علاقه‌بندی
واژه علاقه بند در ادبیات فارسی بکسی اطلاق می‌شد که حرفه او ساختن و فروش قیطان و نوارهای ابریشمی باشد. علاقه‌بندان ابریشم تابیده و نوار و قیطان می‌فروختند.  نخ و رنگ عناصر اصلی علاقبندی است.
از علاقه‌بندان گاه به نام «موزون» و «موزونان» نیز یاد شده‌است و برخی از متون از علاقه‌بندان با عنوان «شعربافان» (به فتح شین) یاد کرده‌اند. «شعرباف» دراینجا بمعنی سراینده و شعرآفرین (به کسر شین) نیست چرا که نوعی بافندگی با مو یا ابریشم را در گذشته «شعربافی» (به فتح شین) می‌خواندند.
این حرفه کوچک که در آغاز منحصر به ساختن و فروختن چند نوع نوار و قیطان بود به تدریج به گونه دیگر حرفه‌ها و صنایع دستی موارد استفاده متعدد پیدا کرد و در نتیجه رشته‌های متنوعی در این صنعت ایجاد شد.
هنر علاقه‌بندی در بسیاری شهرهای ایران رواج دیرینه خود را از دست داده‌است، و تنها در شهرهای اصفهان و کاشان و یزد و قم تا دهه پنجاه خورشیدی هنوز علاقه‌بندی از رونقی نسبی برخوردار بود. در اصفهان بازاری به این نام وجود دارد. در تهران بازار علاقه‌بندان ازبین رفته و فعالیت‌های مربوط باین هنر در چند کارگاه خیلی کوچک، محدود شده‌است.
وسیع‌ترین و مجهزترین کارگاه‌های علاقه‌بندی تهران در دهه ۵۰ خورشیدی متعلق به حسن یراقچی فرزند حاج محمدعلی یراقچی بود که خود از علاقه‌بندان به نام بوده‌ است.
حاج محمدعلی یراقچی قسمتی از تزئین در کاخ‌های سلطنتی را از دوران قاجاریه به‌عهده داشت. از دیگر علاقه‌بندان معروف محمدحسین یراقچی و آقا میرزا احمد یراق‌باف و حاج‌غلامحسین یراقچی را می‌توان نام برد.درصفحه ۴۲۶ صبح‌گلشن نیز بمطلب فوق‌اشاره رفته‌است. درویشانه داشت و برای کسب معاش بعلاقه‌بندی همت می‌گماشت، ص۱۹۸ طبع‌گلشن.
لطافت و نزاکت طبعش بیشتر ازآن است که وصف توان کرد. درفن علاقه‌بندی چنان مهارت داشت که با کاشتن گل و دورنگ نوشته بود. به‌طوری‌که ازاسلوب وصافی خارج نشده بود. مصراع این است: «بنگر صنع خدا رابنگر» از رنگ و افشان و کاغذ و همچنین ازسرنج وسفیدآب و لاجورد شوئی نیز اطلاع داشت. اوصاف حمیده‌اش چندان است که شرح آن در این رساله نگنجد، مجمع‌الخواص صفحهٔ ۶۷.
جلالای کاشی در کمال درویشی و دردمندی است. مدت‌هاست که در اصفهان درفن شعربافی صاحب تصرف بود. اما ذوق شعربافی ازآن کسب او را محروم ساخت «یقینی» تخلص می‌کرد. تذکره نصرآبادی صفحهٔ ۳۳۶.
کار علاقبندی حیطه وسیعی دارد که در محدوده آن با رشته‌های گوناگون ظریفی رودرو می‌شویم:
نقده‌دوزی، ده یک دوزی، ملیله‌دوزی، منجوق‌دوزی، مرواریددوزی، پولک‌دوزی، سجاف‌دوزی، مغزی‌دوزی، فتیله دوزی (آجیده)، قلاب‌دوزی، یقه‌دوزی (سلسله‌دوزی)، لمسه‌دوزی، سوزن‌دوزی، شماره‌دوزی (مریشکا)، پیله‌دوزی، آئینه‌دوزی، تکه‌دوزی، ابریشم‌دوزی، گلدوزی، زرددوزی، سیم‌بافی، زرکشی. وبااینکه رشته‌های فوق هریک مستقل‌اند وتبحر و مهارت متمایزی را می‌طلبند، اکثر علاقبندان در این زمینه‌ها نیز دستی بلند داشته‌اند و حتی در پیشبرد این رشته‌ها و تنوع و تکامل آن نقشی مؤثر ایفا کرده‌اند.
تأثیر علاقبندان در رشته‌های یاد شده گاه تاحد ابتکار و خلق وسایلی بوده‌است که موجب جهش و تغییری کیفی در رشته مزبور گردیده‌است.
بدینسان علاقبندی جایگاه ویژه‌ای درمیان صنایع مستظرفه بخود اختصاص می‌دهد:
علاقه‌بند با تهیه یراق در پیشبرد زنجیره دوزی مؤثر می‌افتد یا با تهیه گلابتون و ملیله در پیشبرد ملیه‌دوزی و گلابتون‌دوزی نقش می‌یابد و در دیگر رشته‌ها نیز به نحوی تأثیر می‌بخشد.علاقه‌بند باید با گذشت زمان مهارت کافی در رنگ‌آمیزی بدست آورد تا بتواند رنگ نخ‌های سفید، نوارها و منگوله‌ها و حاشیه‌های بافته شده را هماهنگ و همسان با رنگ پارچه‌ای کند که این نوارها و حاشیه‌ها به آن متصل خواهد شد؛ و با این گزینش باید به زبان رنگ‌ها راه یابد و جلوه و رخشندگی هررنگ را در رنگ همزادش دریابد.
بخاطر اهمیت اساسی کار بافندگی در علاقه‌بندی ضروری بنظر می‌آید که کارهای مربوط ببافندگی را تقسیم‌بندی کنیم و تاحد امکان بشرح هریک از اجزاء آن بپردازیم: بافندگی شامل ریشه‌بافی، یراق‌بافی، قیطان‌بافی، طناب‌بافی و نواربافی است.
سه نوع اصلی آن با این نام‌ها و مشخصات پیدا می‌شود:
ریشه مبلی به سه شکل ساده و منگوله‌وار و شبکه‌وار دیده می‌شود (ش ۴ وش ۵).
ریشه پرده‌ای: به صورتهای ساده، تک‌تک و منگوله‌دار تهیه می‌گردد.
ریشه‌های لباسی: ساده‌است.
پهنای ریشه‌ها بین ۲ تا ۷ سانتی‌متر تغییر می‌یابد. با پهنای ۲ تا ۶ سانتی‌متر در حاشیه پرده‌ها مصرف می‌شود. با عرض‌های ۶ تا ۳۰ سانتی‌متر، درمبل بکار می‌رود. درلباس انواع ۶ تا ۷۰ سانتی‌متری آن مورد استفاده‌است.
درمیان منگوله‌های مختلف نوعی که بکلاه‌های مخصوص تشریفاتی گاردهای تشریفات نصب می‌شود (ش۷) منگوله تشریفات نام دارد. نوعی ازآن که به بندهای پرده‌های کرکره‌ای متصل است، منگوله کشش خوانده می‌شود.
آپولیت نی منگوله‌ای شرابه مانند است که در لباسهای افسران ارشد، روی پاگون و در منتهی شمشه‌ها جا می‌گیرد. آخر از پورقبه بگوئیم که آن را به شمشیرهای تشریفات در سلامها می‌آویزند.
نمره‌های یراق که اندازه آن را به سانتی‌متر مشخص می‌کند: ۱، ۲، ۵ر۲، ۳، ۴ است؛ و به شکل‌های ساده، مارپیچ، زنجیره‌ای و منقوش به فروش می‌رسد. یراق واژه ترکی است.
درتهیه نوار، رنگ‌آمیزی و هماهنگی رنگ‌ها مورد نظر است. نوارهای زربفت بهترین و گرانترین نوع نوار است. سرداران شمسه‌دار ـ در موزه مردم‌شناسی
علاوه‌بر کارهایی که به آن اشاره شد، علاقه‌بندان بسته به ذوق و سلیقه و مهارت‌های شخصی، کارهای جنبی دیگری نیز انجام می‌دهند، ازآن جمله بافت دکمه‌های مخصوص، نشانها، کمرهای یراقدار تشریفاتی برای آویختن شمشیر در مراسم مخصوص، شمسه‌ها، پاگونها، سردوشی‌های تشریفاتی و نظامی، واکسیل و … نیز کارهایی تزئینی نظیر آراستن لباسهای تشریفاتی، سراپرده‌ها، سرسراها، راه‌پله‌ها، جایگاه‌های مخصوص را علاقه‌بندان انجام می‌دهند. ملیله‌وپولک‌دوزی روپوشها و شنل‌های تشریفاتی اجراء زردوزی تاج‌ها و نیم‌تاج‌های مخصوص تشریفات و بسیاری اعمال دیگر نیز از این دست به علاقبندان واگذار می‌شود.
قالبها بیشتر به شکل گلابی، تنبوشه‌ای، فنجانی، کاسه‌ای، پولکی هستند و بند پرده نیز به همین نام‌ها خوانده می‌شود.
اما همپای اختراع ماشین‌های مختلف و پیشرفت و ماشینی‌شدن صنایع، در کارهای علاقه‌بندی نیز ماشین چهره نشان داده‌است. با اینهمه هنوز هم نیمی از این کارها با استفاده از روش‌های دستی انجام می‌گیرد. بهرصورت دستگاهای مربوط بکار علاقه‌بندی اینهاست:
ماشین نواربافی، ریشه‌بافی، منگوله‌بافی، ابریشم‌تابی، سرمه‌تابی، طناب‌تابی، قیطان‌بافی، سنبله‌بافی، برزنت‌بافی، یراق‌بافی، سیم‌سازی و نخ پیچی.