جامعةالمصطفی العالمیه
جامعة المصطفی العالمیه نهادی آموزشی و یکی از ارگان‌های مهم ایران برای اشاعه اسلام شیعه در سایر کشورها است. این ارگان در شهر قم واقع شده و در ۶۰ کشور جهان شعبه‌های خود را دائر کرده‌است. جامعةالمصطفی در کشورهایی که جامعه مسلمان دارند نماینده دارد و از طریق این نماینده افراد مناسب برای آموزش اسلام را شناسایی و آن‌ها را برای آموزش طلبگی به قم اعزام می‌کند. این دانشگاه از بین افراد غیر ایرانی در مقطع دکترا دانشجو می‌پذیرد. جامعة المصطفی حدود ۴۰ هزار طلبهٔ خارجی و ۴۰ هزار فارغ‌التحصیل دارد. علیرضا اعرافی، رئیس سابق این نهاد از زمان تشکیل آن تا سال ۱۳۹۷ در سال ۱۳۸۷ گفته‌است: «از طریق شبکه جامعة المصطفی در سطح جهان حدود پنجاه میلیون نفر شیعه شده‌اند». هم‌اکنون علی عباسی ریاست این نهاد را بر عهده دارد. وزارت خزانه‌داری آمریکا جامعه المصطفی را به دلیل تسهیل جذب نیرو برای نیروی قدس سپاه پاسداران و از جمله عضوگیری شبه نظامیان خارجی که در سوریه به نفع رژیم بشار اسد می‌جنگند در لیست تحریم‌های خود قرار داده‌است. «جامعه المصطفی العالمیه» در سال ۱۳۸۶ از ادغام دو مجموعهٔ «سازمان مدارس و حوزه‌های علیمه خارج از کشور» و «مرکز جهانی علوم اسلامی» تشکیل شد. ریاست این نهاد حوزوی بر عهده علیرضا اعرافی می‌باشد. این نهاد دارای معاونت‌هایی همچون معاونت آموزشی، معاونت فرهنگی تربیتی و معاونت پژوهشی است. جامعه المصطفی شعبه‌هایی در سراسر جهان دارد که توسط نیروی قدس سپاه پاسداران به‌عنوان یک سکوی عضوگیری به منظور جمع‌آوری اطلاعات برای عملیات شبه‌نظامیان خارجی استفاده می‌شود.
پیش از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، تعداد معدودی از طلاب غیرایرانی در قم درس می‌خواندند. بعد از قیام، توجه به طلاب برای گسترش شیعه جلب شد. هدف تربیت و آموزش این دسته از طلاب و برگرداندن آن‌ها به کشورهایشان برای تبلیغ و پیش بردن خطوط و اهداف گسترش شیعه در آن کشورها بود. به همین منظور شورای سرپرستی طلاب غیرایرانی در حوزه علمیه قم در شهریور ۱۳۵۸ تأسیس و در مدرسه حجتیه، فعالیت خود را آغاز نمود. تشکیل این شورا اولین گام در توجه به بخش غیرایرانی حوزه‌ها بود. در سال ۱۳۶۵ با اصلاحاتی که در ساختار این شورا صورت گرفت نام این شورا به مرکز جهانی علوم اسلامی تغییر و به ثبت رسید. اداره این مرکز تا سال ۱۳۷۲ به صورت غیرمتمرکز و به شیوه سنتی رایج در حوزه‌های علمیه بود، سپس با انتصاب یک مدیر از طرف مقام رهبری، مدیریت این مرکز تحت نظارت دفتر سید علی خامنه‌ای قرار گرفت. این مرکز گروه‌های زیادی از طلاب را در راستای اهداف گسترش شیعه در کشورهای مختلف آموزش داده‌است.
در تاریخ ۱۳ دی ۱۳۸۴ دفتر سید علی خامنه‌ای از طریق مرکز جهانی علوم اسلامی قم اجلاسی بنام مشاوران منطقه‌ای مرکز جهانی علوم اسلامی برگزار کرد و از آن تاریخ به بعد طرح شوراهای منطقه‌ای و استادان مشاور منطقه‌ای به منظور گسترش فعالیت‌های ایران برای گسترش شیعه در کشورهای عربی با عنوان پاسخگویی به نیازهای طلاب غیرایرانی به اجرا درآمد.
در سال۱۳۶۵ با اصلاحاتی که در ساختار این شورا صورت گرفت نام این شورا به «مرکز جهانی علوم اسلامی» تغییر و به ثبت رسید. این مرکز تا سال۱۳۷۲ به صورت غیرمتمرکز و به شیوه سنتی رایج در حوزه‌های علمیه اداره می‌شد، سپس با انتصاب مدیری از طرف سید علی خامنه‌ای، مدیریت این مرکز تحت نظارت دفتر رهبری قرار گرفت. این مرکز تابحال گروه زیادی را آموزش داده‌است و گروهی از آنان در راستای اهداف گسترش شیعه در کشورهای مختلف هستند.
در ۱۷ فروردین ۱۳۸۷ سید علی خامنه‌ای در پیامی جامعه المصطفی را به جای مرکز جهانی علوم اسلامی، تأسیس کرد. در پیام سید علی خامنه‌ای به لزوم همکاری شورای عالی انقلاب فرهنگی، مجمع تقریب و مجمع اهل البیت با این نهاد تازه تأسیس اشاره شده‌است تا جامعه المصطفی بتواند به رشد و توسعه مراکز علمی در پاسخگویی به نیازمندهای جهان معاصر برسد. این ارگان با حضور طلاب غیرایرانی در مدرسه عالی خمینی در قم و با پیام سید علی خامنه‌ای شروع بکار کرد. جامعه المصطفی با ادغام ۲ ارگان سازمان حوزه‌ها و مدارس علمیه خارج از کشور و مرکز علوم اسلامی، تشکیل و علیرضا اعرافی، رئیس پیشین مرکز علوم اسلامی از سوی سید علی خامنه‌ای به ریاست آن منصوب شد. اعرافی در مراسم افتتاحیه این ارگان در رابطه با اهداف این ارگان گفت: «"طلاب (طلبه‌های خارجی) براساس رسالتی که به عهده دارند باید به مفاهیم ارزشمند اسلامی و معنوی توجه داشته باشند و از فرصتهایی که انقلاب اسلامی برای آنان فراهم کرده، بهره‌مند شوند. جامعه المصطفی العالمیه، نهادی حوزوی است ولی از تجربیات نوین علمی در جهان نیز بهره‌مند خواهد شد. تمام فعالیت‌های این نهاد علمی و آموزشی براساس معیارهای اسلامی، اهداف صلح‌آمیز و هماهنگ با روح وحدت و اخوت اسلامی طراحی شده‌است»". در آبان ۱۳۹۷ علی عباسی با پیشنهاد هیئت امنا و تأیید رهبر انقلاب اسلامی به سمت ریاست جامعه المصطفی العالمیه منصوب شد.
جمهوری اسلامی ایران برای توسعه فرهنگ شیعه و صدور انقلاب اسلامی از طریق دو ارگان اصلی خود شامل سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و جامعه المصطفی، استفاده می‌کند. این ارگانها با استفاده از رایزنی فرهنگی در کشورهای به فعالیت‌های فرهنگی و مذهبی و آموزش زبان فارسی یا قرآن پرداخته یا نشریات مختلف اسلامی بزبان مردم هر منطقه چاپ و منتشر می‌کنند. به گفته نماینده سید علی خامنه‌ای در استان اصفهان وجود موسساتی مانند جامعة المصطفی فرصتی مناسب برای دعوت اهل سنت به شیعه است. وی طی سخنانی این مرکز را از جمله مراکزی دانست که «در راستای صدور انقلاب اسلامی و نشر ارزش‌های آن گام‌های مؤثری برداشته‌است.»
وظیفه اصلی مرکز جهانی علوم اسلامی قم که در جامعه المصطفی ادغام شده‌است، انتخاب و اعزام نفرات مستعد برای آموزش‌های اسلامی شیعه است. در واقع این مرکز اصلی‌ترین مرکز آموزش نیروهای خارجی در تشکیلات حوزوی و اعزام طلبه به کشورهای مختلف است. نفرات جذب شده توسط این مرکز به قم اعزام و تحت آموزش قرار می‌گیرند و سپس در مناسبت‌های مختلف مذهبی توسط این مرکز برای فعالیت‌های تبلیغی و مذهبی و برگزاری مراسم سوگواری و غیره به کشورهای مختلف اعزام می‌شوند.
حداد عادل، رئیس بنیاد سعدی سال ۱۳۹۰ در همایش گسترش زبان فارسی با اشاره به تدریس زبان فارسی در جامعة المصطفی در قم گفت: «بیش از ۱۰ هزار دانشجو در جامعة المصطفای قم مشغول به تحصیل هستند و حضور این همه دانش‌پژوه یعنی آموزش زبان فارسی.».
طبق آماری که در سایت جامعه المصطفی اعلام شده، این ارگان تاکنون بیش از ۵۰۰۰۰ مرد و زن را از ۱۲۲ ملیت، تحت تعلیم و تربیت خود داشته که تاکنون، بیش از ۵۰۰۰۰ نفر از آنان دانش‌آموخته شده‌اند.
جامعة المصطفی، یکی از مراکز آموزشی مذهبی در قم است که حدوداً ۴۰۰۰۰ دانشجوی خارجی دارد. هر ساله از ۱۳۰ ملیت طلبه جذب می‌کند تا در ۲۵۰۰ موضوع که در آن تدریس می‌شود، درس مذهبی بخوانند. این مرکز تسهیلات قابل توجهی برای طلبه‌های خارجی در نظر می‌گیرد.
محمدحسین بحرینی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی مشهد در گفتگو با رسانه‌های داخلی گفته بود که آمار مرگ و میر بالای کرونا در ایران به دلیل حضور ۷۰۰ طلبه چینی در حوزه علمیه قم است. مولوی عبدالحمید، برجسته‌ترین روحانی سنی ایران، گفت: دانشجویان چینی که در دانشگاه بین‌المللی المصطفی (MIU) تحصیل می‌کنند، کروناویروس را به ایران آورده‌اند.
بخشی از طلاب غیرایرانی پذیرش شده در جامعه المصطفی، از اهل سنت هستند. رئیس جامعه المصطفی گرگان در خصوص وجه تمایز واحد گرگان با سایر حوزه‌ها توصیح داد: در حوزه‌های شهرهای دیگر مثل قم، مشهد و تهران همه دانشجویان شیعه هستند بنابراین ممکن است تحصیل برای برخی از دانشجویان غیرایرانی که مذهبی غیر از شیعه دارند کمی سخت باشد اما در واحد گرگان ورود همه مذاهب آزاد است و بیشتر دانشجویان هم اهل تسنن هستند.مجتمع آموزش عالی امام خمینی یکی از زیر مجموعه‌های "دانشگاه بین‌المللی المصطفی" است که به صورت آموزش حضوری فعالیت کرده و از دانشجویان غیر ایرانی ثبت نام می‌کند. مجتمع آموزش عالی امام خمینی نهادی است علمی با هویت حوزوی، تحت پوشش دانشگاه بین‌المللی مصطفی. این نهاد با قرار دادن اصل آموزش پژوهش مدار با محوریت تربیت اسلامی وظیفه دارد با استفاده از:
الف- منابع اصیل دینی و متون برآمده از قرآن و سنت.
ب- بهره‌گیری از استادان خبره و متخلق.
ج- بهره‌برداری از کادر مجرب و امکانات مناسب مادی و معنوی.
د- برنامه‌ریزی و نظارت مستمر.
در چهار محور به فعالیت بپردازد:
دانشگاه مجازی المصطفی دانشگاهی مجازی و بین‌المللی است که با مجوز رسمی از وزارت علوم، تحقیقات و فناوری اسلامی ایران زیر نظر جامعةالمصطفی العالمیة در سال ۱۳۸۲ش تأسیس شده‌است. این دانشگاه با هدف گسترش علوم انسانی، اسلامی و اجتماعی در کشورهای مختلف پایه‌ریزی شده‌است. همچنین با توجه به اینکه مدرک وزارت علوم ایران به فارغ التحصیلان اعطا می‌گردد، مدارک علمی آن دارای اعتبار بین‌المللی است. دانشگاه مجازی المصطفی یکی از زیر مجموعه‌های این دانشگاه است که به صورت اینترنتی فعالیت کرده و از دانشجویان غیر ایرانی ثبت نام می‌کند. در حال حاضر این دانشگاه در سه رشته علوم قرآن و حدیث به زبان فارسی، انگلیسی، عربی، اردو در سطح کارشناسی و کارشناسی ارشد، تفسیر و علوم قرآن به زبان فارسی و عربی در سطح کارشناسی ارشد، فقه الشریعه به زبان فارسی و عربی در سطح کارشناسی و زبان فارسی در سطح کارشناسی دانشجو می‌پذیرد. سایت‌های شهر مجازی قرآن مجید، شهر مجازی زبان و ادبیات فارسی و رادیو اینترنتی جهت فعالیت‌های دانشجویان فعال شده‌اند. این دانشگاه بین‌المللی همه ساله به منظور سنجش علوم و مهارت‌های دانش پژوهان در حوزه قرآن و حدیث مسابقات گسترده‌ای را تحت عنوان المپیاد بین‌المللی قرآن و حدیث در رشته‌های مختلف شفاهی، کتبی و آثار در گروه‌های طلاب غیر ایرانی، خانواده طلاب و استادان المصطفی برگزار می‌کند. تربیت‌بدنی جامعه المصطفی هر ساله المپیادهای فرهنگی ورزشی را جهت سنجش سلامت جسمانی و ترغیب طلاب به ورزش همگانی برگزار می‌نماید (در سال ۱۳۹۴ دهمین المپیاد بین‌المللی فرهنگی ورزشی طلاب، پنجمین المپیاد بین‌المللی فرهنگی ورزشی خانواده طلاب و چهارمین المپیاد منطقه‌ای (خارج از ایران) برگزار می‌گردد. همچنین هر ساله جشنواره طوبی را برگزار می‌کند.
مقاطع تحصیلی دانشگاه مجازی المصطفی کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد و دوره‌های کوتاه مدت و پودمانی است. رشته‌های فقه و حقوق، قرآن و حدیث، اخلاق و تربیت، فلسفه، کلام و عرفان، مطالعات اسلامی، تاریخ و تمدن، ادیان و مذاهب، زبان و ادبیات، علوم انسانی ازجمله رشته‌های تحصیلی این دانشگاه است.
آمار ارائه شده برای تعداد دانشجویان این دانشگاه، بیش از هفت هزار نفر از کشورهای مختلف جهان اعلام شده‌است. همچنین برگزاری دوره‌های کوتاه‌مدت تابستانی، برگزاری کنفرانس بین‌المللی ظرفیت‌شناسی و تأثیرگذاری فضای مجازی در ارتقای آموزش‌های دینی (مهر ۹۶)، تولید کتاب‌های آموزشی فارسی به غیرفارسی‌زبانان و همچنین تولید نرم‌افزارهای آموزشی فارسی از دیگر فعالیت‌های این دانشگاه می‌باشد.
می‌توان گفت آموزش زبان فارسی به فراگیران غیر ایرانی از طریق فضای مجازی از شاخصه‌های اختصاصی این دانشگاه است که در حال حاضر بیش از دو هزار و پانصد نفر از هفتاد و شش کشور جهان در حال فراگیری زبان فارسی می‌باشند.
دانشگاه مجازی المصطفی، شامل شش دانشکده زیر است:
از دیگر مراکز وابسته به جامعه‌المصطفی می‌توان از موارد ذیل نام برد:
پژوهشگاه بین‌المللی المصطفی ـ مجتمع عالی فقه (مدرسه حجتیه) ـ دانشگاه مجازی امام خمینی ـ مدرسه المهدی ـ مدرسه بنت‌الهدی ـ انتشارات بین‌المللی المصطفی.
برآوردِ بودجه جامعه المصطفی برای سال ۱۳۹۷ سه هزار و ۵۱ میلیارد و ۲۰۳ میلیون ریال پیشنهاد شد. این مقدار در سال ۱۳۹۹ به ۳٬۰۸۷٬۱۹۱٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال رسید.
جامعه المصطفی در سال ۱۳۹۹ مبلغ ۳۰۹ میلیارد تومان از دولت کمک دریافت کرده‌است و قرار است برای سال ۱۴۰۰ نیز مبلغ ۴۶۵ میلیارد تومان از دولت کمک دریافت کند.
جامعه المصطفی که شعبه‌هایی در سراسر جهان دارد، توسط نیروی قدس سپاه پاسداران به‌عنوان یک سکوی عضوگیری برای جمع‌آوری اطلاعات و عملیات‌هایش، برای شبه‌نظامیان خارجی استفاده می‌شود. المصطفی ورود گردشگران بی اطلاع کشورهای غربی را به ایران تسهیل کرده‌است که اعضای نیروی قدس سپاه به دنبال جمع‌آوری اطلاعات از آنها بودند.ایالات متحده آمریکا بر اساس قوانین ضدتروریسم مرکز آموزش علوم دینی «جامعةالمصطفی العالمیه» را به اتهام ارتباط با فعالیت‌های نظامی-اطلاعاتی نیروی قدس سپاه پاسداران تحریم کرد. به گزارش رویترز به نقل از یک مقام آگاه آمریکایی، جامعه المصطفی پایگاهی برای عملیات برون مرزی نیروی قدس سپاه پاسداران است.