نظریه اعجاز علمی قرآن
نظریه اعجاز علمی قرآن ادعا می‌کند که قرآن در بیان مطالب علمی که در زمان نگارش قرآن ناشناخته بوده دارای اعجاز است. سابقه نگارش در پیوند علم و دین به آثار ابن سینا، فخر رازی، و ابوحامد غزالی بازمی‌گردد ولی در دوران معاصر افزایش چشم‌گیری یافته است. از نویسندگان این زمینه می‌توان به نعیم المحصی، موریس بوکای، رفیعی محمدی، و رضایی اصفهانی اشاره کرد. این تفسیرها ادعا می‌کنند که بعضی از آیات قرآن نشان‌دهنده اظهارات پیشگویانه دربارهٔ طبیعت جهان، رشد بیولوژیکی و زیستی و دیگر پدیده‌هایی است که بعداً بواسطه تحقیقات علمی تأیید شده و بدین طریق گواهی بر الهی بودن قرآن ارائه می‌کنند. عده ای از دانشمندان و فیلسوفان، این تلاش‌ها را با عنوان مغلطه و سفسطه اعلام کرده و آنرا غیر علمی و متناقض با تئوری‌های علمی در حال پیشرفت می دانند.
بعضی از این آیات شامل موارد زیر است:
طبیعت به عنوان نشانه در قرآن : "سَنُریهم آیاتنا فی الافاق و فی اَنفسهم حتّی یتبین لهم انه الحق" یعنی "آیات خود را در دوردست‌ها و در درون خودشان به آنان نشان خواهیم داد تا جایی که برای آنان روشن شود که این قرآن حق است".
"کُلٌ فی فلکٍ یَسبحون" به این معنا که " هرکدام از آنها در فلکی حرکت می کنند" در اشاره به حرکت خورشید و ماه و ستارگان است که دو بار در قرآن آمده است. فلک در تفاسیر اولیه به معنای چیزی که به دور خود می چرخد و بدین ترتیب به حرکت ظاهری خورشید و ماه در آسمان تفسیر شده است ولی در مبحث اعجاز علمی، فلک را فضا یا کهکشان تعبیر کرده و تفسیر آنرا در شناور بودن خورشید و ماه و ستارگان در درون کهکشان یا همراه با کل کهکشان در فضا می دانند.
"الله الذی رفع السماوات بغیر عمَدٍ ترونها" (سوره ۱۳ آیه ۲) به این معنا که "خدا همان کسی است که آسمان را بدون ستونی که قابل رؤیت باشدآفرید" به وجود قانون جاذبه تفسیر شده است.
"وتری الجبال تحسبها جامده وهی تمر مر السحاب" به معنای "کوه‌ها را می بینی در حالیکه آنها را ثابت می پنداری و حال آنکه آنها همچون حرکت ابرها درگذرند آیه به روشنی می گوید، کوه ها در حرکتند اگر چه به نظر ساکن می آیند. مسلماً حرکت کوه‌ها بدون حرکت زمینهای دیگر که به آنها متصل است معنای ندارد و به این ترتیب معنای آیه چنین می شود که؛ زمین‌ها همه با هم، همچون حرکت ابرها با سرعت در حال حرکت هستند. به متحرک بودن کره زمین تفسیر شده است.
"ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَةَ عَلَقَةً فَخَلَقْنَا الْعَلَقَةَ مُضْغَةً فَخَلَقْنَا الْمُضْغَةَ عِظَامًا فَکَسَوْنَا الْعِظَامَ لَحْمًا ثُمَّ أَنشَأْنَاهُ خَلْقًا آخَرَ"(آیه ۱۴ سوره مومنون) به معنای "نطفه را به صورت علقه درآوردیم پس آن علقه را مضغه گردانیدیم و آنگاه مضغه را استخوانهایى ساختیم بعد استخوانها را با گوشتى پوشانیدیم آنگاه آفرینشى دیگر پدید آوردیم" ادعا شده است که با مراحل رشد و نمو جنین انسان از نظر علم جنین شناسی تطابق دارد چنان‌که محققینی از جمله کیت ال مور ، مارشال جانسون ، جرالد سی گورینگر ابتدا این ادعا را مطرح کردند.
فَمَن یُرِدِ اللّهُ أَن یَهْدِیَهُ یَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلإِسْلاَمِ وَمَن یُرِدْ أَن یُضِلَّهُ یَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَیِّقًا حَرَجًا کَأَنَّمَا یَصَّعَّدُ فِی السَّمَاءکَذَلِکَ یَجْعَلُ اللّهُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذِینَ لاَیُؤْمِنُونَ به معنای "پس کسى را که خدا بخواهد هدایت نماید دلش را به پذیرش اسلام می‌گشاید و هر که را بخواهد گمراه کند دلش را سخت تنگ می‌‏گرداند چنانکه گویى در آسمان صعود می‌کند این گونه خدا پلیدى را بر کسانى که ایمان نمی‌آورند قرار می‌دهد" عده ای این آیه را این‌گونه تفسیر کرده اند که با افزایش ارتفاع و رقت هوا تنفس دشوارتر می شود و ادعا می کنند که این مطلب در آن زمان بر کسی روشن نبوده است.
از سایر موارد می توان به واقع بودن ستارگان در آسمان نزدیک (انا زینا السماء الدنیا به زینت الکواکب)، بزرگی جهان و تعدد ستارگان (فلا اقسم بمواقع النجوم و انه لقسم لو تعلمون عظیم)، زوجیت در انواع حیات (سبحان الذی خلق الازواج کلها مما تنبت الارض و من انفسهم و مما لایعلمون) و مثالهای دیگر اشاره کرد.
درباره تعداد آیاتی که به یافته های علمی اشاره دارند بین مفسرین اختلاف نظر است و تعداد این آیات از ۵ تا ٣٠٠ گفته شده است.
عده ای به انتقاد می گویند که آیه ۴۰ سوره یس دربارهٔ چرخش خورشید و ماه در مدار خودشان صحبت می‌کند و در هیچ‌یک از آیات قرآن از چرخش زمین به دور خورشید و اینکه زمین گرد باشد صحبتی نشده‌است و اینکه قرآن زمین را به فرش تشبیه می‌کند و از مسطح بودن و امتداد یافتن و گسترده شدن زمین می‌گوید (آیات ۳ سوره رعد، ۳۰ نازعات، ۵۳ سوره طه، ۶ و ۷ سوره نباء، ۱۹ سوره نوح، ۲۲ سوره بقره). در پاسخ گفته شده که آیه "رب المشارق و المغارب" یعنی خدای مشرق ها و مغرب ها که در قرآن اشاره شده نشان از گرد بودن زمین دارد و گسترش فقط در سطح مسطح اتفاق نمی افتد و میتواند در سطح کروی نیز رخ دهد.
آیات "الم نجعل الارض مهاداً و الجبال اوتاداً" در سوره النبا آیه ۷ و "القی فی الارض رواسی اَن تمید بکم" در سوره لقمان آیه ۱۰ توسط زمین شناس مصری به نام زغلول النجار به این معنی تفسیر شد که کوهها مانند میخ عمل می کنند و به سمت داخل زمین ریشه دارند و سبب ثابت شدن و عدم لرزش زمین می شوند در حالیکه در علم زمین شناسی چنین ادعایی نشده است.