابویه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این مکان به مدفن شیخ صدوق منسوب است و گورستان ابن‌بابویه نیز پیرامون آن ساخته شده است.
خانه حکیم‌باشی ملاصدرا
خانه حکیم‌باشی ملاصدرا در شهرستان قم، روستای کهک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد جامع بافق و مدرسه علمیه
مسجد جامع بافق و مدرسه علمیه مربوط به دوره قاجار است و در محله قدیمی بافق، خیابان مسجد جامع واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۲۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آب‌انبار رستم گیو
آب‌انبار رستم گیو مربوط به دوره قاجار است و در یزد، حاشیه بلوار بسیج واقع شده و این اثر در تاریخ با شماره ثبت ۱۸۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. با توجه به قرار گرفتن آن در حاشیه بلوار بسیح، این بنا تبدیل به جاذبه توریستی زیبایی شده‌است.
این آب‌انبار بر روی دشت صاف طبقات خاک رس قرار گرفته‌است. طراحی گنبد این آب‌انبار به شکل شلغمی بوده و با طرح سرو با استفاده از آجر فرش شده‌است. در کنار آن چهار بادگیر چهار طرفه بلند قرار گرفته‌است. این آب‌انبار دارای خزینهٔ بزرگ استوانه‌ای شکلی است که گنجایش نگهداری حدوداً ۲۳۰۰ متر مکعب آب را داراست. قطر دهانه این استوانه ۱۴ متر و عمق آن ۱۵ متر می‌باشد.
نوع آجر بکار رفته در ساخت این بنا، آجر فرشی معروف به آب‌انباری است؛ و از ملات ساروج برای ساختن آن استفاده شده‌است. تاق نما و سردر ورودی نیز منقوش کاری و کادربندی شده‌است.
زمان ساخت این آب‌انبار، اوایل سالهای جنگ جهانی دوم سال ۱۳۲۰ می‌باشد. عملیات ساخت آن، ۲ سال طول انجامیده است. تمام هزینه ساخت آن توسط رستم گیو که نماینده وقت زرتشتیان در مجلس شورای ملی بود انجام شد. معمار این بنای تاریخی استاد حاج محمد ابراهیم خرمشاهی است و نظارت بر ساخت آن را ارباب جمشید امانت بر عهده داشته‌است.
از دیگر ویژگی‌ها، این است که دارای دو دهانه است که دو محله زرتشتیان و مسلمانان که با فاصله ۲ کیلومتر دور از هم قرار داشتند، می‌توانستند از آن استفاده کنند.
با توجه به خشکیده شدن قناتها، این آب‌انبار نیز فاقد آب است و آب خانه‌ها از آب لوله کشی شهری تأمین می‌شود.
خانه رسولیان
خانه رسولیان مربوط به دوره قاجار است و در یزد، محله سهل بن علی، کوچه شهید صدوقی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مجموعه حجت‌آباد وزیر
مجموعه حجت آباد وزیر مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان اشکذر روستای حجت آباد وزیر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۲۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مدرسه قدیمی هدایت
مدرسه قدیمی هدایت مربوط به اواخر دوره قاجار است و در اورمیه، بافت قدیمی شهر، خیابان امام ـ کوچه امیرنظمی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد فرط
مسجد فرط مربوط به سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در یزد، محله دارالشفاء، نزدیک دروازه مهریجرد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
یخچال میبد
یخچال میبد مربوط به دوره صفوی است و در میبد، مرکز شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه سیستانی (آرشام)
خانه سیستانی (آرشام) مربوط به دوره زند است و در بم، محله باغ خان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه آقازاده (ابرکوه)
خانه آقازاده و بادگیر آن مربوط به دوره قاجار است و در ابرکوه، محله دروازه، میدان ابرقو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. از سال ۱۳۹۳، اسکناس‌های ۲۰هزار ریالی با طرحی از نمای این خانه تاریخی در ایران منتشر شده‌است.
این خانه متعلق به سید حسین ابرقویی است از ثروتمندان ابرکوه بوده‌است که ۸۲۰ مترمربع مساحت آن است.
اتاق جنوبی خانه به صورت صلیبی و شکم دریده ساخته شده‌است و دارای حیاط مرکزی با حوض سنگی بزرگی است که در وسط حیاط قرار دارد. خانه در سه جبهه ساخته شده‌است تا ساکنان آن بر اساس شرایط آب و هوایی فصل‌های مختلف سال در بخش‌های مختلف آن ساکن شوند.
بادگیر این خانه یکی از بادگیرهای اصیل و زیبای ابرکوه محسوب می‌گردد که ۱۸ متر ارتفاع دارد و مساحت آن ۱۸ مترمربع است و در دهانه بادگیر ۱۹ دریچه تنظیم هوا وجود دارد که با بادگیر دوم هماهنگی و ارتباط دارد. این بادگیر می‌تواند تنظیمات هوا را حتی در زمانی که هیچ بادی نمی‌وزد، انجام دهد. این بادگیر، برخلاف اکثر بادگیرها، دو طبقه است.
کلاه‌فرنگی آن به صورت مقرنس‌کاری شده‌است و به نحوی طراحی شده‌است که نور آسان‌تر وارد خانه شود و فضای خانه روشن‌تر جلوه کند.
خانه صیفور قاسمی
خانه صیفور قاسمی مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان مسجدحکیم ـ کوچه حکیم داوود واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۴۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه علامه فانی
خانه علامه فانی مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، محله جوباره ـ خیابان ولیعصر، کوچه سلطان سنجر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه لاری‌ها
خانه لاریها و بادگیر آن مربوط به دوره قاجار است و در یزد، خیابان امام خمینی، محله فهادان، مجاورعمارت کلاه فرنگی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه لاریها شامل شش باب خانه با فضاهای کاملاً معماری ویژه خانه‌های کویری می‌باشد. این خانه در سال ۱۲۸۶ قمری ساخته شده مالک آن حاج محمدابراهیم لاری بوده‌است. سابقاً به عنوان خانقاه نعمت‌اللهی از آن استفاده می‌شد. مساحت آن حدود ۱۷۰۰متر وزیر بنائی معادل ۱۲۰۰متر مربع را داراست. درها، پنجره‌ها، ارسی‌ها و اتاقهای آئینه کاری و نقاشی شده آن یکی از نمونه‌های زیبا و عالی خانه‌های اعیانی قرن سیزدهم است. این مجموعه همجوار بناهای تاریخی چون مدرسه ضیائیه یا زندان اسکندر، بقعه سید گلسرخ و برج و با روی یزد است که جمعاً شش هزار متر مربع وسعت دارد خانه لاریها به شماره ثبتی ۱۸۳۷ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده‌است.
خانه میرزاده
خانه میرزاده مربوط به دوره قاجار است و در یزد، خیابان امام خمینی (ره)، کوی فهادان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه منصوریان (قنادان)
خانه منصوریان (قنادان) مربوط به اواخر دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان احمدآباد ـ کوچه امامزاده اسماعیل واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
بنای فکری
خانه فکری (عمارت فکری، بنای فکری) یکی از آثار تاریخی بندرلنگه در استان هرمزگان واقع در در جنوب ایران است.
این بنای تاریخی که یکی از ارزنده‌‌ترین خانه‌های بندرلنگه است، بیش از ۱۰۰سال قدمت دارد و مربوط به دوران قاجاریه است و در ابتدای شهر در محله پاکرتی‌ واقع شده و در تاریخ با شماره ۱۸۳۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در حال حاضر خانه فکری زیرنظر شهرداری بندرلنگه اداره می‌شود و پس از مرمت سال ۱۳۹۶ با استقبال اهالی شهر و گردشگران روبرو شده است.
این بنا در اواخر دوران قاجاریه توسط یکی از تجار مشهور بندرلنگه به‌نام عبدالواحد فکری ساخته شد است.
روزگاری خانه فکری، به عنوان مرکز تجارت و بازرگانی در بندرلنگه شهرت داشت به همین علت در ساخت این بنا دو بخش اندرونی و بیرونی برای اسکان خانواده فکری و پذیرایی از مهمانان و تجار در نظر گرفته شد.
ساختمان عمدتاً از دو قسمت اصلی تشکیل شده است که مابین آنها حیاط بوده و این دو قسمت با حجره‌هایی پشت سرهم در کناره‌های حیاط، به یکدیگر مربوط می‌شوند. در قسمت جنوبی ساختمان نیز حیاطی دیگر قرار دارد که درب اصلی ورودی ساختمان پشت این درب است.
این بنای تاریخی در حال حاضر تبدیل به دفتر میراث فرهنگی بندرلنگه شده است.
خانه فکری با بادگیرهای بلند و زیبا و ویژگی‌های معماری چشمگیری که دارد یکی از الگوهای اصیل معماری جنوب ایران است.
این بنا ۳۴۰۰مترمربع مساحت و ۱۲۰۰مترمربع زیربنا دارد و دارای دو حیاط اندرونی و بیرونی، ۵ بادگیر، ۲ زیرزمین، ۲۵ اتاق، ۱۰سرویس بهداشتی و دو سرسرا است.
سنگ، ساروج و گچ مصالح به‌کار رفته در ساخت خانه فکری است. سقف این بنا از تیرهای چوبی از جنس چندل آفریقایی، حصیرهای بافته شده از برگ درخت خرما و حصیرهایی از نی بافته شده با پوشش کاه‌گل است.
قرار گرفتن خانه فکری در ارتفاع پنج متری از سطح زمین، وجود راهروها و بادگیرها با معماری ویژه، از دلایل تهویه و خنکی هوای داخل این خانه است.
در سال ۱۳۹۶ پس از آسیب دیدن بخشی از سقف خانه‌ فکری بر اثر بارندگی، اداره‌کل میراث فرهنگی هرمزگان با مرمت اضطراری این بنا، سقف و بخش‌هایی که دچار آسیب بیشتری شده بودند را مرمت کرد.
ساختمان کوشک
ساختمان کوشک مربوط به اواخر دوره قاجار - دوره معاصر است و در تهران، میدان فردوسی ـ خیابان فردوسی ـ خیابان کوشک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
ساختمان کوشک محل استقرار مرکز مطالعات منطقه‌ای پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس در آسیای غربی و مرکزی (وابسته به یونسکو) است.
خانه صولت
خانه صولت مربوط به اواسط دوره قاجار است و در ابرکوه، خیابان باهنر محله دروازه میدان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه شهید رجایی
منزل شهید رجایی مربوط به دوره معاصر است و در تهران، خیابان ایران (خیابان عین الدوله سابق)، کوچه آجانلو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این مکان هم‌اکنون به موزه شهید رجایی تبدیل شده‌است.
در این موزه آثار محمدعلی رجایی، اعم از میز و اتاق کار، وسایل شخصی، محل پذیرایی از میهمانان خارجی و محل زندگی وی به نمایش گذاشته شده‌است.
خانه موزه شهید رجایی درمیدان بهارستان، خیابان مجاهدین اسلام، نرسیده به چهار راه آبسردار، خیابان شهید آجانلو، کوچه شهید میرزایی، پلاک ۶ قرار دارد.
مسئول موزه: امید یزدانی دینانیhttps://web.archive.org/web/20170731110453/http://www.namasha.com/v/1sySel8b مصاحبه با مدیر خانه موزه شهید رجایی (آقای یزدانی)
مسجد ملا حسن
مسجد ملا حسن مربوط به دوره قاجار است و در خوی، خیابان انقلاب ـ داخل بافت بازار قدیمی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد ملاحسن در قرن 12 هجری توسط احمدخان دنبلی ساخته و به نام ملاحسن شیخ الاسلام شهرت یافت.
خانه ذوالفقاری
خانه ذوالفقاری یا عمارت ذوالفقاری مربوط به دوره قاجار است و در زنجان، خیابان طالقانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
این بنا در یکی از محلات قدیمی شهر زنجان موسوم به محله «دالان آلتی» در ضلع شمالی سبزه میدان و مسجد جامع قرار دارد. این بنا ساختمان مسکونی و اداری حکمران زنجان بوده و از مجموعه بناهای اندرونی و بیرونی و بخش‌های مختلفی تشکیل یافته بود. از این مجموعه در حال حاضر فقط عمارت بیرونی باقی‌مانده که به نام «عمارت محمود خان ذوالفقاری» معروف است. بنا به روایاتی این خانه توسط سردار اسعدالدوله (پدر محمود خان) دراواخر حکومت قاجار بنا گردیده و پس از وی محمودخان در آن اقامت داشته‌است. در گذشته این بخش از شهر زنجان محله اعیان‌نشین بوده و مجموعه بناهایی در سبک و الگویی همسان همچون خانه وزیری، خانه خدیوی، عمارت دارایی و… در این محل ساخته شده بود. بعد از انقلاب، عمارت ذوالفقاری مدت‌ها دراختیار یکی از نهادهای انقلابی بود و تا ثبت این بنا در فهرست آثار ملی کشور به دلیل متروک ماندن و عدم مراقبت‌های لازم آسیب فراوانی دید. در جریان توسعه و تعریض خیابان طالقانی دیوار و سردر ورودی بنا به‌طور کامل تخریب گردید. در سال‌های اخیر نیز با اجرای طرح‌های عمران شهری، آسیب زیادی به بنا وارد آمده‌است. از جمله با احداث خیابان زینبیه و عبور آن از داخل حیاط عمارت، قسمتی از عرصهٔ بنا از بین رفت و بخش عمده دیگر به پارک تبدیل شد. در سال ۱۳۷۹ میراث فرهنگی استان زنجان تصمیم به حفاظت و مرمت عمارت ذوالفقاری گرفت و در این راستا بنای مذکور در چندین مرحله مرمت و بازسازی گردید. با انتقال مجموعه آثار بدست آمده از معدن نمک چهر آباد در سال ۱۳۸۶ موزه موقت مومیایی‌ها در این مکان به وجود آمد و در سال ۱۳۸۸ اولین موزه باستانشناسی استان زنجان در عمارت ذوالفقاری افتتاح گردید.
عمارت ذوالفقاری در مرکز بافت کهن زنجان واقع شده‌است و به سبک بناهای اواخر دورهٔ قاجار ساخته شده‌است. سبک ساختمانی آن از بناهای گوتیک اروپایی گرفته شده‌است. کل مجموعه با پوشش شیروانی است. در بالای هسته مرکزی بنا، نورگیر زیبایی وجود دارد که به کلاه فرنگی معروف است. این بنا دارای سر در ورودی زیبای بود که با بی‌تدبیری مسئولان تخریب شد
در حال حاضر این عمارت تبدیل به موزهٔ سه تن از مردان نمکی شده‌است. بعد از گشایش این موزه سه جسد از چهار جسد برای بازدید عموم از موزه رختشویخانه زنجان به این مکان منتقل شدند. سر و پای چپ یکی دیگر از این مردان در موزه ملی ایران در تهران قابل بازدید است.
خانه سیگاری
خانه سیگاری مربوط به دوره قاجار است و در یزد، خیابان امام خمینی (ره)، روبروی امامزاده فاضل واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.