همکاری علمی
همکاری علمی یا همکاری پژوهشی شامل فعالیت‌های پژوهشی می‌شود که توسط چند پژوهشگر با استفاده از یک روش کارآمد و هماهنگ برای رسیدن به اهداف پژوهشی انجام می‌شود.
نتایج حاصل از این تعریف این‌گونه برشمرده می‌شود:علم محصول کنجکاوی، تفکر، تعقل، خرد و تجربه فردی و گروهی است و همه ملت‌های جهان در تولید آن نقش دارند. علم را از نگاه تولید می‌توان به دو دسته تقسیم کرد:«نهضت همکاری علمی» جایگاه ویژه‌ای در فرایند توسعه علمی دارد. توسعه علمی و کسب دستاوردهای پژوهشی بزرگ به مشارکت و همکاری همه پژوهشگران و دانشمندان نیازمند است. بدین سبب، مشارکت و همکاری یکی از سازوکارهای توسعه علمی به‌شمار می‌رود و نقش کلیدی در همه حوزه‌های علمی دارد و موجبات شکوفایی و بالندگی را فراهم می‌نماید. بهره‌گیری از شیوه همکاری علمی، رضایت نهایی را به همراه دارد.
همکاری بین‌المللی در علم واقعیتی است که در گذشته و حال در سطح جهان مطرح بوده و هست، چرا که همواره فرض بر این بوده که علم می‌تواند به سلامت و رفاه ساکنان کره زمین کمک کند. همکاری بین‌المللی به درک مسؤولیت‌های عمومی همه انسان‌ها و تبادل اطلاعات در زمینه حل گره‌گاه‌های گوناگون کمک می‌کند.
خاستگاه و بنیان همکاری علمی را باید با مطالعه تاریخ گذشته آغاز کرد. همکاری علمی ویژگی مهم ساختار پژوهش علمی معاصر است. البته کار گروهی علمی از سده ۲۰ (میلادی) نمود پیدا نکرده و در واقع همکاری علمی مفهوم تازه‌ای نیست بلکه واکنشی در برابر پدیده «حرفه‌ای شدن» علم است. حرفه‌ای شدن، فرایندی است که گروهی از پژوهشگران را با مجموعه‌ای از گرایش‌ها -گرایش‌هایی را که هم فراگیر و هم منحصر به فرد هستند- سازمان می‌دهد به این معنی که حرفه‌ای شدن، قواعد، حقوق، و راه و رسم دسترسی به یک گروه را در برمی‌گیرد. (رحیمی و فتاحی، ۱۳۸۶)
همکاری‌های علمی پژوهشی ریشه در سده ۱۷ (میلادی) و مکاتبه‌های علمی میان دانشمندان در کشورهای انگلستان، فرانسه، و آلمان دارد. اما اوج همکاری‌های علمی را باید پس از جنگ جهانی دوم جستجو کرد. پس از جنگ جهانی دوم و به دنبال آن آغاز جنگ سرد، توجه کشورهای جهان به علم و فناوری دوچندان شد. چنان‌که پیشرفت در علم و فناوری از پیچیدگی‌های خاص خود برخوردار بود. امور پژوهشی نیازمند بودجه‌های کلان، منابع انسانی متخصص زیاد و در رشته‌های گوناگون، تجهیزات و وسایل پیچیده شد که در بسیاری از موارد تأمین آن‌ها از توان یک کشور خارج بود. این موضوع سبب شد تا کشورها به همکاری در زمینه‌های علوم و فناوری روی آورند و سازمان‌ها و مراکز علمی‌پژوهشی منطقه‌ای و بین‌المللی تأسیس شوند. برای نمونه، می‌توان از فرهنگستان علوم جهان سوم یا سازمان اروپایی پژوهش‌های هسته‌ای (سرن) نام برد. (نوروزی و ولایتی، ۱۳۸۸، ص. ۱۰۸)
همکاری‌های علمی دارای خوبی‌های زیادی هستند که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:هم‌تألیفی یا تألیف مشترک (Co-authorship) مشارکت علمی دو یا چند نویسنده است که به تولید برونداد علمی منجر می‌شود. یا فرآیندی است که طی آن دو یا چند نویسنده برای خلق یک اثر علمی، با پیروی از یکی از شیوه‌های همکاری، منابع و استعدادهای خود را به اشتراک گذاشته و با هم همکاری می‌کنند.
هم‌تألیفی رسمی‌ترین جلوه همکاری علمی، فکری و اجتماعی نویسندگان در تولید پژوهش‌های علمی است.
خوبی‌های مطالعه هم‌تألیفیمجموعه‌ای از هم‌تألیفی در یک موسسه، مجله، موضوع و … تشکیل شبکه‌ای از تألیفات مشترک یا شبکه هم‌تألیفی (Co-authorship Network) می‌دهند.
شبکه‌های هم‌تألیفی بر این اصل استوارند که وقتی دو یا چند پژوهشگر یک اثر را خلق می‌کنند پیوندهای فکری (Intellectual Connection) و اجتماعی (Social Connection) میان آن‌ها وجود داشته که باعث ارتباط آن‌ها با یکدیگر می‌شود.
از آن جا که شبکه‌های هم‌تألیفی گونه‌ای شبکه اجتماعی هستند می‌توان خصوصیات و ویژگی‌های این شبکه‌ها را با استفاده از شاخص‌های تحلیل شبکه‌های اجتماعی، بررسی کرد. شبکه هم‌تألیفی از تعدادی گره (نویسنده) تشکیل شده که به واسطه تألیف مشترک توسط تعدادی پیوند (هم‌تألیفی) به هم متصلند. در این شبکه دو نویسنده در صورت داشتن دستکم یک تألیف مشترک به هم متصلند.
اطلاعاتی که بررسی شبکه‌های هم‌تألیفی می‌دهند:
پایگاه سیویلیکا شبکه هم‌تألیفی دانشگاه‌های ایران را به صورت برخط بر پایه همکاری‌های داخلی، استخراج و نمایش می‌دهد.Civilica.com