جمع‌سپاری
جمع‌سپاری آمیخته از دو واژه جمعیت و برون‌سپاری به معنای برون‌سپاری یک پروژه به انبوه مردم است. جمع‌سپاری نوعی برون‌سپاری است ولی نه به شرکت‌ها یا سازمان‌های خاص بلکه به گروه فراوانی از افراد ناشناخته. ناشناخته به این معنا که یک شرکت نمی‌تواند جمعیت خویش را بسازد. این جمعیت هم شامل افراد کارآمد و هم بی‌تجربه می شود.
مراجع و نهاد های دولتی در اغلب شرایط بسیاری از امور فرعی و ستادی خود را به واحد های متخصص برون سازمانی محول میکنند. نام این نوع از تفویض وظایف، برون سپاری(Outsourcing) است. واژه جمع سپاری بیشتر در خصوص فعالیت هایی موضوعیت میابد که توسط عموم افراد جامعه قابل اجرا باشد.
این کار معمولاً از طریق فراخوان عمومی در اینترنت انجام می‌شود. تمرکز جمع سپاری بر مشارکت دادن جمعیت در فعالیت‌هایی چون حل مسئله، تولید و توسعه مفاهیمی چون مشارکت در ایده سازی، نوآوری، تولید و فرایندهای ارائه خدمات است که بر کیفیت محصول، وفاداری و خشنودی مشتری اثری مستقیم دارد. غیر متمرکز بودن، غیررسمی بودن، عمودی و افقی بودن ارتباطات، در انحصار نبودن اطلاعات، از جمله مواهب جمع‌سپاری می‌باشد. مدل کسب وکار جمع‌سپاری تمرکز بر مشارکت داوطلبانه جمعیت جهت تولید فراورده‌های نوآورانه دارد.
جمع سپاری در تلاش برای جذب ایده‌های جدید در فرایند نوآوری بسیاری از بنگاه‌ها امروزه در حال گسترش حوزه‌های مدیریت دانش و برون‌سپاری خلاقیت است. این ایده توسط «هاو» در سال ۲۰۰۶مطرح شده‌است.
سایت‌های کراودسورسینگ یا جمع سپاری به سایت‌هایی گفته می‌شود که با قرار دادن یک پروژه در وب‌سایت با کمک جمع و افرادی که در آن موضوع تخصص دارند آن پروژه را انجام می‌دهند.
خاستگاه واژه جمع‌سپاری پدیده وب۲ است گرچه هاو به همکاری مارک رابینسون نویسنده آمریکایی در سال ۲۰۰۶ اولین بار از این مدل صحبت به میان آورد ولی یک کاربر ناشناس اولین بار آن را در یکی از فروم‌های اینترنتی بیان نمود. بر اساس ادبیات موجود می‌توان منشأ اصلی جمع‌سپاری را گروه کاربران پیشروی فون هیپل و نوآوری باز در نظر گرفت.
هایک در سال ۱۹۴۵بیان داشته بود که: عملاً هر فردی بر دیگران تا حدی دارای برتری است چراکه دارای اطلاعات منحصربه‌فردی است که ممکن است بتواند از آن‌ها استفاده مفید نماید ولی تنها در صورتی می‌توان از آن استفاده مفید کرد، که تصمیم گیری در خصوص آن یا به خود فرد واگذار شده باشد یا با مشارکت فعال وی اتخاذ گردد (هایک، ۱۹۴۵)
یکی از مراجع اصلی که اساسی برای شکل‌گیری جمع‌سپاری است کتاب جیمز سوروریکی با عنوان خرد جمعی می‌باشد (۲۰۰۴). وی در این کتاب به بررسی چندین مورد استفاده از خرد جمعی در کار می‌پردازد که موفقیت آن‌ها مرهون ظهور حل کنندگان بسیار است (بربهام، ۲۰۰۸). بر اساس چندین یافته سورویکی نتیجه‌گیری می‌نماید که «در شرایط صحیح، گروهها به‌طور چشمگیری از باهوش‌ترین افراد درون خود نیز باهوشتر می‌باشند. این خرد جمعی، حاصل از میانگین راه حلها نمی‌باشد بلکه از تجمیع آن‌ها می‌باشد.» از یکصد نفر بخواهید که ۱۰۰ متر را بدوند و سپس میانگین زمان آن‌ها را محاسبه نمایید. میانگین بدست آمده از سرعت سریع‌ترین فرد حاضر در گروه کمتر خواهد بود. حال از یکصد نفر بخواهید که یک مشکل را حل نمایند. پاسخ میانگین، اغلب حداقل به خوبی پاسخ باهوشترین فرد گروه خواهد بود. برای خیلی از چیزها میانگین حد وسط است، ولی در خصوص تصمیم‌گیری اغلب بهترین و متعالی‌ترین خواهد بود. به نظر می‌رسد که می‌توان گفت ما به نحوی برنامه‌ریزی شده‌ایم که درحالت جمعی به صورت فزاینده‌ای باهوش باشیم (سورویکی، ۲۰۰۴). سورویکی شرایط جمعیت مورد نیاز جمع‌سپاری را این‌گونه در نظر می‌گیرد:۱- تنوع آرا ۲- عدم وابستگی جمعیت ۳- عدم محوریت ۴- هم‌افزایی به عنوان سازوکاری برای تبدیل قضاوت شخصی به تصمیمات گروهی (سورویکی، ۲۰۰۴).
بر طبق تعریف هاو که جمع‌سپاری را اولین بار به جهانیان معرفی نمود «جمع‌سپاری عمل انتخاب فعالیتی که قبلاً توسط یک کارمند انجام می‌شده‌است و ارجاع آن به یک گروه بزرگ و تعریف نشده از افراد خارج سازمان در طی یک فراخوان عمومی است» (هاو، ۲۰۰۶). برای اینکه عملی به جمع سپرده شود باید به صورت مرسوم توسط یک عامل انجام گردد که نشان دهنده معنی برون‌سپاری باشد. فرصت جمعی جهت مشارکت در این فعالیت می‌تواند از سوی کارآفرین که پایه‌ای را برای ایجاد مدل کسب وکار در اطراف آن می‌سازد یا خود جمعیت ایجاد گردد. نکته اصلی این است ، وظیفه‌ای که به صورت مرسوم به در خواست رئیس انجام می‌شود ولی حالا این وظیفه در اوقات فراغت یک فرد خارج سازمان انجام می‌گردد.
دوم اینکه این جمعیت باید نامشخص باشد که تفاوتش را با برون‌سپاری که دسته‌ای است شناخته شده (مثل شرکتی دیگر) مشخص می‌کند. جنبه مهم دیگر این تعریف فراخوان عمومی است که تأکید بر نقش فعالتر جمع داشته که در گذشته نقش انفعالی به عنوان مصرف‌کننده صرف داشت و امروزه افراد می‌توانند خودشان تصمیم‌گیری کنند که چه مقدار و چگونه مشارکت کنند.
مدل کسب وکار جمع‌سپاری بر این اساس است که توسعه محصول جدید به گروهی از جامعه سپرده می‌شود و گرچه مشارکت کنندگان توجه کمی به کارشان می‌کنند مداخله مستقیم در فرایند توسعه محصول به نیتی بالاتر برای خرید محصولات منتجه منجر می‌شود (شریر، ۲۰۰۶)
ایده‌یابی و تولید فراورده تنها خروجی جمع‌سپاری نمی‌باشد. بر اساس نظریات «هاو» جمع‌سپاری تنها یک راهبرد نیست بلکه این واژه چتری است برای گروه بسیار متفاوتی از نظریات و دیدگاه‌ها که یک خصوصیت اصلی را با خود به همراه دارند «آنها وابسته به مداخله جمعیت هستند». آقای” هاو “تاکسیمونی را ارائه می‌دهد که متمرکز بر ۱-خرد جمعی ۲- ایجاد جمعیت ۳- نظرسنجی و انتخاب جمعیت ۴- تأمین سرمایه توسط جمعیت می‌باشد.
مدل تأمین مالی جمعی شامل اجزایی از چارچوب جمع سپاری می‌باشد با این تفاوت که در جمع سپاری افراد جامعه ایده‌هایی را به اشتراک می‌گذارند تا یک مشکل را حل کنند یا تلاش‌هایشان را به سمتی سوق دهند که به سود جامعه باشد. لیکن در تأمین مالی جمعی این قدرت تولید ایده یا قدرت چانه زنی نیست که از تلاش‌های جمعی فرد ایجاد می‌گردد بلکه حمایتی مالی است برای فعالیت‌هایی که از قبل آغاز گردیده است. همچنین مکانیسم تأمین مالی جمعی به شبکه‌سازی اجتماعی ارتباط دارد، جاییکه افراد به‌طور فعال در جوامع برای تولید و تبادل اطلاعات شرکت می‌کنند. لیکن در اینجا نقش مهمتری افراد دارند و آن انتخاب بک کسب وکار برای حمایت ازآن (حبیبی، ۱۳۹۰).
فرشتگان کسب وکار نیز تشابهاتی با این فرایند دارند ولی در آن‌ها افرادی معدود که دارای تخصص و منابع مالی هستند فارغ از نهادهای رسمی مالی برای کسب وکارهایی که از سوی شخص دیگری تأسیس گردیده است حمایت مالی می‌کنند Freear et al. , ۱۹۹4(). این فعالیت اغلب انگیزه مالی، رضایتمندی و نوع دوستانه دارد ولی این فرشتگان افراد با تجربه اندکی هستند که عادت به اشتراک گذاشتن فرصت سرمایه‌گذاری با دوستان نزدیک و همکاران تجاری دارند (Wetzel, 1983) و افراد زیادی از مشارکین بالقوه نیستند که در این ابتکارات شرکت کنند
می‌توان جمع‌سپاری را از نظر الگوهای نوآوری باز، ابزاری برای گردآوری ایده و اطلاعات برای مقاصد خاص دانست. مطالب زیادی در مورد استفاده از کاربران و مشارکت آنان در تولید محصول بیان گردیده است (فون هیپل۲۰۰۵–۲۰۰۸ و دسوزا، ۲۰۰۸). راه‌های خلاقانه‌ای وجود دارند که در آن مشتری در توسعه محصول مشارکت داده شود که یکی از آن‌ها مشتری پیشرو است. گاهی اوقات بهترین ایده از مصرف‌کننده نهایی و از خارج از بنگاه بدست می‌آید. در بعضی بخش‌ها مشتری متوسط می‌تواند راهکارهای تازه را در برآورده ساختن نیازهای اساسی شناسایی کرده و ارزش‌گذاری نماید؛ و در بعضی قسمت‌ها این کار بسیار مشکل است. مهم‌تر از آن اینکه گروه طراحی محصول در فرهنگ سازمانی خود بسیار درگیر شده‌اند که طراحی محصول را از لنز محصولات فعلی خویش می‌بینند (گافین و لمک، ۲۰۰۷). فون هیپل(۱۹۸۶) پیشنهاد کرد که بعضی از منابع نگاه عمقی به نیازهای مشتریان و نمونه‌های اولیه محصولات «کاربران پیشرو است».
مشتریانی که هم‌اینک نیازهای قوی محصولات در آن‌ها پیشاپیش خبر از نیازهای عمومی بازار در آینده می‌دهد. این مشتریان اغلب چنان نیاز شدیدی به برطرف کردن مشکلاتشان دارند که راه حل‌های خود را برای آن ابداع کرده‌اند. در بعضی از موارد این کاربران بیانگر بازاری خیلی خاص هستند ولی در بسیار مواقع آن‌ها پیش‌بینی‌کننده نیازهای بازاری بزرگ هستند. فون هیپل چگونگی شناسایی کاربران پیشرو و واردکردن دیگاه آن‌ها را به فرایند طراحی محصولات در یک فرایند ۵ مرحله‌ای بیان می‌کند (فون هیپل، ۱۹۸۶):
در روش کاربران پیشرو، مشتریانی که با شرایط خیلی فوق‌العاده‌ای مواجه می‌شوند مورد مصاحبه یا مشاهده قرار می‌گیرند تا بررسی شود آن‌ها از فراورده چگونه استفاده می‌کنند. مثلاً چه تعداد از نوآوری‌های انجام شده در رانندگی فرمول ۱ را می‌توان برای استفاده عمومی تغییر داد. در بعضی شرایط فنی ممکن است کاربران کالاهای استاندارد را برای پاسخگویی به نیازهای خاصشان تغییر دهند. مهم است که شناسایی کنیم که چگونه درس‌های آموخته شده از کاربران پیشرو را می‌توان در بازاری گسترده‌تر بکار گرفت. معمولاً از کارگاه‌های عمل و نمونه‌سازی آزمایشی در این حالت استفاده می‌گردد (فون هیپل، ۱۹۸۶)
جمع سپاری یکی از مهم‌ترین روندهایی است که به صورت اساسی روشی که نگاه‌های کسب وکار، دولت‌ها و سازمان‌های بشر دوستانه به بازار اینترنت و موبایل نگاه می‌کنند را تغییر می‌دهد (حبیبی، ۱۳۹۰). در حال حاضر تعداد زیادی از کاربردهای جمع سپاری در مقوله‌های کسب وکار و اجتماعی بکار گرفته شده‌است(Gowdy2009)و به ما امکان می‌دهد تا به تقویت خلاقیت و تعاملات اجتماعی پرداخته(Parameswaran&Whinstone,2007) مشکلات بالقوه و مقوله را حل نماییم. جمع سپاری دارای قدرت تغییر قابل ملاحظه‌ای در قلمروهای فعالیت اجتماعی و ایجاد محتوا می‌باشد(Parameswaran&Whinstone,2007). در بستر کسب وکار کاربردهای آن دارای برد وسیعی از راه حل‌های شناخت، همکاری و هماهنگی برای حل مشکلات (سورویکی۲۰۰۴) تا توزیع محتوا و تبلیغات (Parameswaran&Whinstone,2007)می‌باشد. جمع سپاری نشان داده است که ابزاری بالقوه برای حل مسئله برای دولت و بخش‌های غیرانتفاعی است(Barbham,2008). همچنین سازمان‌های خیرخواهانه و اعطای کمکی مثل ملیندا گیتس و گلوبال گیوینگ(Globalgiving.org) در حال استفاده از تصمیم‌گیری غیر متمرکز و شبکه‌ای برای دستیابی به اهدافشان هستند(gowdy rt. All,2009).txteagl،ushahidi،sanasource به عنوان نمونه‌های خوبی از استفاده از جمع سپاری به همراه دیگر موارد برای مبارزه با فقر، حمایت‌های زندگی و بهبود واکنش به تنش‌ها و مخاطرات در آفریقا، آمریکای جنوبی و بعضی از مناطق جنوب آسیا استاده شده‌است (green). لازم بذکر است که جمع سپاری قابلیت خود را برای سازمان‌های تجاری به اثبات رسانده است(kleeman ,vob&reder,2008) در حوزه وب ۲ مدل‌های کسب وکار تغییر یافته اندو استفاده از جمع سپاری برای تولید ایده و تصمیم‌گیری گسترش یافته انددر هاییتی و کنیا از آن برای کاهش تأثیر عوامل طبیعی و آشفتگی‌های سیاسی استفاده می‌شود. دانشمندان برای ترجمه متون کهن استفاده کرده‌اند، بنگاه‌های غیرانتفاعی از آن برای افزایش اعانات و آگاهی استفاده می‌شود شرکتهایی مثل تویوتا، بویینگ، پروکتر و گمبل برای تولید ایده محصول آگاهی دادن و حل مشکلات اقتصادی استفاده شده‌است(Mullins, 2010; Falcioni, 2010; Cohen, 2010; Strom, 2010; Whitla, 2009). در ادامه بعضی از موارد استفاده را بررسی می‌کنیم: این مدل برای طراحی تی شرت ابداع گردید. همه افراد می‌توانند طرحی را ارسال نمایند. کاربران بهترین طرح را انتخاب می‌نمایند. برنده طرح یک تی شرت رایگان با طرح خود بدست می‌آورد. تاکنون هیچ طرحی شکست نخورده است و هر ساله گردش مالی بنگاه ۲ برابر شده‌است و تاکنون بیش از ۶۰ میلیون ثبت نام بوده و ۹۴۰۰۰ تی شرت طراحی شده‌است در سال ۲۰۰۶ حاشیه سود ۱۸ دلار بوده و اعانه‌هایی به صلیب سرخ هم داده شده‌است. شرکتهایی که داری R&Dویژه هستند چالش‌های خود را بیان نموده و جایزه‌ای را برای کلیه افراد از جمله دانشمندان سراسر جهان مشخص ساخته و افراد طرح‌های خود را ارسال می‌نمایند. شرکت GOLDCUP شرکتی کانادایی است. اطلاعات ژئولوژیک خود را در دسترس افراد قرار داد تا آن‌ها پروپوزالهایی را در مورد بهترین محل برای جستجو بدنبال طلا ارسال نمایند. جایزه آن‌ها ۵۰۰ هزار دلار برای ۶ میلیون اونس طلا بود. بیش از ۴۷۵۰۰۰ کلیک از ۵۱ کشور دنیا دریافت شد و در نتیجه چندین بار بیشتر ازآنچه انتظار می‌رفت از مناطق گوناگونی طلای بیشتر از آنچه انتظار می‌رفت کشف شد شرکتهای زیادی از جمله سونی و کرایسلر مسابقات آگهی را تدارک دیده‌اند. شورولت آگهی ۳۰ ثانیه‌ای ارائه کرد که افراد فیلم و موسیقی را در یافت و بهترین عبارت ممکنه را روی فیلم بگذارند. این سیستم توسط یکی از دانشمندان مؤسسه تکنولوژی ماساچوست شناسایی شده و سیستم مبتنی بر موبایل است که افراد را قادر می‌سازد تا مقداری پول از طریق همکاری در تکمیل نمودن وظایف خردو کوچک (میکروتسک) بدست آورند. در ازای همکاری شرکت به این افراد زمان مکالمه یا هزینه موبایل را پرداخت می‌کند(Eagle,2009). کاربران موبایل به تکمیل وظایف ساده که شامل تایپ، ترجمه، نظر سنجی، بررسی نرم‌افزار بر روی موبایل با استفاده از پلتفرم txteagle می‌پردازند. در حل حاضر txteagle در حال بارگیری فراوان بوده و منابع اضافی در آمدی برای افراد معمولی و کم درآمد کنیا و رواندارا تأمین می‌کند(Eagle,2009) ابزاری قدرتمند برای مشخص کردن اطلاعات موارد بحرانی می‌باشد(Greenough,2009). یوشاهیدی به افراد امکان می‌دهد تا اطلاعات را از طریق sms پست الکترونیک یا وب تبادل نمایند. در نتیجه اطلاعات بدست آمده موقعیت حادثه بر روی نقشه مشخص شده و نقشه‌ای از حوادث بدست می‌آید تا حوادث را به سازمان‌های مسول و درگیر در حوادث بحرانی مثل پلیس و بهداشت گزارش داده و در نتیجه فایده اینکار واکنش سریع تیم‌های مسول مثل پلیس و تبادل صحیح اطلاعات است. در کشورهای کنیا (green)خشونت بر مهاجرین آفریقای جنوبی (flides)و تلاش‌های تسکینی در هایتی(ramirea)و شیلی بکار گرفته شده‌است. شبکه خبری الجزیره از این سیستم برای جمع‌آوری گزارش‌های شاهدان عینی در جنگ ۲۰۰۸–۲۰۰۹ غزه استفاده نمود(Ekin,2009). همچنین در مقیاسی کوچکتر برای انتخابات ۲۰۰۹ افغانستان(۰von hiple barton and fishner,201) شبکه مشارکت کنندگان منحصربه‌فردی که به ترکیب افراد، فرایندها و تکنولوژی برای مدیریت آب و پروژه‌های آبیاری در سراسر دنیا از اجرا، انتقال، تأمین مالی بکارگیری و ارزیابی اثربخشی می‌پردازد. این شبکه با هدف فراهم نمودن و پایش دسترسی به آب سالم و آبرسانی به روستاها با استفاده از جمع سپاری راه‌اندازی شد. دیدگاه منحصربه‌فرد تصمیم‌گیری آن‌ها را قادر ساخته است چندین پروژه را در محدوده‌ای وسیع بکار گیرند(parker,2009). آن‌ها با بهره‌گیری از مدل شفاف خود و از طریق رابطه ۲ طرفه sms از ذینفعان و بهره برداران برای ارزیابی، پایش و اشتراک‌گذاری تجربیاتشان با دیگران دعوت می‌کنند. (shah,2009)با همکاری دیگر سازمان‌ها چارچوب‌های جمع سپاری pwx در کشورهای مثل تانزانیا، مالزی، هند و اکوادور بکار گرفته شده‌است(parker,202) فعالیتی است که در سال ۲۰۰۶ با هدف دستیابی به فرصت‌های صادراتی و تجارت در آفریقای جنوبی با استفاده از همکاری با ذینفعان گوناگون جهت جمع‌آوری و به اشترک‌گذاری اطلاعات قیمت بازار استفاده شد(slavova,2009). ام کالکت یک روش جمع‌آوری سیستمی اطلاعات بازار می‌باشد. با استفاده از آن جمع‌آوری کنندگان اطلاعات، اطلاعات محلی را از بازارهای کشاورزی راحت‌تر بدست می‌آورند(slavova,2009) و سپس اطلاعات از طریق پیامک به صنایع علاقه‌مند در منطقه ارسال می‌گردد. این روش در بورکینافاسو، سنگال و مالی در حال استفاده است(ponney,2009) در آمریکا اداره فدرال ترانزیت در پروژهای طراحی ایستگاه‌های اتوبوس را به نام "NEXT STOP DESIGN در سالت لیک سیتی به فراخوان گذاشت. هدف طراحی ایستگاه اتوبوسی کاراتر بود و ۴۷ طرح دریافت شد. برای تهیه این موزیک ویدیو آرش از طرفدارانش خواست تا خودشان این موزیک ویدیو را بخوانند و نتیجه نهایی ترکیبی از کارهای ارسالی است.
حبیبی، حمیدرضا. (۱۳۹۰)"استفاده از جمع سپاری برای تجاری‌سازی ایده‌ها، محصولات و خدمات درکسب وکارها. دانشگاه تهران. پایان‌نامه ارشد. پرونده:C:\Users\habibi\Download\Crowdsourcing Book Chapter-Habibi.zip فصل اول کتاب جمع سپاری در باشگاههای فوتبال - حبیبی