جلال خالقی مطلق
جلال خالقی‌مطلق (زاده ۲۰ شهریور ۱۳۱۶ در تهران)، ادیب، زبان‌شناس، ایران‌شناس و شاهنامه‌پژوه نامدار ایرانی است. عمده کارهای پژوهشی او، در زمینهٔ شاهنامه و حماسه سرایی در ایران بوده‌است. بسیاری از دوستداران فرهنگ ایران، خالقی مطلق را بزرگترین شاهنامه پژوه تمام ادوار می‌دانند. همچنین امروزه در نظر بسیاری از صاحب نظران، تصحیحی که جلال خالقی مطلق از شاهنامه ارائه کرده و توسط انتشارات سخن چاپ شده‌است، بهترین تصحیحی ست که تاکنون از شاهنامه صورت گرفته‌است.
جلال خالقی مطلق در ۲۰ شهریور ۱۳۱۶ در تهران متولد شد. به گفتهٔ خودش، خانوادهٔ او از خانواده‌های اصیل تهرانی بودند و برخلاف بسیاری از خانواده‌های شهرستانی و روستایی در آن دوره، در قید و بند سنت و تعصبات سنتی کهنه نبودند. از این رو جلال در خانواده‌ای با آزادی نسبی و بیشتر از کودکان هم سن و سالش، زندگی می‌کرد. خاندان جلال خالقی مطلق هم همچون دیگر خانواده‌های آن روزگار، همگی در حیاط پدربزرگ او کنار یکدیگر زندگی می‌کردند. همچنین خانوادهٔ او به شدت دوستدار ایران بودند.
جلال تحصیلات دبستان و دبیرستان را در تهران تکمیل کرد. علاقهٔ او به شعر و ادبیات، از همین دوره تحصیل در دبستان نمایان بود. به گفتهٔ خودش، معلم انشای او، انشاهایی که جلال می‌نوشت را در بقیه کلاس‌ها برای دیگر دانش آموزان می‌خواند که نشان از قدرت ادبی خالقی مطلق دارد. خالقی مطلق تحصیلات خود در مقطع دبیرستان را در مدرسه مَروی ادامه داد. در دبیرستان، عضو انجمن ادبی مدرسه بود و چندین بار به رادیو دعوت شد. همچنین جلال از نویسندگان روزنامه مدرسه اش با نام «پیک مَروی» بود.
آن گونه که جلال خالقی مطلق می‌گوید، در ایجاد علاقه و توجه او نسبت به شاهنامه و فردوسی، پسردایی اش بسیار تأثیرگذار بوده‌است. پسردایی او، سابقهٔ قهرمانی در مسابقات کشتی ایران را داشت. جلال می‌گوید که پسردایی‌اش روزها در خانه پدربزرگ آنها، کتاب شاهنامه را باز می‌کرد و اغلب از روی داستان رستم و اشکبوس با صدای بلند می‌خواند و بعد از خواندن، شنا می‌رفت و مجدداً همین رویه را تکرار می‌کرد. در این هنگام جلال نیز در کنار پسردایی‌اش می‌نشست و عاشق آن عکسی بود که رستم، تیر را از کمان به طرف سینه اشکبوس رها می‌کند.
با پایان یافتن دوره‌های تحصیل در مدرسه، خالقی مطلق به آلمان رفت و دوره‌های تحصیلات دانشگاهی را در آلمان گذراند. خانواده او، از بابت اینکه جلال در بین کشورهای اروپایی، آلمان را برای ادامه تحصیل انتخاب کرده، بسیار خوشحال و راضی بودند. برای تحصیل در مقطع دکترا، جلال خالقی مطلق در سه رشته شرق‌شناسی، ژرمانیستیک (زبان و ادبیات آلمانی) و مردم‌شناسی در دانشگاه کلن آلمان ثبت نام کرد. زمینه پژوهشی او در رشته مردم‌شناسی، قوم مایا و سرخ پوستان بود. در رشته ژرمانیستیک، خالقی مطلق برای نخستین بار با حماسه‌ها و اساطیر آلمان و دیگر ملل به‌طور علمی - پژوهشی آشنا شد. در واقع آشنایی او با فنون بررسی اسطوره‌ها و حماسه‌ها، از حماسه‌ها و اسطوره‌های غیرایرانی شروع شد و سپس به شاهنامه رسید. البته او شاهنامه را قبلاً از روی علاقه شخصی مطالعه کرده بود اما به روش علمی - پژوهشی، بعد از اینکه حماسه‌های دیگر ملل را مطالعه کرد، در هنگام تحصیل در آلمان به شاهنامه پرداخت. از این زمان به بعد، خالقی مطلق به‌طور پیوسته و بی‌وقفه مشغول تحقیق و پژوهش در زمینه شاهنامه بوده‌است. موضوع رساله دکترای او، زنان در شاهنامه بوده که به زبان آلمانی نوشته شد و به زبان‌های انگلیسی و فارسی هم ترجمه شده‌است. سرانجام جلال خالقی مطلق در سال ۱۹۷۰ میلادی از دانشگاه کلن آلمان در رشته‌های شرق‌شناسی، ژرمانیستیک و مردم‌شناسی مدرک دکترا گرفت. بعد از آن، او در واحد مطالعات شرق‌شناسی در دانشگاه هامبورگ آلمان مشغول به کار شد و همچنین به مطالعه نسخه‌های خطی شاهنامه پرداخت.
از سال ۱۹۷۰ تا ۱۹۸۰ میلادی، جلال خالقی مطلق مشغول بررسی نسخه‌های خطی و دستنویس شاهنامه بود و محسنات و معایب هر نسخه را در نشریات مختلف گزارش می‌کرد. او در این یک دهه توانست بیش از پنجاه نسخه خطی از شاهنامه را بررسی بکند که تبدیل به شالوده کار او برای تصحیح شاهنامه شد. مقاله‌های تحقیقی او در مجلهٔ سیمرغ (نشریهٔ بنیاد شاهنامه فردوسی)، مجلهٔ دانشکدهٔ ادبیّات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی، ایران‌نامه، ایران‌شناسی، کلک و نامهٔ ایران باستان انتشار می‌یافت. او همچنین در تألیف دانشنامه ایرانیکا نیز با احسان یارشاطر همکاری داشته به نحوی که ۶۵ مقاله در آن دانشنامه، تألیف دکتر خالقی مطلق می‌باشد.
مهم‌ترین دستاورد جلال خالقی مطلق، تصحیح شاهنامه فردوسی است که در هشت دفتر که طی سال‌های ۱۳۶۶ تا ۱۳۸۶ در نیویورک زیر نظر احسان یارشاطر انتشار یافت. تصحیح شاهنامهٔ فردوسی، حاصل بیش از سی سال کار مداوم خالقی در گردآوری و بررسی کهن‌ترین دست‌نویس‌های شاهنامه و مقابلهٔ آنها با پیروی از روش‌های جدید تصحیح متون است. جلال خالقی در کار مقابلهٔ دست‌نویس‌ها از همکاری محمود امیدسالار و ابوالفضل خطیبی در دفترهای ششم و هفتم بهره گرفت. دورهٔ شاهنامهٔ خالقی در سال ۱۳۸۷ توسط مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی در تهران تجدید چاپ شد. وی هم‌اکنون عضو هیئت امنا و فرمند بنیاد فردوسی است.