hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
سلمیاک
سلمیاک با از مجموعه کانی هاست و به آسانی در آب حل می‌شود و شورمزه‌است. کانیهای مشابه آن سیلوین، هالیت است که از آنها در حرارت با بوی آمونیاک متمایز می‌گردد. از نمک آمونیاک مشتق شده‌است. در شعله گاز ناپدید می‌شود. درحرارت با سود و اسیدها آمونیاک تولید می‌کند. NH۴: ۳۳٫۷۲٪ Cl:۶۶٫۲۸٪ برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: تتراگون - تری اکتائدر - رمبودوکائدر، رنگ: بیرنگ - سفید - زرد - متمایل به قرمز، شفافیت: نیمه شفاف، جلا: شیشه ای، رخ: کامل - مطابق باسطح، سیستم تبلور: مکعبی و در رده‌بندی هالوژن است و منشأ تشکیل آن دومین است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سیلوین - هالیت- گوگرد- هالیت است ، از نظر ژیزمان بلورها با سطوح متعدد - پودر- لایه لایه- شوره‌ای - تجمع بادبزنی شکل محلی است و بیشتر در ایتالیا (وزو - اتنا) و آلمان یافت می‌شود.
سلنیم خالص
سلنیم خالص با از مجموعه کانی هاست و قابل انعطاف ازکلمه یونانی Selene به معنای الهه ماه گرفته شده‌است. Se:۱۰۰٪ برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری، رنگ: خاکستری - خاکستری ارغوانی، شفافیت: نیمه شفاف، جلا: نیمه فلزی، رخ: خوب - مطابق با سطح /۰۱۱۲/، سیستم تبلور: تری کلینیک است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - پیریت- کانیهای اورانیوم دار- سلنیورها است ، از نظر ژیزمان بلوری - دانه‌های ایزومتریک - تجمع‌های رشته‌ای - پوشش غبارمانند کمیاب است و بیشتر در آمریکا، روسیه و چک اسلواکی یافت می‌شود.
سنارمونتیت
سنارمونتیت با از مجموعه کانی هاست و از نام کانی‌شناس فرانسوی H.de Senarmont گرفته شده‌است. Sb:۸۳٫۵۴٪ O:۱۶٫۴۶٪ برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: اکتائدر، رنگ: سفید - خاکستری سفید، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: الماسی - ابریشمی - چرب، رخ: ناکامل - مطابق با، سیستم تبلور: مکعبی و در رده‌بندی اکسید است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن فلوئوریت- کرمزیت(قرمزیت)- استیبین- والنتینیت- سروانتیت است. ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگاتهای دانه‌ای یا توده‌ای تقریباً کمیاب است و بیشتر در الجزیره، چک اسلواکی، کانادا، آلمان، رومانی و ایتالیا یافت می‌شود.
سودومالاکیت
سودومالاکیت با از مجموعه کانی هاست و از واژه Pseudos یعنی دروغین و مالاکیت (malachite) گرفته شده‌است. در حرارت شعله در اسیدها حل می‌شود. CuO:۶۹٫۰۹٪ P2O۵:۲۴٫۶۵٪ H2O:۶٫۲۶٪ برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری، رنگ: سبز زمردی - سبز تیره، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: صدفی، جلا: شیشه‌ای - چرب، رخ: ناقص، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی فسفات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن واکنش‌های شیمیایی و اشعه Xمالاکیت - کورن والیت- آزوریت- مالاکیت- لیمونیت- کالسدوئن و غیره است ، از نظر ژیزمان استالاکتیتی - آگرگات یا انگورهای به ندرت بلوری کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، چک اسلواکی، انگلستان و URSS یافت می‌شود.
سیانوتریکیت
سیانوتریکیت با از مجموعه کانی هاست و کانی مشابه آن اوری کلسیت است. از کلمات یونانی Kuanos یعنی آبی و Thrix به معنای مو گرفته شده‌است. دراسیدها محلول است. CuO:۴۹٫۳۹٪ Al2O۳:۱۵٫۸۲٪ SO۳:۱۲٫۴۲٪ H2O:۲۲٫۳۷٪ برای اولین بار در رومانی کشف شد و از نظر شکل بلور: آسیکولار، رنگ: آبی تیره، شفافیت: شفاف، جلا: ابریشمی، رخ: خوب، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی سولفات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن اوری کلسیت- آزوریت- مالاکیت- لیمونیت است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگاتهای شعاعی - سیخ سیخ تقریباْ کمیاب است و بیشتر در رومانی، فرانسه، یونان، آمریکا، یونان یافت می‌شود.
سیترین
سیترین با از مجموعه کانی هاست و خواص فیزیکی و شیمیایی این کانی مشابه کوارتز است نام آن از از واژه فرانسوی  به معنی لیموئی گرفته شده‌است. سیترین در رنگ‌های زرد تا نارنجی مایل به قهوه ای و به صورت کریستالی تا خوشه ای یافت می‌شود. محلول در HNO۳ و مقدار Mg تحت تأثیر اسیدها کم می‌شود. MgO:23.41% FeO:41.71% SiO۲:۳۴٫۸۸٪ (خالص ۱/۱: Mg / Fe) (سری ایزومورف فورستریت تافایالیت) برای اولین بار در زیمبابوه کشف شد و از نظر شکل بلور: پهن و کوتاه - ندرتاْ دوهرمی (بی پیرامیدال)، رنگ: زرد روشن تا زرد طلائی، شفافیت: نیمه شفاف، شکستگی: صدفی - تراشه‌ای (خشن)، جلا: شیشه‌ای، رخ: ناقص - مطابق با سطح و در رده‌بندی اکسید است و منشأ تشکیل آن پگماتیتی - هیدروترمال است. همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - ارتوز- موسکویت است. سیترین طبیعی معمولاً کمیاب تر است و به همین دلیل اغلب سیترین‌های موجود در بازار در واقع آمیتیست هستند که تحت دمای بالا تغییر رنگ از بنفش به زرد می‌دهند. حتی کوارتز دودی در دمایی بین 300 تا 400 درجه سانتیگراد می‌تواند به رنگ زرد تغییر کند. تشخیص سیترین‌های بهسازی شده مشکل است و فقط یک کارشناس در آزمایشگاه گوهرشناسی می‌تواند تشخیص دهد.
برزیل صادرکننده بزرگ سیترین در جهان است.از دیگر کشورهایی که این کانی در آنجا یافت می‌شود عبارت انداز:آمریکا، بولیوی، اسپانیا، ماداگاسکار، آرژانتین، هند و برخی کشورهای آفریقایی یافت می‌شود. در ایران سنگ سیترین در کوه‌های مازندران، همدان، کرمان، قم و کرمانشاه یافت می‌شود. نمونه‌های سیترین ایرانی غالبا دارای کیفیت پایینی بوده و کمتر نمونه‌های با کیفت آن دیده شده‌است.
نمونه ای از سنگ سیترین به وزن 20200 قیراط در اسپانیا یافت شده که به مالاگا (Malaga نام شهری در اسپانیا) معروف است. این قطعه در موزه طبیعت اسپانیا قرار دارد.
سیدروناتریت
سیدروناتریت با از مجموعه کانی هاست و در آب گرم محلول است و با آب سرد تمیز می‌شود. از ترکیب شیمیایی آن گرفته شده‌است. در آب گرم محلول است و با آب سرد تمیز می‌شود. Na2O:۱۶٫۹۹٪ Fe2O۳:۲۱٫۸۷٪ SO۳:۴۳٫۸۷٪ H2O:۱۷٫۲۷٪ برای اولین بار در شیلی کشف شد و از نظر شکل بلور: کشیده و با برجستگیهای طولی، رنگ: زرد - قهوه‌ای - زرد یا نارنجی، شفافیت: نیمه شفاف، جلا: شیشه‌ای - مات، رخ: کامل - مطابق باسطح، سیستم تبلور: رمبوئدریک و در رده‌بندی سولفات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - ملانتریت- ولتائیت- پیریت است ، از نظر ژیزمان رشته‌ای ظریف - تجمع پیازی شکل - قشر قشر کمیاب است و بیشتر در شیلی، بولیوی، روسیه و جزایر دریای خزر یافت می‌شود.
سیریلوویت
سیریلوویت با از مجموعه کانی هاست و از نام محل Cyrilov در چک اسلواکی اخذ شده‌است. از نظر شکل بلور: پسودواکتائدر - تترائدر، رنگ: زرد - قهوه‌ای - زرد نارنجی، شفافیت: شفاف، جلا: شیشه ای، سیستم تبلور: کوادراتیک و در رده‌بندی فسفات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن پگماتیتی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - استرگنیت- گرافتونیت و غیره است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، چک اسلواکی، برزیل یافت می‌شود.
سیژنیت
سیژنیت با از مجموعه کانی هاست و از نام محل معدنی Siegen در آلمان گرفته شده‌است محلول در HNO3 Co: ۲۹٫۰۲٪ Ni: ۲۸٫۸۹٪ S: ۴۲٫۰۹٪ کبالت خالص - نیکل خالص و ادخال‌های Fe , Cu , Se برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: اکتائدر، رنگ: خاکستری تیره - خاکستری فلزی - خاکستری بنفش، شفافیت: کدر (اپاک)، شکستگی: نامنظم، رخ: ناقص- مطابق با سطح، سیستم تبلور: مکعبی و در رده‌بندی سولفور است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن هیدرو ترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن اشعه X و و اکنشهای شیمیائیبراووئیت- لیدریت- پیریت- لینه ایت و غیره است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات دانه‌ای کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، چک اسلواکی، سوئد، نامبیا، زئیر و آمریکا یافت می‌شود.
سیکلریت
سیکلریت با از مجموعه کانی هاست و از نام Sickler کاشف ژیزمان اخذ شده‌است. محلول در اسیدها نسبت به تغییرات Fe,Mn ناپایدار است. از نظر شکل بلور: نامنظم، رنگ: قهوه‌ای تیره - زرد، شفافیت: کدر(اپاک)، شکستگی: نامنظم، جلا: چرب، رخ: ناقص - مطابق با سطح، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی فسفات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن ثانوی- پگماتیتی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سختی - اشعه X و واکنش هایشیمیائیگرافتونیت- تری فیلیت- پورپوریت و غیره است ، از نظر ژیزمان آگرگات توده‌ای کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، سوئد، آمریکا، استرالیا یافت می‌شود.
سیلندریت
سیلندریت با از مجموعه کانی هاست و کمی محلول در اسید کلریدریک گرم و اسید نیتریک-باآب تمیز می‌شود. از کلمه یونانی Kulindros مشتق شده‌است. کمی محلول در اسید کلریدریک گرم و اسیدنیتریک - باآب تمیز می‌شود. Pb:۳۰٫۵۹٪ Sn:۲۳٫۳۶٪ Sb:۲۳٫۹۶٪ S:۲۲٫۰۹٪ برای اولین بار در بولیوی کشف شد و از نظر شکل بلور: مشخص نیست، رنگ: خاکستری سربی تیره، شفافیت: کدر(اپاک)، جلا: فلزی، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی سولفور است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - جمسونیت- فرانکئیت- استانیت است کاربرد آن: در گذشته به عنوان کانسار قلع مصرف می‌شده‌است.، از نظر ژیزمان تجمع استوانه‌ای در مقطع مایل - دایروی مانند یک لوله کاغذ کمیاب است و بیشتر در بولیوی و روسیه یافت می‌شود.
سیلوانیت
سیلوانیت با از مجموعه کانی هاست و با آب شسته می‌شود. کانی مشابه آن کرمزیت است که از نظر شکل بلورها از یکدیگر قابل تفکیک هستند. از نام Transylvanie گرفته شده‌است به آسانی ذوب می‌شود و در اسیدها محلول است. Ag:۱۳٫۲۲٪ Au:۲۴٫۱۹٪ Te:۶۲٫۵۹٪ همراه با انکلوزیون‌های Sb,Pb,Cu برای اولین بار در رومانی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشورهای کوتاه و پهن - ماکله، رنگ: سفید نقره‌ای متمایل به زرد، شفافیت: کدر(اپاک)، جلا: فلزی، رخ: کامل - مطابق باسطح، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سولفور است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن کرمزیت- کریزیت- پتزیت- کالاوریت و غیره است کاربرد آن: کانسار نقره، طلا و تلور، از نظر ژیزمان بلورها با شباهت به حروف هیروگلیف، اسکلت، دندریت، دانه‌ای کمیاب است و بیشتر در رومانی، استرالیا و آمریکا یافت می‌شود.
سیلویت
سیلویت با از مجموعه کانی هاست و به راحتی درآب حل می‌شود-مزه تلخ و شوردارد-کانی مشابه آن هالیت است. از اسم کوچک شیمیدان هلندی Sylvius de la Boe گرفته شده‌است. درشعله شمع ذوب می‌شود و رنگ شعله بنفش دارد.. به راحتی درآب حل می‌شود - مزه تلخ و شوردارد. K:۵۵٫۴۴٪ Cl:۴۷٫۵۶٪ برای اولین بار در فرانسه کشف شد و از نظر شکل بلور: هگزائدر - اکتائدر، رنگ: سفید - زردفام - متمایل به قرمز - خاکستری - متمایل به آبی، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: صدفی، جلا: شیشه ای، رخ: کامل، سیستم تبلور: مکعبی و در رده‌بندی هالوژن است و منشأ تشکیل آن ژیزمان نمک دریایی - دریاچه‌های شور - بخارات ولکانیک است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن هالیت- کارنالیت- هالیت است کاربرد آن: منبع پتاسیم، از نظر ژیزمان بلوری - اگرگاتهای دانه‌ای، رشته‌ای یا خاکی، قشری و پوسته‌ای تقریباً کمیاب است و بیشتر در آلمان، روسیه، کانادا، آمریکا یافت می‌شود.
سیلیمانیت
سیلیمانیت با از مجموعه کانی هاست و کانی‌های مشابه آن سیانیت و مولّیت است. از نام کانی‌شناس آمریکایی B.Silliman گرفته شده ست. ذوب نمی‌شود - در اسیدها نامحلول است برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: سوزنی، رنگ: خاکستری زرد - آبی روشن - خاکستری سبز - متمایل به قرمز - سفید، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: شیشه‌ای - ابریشمی، رخ: کامل، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن دگرگونی - دگرگونی مجاورتی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سیانیت - مولّیت- کوردئیریت- آندالوزیت- اسپینل است. کاربرد آن: مواد نسوز - برای ایزولاسیون و غیره، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات رشته‌ای - ورقه‌ای (فیبروکیت) - شعاعی DDD متراکم فراوان است و بیشتر در آلمان، اطریش، هند، بیرمانی، آمریکا، روسیه، نروژ و سری لانکا یافت می‌شود.
شنگرف
شنگرف یا سینابر (Cinabre یا Cinnabar) با از مجموعه کانی‌های سمی است. در طبیعت به صورت بلور موجود است ولی به‌طور صنعتی نیز تولید می‌شود. شنگرف در شعله بخار می‌شود و در اسید نیتریک و اسید سولفوریک نامحلول است. شنگرف جسمی دارای بلورهای شش گوش قرمز رنگ است. آن را با هدایت گاز هیدروژن سولفید (H2S) به محلول نمک‌های جیوه تهیه می‌کنند. کانیهای مشابه آن رآلگار، پروستیت، کوپریت، روتیل، هماتیت و غیره است.
شنگرف در ابتدا سیاه رنگ بوده ولی بعد از حرارت دادن به گونه پایدار قرمز، تغییر می‌یابد. در لاتین آن را به نام Cinnabar (سینابر) می‌شناسند.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن رآلگار، پروستیت، کوپریت، روتیل، هماتیت، استیبین، پیریت، مارکاسیت، کالسدوئن، کوارتز است.
شنگرف کانسار مهم جیوه است.
از نظر ژیزمان بلورهای کمیاب - آگرگاتهای دانه‌ای - توده‌ای - پسودومرف تقریباً کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، یوگسلاوی، چک اسلواکی، روسیه، آمریکا، چین و اسپانیا یافت می‌شود.
برای تولید رنگ قرمز شنگرفی در نقاشی به کار می‌رود. همچنین قدیم در نگارش نسخ خطی برای نوشتن به رنگ قرمز به کار می‌رفته‌است. برای نمونه می‌توان به قرآن سی پاره ۱۷۳۲ در کتابخانه شاهچراغ اشاره نمود.
شابازیت
شابازیت با از مجموعه کانی هاست و لومینسانس کامل به صورت بخشی نشان می‌دهد. از زبان یونانی مشتق شده‌است. میل ترکیبی آن چندان بالا نیست ولی در HCl حل می‌شود. CaO:۱۴٫۵۲٪ Al2O۳:۲۶٫۳۹٪ SiO۲:۳۱٫۱٪ H2O:۲۷٫۹۹٪ برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: رمبوئدر - ماکله، رنگ: سفید - زرد - متمایل به قرمز، شفافیت: شفاف - نیمه کدر، شکستگی: نامنظم، جلا: شیشه ای، رخ: ناقص - مطابق با سطح /۱۱۰۱/، سیستم تبلور: رمبوئدریک و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن هیدروترمال - بعد از آتشفشانی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن چگالی - سختی - واکنش هایشیمیایی و اشعه Xکلسیت - دولومیت- کلسیت- استیلبیت- هولاندیت- آنالسیم و غیره است ، از نظر ژیزمان بلوری فراوان است و بیشتر در آلمان غربی، چک اسلواکی، ایسلند، استرالیا، زلاندنو، آمریکا یافت می‌شود.
شاپمانیت
شاپمانیت با از مجموعه کانی هاست و از نام کانی‌شناس کانادائی E.J.Chapman گرفته شده‌است. Fe2O۳:۳۶٫۷۳٪ Sb2O۳:۳۳٫۵۵٪ SiO۲:۲۷٫۶۵٪ H2O:۲٫۰۷٪ برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: پهن و کوتاه - منشوری، رنگ: سبز زرد - زرد - سبززیتونی، شفافیت: کدر(اپاک)، جلا: مات، سیستم تبلور: رومبوئدریک و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال - ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - استیبین- برتیئریت و غیره است. ، از نظر ژیزمان بلوری کمیاب است و بیشتر در آلمان، چک اسلواکی و مکزیک یافت می‌شود.
شاموزیت
شاموزیت با از مجموعه کانی هاست و دارای شکستگی ناصاف است. محلی در سوئیس بنام chamoson می‌باشد. ناپایدار برای اولین بار در آلمان شرقی کشف شد و از نظر شکل بلور: ایزومتری یا طویل مطابق سطح - ماکله، رنگ: خاکستری -خاکستری سبز - قهوه‌ای - سیاه مایل به سبز، شفافیت: کدر(اپاک)، شکستگی: ناصاف، جلا: شیشه‌ای - کدر، رخ: ندارد، سیستم تبلور: مونوکلینیک است و منشأ تشکیل آن رسوبی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن دلسیت - تورنیگیت- کلسیت- سیدریت- لیمونیت- مگنتیت است ، از نظر ژیزمان اگرگات توده‌ای - دانه‌ای فراوان است و بیشتر در آلمان شرقی، سوئیس، فرانسه، چک اسلواکی یافت می‌شود.
شورل
شورل با از مجموعه کانی هاست و از واژه شورل اخذ شده‌است. در اسیدها نامحلول است. ترکیب شیمیایی بسیار متغیر با انکلوزیون‌های مهمFe۳+, Mn , Ca و گاه حتی Cr , Ti , V , Li و غیره برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: خورشید تورمالین - منشوری - آسیکولار، رنگ: سیاه - قهوه‌ای - آبی سیاه، شفافیت: کدر(اپاک)، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: شیشه ای، رخ: ناکامل - مطابق با سطح، سیستم تبلور: رمبوئدریک و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن ماگمائی - پگماتیتی - دگرگونی - رگه‌های تیپ آلپی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن مشابه تورمالینآمفیبول-آکتینوت-ریه بکیت-بریل -آندالوزیت- ارتوز- آپاتیت- کوارتز- بریل- توپاز است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات متراکم - شعاعی - رشته‌ای فراوان است و بیشتر در یافت شده در آلمان غربی، چک اسلواکی، نروژ، سوئد، اطریش، سوئیس، نامبیا، ماداگاسکار، استرالیا، برزیل، آمریکا و کانادا یافت می‌شود.
شئلیت
شئلیت با از مجموعه کانی هاست و لومینسانس قوی دارد.(آبی تیره) از نام شیمیدان سوئدی K.Scheel اخذ شده‌است. به سختی در HCl و HNO۳ حل می‌شود. CaO:۱۹٫۴۷٪ WO۳:۸۰٫۵۳٪ برای اولین بار در آلمان شرقی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - قرصی شکل، رنگ: سفید - قهوه‌ای - زرد - خاکستری سفید - متمایل به قرمز - متمایل به سبز، شفافیت: شفاف - نیمه کدر، شکستگی: صدفی، جلا: الماسی - چرب، رخ: کامل- مطابق با سطح /۱۰۱/، سیستم تبلور: کوادراتیک و در رده‌بندی ولفرامات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن پگماتیتی - پنوماتولیتی - هیدروترمال - دگرگونی مجاورتی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سختی - چگالی - لومینسانس ومحتوای Pb و اشعه Xکروزیت - باریت - پاولیت - آنکلزیت -کوارتز- مولیبدنیت- فلوئورین- ولفرامیت- کوارتز و غیره است ، از نظر ژیزمان بلوری - توده‌ای - پسودومرف فراوان است و بیشتر در آلمان شرقی و غربی، چک اسلواکی، نامبیا، استرالیا، گروئنلند، بولیوی، اطریش، کانادا، آمریکا و یونان یافت می‌شود.
فارماکوسیدریت
فارماکوسیدریت با از مجموعه کانی هاست و پرل مگنتیک تشکیل می‌دهد-درآمونیاک قرمز می‌شود ولی رنگ اصلی خودرا دراسید ClH غلیظ بدست می‌آورد. از کلمات یونانی Pharmakon یعنی سم و Sideros به معنای آهن گرفته شده‌است. درشعله ذوب می‌شود و یک پرل مگنتیک تشکیل می‌دهد - درآمونیاک قرمز می‌شود ولی رنگ اصلی خود را دراسید HClغلیظ بدست می‌آورد. K2O:۵٫۳۹٪ Fe2O۳:۳۶٫۵۷٪ As2O۵:۳۹٫۴۷٪ H2O:۱۸٫۵۷٪ برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: مکعبی - تترائدر، رنگ: سبز زیتونی - سبز زمردی تا قهوه‌ای قرمز، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: نامساوی - نامنظم، جلا: الماسی - چرب، رخ: ناکامل - مطابق با، سیستم تبلور: مکعبی و در رده‌بندی آرسنیات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - اسکورودیت- آرسنوپیریت- لیمونیت و غیره است ، از نظر ژیزمان بلورهای دانه‌ای - خاکی تقریباْ کمیاب است و بیشتر در آلمان، انگلستان، چک اسلواکی، آمریکا و استرالیا یافت می‌شود.
فارماکولیت
فارماکولیت با از مجموعه کانی هاست و قابل انعطاف بوده و کمی درآب محلول است. از کلمات یونانی Pharmakon یعنی سم و Sideros به معنای آهن گرفتـــه شده‌است. در اسیدها و کمی درآب محلول است. CaO:۲۵٫۹۶٪ As2O۵:۵۳٫۲۰٪ H2O:۲۰٫۸۴٪ برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: آسیکولار، رنگ: سفید - زرد - متمایل به قرمز، شفافیت: نیمه شفاف، شکستگی: نامنظم، جلا: شیشه‌ای - ابریشمی، رخ: خوب- مطابق با، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی آرسنیات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - اریتریت- آنابرژیت- ژرسدورفیت- نیکلین و غیره است ، از نظر ژیزمان آگرگاتهای رشته‌ای - بلوری - خوشه‌ای - استالاگتیتی - پودری - اسفنجی (کف مانند) تقریباْ کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، چک اسلواکی و آمریکا یافت می‌شود.
فری مولیبدیت
فرّی مولیبدیت با از مجموعه کانی هاست و ازترکیب شیمیایی اش مشتق شده‌است. محلول در اسیدها و آمونیاک به راحتی ذوب می‌شود. Fe2O۳:۲۲٫۲۵٪ MoO۳:۶۰٫۱۷٪ H2O:۱۷٫۵۸٪ برای اولین بار در آمریکا (کلرادو) کشف شد و از نظر شکل بلور: سوزنی - فلسی، رنگ: زرد، شفافیت: غیر شفاف، جلا: الماسی - ابریشمی، رخ: کامل، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی مولیبدنیت است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - مولیبدنیت است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگاتهای رشته‌ای، فلسی و خاکی فراوان است و بیشتر در آلمان شرقی، ایتالیا، اطریش، چک اسلواکی، استرالیا، روسیه، آمریکا و کانادا یافت می‌شود.
فرانکلینیت
فرانکلینیت با از مجموعه کانی هاست و اغلب دارای خاصیت مغناطیسی ضعیف است- ذوب نمی‌شود DDD خاصیت مغناطیسی به خود می‌گیرد. -کانیهای مشابه آن مگنتیت و کرومیت است. از محل Franklin در نیوجرسی آمریکا گرفته شده‌است. محلول در HCl - ذوب نمی‌شود. متغیر دارای انکلوزیون‌های Mn برای اولین بار در آمریکا (فرانکلین) کشف شد و از نظر شکل بلور: اکتائدر، رنگ: سیاه - خرده‌های نازک آن نیمه شفاف و به رنگ قرمز تیره‌است. شفافیت: کدر (اپاک)، شکستگی: صدفی، جلا: فلزی - نیمه فلزی، رخ: نا کامل- مطابق با، سیستم تبلور: مکعبی و در رده‌بندی اکسید است
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن مگنتیت - کرومیت- کلسیت- زنسیت- ویلمیت- رودونیت است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات دانه‌ای - توده‌ای کمیاب است و بیشتر در آمریکا، روسیه (اورال) یافت می‌شود.
فرانکئیت
فرانکئیت با از مجموعه کانی هاست و کمی محلول در اسید کلریدریک گرم و اسیدنیتریک - باآب تمیز می‌شود. از نام دومهندس معدن C.E.Francke گرفته شده‌است. کمی محلول در اسید کلریدریک گرم و اسیدنیتریک - باآب تمیز می‌شود. Pb:۴۹٫۷۸٪ Sn:۱۷٫۱۰٪ Sb:۱۱٫۶۵٪ S:۲۱٫۴۷٪ با انکلوزیون‌های Ag,Ge,In برای اولین بار در بولیوی کشف شد و از نظر شکل بلور: پهن - کوتاه - نازک، رنگ: خاکستری - سیاه گاهی قوس و قزحی، شفافیت: کدر(اپاک)، جلا: فلزی، رخ: کامل - مطابق با سطح، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سولفور است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن ته آلیت- بولانژریت- سیلندریت- ورتزیت است ، از نظر ژیزمان بلوری - توده‌ای با رشته‌های شعاعی - گلوله‌ای کوچک - فلسی کمیاب است و بیشتر در بولیوی، آمریکا و روسیه یافت می‌شود.
فربریت
فربریت با از مجموعه کانی هاست و از نام یکنفر آلمانی (R.Ferber) گرفته شده‌است. در HC , H2SO۴ حل می‌شود. FeO:۲۳٫۶۵٪ WO۳:۷۶٫۳۵٪ از نظر شکل بلور: قرصی شکل - منشوری، رنگ: سیاه - خاکستری سیاه، شفافیت: کدر(اپاک)، شکستگی: نامنظم، جلا: نیمه فلزی - مات، رخ: کامل، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی ولفرامات است همچنین خاصیت مغناطیسی متوسط و منشأ تشکیل آن پنوماتولیتی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سختی - انحلال در اسیدهاکولومبیت- شئلیت- ولفرامیت- توپاز و غیره است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات دانه‌ای - توده‌ای کمیاب است و بیشتر در آلمان شرقی، آمریکا، بولیوی، پرو و گروئنلند یافت می‌شود.
فسفوسیدریت
فسفوسیدریت با از مجموعه کانی هاست و دارای شکستگی ناصاف از نظر ترکیب شیمیائی به این نام خوانده می‌شود. Fe2O۳:۴۲٫۷۳٪ P2O۵:۳۷٫۹۹٪ U2O:۱۹٫۲۸٪ با Al,Mn برای اولین بار در آلمان غربی کشف شد و از نظر شکل بلور: ورقه‌ای - پهن و کوتاه - منشور کوتاه، رنگ: قرمز بنفش، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، جلا: شیشه ای، رخ: خوب - مطابق با سطح، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی فسفات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - فارماکوزیدریت- لیمونیت است ، از نظر ژیزمان بلور- اگرگات توپی تقریباْ کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، ایتالیا، فرانسه و آمریکا یافت می‌شود.
فسفوفیلیت
فسفوفیلیت با از مجموعه کانی هاست و دارای شکستگی ناصاف است. به علت ترکیب شیمیائی و نیز در یونانی phullon به معنای برگ و ورق است.
قابل حل در اسیدها ZnO:۳۶٫۲۷٪ FeO:۱۶٫۰۲٪ P2O۵:۳۱٫۶۴٪ H2O:۱۶٫۰۷٪ با Mn برای اولین بار در آلمان غربی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری بلند - ورقه‌های نازک، رنگ: آبی - سبز، شفافیت: شفاف، شکستگی: ناصاف، جلا: شیشه ای، رخ: عالی - مطابق با سطح، دستگاه تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی فسفات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - ویویانیت- اسفالریت- تریپلیت- آپاتیت است، از نظر ژیزمان بلور- ماکل کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی و بولیوی یافت می‌شود.
فناسیت
فناسیت با از مجموعه کانی هاست و کانیهای شبیه آن کوارتز و توپاز می‌باشد. از کلمه یونانی Phenax بمعنای دروغگو گرفته شده‌است. نامحلول در اسیدها - ذوب نمی‌شود BeO:۴۵٫۵۳٪ SiO۲:۵۴٫۴۷٪ برای اولین بار در نروژ کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - رمبوئدر مسطح - اغلب به‌طور عمودی، رنگ: بی رنگ - متمایل به آبی - سفید - زرد - صورتی قهوه ای، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: صدفی، جلا: شیشه ای، رخ: ناکامل - مطابق با /۱۰۲۰/، سیستم تبلور: رمبوئدریک و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن پگماتیتی - هیدروترمال - رگه‌های تیپ است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن کوارتز - توپاز- آپاتیت- کوارتز- بریل- توپاز و غیرهآلپیشیاردار است کاربرد آن: گاهی کانسارBe و به عنوان سنگ ظریف تزئیناتی مصرف می‌شود.، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات دانه‌ای - شعاعی کمیاب است و بیشتر در اطریش، روسیه، سوئیس، نروژ، برزیل، نامبیا و آمریکا یافت می‌شود.
فوسژنیت
فوسژنیت با از مجموعه کانی هاست و به آسانی با چاقو بریده می‌شود-دارای لومینسانس زردروشن - کانیهای مشابه آن سروزیت و آنگلزیت است. از کلمه یونانی Phosgen که خود از Phos به معنای نورو gennan به معنای تولیدکردن گرفته شده‌است در شعله ذوب می‌شود. محلول در اسید نیتریک غلیظ PbO:۸۱٫۸۶٪ Cl:۱۳٪ CO۲:۵٫۱۴٪ برای اولین بار در ایتالیا کشف شد و از نظر شکل بلور: منشورهای کوتاه - هرمی - پهن و کوتاه، رنگ: سفید - خاکستری - زرد - متمایل به سبز - صورتی، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: صدفی، جلا: الماسی - شیشه‌ای - چرب، رخ: کامل - مطابق با -، سیستم تبلور: کوادراتیک و در رده‌بندی کربنات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سروزیت - آنگلزیت- سروزیت- آنگلزیت و دیگر کانیهای سرب است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات‌های دانه‌ای - توده‌ای تقریباً کمیاب است و بیشتر در ایتالیا، انگلستان، لهستان، آمریکا، آرژانتین، تونس و نامبیا یافت می‌شود.
فیبروفریت
فیبروفریت با از مجموعه کانی هاست و از کلمات لاتین fibra یعنی فیبر و رشته و ferrum به معنای آهن گرفته شده‌است. به آسانی در آب حل می‌شود. Fe2O۳:۳۰٫۸۳٪ ۶ SO۳:۳۰٫۹۱٪ H2O:۳۸٫۲۶٪ برای اولین بار در شیلی (کوپیاپو) کشف شد و از نظر شکل بلور: آسیکولار، رنگ: سفید - زردروشن - خاکستری - سبز تا سبز روشن، شفافیت: نیمه شفاف، جلا: ابریشمی - صدفی، رخ: کامل - مطابق با، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی سولفات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - آلونوژن- هالوتریکیت- ملانتریت و دیگر سولفاتها است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگاتهای توده‌ای - حفره دار- شعاعی - خوشه‌ای تقریباْ کمیاب است و بیشتر در آرژانتین، فرانسه، چک اسلواکی، شیلی، بولیوی، آمریکا و روسیه یافت می‌شود.
فیلیپسیت
فیلیپسیت با از مجموعه کانی هاست و از نام کانی‌شناس انگلستانی W.Phillips اخذ شده‌است. محلول در HCl K2O:۷٫۰۹٪ CaO:۸٫۴۴٪ Al2O۳:۲۳٫۰۱٪ برای اولین بار در آلمان غربی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - ماکله، رنگ: سفید - زرد - متمایل به قرمز، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: نامنظم، جلا: شیشه ای، رخ: ناقص - مطابق با سطح ,، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن هیدروترمال - بعد از آتشفشانی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن واکنش‌های شیمیایی و اشعه Xهارموتوم- کلسیت- شابازیت- آنالسیم و غیره است. ، از نظر ژیزمان بلوری کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، چک اسلواکی، ایتالیا، ایرلند شمالی یافت می‌شود.
کابرریت
کابرریت با از مجموعه کانی هاست و از نام محل اکتشاف آن Sierra Cabreira درپرتقال گرفته شده‌است. در اسیدها محلول است. برای اولین بار در یونان کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - آسیکولار، رنگ: سبز سیبی، شفافیت: نیمه شفاف، جلا: الماسی - صدفی، رخ: کامل - مطابق با، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی آرسنیات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - اریتریت- ژرسدرفیت- کلوآنتیت و غیره است ، از نظر ژیزمان بلوری - اگرگاتهای پودر تقریباْ کمیاب است و بیشتر در پرتغال، یونان و اطریش یافت می‌شود.
کاچولونگ
کاچولونگ با از مجموعه کانی هاست و خواص فیزیکی و شیمیایی آن شبیه کالسدوئن است. از کلمة مونگول چینی (رودخانه Kach) در ترکمنستان گرفته شده‌است. محلول در KOH SiO۲:۱۰۰٪ همراه با ادخالهای Al,Fe,Mg,Ca,Ni,Cr برای اولین بار در عراق - نجف کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری کوتاه، رنگ: سفید گچی، شفافیت: کدر(اپاک)، شکستگی: صدفی و در رده‌بندی اکسید است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن کالسدوئن - اوانسیت- اپال- کالسدوئن- آگات است ، از نظر ژیزمان تقریباً کمیاب است و بیشتر در اطریش، چک اسلواکی، بسیار فراوان در استپ‌های مونگول (ترکمنستان) یافت می‌شود.
کارنوتیت
کارنوتیت با از مجموعه کانی هاست و دارای رادیواکتیویته شدید-ازکانیهای مشابه آن کوپیاپیت و تیویامونیت است. از نام شیمیدان فرانسوی M.A.Carnot گرفته شده‌است. دراسیدها محلول است. K2O:۱۰٫۴۴٪ UO۲:۶۳٫۴۲٪ V2O۵:۲۰٫۱۶٪ H2O:۵٫۹۸٪ برای اولین بار در آمریکا (آریزونا) کشف شد و از نظر شکل بلور: پهن و کوتاه - رمبوئدر، رنگ: زرد قناری -زرد - سبز، شفافیت: شفاف، جلا: مات - خاکی - صدفی، رخ: عالی، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی وانادات است و منشأ تشکیل آن هیپرژن است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن کوپیاپیت - تیویامونیت- تیویامونیت- آسفالت- وانادینیت و غیره است کاربرد آن: کانسار اورانیوم، از نظر ژیزمان بلوری تقریباْ کمیاب است و بیشتر در آمریکا (کلرادو)، استرالیا، زئیر و روسیه یافت می‌شود.
کازولیت
کازولیت با از مجموعه کانی هاست و رادیواکتیویته قوی دارد. از نام محل Kasolo در زئیر اقتباس شده‌است. به سختی در اسیدها حل می‌شود PbO:۳۷٫۵۴٪ UO۳:۴۹٫۲۶٪ SiO۲:۱۰٫۱۷٪ H2O:۳٫۰۳٪ و ادخال‌های Ba, P, As برای اولین بار در زئیر کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری، رنگ: قهوه‌ای زرد - قرمز نارنجی، شفافیت: شفاف - نیمه کدر، جلا: نیمه الماسی - مات، رخ: کامل- مطابق با سطح، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن زون‌های اکسیدان ثانویه است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - توربرنیت- سروزیت- اورانینیت و غیره است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات شعاعی - توده‌ای کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، فرانسه، زئیر و کانادا یافت می‌شود.
کاسیتریت
کاسیتریت با از مجموعه کانی هاست و کانی مشابه آن اسفالریت است. از کلمه یونانی Kassiteros یعنی قلع گرفته شده‌است در اسیدها نامحلول است - ذوب نمی‌شود. Sn:۷۸٫۶٪ O:۲۱٫۴٪ با انکلوزیون‌های Fe,Ta برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - بی پیرامیدال - ندرتاً آسیکولار - ماکله، رنگ: قهوه‌ای سیاه - زرد خاکستری، شفافیت: غیر شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: صدفی، جلا: الماسی - فلزی، رخ: نا کامل، سیستم تبلور: کوادراتیک و در رده‌بندی اکسید است و منشأ تشکیل آن پگماتیتی - هیدروترمال - ثانوی - آبرفت ها است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن اسفالریت- فلوئوریت- شیلیت- ولفرامیت- توپاز است کاربرد آن: کانسار قلع، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات دانه‌ای - قلوه‌ای - پسودومرف - قلوه سنگی فراوان است و بیشتر در آلمان شرقی، چک اسلواکی، انگلستان، فرانسه، روسیه، آمریکا، مالزی، تایلند، بولیوی، استرالیا، مکزیک یافت می‌شود.
کاکوگزن
کاکوگزن با از مجموعه کانی هاست و در زبان یونانی Kakos به معنای بد و Xenos به معنای مهمان است. حل شونده در اسیدها Fe2O۳:۴۱٫۱۸٪ P2O۵:۲۷٫۴۶٪ U2O:۳۱٫۳۶٪ برای اولین بار در آلمان شرقی کشف شد و از نظر شکل بلور: سوزنی، رنگ: زرد - زرد پررنگ - قهوه ای، شفافیت: نیمه شفاف، جلا: ابریشمی - چرب، رخ: ندارد، سیستم تبلور: هگزاگونال و در رده‌بندی فسفات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - واولیت- استرنژیت- لیمونیت است ، از نظر ژیزمان آگرگات درخشان، الیافی و اسفرولیک تقریباْ کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، چک اسلواکی، سوئد و آمریکا یافت می‌شود.
کالاوریت
کالاوریت با از مجموعه کانی هاست و نامش از محل Calaveras در کالیفرنیا که برای اولین بار کشف شده، گرفته شده‌است. محلول در اسیدنیتریک واسیدسولفوریک Au:۴۳٫۵۹٪ Te:۵۶٫۴۱٪ با انکلوزیون‌های Ag برای اولین بار در آمریکا کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری با سطوح متعدد- شیاردار- سوزنی - ماکله، رنگ: برنزی - سفید نقره ای، شفافیت: کدر(اپاک)، شکستگی: نامنظم، جلا: فلزی، رخ: ندارد، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی تلورور است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن پیریت و دیگر تلورورها- طلا- سیلوانیت ودیگرتلورورها است کاربرد آن: کانسار طلا، از نظر ژیزمان بلوری (کمیاب) - اگرگاتهای دانه‌ای تقریباً کمیاب است و بیشتر در آمریکا، استرالیا، رومانی، مکزیک یافت می‌شود.
کالکانتیت
کالکانتیت با فرمول شیمیایی CuSO·5HO از مجموعه کانی های سمی است و محلول در آب با بوی نامطبوع، در هوای آزاد آب خود را از دست می‌دهد. درسطح به صورت پودر و شوره سفید متمایل به سبز نمایان می‌گردد. از کلمات یونانی Khalkos به معنای مس و anthos به مفهوم گل گرفته شده‌است.
برای اولین بار در اسپانیا کشف شد و از نظر شکل بلور: پهن و ضخیم، منشوری کوتاه، رنگ آبی، شفاف، شکستگی صدفی، جلای شیشه ای، رخ ناکامل مطابق با و، سیستم تبلور تری کلینیک و در رده‌بندی سولفات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن کروهنکیت - لیروکونیت- پیکرینژیت- اپسونیت- ملانتریت- فیبروفریت است، از نظر ژیزمان بلوری - پوسته‌ای - قشری - استالاگتیتی - رگه‌های دانه‌ای - رشته‌ای مایل تقریباً کمیاب است و بیشتر در آلمان، چک اسلواکی، انگلستان، اسپانیا و شیلی یافت می‌شود.
کانی ملانتریت: کانی ملانتریت یکی از کانی‌های سولفاته آهن‌دار است که بطور ثانویه در محیط‌های سوپرژن تشکیل می‌شود. نفوذ سیالات جوی اکسیژندار مهمترین عامل تخریب پیریت‌های اولیه در این محیط‌هاست. که نتیجه آن تولید محلول‌های سولفاته آهن‌دار اسیدی است که با مهاجرت به محیط‌های احیایی محتوای سولفات آهن آن‌ها سبب ته‌نشست کانی ملانتریت می‌گردد. اسماعیل شامی کارشناس ارشد زمین‌شناسی فارغ‌التحصیل دانشگاه زنجان.
کالکواستیبیت
کالکواستیبیت با از مجموعه کانی هاست و بهترین کریستال آن درمراکش به دست آمده و دارای شکستگی ناصاف است. در زبان یونانی Khalkos یعنی مس و Stibi به معنای سیاه آنتیموان است. حل شونده در HNO3 Cu:۴۸٫۴۲٪ As:۱۹٫۰۲٪ S:۳۲٫۵۶٪ همراه با Fe,Sb,Zn برای اولین بار در مراکش کشف شد و از نظر شکل بلور: ورقه‌ها و لایه‌های بلند و خطوط موازی آشکار، رنگ: خاکستری سربی تا سیاه، شفافیت: کدر(اپاک)، شکستگی: ناصاف، جلا: فلزی، رخ: خوب - مطابق با سطح، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی سولفور است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - ژامسونیت- کالکوپیریت- بورنیت است ، از نظر ژیزمان بلور- اگرگات دانه‌ای - توده‌ای نسبتاْ کمیاب است و بیشتر در آلمان شرقی، اسپانیا، بولیوی و مراکش یافت می‌شود.
کالکوپیریت
کالکوپیریت با از مجموعه کانی هاست و در زبان یونانی Khalkos یعنی مس و pur به معنای آتش است. حل شونده در HNO۳ و HCl Zn:۶۷٫۰۶٪ S:۳۲٫۹۴٪ همراه با Fe,Cd برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: پسودوتترائدریک -، رنگ: زردبرنجی با انعکاس سبز، شفافیت: کدر(اپاک)، جلا: فلزی، رخ: خیلی ناقص - در سطح، سیستم تبلور: دوشکلی - کوادراتیک - تتراگونال و در رده‌بندی سولفور است و منشأ تشکیل آن ماگمایی - دگرگونی مجاورتی- متاسوماتیک - است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - اسفالریت- پیریت- کلسیت- مارکاسیتهیدروترمال - رسوبیماکله است ، از نظر ژیزمان بلور- آگرگات دانه‌ای - توده‌ای فراوان است و بیشتر در آلمان غربی و شرقی، یوگسلاوی، چک اسلواکی، نروژ، فرانسه، سوئد، فرانسه، سوئد، شیلی، بلغارستان یافت می‌شود.
به منظور حذف آهن از کالکوپریت از روش تشویه (Roasting) استفاده می شود. در این روش با دمیدن اکسیژن در دمای بالا آهن تبدیل به اکسید شده و از کالکوپریت جدا می شود.
کالکوزیت
کالکوزیت با از مهم‌ترین سنگ معدن‌های مس و از مجموعه کانی‌هاست. دراسیدنیتریک محلول است -با آب تمیز می‌شود- کانیهای مشابه آن آکانتیت، تترائدریت و بورنیت است که ازنظر رنگ خاکه ازیکدیگر قابل تفکیک می‌باشند. کالکوزیت زمانی در معدن‌های کورن‌وال انگلستان و بریستول آمریکا به فراوانی یافت می‌شد. واژه کالکوزیت در اصل از کلمه یونانی Khalkos به معنای مس گرفته شده‌است.
کالکوزیت درشعله گاز پراکنده و درشعله آتش با قطرات مس ذوب می‌شود. دراسید نیتریک محلول است - با آب تمیز می‌شود. Cu:۷۹٫۸٪ S:۲۰٫۲٪ با انکلوزیون‌های Fe,Ag برای اولین بار در انگلستان کشف شد و از نظر شکل بلور: پهن و نسبتاً ضخیم - منشورهای کوتاه -، رنگ: خاکستری سربی که فوراً تیره شده و به آبی یا به سبز می‌زند.، شفافیت: کدر (اپاک)، شکستگی: صدفی - نامساوی، جلا: فلزی، رخ: نا کامل، سیستم تبلور: دوشکلی - ارترومبیک در زیر ۱۰۳ و در رده‌بندی سولفور است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال - ثانوی - است.
همایند کانی‌شناسی (پاراژنز) آن آکانتیت - تترائدریت - بورنیت- مس- کالکوپیریت- بورنیت- کوپریت و غیرهدرکلاهک آهن معادن آهنگاه بی پیرامیدال - ماکله است کاربرد آن: کانسار مس، از نظر ژیزمان بلوری - تجمع توده‌ای - دانه‌ای - خاکه‌ای - اندود - پسودومرفوز فراوان است و بیشتر در در انگلستان، روسیه، آمریکا، آلمان، شیلی یافت می‌شود.
کالکوفیلیت
کالکوفیلیت با از مجموعه کانی هاست و از کلمات یونانی Khalkos یعنی مس و Phullon به معنای برگ گرفته شده‌است. محلول در اسیدها و آمونیاک - به راحتی ذوب می‌شود. CuO:۴۷٫۵۵٪ Al2O۳:۳٫۳۹٪ As2O۵:۱۱٫۴۵٪ SO۳:۷٫۹۸٪ H2O:۲۹٫۶۳٪ برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: پهن و کوتاه، رنگ: سبز زمردی - سبز متمایل به آبی تا سبز چمنی، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، جلا: شیشه‌ای - الماسی - صدفی، رخ: کامل - مطابق با، سیستم تبلور: تری کلینیک و در رده‌بندی آرسنیات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - آزوریت- کریزوکل- مالاکیت- لیمونیت است ، از نظر ژیزمان آگرگاتهای گل مانند یاتوده‌ای - بلوری تقریباْ کمیاب است و بیشتر در آلمان، اطریش، انگلستان، روسیه، شیلی، آمریکا یافت می‌شود.
کامرریت
کامرریت با از مجموعه کانی هاست و فلسی قابل انعطاف دارای لومینسانس گاهی نارنجی مات از نام یک مدیر معدن روس A.A.Kammerer گرفته شده‌است. محلول در HCl و SO4H۲ ترکیب شیمیائی پیچیده و ناپایدار. برای اولین بار در ترکیه کشف شد و از نظر شکل بلور: پهن و کوتاه- هگزاگونال، رنگ: قرمز ارغوانی، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، جلا: شیشه ای، رخ: عالی، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن دگرگونی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - کرومیت- یوواروویت است ، از نظر ژیزمان بلوری - اگرگاتهای فلسی بسیار کمیاب است و بیشتر در روسیه، ترکیه، آمریکا یافت می‌شود.
کانکرینیت
کانکرینیت با از مجموعه کانی هاست و از نام یکی از وزرای روسی E.Cancrin اخذ شده‌است. نامحلول در HCl بشدت متغیر از نظر شکل بلور: منشوری - خوشه جواهری، رنگ: سفید - خاکستری - متمایل به زرد - متمایل به سبز، شفافیت: غیر شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: نامنظم، جلا: شیشه‌ای - صدفی، رخ: کامل- مطابق با سطح /۱۱۰۱۰/ و ضعیف-، سیستم تبلور: هگزاگونال است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن ماگمایی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن کلیواژ - اشعه X - واکنش هایشیمیایینفلین- کلسیت- نفلین- زئولیت‌ها است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات فشرده - دانه‌ای کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، نروژ، رومانی، URSS، آمریکا یافت می‌شود.
کردیریت
کردیریت با از مجموعه کانی هاست و کانی‌های مشابه آن کوارتز و سکانینائیت است. از نام زمین‌شناس فرانسوی P.L.Cordier گرفته شده‌است نامحلول در اسیدها - عملاً ذوب نمی‌شود. MgO:۱۳٫۷۸٪ Al2O۳:۳۴٫۸۶٪ SiO۲:۵۱٫۳۶٪ برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشورهای کوتاه - ماکله، رنگ: آبی - آبی متمایل به سبز - خاکستری - بنفش، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: شیشه‌ای - چرب، رخ: خوب - مطابق با، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن دگرگونی - ماگمائی - پگماتیتی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن کوارتز - سکانینائیت- تورمالین- گرونا- اسپینل- کرندون است. ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات دانه‌ای - توده‌ای - قلوه سنگی در آبرفتها تقریباََ کمیاب است و بیشتر در آلمان، فنلاند، نروژ، اسپانیا، سوئد، برزیل و آمریکا یافت می‌شود.
کرمزیت
کرمزیت با از مجموعه کانی هاست و با آب یا با اسید کلریدریک شسته و پاک می‌شود. سبک بوده و می‌شکند. از کلمه قرمز فارسی Chapman ۱۸۴۳ گرفته شده‌است. با آب یا با اسید کلریدریک شسته و پاک می‌شود. در اسید نیتریک حل می‌شود. Sb:۷۴٫۹۶٪ S:۲۰٫۰۴٪ O:۵٪ برای اولین بار در ساکس آلمان کشف شد و از نظر شکل بلور: منشورهای طویل شیاردار طولی، رنگ: قرمز گیلاسی که در طول زمان سیاه می‌شود.، شفافیت: نیمه شفاف، جلا: الماسی - نیمه فلزی، رخ: کامل - مطابق باسطح، سیستم تبلور: تری کلینیک و در رده‌بندی سولفور است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال - ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - استیبین- سنارمونتیت- والانتینیت- استیبیکونیت است ، از نظر ژیزمان بلور- تجمع ذرات رشته ای- قشردار (قشر قشر) - شوره‌ای (پولک‌های بسیار ریز) کمیاب است و بیشتر در ایتالیا، الجزیره، قرقیزستان و چک اسلواکی یافت می‌شود.
کرندوم
کرندوم ، یاقوت، یاکَند، شکل بلورین اکسید آلومینیوم (Al2O۳) بوده که معمولاً دارای ناخالصی‌هایی از آهن، تیتانیوم، وانادیوم و کروم می‌باشد. سختی آن ۹ در مقیاس موس می‌باشد.
از مجموعه کانی‌ها بوده و انواع شفاف و رنگین آن جزء سنگ‌های قیمتی می‌باشد. رنگ قرمز آن یاقوت سرخ و رنگ کبود آن یاقوت کبود نامیده می‌شود. همچنین رنگ‌های زرد، سبز، صورتی، آبی و نارنجی و حتی بی‌رنگ و شفاف نیز دارد.
در نوعی از کرندوم به دلیل وجود ناخالصی دی‌اکسید تیتانیوم (TiO2) یا روتیل، در حالت تراش خورده و صیقلی و زیر نور، ستاره‌ای شش پر مشاهده شده که به آن ستاره پران گویند.
نام کرندوم احتمالاً از هندی قدیمی Kauruntaka گرفته شده‌است. منشأ تشکیل آن دگرگونی مجاورتی و ناحیه‌ای است. امروزه در آزمایشگاه و صنعت به صورت مصنوعی ساخته شده و کاربردهای فراوانی دارد. این ماده در برابر محدوده نور از فرابنفش تا فروسرخ شفاف است.
کاربرد: به دلیل سختی زیاد در ابزار برش و صیقل، کاغذ سمباده، حفاری و تراش سنگ‌های ظریف کاربرد دارد. در مواردی که ابزار مقاوم به خش نیاز باشد، مانند قطعات اپتیکی، عدسی، منشور، شیشه‌های ضد خش (شیشه ساعت) در ماهواره‌ها، فضاپیما و قطعات لیزر از این ماده استفاده می‌شود.
کرنریت
کرنریت با از مجموعه کانی هاست و از نام کانی شناس مجارستانی J.A.Krenner مشتق شده‌است. محلول در HNO3 Au:۳۲٫۹۹٪ Ag:۷٫۲۲٪ Te:۵۹٫۷۹٪ نسبت Au به Ag متغیر است. برای اولین بار در رومانی کشف شد و از نظر شکل بلور: بلورهای کوتاه، رنگ: سفیدنقره‌ای یا زردشیری روشن، شفافیت: کدر(اپاک)، جلا: فلزی، رخ: کامل مطابق با سطح، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی تلورور است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سیلوانیت - پتزیت - کالاوریت- سیلوانیت- کالاوریت- طلا- پیرروتیت- پیریت است. کاربرد آن: کانسار طلا، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگاتهای دانه‌ای تقریباً کمیاب است و بیشتر در رومانی، آمریکا و استرالیا یافت می‌شود.
کرنیت
کرنیت با از مجموعه کانی هاست و قابل انعطاف و قابل ارتجاع - کمی درآب محلول است- ازکانیهای مشابه آن براکس است. از نام محل اکتشاف آن Kern County در کالیفرنیا گرفته شده‌است. محلول در اسیدها و کمی درآب Na2O:۲۲٫۶۸٪ B2O۵:۵۰٫۹۵٪ H2O:۲۶٫۳۷٪ برای اولین بار در کالیفرنیا کشف شد و از نظر شکل بلور: ماکل‌های ایزومتریک، رنگ: بیرنگ-سفید، شفافیت: شفاف، جلا: شیشه‌ای - صدفی، رخ: کامل- مطابق با سطح، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی بورات است و منشأ تشکیل آن دریاچه‌های برات دار است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن براکس- یولکسیت- براکس است کاربرد آن: در صنایع شیمیائی، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگاتهای توده‌ای رشته‌ای تقریباً کمیاب است و بیشتر در آمریکا (کالیفرنیا) در KernCo بلورهای آن به ۲۵×۱ متر می‌رسد یافت می‌شود.
کروسیدولیت
کروسیدولیت با از مجموعه کانی هاست و از واژه یونانی Krokus یعنی رشته‌ای اخذ شده‌است. در زیر شعله سبز رنگ است. در برابر اسیدها مقاوم است. Na2O:۷٫۰۳٪ Fe2O۳:۳۶٫۲۹٪ SiO۲:۵۴٫۶۳٪ H2O:۲٫۰۵٪ وادخال‌های (Al,Mg,Ti,Fe(+۲ برای اولین بار در آفریقای جنوبی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - رشته ای، شفافیت: غیر شفاف - نیمه کدر، جلا: شیشه‌ای - مات، رخ: کامل- مطابق با سطح، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سیلیکات همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن دگرگونی مجاورتی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن پاراژنزها - سختی - کلیواژ - واکنشهای شیمیایی و اشعه Xتورمالین- کومینگونیت- ریبکیت- آلبیت است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات رشته‌ای - شعاعی کمیاب است و بیشتر در آفریقای جنوبی، روسیه و گاهی در استرالیا یافت می‌شود.
کروکوئیت
کروکوئیت با از مجموعه کانی هاست و با چاقو بریده می‌شود-لومینسانس قهوه‌ای تیره-ازکانیهای مشابه آن رآلگار و سینابراست. از کلمه یونانی Krokos به معنای زعفران گرفته شده‌است. محلول در HCL گرم و KOH با فسفر و براکس به رنگ سبز زمرد درمی آید. PbO:۶۹٫۰۶٪ CrO۳:۳۰٫۹۴٪ برای اولین بار در استرالیا کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - ندرتاً رومبوئدر، رنگ: قرمزنارنجی - نارنجی تیره، شفافیت: شفاف، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: الماسی، رخ: خوب، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی کرومات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن رآلگار - سینابر- گالن- لیمونیت- کوارتز و غیره است ، از نظر ژیزمان بلوری - توده‌ای - اگرگاتهای دانه‌ای کمیاب است و بیشتر در آلمان شرقی، روسیه، رومانی، فیلیپین، برزیل، استرالیا و آمریکا یافت می‌شود.
کروم دیوپسید
کروم دیوپسید با از مجموعه کانی هاست و از واژگان کروم و دیوپسید اخذ شده‌است CaO:۲۵٫۹٪ MgO:۱۸٫۶٪ SiO۲:۵۵٫۵٪ وادخالهای Cr (مشابه کروم دیوپسید), Zn - Mn - Fe برای اولین بار در فنلاند کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - بلور‌های طویل کامل -، رنگ: قرمز - قرمزسیاه - خاکستری، شفافیت: شفاف - نیمه کدر، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: شیشه‌ای - چرب، رخ: ضعیف - مطابق با سطح، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن توده‌های بازیک تا اولترابازیک - است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن واکنش‌های شیمیایی - اشعه Xاوژیت - فاسائیت- کلریت- بیوتیت- مگنتیت- گارنت هادگرگونی- اسکارن هاقرصی شکل - ماکله است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات دانه‌ای - توده‌ای - شعاعی کمیاب است و بیشتر در روسیه، فنلاند، آفریقای جنوبی، مکزیک، ژاپن، زلاندنو، هند، کوبا و بیرمانی یافت می‌شود.
کروهنکیت
کروهنکیت با از مجموعه کانی هاست و کانی مشابه آن کالکانتیت است. از نام اولین تجزیه‌کننده آن B.Krohnke گرفته شده‌است. درآب محلول است. Na2O:۱۸٫۳۶٪ CuO:۲۳٫۵۶٪ SO۳:۴۷٫۴۱٪ H2O:۱۰٫۶۷٪ برای اولین بار در شیلی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - پسودواکتائدر، رنگ: آبی تا آبی روشن، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: صدفی، جلا: شیشه ای، رخ: کامل - مطابق با، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سولفات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن کالکانتیت- کالکانتیت- آتاکامیت- آنتلریت و غیره است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگاتهای رشته‌ای و حفره‌ای گاه دانه‌ای یا توده‌ای تقریباْ کمیاب است و بیشتر در شیلی یافت می‌شود.
عقیق سبز
کریزوپراس با از مجموعه کانی هاست و از کلمات یونانیKhrusos به معنای طلا و Prasos به مفهوم Poireau گرفته شده‌است. محلول در KOH SiO۲:۱۰۰٪ همراه با ادخالهای Al,Fe,Mg,Ca,Ni,Cr برای اولین بار در لهستان کشف شد و از نظر شکل بلور: پهن و کوتاه، رنگ: سبز زمردی تا سبز سیب، شفافیت: غیر شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: صدفی و در رده‌بندی اکسید است و منشأ تشکیل آن قشرهای هوازده سنگهای اولترابازیک است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن کالسدوئن - اوانسیت- گارنی ئیریت- سزپانتین- اپال است کاربرد آن: به عنوان سنگ ظریف در تزئینات و زینت آلات مصرف می‌شود. از نظر ژیزمان تقریباً کمیاب است و بیشتر در لهستان، روسیه (اورال)، آمریکا، استرالیا، آلمان (کمیاب)، برزیل، تانزانیا، زیمبابوه و آفریقای جنوبی یافت می‌شود.
کریزوتیل
کریزوتیل یا آزبست سفید با از مجموعه کانی هاست و دارای لومینسانس کرم رنگ در امواج بلند است-در اسید HCl حل می‌شود و یک اسکلت رشته‌ای از SiO۲ بجا می‌گذارد. از کلمات یونانی Khrusos به معنای طلا و tilos به معنای الیاف و رشته گرفته شده‌است. حل شونده در HCl , H2SO۴ - در اسید HCl حل می‌شود و یک اسکلت رشته‌ای از SiO۲ بجا می‌گذارد. برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: الیافی یا رشته ای، رنگ: خاکستری - آبی خاکستری - زرد - زرد سبز، شفافیت: نیمه شفاف، جلا: ابریشمی، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال- اولترابازیک است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - سرپانتین- ترمولیت- الیوین است ، از نظر ژیزمان اگرگات - الیافی فراوان است و بیشتر در ایتالیا، چک اسلواکی، روسیه، کانادا، زیمبابوه، آفریقای جنوبی یافت می‌شود.
کریزوکل
کریزوکولا با از مجموعه کانی هاست و از کلمات یونانی Khrusos یعنی طلا و Kolla به معنی چسب گرفته شده‌است. ناپایدار برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - آسیکولار، رنگ: سبز -آبی - سبز تا آبی، شفافیت: نیمه شفاف، جلا: شیشه‌ای - کدر، رخ: ندارد، سیستم تبلور: آمرف و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن اوریچالکیت- کوپریت- آزوریت- مالاکیت و... است ، از نظر ژیزمان قلوه‌ای - استالاکتیت - اگرگات خوشه‌ای - توده‌ای - خاکی فراوان است و بیشتر در آلمان غربی، مکزیک، شیلی، آمریکا و URSS یافت می‌شود.
کریزولیت
کریزولیت با از مجموعه کانی هاست و از واژه کووسویی اخذ شده‌است. محلول در HNO۳ و مقدار Mg تحت تأثیر اسیدها کم می‌شود. MgO:۲۳٫۴۱٪ FeO:۴۱٫۷۱٪ SiO۲:۳۴٫۸۸٪ (خالص ۱/۱: Mg / Fe) (سری ایزومورف فورستریت تافایالیت) برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر، رنگ: سبز- قرمز، شفافیت: نیمه کدر، شکستگی: صدفی، جلا: شیشه‌ای - صدفی، رخ: کامل - مطابق با سطح، ناقص - مطابق و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی پارامغناطیس و منشأ تشکیل آن ماگمایی - پگماتیت‌ها ی بازیک - دگرگونی مجاورتی - آبرفت‌ها - است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سختی - چگالی - لومیناسانسویلمیت - تفروئیت - کریزوبریل- فلوگوپیت- مگنتیت- آپاتیت- دیوپسیدمتئوریت هاشکلبلورها:سوزنی است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات دانه‌ای - توده‌ای کمیاب است و بیشتر در بیرمانی، استرالیا، برزیل، آمریکا، نروژ و چک اسلواکی یافت می‌شود.
کریستوبالیت
کریستوبالیت با از مجموعه کانی هاست و سفید بلوری - اسفرولیتی - رشته‌ای - قلوه‌ای - کریپتیوکریستالین نسبتاًَ فراوان است و بیشتر در یافته شده در آلمان، چک اسلواکی، فرانسه، مکزیک، هند، روسیه و آمریکا برای اولین بار در ۲٫۳۲ کشف شد و از نظر شکل بلور: بعد از آتشفشانی - ماگمائی -، رنگ: اکتائدر - هگزاگونال - پهن و کوتاه -، شفافیت: صدفی، شکستگی: شیشه‌ای - چرب، جلا: ندارد، رخ: اکسید، سیستم تبلور: اکسید و در رده‌بندی کریستوبالیت است همچنین خاصیت مغناطیسی شفاف - نیمه شفاف
از نظر ژیزمان محلول در HF و Na2CO۳ گرم- کانیهای مشابه تریدیمیت که با اشعه X از آن قابل تفکیک است. از نام ژیزمان کریستوبال در مکزیک گرفته شده‌است.
کلرادوئیت
کلرادوئیت با از مجموعه کانی هاست و کانیهای شبیه آن پتزیت است که در H2SO۴ حل می‌شود و در شعله عکس‌العمل دارد. شکستگی آن ناصاف است. از نام محل اکتشاف آن در آمریکا (کلرادو) گرفته شده‌است. محلول در HNO۳ برای اولین بار در استرالیا کشف شد و از نظر شکل بلور: ناشناخته، رنگ: سیاه، شفافیت: کدر(اپاک)، جلا: فلزی، رخ: ندارد و در رده‌بندی تلورور است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن پتزیت- تلورور طلا و نقره است ، از نظر ژیزمان اگرگات توده‌ای و فلزی کمیاب است و بیشتر در استرالیا، آمریکا و چک اسلواکی یافت می‌شود.
کلینوکلر
کلینوکلر با از مجموعه کانی هاست و ورقه‌های کانی قابل انعطاف ولی غیرقابل ارتجاع می‌باشند - در اسید سولفوریک می‌جوشد و حل می‌شود. ازکلمات یونانی Klino به معنی خم کردن و Khloros به معنای سبز گرفته شده‌است. در اسید سولفوریک می‌جوشد و حل می‌شود. برای اولین بار در ایتالیا (Val d'Ala) کشف شد و از نظر شکل بلور: ورقه‌ای - شش گوش، رنگ: سبز تیره - سبز آبی - سبز و سفید، شفافیت: شفاف، جلا: شیشه‌ای - صدفی - چرب، رخ: بسیار خوب، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن دگرگونی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن کلریت‌های دیگر- کلسیت- دیوپسید- اپیدوت- گرونا است ، از نظر ژیزمان بلور - تجمع فلسی - دانه‌ای فراوان است و بیشتر در کانی تشکیل دهنده سنگها، خصوصاً شیستهای کلریت دار در ایتالیا، اطریش، روسیه و آمریکا یافت می‌شود.
اشیاء و ظروف زینتی از جنس کانی کلینوکلر و با نقش برجسته‌های قابل توجه و مبتکرانه متعلق به هزاره سوم پیش از میلاد مربوط به تمدن جیرفت تاکنون کشف گردیده است.
کلریتوئید
کلریتوئید با از مجموعه کانی هاست و در شعله ذوب شده و گلوله کوچک سیاه رنگ شیشه‌ای با مغناطیس ضعیف می‌دهد از کلمه یونانی Khloros یعنی سبز گرفته شده‌است در H2SO۴ غلیظ حل می‌شود. FeO:۲۸٫۶۴٪ Al2O۳:۴۰٫۶۴٪ SiO۲:۲۳٫۹۵٪ H2O:۶٫۷۷٪ دارای انکلوزیون‌های Mn , Mg برای اولین بار در اتریش کشف شد و از نظر شکل بلور: پهن و کوتاه - پسودو هگزاگونال، رنگ: سبز تیره - خاکستری - سبز سیاه، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: نامنظم، رخ: کامل - مطابق با، سیستم تبلور: مونوکلینیک - گاهی تری کلینیک و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن دگرگونی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - کلریت- دیاسپور- کرندون است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات فلسی -دانه‌ای تقریباًَ کمیاب است و بیشتر در درترکیب بعضی شیست‌ها، مرمرها و فیلیت‌ها وجود دارد در آلمان شرقی، سوئیس، روسیه، اطریش، یونان و بلژیک یافت می‌شود.
کلوآنتیت
کلوآنتیت با از مجموعه کانی هاست و قابلیت هدایت الکتریکی دارد. از واژة یونانی Khloanthes به معنای متمایل به سبزگرفته شده‌است. محلول در HNO۳ متغیر (نسبت به محتوای Co,Ni) برای اولین بار در آلمان شرقی کشف شد و از نظر شکل بلور: هگزائدر - هگزا اکتائدر - دودکائدر، رنگ: سفید قلعی - خاکستری تیره، شفافیت: کدر (اپاک)، شکستگی: نامنظم، جلا: فلزی، رخ: ندارد، سیستم تبلور: مکعبی و در رده‌بندی سولفور است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن اشعه X و واکنش‌های شیمیائیگرسدورفیت - آرسنوپیریت -راملسبرژیت - سافلوریت- بیسموت- آرسنیک- گرسدورفیت- اسکوترودیت و غیره است ، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات دانه‌ای - توده‌ای کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی و شرقی، چک اسلواکی، اطریش، فرانسه، مراکش و کانادا یافت می‌شود.
کلورآرژیریت
کلورآرژیریت با از مجموعه کانی هاست و در معرض هوا سیاه می‌شود و بایستی در تاریکی نگهداری شود. با آب تمیز می‌شود. از ترکیب شیمیایی اش مشتق شده‌است. محلول در NH4OH - به راحتی ذوب شده و Ag تولید می‌کند. Ag:۷۵٫۲۶٪ Cl:۲۴٫۷۴٪ برای اولین بار در اتازونی کشف شد و از نظر شکل بلور: شش وجهی (هگزائدر) - هگزااکتائدر - ماکله، رنگ: خاکستری - زردرنگ - قهوه‌ای رنگ - سیاه، شفافیت: غیر شفاف، شکستگی: نامنظم، جلا: صمغی - الماسی - مات، رخ: ندارد، سیستم تبلور: مکعبی و در رده‌بندی هالوژن است و منشأ تشکیل آن زون اکسیداسیون است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - لیمونیت- آکانتیت- برومارژیریت- آمبولیت است کاربرد آن: کانسار نقره، از نظر ژیزمان قشرقشر- پرده‌ای - مومی - دانه‌ای - بلوری - شکل پذیر کمیاب است و بیشتر در آلمان، آمریکا، استرالیا و شیلی یافت می‌شود.
کلوستالیت
کلوستالیت با از مجموعه کانی هاست و نام آن از محل Clausthal در نزدیکی لورنز در آلمان غربی گرفته شده‌است. محلول در HNO3 , H2SO4 Pb:۷۲٫۳۴٪ Se:۲۷٫۶۶٪ با انکلوزیون‌های Hg,Co,Cu برای اولین بار در آلمان غربی کشف شد و از نظر شکل بلور: ناشناخته، رنگ: خاکستری سربی کمی متمایل به آبی، شفافیت: کدر(اپاک)، جلا: فلزی، رخ: کامل - مطابق با سطح، سیستم تبلور: مکعبی و در رده‌بندی سلنیور است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن گالن - اکتائیت- تیه مانیت و سلنیورهای دیگر است ، از نظر ژیزمان دانه‌ای - قطعه‌ای کمیاب است و بیشتر در آلمان، چک اسلواکی، آرژانتین، بولیوی و سوئد یافت می‌شود.
کلومبیت
کلومبیت با از مجموعه کانی هاست و گاه بر حسب داشتن انکلوزیون دارای خاصیت رادیواکتیویته‌است. ازنام قدیمی(Nb(Columbium گرفته شده‌است. از سری ایزومرفیک - نیوبیت - تانتالیت برای اولین بار در گروئنلند کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - پهن و کوتاه، رنگ: قهوه‌ای سیاه - سیاه، شفافیت: غیر شفاف، شکستگی: صدفی - نامساوی، جلا: شیشه‌ای - چرب - نیمه فلزی، رخ: خوب - مطابق با ناکامل - مطابق با، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی اکسید است و منشأ تشکیل آن پگماتیتی - آبرفتی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن تانتالیت- اسپودومن- کاسیتریت- بریل- توپاز است کاربرد آن: منبع اصلی و مهم Nb,Ta، از نظر ژیزمان فراوان است و بیشتر در آلمان غربی، سوئد، نروژ، روسیه، موزامبیک، یافت می‌شود.