گلپر
گُلپَر ("Heracleum persicum") گیاهی گلدار، علفی و چندساله از تیرهٔ چتریان است. این گیاه بومی ایران است و در ناحیه‌های نمناک کوهستانی ایران و مناطق پیرامونی به خصوص مناطق کوهستانی شهرستان شفت و تالش استان گیلان به وفور می‌روید. همهٔ گونه‌های سردهٔ گلپران معطر هستند و برخی گونه‌ها در آشپزی ایرانی به عنوان ادویه کاربرد دارد. در بختیاری کرسم یا کرسو نام دارد و به کباب می‌پاشند ویا آن را در ترشی می‌ریزند. درمازندران این گیاه (کولیک) نامیده می‌شود و در غذای معروف باکله پته (باقلا پخته) به عنوان ادویه استفاده می‌شود. گونه‌های دیگری از گلپر (مثل گونه کاندیکانز) در صنعت داروسازی و همچنین طب سنتی کاربرد دارد.
گلپر گیاهی گلدار، علفی و چندساله از تیرهٔ چتریان است که در زبان فارسی گلپر نیز نامیده می‌شود نام علمی آن Heracleum persicum می‌باشد.
بالدیرغان گیاهی است با دانه‌های بسیار نازک دارای طعم تند و معطر که می‌توان از تمام بخش‌های آن در صنعت غذا و دارو استفاده کرد این گیاه بومی ایران بوده در نواحی نمناک کوهستانی آذربایجان جنگل‌های ارسباران (قره داغ) و حاشیه‌های آن مناطق کوهستانی جنوبی و شرق شهرستان گرمی به ویژه در ارتفاعات آرپاچوخوری روستای خان‌کندی گونه نادری از آن به صورت وحشی می‌روید که ارتفاع آن گاه تا ۱٫۶ متر می‌رسد. برگ‌های آن با چاکهای عمیق به شکل پنجه غاز شبیه برگ آنژلیکا می‌باشد به‌طوری‌که این چاک‌ها برگ را به چند نیمه برگ تقسیم می‌کند و هر نیمه برگ نوک تیز و دندانه دار است. ساقه آن را لوله‌ای توخالی تشکیل می‌دهد که پس از برش عرضی شیره سفید رنگی در دیواره آن ظاهر می‌شود در صورت تماس شیره با دست موجب سرخی و زخم شدن پوست و تاول زدن آن می‌شود. میوه آن شکل تخم مرغی کشیده کمی ضخیم و معطر به رنگ سبز تیره به طول ۲٫۵ تا ۵ سانتی‌متر است. گل‌های آن سفید مجتمع به صورت چتر در انتهای ساقه‌های گل‌دهنده در قسمت بالای گیاه ظاهر می‌شود. همهٔ گونه‌های این گیاه معطر هستند و برخی گونه‌ها در آشپزی ایرانی به عنوان ادویه و برخی دیگر در صنعت داروسازی کاربرد دارند.
گیاه گلپر از دسته گیاهان دارویی بوده که علاوه بر ارزش خوراکی که دارد در طب سنتی و صنعت داروسازی نیز از آن استفاده‌های فراوانی می‌شود. این گیاه دارای مواد معطر مخصوص و مرکب از صمغ‌های مختلف است. جوانه‌ها، ساقه‌ها و غنچه‌های نورسته آن بیشتر مورد استفاده قرار می‌گیرند. دانه‌های خشک این گیاه معطر است که همراه با اغذیه و به عنوان ادویه مصرف عمومی‌دارد. خواص گلپر شامل خاصیت ضد نفخ، رفع سوءهاضمه، دفع کننده باد و نفخ شکم و کمک به درمان خانگی سکسکه است. همچنین از این گیاه در صنعت به عنوان طعم‌دهنده در صنایع غذایی و دارویی، دهان شویه‌ها، معطر کننده صابون و خمیر دندان و عامل ضد نفخ در مصارف دارویی استفاده می‌شود.این گیاه خواص دارویی متعددی دارد. برگهای آن با چاک‌های عمیق به شکل پنجه غاز شبیه برگ آنژلیکا، به‌طوری‌که این چاک‌ها برگ را به چند نیمه برگ تقسیم می‌کند و هر نیمه برگ نوک تیز و دندانه دار است. گل‌های آن سفید مجتمع به صورت چتر در انتهای ساقه‌های گل‌دهنده در قسمت بالای گیاه ظاهر می‌شود. میوه آن تخم مرغی کمی ضخیم و معطر به رنگ سبز تیره به طول ۱٫۵ تا ۱ سانتی‌متر است. همه گونه‌های سرده گلپران معطر هستند و برخی گونه‌ها در آشپزی ایرانی به عنوان ادویه کاربرد دارند. گونه‌های دیگری از گلپر در صنعت داروسازی به کار می‌روند. گل‌های این گیاه سفید مجتمع به صورت چتر در انتهای ساقه‌های گل دهنده در قسمت بالای گیاه ظاهر می‌شود. رویشگاه‌ها در ایران: نواحی شمالی البرز، ییلاق جواهرده، گچسر، شمیرانات، توچال، غرب ایران در کوه‌های روستای چپقلو واقع در استان زنجان شهرستان خدابنده و کوه‌های بختیاری. همچنین در ارتفاعات شیرکوه یزد در روستاهای ده بالا و طزرجان می‌روید. طبیعت گیاه گلپر گرم و خشک است.
مواد شیمیایی موجود در گلپر عبارتند از: استات هکسیلیک، استات استیلیک و بوتیرات متیلیک و بوتیرات اتیلیک و اسیدهای مختلف دیگر که بوی تند آن از آنهاست. همچنین در گیاه گلپر نوعی اسانس روغنی و فرار نیز وجود دارد که از گرد آن برای معطر ساختن بعضی غذاها استفاده می‌شود.