محمد ربیعی
محمد ربیعی مشهور به ماموستا ربیعی (زادهٔ ۱۳۱۱ در دیوانداره – درگذشتهٔ ۱۱ آذر ۱۳۷۵ در کرمانشاه) مفتیِ مذهب شافعی، نویسنده، شاعر، قاری قرآن، گوینده در رادیوهای کردیِ کرمانشاه و تهران، و امام جمعه و خطیبِ مسجد جامع شافعی کرمانشاه بود که در سال ۱۳۷۵ طی کشتار موسوم به «قتل‌های زنجیره‌ای ایران» به قتل رسید.
محمد ربیعی در سال ۱۳۱۱ در روستای دراسپ از توابع دیواندره به‌دنیا آمد. او فرزند ملا عبدالحکیم بود. در پنج سالگی قرآن را نزد پدرش فرامی‌گیرد و بعد از آن نیز کتب اولیهٔ صرف و نحو عربی نزد و عمویش ملا محمود ربیعی فرامی‌گیرد. سرانجام او در سال ۱۳۳۳ نزد سید علاءالدین حسینی در قشلاق سفید اجازهٔ افتاء و تدریس دریافت می‌کنند. ربیعی برای مدت ۱۲ سال در قشلاق سفید به تدریس طلبه‌ها، امامت جمعه و جماعت و هم‌چنین چرخاندن دفتر ازدواج و طلاق مشغول بود.
ربیعی در ۱۳۴۵ طی مسابقهٔ بین‌المللی قرائت قرآن که پاکستان برگزار می‌شود در میان قاریان ۲۲ کشور جهان، پس از محمود خلیل الحصری، قاری مشهور مصری، موفق به دریافت مقام دوم مسابقه می‌شود. در پاییز سال ۱۳۵۷ از سوی مردم به‌عنوان خطیب و امام جمعه مسجد جامع امام شافعی کرمانشاه انتخاب می‌شود و تا هنگام کشته‌شدن نیز در همان مسجد بود.
محمد ربیعی از همان ده‌سالگی گاه و بی‌گاه به زبان کردی و فارسی شعر می‌سرود و حتی در سال‌های طلبگی، ملایی و امامت نیز از آن غافل نشد و ادامه می‌داد. در سال ۱۳۵۰ که اهمیت زیادتری به نوشتن و سرودن داد، دیوان اشعار خود را به سه زبان کردی، فارسی و عربی به‌نام «"چهار فصل"» منتشر کرد. کتاب «آینهٔ اسلام»، نخستین اثر ربیعی بود چاپ شد.
کتاب «عالیجناب گوریل» نام رمان فارسی از ایشان است که در سال ۱۳۷۲ چاپ شد و هم‌چنین در سال ۱۳۸۵ توسط انتشارات پرتو بیان نشر یافت که در سال ۱۳۸۷ توسط جلال رئوفی به کردی با نام «ماف و لاف» ترجمه شده‌است و هم‌چنین سال ۱۳۹۳ توسط عبدالعزیز سلیمی به زبان عربی نیز ترجمه شده‌است. کتاب «محکمهٔ حیوانات» نوشته محمدعلی دشتی نیز براساس اقتباسی از کتاب در سال ۱۳۸۹ نوشته شده‌است.
محمد ربیعی به‌همراه کاک احمد مفتی‌زاده و همراهی مردم کرمانشاه و سایر مناطق کردنشین ایران، قبل از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، به کوی و خیابان‌ها ریختند تا هم‌چون دیگر مردم ایران، خواستار پایان یافتن دودمان پهلوی و نظام شاهنشاهی باشند. او همراه مردم در منبر، مجالس و مساجد شعار می‌دادند و خواستار کنار رفتن حکومت وقت بودند.
محمد ربیعی ساعت ۱۲:۳۰ ظهر روز یکشنبه ۱۱ آذر ۱۳۷۵ به قصد رفتن به محل کارش در صدا و سیمای مرکز کرمانشاه از خانه خارج شد و هرگز به خانه برنگشت. بعد از آن حوالی ساعت یک شب، جنازهٔ او در کنار ماشینش در ترمینال سنندج-تهران به‌طوری‌که عمامه‌اش زیر سر و عینک و عبایش بر روی سینه او بوده‌است، پیدا می‌شود. البته پزشکی قانونی اعلام کرد که او به مرگ طبیعی درگذشته‌است. وی از قربانیان قتل‌های زنجیره‌ای ایران به‌شمار می‌رود و نام او بارها در سال‌های ۷۷ تا ۸۰ در مطبوعات ذکر می‌شد و هم‌چنین در گزارش گزارشگر ویژه سازمان ملل در ایران در ۲۸ دی ۱۳۷۸ نیز به کشته‌شدن علمای اهل سنت اشاره شده‌است.
در اعتراض به کشته‌شدن ربیعی و در مراسم خاکسپاری او در ۱۳ آذر، یک جنبش اجتماعی را در منطقه ایجاد کرد و مردم دست به اعتراض زدند که با دخالت یگان‌های نظامی و ضدشورش مواجهه یافت و اعتراضات به سایر شهرهای کردنشین نیز کشیده شد. کرمانشاه یک هفته تعطیل شد و تعدادی کشته، مجروح و زندانی شدند. در این اعتراضات یک افسر پلیس به‌نام «علی‌اکبر نجفی» در کرمانشاه کشته شد، در شهر جوانرود ۱۴ نفر کشته شدند و در شهر روانسر از توابع استان کرمانشاه، دانشجوی جوانی به نام «داریوش محمدی» به ضرب گلوله کشته شدند.
آثار مکتوب محمد ربیعی: دو نمونه از اشعار فارسی محمد ربیعی:
نمونهٔ اول:
نمونهٔ دوم: