hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
محراب سلجوقی
محراب سلجوقی مربوط به دوره سلجوقیان است و در شهرستان سرخه، روستای جوین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۹۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این محراب از معدود محرابهای موجود متعلق به دوران پیش از ایلخانیان است. از ویژگی‌های این محراب آرایش آن با تزیینات هندسی است که شباهت زیادی به گچبری میان ستونهای پیش از اسلام دارد. همچنین تاق‌نمای آن بر دو نیمه ستون مدور قرار گرفته که ستون سمت راست دارای تزئینات گچبری است و حاشیه تاق‌نما با کتیبه‌ای به خط نسخ تزئین شده است. در ضلع غربی داخل مسجد، محرابی کوچک وجود دارد که دارای قدمت بسیار است. البته سابقهٔ این محراب از خود مسجد فعلی بیشتر است، زیرا ساختمان قدیم مسجد را خراب کردند و مسجدی جدید به جای آن ساختند اما محراب مذکور دست نخورده و تقریباً سالم باقی ماند. اخیراً پایین دیوارهای طرفین محراب را تعمیر کرده‌اند و در نتیجه، بخشی از پوشش معماری محراب خراب شده است. روستای جوین یکی از مناطق خوش آب و هوای شهرستان سرخه است.
بقعه خواجه نجم‌الدین
بقعه خواجه نجم الدین مربوط به دوره ایلخانی است و در شهرستان جوین، روستای زیرآباد از توابع دهستان بالاجوین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. بنای آرامگاه، هسته مرکزی یک مجموعه معماری منتسب به خواجه نجم‌الدین کبری، از عرفای قرن ششم و هفتم هجری قمری می‌باشد. ساختمان معماری این اثر در نمای بیرونی تا ارتفاع ۶ متر مربع بوده وبقیه دارای طرحی شانزده ضلعی است که گنبدی بر فراز آن قرار دارد. پیرامون بنا چهارطاقی قرار گرفته که یکی از آنها ورودی اصلی محسوب می‌گردد. بنا بر شواهد گویا بنای آرامگاه فضای شبستان مانندی نیز داشته که پایه ستون‌ها بخشی از ستون‌های آن بر جای مانده است. اگرچه فضای داخلی بنا فاقد عناصر تزئینی است اما قوس‌های از نوع کلیل که تنها در قاب‌های بخش فوقانی دیده می‌شود آن را با آراستگی همراه نموده است. این بقعه در ۷ کیلومتری شهر نقاب قرار دارد.
مجموعه میرزاابوالحسن معمارباشی
مجموعه میرزاابوالحسن معمارباشی مربوط به دوره قاجار است و در تهران، محله عودلاجان ـ باغ پسته بیک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۱۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مناره مسجد جامع خاش
مناره مسجد جامع خاش مربوط به دوره قاجار است و در خاش، خیابان امام خمینی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. کتیبه ای بر روی منار وجود دارد که سال ساخت یا  مرمت آن را «تیرماه 1318» عنوان می‌کند.
خانه قوام‌الدوله (مریوان)
منزل قوام‌الدوله (وثوق) مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان مریوان، ۳ کیلومتری شمال زریوار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
رباط تربت جام
رباط تربت جام مربوط به اواخر دوره تیموریان است و در تربت جام، خیابان کوثری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آرامگاه شیخ عبدالله طرشتی
بقعه شیخ عبدالله طرشتی مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در تهران، خیابان آزادی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آب‌انبار ملا محمد اوز
آب‌انبار ملا محمد اوز مربوط به دوره افشار است و در اوز ـ استان فارس، شهرستان لارستان، خیابان شهید رجائی ـ جنب سالن غذاخوری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده بود.
این اثر تاریخی در تاریخ ۸ ام تیر ماه ۱۳۹۷ به بهانه تعمیر با بیل مکانیکی تخریب گردید. جهت مشاهده فیلم تخریب به لینک زیر مراجعه کنید
https://m.youtube.com/watch?v=AbhctYzLjhU
شهر آق قلعه
شهر آق قلعه، ارگ و برج و بارو و مسجد مربوط به دوره ایلخانی است و در شهرستان جوین، غرب شهر نقاب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
مدرسه محمدیه (تهران)
مدرسه محمدیه مربوط به دوره زند است و در تهران ـ بازار، راسته بازار مسجد جامع واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروانسرای جویم
کاروانسرای جویم مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان لارستان، محله میانده جویم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
رباط آصف
رباط آصف مربوط به دوره قاجار است و در بیرجند، ۴۶ کیلومتری شمال شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
باغ و آرامگاه حسام‌الدوله
باغ و مقبره حسام الدوله مربوط به دوره قاجار است و در بیرجند، خیابان منظری ـ کوچه شهید کوشه‌ای واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
پل خشتی لوشان
پل خشتی لوشان مربوط به دوره ساسانیان است و در رودبار، نرسیده به پلیس راه قزوین، لوشان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این پل با عمر بالای 200 سال خود، تهاجم ارتش قزاق‌ها و حمله‌ی نیروهای دولتی به جنگلی‌ها و بسیاری از رخدادهای تاریخی دیگر را به چشم دیده است.
خانه فروغ‌الملک
خانه فروغ‌الملک قوامی مربوط به دوره قاجار است و در شیراز، نزدیک بقعه بی بی دختران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. موزه هنرهای تجسمی شیراز در این خانه قرار دارد. در این موزه، آثار ارزشمندی در قالب نقاشی، عکاسی، خوشنویسی، نقش برجسته و… به نمایش گذاشته شده‌است.
تپه پیس‌ها (پیسا)
تپه پیس‌ها (پیسا) مربوط به ۱۵۰۰ سال قبل از میلاد مسیح است و از نظر قدمت بسیار قدیمی تر از تپه هگمتانه می‌باشد. محله شاه پسند واقع شده (محله شاه پسند بنیان‌گذاری شده در سال ۱۳۴۸ توسط خانواده علوی) و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه بنی کاظمی
خانه بنی کاظمی در کاشان، محله قدیمی کوشک صفی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه ترخان‌آباد مریوان
تپه ترخان آباد مریوان مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در مریوان، محله ترخان آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
باغ و عمارت عین‌الدوله
باغ و عمارت عین‌الدوله از بناهای تاریخی و یکی از آثار ملی ارزشمند ایران است که در دوره قاجاریه احداث گردید. این بنا در خیابان جمالی و در محلهٔ پاسداران در شهر تهران واقع شده‌است.
این باغ-عمارت، محل اقامت ییلاقی «عین‌الدوله» وزیر سه دورهٔ حساس تاریخی در دوران قاجار بوده‌است و تقریباً هم‌زمان با تغییر حکومت از قاجار به پهلوی به محل سکونت دائم خانواده هروی «بصیرالدوله» تبدیل شد. این مکان، در زمان احداث (بین سال‌های ۱۳۳۰–۱۳۱۰ هـ. ق) شامل یک عمارت تشریفاتی، استخری بزرگ و باغات بسیاری در اطراف بود و در سال ۱۳۷۶ هـ. ش در حالی که از سال‌ها پیش ویران و متروک شده بود، شناسایی شد و در تاریخ چهارم تیرماه ۱۳۷۷ به شماره ۲۰۴۲ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.
این بنا پس از بازسازی توسط شهرداری تهران، در بهار سال ۱۳۸۶ به مناسبت صدمین سالگرد تأسیس بلدیه تهران توسط شهردار تهران افتتاح شد. در حال حاضر نگارخانه برگ، یکی از معتبرترین نگارخانه‌های ایران در عمارت عین الدوله فعالیت می‌کند.
خانه عابدی
خانه عابدی مربوط به دوره قاجار است و در شیراز، بافت قدیم شهرـ ابتدای کوچه مقنی‌ها واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه زارع
خانه زارع متعلق به حاج آقا علی زارع، فرزند حاج محمد اسماعیل زارع می باشد. این خانه مربوط به دوره قاجار است و در شیراز، مقابل امامزاده تاج الدین قریب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد محمدیه
مسجد محمدیه مربوط به دوره قاجار است و در قزوین، خیابان شهدا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
حمام ابوالمعالی
حمام ابوالمعالی مربوط به دوره قاجار است و در یزد، محله فهادان و داخل برج وباروی شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
حمام گلشن (یزد)
حمام قدیمی گلشن (حمام گازرگاه) مربوط به دوره قاجار است و در یزد، محله قدیمی گازرگاه، جوار باغ معین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آرامگاه نصیر علی کیا
بقعه نصیر علی کیا مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان رودسر ـ روستای کویه سفلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آب‌انبار سلفی
آب‌انبار سلفی مربوط به اواخر دوره تیموریان است و در لارستان، اوز ـ محله محمودی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آرامگاه آقا سید حسین لنگرود
بقعه آقا سید حسین لنگرود از آثار تاریخی مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است که در بافت قدیم شهر لنگرود، جنب بازار لنگرود واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مجموعه زنگیان
مجموعه زنگیان مربوط به سدهٔ ۹ ه.ق است و در یزد، خیابان سید گل سرخ، محله زنگی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۴۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آرامگاه سید ابوجعفر ثائری ابیض
بقعه سید ابوجعفر ثائری ابیض مربوط به سدهٔ ۹ ه‍.ق است و در شهرستان رودسر، چابکسر، روستای میانده واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این بقعه متعلق به ابوالفضل (ابوطالب) جعفربن محمد، الثائر فی اللّه، فرمانروای علوی زیدی هُوسَمْ در نیمه اول قرن چهارم است.
نیایشگاه مند
نیایشگاه مند مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان دشتی، درکوه مند ودرجوارروستاهای حیدری ووراوی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
این اثر تاریخی باستانی در دامنه کوه مند و به فاصله حدودا۳۰ کیلومتری خورموج، غرب روستای حیدری و وراوی قرار دارد. در ارتفاع سنگی مشرف به رودخانه خشکی که بستر رودخانه قدیمی است آثار حجاری و کوه تراشی در دل صخره وجود دارد از بستر رودخانه راهی به ارتفاع ۶۰ متر که اولین مدخل آتشکده‌است، کشیده شده‌است. یک شاه‌نشین با یک سکوی میانی و یک سکوی افقی که در سمت راست شاه‌نشین قرار گرفته و یک اتاق قوسی با انحنای منظم که با سنگ و گچ و گل ساخته شده جالب توجه‌است. نمای خارجی فعلی آتشکده عبارت از یک مدخل با سقف قوسی و دو مدخل مستدیر القاعده و ده حفره به شکل مدخل‌های طرفین سکوی شاه‌نشین مدخل اصلی و با اندازه‌های متفاوت که به احتمال به منزله پنجره و نورگیرهای رواقهای اصلی آتشکده بوده‌اند. آتشکده از سه طبقه میانی یا اصلی، تحتانی و فوقانی تشکیل شده‌است که با هم ارتباط داشته و در عین ارتباط، نوع ساختمان هر یک با دیگری متفاوت بوده که گویا از هر یک از طبقات برای منظور خاصی استفاده می‌شده‌است. در بستر رودخانه خشک فعلی آثار ساختمان‌ها و آبگردان‌ها و بندهایی در اراضی پای کوه و در اطراف مسیل وجود دارد که از وجود میدان بزرگی در جلوی کلات حکایت می‌کند که سطح آن با خاک و سنگ بالا آورده بوده‌اند. با توجه به وجود آثار آب انبار و بقایای درختانی از فاصله دویست متری پای کوه احتمال می‌رود در جلوی آتشکده میدانی وجود داشته و برای جلوگیری از نفوذ سیلاب‌های شدید در اطراف تپه، بندهای زیادی از سنگ و گچ ساخته بوده‌اند. بیش از نیم قرن پیش در جانب شمالی آتشکده و پشت کوه نیز آثار حفره‌ها و شاه‌نشین و درختانی وجود داشته‌است و از آنجا راهی به آتشکده منتهی می‌شده‌است که به مرور زمان بر اثر ریزش کوه آن آثار ازبین رفته‌اند. گویا نقشه اصلی مغایر کلات متأثر از مقابر فنیقی است و با توجه به طرز قرار گرفتن دخمه‌ها بر روی یکدیگر و کم شدن تدریجی ابعاد آن‌ها در طبقات بالاتر، همان نقشه زیگورات‌ها و میل‌های خاص مضرس است که اصلی ایلامی و بابلی دارد اما نقشه صلیبی دهلیزها نقشه هندی و ایرانی است. مقابر کلات دارای صفحه‌ای مستقل و در عین حال متأثر از تمدن‌های مختلف ایرانی و هندی و آشوری، فنیقی و ایلامی است. پس از وقوع زمین لرزه دشتی گزارش‌هایی مبنی بر برخاستن گرد و خاک از ارتفاعات مُند منتشر شد که نشان از ریزش شدید برخی کوه‌های منطقه داشت. یکی از نگرانی‌ها در این باره، تخریب «نیایشگاه ۲۰۰۰ ساله مُند» توسط زلزله بود که البته به گفته افراد محلی، خوشبختانه لطمه چندانی به این اثر تاریخی وارد نشده‌است.
آرامگاه سید سلطان حسن بن جعفر
بقعه سید سلطان حسن بن جعفر مربوط به دوره ایلخانی است و در شهرستان جغتای، ۲ کیلومتری شمال راه آهن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کلیسای آفتارخان
کلیسای آفتارخان مربوط به دوره صفوی است و در سلماس، ۵ کیلومتری جاده سلماس به اورمیه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بقعه شاهزاده قاسم
بقعه شاهزاده قاسم مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان تایباد، روستای مشهدریزه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد جامع درخش
مسجد جامع درخش مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان درمیان، بخش قهستان، روستای درخش واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۶۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
حمام شیخ بهایی
گرمابه شیخ بهائی، مربوط به دوره صفوی و در اصفهان، خیابان عبدالرازق، کوچه شیخ بهائی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. حمام شیخ بهائی معروف‌ترین حمام شهر اصفهان، توسط شیخ بهائی (م۱۰۳۰ق) در۱۰۲۵ق در دوران زمانداری شاه عباس یکم، طراحی و ساخته شده‌است. حمامی تاریخی که میان مسجد جامع و هارونیه در بازار کهنه، نزدیک بقعه درب امام واقع شده‌است. به واسطه ویژگی منحصربه‌فرد خود با افسانه‌ها و داستان‌های گاهی متناقض آمیخته شده‌است.
آرامگاه خواجه علی سیاهپوش
بقعه خواجه علی سیاهپوش مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در تبریز، خیابان منجم، کوچه علی سیاهپوش واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این بنا دارای نقشه چهار ضلعی مربع از بیرون و هشت ضلعی از داخل است که اتاق های کوچکتری به صورت هشت ضلعی در داخل وجود دارد. گنبد که به شکل دو پوش پیوسته است، پوشش داخلی آن با مقرنس های گچی زیبایی پوشیده شده است. گوشواره های  بنا کاملا پیشرفته بوده و با کاربندیهای گچی تزئین شده است. قبر شیخ در وسط سردابی در زیر بنا واقع شده است. ویژگی خاص این بنا به دلیل طرح و گچبری و مقرنس کاری طاق است که یکی از شاهکارهای هنر اصیل ایرانی به شمار می رود که در زمان شیخ به عنوان خانقاه و زاویه ساخته شده است.
پل میمند نقده
پل ممیند نقده مربوط به دوره قاجار است و در ۷ کیلومتری شمال شرقی سه راهی نقده، در نزدیکی روستای ممیند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد جامع پائین شهر
مسجد جامع پائین شهر مربوط به دوره قاجار است و در بیرجند، خیابان انقلاب ۳ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد بهار
مسجد میل لی (بهار) مربوط به دوره قاجار است و در تبریز، اول خیابان بهار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
رباط حاج فرامرز خان
رباط حاج فرامرز خان (کانون) مربوط به دوره قاجار است و در سبزوار، در غرب میدان کارگر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این بنا از نوع کاروانسراهای چهار ایوانی است که به استناد وقف نامه موجود در سال ۱۲۹۱ ه‍.ق توسط حاج فرامرزخان سبزواری جهت استفاده زوار حضرت رضا (ع) در کنار شاهراه خراسان ساخته شده‌است. ورودی این رباط از بخش جنوبی و از طریق یک هشتی به ایوان جنوبی منتهی می‌گردد. صحن رباط روباز بوده و علاوه بر چهار ایوان اصلی غرفه‌هایی نیز مشرف بر صحن ساخته شده‌است. در انتهای غرفه‌ها حجره‌هایی تعبیه شده که در پشت اتاق‌های شمالی، شرقی و غربی سالن‌هایی طویل جهت بارانداز، مال بند یا اصطبل در نظر گرفته شده‌است و هم‌اکنون قسمتی از این مکان به عنوان موزه مردم شناسی تغییر کاربری یافته‌است.
حمام قدیمی سردشت
حمام قدیمی سردشت مربوط به دوره قاجار است و در سردشت، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۶۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه حاج قلیخان
خانه حاج قلیخان مربوط به دوره قاجار است و در قم، جنب دبستان سعدی، محل اداره میراث فرهنگی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
پل میرزا رسول
پل میرزا رسول مربوط به دوره قاجار است و در میاندوآب، جاده میاندوآب به مهاباد، روی رودخانه سیمینه‌رود واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۶۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. طول این پل ۵۲ متر و تعداد دهانه‌های آن ۷ می‌بوده که ۵ دهانه آن سالم مانده است. مصالح بکار رفته در این بنا در قسمت پایه‌ها و سیل شکن‌ها، سنگ و در بقیه قسمتها آجر می‌باشد البته در هفته دوم فروردین ۱۳۹۵ بر اثر طغیان رودخانه سیمینه رود (تتئو یا تاتائو) قسمتهائی از این پل آسیب جدی دیده است.
کاروانسرای حسینخانی
کاروانسرای حسینخانی مربوط به دوره قاجار است و در همدان، شمال بازار، انتهای راسته حسین خانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مجموعه حاج آقا علی
مجموعه حاج آقا علی مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان رفسنجان، جبهه شرقی شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
دبیرستان پهلوی بروجرد
دبیرستان پهلوی که امروزه بیشتر با عنوان دبیرستان امام خمینی شناخته می‌شود یکی از مدارس قدیمی شهر بروجرد است. این بنا در دوره پهلوی اول و حکومت رضاشاه ساخته شده‌است. تاریخ بنای این دبیرستان ۱۳۱۵ خورشیدی است و در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
طرح دبیرستان پهلوی را ماکسیم سیرو طراح فرانسوی ارائه داده و توسط معماران ایرانی اجرا شده‌است. این بنا، نمونه ای از معماری تلفیقی اروپایی - ایرانی در اوایل دوره پهلوی محسوب می‌شود.
نام و کاربری دبیرستان پهلوی در دهه‌های گذشته همراه با تغییرات متعدد بوده‌است. در زمان افتتاح این مجتمع بزرگ، طبقه اول آن به عنوان دبیرستان پهلوی آغاز به کار کرد و طبقه دوم نیز محل استقرار اولین اداره فرهنگ (آموزش و پرورش) غرب ایران شد که پیش تر با نام اداره معارف بروجرد در سال ۱۲۹۸ شروع به کار کرده بود.
پس از انقلاب اسلامی نام این آموزشگاه به دبیرستان امام خمینی تغییر یافت. در سالهای بعد ساختمانی در محوطه جنوبی دبیرستان احداث شد که به عنوان یک مدرسه مستقل شروع به کار کرد.
دبیرستان امام در شرق خیابان حافظ جنوبی نرسیده به میدان توحید در مرکز شهر بروجرد واقع شده‌است. این دبیرستان در فضای بزرگی که پیشتر سربازخانه بود ایجاد شد. مساحت این دبیرستان ۱۴۰۰۰ متر مربع است و همین فضای بزرگ باعث شده که چند ساختمان و آموزشگاه در سال‌های بعد در محل این دبیرستان ساخته شود. بنای اصلی دبیرستان از آجر ساخته شده و در سه طبقه شامل دو طبقه به علاوه زیرزمین طراحی شده‌است و در هر طبقه، ایوانی با دوازده ستون آجری رو به حیاط بزرگ دبیرستان تعبیه شده‌است. ساختمان اصلی شبیه حرف H است و دارای دو یال با بیرون زدگی نسبت به موقعیت کلاسهاست. بیرون زدگی‌ها از سمت جنوب حالت نیم دایره دارند و دارای دو ایوان مشرف به حیاط و باغ روبرو هستند. سقف زیرزمین آجری و به صورت ضربی است. سقف طبقه‌های اول و دوم چوبی است که در طبقه دوم، سقف زیر شیروانی به صورت کاذب با گچ پوشیده شده‌است. ساختمان دارای یک سالن همایش زیبا با ورودی گنبدی شکل در سمت غرب است و امکانات نمایش و گچبری‌های زیبایی دارد. همچنین ساختمان دارای فضاهای اداری و آزمایشگاه است. ساختمان اصلی از سمت راست (غرب) دارای یک ورودی اصلی و بزرگ است که با چند پله به یال غربی ساختمان و مقابل راه پله غربی باز می‌شود. در طبقه‌های اول و دوم، راهروهای طولانی وجود دارند که کلاس‌های درس در قسمت جنوبی آنها قرار دارند و هر کلاس مشرف به ایوان آن طبقه است.
نخستین همایش دانش آموختگان دبیرستان امام خمینی بروجرد با شعار «مدرسه ماندگار، شهر ماندگار» در تاریخ ۱۵ شهریور ۱۳۹۶ در محوطه دبیرستان برگزار شد. در این مراسم دانش آموختگان دبیرستان امام خمینی و مسئولان شهر و استان حضور داشتند و در مورد نقش این دبیرستان در پرورش شخصیت‌های مهم مانند دکتر عبدالحسین زرینکوب بحث شد. در ابتدای این برنامه، زنگ دبیرستان توسط علی اصغر صابری یکی از قدیمی‌ترین شاگردان دبیرستان به صدا درآمد.
در پلکان اصلی دبیرستان، کتیبه‌ای با ماده شعری از همایی با این مضمون دیده می‌شود:
که بر اساس حروف ابجد سال تأسیس آن یعنی ۱۳۱۵ را نشان می‌دهد.
با توجه به سابقه طولانی آموزش و پرورش در بروجرد، اسناد، مدارک و تجهیزات متنوعی در خصوص تاریخ و تحولات آموزشی بروجرد موجود است. به همین دلیل، ساخت مرکزی برای نگهداری و نمایش این اسناد در دستور کار آموزش و پرورش قرار گرفت. با توجه به ماهیت تاریخی و ارزش معماری دبیرستان امام خمینی، موزه اسناد و مدارک آموزش و پرورش بروجرد در اسفند ۱۳۹۹ در این دبیرستان افتتاح شد.
حسینیه آراسته
حسینیه آراسته مربوط به اواخر دوره قاجار است و در بیرجند، خیابان منتظری ۳، کوچه پست قدیم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه پروفسور حسابی
خانه پروفسورحسابی مربوط به اواخر دوره قاجار است و در تهران، خیابان وحدت اسلامی ـ خیابان حاج ترخانی، پلاک ۴۷ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آرامگاه کمال خجندی و بهزاد
مقبره کمال خجندی و بهزاد مربوط به سدهٔ ۹ ه.ق است و در تبریز، خیابان هفتم تیر، محله بیالنکوه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه پروفسور عدل
خانه پروفسور یحیی عدل مربوط به دوره پهلوی است و در تهران، خیابان ولیعصر، روبروی کاخ مرمر، پلاک ۴ و ۶ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانهٔ پروفسور عدل اکنون در مالکیت دولت قرار دارد و به عنوان ساختمان پژوهشکدهٔ هنر (وابسته به فرهنگستان هنر) استفاده می‌شود.
کاروانسرای دالکی
کاروانسرای دالکی مربوط به دوره قاجار است و در ۲۳کیلومتری شمال برازجان، راه قدیمی شیراز به بوشهر واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۳۷۷/۰۵/۱۱ با شمارهٔ ثبت ۲۰۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه جعفر نراقی
خانه مرحوم حاج شیخ جعفر نراقی مربوط به دوره قاجار است و در کاشان، محله پنجه شاه، خیابان باباافضل، دربند نراقی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروانسرای شریفیه
کاروانسرای شریفیه مربوط به دوره قاجار است و در همدان، بازارراسته نخودبریزها، حلبی سازها واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
سرای صفرخانی
سرای صفرخانی مربوط به دوره قاجار است و در همدان، بازارفلسطین، شمالشرق کاروانسرای نو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه مرتاضیون (دکتر مرتاض)
خانه مرتاض مربوط به دوره قاجار است و در یزد، خیابان ایرانشهر، گلچینان، کوچه مرتاضیون واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
این خانه از دو بخش تشکیل شده‌است و هر بخش، حیاطی خاص خود با ورودی ای جداگانه دارد. در عین حال این دو بخش به شکلی ظریف به یکدیگر مرتبط‌اند. با گذشتن از سردر و هشتی زیبا و راهرو می‌توان به گوشه حیاط اصلی رسید. حیاط بزرگ حیاط مفصل تر و پرکار تر مجموعه است و مهم‌ترین عنصر آن ایوانی است که با بادگیر خود، بیش از دیگر عناصر حیاط جلوه گری می‌کند. این خانه در سال ۱۳۷۴ از طرف خانواده مرتاض به دانشکده هنر و معماری دانشگاه یزد اهدا شده‌است.
آسیاب‌آبی اشکذر
آسیاب آبی اشکذر مربوط به دوران قاجاریه است و در ۲۰ کیلومتری جنوب شرقی یزد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه شهید مدنی
خانه شهید مدنی مربوط به دوره معاصر است و در همدان، خیابان، شهدا، کوچه آخوند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد خیاط‌ها
مسجد خیاط‌ها مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، خیابان جمال الدین عبدالرزاق، بازار خیاطها واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
کوشک رحیم‌آباد
کوشک رحیم‌آباد مربوط به دوره ایلخانی است و در ۴کیلومتری شرق بم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
مسجد نقشینه بیدگل
مسجد نقشینه بیدگل مربوط به دوره تیموریان - دوره صفوی - دوره قاجار است و در آران و بیدگل، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزاده هلال بن علی
بقعه امامزاده هلال بن علی مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان آران و بیدگل کاشان ، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. محمد هلال بن علی در این بقعه مدفون است.
بنای امامزاده هلال در زمان وفات محمد هلال بن علی به صورت سردابی بوده که روی آن اتاق مختصری ساخته شده و صندوقی به جای قبر وسط آن قرار داده بودند.
در طول تاریخ و دوران سلجوقیان و بعد از صفویان اقداماتی در زمینه ساخت و حفظ این بنا انجام گردید؛ اما بعد از انقلاب اسلامی این بنا به اوج شکوفایی و جلال خود رسیده‌است.
اکنون این بنا شامل گنبدی زیبا و کاشیکاری شده به ارتفاع ۲۴ متر از کف می‌باشد و چهار گلدسته که ۲ تای آن‌ها به ارتفاع ۲۵ متر از کف و ۲ گلدسته کوچکتر هر کدام از کف ۱۱ متر ارتفاع دارند.
مساحت صحن امامزاده ۳۰۰۰ مترمربع می‌باشد و مساحت زیر بنای بقعه به علاوه رواق‌های آن به ۳۰۰۰ متر مربع می‌رسد.
کتابخانه آستان امامزاده محمد هلال بن علی در سال ۱۳۴۴ خورشیدی، به همت "آیت‌الله افتخارالاسلام دربندی، علی تشکری آرانی و الله‌یار صالح تأسیس گردید.
دخمه زرتشتیان وخیله‌های پیرامون
دخمه زرتشتیان وخیله‌های پیرامون مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار - دوره پهلوی است و در ۱۵کیلومتری جنوب شرقی یزد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آرامگاه سید محمد طباطبایی
آرامگاه سید محمد طباطبایی مربوط به دوره قاجار است و در شهرری، میدان مرکزی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه عطارها
خانه عطارها مربوط به دوره قاجار است و در کاشان، محله پنجه شاه، چهارراه آیت الله کاشانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه چالشتر
قلعه چالشتر/خانه ستوده مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان شهرکرد، شهر چالشتر واقع شده است. بنای اندرونی این قلعه که تنها قسمت بازمانده از این قلعه تاریخی و محل زندگی محمد حسن خان ستوده چالشتری بود، توسط ایشان به میراث فرهنگی واگذار شد.
این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۰۱ و همچنین در تاریخ ۲۰ آذر ۱۳۷۹ با شماره ثبت ثبت ۲۹۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
منزل احمد خان و محمود خان ستوده چالشتری به همت پدرشان خدا رحم چالشتری فرزند محمد رضا خان در اواخر دوران قاجاریه ساخته شد. از تاریخ حک شده بر روی سر ستون‌های این بنا استنباط می‌شود که بنا تقریباً در تاریخ ۱۲۸۴ ه.ش به اتمام رسیده است. این قلعه شامل قسمت‌های سر درب، هشتی، اندرونی، بیرونی، حمام واصطبل و دیگر قسمتها می‌باشد. این بنا در دو قسمت ساخته شده که وسعت ان تقریباً ۱۲۰۰۰ متر مربع می‌باشد که به شکل و هنر ایرانی در دوران فاجاری ساخته شده است. بنای شمالی تا دهه هفتاد ه‍.ش مورد استفاده قرار می‌گرفته درصورتی که بنای جنوبی حدوداً نود درصد تخریب شده بود که با همت مهندسان و مرمت گران این بنا برپا شده است. علی اکبر دهخدا در هنگام جنگ جهانی اول که به استان چهارمحال گریخته بود. از کتابخانه چالشتر استفاده کرد و تألیف امثال و حکم و لغتنامه خود را با استفاده از منابع موجود در قلعه چالشتر آغاز نمود.
مسجد خسروشیر
مسجد خسروشیر که به «منارمسجد» نیز شهرت دارد. در حدود ۲۰۰ متری مشرق روستای خسروشیر و به فاصله حدود ۳۵ کیلومتری مرکز شهرستان جغتای قراردارد. قدمت بنای اصلی این اثر تاریخی به دوره سلجوقی می‌رسد که دارای الحاقاتی از دوره ایلخانی نیز می‌باشد.
از بنای تاریخی مسجد خسروشیر، اکنون بخشی از ایوان جنوبی آن برجای مانده، اما تزئینات گچی و کتیبه‌های پخته و زیبایی که دیوارها را آراسته‌اند نشان از عظمت واهمیت بنا در دوران آبادانی و رونق آن دارد. مسجد خسروشیر از وسعت زیادی برخوردار بوده و در کنار آن، مناره آجری بلندی نیز وجود داشته‌است سبک معماری بنا نشان دهنده مساجد دوایوانی و تا حدی قابل مقایسه با مسجد فریومد بوده‌است. گمانه زنی‌ها و مطالعات کالبدی بنا نشان داده است که احتمالاً این مسجد در اوایل قرن هفتم هجری همزمان و همانند مساجد فریومد، گناباد، زوزن، ساخته شده‌است و در دوره‌های بعدT بخصوص دوران ایلخانی مرمت شده واحتمالا قسمت‌هایی به آن الحاق شده‌است.
معدن شل مران (چل مران)
معدن شل مران (چل مران) در کنگاور، ۲ کیلومتری غرب بنای آناهیتا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کول‌تپه اهرنجان
کول تپه اهرنجان مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در سلماس، داخل شهر، بین کوی‌های فرهنگی ۱و۲ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزاده بابا پیرمحمودجابرانصاری
امامزاده بابا پیرمحمودجابرانصاری مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اصفهان، روستای کیچی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
مجموعه خواجه عزیزالله
مجموعه خواجه عزیزالله مربوط به دوره تیموریان - دوره صفوی است و در تربت جام، خیابان کشتارگاه، ۱کیلومتری مزارشیخ احمد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروانسرای دوکوهک
کاروانسرای دوکوهک مربوط به دوره صفوی است و در شیراز، حاشیه بافت شهری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه آیت‌الله ملا آقاحسین
خانه مرحوم آیت الله ملا آقاحسین مربوط به دوره قاجار است و در آران و بیدگل، محله دربند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۱۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
ساختمان پست
ساختمان قدیمی پست مربوط به دوره قاجار است و در زاهدان، حاشیه شرقی خیابان مولوی، روبروی مهانسرا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
حمام پرهیزگار
حمام پرهیزگار مربوط به دوره قاجار است و در شهرکرد، خیابان ولیعصرشمالی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
رباط کبودان
رباط کبودان مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان بردسکن، روستای کبودان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
شالوده رباط سنگی است و با طرح و نقشه یک ایوانی مشتمل بر حیاط مرکزی، دوازده اتاق، نماز خانه، محل نگهداری چهار پایان (اصطبل) و… می‌باشد. واقف این رباط (حاجی میرزا احمدی مجتهد) بوده و به سعی و اهتمام (کربلائی غلامرضا طبسی) بنیان شده‌است.
خانه ملک
خانه ملک مربوط به اواخر دوره قاجار است و در مشهد، ضلع شرقی خیابان امام خمینی، روبروی اداره دارائی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این بنا یکی از نمونه خانه‌های زیبای برجا مانده از دوران انتقال معماری در اواخر عصر قاجاریه محسوب می‌شود. بنای مزبور در گذشته بسیار وسیع تر بوده اما اکنون تنها بخش بیرونی آن برجای مانده که شامل دو طبقه است. طبقه بالایی دارای سقف مشبک و منبت کاری شده چوبی و شومینه گچبری زیبایی است. خانه ملک امروزه مرکز هنرهای سنتی میراث فرهنگی و گردشگری خراسان رضوی است. گفتنی است که مسئول حفظ و احیای محوطه‌های تاریخی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان رضوی، حمام خانه ملک را تنها نمونه حمام تاریخی خصوصی دوره خود در شهر مشهد معرفی نموده است. این بنا در سال ۱۳۸۵ به عنوان خانه توریست انتخاب شد.
ساختمان قدیمی گمرک (میرجاوه)
ساختمان قدیمی گمرک مربوط به اواخر دوره قاجار است و در میرجاوه، خیابان فرخی، روبروی ایستگاه راه آهن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
ساختمان بهداری سراوان
ساختمان قدیمی بهداری سراوان مربوط به اواسط دوره پهلوی است و در سراوان ، خیابان آزادی، نبش کوچه ۶ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه هوسپ امیرخان
خانه هوسپ امیرخان مربوط به اوائل دوره صفوی است و در اصفهان، جلفا، خیابان تبریزیها، کوچه آقا داودی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
رباط فخرداود
رباط فخرداود مربوط به سدهٔ ۹ ه.ق مرمت دوره قاجار است و در شهرستان مشهد، روستای فخرداوود واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این کاروانسرای با گستردگی ۸۵۳ متر مربع از نوع کاروانسراهای کوهستانی است که ویژگی منحصر به فرد آن " محل تیراندازی" در بخش بالایی، شاه نشین‌ها و اتاق‌های ضلع جنوبی قرار دارند. نمای بیرونی کاروانسرا علاوه بر دیوار اصلی دارای برج‌های دیده بانی است. در لوحی که در قسمتی از داخل این رباط نصب شده آمده است: «فخر داوود، منزلی بر کناره شاهراه نیشابور به توس (جاده ابریشم) و بعد از منزل قدمگاه قرار داشته‌است. منزل فخرداوود در حدود یکصد سال پیش قلعه ای مستحکم با صد خانوار جمعیت بود و مهم‌ترین بنای فخرداوود کاروانسرای سرپوشیده ای بود که از بناهای دوره تیموری است؛ دردوره صفویه مرمت شده و در دوره قاجاریه تا سال ۱۳۰۲ هجری قمری دو بار به وسیله محمد ولی میرزا پسر فتحعلی شاه و امیرنظام الدوله تعمیر شده‌است
در ادامه این لوح برنزی چنین آمده است: «حرکت سریع وسائط نقلیه موتوری، تأسیسات رفاهی کناره راه‌های کاروان رو از جمله کاروانسراها را که روزگاری درشمار مهم‌ترین ابنیه عام‌المنفعه بوده‌اند، از اهمیت عاری کرد
تپه فرهاد گرد
تپه فرهاد گرد مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان فریمان، شهر فرهادگرد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه امیر خسرو افشار
خانه امیر خسرو افشار مربوط به دوره پهلوی اول است و در تهران، شرق خیابان خاقانی، مقابل دانشگاه خوارزمی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه سبز علی
تپه سبز علی مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در ۳۵کیلومتری خرم‌آباد، در مسیر اندیمشک، بخش ویسان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
سد قجور
سد قجور مربوط به دوره پهلوی است و در تکاب، ۵ کیلومتری شرق تکاب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این سد در سال ۱۳۲۳ شمسی توسط مرحوم حسین علی سردار افشار بنا و فرزندش فتحلعی افشار (آنرا) در سال ۱۳۲۸ باتمام رسانید «اما وجود کتیبه دیگری در بالای دریچه تخلیه رسوب که کلمات حک شده برآن بشدت مخدوش شده است، تاریخ فوق را مورد تردید قرار می‌دهد. احتمالاً» تاریخ بنای سد به قبل از زمان مذکور بر می‌گردد. در سالهای اخیر یک مرحله تعمیر ناهماهنگ در نیمه راست تاج سد و پوسته بالادستی آن با استفاده از بتن و ده‌ها تعمیر موضعی با استفاده از ماسه و سیمان صورت گرفته است که با مصالح اصلی سد همگونی ندارد و اصالت ساختمان سد را مخدوش نموده است. سد قجور تکاب با هدف تأمین آب کشاورزی و شرب روستاهای پائین دست احداث شده است و مدتی نیز از آب ذخیره شده این سد برای آبیاری فضای سبز شهر تکاب استفاده می‌شد، بدنه سد قجور با استفاده از سنگهای تراش خورده بدون بند در رویه بالادستی و پائین دستی ساخته شده که میان آنها را با سنگ لاشه و ملات ماسه آهک پر کرده‌اند. حداکثر ارتفاع سد از پی ۱۸ متر، طول تاج ۸۲٫۵ متر و عرض آن ۶٫۵ متر در تاج و در حدود ۸ متر در پی می‌باشد. این سد از نوع ذخیره‌ای است و در عرض دره‌ای قرار یافته که دارای یک مجرای دو شاخه و رودآب است. در ابتدای شاخه چپ یک چشمه قرار دارد که در بیشتر ایام سال فعال می‌باشد و آب آن به دریاچه سد جاریست. شاخه راست که محل عبور رواناب‌ها یا آب بارش‌هاست در ایام معدودی از سال آب دارد. عمده رسوبات موجود در دریاچه از این آبراهه حمل شده‌اند. سد ذخیره‌ای قجور در ابعاد و نوع خود گوهری بشمار می‌رود. اصول هیدرولیکی سازه‌ای و پی سازی در ساخت آن رعایت شده و شناخت طراحان و سازندگان سد از طبیعت اطراف خود در حد کمال بوده است. انتخاب ساختگاه سد، نوع سد، سیستم‌های آبگیر و تخلیه رسوب، نوع و محل سرریز و سیستم انتقال آب از پای سد به محل مصرف همگی با در نظر داشتن اصول مهندسی و امکانات محلی آنزمان طرح و اجرا شده‌اند .
مدرسه غیاثیه
مدرسه غیاثیه (پامنار) مربوط به دوره سلجوقیان - دوره تیموریان است و در قم، خیابان آذر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
چندین دوره متوالی مورد مرمت و قرار گرفته است ،
که از جمله در سالهای ۱۳۹۴و۱۳۹۶ توسط داود صدیق پور مرمت گردیده است .
مدرسه ترکها
مدرسه ترکها مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، محله درب کوشک، خیابان مسجد سید، خیابان طیب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
مسجد پا درخت سوخته
مسجد پا درخت سوخته مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، خیابان عبد الرزاق، کوچه خیاطها، بازار هارونیه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
مسجد الیادران
مسجد الیادران (الرحمن) مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، محله الیادران، خیابان شاهپور، کوچه الیادران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
این مسجد چند سال پیش توسط مردم تخریب و بازسازی شد
مسجد رحیم‌خان
مسجد رحیم‌خان مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان طالقانی، خیابان مسجد رحیم خان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. یکی از بناهای جالب و نفیس اصفهان مسجد رحیم خان است. ساختمان این اثر جالب که در محله نو واقع شده‌است در سال ۱۲۹۰ هجری قمری شروع شد و در سال ۱۳۰۴ هجری قمری به پایان رسید شیوه معماری و خطوط و تزئینات مسجد رحیم خان شباهت بسیاری با مسجد سید دارد.
بطوریکه که بسیاری از کارشناسان و محققین نوشته‌اند برخی از کتیبه‌های این مسجد از کتیبه‌های مسجد سید گرده برداری شده‌است.
به هر حال علت نامگذاری این مسجد به رحیم خان این است که این بنا به وسیله محمد رحیم خان که در آن روزگار بیگلر بیگی اصفهان بود به پایان رسید.
بانی اولیه مسجد رحیم خان، میر سید حسن مجتهد اصفهانی است که چون قبل از اتمام بنا درگذشت، بقیه امور را محمد رحیم خان و پس از مرگ وی نیز برادرانش انجام دادند.
کتیبه سردر شرقی مسجد رحیم خان به خط ثلث سفید بر زمینه کاشی خشت لاجوردی است که در سال ۱۳۰۱ کتابت شده و در آن به نام ناصرالدین شاه و ظل السلطان و محمد رحیم خان و برادران او محمد کریم خان و محمد حسین خان اشاره شده‌است.
در ایوان جنوبی مسجد قسمت نمای خارجی کتیبه‌ای است که با خط ثلث سفید بر زمینه کاشی خشت لاجوردی آیات قرآن کریم نوشته شده‌است. خطاط این کتیبه محمد باقر شیرازی و تاریخ آن ۱۳۰۴ هجری قمری است بر طرفین همین ایوان اشعاری با خط نستعلیق سفید بر زمینه کاشی خشت لاجوردی نوشته شده که در طی آن معمار مسجد به نام استاد آقا جوئی و نویسنده آن به نام حسن خان معرفی شده‌است تاریخ این کتیبه نیز ۱۳۰۴ هجری قمری است.
محراب زیبای مسجد رحیم خان با کاشی تزئین شده و کتیبه هائی نیز دارد. اطراف محراب با خط ثلث سفید بر زمینه کاشی خشت لاجوردی آیات قرآن کریم نوشته شده‌است. تاریخ این کتیبه ۱۳۰۴ هجری قمری است. مسجد رحیم خان سنگاب نفیس و یکپارچه‌ای دارد که با خط نستعلیق برجسته اشعاری با تاریخ ۱۲۹۹ هجری قمری بر آن نوشته شده‌است.
مسجد رحیم خان سنگاب نفیس و یکپارچه‌ای دارد که با خط نستعلیق برجسته اشعاری با تاریخ ۱۲۹۹ هجری قمری بر آن نوشته شده‌است.
در ضلع شمالی مسجد شبستان بزرگ و با شکوه آن قرار دارد که کاشیکاری آن در سال ۱۳۷۸ هجری قمری انجام شده‌است زیرا شبستان مسجد و گنبد و داخل آن به علت درگذشت بانی آن کاشیکاری نشده بود.
در سردر شمالی مسجد نیز به خط ثلث سفید بر زمینه کاشی خشت لاجوردی رنگ آیات قرآن کریم کتابت شده‌است. مقبره میر سید حسن مدرس که بانی اولیه مسجد بوده‌است نیز در این مسجد قرار دارد.
خانه اسدی لاری (خانه نصیرالسادات)
منزل اسدی لاری (منزل نصیرالسادات) مربوط به دوره قاجار است و در شیراز، سه راه نمازی، کوچه بی بی دختران، پ۱۰ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۲۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مجموعه خرمشاه
مجموعه خرمشاه مربوط به سدهٔ ۹ ه.ق - دوره قاجار است و در یزد، محله خرمشاه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه پرسونه (پای تپه)
تپه پرسونه (پای تپه) مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در جنوب شرقی خرم‌آباد و ۴ کیلومتری جاده خرم‌آباد به بروجرد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۱۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه نامیله (ملایر)
تپه نامیله (ملایر) مربوط به هزاره ۲و۱ قبل از میلاد است و در شهرستان ملایر، روستای نامیله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
طاق طویله
محوطه تاق طویله مربوط به دوره ایلخانی - دوره تیموریان است و در ایذه، خیابان محمد رسول‌الله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه نظام‌السلطان و درخت چنارک
خانه نظام السلطان و درخت چنارک مربوط به دوره قاجار است و در لواسانات، شهر لواسان، محله گلندوک، واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
سنگ‌نگاره لاخ مزار
سنگ نگاره لاخ مزار مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شرق ایران در شهرستان بیرجند، روستای کوچ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. خط این مجموعه باخط سنگ نگاره‌های کال‌جنگال همسان می‌نماید.
در کتاب «تاریخ ادبیات پیش از اسلام» نوشته احمد تفضلی راجع به چهار کتیبه باقی مانده از دوران اشکانی صحبت شده، که سه کتیبه در استان خراسان جنوبی قرار دارند که یکی از آنها کتیبه لاخ مزار استه که این سنگ نگاره لاخ مزار بیرجند، در مجاورت روستای کوچ و در فاصلهٔ ۲۹ کیلومتری جنوب شرقی بیرجند، واقع است. طبق تحقیقات انجام شده، خط این مجموعه با خط استفاده شده در نگاده‌های کال جنگال همسان می‌نماید. این سنگ نگاره سال ۱۳۷۱ مورد مطالعه قرار گرفته‌است. این سنگ نگاره با نقش‌هایی در گروه انسانی، حیوانی و گیاهی و کتیبه‌هایی شامل خطوط تصویری، پهلوی اشکانی، پهلوی ساسانی، فارسی و عربی و علامت‌ها و نشانه‌ها و سمبل‌هایی از مظاهر طبیعت را شامل می‌شود. موضوعاتی که تا به حال شناسایی شده‌اند به ۳۰۷ مورد می‌رسد که شامل: ۲۲ مورد نقش انسان، ۳۳ مورد نقش حیوان، ۲۲ مورد نقش گیاه، ۳۵ علامت و نشانه، ۴ مورد خط تصویری، ۸۱ مورد کتینه پهلوی اشکانی و ساسانی، ۳۴ مورد کتیبه عربی، ۸ مورد کتیبه فارسی، ۶۷ مورد نقش‌هایی که ماهیت آن‌ها هنوز مشخص نیست.  در میان انبوه نقش‌ها به نگاره‌هایی برمی‌خوریم که به‌طور استلیزه و بسیار ساده کشیده شده‌اند. ترسیم اشکالی بدین گونه به اعتقاد باستان شناسان از دوره فرهنگی «سولوتره ان» آغاز گردیده و تا آخر دوره فرهنگی «ماگدالنین» ادامه داشته‌است.
در این گزارش ادیتا خطوط ساده صلیبی شکل و کمانی شکل را انسانهایی دانسته و آن نقوش را که با نقوش انسان‌های استلسزه لاخ مزار شبیه اند با نقوش روی سنگ در نوادا کالیفرنیا مقایسه و هم‌زمان دانسته و قدمت آن‌ها را ۵۰۰۰ سال سال ق. م تا ۱۸۰۰ق. م ذکر کرده‌است. نوعی دیگر از شکل‌ها که به شکل شاخهٔ وارونه ترسیم شده‌اند به اعتقاد آقای ادیتا گروهی از انسان‌ها هستند که در یک خط پشت سرهم ایستاده‌اند. از دیگر نشانه‌های لاخ مزار که پیشینهٔ کهن دارند و ظاهراً هم‌زمان با نقش انسان‌های استلیزه ترسیم گردیده‌اند نقوش گیاهی هستند که آنان نیز به سبک استلیزه و ساده کشیده شده‌اند. هم‌زمانی این تصاویر از این جهت با تصاویر انسانی محتمل است که یکی از انسان‌های استلیزه از شاخه یکی از درختان آویزان نشان داده شده‌است.
یکی از نقوش لاخ مزار علامت چرخ گردون است. کاربرد سواستیکا یا چرخ گردون در ایران سابقه طولانی دارد اشیای زیادی فهرست آثار تمدنی ایران در سایر مناطق جهان از ایران با نشانه صلیب و صلیب شکسته وجود دارد این نماد در دوره‌های حاکمیت مزدایی نیز در ایران ادامه داشته‌است در چند ناحیه ایران از جمله در کردستان و گیلان و خراسان بر دیوارهای سنگی کوه‌ها کنده شده سواستیکا یا چرخ گردون وجود دارد که قدمت آن را به بیش از ۷ هزار سال برآورد کرده‌اند. یکی از این دیوار نگارها در خراشاد بیرجند در دیواره کوه سنگ‌نگاره لاخ مزار است. حداقل یکی از سواستیکاهای آن سالم مانده‌است. بر این دیواره شکلهای متعددی کشیده شده که بعضی از آنها در اثر ترسیم‌های بعدی یا عمدی تخریب شده‌است. این نقوش و صدها عتیقه کشف شده در جغرافیای ایران که بر آن چرخ گردن نقش شده نشان می‌دهد که چرخ گردون نمادی که آیکون خورشید و مظهر چرخه زندگی و خوش شانسی است در ایران کاربرد بسیار کهنی دارد. حتی در خراسان در دوره اسلامی در برخی مناطق ایران و جنوب خراسان بر بازوان کودکان علامتی شبیه به سواستیکا از چوب تاگوک یا داغدان می‌بسته اندکه برای چشم زخم و سلامتی عنوان می‌شده‌است.
مسجد کله
مسجد کله مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان کاشان، روستای قهرود واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.تاریخ احداث بنا ۶۰ هجری به گواه کتیبه درب آن میباشد.
قز قلعه
قز قلعه مربوط به ساسانیان است و در شهرستان تاکستان، روستای آبکلو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
کاروانسرای محمدآباد (قزوین)
کاروانسرای شاه عباسی محمدآباد مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان بوئین‌زهرا، روستای محمدآباد خره واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در 25 كيلومتري جنوب قزوين و در دل دشت وسيع بوئين زهرا كه روزگاري مسير پر تردد كاروان رو قزوين – اصفهان بود، كاروانسراي بزرگي از عهد صفوي به جاي مانده كه از بيرون داراي طرحي پنج ضلعي و چهار برج مدور است. سر در ورودي، كه در ضلع جنوبي قرار دارد، با يك هشتي بزرگ كه گنبدي برفراز آن است به حياط، دهليزها، اطاق‌ها و طاق‌نماهاي دور تا دور مي‌پيوندد. حياط داخل كاروانسرا به صورت مستطيلي 5/50 * 20/42 متر گسترده و بناهاي چهار جانبش از يك قرينه سازي كامل پيروي  نموده‌اند. در وسط هريك از جهات چهارگانه، ايوان مرتفعي برآورده و در دو سوي ايوان هاي شمالي و جنوبي پنج طاق نما و در دو طرف ايوان هاي شرقي و غربي شش طاق نما كه مجموعشان به 34 طاقنما مي‌رسد ساخته اند. در پشت غرفه‌هاي شمالي، غربي و شرقي، دالان يكپارچه اي به عرض 80/3 متر كشيده‌اند كه از چهار طاق نماي واقع در چهار گوشه حياط به آن راه مي يابد و احتمالا كاربري اصطبل داشته است. بناي كاروانسرا تمامي با آجر انجام شده و تنها در نماي داخل حياط يك رج سنگ در پي آن به كار رفته است.
مسجد حاج رضا
مسجد حاج رضا مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان عبدالرزاق، کوی مسجد حاج رضا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه خادم الحسینی (۸ بهشت زواره)
خانه خادم الحسینی (۸ بهشت زواره) مربوط به دوره قاجار است و در زواره، محله حسینیه کوچک، کوچه دربند، کوچه فاطمیه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
عمارت و باغ امیر سمنان
عمارت و باغ امیر سمنان مربوط به دوره قاجار است و در سمنان، خیابان باغ فردوس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۴۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این بنا در سال ۱۳۹۴ مورد مرمت قرار کرفت. و هم‌اکنون به عنوان موزه مردم‌شناسی مورد استفاده قرار می‌گیرد. سرمایه‌گذار این مجموعه محمد عزیزالدین می‌باشد این مجموعه بنام مجتمع، تاریخی، فرهنگی، گردشگری باغ امیر نامگذاری گردیده‌است. h
خانه کلبادی
خانه منوچهر خان کلبادی مربوط به اواخر دوره قاجار است و در ساری، چهار راه برق، ساختمان ادارهٔ کل میراث فرهنگی (سابق) واقع شده‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. عمارت منوچهرخان کلبادی واقع در محلهٔ آب انبار نو حدود یکصد و سی سال قبل بدستور سردار جلیل از امراء ارتش وقت ساخته شد و بنام فرزند بزرگش امیر نصرت شکوه نظام به امیریه معروف شد. امیر نصرت در جوانی فوت شد و سردار بنا را به فرزند وی منوچهرخان بخشید. منوچهرخان کلبادی که بعدها از ملاکین منطقه و زمانی نیز نماینده مردم ساری در مجلس شورای ملی بود در سال ۱۳۶۲ دار فانی را وداع گفت و این بنا در سال ۱۳۷۰ در اختیار سازمان میراث فرهنگی قرار گرفت. سبک معماری این ساختمان از تکایای دورهٔ قاجاری برگرفته شده و دو بخش اندرونی و بیرونی دارد. بنای اصلی این عمارت در بخش اندرونی در دو طبقه و یک زیرزمین احداث شده و هر طبقه دارای یک شاه‌نشین و اتاق‌های دو طرفه است. شاه‌نشین طبقه دوم از زیباترین اتاق‌های این عمارت است و جای جای آن یادآمد شیوه‌های هنرهای تزئینی دوره قاجاری است. مصالح ساختمانی این بنا شامل چوب و آجر و بام آن به صورت شیروانی و سفال پوش می‌باشد.
خانه آقای خدیوی
خانه آقای خدیوی با ساختمان رادیو کردی کرمانشاه، ساختمانی مربوط به اوایل دوره پهلوی است و در کرمانشاه، ضلع جنوبی خیابان معلم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این خانه در سال ۱۳۱۶ توسط برای زندگی شخصی به نام امامعلی خدیوی بنا شده‌است.
از سال ۱۳۳۹ که رادیو کردی کرمانشاه تأسیس شد، تا سال ۱۳۵۳ که ساختمان جدید رادیو و تلویزیون کرمانشاه در میدان نفت کرمانشاه افتتاح شد، این ساختمان به عنوان ساختمان اصلی این رادیو مورد استفاده قرار گرفت.
در سال ۱۳۹۶ شهرداری کرمانشاه اقدام به رنگ‌آمیزی دیوارۀ‌ بیرونی خانۀ‌ خدیوی کرد که طی آن آسیب بزرگی به آجرکاری‌های تاریخی این بنا وارد شد. این اقدام با اعتراض اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمانشاه و واکنش دوستداران فرهنگ و میراث فرهنگی کرمانشاه همراه بود.
مجموعه مارکار یزد
مجموعه مارکار یزد مربوط به اوایل دوره پهلوی است و در یزد، ابتدای خیابان کاشانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این مجموعه توسط پشوتن‌جی دوسابایی مارکار که یک بازرگان پارسی ساکن هند بود در سال ۱۳۱۳ گشایش یافت. این مجموعه در ۶ فروردین ۱۳۸۷ با نام پردیس دانش مارکار یزد رونمایی شد. این مجموعه شامل دبستان، دبیرستان و پرورشگاه بود. همچنین یتیمان و دانش آموزانی که از راه دور برای تحصیل به شهر یزد می‌آمدند می‌توانستند در این مجموعه ساکن شوند.
در سال ۱۳۰۱ (ه.ش) “پَشوتَن جی دوسابایی مارکار” (بازرگان پارسی ساکن هند) یزد را که در آن زمان مرکز زرتشتی نشین ایران بود، برای انجام نیت خیر خود یعنی تاسیس پرورشگاهی جهت تعلیم و آموزش و پرورش کودکان بی سرپرست، انتخاب نمود. سال ۱۳۰۳ (ه.ش) همراه با تعدادی از پارسیان هندوستان جهت بررسی وضعیت زرتشتیان به یزد سفر کرد. پس از بازگشت به هندوستان با سخنرانی در شهرهای مختلف هند توانست ۵۰ هزار روپیه جهت کمک به بهبود وضعیت آموزش و پرورش کودکان زرتشتی ایران جمع آوری کند.
میدان مارکار در سفری که مارکار برای افتتاح پرورشگاه به یزد داشت، چنان از استقبال و تشویق مردم، دولت و مسئولین به ذوق آمده بود که بلافاصله به پیشنهاد شهرداری مبنی بر اهدای گاه نما (ساعت) به آن سازمان پاسخ مثبت داد و سنگ بنای برجی به نام شاعر بزرگ ایرانی یعنی فردوسی طوسی به نام “گاه نمای فردوسی” در میدان تازه تاسیس پهلوی(شهید بهشتی کنونی) به زمین نهاده شد، اما بعدها به دلیل نامناسب بودن محل، آن را به میدان مارکار واقع در روبروی مجموعه مارکار منتقل نمودند.
مسجد جامع قدیم
مسجد جامع قدیم مربوط به سده‌های میانی و متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان میبد، روستای محمداباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه توبره ریز
تپه توبره ریز مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان خرم‌آباد، ۷ کیلومتر مانده به جاده اصلی خرم‌آباد به بروجرد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه کمبوس بناری
محوطه کمبوس بناری مربوط به دوران‌های تاریخی پیش از اسلام است و به گفته مورخان قدمت آن به دوران هخامنش برمیگردد و در شهرستان چرام، روستای بناری علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
طی مطالعاتی که در سال 69 برای کشف معدن فسفات در این منطقه صورت گرفت آثار باستانی بسیاری از دل خاک بیرون آمدند که نشان از تمدن کهن آن منطقه دارد. همچنین هنوز بقایای شهر سنگی آن کاملا مشهود است.
امامزاده علی اکبر گرمسار
مجموعه امامزاده علی اکبر مربوط به دوره ایلخانی - دوره قاجار است و در گرمسار، جنوب خط راه آهن گرمسار به سمنان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه زعیم (ابوئی فعلی)
خانه زعیم (ابوئی فعلی) مربوط به دوره پهلوی است و در زاهدان، خیابان شریعتی، جنب علوم پزشکی واقع شده روبروی خانه شمسی از و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد شیخ علیخان زنگنه
مسجد شیخ علیخان زنگنه مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، خیابان ملک، محله شیخ علیخان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
آرامگاه شیخ محمد کاکو
مقبره شیخ محمد کاکو مربوط به دوره صفوی ـ دوره قاجار است و در شهرستان بردسیر، روستای متروکه لقمان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.