بنوموسی
سه پسر موسی بن شاکر خراسانی به نام‌های محمد ، احمد و حسن از دانشمندان قرن نهم میلادی (قرن سوم هجری) و از پیشروان نهضت ترجمه بوده‌اند.
ایشان اختراعات زیادی در مهندسی مکانیک سیالات و اتوماسیون داشته‌اند که بعدها توسط دانشمندان اروپایی مورد اقتباس قرار گرفته‌است.
محمد محقق و مترجم اقلیدس و کتاب مجسطی بطلمیوس بوده و منطق نیز می‌دانسته‌است. احمد در مکانیک و حسن در هندسه وارد بوده‌اند.
احمد اولین مخترع حلقه فیدبک و چندین نوع سوپاپ بوده‌است که در کتاب الحیل شرح داده شده‌اند.
پس از مرگ پدر شهردار بغداد آنها را برای تربیت به یحیی بن ابی منصور رئیس دارالحکمه سپرد.
در دارالحکمه با یادگیری زبان یونانی در ترجمه آثار یونانی به عربی شرکت کردند.
آنها پس از مرگ مأمون به کار تحت حکومتهای معتصم، واثق و متوکل ادامه دادند.
در زمان حکومت واثق و متوکل رقابت‌های داخلی در بیت الحکمه پدید آمد. در یک موقع، بنی موسی با الکندی دشمن شدند و در تعقیب او توسط متوکل نقش داشت.
آنها بعدها توسط متوکل برای ساختن کانال شهر جعفریه به کار گرفته شدند.
تألیفات ریاضی، نجومی، و مکانیکی متعددی بدیشان منسوب است، مهم‌ترینشان کتاب الفرسطون، کتاب مساحةالاءکر و قِسمةالزوایا بثلاثة اقسام متساویة و وضع مقدار بین المقدارین لتتوالی علی قسمة واحدة می‌باشد.
تثلیث سینماتیکی زاویه و ترسیم بیضی به طریق معروف به باغبانی در کتاب الشکل المدور المستطیل (به وسیلهٔ یک ریسمان متصل به دو کانون) از ابداعات ایشان است.
بسیاری از امور ساخت و مهندسی به ایشان ارجاع می‌شد که از آن میان به نظارت آنها بر حفر بعضی از نهرهای بزرگ چون نهر جعفریه و نهر عمودابن منجّم در نزدیکی بصره می‌توان اشاره کرد.
ابن خرداذبه (ص ۱۰۶) و مسعودی (ص ۱۳۴) می‌نویسند که واثق، خلیفة عباسی، محمدبن موسی را برای تحقیق دربارة اصحاب کهف به سرزمین روم اعزام کرد.
مقدسی (ص ۲۷۷) روایت می‌کند که واثق محمد بن موسی را برای تحقیق دربارة دیوار ذی القرنین یا سد یأجوج و مأجوج به خزران فرستاد.
دیوار ذوالقرنین یا دیوار گرگان گفته شده این دیوار در ناحیه دریای خزر ایجاد شده و هدف آن سد کردن اقوام ترک و مغول از یورش به ایران بوده‌است. بقایای دیوار هنوز در شهر دربند موجود هستند.
ارثیه هنگفت پدر به این برادران کمک کرد تا حامی مالی بسیاری از مترجمان شوند و از ثروت خود مبالغ زیادی به مترجمان حقوق پرداخت می‌کردند. به این ترتیب ایشان از شخصیتهای مهم نهضت ترجمه می‌باشند.
آنها برای یافتن متون سفرهایی به غرب انجام دادند که در یکی از این سفرها، محمد ریاضیدان و مترجم معروف ثابت بن قره را ملاقات و به خدمت گرفت. در مقطعی دیگر حنین بن اسحاق و حبیش‌بن حسن نیز بخشی از تیم آنها شدند.
حقوق ماهیانه یک مترجم یونانی به عربی تا حدود ۵۰۰ دینار ذکر شده که معادل امروزی حقوق یک مهندس ارشد است. اگر تلاش این برادران نبود، بسیاری از متون یونانی از بین می‌رفت و فراموش می‌شد.
یونانیان حجم و مساحت را به‌طور نسبی بیان می‌کردند درصورتیکه بنو موسی واحدهای اندازه‌گیری مساحت و محیط و حجم بکار می‌بردند که ثابت می‌کند آنها فقط مترجم و دنباله روی یونانیان نبودند.
محمد رصدخانه ای در دارالتاج در نزدیکی دجله می‌سازد و در آنجا به تحقیقات نجومی خود می‌پردازد.
احمد بن موسی بیشتر به وسائل مکانیکی و ظروف مرتبط علاقه داشته و اختراعاتی همچون آبشخور حیوانات که به‌طور خودکار پر می‌شود یا چراغی که به‌طور خودکار سوخت آن تجدید می‌شود. دستگاه آبیاری خودکار زمین.. لامپی که به‌طور مکانیکی نورش کم و زیاد می‌شده … بیل مکانیکی و فواره‌های متناسب … وی اختراعات خود را در «کتاب الحیل» شرح داده‌است. وی و برادرش محمد دستگاهی ساختند که باموتور آبی کار می‌کرد و همزمان بر روی خود طلوع و افول هر ستاره ای را نشان می‌داد. آنرا در جلوی رصدخانه سامرا به نمایش گذاشته بودند. ابن ربن طبری گزارش دقیق راجع به آن ارائه داده‌است.
در کتاب الحیل ۱۰۰ طرح آمده که ۲۵ تا از آنها از یونان باستان اقتباس شده و مابقی ابتکار خود بنوموسی بوده‌اند. از جمله: