اف. موری آبراهام
اف. موری آبراهام (؛ زادهٔ ۲۴ اکتبر ۱۹۳۹) بازیگر اهل ایالات متحدهٔ آمریکا است. او در دههٔ ۱۹۸۰ میلادی، به‌دنبال کسب جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش اول مرد بابت ایفای نقش آنتونیو سالییری در فیلم "آمادئوس" (۱۹۸۴) به شهرت رسید. وی همچنین بابت این نقش، برندهٔ جایزه گلدن گلوب بهترین بازیگر مرد فیلم درام و نامزد دریافت جایزه بفتای بهترین بازیگر نقش اول مرد شد.
او در نقش‌های مختلفی (اصلی و مکمل) ظاهر شده‌است و برخی فیلم‌های مهمش عبارتند از: "همه مردان رئیس‌جمهور"، (۱۹۷۶) "صورت‌زخمی"، (۱۹۸۳) "آمادئوس"، (۱۹۸۴) "نام گل سرخ"، (۱۹۸۶) "آخرین قهرمان اکشن"، (۱۹۹۳) ""، (۱۹۹۸) "یافتن فارستر"، (۲۰۰۰) "درون لوین دیویس" (۲۰۱۳) و "هتل بزرگ بوداپست" (۲۰۱۴). آبراهام بابت نقش‌های تلویزیونی و تئاتری‌اش نیز شهرت دارد و یکی از بازیگران دوره‌ای سریال "هوملند" در شبکهٔ شوتایم بود که او را نامزد دریافت جایزهٔ اِمی نمود.
وی همچنین صداپیشگی شخصیت‌هایی در "جزیره سگ‌ها" (۲۰۱۸) و "" (۲۰۱۹) را به عهده داشته و اینک در سریال کمدی "جستجوی افسانه‌ای" اپل تی‌وی پلاس بازی می‌کند.
موری آبراهام در ۲۴ اکتبر ۱۹۳۹ در شهر پیتسبرگ زاده شد. پدرش «فرید "فِـرِد" آبراهام» یک مکانیک خودرو و مادرش «جوزفین اِستلو»، خانه‌دار بود. موری خود را سوریه‌ای-آمریکایی می‌داند. پدر او در سن ۵ سالگی به‌همراه خانواده‌اش و به دنبال «قحطی بزرگ جبل لبنان» از روستای کوچک مقلس واقع در وادی النصاری در سوریهٔ عثمانی به آمریکا مهاجرت کرد. پدربزرگ پدرش، یک کشیش در کلیسای ارتدکس رومی انطاکیه بود. مادرش که یکی از چهارده فرزندِ خانواده بود، به آمریکایی-ایتالیایی و فرزند یک کارگر معدن زغال‌سنگ در پنسیلوانیای غربی بود. او دو برادر کوچکتر از خود به نام‌های «رابرت» و «جک» داشت که هر یک در دو سانحهٔ رانندگی جداگانه کشته شدند.
موری آبراهام در اِل پاسو بزرگ شد. موری و دو برادرش، خدمت‌گذاران محراب «کلیسای ارتودکس اسقفی سنت‌جرج» بودند. او به «مدرسهٔ صرف و نحو ویلاس» رفت و در سال ۱۹۵۸ از «دبیرستان ال پاسو» فارغ‌التحصیل شد. وی در دوران نوجوانی، عضو یک گروه خلافکار بود. در ال پاسو و پیش از شروع حرفهٔ بازیگری، موری در یک کارخانهٔ تولید لباس به نام «» کار می‌کرد که متعلق به خانوادهٔ لبنانی (منصور فرح و همسرش) بود. کمی بعد او به «وسترن کالج تگزاس» رفت که بعدها تبدیل به دانشگاه تگزاس در ال پاسو شد و در آنجا بابت ایفای نقش یک سرخ‌پوست به نام «نوکونا» در نمایشنامهٔ «"عقاب کومانچی"» در سال‌های ۱۹۶۰–۱۹۵۹، برندهٔ جایزهٔ بهترین بازیگر مرد از سوی جامعهٔ تئاتر آلفا پسی امگا شد. وی سپس به دانشگاه تگزاس در آستین رفت و سرانجام در نیویورک و زیر نظر یوتا هیگن در اچ‌بی استودیو به تحصیل در رشتهٔ بازیگری پرداخت. وی کار حرفه‌ای بازیگری را از صحنهٔ تئاتر و در شهر لس آنجلس با نمایش «کت‌وشلوار وانیلی شگفت‌انگیز» اثر ری بردبری آغاز نمود.
او حرف «اِف» (F) را به افتخارِ نامِ کوچک پدرش به ابتدای نام هنری‌اش افزود. وی در این باره گفت: «موری آبراهام یک اسم معمولی است و چیز خاصی ندارد. در نتیجه فکر کردم بهتر است این نام را درون یک قاب بگذارم.»
نخستین اثر سینمایی آبراهام، ایفای نقش یک دربان در فیلم "آنها ممکن است غول باشند" در سال ۱۹۷۱ بود. سپس وی نقش یک افسر پلیس مخفی را در کنار آل پاچینو در فیلم "سرپیکو" (۱۹۷۳) به کارگردانی سیدنی لومت بازی کرد. در تلویزیون، او نقش یکی از شخصیت‌های منفی سریال "کوجک" را ایفا نمود. کمی بعد نقش یک راننده تاکسی در "زندانی خیابان دوم" (۱۹۷۵)، یک تعمیرکار خودرو در "پسران آفتاب" (۱۹۷۵) و یک افسر پلیس در "همه مردان رئیس‌جمهور" (۱۹۷۶) را بازی نمود.
تا اواسط دههٔ ۱۹۷۰ میلادی، او در زمینهٔ آگهی‌های تبلیغاتی و صداپیشگی هم فعالیتی مستمر داشت. به‌طور مشخص، او ایفاگر شخصیت «بَرگ» در تبلیغات شرکت پوشاک فروت آو لوم برای لباس‌های زیر بود. سرانجام در سال ۱۹۷۸ او تصمیم گرفت که از اینگونه فعالیت‌ها کناره‌گیری کند. او که از نداشتن نقش‌های مهم و اصلی دلخور بود، در یک گفتگو اظهار داشت: «هیچ‌کس بازیگری مرا جدی نمی‌گرفت. با خودم فکر کردم اگر این کار را کنار بگذارم، دیگر هیچ حقی دربارهٔ رویاهایی که همیشه در سر داشتم، نخواهم داشت.». همسرش «کیت حنان» به عنوان دستیار مشغول به کار شد و آبراهام در خانه ماند و «شوهر خانه‌نشین» شد. او می‌گوید: «آشپزی می‌کردم، تمیزکاری می‌کردم، مراقب بچه‌ها بودم. برای عقاید مردسالارانه من دربارهٔ زندگی، لحظات سختی بود؛ ولی در واقع بهترین اتفاقی بود که برایم افتاد.»
آبراهام با بازی در نقش یک دلال مواد مخدر در "صورت‌زخمی" (۱۹۸۳) توجه‌ها را به خود جلب کرد. سپس در سال ۱۹۸۴، وی نقش آنتونیو سالییری را در فیلمِ برندهٔ اسکار، "آمادئوس" به کارگردانی میلوش فورمن ایفا نمود که بابت آن، برندهٔ جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش اول مرد شد، جایزه‌ای که هم‌بازی او تام هولس نیز که نقش ولفگانگ آمادئوس موتسارت را بازی کرده بود، نامزد دریافتش بود. وی همچنین برندهٔ جایزه گلدن گلوب بهترین بازیگر مرد فیلم درام شد و این نقش او تا به امروز، شاخص‌ترین بازی او بوده‌است.
کمی بعد او در "نام گل سرخ" نقش برنار گی را ایفا نمود که عامل مجازات شخصیت «ویلیام باسکرویل» (با بازی شان کانری) بود. در بخش گفتگوهای پشت‌صحنهٔ فیلم در دی‌وی‌دی، کارگردان آن ژان-ژاک آنو گفت که «آبراهام در هنگام فیلم‌برداری یک «خودخواه» بود، و خود را مهمتر از شان کانری می‌دانست چرا که کانری اسکار نداشت.» بل وجود تنش‌های حین تصویربرداری و ساخت، این فیلم با موفقیت تجاری و انتقادی مواجه شد.
پس از انتشار "نام گل سرخ"، آبراهام در مصاحبه‌ای گفت که از بازی در نقش شخصیت‌های منفی خسته شده‌است و می‌خواهد به نقش‌های کمدی سابق برگردد. طی دهه‌های بعد، آبراهام نقش‌های اصلی و برجستهٔ کمتری داشت اما نقش‌های مکمل مهمی در "مردی بی‌گناه" (۱۹۸۹) به کارگردانی پیتر ییتس، "آفرودیت توانا" (۱۹۹۵) به کارگردانی وودی آلن، "" (۱۹۹۸) و "یافتن فارستر" (۲۰۰۰) به کارگردانی گاس ون سنت را ایفا کرد که در فیلم اخیر، مجدداً در نقش یک کیفردهندهٔ نقش شان کانری ظاهر شد. او نقش مهمی در آتش غرور به کارگردانی برایان دی پالما داشت، اما به سبب اختلاف در قراردادش، درخواست کرد که نامش در فیلم قرار نگیرد. وی ارتباط خود را با موسیقی کلاسیک با روایت خلاصهٔ داستان اپراهای "حلقه نیبلونگ" ریشارد واگنر در پخش تلویزیونی اجرای آن در تالار اپرای متروپولیتن نیویورک از شبکهٔ پی‌بی‌اس در سال ۱۹۹۰ میلادی ادامه داد، برنامه‌ای که تا به امروز، پرتماشاگرترین اجرای "حلقه نیبلونگ" بوده‌است و توسط جیمز لواین رهبری شد.
حرفهٔ کم‌رونق آبراهام به دنبال کسب جایزهٔ اسکار، نمونه‌ای از «نحسی اسکار» قلمداد می‌شود. منتقد فیلم لئونارد ملتین، وقتی کسی در هالیوود به‌موفقیتی زودهنگام می‌رسد و سپس دچار افول شغلی می‌شود، می‌گویند دچار «سندرم اف. موری آبراهام» شده‌است. آبراهام این نظر ملتین را قبول ندارد و خطاب به او گفت: «اسکار مهمترین رویداد زندگی حرفه‌ای من بود. من با شاهان بر سر یک سفره بوده‌ام. به اندازهٔ غول‌های این صنعت پول گرفته‌ام و در دانشگاه‌های هاوارد و کلمبیا سخنرانی کرده‌ام. اگر این اسمش نحسی است، من دنبال دومی‌اش هستم.» در همان مصاحبه، آبراهام گفت: «گرچه اسکار را بردم، اما هنوز می‌توانم سوار متروهای نیویورک شوم و هیچ‌کس مرا به‌جا نمی‌آورد. برای برخی بازیگران این موضوع ناراحت‌کننده است، اما برای من خوشایند است.»
در سال ۲۰۰۹، حضور به‌عنوان بازیگر میهمان در مجموعهٔ تلویزیونی "نجات گریس"، فصل جدیدی را در حرفهٔ او رقم زد و او بیش از پیش در این حوزهٔ هنری فعال شد. وی مابین سال‌های ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۴، نقش‌هایی را در سریال‌های ""، "لوئی"، "زیاد ذوق‌زده نشو" و "همسر خوب" ایفا نمود. وی همچنین راوی برنامهٔ تلویزیونی «"طبیعت"» در سال‌های ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۰ در شبکهٔ پی‌بی‌اس بود و ۳۲ قسمت از این برنامه را (به علاوهٔ یک برامهٔ اضافی در سال ۲۰۱۳) روایت کرد. شاخص‌ترین نقش تلویزیونی او در سریال "هوملند" شبکهٔ شوتایم که در آن نقش یک متخصص عملیات سیاه به نام «دار آدل» را ایفا نمود. او بابت ایفای این نقش دو مرتبه در سال‌های ۲۰۱۵ و ۲۰۱۸ نامزد دریافت جایزهٔ اِمی شد.
در دههٔ ۲۰۱۰ میلادی، او در دو فیلم ستایش‌شده بازی کرد: اول در نقش برنامه‌ریز و مدیر موسیقی فولکلور «باد گراسمن» در فیلم "درون لوین دیویس" (۲۰۱۳) به کارگردانی برادران کوئن و سپس در نقش مردی مرموز به نام «آقای مصطفی» در فیلم "هتل بزرگ بوداپست" (۲۰۱۴) به کارگردانی وس اندرسن. در سال‌های اخیر او صداپیشگی دو کارتون جزیره سگ‌ها و را به عهده گرفت و نقش «تونی» را نیز در فیلم لایو اکشن "بانو و ولگرد" بازی کرد.
پس از بازی در فیلم "آمادئوس"، موری آبراهام بیشتر متمرکز بر تئاتر کلاسیک بوده‌است و در بسیاری از تولیدات شکسپیری همچون "اُتِللو" و "ریچارد سوم" بازی کرده‌است. وی در نمایشنامه‌های دیگری از ساموئل بکت و گیلبرت و سالیوان هنرنمایی کرده و نقش اصلی "دایی وانیا" آنتون چخوف را ایفا نمود که برایش جایزه اوبی را به ارمغان آورد.
نمایش و تئاتر، تمرکز اصلی موری آبراهام در سرتاسر حرفهٔ بازیگری‌اش بوده‌است و نقش‌های مختلفی را در آثار برجستهٔ نمایشی ایفا نموده‌است که از آن میان می‌توان به نقش پوزو در نمایشنامهٔ "در انتظار گودو" به کارگردانی مایک نیکولز، مال‌وُلیو در "شب دوازدهم" شکسپیر در «جشنوارهٔ شکسپیر نیویورک» و شایلاک در "تاجر ونیزی" برای گروه هنری آف برادوی «تئاتر برای مخاطبان جدید» (TFANA) در مارس ۲۰۰۷ اشاره نمود که در سالن نمایش دوک منهتن و سالن نمایش سوان استراتفورد (که وابسته به رویال شکسپیر کامپنی است) به روی صحنه رفت. او این نقش اخیر را در فوریه ۲۰۱۱ و با جایگزینی به‌جای آل پاچینو مجدداً ایفا نمود. در فصل‌های ۱۹۹۷ تا ۱۹۹۸ تئاتر برادوی او در یک موزیکال مجلسی به نام «"جشن عشق"» در کنار بتی باکلی هنرنمایی کرد که اقتباسی از یک کمدی کلاسیک اثرِ پیر دو ماریوو بود. این نمایش با استقبال شایانی مواجه نشد و تنها ۸۵ اجرا به روی صحنه رفت. موری آبراهام مدتی در کالج بروکلین به تدریس تئاتر پرداخت. در سال ۲۰۱۶ او بازیگر اصلی نمایشنامهٔ بود.
آبراهام در سال ۱۹۸۴ و یک هفته پس از ربودن جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش اول مرد بابت ایفای نقش در فیلم "آمادئوس"، به «گروه هنری تئاتر میرور» پیوست، چرا که می‌خواست همبازی جرالدین پیج در نمایشنامهٔ «بانوی دیوانهٔ شایو» (اثرِ ژان ژیرودو) در این گروه هنری شود؛ بازیگری که سالِ بعد، موری آبراهام در مراسم اسکار، جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش اول زن را با دستان خودش به او تقدیم کرد.
در سال ۱۹۹۴، آبراهام با جایگزینی به‌جای ران لیبمن، نقشِ روی کوهن را در نمایشنامهٔ "فرشتگان در آمریکا" اثر تونی کوشنر در تئاتر والتر کر ایفا نمود.
موری در سال ۱۹۶۲ با «کِـیت حنان» ازدواج کرد که حاصل آن دو فرزند است: میک و جمیل. او یک نوه هم به نام حنان دارد.
در ژانویهٔ ۲۰۱۰، آبراهام ضمن گلاویز شدن و درگیری با یک دزد، در رختکن یک سالن همگانی تمرین تئاتر در نیویورک، تجسم زندهٔ یک قهرمان در یک صحنهٔ تبهکاری واقعی شد.
آبراهام همچنین دربارهٔ عقاید مذهبی‌اش چنین گفته‌است: «من به کلیساهای فراوانی رفته‌ام و همچون یک مسیحی ارتدکس بزرگ شدم و خادم محراب بودم. عاشق جامعهٔ مذهبی دوستان (کوئیکرها) هستم. به مدت پانزده سال در همایش‌های آنان شرکت کردم. اینک (در سال ۲۰۰۸) به «نخستین کلیسای پرسبیتریان نیویورک» می‌روم، چرا که آنان حقیقتاً سخاوتمند و فوق‌العاده هستند و دستِ یاری‌رسان دارند. به سالمندان، به بی‌خانمان‌ها، به الکلی‌های گمنام و به دگرجنس‌پوش‌ها کمک می‌کنند. آنها به راستی کلیسایی در راستای آموزه‌های مسیح هستند. دین برای زندگی‌ام ضروری است».
آبراهام بابت بازی در فیلم "آمادئوس" (۱۹۸۴)، برندهٔ جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش اول مرد و جایزه گلدن گلوب بهترین بازیگر مرد فیلم درام و همچنین نامزد دریافت جایزه بفتای بهترین بازیگر نقش اول مرد شد. او یک جایزهٔ گرمی و ۲ نامزدی برای جایزهٔ امی ساعات پربیننده در کارنامه دارد. وی همچنین ۳ بار نامزد دریافت جایزهٔ انجمن بازیگران فیلم برای "هوملند" و "هتل بزرگ بوداپست" (۲۰۱۴) شده‌است. آبراهام ۲ جایزه اوبی هم برای نقش‌آفرینی‌های تئاتری‌اش در "دایی وانیا" (۱۹۸۴) و "تاجر ونیزی" (۲۰۱۱) به‌دست آورده‌است.
در ژوئیه ۲۰۰۴، طی مراسمی در شهر رم، وی برندهٔ «جایزه برای ایتالیایی‌های جهان» شد که توسط «بنیاد مارتسیو ترمالیا» و «دولت ایتالیا» به مهاجران ایتالیایی یا اَعقاب و نسل‌های بعدی آنها که به موفقیت چشمگیری در خارج ایتالیا رسیده باشند، اعطا می‌شود. در سال ۲۰۰۹، انجمن فارغ‌التحصیلان کالج شهری نیویورک او را بابت خدمات شایان و مثال‌زدنی‌اش به شهر نیویورک، مفتخر به دریافت «جایزهٔ جان اچ. فینلی» نمود. در سال ۲۰۱۰، آبراهام برندهٔ جایزه گیلگد شد. در سال ۲۰۱۵، نام وی در «تالار مشاهیر تئاتر آمریکا» ثبت شد. او همچنین دارای دکترای افتخاری از دانشگاه رایدر در لاورنس، نیوجرسی است.