مناظره‌های انتخابات ریاست‌جمهوری ایران (۱۳۸۸)
.محمود احمدی نژاد
مناظره تلویزیونی محمود احمدی‌نژاد و میرحسین موسوی دو نامزد دهمین دورهٔ انتخابات ریاست جمهوری ایران در تاریخ چهارشنبه ۱۳ خرداد ۱۳۸۸ در ساعت ۱۰:۳۰ شب به وقت تهران از شبکه ۳ سیمای جمهوری اسلامی ایران به صورت زنده به نمایش درآمد و به یکی از رویدادهای مهم تاریخ ایران معاصر تبدیل شد. این اولین‌بار در تاریخ ایران بود که یک رئیس‌جمهور وقت در یک مناظره انتخاباتی شرکت می‌کرد. در این مناظره محمود احمدی‌نژاد به‌طور بی‌سابقه‌ای، حملات و اتهام‌هایی را متوجه شماری از مقامات جمهوری اسلامی، از جمله علی‌اکبر هاشمی رفسنجانی، ناطق نوری و محمد خاتمی ساخت و میرحسین موسوی نیز در جواب به انتقاد از احمدی‌نژاد و عملکرد دولتش پرداخت. به گفته دبیر ستاد انتخابات صدا و سیما تخمین زده شده‌است که حدود ۵۰ میلیون نفر در داخل ایران و ۱۵۰ میلیون نفر در سطح جهان در خارج از ایران، شاهد این مناظرهٔ تلویزیونی بوده‌اند.
هواداران احمدی‌نژاد قرار بود پس از پایان مناظره «جشن پیروزی احمدی‌نژاد بر موسوی» را در پارک‌ها و جلو صدا و سیما برگزار کنند. خبر برگزاری جشن در واحد مرکزی خبر صدا و سیما، خبرگزاری فارس و رجانیوز وبگاه اصلی حامیان احمدی‌نژاد نیز درج شده بود. اما چند ساعت بعد برگزاری جشن به دلیل همزمانی با سالروز درگذشت آیت‌الله خمینی لغو شد. به گزارش رادیوی اروپای آزاد، به سبب پربیننده بودن این مناظره که از زمان پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ برای اولین بار صورت گرفت، خیابان‌های تهران تقریباً خالی به نظر می‌رسیدند.
این مناظره بر اساس قرعه‌کشی با صحبتهای محمود احمدی‌نژاد آغاز شد، وی با بیان این‌که در چهار سال اخیر بالاترین هجمهٔ انتقادی (به ادعای احمدی‌نژاد ۳۲۰ هزار تیتر توهین‌آمیز) متوجه دولت وی بوده‌است، از اکبر هاشمی رفسنجانی نام برده و بیان داشت که وی گروه هواداران میرحسین را مدیریت می‌کند. در این مناظره محمود احمدی‌نژاد به نقد جدی رئیس‌جمهوران پیشین، خاتمی و هاشمی رفسنجانی پرداخت و در موارد متعدد با ارائهٔ آمار مقایسه‌ای بین دولت خود و ۲ دولت قبل در ۱۶ سال، از عملکرد خود دفاع کرد. برای نخستین بار در تاریخ جمهوری اسلامی، احمدی‌نژاد به عنوان رئیس‌جمهور، در پرمخاطب‌ترین، با نفودترین و کنترل‌شده‌ترین رسانهٔ ایران، و در یکی از پربیننده‌ترین برنامه‌های تاریخ آن، هاشمی رفسنجانی، از قدرتمندترین ارکان نظام جمهوری اسلامی، رئیس مجلس خبرگان رهبری و مجمع تشخیص مصلحت نظام را با ذکر نام و به صراحت، به «ضربه زدن به دولت»، به «فساد اقتصادی» و بالاتر از این، به «ارتباط غیرقانونی و پنهانی» با «پادشاه یک کشور عربی همسایه» علیه دولت منتخب مردم متهم کرد.
در این مناظره، موسوی با اشاره به هدف ورود خود که با گذشت ۴ سال از دولت احمدی‌نژاد احساس خطر کرده‌ام، به انتقاد از سیاست‌های دولت پرداخت، احمدی‌نژاد هم به دفاع از خود برآمد و با ادعای حمایت موسوی از دولت‌های اصلاحات و سازندگی، عملکرد دولتش را با موارد گوناگون در ۲۴ سال گذشته مقایسه نمود.
احمدی‌نژاد سه دولت گذشته ایران یعنی دولت میرحسین موسوی، دولت هاشمی رفسنجانی و دولت محمد خاتمی را رقیب خود در این دوره از انتخابات دانست و بسیاری از مقامات عالی‌رتبهٔ نظام جمهوری اسلامی و خانواده آن‌ها را به فساد متهم کرد. اتهامات رئیس‌جمهور در این مناظره رفسنجانی و فرزندانش، علی‌اکبر ناطق نوری و پسرش، غلامحسین کرباسچی و همسرش، محسن صفایی فراهانی از نمایندگان متحصن دوره ششم مجلس شورای اسلامی را نیز دربرگرفت. همچنین در اواخر این مناظره، احمدی‌نژاد پرونده زهرا رهنورد همسر میرحسین موسوی را روبروی دوربین قرار داد و ادعا کرد که او به صورت غیرقانونی دو مدرک فوق لیسانس گرفته، بدون کنکور مدرک دکترا گرفته و حتی رئیس دانشگاه شده‌است.
پس از برگزاری مناظره تلویزیونی و هنگام خروج دو نامزد ریاست جمهوری از محوطه صدا و سیما در خیابان ولیعصر، با ازدحام جمعیت، ناآرامی‌هایی در این مکان رخ داد و نیروی انتظامی برای متفرق کردن تجمعات، مجبور به استفاده از گاز اشک‌آور شد. در همین حال، به گزارش برخی رسانه‌های ایران، طرفداران نامزدهای اصلاح طلب نیز در کوی دانشگاه و میدان ونک تجمع کردند و جمعی از دانشجویان در کوی دانشگاه، با در دست داشتن تصاویری از میرحسین موسوی و مهدی کروبی شعارهایی سر دادند. همچنین جمعیت زیادی نیز در میدان ونک اجتماع کرده و در حمایت از میرحسین موسوی شعار دادند. در جریان ناآرامی‌های درگرفته در شهر مشهد نیز، یکی از هواداران موسوی در درگیری با هواداران احمدی‌نژاد کشته شد. با اینحال، روز پس از مناظره، جانشین فرمانده نیروی انتظامی ایران، سردار احمدرضا رادان در گفتگو با خبرگزاری مهر مدعی شد که در شب مناظره در برخی از شهرهای کشور تعدادی از هواداران نامزدهای انتخاباتی برای ابراز احساسات به خیابان‌ها آمده بودند که در این رابطه در سطح کشور هیچ گونه مورد خاصی مبنی بر درگیری میان هواداران یا تخلف انتخاباتی گزارش نشده‌است.
این مناظره در شبِ بیستمین سالروزِ درگذشتِ سید روح‌الله خمینی بنیادگذارِ جمهوریِ اسلامی برگزار شد. ساعاتی پس از پایانِ مناظره و در صبحِ روز چهاردهمِ خردادماهِ ۱۳۸۸ در مراسمی که به همین مناسبت در محل آرامگاهِ وی برگزار شده بود، سرانِ نظام از جمله احمدی‌نژاد، موسوی، هاشمی و ناطق نوری در کنارِ یکدیگر قرار گرفتند. صحبت‌هایِ خصوصیِ سرپاییِ هاشمی و احمدی‌نژاد از حاشیه‌هایِ جالبِ این مراسم بود. مهدوی کنی یکی از مهم‌ترین حامیانِ احمدی‌نژاد نیز در گفت‌وگویِ کوتاهی که با او داشت، از اظهاراتش ابراز نگرانی شدید کرد. خامنه‌ای در سخنرانی خود گفت: «صحیح و مورد پسند نیست که یک نامزد در سخنرانی در جمع مردم یا نطق‌های تلویزیونی، برای اثبات خود، به نفی نامزد دیگر متوسّل شود… بنده با مناظره و گفت‌وگو و انتقاد مخالفتی ندارم، ولی همه سعی کنند که در چارچوب‌هایِ درستِ شرعی و دینی انجام شود». مناظره تلویزیونی محمود احمدی‌نژاد و مهدی کروبی دو نامزد دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری ایران در تاریخ شنبه ۱۶ خرداد ۱۳۸۸ در ساعت ۱۰:۳۰ شب به وقت تهران از شبکه ۳ سیمای جمهوری اسلامی ایران به صورت زنده به نمایش درآمد، پیش از آغاز مناظره چگونگی برگزاری و قوانین برنامه به بینندگان نشان داده شد. در این مناظره مهدی کروبی دولت احمدی‌نژاد را دولتی ضعیف و پر مشکل دانست و با اشاره به ادعای هاله نور و ماجرای ربودن احمدی‌نژاد در عراق توسط دولت جرج بوش، احمدی‌نژاد را فاقد صلاحیت شخصی دانست و گفت که او وقتی برای اولین بار به عنوان رئیس مجلس ایران به آمریکا رفته بود همه جا تحت کنترل کامل نیروهای امنیتی آمریکایی قرار داشتیم و امکان نداشت که در آنجا کسی ربوده یا ترور بشود. و ماجرای ۳۰۰ میلیارد تومان پول گم شده شهرداری را نیز به میان کشید. در مقابل احمدی‌نژاد با رد ماجرای هاله نور و ۳۰۰ میلیارد تومان با نمایش شاخص‌های اقتصادی که به گفته وی از بانک مرکزی ایران گرفته شده‌است، دولت خود را بهترین دولت در طی ۳۰ سال گذشته اعلام کرد و موضوع گرفتن ۳۰۰ میلیون تومان پول از شهرام جزایری توسط کروبی را مطرح کرد و در ادامه اضافه کرد که تمامی رسانه‌ها می‌توانند کوچکترین سند موجود مربوط به تخلفات وی، خانواده و آشنایان وی و هیئت دولت را بدون اجازه منتشر کنند و سپس گفت که آمریکایی‌ها خودشان نقشه ربودن او را تأیید می کنندو سپس به کروبی گفت که شما آن همه در دوران انقلاب بر علیه آمریکایی‌ها سخنرانی می‌کردید حال دارید از آنها و اقدامات شان دفاع می‌کنید؟ برگردید به مواضع امام.
در این مناظره دربارهٔ فساد مالی محمود احمدی‌نژاد، ضعف دولت محمود احمدی‌نژاد، ماجرای شهرام جزایری، ماجرای ربوده شدن احمدی‌نژاد در عراق توسط آمریکا، ضعف سیاست خارجه محمود احمدی‌نژاد، شرکت احمدی‌نژاد در اجلاس خلیج عربی، ادعای هاله نوراحمدی نژاد، انکار هولوکاست توسط احمدی‌نژاد، ۳۰۰ میلیارد تومان فساد مالی احمدی‌نژاد در دوره شهرداری تهران، فساد مالی احمدی‌نژاد در پرونده نفت اردبیل در دوره شهرداری اردبیل، ارائه آمار نادرست تورم توسط احمدی‌نژاد، ۷۰۰ میلیون دلار برداشت غیرقانونی از بانک مرکزی در دوره ریاست جمهوری احمدی‌نژاد و وام ۴۰ میلیارد تومانی احمدی‌نژاد به صادق محصولی بین طرفین صحبت شد.
مهدی کروبی با نشان دادن تصویری از حضور محمود احمدی‌نژاد در همایش سران کشورهای حاشیه خلیج فارس، او را به باد انتقاد گرفت که چرا در مجلسی حضور یافته که به جای نام خلیج فارس از نام جعلی خلیج عربی استفاده شده‌است، خلیج فارس همیشه نامش خلیج فارس است و نه چیز دیگر. احمدی‌نژاد نیز در جواب، معنی عبارت «دول الخلیج العربیة» را کشورهای عربی خلیج عنوان کرد، نه کشورهای خلیج عربی.مهدی کروبی همچنین به ماجرای پرونده اردبیل اشاره کرد و گفت: «داستان پرونده اردبیل ماجرایی دارد که بعد از انتخابات باید بررسی و پیگیری شود، البته همان شب در مناظره آقای احمدی‌نژاد گفت که پرونده اردبیل به مقامات قضایی و روزنامه‌ها داده شود. من از همین‌جا اعلام می‌کنم بعد از پایان انتخابات و مشخص شدن سرنوشت آن، هر سرنوشتی که برای آن رقم خورده باشد، پرونده نفت اردبیل را به روزنامه اعتمادملی می‌دهم».