بادام
بادام ("Prunus dulcis", مترادف (زیست‌شناسی) "Prunus amygdalus") نوعی میوه است، که درخت آن بومی ایران و کشورهای اطراف و آسیای مرکزی است، اما در مناطق بسیاری کشت می‌شود. در اصل بادام جزو مغزهای حقیقی به حساب نمی‌آید، بلکه از انواع شفت هاست که دارای یک پوسته بیرونی و یک پوشش درونی سخت است که دانه (مغز) در درون آن قرار می‌گیرد. ارتفاع درخت بادام ۴ تا ۱۰ متر است و قطر آن نیز می‌تواند به بیش از ۳۰ سانتیمتر برسد. نوع خودروی آن را که هسته‌های کوچک دارد اَرْژَن می‌نامند.
بزرگترین کشورهای تولیدکننده بادام در دنیا ایالات متحده آمریکا و اسپانیا هستند. ایران با تولید ۶٪ در رتبه پنجم تولیدکنندگان این میوه قرار دارد. ۴۹٪ دانه بادام را روغن تشکیل می‌دهد که ۶۲٪ آن اولئیک اسید غیر اشباع، ۲۴٪ لینولئیک اسید غیراشباع، و ۶٪ آن پالمیتیک اسید اشباع است. مقدار انرژی موجود در هر ۱۰۰ گرم مغز بادام، ۵۷۶ کیلوکالری است. بزرگترین بادامستان‌های دیم در ایران، در شهرستان کوهسرخ خراسان رضوی و هماشهر و منطقه قهستان در کرمان شهرستان سیرجان قرار دارد.
واژهٔ بادام ریشهٔ ایرانی دارد و از فارسی به زبان‌های ترکی، عربی، هندی و اردو راه یافته‌است.
منطقه تولید عمده بادام، کالیفرنیا در آمریکا است، بین فوریه و مارس، شکوفه‌هایی که شباهت زیادی به شکوفهٔ گیلاس دارند، شکوفا می‌شوند. نوع آب و هوا در این زمان، میزان تولید بادام در آن سال را به شدت تحت تأثیر قرار خواهد داد. از وضعیت گل اطلاعات بسیار مهمی در مورد برداشت محصول در آن سال به دست می‌آید؛ بنابراین، هر مرحله از وضعیت گل نام بخصوصی دارد:
در سال ۲۰۱۷ تولید جهانی بادام برابر ۲٫۲ میلیون تن بوده‌است که ۴۶٪ از این مقدار متعلق به امریکاست. سایر کشورهای اصلی تولیدکننده شامل اسپانیا، ایران و مراکش مجموعاً ۲۲٪ از تولید جهانی این محصول را به خود اختصاص داده‌اند.
بادام برای رشد و تولید میوه به آفتاب کامل، آب و هوای گرم و مقدار زیادی آب نیاز دارد. از آنجا که بادام در معرض هوای سرد بسیارآسیب پذیر است، مکان‌هایی مانند کالیفرنیا برای پرورش بادام ایده‌آل هستند. طی چند سال گذشته، تولید بادام در سراسر جهان افزایش یافته‌است، و از ۱٫۰۳ میلیون تن در سال ۲۰۱۴/۲۰۱۵ به ۱٫۳۵ میلیون تن در سال ۲۰۱۸/۲۰۱۹ رسیده‌است. بادام کوهی، نام درختچه سبز رنگی است با برگ‌های باریک و کوچک که در اقلیم نیمه خشک ایران می‌روید. بادام کوهی از خانواده گل سرخیان می‌باشد. ارتفاع متوسط گیاه بین ۲٫۵ تا ۳ متر و قطر تاج پوشش آن نیز به ۲ تا ۲٫۵ متر بالغ می‌گردد. گل‌های سفیدرنگ بادام معمولاً قبل از ظهور برگ‌ها در اوایل فروردین‌ماه ظاهر می‌شوند. دانه این گیاه که پس از فراوری (شیرین کردن) مصرف خوراکی دارد معمولاً از اوایل خرداد تا اواخر این ماه برداشت می‌شود.
بادام کوهی در خاک‌های عمیق تا نیمه‌عمیق، سنگ‌ریزه‌دار و بر روی تشکیلات آهکی – سیلیسی در شیب‌های ملایم کوهستان‌ها می‌روید. بومی ایران و منطقهٔ خاورمیانه، گستردگی در مناطق جنوبی، مرکزی و شمال شرق ایران، در کوه‌های آهکی- سنگلاخی است. دامنه‌های ارتفاعی رویش‌گاه بادام کوهی بین ۲۰۰تا ۲۷۰۰ متر از سطح دریا، در خطوط هم باران ۱۵۰ تا ۲۵۰ میلی‌متر قرار گرفته‌اند.
این گیاه، در مناطق کوهستانی در استان‌های خراسان (کوهسرخ) فارس، کرمان خوزستان، سیستان و بلوچستان، یزد، اراک، کردستان، قم، بختیاری، تهران، میانه و لرستان و در انواع مختلف خاک رشد می‌کند.بادام تلخ نیز مانند دانه‌های هلو، زردآلو، آلو، سیب، به و گیلاس از آمیگدالین تشکیل یافته‌است که می‌تواند در بدن تبدیل به سیانید شود. در تمام دنیا دو نوع بادام وجود دارد: بادام شیرین و بادام تلخ. بادام تلخ باید به منظور از بین رفتن مواد شیمیایی سمی موجود در آن حرارت داده شود یا پاستوریزه شود. بادام سرشار از پروتئین، ویتامین E، کلسیم، منیزیم، پتاسیم و آهن است که برای بدن مفید می‌باشد؛ اما مصرف بادام تلخ به هیچ عنوان توصیه نمی‌شود.
مغز بادام تلخ به مقدار کم حاوی سیانور دو پتاس و اسید سیاندریک و ویتامین D است که اگر فردی به مقدار زیاد آن را مصرف کند، مسموم می‌شود. مصرف پنج تا ده عدد مغز بادام تلخ در کودکان می‌تواند مسمومیت شدید به همراه داشته باشد، در بزرگسالان این تعداد به ۵۰ عدد می‌رسد.
بادام به عنوان منبع خوبی برای دریافت پروتئین در بین غذاهای سالم توسط وزارت کشاورزی ایالات متحده آمریکا توصیه شده‌است. در سال ۲۰۱۶ یک بررسی بالینی نشان داد که مصرف منظم بادام باعث می‌شود سطح کلسترول LDL خون و همچنین خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی کاهش یابد.
بادام یکی از آجیل‌هایی است که بخاطر خواص بی‌نظیرش بسیار شناخته‌شده‌است. خواصی که از کنترل وزن و بهبود عملکرد مغز گرفته تا سلامت پوست و مو و سیستم گوارش را شامل می‌شود. در اینجا به برخی از خواص شناخته شده بادام به‌طور خلاصه اشاره می‌کنیم.
بادام به دلیل داشتن مواد مغذی ریبوفلاوین و ال کارنیتبن نقش مؤثری در بهبود عملکرد مغز دارد. بادام باعث رشد و افزایش سلول‌های مغز می‌شود و زمینه‌ساز افزایش هوش می‌شود. همین‌طور از آلزایمر جلوگیری می‌کند.
عناصر ریبوفلاوین و ال کارنیتبن بر سلامت فعالیت عصبی و جلوگیری از زوال عقل تأثیرگذار هستند. ازآنجایی‌که بادام می‌تواند خطر ابتلا به التهاب عروق را که از عوامل ابتلا به زوال عقل و بیماری آلزایمر است تا حد زیادی کاهش دهد، مصرف منظم آن به بزرگ‌سالان و به‌ویژه سالمندان توصیه می‌شود.
بادام منبع غنی ویتامین E و دیگر آنتی‌اکسیدان‌هایی است که پوست را تغذیه کرده و علائم پیری را کاهش می‌دهند. پژوهش‌ها نشان می‌دهند که بادام حاوی مقادبر بالای آنتی‌اکسیدان‌های کاتچین، اپی‌کاتچین و فلاونول است. این آنتی‌اکسیدان‌ها با سرطان و آسیب‌های پوستی ناشی از رژیم غذایی نامناسب، آلودگی و اشعه مضر خورشید مبارزه می‌کنند. چربی‌های خوب موجود در این آجیل علاوه بر بهبود گردش خون، به آب‌رسانی به پوست و توانایی بهبود زخم‌ها کمک می‌کنند.
می‌توان هر دانه بادام را به‌عنوان یک قرص طبیعی کاهش وزن در نظر گرفت. بررسی صورت گرفته روی افراد بالغ چاق و دارای اضافه‌وزن نشان داد که ترکیب یک رژیم غذایی با کالری محدود همراه باکمی بیش از یک‌چهارم فنجان آجیل در طول دو هفته می‌تواند وزن را به‌طور مؤثرتری نسبت به برخی خوراکی‌ها که ادعا می‌شود کاهنده وزن هستند کاهش دهد. در این پژوهش مشخص شد که پس از ۲۴ هفته، آن دسته از کسانی که آجیل مصرف می‌کردند، چیزی حدود ۶۲ درصد بیشتر از سایرین کاهش وزن را تجربه کرده بودند! برای نتایج بهتر پیش از رفتن به باشگاه ورزشی یک وعده بادام مصرف کنید. بر اساس مطالب ارائه‌شده در مجله بین‌المللی تغذیه ورزشی، بادام آجیلی سرشار از آمینواسید اسید ال-آرژنین می‌باشد که می‌تواند چربی و کربوهیدرات بیشتری را در طول تمرین بسوزاند.
آجیل‌ها دارای چربی بالایی هستند که این می‌تواند اثر سویی بر از دست دادن وزن داشته باشد؛ اما مصرف مقادیر متوسطی از چربی‌های غیراشباع، می‌تواند با جلوگیری از خوردن هله‌هوله‌های دیگر منجر به احساس سیری شود. یک پژوهش به تازگی نشان داده که آن دسته از شرکت‌کنندگان که حدود ۷ گرم چربی غیراشباع به همراه غذای روزانه خود مصرف می‌کنند با ۴۰ درصد کاهش در تمایل به غذا خوردن تا ساعت‌ها بعد روبرو خواهند شد.
دو ترکیب شیمیایی طلایی بادام اسیدهای چرب غیراشباع تک حلقه‌ای و آنتی‌اکسیدان‌ها هستند که به سلامت قلب کمک کرده و از بیماری‌های قلبی و عروقی جلوگیری می‌کنند. این آجیل به‌طور ویژه‌ای فلاونوئیدهای آنتی‌اکسیدانی را که برای سلامت قلب بسیار مفید هستند در خود دارد. ترکیبات گیاهی موجود در پوست این آجیل همراه با ویتامین E موجود در آن سبب بهبود سلامت شرایین و کاهش التهاب می‌شود.
بادام حاوی مواد مغذی کلیدی برای سلامت قلب شامل آرژنین، منیزیم، مس، منگنز، کلسیم و پتاسیم است. مطالعات نشان می‌دهد که بادام دارای اثر کاهنده کلسترول بد (LDL)، به‌ویژه برای افراد مبتلا به کلسترول خون و دیابت، است.
این آجیل به جلوگیری از آسیب به جداره‌های شرایین بدن کمک کرده و از آن‌ها در برابر پلاک‌های خطرناک محافظت می‌کند. یکی دیگر از مزایای مصرف این آجیل محافظت از کلسترول خوب و سطوح مناسب فشارخون است. علاوه بر این بادام توانایی جلوگیری از اضافه‌وزن و چاقی را دارد. این سه فاکتور مرتبط با حملات قلبی و مغذی هستند.
دیگر خواص بادام شامل کمک به کاهش وزن و جلوگیری از چاقی مفرط، افزایش سلامت دستگاه گوارش، مبارزه با سرطان و التهاب بدن و حفظ سلامت دندان و استخوان است.