hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
توریت
توریت با از مجموعه کانی هاست و رادیو اکتیویته کامل در ادخال‌های آن نشان می‌دهد از ترکیب آن گرفته شده‌است محلول در HCl ThO2: 81.42% SiO۲: ۱۸٫۵۸٪ و ادخال‌های Fe DDD Ca - P - Al -Ti از نظر شکل بلور: پیرامیدال - منشوری، رنگ: سبز روشن تا سبز تیره، شفافیت: نیمه شفاف، شکستگی: صدفی، جلا: شیشه‌ای - چرب، رخ: ناقص- مطابق با سطح، سیستم تبلور: تتراگونال و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن ماگمایی- پگماتیتی- آبرفتی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سختی، انحلال در HCl و اشعه X و واکنش‌های شیمیائیگزنوتیم - زیرکن- فلئوریت- مگنتیت- زیرکن است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات توده‌ای - دانه‌ای - بلورهای اشباع - بلوکی کمیاب است و بیشتر در نروژ، آمریکا، URSS، در آبرفتهای نیجریه، زئیر، استرالیا و ژاپن یافت می‌شود.
تورینژیت
تورینژیت با از مجموعه کانی هاست و از نام Thuringe در آلمان غربی مشتق شده‌است. ذوب می‌شود و یک شیشه مگنتیک سیاه می‌دهد - به راحتی در اسیدها حل می‌شود. ترکیب شیمیایی پیچیده و متغیر برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: فلسی، رنگ: سبز زیتونی تا قهوه‌ای تیره، شفافیت: نیمه شفاف، جلا: مات - صدفی، رخ: عالی، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن دگرگونی - رسوبی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن کرومیت- سیدریت- لیمونیت- مگنتیت است کاربرد آن: کانسار آهن، از نظر ژیزمان فلسی - توده‌ای تقریباْ کمیاب است و بیشتر در آلمان شرقی، چک اسلواکی، اطریش و آمریکا یافت می‌شود.
توگتوپیت
توگتوپیت با از مجموعه کانی هاست و لومینسانس قرمز تیره از خود نشان می‌دهد. از نام محل توگتوپ (Tugtup) در گروئنلند گرفته شده‌است. پیچیده برای اولین بار در گروئنلند کشف شد و از نظر شکل بلور: نامنظم، رنگ: سفید - صورتی تا قرمز - آبی سبز، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: نامنظم، جلا: شیشه ای، رخ: ناقص - مطابق با سطح، سیستم تبلور: کوادراتیک و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - آنالسیم- ناترولیت- نفلین- آلبیت است ، از نظر ژیزمان آگرگات توده‌ای کمیاب است و بیشتر در گروئنلند و URSS یافت می‌شود.
تولیت
تولیت با از مجموعه کانی هاست و لومینسانس قهوه‌ای تیره دارد از واژه تولوس اخذ شده‌است نا محلول در اسیدها و دارای تخلخل‌های توده‌ای سیاه رنگ است. CaO:24.69% AlO:۳۳٫۶۶٪ SiO:۳۹٫۶۸٪ HO:۱٫۹۷٪ و ادخال‌های Fe,Mn,Cr,Ti,K,Na,V تولیت) برای اولین بار در نروژ کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری، رنگ: آبی - خاکستری سیاه - قرمز - قهوه‌ای (شبیه تولیت) - صورتی (شبیه، شفافیت: شفاف - نیمه کدر- غیر شفاف، شکستگی: نامنظم، جلا: شیشه‌ای - صدفی، رخ: ضعیف - مطابق با سطح، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن دگرگونی مجاورتی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن خواص نوری - واکنش‌های شیمیایی-اشعه Xپامپله ایت- آمفیبول- اپیدوت- وزوویانیت- کوارتز- گارنت است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات شعاعی - فشرده کمیاب است و بیشتر به‌طور محلی در نروژ، روسیه، آمریکا، نامبیا، استرالیا و گروئنلند یافت می‌شود.
تیتانیت
تیتانیت با از مجموعه کانی هاست و از عنصر تیتان و ترکیب شیمیایی اش گرفته شده‌است. محلول در HF و H2SO4 CaO:۲۸٫۶٪ TiO۲:۴۰٫۸٪ SiO۲:۳۰٫۶٪ و ادخال‌های Ce , Y , Al , Fe برای اولین بار در سوئیس کشف شد و از نظر شکل بلور: قرصی شکل - منشوری - ماکله، رنگ: سفید - زرد قهوه‌ای - متمایل به قرمز - متمایل به سبز، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: صدفی - ناقص، جلا: شیشه‌ای - چرب - الماسی، رخ: کامل- مطابق با سطح، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن ماگمایی - هیدروترمال - دگرگونی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن واکنش‌های شیمیایی و سختیاکسینیت- فلدسپات ها- کلریت- روتیل- آلبیت- کوارتز است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات دانه‌ای - توده‌ای - شعاعی کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، سوئیس، اطریش، ایتالیا، URSS، نروژ، سوئد، کانادا، آمریکا یافت می‌شود.
تیرولیت
تیرولیت با از مجموعه کانی هاست و قابل انعطاف، با قابلیت هدایت الکتریسیته و محلول در اسیدها. در اثر حرارت رنگ آن می‌پردودراثرذوب بوئی مانند سیر دارد. با آب مقطر شسته و تمیز می‌شود. از کلمه Tyrol (اتریش) مشتق شده‌است. محلول در اسیدها، در اثر حرارت رنگ آن می‌پرد و دراثرذوب بوئی مانند سیردارد. با آب مقطر شسته و تمیز می‌شود. CaO:۷٫۱۲٪ CuO:۳۶٫۳۲٪ As2O۵:۳۹٫۳۹٪ H2O:۱۷٫۱۷٪ برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: پهن و کوتاه - فلسی، رنگ: سبز روشن - سبز متمایل به آبی - خاکستری - آبی، شفافیت: نیمه شفاف، جلا: شیشه‌ای - صدفی، رخ: کامل - مطابق باسطح، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی آرسنیات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - لانژیت- بروکانتیت- کالکوفیلیت- مالاکیت و غیره است. ، از نظر ژیزمان بلورهای کوچک - تجمع ورقه‌ای ریز و بادبزنی - قشری - تجمع خوشه‌ای تقریباً کمیاب است و بیشتر در آلمان شرقی و غربی، اسپانیا، چک اسلواکی و آمریکا یافت می‌شود.
تیویامونیت
تیویامونیت با Ca(UO)VO·(5-8)HO از مجموعه کانی هاست و دارای لومینسانس گاهی زرد متمایل به سبز-دارای رادیواکتیویته قوی از نام ژیزمان Tyuya Muyum در ترکستان گرفته شده‌است. برای اولین بار در آمریکا کشف شد و از نظر شکل بلور: پهن و کوتاه - فلسی، رنگ: زرد با انعکاس نارنجی یا سبز، شفافیت: غیر شفاف - شفاف، جلا: صدفی - الماسی، رخ: عالی، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی وانادات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
کاربرد آن: کانسار اورانیوم (U) و وانادیوم (V)، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگاتهای فلسی و خاکی یافت می‌شود.
جمسونیت
جمسونیت با از مجموعه کانی هاست و محلول در اسید نیتریک و اسیدکلریدریک گرم-درشعله گاز ذوب می‌شود-باآب شسته می‌شود-کانی‌های مشابه آن شامل:برتیئریت، پلاژیونیت و بولانژریت است که با عکس‌العمل‌های شیمیایی و اشعه X ازآن قابل تشخیص‌اند. از نام کانی‌شناس کرس R.Jameson گرفته شده‌است. محلول در اسید نیتریک و اسیدکلریدریک گرم - درشعله گاز ذوب می‌شود - با آب شسته می‌شود. Pb:40.16% Fe:2.71% Sb:35.39% S:۲۱٫۷۴٪ انکلوزیون‌های Zn,Cu,Bi,Ag برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشورهای طویل باشیارهای طولی - توده‌ای - رشته‌ای - ماکله‌های فراوان، رنگ: سربی رنگ قوس و قزحی، شفافیت: کدر (اپاک)، جلا: فلزی، رخ: کامل - مطابق با سطح با شکستگی نامنظم، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سولفور است
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن برتیئریت- پلاژیونیت - بولانژریت- استیبین- بولانژریت- اسفالریت است. کاربرد آن: کانسار Sb,Pb، از نظر ژیزمان بلوری - تجمع دانه‌ای - رشته‌ای- شعاعی تقریباً کمیاب است و بیشتر در آلمان شرقی و غربی، چک اسلواکی (بلورها تا ۲۰ سانتیمتر)، سوئد، بولیوی، آمریکا، مکزیک، رومانی، استرالیا و ژاپن یافت می‌شود.
چرمیژیت
سولفات با از مجموعه کانی هاست و سفید از نظر شکل بلور: ثانوی - درژیزمان‌های زغال سنگ و گازهای آتشفشانی، رنگ: پهن و کوتاه - سوزنی - اکتائدر، شفافیت: صدفی، شکستگی: شیشه ای، جلا: کامل - مطابق باسطح، رخ: سولفات، سیستم تبلور: چرمیژیت و در رده‌بندی مکعبی است همچنین خاصیت مغناطیسی شفاف
کاربرد آن: چک اسلواکی، از نظر ژیزمان محلول در آب، با مزه متمایل به شیرین. در شعله ذوب می‌شود و آمونیاک متصاعد می‌نماید. با الکل تمیز می‌شود. کانی مشابه آن میرابیلیت است که از نظر رخ از آن متمایز می‌شود. از نام محلی چرمنیکی Cermniky در چک اسلواکی مشتق شده‌است. یافت می‌شود.
چشم‌ببری
چشم‌ببری با نوعی از سنگ‌های قیمتی است. چشم‌ببری معمولاً یک سنگ دگرگونی با رنگ‌های طلایی و قرمز و قهوه‌ای و جلایی ابریشمی است که در آن اثری معروف به اثر چشم گربه دیده می‌شود. انواع سبز- خاکستری این سنگ‌ها کوارتز چشم‌گربه‌ای نامیده می‌شوند. انواع قهوه‌ای تیره این سنگ چشم‌گاوی نامیده می‌شوند. نوع کاملاً سیلیسی‌شده و آبی‌رنگ سنگ چشم‌ببری نیز وجود دارد که چشم شاهین نامیده می‌شود.
محلول در HNO۳ و مقدار Mg تحت تأثیر اسیدها کم می‌شود. MgO:۲۳٫۴۱٪ FeO:۴۱٫۷۱٪ SiO۲:۳۴٫۸۸٪ (خالص ۱/۱: Mg / Fe) (سری ایزومورف فورستریت تافایالیت) برای اولین بار در آفریقای جنوبی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - بی پیرامیدال -، رنگ: قهوه‌ای سبز - قهوه ای، شفافیت: غیر شفاف - نیمه کدر، شکستگی: صدفی - تراشه ای(خشن)، جلا: شیشه‌ای - صدفی، رخ: ناقص - مطابق با سطح، سیستم تبلور: هگزاگونال تا دمای ۵۷۳ درجه و در رده‌بندی اکسید است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن ماگمایی- پگماتیتی - هیدروترمال - دگرگونی - رگه‌های تیپ است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سختی - چگالی - رخ‌پذیری - انحلالدر اسیدها - واکنش‌های شیمیایی -اشعه Xآپاتیت - پولوسیت - بریل - توپاز -فناکیت- فلدسپات ها- میکاها- آمفیبول ها- پیروکسن هاآلپی - دگرسانی ها- رسوبیپسودوکوبیک است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات دانه‌ای - توده‌ای کمیاب است و بیشتر در آفریقای جنوبی، هند، مکزیک، استرالیا و آمریکا یافت می‌شود.
سنگ چشم ببر از معمولا از خطوط راه راه قهوه ای طلایی و زرد تشکیل شده که با اندکی جابجایی مقابل چشم از رنگ به رنگ دیگر تغییر می کند و جلوه بسیار زیبایی دارد.در بعضی از انواع این سنگ رگه های از رنگ قرمز و آبی هم مشاهده می شود.
از آنجا که این سنگ در مقایس سختی شناسی Mohs درجه ۷ را دارا می باشد و با توجه به اینکه سنگ چشم ببر از کانی های کوارتز می باشد قابلیت این را دارد که بر روی انواع شیشه به راحتی خط بیاندازد.
هنگامی که چشم گربه با نور شدید و جابجایی مرکز نورانی مواجه می شود از خود واکنشی را نشان می دهد که مشابه جابه جایی کوچک یا حرکت چشم آن است که به این عمل اثر چشم گربه یا cat-eye effect می گویند. با گرفتن سنگ بین انگشت اشاره و انگشت شصت آن را به آرامی به عقب و جلو بچرخانید یا سنگ را روی سطح مسطحی قرار داده و منبع نورانی را روبه روی آن جابجا کرده و اثر چشم گربه یا حرکت رنگ ها را مشاهده نمایید. این روش یکی از بهترین روش تشخیص سنگ چشم ببر اصل است . هنوز هم عده ای بر این باورند که نگه داشتن و همراه داشتن این سنگ در قالب دستبند، گردنبند و به طور کلی اکسسوری، سبب خوش شانسی و حفظ آن ها از بلایا می شود. همین مسئله باعث شده تا استفاده از دستبند های سنگ چشم ببر در میان افراد، خصوصا نوجوانان رایج باشد. امروزه شاهد خرید این دستبندها در قالب هدیه و کادو هستیم.از جمله خواص سنگ چشم ببر بر روان آدمی، می توان به موارد نام برده اشاره کرد.
Wikipedia contributors, "Tiger's eye," Wikipedia, The Free Encyclopedia, (accessed February 8, 2012).
داتولیت
داتولیت با از مجموعه کانی هاست و از واژه یونانی Dateomai یعنی تقسیم‌کننده و lithos گرفته شده‌است. به‌طور بخشی در HCl , HNO۳ وH2SO۴ حل می‌شود CaO:۳۴٫۹۹٪ B2O۳:۲۱٫۷۸٪ SiO۲:۳۷٫۶۳٪ H2O:۵٫۶٪ برای اولین بار در آمریکا کشف شد و از نظر شکل بلور: پلاکی - منشوری، رنگ: سفید - خاکستری - متمایل به زرد، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: شیشه‌ای - چرب، رخ: ناقص، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن هیدروترمال - بعد از آتشفشانی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سختی - چگالی - انحلال در اسیدهاکولمانیت - دنبوریت- زئولیت ها- کلسیت- پرهنیت و غیره است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات توده‌ای - دانه‌ای - شعاعی کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، ایتالیا، انگلستان، نروژ، سوئد، آمریکا یافت می‌شود.
دانبوریت
دانبوریت با از مجموعه کانی هاست و لومینسانس سیاه کامل تا سیاه تیره دارد. در منطقه دنبوری آمریکا کشف شده‌است. محلول در اسیدها - رنگ شعله را قرمز می‌کند. CaO:۲۲٫۸٪ B2O۳:۲۸٫۴٪ SiO۲:۴۸٫۸٪ برای اولین بار در مکزیک کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری، رنگ: بی رنگ - سیاه - جواهری - قهوه‌ای - خاکستری، شفافیت: شفاف - نیمه کدر، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: شیشه‌ای - چرب، رخ: ناقص- مطابق با سطح، سیستم تبلور: رمبوئدریک و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن هیدروترمال - رگه‌های تیپ آلپی - پگماتیتی - آبرفتی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سختی - چگالی - واکنش هایشیمیایی - اشعه Xداتولیت - توپاز- آلبیت- بریل- فناکیت است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات متراکم - شعاعی - رشته‌ای کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی وشرقی، اطریش، روسیه، برزیل، زئیر، تانزانیا، هند، زیمبابوه یافت می‌شود.
دانموریت
دانموریت با از مجموعه کانی هاست و از نام محل کشف آن دانمورا Dannemora اخذ شده‌است. نامحلول در اسیدها متغیر و پیچیده برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: قرصی شکل - ماکله - رشته‌ای، رنگ: روشن - خاکستری تیره - قهوه‌ای - خاکستری، شفافیت: غیر شفاف - نیمه کدر، جلا: شیشه ای، رخ: کامل- مطابق با سطح، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن دگرگونی مجاورتی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - ایلوائیت- آدولار- گارنت و غیره است ، از نظر ژیزمان بلوری - خوشه جواهری کمیاب است و بیشتر در چک اسلواکی، سوئد، رومانی، روسیه و هند یافت می‌شود.
داوسونیت
داوسونیت با از مجموعه کانی هاست و از نام یک زمین‌شناس کانادایی J.W.Dawson گرفته شده‌است. Na2O:۲۱٫۵۳٪ Al2O۳:۳۵٫۱۴٪ CO۲:۳۰٫۵۶٪ H2O:۱۲٫۵۱٪ برای اولین بار در کانادا کشف شد و از نظر شکل بلور: سوزنی - ورقه‌های نازک و بلند، رنگ: سفید، شفافیت: نیمه شفاف، جلا: ابریشمی - شیشه ای، رخ: خوب، سیستم تبلور: ارترومبیک است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - کلسیت- دولومیت- پیریت است. ، از نظر ژیزمان بلوری - اگرگاتهای پنجره‌ای گرد تقریباً کمیاب است و بیشتر در ایتالیا، اطریش، آلبانی، کانادا، تانزانیا یافت می‌شود.
دراویت
دراویت با از مجموعه کانی هاست و از رودخانه دراو (در اتریش) اخذ شده. در اسیدها نامحلول است. ترکیب شیمیایی بسیار متغیر با انکلوزیون‌های مهمFe3+, Mn , Ca و گاه حتی Cr , Ti , V , Li و غیره برای اولین بار در یوگسلاوی کشف شد و از نظر شکل بلور: خورشید تورمالین - منشوری - آسیکولار، رنگ: قهوه‌ای - قهوه‌ای تیره - قهوه‌ای روشن - به ندرت سبز - سفید و خاکستری-آبی، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف - غیر شفاف، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: شیشه ای، رخ: ناکامل - مطابق با سطح، سیستم تبلور: رمبوئدریک و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن ماگمائی - پگماتیتی - دگرگونی - رگه‌های تیپ آلپی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن مشابه تورمالینآمفیبول-آکتینوت-ریه بکیت-بریل -آندالوزیت- ارتوز- آپاتیت- کوارتز- بریل- توپاز است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات متراکم - شعاعی - رشته‌ای کمیاب است و بیشتر در اطریش، آمریکا، روسیه، آلمان شرقی و کنیا یافت می‌شود.
دسکلویزیت
دسکلویزیت با از مجموعه کانی هاست و دارای شکستگی ناصاف است. از نام یک کانی‌شناس فرانسوی است. A.L.O.L.DesCloizeaux گرفته شده‌است. PbO:۵۵٫۳۰٪ ZnO:۱۰٫۰۸٪ CuO:۹٫۸۶٪ V2O۵:۲۲٫۵۳٪ H2O:۲٫۲۳٪ برای اولین بار در نامیبی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - پهن و کوتاه، رنگ: قرمز نارنجی - قهوه‌ای - قهوه‌ای سیاه - سبز، شفافیت: شفاف - غیر شفاف، شکستگی: ناصاف، جلا: چرب - الماسی، رخ: ندارد، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی وانادات است و منشأ تشکیل آن ثانوی - ناحیه اکسیداسیون است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن مترامیت- کروزیت- فیرومورفیت- وانادینیت است. ، از نظر ژیزمان بلور- اگرگات بلوری تقریباً کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، زامبیا، آمریکا یافت می‌شود.
دل وکسیت
دل وکسیت با از مجموعه کانی هاست و درآب می‌جوشد و از هم می‌پاشد. ازنام شیمیدان J.S.Delvaux de Feuffe گرفته شده‌است. درآب می‌جوشد و از هم می‌پاشد. Fe2O۳:۴۹٫۷۹٪ P2O۵:۲۲٫۱۳٪ H2O:۲۸٫۰۸٪ برای اولین بار در روسیه کشف شد و از نظر شکل بلور: ناشناخته، رنگ: قهوه‌ای - زرد قهوه‌ای - قهوه‌ای قرمز -قهوه‌ای تیره، شفافیت: غیر شفاف، شکستگی: صدفی، جلا: شیشه‌ای - چرب، رخ: ندارد، سیستم تبلور: ناشناخته و در رده‌بندی فسفات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - لیمونیت- هماتیت و غیره است. ، از نظر ژیزمان کنکرسیون - استالاگتیتی - پوسته‌ای یا قشری - توده‌ای تقریباْ کمیاب است و بیشتر در بلژیک، چک اسلواکی، آلمان، اطریش و روسیه یافت می‌شود.
دمانتوئید
دمانتوئید با از مجموعه کانی هاست و خواص فیزیکی و شیمیایی دمانتوئید شبیه گرونا و آندرادیت است نام آن از جلای الماسی شدیدش گرفته شده‌است. گاه حاوی Ti می‌باشد. (Schorlomite) متغیر - برای ایزومورف‌های مرتبه بالای آن عناصر Mg- Fe - Ca- Al- V -Cr -Zr -Ti -Mn - Y در کانیها به صورت اولیه یافت می‌شوند. برای اولین بار در ایتالیا کشف شد و از نظر شکل بلور: ورقه‌ها و لایه‌های بلند و خطوط موازی آشکار، رنگ: سبز زیبا، شفافیت: شفاف، جلا: الماسی و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن ماگمای اولترابازیک - آبرفتها است.
کاربرد آن: به عنوان سنگ ظریف در تزئینات به کار می‌رود.، از نظر ژیزمان کمیاب است و بیشتر در روسیه (اورال)، چک اسلواکی، آلمان شرقی (ساکس)، ایتالیا، تانزانیا و زئیر یافت می‌شود.
نمونه این کانی و گوهر در ایران نیز وجود دارد اما به دلیل شرایط زمین‌شناسی و تکتونیکی دارای ترک های داخلی است، که از کیفیت آن می‌کاهد.
دمیکیت
دمیکیت با از مجموعه کانی هاست و از اسم یک کانی‌شناس شیلیائی به نام Domeyko گرفته شده‌است. محلول در HNO۳ برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: ناشناخته، رنگ: سفید قلعی - سبز تند - زرد - قهوه ای، شفافیت: کدر(اپاک)، جلا: فلزی، رخ: ندارد و در رده‌بندی آرسنیات است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن نقره- کویور- نقره است. ، از نظر ژیزمان توده‌ای - دانه‌ای کمیاب است و بیشتر در آلمان شرقی، فرانسه، چک اسلواکی، شیلی و ایران یافت می‌شود.
دومورتیریت
دومورتیریت با از مجموعه کانی هاست و لومینسانس سیاه کامل تا بنفش دارد توسط دوموریته فرانسوی کشف شده‌است. Al2O۳:۶۲٫۳۹٪ B2O۳:۶٫۰۹٪ SiO۲:۳۱٫۵۲٪ برای اولین بار در آمریکا کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - سوزنی، رنگ: سیاه، شفافیت: نیمه کدر، جلا: ابریشمی، رخ: ضعیف- مطابق با سطح، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن پگماتیتی - پنوماتولیتی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن چگالی - خواص نوری - اشعه Xکیانیت - تورمالین- کیانیت- کوردیریت- آندالوزیت- تورمالین است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات رشته‌ای - شعاعی کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، فرانسه، چک اسلواکی، لهستان، آمریکا، برزیل، ماداگاسکار، نامبیا، روسیه، هند، انگلستان، بلغارستان و ژاپن یافت می‌شود.
دویلین
دویلین با از مجموعه کانی هاست و محلول در اسیدنیتریک ولی درآب و SO4H۲ غلیظ نامحلول است. ازنام شیمیدان فرانسوی St.c.Deville گرفته شده‌است. محلول در اسیدنیتریک ولی درآب و SO4H۲ غلیظ نامحلول است. CaO:۸٫۷۳٪ CuO:۴۹٫۵۳٪ SO۳:۲۴٫۹۲٪ H2O:۱۶٫۸۲٪ برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: پهن و کوتاه، رنگ: سبزسیر-سبززمردی تا آبی مایل به سبز، شفافیت: شفاف، جلا: شیشه‌ای - صدفی، رخ: کامل - مطابق با، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سولفات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - ژیپس- آزوریت- مالاکیت است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگاتهای گل رز تقریباْ کمیاب است و بیشتر در انگلستان، چک اسلواکی، روسیه، اطریش و آمریکا یافت می‌شود.
دیادوکیت
دیادوکیت با از مجموعه کانی هاست و دارای شکستگی ناصاف در زبان یونانی diadokhos به معنای نماینده و معرف است. حل شونده در اسیدها Fe2O۳:۳۸٫۹۷٪ P2O۵:۱۷٫۳۲٪ SO۳:۱۹٫۵۳٪ H2O:۲۴٫۱۸٪ از نظر شکل بلور: ورقه‌ای - میکروکریستالین - توده‌ای - بی شکل، رنگ: زرد قهوه‌ای -زرد - سبز زرد - سفید - دارچینی، شفافیت: نیمه شفاف - غیر شفاف، جلا: کدر، رخ: ندارد، سیستم تبلور: تری کلینیک و در رده‌بندی فسفات است و منشأ تشکیل آن هیپرژن است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن بوکوسکیت- دلواکزیت- ویویانیت- لیمونیت است ، از نظر ژیزمان استالاکتیت - توده‌ای فراوان است و بیشتر در آلمان شرقی، چک اسلواکی، اطریش، فرانسه، آمریکا، بلژیک و یافت می‌شود.
دیافوریت
دیافوریت با از مجموعه کانی هاست و حتی با شعله شمع ذوب می‌شود-با آب مقطر تمیز می‌شود- ازنورمحافظت شود. از کلمه یونانی diaphoros به معنای مختلف گرفته شده‌است. محلول در اسید نیتریک - حتی با شعله شمع ذوب می‌شود - با آب مقطر تمیز می‌شود - از نور محافظت شود. Pb:۳۰.۴۸٪ Ag:۲۳.۷۸٪ Sb:۲۶.۸۷٪ S:۱۸.۸۷٪ برای اولین بار در چکسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشورهای کوتاه با شیارهای طولی - ماکله، رنگ: خاکستری فولادی، شکستگی: نامساوی، جلا: فلزی، رخ: ندارد، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سولفور است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - بولانژریت- گالن- اسفالریت است ، از نظر ژیزمان بلوری - تجمع دانه‌ای کمیاب است و بیشتر در آلمان، چک اسلواکی، مکزیک، رومانی، آمریکا، روسیه و کلمبیا یافت می‌شود.
دیسکرازیت
دیسکرازیت با از مجموعه کانی هاست و دارای شکست ناصاف است. از زبان یونانی duskrasia به معنی مخلوط بد گرفته شده‌است. برای اولین بار در آلمان غربی کشف شد و از نظر شکل بلور: پسودوهگزاگونال، رنگ: سفید نقره‌ای با انعکاس خاکستری و قهوه ای، شفافیت: کدر(اپاک)، شکستگی: ناصاف، جلا: فلزی، رخ: ناقص، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی آنتیموانور است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن نقره - آنتیمون- نقره- پیرارگیریت- گالن و... است ، از نظر ژیزمان بلور- اگرگات تخت دانه‌ای - ورقی کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، فرانسه، اسپانیا، چک اسلواکی، شیلی و استرالیا یافت می‌شود.
دیکیت
دیکیت با از مجموعه کانی هاست و با آب مقطر و الکل شسته و تمیز می‌شود. کانیهای مشابه اشعه X و از سریسیت توسط انحلال در اسید سولفوریک قابل تشخیص است. از نام شیمیدان کرس (A.B.Dick) گرفته شده‌است. قابل حل در اسید سولفوریک، با آب مقطر و الکل شسته و تمیز می‌شود. Al2O۳:۳۹٫۵٪ SiO۲:۴۶٫۵٪ H2O:۱۴٪ برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: پهن و کوتاه - فلسی، رنگ: سفید - بیرنگ - متمایل به زرد، شفافیت: شفاف، جلا: صدفی، رخ: کامل - مطابق باسطح، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن کائولینیت - سریسیت- سولفورها- دولومیت است ، از نظر ژیزمان پودر- بلوری تقریباً کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، آمریکا و انگلستان یافت می‌شود.
دیوپتاز
سیلیکات با از مجموعه کانی هاست و سبز محلول در HCl و HNO۳ - رنگ آن در زیر شعله قرمز می‌شود. CuO:۵۰٫۴۸٪ SiO۲:۳۸٫۰۹٪ H2O:۱۱٫۴۳٪ برای اولین بار در ۵ کشف شد و از نظر شکل بلور: زون اکسیداسیون، رنگ: منشوری - ایزومتریک، شفافیت: صدفی - نامنظم، شکستگی: شیشه ای، جلا: ضعیف- مطابق با سطح، رخ: سیلیکات، سیستم تبلور: دیوپتاز و در رده‌بندی ارترومبیک است همچنین خاصیت مغناطیسی شفاف - نیمه شفاف و منشأ تشکیل آن ندارد است.
کاربرد آن: نامبیا، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات توده‌ای کمیاب است و بیشتر در URSS، نامبیا، زئیر، شیلی، آمریکا، پرو، ایران یافت می‌شود.
دیوپسید
دیوپسید با از مجموعه کانی هاست و لومینسانس کامل قرمز تیره تا کرم نشان می‌دهد. از واژه دیوپسید اخذ شده‌است. محلول در HCl و به سختی ذوب می‌شود. CaO:۲۵٫۹٪ MgO:۱۸٫۶٪ SiO۲:۵۵٫۵٪ وادخالهای Cr (مشابه کروم دیوپسید), Zn - Mn - Fe برای اولین بار در سوئد کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - بلورهای طویل کامل - قرصی شکل، رنگ: قرمز - قرمزسیاه - خاکستری، شفافیت: شفاف - نیمه کدر، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: شیشه‌ای - چرب، رخ: ضعیف - مطابق با سطح، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن توده‌های بازیک تا اولترابازیک - دگرگونی- است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن واکنش‌های شیمیایی - اشعه Xاوژیت - فاسائیت- کلریت- بیوتیت- مگنتیت- گارنت هااسکارن ها- ماکله است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات دانه‌ای - توده‌ای - شعاعی فراوان است و بیشتر در ایتالیا، اطریش، سوئد، روسیه، آمریکا، استرالیا، هند و ایران یافت می‌شود.
رامسدلیت
رامسدلیت با از مجموعه کانی هاست و از نام کانی‌شناس آمریکایی L.S.Ramsdoll مشتق شده‌است. با HCl و HNO۳ واکنش نمی‌دهد. Mn:۶۳٫۱۹٪ O:۳۶٫۸۱٪ برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: تابولار، رنگ: خاکستری فولادی تا سیاه، شفافیت: کدر(اپاک)، جلا: فلزی، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی اکسید است و منشأ تشکیل آن درون کانی‌های Mn با پیدایش‌های مختلف است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - پسیلوملان- پیرولوسیت است. ، از نظر ژیزمان بلورهای کوچک - اگرگات دانه ریز و درخشان تقریباْ کمیاب است و بیشتر در چک اسلواکی، ترکیه، آمریکا، هند یافت می‌شود.
راملسبرژیت
راملسبرژیت با از مجموعه کانی هاست و قابلیت هدایت الکتریکی دارد. از نام کانی‌شناس آلمانی K.Rammelsberg اخذ شده‌است. محلول در HNO3 Ni:۲۸٫۱۵٪ As:۷۱٫۸۵٪ و ادخال‌های S,Se,Co برای اولین بار در آلمان غربی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - ناقص، رنگ: سفید قلعی - خاکستری تیره، شفافیت: کدر(اپاک)، شکستگی: نامنظم، جلا: فلزی، رخ: غیرقابل تشخیص، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی سولفور است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن اشعه X و واکنش‌های شیمیائیاسکوترودیت - آرسنوپیریت - کوآنتیت- سافلوریت- کلوآنتیت- نیکلین است. ، از نظر ژیزمان بلوری دانه ریز - آگرگات دانه‌ای - توده‌ای - شعاعی کمیاب است و بیشتر در آلمان شرقی و غربی، چک اسلواکی، اطریش و کانادا یافت می‌شود.
زرنیخ سرخ
زرنیخ سرخ یا زرنیخ زرد با از مجموعه کانی هاست و در مقابل نور زردرنگ می‌شود و توسط آب تمیز و پاک می‌گردد. این کانی که آن را رهج‌الغار و رآلگار ، "یاقوت آرسنیک" و "یاقوت سولفور" نیز می‌نامند، کانی سولفید آرسنیک است و باید در تاریکی نگهداری شود. این کانی جزو کانی‌های سمی می‌باشد.
این کانی نخستین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشورهای اغلب شیاردار، رنگ: قرمز قهوه‌ای - قرمز نارنجی، شفافیت: شفاف، جلا: الماسی - چرب، رخ: کامل - مطابق باسطح، دستگاه بلوی: تک‌شیب (مونوکلینیک) و در رده‌بندی سولفور است و خاستگاه تشکیل آن گرم‌آبی - چشمه‌های آبگرم - ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - زرنیخ- سینابر- استیین است. کاربرد آن: کانسار آرسنیک - کاربرد داروئی در قرون وسطی - کاربرد در شیشه‌گری، از نظر ژیزمان بلوری- تجمع توده‌ای با دانه‌های ریز- توده‌های پودری - پوسته‌ای تقریباً کمیاب است و بیشتر در روسیه (بلورهای تا ۱۵ سانتیمتر)، یوگسلاوی، رومانی، سوئیس و آمریکا یافت می‌شود.
این کانی تقریباً کمیاب است و در: روسیه (با بلورهای تا ۱٫۵ سانتیمتر)، یوگسلاوی، رومانی، سوئیس و آمریکا یافت می‌شود. دیگر ویژگی‌های این کانی عبارتند از: از جمله کانی‌های مشابه آن می‌توان از: سینابر، کوپریت و کروکوئیت نام‌برد، زرنیخ سرخ را می‌توان به وسیلهٔ سختی ضعیف‌تر، شیارهای روی سطح بلورهای منشوری و رنگ خاکه آن از سایرین متمایز کرد.
رمزیئیت
رمزیئیت با از مجموعه کانی هاست و از نام اولین مطالعه‌کننده آن V.Ramsay اخذ شده‌است. محلول در HF - در اثر ذوب گلوله کوچک سیاه و غیر شفاف می‌دهد. Na2O:۱۸٫۱۳٪ TiO۲:۴۶٫۷۴٪ SiO۲:۳۵٫۱۳٪ برای اولین بار در روسیه (شبه جزیره Kola) کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - آسیکولار - تابولار، رنگ: قهوه‌ای تیره - متمایل به قرمز - قهوه‌ای زرد - خاکستری، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف - غیر شفاف، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: شیشه‌ای - چرب، رخ: کامل -مطابق با، سیستم تبلور: رمبوئدریک و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن ماگمایی - پگماتیتی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - آستروفیلیت- نفلین- آکمیت و غیره است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات دانه‌ای - رشته‌ای کمیاب است و بیشتر در روسیه، نروژ، گروئنلند، کانادا و جزایر قناری یافت می‌شود.
رنیریت
رنیریت با از مجموعه کانی هاست و در صورتی که نسبت Fe/Ge، ۱:۱ تا ۱:۲ باشد ژرمانیت و اگر۲:۱ باشد رنیریت است. از نام زمین‌شناس بلژیکی A.Renier اقتباس شده‌است. محلول در اسیدنیتریک متغیر، ایزومورف‌های منظم آن معمولاْ ژرمانیت‌ها هستند. برای اولین بار در اتریش کشف شد و از نظر شکل بلور: تترائدر - هگزائدر - رمبوئدر - دکائدر، رنگ: زرد - برنزی - قهوه‌ای صورتی، شفافیت: کدر(اپاک)، شکستگی: نامنظم، جلا: فلزی، رخ: ندارد و در رده‌بندی سولفور است همچنین خاصیت مغناطیسی قوی و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سختی، اشعه X و واکنش هایشیمیائیژرمانیت - بورنیت- ژرمانیت- تترائدریت- انارژیت- بورنیت است. ، از نظر ژیزمان بلورهای دانه ریز - آگرگات‌های بلوری کمیاب است و بیشتر در زئیر، نامبیا، URSS یافت می‌شود.
روبلیت
روبلیت با از مجموعه کانی هاست و خواص فیزیکی و شیمیایی روبلیت شبیه تورمالین است. از کلمه لاتین rubellus بمعنای متمایل به قرمز گرفته شده‌است. در اسیدها نامحلول است. ترکیب شیمیایی بسیار متغیر با انکلوزیون‌های مهمFe۳+, Mn , Ca و گاه حتی Cr , Ti , V , Li و غیره برای اولین بار در آمریکا (پالاسن دئیگو) کشف شد و از نظر شکل بلور: اکتائدر، رنگ: صورتی - صورتی تند - استثنائا بنفش، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: صدفی - نامنظم، رخ: ناکامل - مطابق با سطح و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن پگماتیت است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - لپیدولیت- آلبیت- میکروکلین است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات متراکم - شعاعی - رشته‌ای تقریباََ کمیاب است و بیشتر در ایتالیا، چک اسلواکی، آلمان شرقی، روسیه (اورال)، آمریکا، موزامبیک، نامبیا، ماداگاسکار، برزیل یافت می‌شود.
روبیس
روبیس با از مجموعه کانی هاست و خواص فیزیکی و شیمیایی روبیس مانند کرندون است. دارای لومینسانس قرمز و احتمالاً صورتی از کلمه لاتین rubeus یعنی قرمز گرفته شده‌است. در اسیدها نامحلول است - ذوب نمی‌شود. Al:۵۲٫۹۱٪ O:۴۷٫۹٪ با انکلوزیون‌های Ti - Fe - Cr -V - Ni - Mn برای اولین بار در هندوستان کشف شد و از نظر شکل بلور: رمبوئدر - تابولار، رنگ: قرمز تا قرمز تیره، شفافیت: شفاف و در رده‌بندی اکسید است
، از نظر ژیزمان کمیاب است و بیشتر در از آبرفتهای سری لانکا استخراج می‌گردد در بیرمانی، در بازالتهای تایلند، افغانستان، هندوستان، تانزانیا، استرالیا، زامبیا، آنگولا، آمریکا، یوگسلاوی و روسیه یافت می‌شود.
رودوکروزیت
رودوکروزیت با از مجموعه کانی هاست و لومینسانس قرمز تیره کامل در امتداد محور طولی از خود نشان می‌دهد. از کلمات یونانی رودو rhodon یعنی صورتی و khroma به معنای رنگ اخذ شده‌است. در شعله عادی می‌سوزد. در اسیدها حل می‌شود. MnO:۶۱٫۷۱٪ CO۲:۳۸٫۲۹٪ برای اولین بار در آلمان غربی کشف شد و از نظر شکل بلور: رمبوئدر - قرصی شکل - منشوری، رنگ: صورتی - قرمز - قهوه‌ای - خاکستری، شفافیت: نیمه شفاف، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: شیشه ای، رخ: کامل، سیستم تبلور: رمبوئدریک و در رده‌بندی کربنات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن هیدروترمال - دگرگونی مجاورتی - پگماتیتی - رسوبی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سختی - چگالی و انحلال در اسیدهادولومیت - رودونیت- گالن- اسفالریت- پیریت و غیره است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات دانه‌ای - توده‌ای - نامنظم فراوان است و بیشتر در آلمان غربی و شرقی، رومانی، چک اسلواکی، فرانسه، پرو، آمریکا، مکزیک و آرژانتین یافت می‌شود.
رودونیت
رودونیت با از مجموعه کانی هاست و لومینسانس گاهی قرمز تیره، کانی مشابه آن رودوکروزیت است. از کلمه یونانی rhodon بمعنای گل سرخ (رز) گرفته شده‌است کمی در HCl محلول است - در شعله سیاه می‌شود - ذوب می‌شود و یک شیشه سیاه می‌دهد. CaO:۸٫۷۶٪ MnO:۴۴٫۳۱٪ SiO۲:۴۶٫۹۳٪ برای اولین بار در آمریکا (فرانکلین) کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری- پهن وکوتاه، رنگ: صورتی قرمز - قهوه‌ای قرمز، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: نامنظم، جلا: شیشه‌ای - صدفی، رخ: کامل، سیستم تبلور: تری کلینیک و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال - دگرگونی مجاورتی - دگرگونی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن رودوکروزیت- هوسمانیت- گلنتیت- اسپسارتیت است کاربرد آن: کانسار منگنز (Mn) - کاربرد دردکوراسیون، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات دانه‌ای - توده‌ای فراوان است و بیشتر در آلمان، چک اسلواکی، اسپانیا، روسیه، سوئد یافت می‌شود.
روزازیت
روزازیت با از مجموعه کانی هاست و از نام معدن Rosas در ساردنی اخذ شده‌است. محلول در اسیدها بر اثر حرارت شعله CuO:۴۱٫۱۵٪ ZnO:۳۰٫۹۹٪ CO۲:۱۹٫۷۷٪ H2O:۸٫۰۹٪ از نظر شکل بلور: قرصی شکل، رنگ: آبی - سبز آبی روشن، شفافیت: نیمه کدر- کدر(اپاک)، جلا: شیشه ای، رخ: در جهات مختلف فرق دارد.، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی کربنات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن اشعه X و واکنش‌های شیمیائی(محتوای Zn)مالاکیت- هیدروزنیکیت- اوریکالسیت- بروکانتیت- مالاکیت است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات رشته‌ای تا اسفرولیتیکی کمیاب است و بیشتر در ایتالیا، URSS، نامبیا و آمریکا یافت می‌شود.
در ایران در معدن سرب وروی کوشک بافق یزد هم یافت شده‌است.با عیار 31.06 درصد روی. نوشته شده:علی شریعتی.زمین‌شناسی شرکت معادن بافق
رومئیت
رومئیت با از مجموعه کانی هاست و از نام بلورشناس J.B.Rome اخذ شده‌است. در HCl , H2SO4 , HNO۳ حل نمی‌شود. متغیر از نظر شکل بلور: اکتائدر، رنگ: سفید - زرد - قهوه‌ای زرد - قهوه‌ای قرمز، شفافیت: ندارد، شکستگی: نیمه شفاف - کدر(اپاک)، جلا: صدفی - خشن (تراشه‌ای)، رخ: شیشه‌ای - چرب، سیستم تبلور: اکسید است و منشأ تشکیل آن زون‌های اکسیدان ثانویه است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - استیبین- سینابر- برونیت و غیره است. ، از نظر ژیزمان بلوری دانه ریز- آگرگات توده‌ای کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی و شرقی، ایتالیا و سوئد یافت می‌شود.
ریپیدولیت
ریپیدولیت با از مجموعه کانی هاست و بلورها به صورت فلسی و قابل انعطاف ولی غیرقابل ارتجاع است-با آب مقطر تمیز می‌شود-کانی مشابه آن کلریت است که با اشعه X وواکنش‌های شیمیائی از آن قابل تشخیص می‌باشد. از کلمات یونانی rhipis به معنای بادبزن و lithos به مفهوم سنگ گرفته شده‌است. پیچیده و متغیر برای اولین بار در انگلستان کشف شد و از نظر شکل بلور: پهن و کوتاه، رنگ: خاکستری - سبز تیره تا قهوه‌ای - سبز، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، جلا: صدفی، رخ: عالی، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن دگرگونی - رگه‌های تیپ آلپی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن کلریت- تیتانیت- آلبیت- کوارتز و غیره است ، از نظر ژیزمان بلوری - تجمع توده‌ای - فلسی - دانه‌ای فراوان است و بیشتر در انگلستان، آمریکا، ماداگاسکار، زلاندنو یافت می‌شود.
زاراتیت
زاراتیت با از مجموعه کانی هاست و یک نام اسپانیایی است. NiO:۵۹٫۵۶٪ CO۲:۱۱٫۷۰٪ H2O:۲۸٫۷۴٪ برای اولین بار در آمریکا کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری، رنگ: سبز زمردی، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، جلا: شیشه ای، رخ: ناشناخته، سیستم تبلور: مکعبی و در رده‌بندی کربنات است و منشأ تشکیل آن هیپرژن است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - بروسیت- میلریت- سرپانتین و... است ، از نظر ژیزمان لایه‌ای - پودری - توده‌ای کمیاب است و بیشتر در اطریش، اسپانیا، استرالیا و آمریکا یافت می‌شود.
زنسیت
زنسیت با از مجموعه کانی هاست و از ترکیب شیمیائی آن اخذ شده‌است. ذوب نشدنی در اثر شعله - محلول در اسیدها Zn:۸۰٫۳۴٪ O:۱۹٫۶۶٪ همراه با ادخال‌های Fe,Mn برای اولین بار در آمریکا (نیوجرسی) کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - رمبوئدر مسطح - اغلب به‌طور عمودی، رنگ: قرمز - قرمز قهوه ای، شفافیت: نیمه شفاف - کدر(اپاک)، شکستگی: صدفی، جلا: الماسی - نیمه فلزی، رخ: کامل، سیستم تبلور: هگزاگونال و در رده‌بندی اکسید است همچنین خاصیت مغناطیسی دیامغناطیس و منشأ تشکیل آن هیدروترمال - دگرگونی‌های مجاورتی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سختی - چگالی و محتوای Znسینابر - روتیل- کلسیت- ویلمیت- فرانکلینیت- رودونیت و غیرهشیاردار است ، از نظر ژیزمان به ندرت بلوری - آگرگات دانه‌ای - ورقه‌ای کمیاب است و بیشتر در آلمان شرقی، ایتالیا، یوگسلاوی، آمریکا یافت می‌شود.
به فارسی بهتر است " زینکیت" نوشته شود.
زونریت
زونریت با از مجموعه کانی هاست و دارای رادیواکتیویته شدید - روی زغال یک رسوب سفید As2O۳ می‌دهد-کانی مشابه آن توربرنیت است. از نام فیزیکدان آلمانی G.A.Zeuner گرفته شده‌است. محلول در HNO3 CuO:۶٫۷۵٪ UO۳:۴۸٫۵۷٪ As2O۵:۲۶٫۳۳٪ H2O:۱۸٫۳۵٪ برای اولین بار در آلمان شرقی کشف شد و از نظر شکل بلور: پهن و کوتاه، رنگ: زرد متمایل به سبز - زمردی، شفافیت: شفاف (چنانچه هیدراته باشد)، جلا: شیشه ای، رخ: عالی، سیستم تبلور: کوادراتیک و در رده‌بندی آرسنیات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن توربرنیت- کانیهای دیگر اورانیوم است ، از نظر ژیزمان بلور- آگرگاتهای فلسی تقریباْ کمیاب است و بیشتر در آلمان و آمریکا یافت می‌شود.
زوئیزیت
زوئیزیت با از مجموعه کانی هاست و از واژه اتریشی زوئیزیت اخذ شده‌است. نا محلول در اسیدها و دارای تخلخل‌های توده‌ای سیاه رنگ است. CaO:۲۴٫۶۹٪ Al2O۳:۳۳٫۶۶٪ SiO۲:۳۹٫۶۸٪ H2O:۱٫۹۷٪ و ادخال‌های Fe,Mn,Cr,Ti,K,Na,V تولیت) برای اولین بار در آمریکا کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری، رنگ: آبی - خاکستری سیاه - قرمز - قهوه‌ای (شبیه تولیت) - صورتی (شبیه، شفافیت: شفاف - نیمه کدر- غیر شفاف، شکستگی: نامنظم، جلا: شیشه‌ای - صدفی، رخ: ضعیف - مطابق با سطح، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن دگرگونی - پگماتیتی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن خواص نوری - واکنش‌های شیمیایی-اشعه Xپامپله ایت- آمفیبول- اپیدوت- وزوویانیت- کوارتز- گارنت است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات شعاعی - فشرده کمیاب است و بیشتر در اطریش، سوئیس، ایتالیا، آلمان غربی، نروژ، چک اسلواکی، آمریکا و تانزانیا یافت می‌شود.
زیرکن
زیرکُن که از واژه فارسی "زرگون" اخذ شده‌است، با از مجموعه کانی هاست و لومینسانس سبز جواهری - نارنجی و قرمز تیره تا قرمز جواهری دارد -رادیواکتیویته کامل آن به دلیل وجود ادخال هاست- و به سختی در هیدروفلوئوریک اسید، سولفوریک اسید و هیدروکلریک اسید حل می‌شود.
H2O (مالاکون - سیرتولیت) Y-Nv (نائژیت) HF (آلویت) و عناصر ردیاب (اویمالیت) برای اولین بار در آمریکا کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - بی پیرامیدال -، رنگ: بی‌رنگ - سبز - تیره تا نارنجی، شفافیت: شفاف -نیمه شفاف - کدر (اپاک)، شکستگی: صدفی، جلا: شیشه‌ای - الماسی - چرب، رخ: ناقص - مطابق با سطح، سیستم تبلور: کوادراتیک و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن ماگمایی - دگرگونی - پگماتیتی - رسوبی - آبرفتی - است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سختی - چگالی - واکنش هایشیمیایی - اشعه Xگزنوتیم - توریت - گارنت- بیوتیت- آمفیبول- کوارتز- گارنتمتامیکتایتیایزومتریک است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات دانه‌ای - دندریتی - شعاعی - دانه‌ای - آبرفتی فراوان است و بیشتر در آلمان غربی، نروژ، روسیه، فرانسه، آمریکا، کانادا، بیرمانی ماداگاسکار، سری لانکا، استرالیا و برزیل یافت می‌شود.
زینکنیت
زینکنیت با از مجموعه کانی هاست و کانی‌های مشابه آن ژامسونیت - بولانژریت می‌باشد که با روش واکنش‌های شیمیائی و اشعه X می‌توان آن‌ها را از یکدیگر تشخیص داد. از نام یک کانی‌شناس و مهندس معدن J.K.L.Zincken گرفته شده‌است. محلول در HNO۳ آبی از نظر شکل بلور: سوزنی - منشورهای شیاردار عمودی، رنگ: خاکستری سربی تا خاکستری تیره با انعکاس مایل به، شفافیت: کدر(اپاک)، جلا: فلزی، رخ: نا کامل - مطابق با سطح /۱۱۲۰/، سیستم تبلور: هگزاگونال دروغین و در رده‌بندی سولفور است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن ژامسونیت - بولانژریت- استیبین- ژامسونیت- بولانژریت- گالن و... است. ، از نظر ژیزمان بلور- آگرگات - آسیکولار- شعاعی و درخشان تقریباً کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی و شرقی، رومانی، چک اسلواکی، آمریکا و بولیوی یافت می‌شود.
زینوالدیت
زینوالدیت با از مجموعه کانی هاست و از محلی در چک اسلواکی بنام Cinovec گرفته شده‌است. خیلی متغیر و ناپایدار برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: ورقه‌ای (پهن و کوتاه) - فلسی، رنگ: سفید نقره‌ای - قهوه‌ای روشن - خاکستری - زرد - سبز، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، جلا: صدفی، رخ: خیلی خوب، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال- پنوماتولیتی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن لپیدولیت- فلوریت- ولفرامیت- کوارتز- کاسیتریت- توپاز است ، از نظر ژیزمان بلور- اگرگات فلسی تقریباًَ کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، چک اسلواکی، بریتانیای کبیر و آمریکا یافت می‌شود.
ژارگون
جارگون به گروهی از کانی‌های زیرکن گفته می‌شود که مناسب بریده شدن برای تولید گوهرسنگ باشند اما رنگشان مانند هیاسنیت قرمز نباشد. نام آن از واژه‌ی فارسی "زرگون" برگرفته شده ‌است (به معنای "مانند طلا"). برخی جارگون‌ها سبز، برخی قهوه‌ای یا زرد و گروهی نیز بی‌رنگ هستند‌. از آنجا که زیرکن تحت دمای بالا رنگش را تغییر یا آن‌ را از دست می‌دهد، جارگون بی‌رنگ را می‌توان از حرارت دادن بعضی سنگ‌های آن بدست ‌آورد.
به سختی در HF - H2SO۴ و HCl حل می‌شود. ZrO۲:۶۷٫۰۱٪ SiO۲:۳۲٫۹۹٪ و ادخال هایU-Th- H2O (مالاکون - سیرتولیت) Y-Nv (نائژیت) HF (آلویت) و عناصر جزئی قابل ردیابی. (اویمالیت) برای اولین بار در روسیه کشف شد. از نظر شکل بلور: منشوری - بی پیرامیدال -، رنگ: سبز تیره - بی رنگ است، شفافیت: شفاف، شکستگی: صدفی، جلا: شیشه‌ای - الماسی - چرب، رخ: ناقص - مطابق با سطح، سیستم تبلور: کوادراتیک و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن ماگمایی - دگرگونی - پگماتیتی - رسوبی - آبرفتی - است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سختی - چگالی - واکنش هایشیمیایی - اشعه Xگزنوتیم - توریت - گارنت- بیوتیت- آمفیبول- کوارتز- گارنتمتامیکتایتیایزومتریک است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات دانه‌ای - دندریتی - شعاعی - دانه‌ای - آبرفتی کمیاب است و بیشتر در در آبرفت‌های سری لانکا، تایلند، بیرمانی و برزیل یافت می‌شود.
ژاکوبسیت
ژاکوبسیت با از مجموعه کانی هاست و از نام محل کشف آن Jakobsberg در سوئد اخذ شده‌است. محلول در HCl MnO:30.76% Fe2O۳:۶۹٫۲۴٪ از نظر شکل بلور: اکتائدر، رنگ: سبز-سیاه، شفافیت: کدر (اپاک)، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: فلزی - نیمه فلزی، رخ: ندارد، سیستم تبلور: مکعبی و در رده‌بندی اکسید است همچنین خاصیت مغناطیسی قوی و منشأ تشکیل آن دگرگونی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن واکنش باMnمگنتیت- هوسمانیت- مگنتیت- هماتیت- پیرولوزیت و غیره است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات توده‌ای - دانه‌ای کمیاب است و بیشتر در سوئد، URSS، استرالیا، هند، آفریقای جنوبی یافت می‌شود.
ژرسدورفیت
ژرسدورفیت با از مجموعه کانی هاست و هدایت ضعیف‌الکتریکی دارد. از واژه Gersdorff مالک معدن آن در اتریشاخذ شده‌است. محلول در HNO3 Ni:۳۵٫۴۱٪ As:۴۵٫۲۶٪ S:۱۹٫۳۳٪ برای اولین بار در آلمان شرقی کشف شد و از نظر شکل بلور: اکتائدر - هگزا اکتائدر -پنتاگونودودکائدر، رنگ: سفید نقره‌ای که سریعاً سیاه می‌شود.، شفافیت: کدر(اپاک)، شکستگی: نامنظم، جلا: فلزی، رخ: کامل، سیستم تبلور: مکعبی و در رده‌بندی سولفور است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سختی - چگالی - محتوای کم Sbاولمانیتلینه ایت - کلوآنتیت - اولمانیت- کالکوپیریت- سیدریت- اولمانیت است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات دانه‌ای فراوان است و بیشتر در آلمان غربی و شرقی، چک اسلواکی، اطریش، کانادا و بولیوی یافت می‌شود.
ژرمانیت
ژرمانیت با از مجموعه کانی هاست و از کلمه ژرمانیم (germanium) که در ترکیب آن به عنوان عنصر اصلی وجود دارد. حل شونده در HNO۳, بی ثبات با انکلوزیون Ga,Zn,Fe,Mo برای اولین بار در نامبیا کشف شد و از نظر شکل بلور: بلورهای میکروسکوپی - آگرگات‌های توده ای، رنگ: خاکستری و انعکاس قرمز تیره، شفافیت: کدر(اپاک)، جلا: فلزی، رخ: ندارد، سیستم تبلور: مکعبی و در رده‌بندی سولفور است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن انارژیت - بورنیت- گالن- اسفالریت- تنانتیت است کاربرد آن: کانی ژرمانیوم، از نظر ژیزمان بلور میکروسکوپی- آگرگات توده‌ای کمیاب است و بیشتر در نامبیا و ارمنستان یافت می‌شود.
ژرمژوئیت
ژرمژوئیت با از مجموعه کانی هاست و کانی مشابه آن بریل است. از نام کانی‌شناس روس P.V.Jeremeiev گرفته شده‌است Al2O۳:۵۹٫۴۲٪ B2O۳:۴۰٫۵۸٪ برای اولین بار در روسیه کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری، رنگ: زرد روشن - متمایل به آبی، شفافیت: شفاف، شکستگی: صدفی، جلا: شیشه ای، رخ: ندارد، سیستم تبلور: هگزاگونال و در رده‌بندی بورات است و منشأ تشکیل آن پگماتیت است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن اسفالریت- آپاتیت- آلبیت- تورمالین است. ، از نظر ژیزمان بلوری کمیاب است و بیشتر در روسیه و نامبیا یافت می‌شود.
ژهلنیت
ژهلنیت با از مجموعه کانی هاست و محلول در HCl و برنگ خاکستری و سبز در می‌آید. CaO:36.96% Al2O3:16.8% MgO:6.64% SiO۲:۳۹٫۶٪ برای اولین بار در ایتالیا کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - قرصی شکل، رنگ: سفید - خاکستری سبز - قهوه ای، شفافیت: غیر شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: شیشه‌ای - چرب، سیستم تبلور: کوادراتیک و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن دگرگونی مجاورتی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سختی - چگالی - واکنش هایشیمیایی و اشعه Xمیلیلیت - فلدسپات ها- کلسیت- ولاستونیت- وزوویانیت- گارنت‌ها و غیره است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات دانه‌ای - توده‌ای کمیاب است و بیشتر در ایتالیا، رومانی، آمریکا، مکزیک یافت می‌شود.
ژوردانیت
ژوردانیت با از مجموعه کانی هاست و از نام شخصی (H.Jordan) گرفته شده‌است. محلول در HNO۳ برای اولین بار در سوئیس کشف شد و از نظر شکل بلور: ورقه‌ای - ماکله، رنگ: خاکستری سربی و تیره، شفافیت: کدر(اپاک)، جلا: فلزی، رخ: خوب، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سولفور است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن بورنونیت- گالن- اسفالریت- پیریت و غیره است ، از نظر ژیزمان بلوری - اگرگات دانه‌ای و خوشه‌ای کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، سوئیس، رومانی، ژاپن و URSS یافت می‌شود.
ژیپسیت
ژیپسیت با از مجموعه کانی هاست و دارای لومینسانس گاهی سبز یا نارنجی (امواج کوتاه) از نام کلکسیونر آمریکایی G.Gibbs گرفته شده‌است. Al2O۳:۶۵٫۴٪ H2O:۳۴٫۶٪ با انکلوزیون آهن Fe و گالیومGa برای اولین بار در برزیل کشف شد و از نظر شکل بلور: پهن و کوتاه - فلسی - ماکله، رنگ: سفید خاکستری - سفید -سفید مایل به سبز، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: فلسی، جلا: شیشه‌ای - صدفی، رخ: کامل - مطابق باسطح، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی هیدروکسید است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال - ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - بوهمیت- لیمونیت- دیاسپور- کرندون است کاربرد آن: ساخت آلومینیوم، از نظر ژیزمان آگرگات نهان بلور- شعاعی فراوان است و بیشتر در درآلمان، روسیه (اورال)، سوئد، آمریکا، برزیل، فرانسه، یوگسلاوی، مجارستان یافت می‌شود.
ژیسموندیت
ژیسموندیت با از مجموعه کانی هاست و از نام کانی‌شناس ایتالیایی C.G.Gismondi اخذ شده‌است.
محلول در HCl CaO:۱۹٫۳۲٪ Al2O۳:۳۵٫۱۴٪ SiO۲:۲۰٫۷٪ H2O:۲۴٫۸۴٪ از نظر شکل بلور: بی پیرامیدال - پسودوتتراگونال - ماکله، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: صدفی، جلا: شیشه ای، رخ: ناقص - مطابق با سطح /۱۰۱/، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سیلیکات همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن هیدروترمال - بعد از آتشفشانی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن واکنش‌های شیمیایی و اشعه Xژملنیت- زئولیت‌های دروغین است، از نظر ژیزمان بلوری - مخروطهای کوچک مجتمع کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، ایتالیا، چک اسلواکی، هاوائی و استرالیا یافت می‌شود.
ساپونیت
ساپونیت با از مجموعه کانی هاست و کانی‌های مشابه تالک و پیروفیلیت که با انحلال در اسید سولفوریک از آنها متمایز می‌گردد. از کلمه یونانی Sapo به معنای صابون گرفته شده‌است. محلول در اسید سولفوریک - با آب مقطر تمیز می‌شود. ترکیب شیمیایی ناپایدار برای اولین بار در کانادا کشف شد و از نظر شکل بلور: فلسی، رنگ: سفید - متمایل به زرد، سبز، قرمز، آبی، شفافیت: غیر شفاف، جلا: مات، رخ: کامل - مطابق باسطح، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن تالک - پیروفیلیت- سرپانتین است ، از نظر ژیزمان توده‌ای با دانه‌های ظریف فراوان است و بیشتر در انگلستان، آفریقای جنوبی، آمریکا و کانادا یافت می‌شود.
ساردوئین
ساردوئین با از مجموعه کانی هاست و خواص فیزیکی و شیمیایی آن شبیه کالسدوئن است. به عنوان سنگ تزئینی مصرف دارد. از نام شهر Sardes در آسیای صغیر گرفته شده‌است. محلول در KOH SiO۲:۱۰۰٪ همراه با ادخالهای Al,Fe,Mg,Ca,Ni,Cr برای اولین بار در برزیل کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری، رنگ: قهوه‌ای - قهوه‌ای نارنجی - قهوه‌ای قرمز، شفافیت: نیمه شفاف، شکستگی: صدفی و در رده‌بندی اکسید است
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن کالسدوئن - اوانسیت است کاربرد آن: به عنوان سنگ تزئینی مصرف دارد.، از نظر ژیزمان آسیای صغیر و روسیه یافت می‌شود.
ساژنیت
ساژنیت با از مجموعه کانی هاست و اغلب در بیوتیت و کوارتز به صورت ادخال وجود دارد. از کلمه لاتین Sagena به معنای نرده و رشته‌است. ذوب نمی‌شود و در اسیدها نامحلول است. برای اولین بار در سوئیس کشف شد و از نظر شکل بلور: بلورهای سوزنی که حالت نرده‌ای ۶۰ درجه دارد؛ و در رده‌بندی اکسید
، از نظر ژیزمان فراوان است و بیشتر در اطریش، روسیه، برزیل، سوئیس یافت می‌شود.
ساسولیت
ساسولیت با از مجموعه کانی هاست و قابل انعطاف، در آب گرم حل می‌شودودرلمس کردن حالت چرب داشته و تلخ مزه‌است. دارای لومینسانس گاهی آبی است. از ژیزمان Sasso در ایتالیا مشتق شده‌است. به آسانی ذوب می‌شود و رنگ شعله را سبز می‌نماید وبا الکل تمیز می‌شود. B2O۳:۵۶٫۵٪ H2O:۴۳٫۵٪ برای اولین بار در ایتالیا(جزیره ولکانو) کشف شد و از نظر شکل بلور: بلورهای پهن و کوتاه، رنگ: بیرنگ - سفید - خاکستری، شفافیت: شفاف، جلا: شیشه‌ای - صدفی، رخ: کامل - مطابق باسطح، سیستم تبلور: تری کلینیک و در رده‌بندی هیدروکسید است و منشأ تشکیل آن آتشفشانی - چشمه‌های آبگرم است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - گوگرد- براتها و غیره است کاربرد آن: در صنایع شیمیائی - در شیشه سازی - در صنایع غذائی - در طب، از نظر ژیزمان فلسی - بلوری - قشرقشر تقریباًََکمیاب است و بیشتر در ایتالیا، روسیه و آلمان یافت می‌شود.
سافیر
سافیر با از مجموعه کانی هاست و خواص فیزیکی و شیمیایی سافیر مانند کرندون است. از کلمه یونانی Sappheiros از ریشه و منشاء سامی گرفته شده‌است. در اسیدها نامحلول است - ذوب نمی‌شود. Al:۵۲٫۹۱٪ O:۴۷٫۹٪ با انکلوزیون‌های Ti - Fe - Cr -V - Ni - Mn برای اولین بار در سری لانکا کشف شد و از نظر شکل بلور: بی پیرامیدال - منشوری - ندرتا پهن و کوتاه، رنگ: آبی - گاه زرد یا سبز، شفافیت: شفاف و در رده‌بندی اکسید است
کاربرد آن: سنگ قیمتی و تزئیناتی، از نظر ژیزمان تقریباََ کمیاب است و بیشتر در آبرفتهای سری لانکا، در بیرمانی، هند، چین، کامبوج، استرالیا، کنیا، زامبیا، تانزانیا، آنگولا، فنلاند و چک اسلواکی یافت می‌شود.
سافیرین
سافیرین با از مجموعه کانی هاست و از واژه سافیر اخذ شده‌است. نامحلول در اسیدها و به سختی در KHSO۴ حل می‌شود. MgO:۲۰٫۴۴٪ Al2O۳:۶۶٫۵٪ SiO۲:۱۳٫۰۶٪ و ادخال‌های Fe برای اولین بار در ماداگاسکار کشف شد و از نظر شکل بلور: قرصی شکل، رنگ: آبی تیره - سیاه - خاکستری تیره، شفافیت: شفاف، جلا: شیشه ای، رخ: کامل- مطابق با سطح و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن دگرگونی - ماگمایی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سختی - چگالی - انحلال در اسیدها -واکنش‌های شیمیایی - اشعه Xلازولیت - کیانیت- کورنروپین- اسپینل- کرندوم است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات دانه‌ای کمیاب است و بیشتر در آلمان شرقی، نروژ، فرانسه، ایتالیا، گروئنلند، هند، ماداگاسکار، کانادا، آفریقای جنوبی، آمریکا، قطب شمال و یونان یافت می‌شود.
سانیدین
سانیدین با از مجموعه کانی هاست و از کلمات یونانی Sanis بمعنای پهن و کوتاه (ورقه‌ای) وidein بمفهوم دیدن گرفته شده‌است. محلول در HFو قلیاهای الکالن از نظر شکل بلور: پهن وکوتاه - ماکله، رنگ: خاکستری - زرد - متمایل به قرمز، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: شیشه‌ای - صدفی، رخ: کامل - مطابق با سطح و، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن ماگمائی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - بیوتیت- نفلین- کوارتز است ، از نظر ژیزمان بلوری به‌طور محلی فراوان است و بیشتر در آلمان، روسیه و چک اسلواکی یافت می‌شود.
سپیولیت
سپیولیت با از مجموعه کانی هاست و در آب غوطه ور می‌شود و به زبان می‌چسبد-دارای لومینسانس گاه سفید، متمایل به زرد یا سفید متمایل به آبی ازکلمات یونانی Sepia,lithos به معنای سنگ و از نظر رنگ و تخلخل گرفته شده‌است. به راحتی ذوب می‌شود در HCL محلول است. MgO:۲۴٫۸۸٪ SiO۲:۵۵٫۶۵٪ H2O:۱۹٫۴۷٪ برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: کریپتوکریستالین رشته‌ای - بی شکل (آمرف)، رنگ: سفید - متمایل به خاکستری - متمایل به زرد - آبی سبز، شفافیت: غیر شفاف، شکستگی: صدفی، جلا: مات، رخ: ناشناخته، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن ثانوی در سرپانتینیت است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - سرپانتین- منیزیت- اپال است کاربرد آن: در الکترونیک - وسایل زینتی - داروسازی و غیره، از نظر ژیزمان کریپتوکریستالین - آگرگاتهای خاکی، توده‌ای، متخلخل و رشته‌ای فراوان است و بیشتر در ترکیه، اسپانیا، یونان یافت می‌شود.
سروانتیت
سروانتیت با از مجموعه کانی هاست و از واژة محل Cervantes در اسپانیا اخذ شده‌است. به سختی در HCl حل می‌شود. ذوب ناپذیر Sb:۷۹٫۱۹٪ O:۲۰٫۸۱٪ برای اولین بار در رومانی کشف شد و از نظر شکل بلور: خوشة جواهری، رنگ: زرد - زرد نارنجی - سفید، شفافیت: نیمه کدر، شکستگی: صدفی، جلا: چرب - مات - تیره، رخ: کامل - مطابق با سطح، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی اکسید است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن ژیزمان‌های ثانوی Sb است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن چگالی - ذوب - اشعه X - واکنش هایشیمیائیوالنتینیت - استیبکونیت- استیبین- والنتینیت- استیبکونیت و غیره است ، از نظر ژیزمان فراوان است و بیشتر در آلمان غربی، اسپانیا، ایتالیا، یوگسلاوی، رومانی و بولیوی یافت می‌شود.
سروزیت
سروزیت با از مجموعه کانی هاست و دارای شکست ناصاف در زبان لاتین Cerussa به معنای سفید سربی است حل شونده در HNO3 PbO:83.53% CO۲:۱۶٫۴۷٪ برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: تابولار - بی پیرامید - سوزنی - ماکله، رنگ: بیرنگ - زرد - قهوه‌ای - خاکستری تا سیاه، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: ناصاف، جلا: الماسی، رخ: ناقص، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی کربنات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سلستین - باریتین - انگلزیت- آنگلزیت- گالن- پیرومورفیت است ، از نظر ژیزمان بلور - اگرگات دانه‌ای استالاکیت - به ندرت فیبری یا الیافی فراوان است و بیشتر در آلمان غربی، چک اسلواکی، ایتالیا و آمریکا یافت می‌شود.
سزبلیت
سزیبلیت با از مجموعه بورات ها هاست و از نام یک معدنچی (Szajbelyi) گرفته شده‌است. MgO:۴۷٫۹۱٪ B2O۳:۴۱٫۳۸٪ H2O:۱۰٫۷۱٪ رنگ: سفید،سفید مایل به سبز و خاکستری. شفافیت: نیمه کدر، جلا: ابریشمی، رخ: ندارد، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی بورات است و منشأ تشکیل آن دریاچه‌های اسید بوریک است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن ایندریت - اینیوئیت - کریزوتیل- کارنالیت- سیلوین- هالیت- بوراکس است ، از نظر ژیزمان اگرگات لیفی تقریباََ کمیاب است و بیشتر در آلمان شرقی، URSS، کره، آمریکا و کانادا یافت می‌شود.
سکانینائیت
سکانینائیت با از مجموعه کانی هاست و کانی مشابه آن کوردیئریت است. از نام کانی‌شناس چک J.Sekanina گرفته شده‌است نامحلول در اسیدها - ذوب نمی‌شود. FeO:۲۲٫۱۸٪ Al2O۳:۳۱٫۴۷٪ SiO۲:۴۶٫۳۵٪ برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری، رنگ: آبی روشن متمایل به آبی بنفش، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: شیشه ای، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن پگماتیت است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن کوردیئریت- ارتوز- کوارتز- تورمالین است. ، از نظر ژیزمان بلوری کمیاب است و بیشتر در چک اسلواکی یافت می‌شود.