وگانیسم
وگانیسم یا گیاهخواری مطلق یک روش تغذیه و زندگی است که هدف آن حذف هر نوع محصول حیوانی چه در غذا و چه در مواد مصرفی است؛ به عبارت بهتر، آنان تنها محصولاتی را می‌خورند که در زمین برویند و سبز شوند و از خوردن محصولاتی همچون لبنیات، تخمرغ، عسل، و غیره که در زمین سبز نمی‌شوند، خودداری می‌نمایند. مهم‌ترین دلایل وگان (گیاهخوار مطلق) شدن افراد (کسانی که به وگانیسم اعتقاد دارند) مسائل اخلاقی یا رعایت حقوق حیوانات، حفاظت از محیط زیست و حفظ سلامتی است. گرچه برخی از افراد به دلیل تفکرات معنوی رو به گیاه‌خواری کامل می‌آورند اما پایه و هدف اصلی وگان‌ها مبارزه با مفهوم عرضه و تقاضا در محصولات صنعتی است که در روند تولید آن‌ها به حیوانات و محیط زیست و در نهایت به صورت غیر مستقیم به دیگر انسان‌ها آسیب وارد می‌کند. بسیاری از افراد وگان با پرورش صنعتی حیوانات و آزمایش روی حیوانات مخالفت می‌کنند. روش تغذیهٔ وگان زیرمجموعه‌ای از گیاه‌خواری است.
واژه وگان (Vegan) اولین بار در سال ۱۹۴۴ توسط «دونالد واتسون» ابداع شد. این کلمه از سه حرف اول و دو حرف آخر واژه گیاهخوار (Vegetarian) تشکیل شده‌است. از سال ۱۹۹۴، اول نوامبر روز جهانی وگان نامگذاری شد و همه ساله در این روز گیاه‌خواران به تبلیغ و ترویج گیاه‌خواری می‌پردازند.
از مهم‌ترین محصولات حیوانی که وگان‌ها از مصرفشان خودداری می‌کنند می‌توان انواع گوشت (گوشت قرمز، مرغ، آبزیان و…)، لبنیات، تخم‌مرغ، عسل، ابریشم، چرم، خز، و… را نام برد و نیز محصولاتی که در آن‌ها از فراورده‌های حیوانی (مانند ژلاتین) استفاده شده‌است.
مطالعه ای که از روانشناسان کانادایی انجام شده‌است نشان می‌دهد که وگان به عنوان سایر گروه‌های اقلیت رتبه منفی کسب می‌کنند. افرادی که به دلیل سلامتی وگان می‌شوند نسبت به افرادی که به دلیل اخلاقی یا به دلیل حقوق حیوانات وگان می‌شود رتبه بهتری کسب می‌کنند.
یک مطالعه با حضور ۳۰۰ شرکت کننده بررسی کرد که چه اتفاقی می‌افتد اگر شخصی به کسانی که گوشت می‌خورند یادآوری کند که گوشت از حیوانات به دست می‌آید. این مطالعه نشان داد که این باعث افزایش ناراحتی هنگام خوردن گوشت می‌شود و همچنین منجر به قضاوت منفی کمتری در مورد گیاهخواران می‌شود.
این یافته‌ها با وگان‌هایی که احساس می‌کنند توسط افرادی که گوشت می‌خورند مورد تبعیض قرار می‌گیرند سازگار است. گوشتخوارانی نیز وجود دارند که به رژیم وگان روی نمی‌آورند زیرا هنگام وگان شدن می‌ترسند که به آنها انگ زده شود.
این تعصبات منفی در مورد گیاهخواران گاهی "ویگافوبیا" نامیده می‌شود. احساسات مثبت در مورد گیاهخواران نیز وجود دارد: به دلیل رژیم غذایی، ممکن است به آنها فضیلت بیشتری داده شود.
پرسش اساسی این است: آیا انسان حق کشتار و استفاده از حیوانات را دارد؟ افرادی که به دلایل اخلاقی روش زندگی وگان را انتخاب می‌کنند پاسخشان به این سؤال منفی است. همچنین افرادی چون «تام رگان» یا «گری فرانسیون» مخالف بهره‌کشی و کشتار حیوانات هستند.
بر طبق گفتهٔ «انجمن تغذیهٔ آمریکا» (ADA) می‌توان با یک رژیم صحیح وگان در تمامی دوران زندگی سالم بود و از آن در پیشگیری و درمان بیماری‌های خاص کمک جست؛ ولی پیشنهاد می‌شود افراد وگان در تأمین کلسیم، ید، آهن، روی، و ویتامین‌های B۱۲ و D به بدن خود دقت کافی داشته باشند. ضمناً منبع کلسیم کلم پیچ، لوبیا چشم بلبلی، شلغم، کنجد و بادام و منابع آهن لوبیای سفید، عدس، نخود، زردآلو، جعفری، زیتون و مهم‌ترین راه تأمین ویتامین D بدن نور خورشید است. آلاینده های هوا آسم، بیماری کبد و خطر دیابت را افزایش می دهد. آلودگی هوا یک قاتل جهانی است که سالانه حدود 7 میلیون نفر را می کشد. داشتن رژیم غذاهای وگان حاوی اسفناج و کلم بروکلی و گل کلم و دانه کتان و گوجه فرنگی ساده ترین راه برای کنترل اثرات بیولوژیکی آلودگی هوا است.در حال حاضر نزدیک به یک میلیارد انسان در جهان گرسنه هستند. این در حالی است که انسان برای تولید گوشت، مقدار زیادی از گیاهان را به مصرف غذای دام می‌رساند و این غذا صرف رشد و حرکت و… دام‌ها می‌شود. به عنوان نمونه برای تولید یک کیلوگرم گوشت به ۱۶ کیلوگرم غلات نیاز است.
طبق گزارش «اتحادیه دانشمندان دغدغه‌مند» ﴿﴾ خوردن گوشت بعد از وسایل نقلیه و سوخت‌های فسیلی، به عنوان بزرگترین خطر محیط زیست به‌شمار می‌رود. همچنین در سال ۲۰۰۶ گزارشی با عنوان «سایه بلند احشام» توسط فائو (سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد) به‌طور گسترده پخش گردید. این گزارش تخمین زد که پرورش دام‌ها (گاو، بوفالو، گوسفند، بز، خوک، و ماکیان) جهت استفادهٔ بشر، عامل ایجاد ۱۸٪ از آلاینده‌ها و گازهای گلخانه‌ای است، در حالی که مصرف سوخت‌های فسیلی توسط تمام وسایل نقلیه ۱۳٪ است، بر اساس پژوهشی که در سال ۲۰۰۹ توسط مؤسسهٔ «ورلد واچ» انتشار یافت مشخص شد که حداقل ۵۱٪ از احشام و تغییرات آب و هوایی توسط دامداری‌ها تولید می‌شود.