متادون
متادون با نام تجاری دولوفین یک مسکن قوی و ماده مخدری صنعتی است که غالباً به عنوان یک درمان نگهدارنده برای مهار اعتیاد به افیون‌ها مانند تریاک، هروئین و مرفین و گاهی نیز برای تسکین دردهای شدید به کار می‌رود.
متادون سال ۱۹۳۷ در آلمان ساخته شد. پس از پایان جنگ جهانی دوم مورد استفاده قرار گرفت و سودمندی آن در کنترل اعتیاد در دهه ۱۹۶۰ کشف شد. ابداع این دارو برای ترک اعتیاد به علت اینکه روشی ساده و کم خطر و بدون درد بود باعث ایجاد امیدواری در مردم و متخصصان شد. بنا به یک افسانه مشهور «دولوفین» "(Dolophine)" نام تجاری دارو از نام آدولف هیتلر گرفته شده، اما در واقع این نام از واژه لاتین "(dolor)" به معنای درد می‌آید.
متادون درمانی یا درمان با دوز نگهدارنده متادون که از بروز علائم ترک تریاک جلوگیری کرده و تقاضای آن را کاهش داده یا از بین می‌برد، برای اولین بار در سال‌های ۱۹۶۰ جهت درمان اعتیاد به این ماده متداول شد. این دارو در لیست داروهای ضروری سازمان بهداشت جهانی ، ایمن ترین و موثرترین داروهای مورد نیاز در یک سیستم بهداشتی است .
مقدار مصرف معمول شربت متادون برای بزرگسالان به عنوان ضد درد ۵ تا ۲۰ میلی‌گرم و قرص یا آمپول آن ۲٫۵ تا ۱۰ میلی‌گرم هر چهار تا هشت ساعت است. برای سم‌زدایی معتادان معمولاً از ۱۵ تا ۱۰۰ میلی‌گرم شربت متادون در روز استفاده می‌شود. سم زدایی با استفاده از متادون می تواند در کمتر از یک ماه انجام شود ، یا ممکن است به تدریج تا شش ماه انجام شود. در حالی که یک دوز منفرد اثر سریع دارد ، حداکثر تأثیر ممکن است تا پنج روز استفاده شود. اثرات تسکین دهنده درد حدود شش ساعت پس از یک دوز واحد دوام می آورد. پس از استفاده طولانی مدت ، در افرادی که عملکرد طبیعی کبد دارند ، 8 تا 36 ساعت اثر دارد. متادون معمولاً از طریق دهان و به ندرت با تزریق به عضله یا ورید مصرف می شود .
درمان افراد وابسته به مواد افیونی با متادون یکی از دو مسیر را دنبال می کند: درمان نگهدارنده یا سم زدایی. درمان نگهدارنده متادون (MMT) معمولاً در تنظیمات سرپایی انجام می شود. این دارو معمولاً به عنوان یک داروی دوز روزانه برای کسانی که مایل به خودداری از مصرف مواد مخدر غیرقانونی هستند ، تجویز می شود. مدلهای درمانی برای MMT تفاوت دارند. معمول است که دریافت کنندگان درمان در یک کلینیک تخصصی ، که در آن حدود 15-20 دقیقه پس از مصرف دوز پایش می شوند ، متادون مصرف کنند تا خطر انحراف از درمان کاهش یابد.  مدت زمان برنامه های درمانی متادون از چند ماه تا چند سال متغیر است. با توجه به اینکه وابستگی به مواد افیونی ، یک اختلال عودکننده / روانی مزمن است ، ممکن است MMT مادام العمر باشد. مدت زمانی که فرد در درمان باقی می ماند بستگی به تعدادی از عوامل دارد. در حالی که دوزهای شروع ممکن است بر اساس میزان مصرف مواد افیونی تنظیم شده باشد ، اما اکثر دستورالعملهای بالینی نشان می دهند که دوزهای کم شروع می شوند.به عنوان مثال در دوزهایی که بیش از 40 میلی گرم روزانه نباشند و به تدریج افزایش می یابد. دوز مزمن متادون سرانجام منجر به تطابق مجدد عصبی خواهد شد که با سندرم تحمل و ترک (وابستگی) همراه است. با این حال ، هنگامی که به طور صحیح در درمان مورد استفاده قرار می گیرد ، مشخص شده است که درمان نگهدارنده از نظر پزشکی بی خطر ، غیر رخوت زا بوده و می تواند بهبودی آهسته از اعتیاد به مواد افیونی داشته باشد. متادون به طور گسترده برای زنان باردار معتاد به مواد افیونی استفاده می شود.
قابلیت متادون در مهار اعتیاد به مخدرهای اپیوئیدی ناشی از چند عامل است: کمترین دوز در قرص ۱ میلی گرم .
متادون برای درمان اعتیاد به مواد افیونی در ایالات متحده و بسیاری دیگر از مناطق دنیا تأیید شده است. استفاده از آن برای درمان اعتیاد معمولاً به دقت تنظیم می شود. در آمریكا ، برنامه های درمان سرپایی باید توسط اداره فدرال سوء مصرف مواد و خدمات بهداشت روان (SAMHSA) تأیید شود و توسط اداره داروی دارو (DEA) به منظور ثبت متادون برای اعتیاد به مواد افیونی ثبت شود. متادون به عنوان ضد درد در درد مزمن ، اغلب در چرخش با سایر مواد افیونی استفاده می شود . با توجه به فعالیت آن در گیرنده NMDA ، ممکن است در برابر درد نوروپاتیک مؤثر باشد . به همین دلیل ، ایجاد تحمل نسبت به اثرات ضد درد ممکن است کمتر از سایر مواد افیونی باشد.
متادون در مصارف بیش از 1 سال باعث مشکلات بسیار فراوانی در بدن از قبیل کاهش شدید میل جنسی ، سوءهاضمه ، مشکل در باروری مردان ، مشکلات اعصاب و روان ، مشکلات معده و گوارش و بسیاری موارد دیگر می شود.
رخوت، بی‌اشتهایی، سردرد، حساسیت به نور، خشکی دهان، عفونت دستگاه گوارش، عفونت در گوش، تپش قلب، گُرگرفتگی، تعریق و عدم تحمل گرما، سرگیجه و غش، انقباض مردمک‌ها، کاهش فشارخون، تهوع و استفراغ، افزایش وزن، اختلال حافظه، بیقراری، یبوست، درد و گرفتگی معده، توهم و سرگشتگی، آپنه خواب، خارش پوست یا عوارض جلدی، اشکال در دفع ادرار، قطع عادت ماهانه در زنان و اشکال در نعوظ و انزال در مردان، کاهش میل جنسی در هر دو جنس.
بیش‌مصرف (اور دوز) متادون مانند سایر مواد افیونی موجب کاهش هوشیاری، افت فشار خون، سردی بدن (هیپوترمی)، کاهش ضربان قلبی، ضعف تنفسی، تنگی مردمک‌ها (میوز) و در موارد شدید کما، ایست قلبی و تنفسی و مرگ می‌گردد.
ریسک در افرادی که اختلال عملکرد کبدی داشته و یا کندی متابولیسم دارند (slow metabolism) بیشتر است.
مرگ در هفته اول شروع متادون با دوزهای حتی ۰/۵ تا ۶۰ میلی گرم دیده شده‌است. متادون در بیماران مبتلا به اختلال عملکرد کلیه و کبد و مبتلا به صرع و بیماری‌های تنفسی و قلبی بایستی با احتیاط زیاد مصرف شود. سرکوب تنفسی یک دوز بیش از حد را می توان با نالوکسان درمان کرد. نالوکسون به آنتاگونیست های جدیدتر و طولانی اثرتر مثل نالترکسون ترجیح داده می شود. علی‌رغم مدت زمان عمل بسیار طولانی متادون در مقایسه با هروئین و سایر آگونیست های کوتاه اثرتر و نیاز به دوزهای مکرر نالوکسن آنتاگونیست ،این دارو هنوز هم برای درمان مصرف بیش از حد متادون استفاده می شود. از آنجا که نالتروکسون نیمه عمر طولانی تری دارد ، تنظیم کردن دوز آن دشوارتر است.. اگر مقدار زیادی از آنتاگونیست مواد افیونی به یک فرد وابسته داده شود ، منجر به علائم ترک (احتمالاً شدید) خواهد شد. هنگام استفاده از نالوکسون ، نالوکسان به سرعت از بین می رود و برداشت آن کوتاه مدت خواهد بود. دوزهای نالتروکسون مدت بیشتری طول می کشد تا از بدن فرد خارج شود. یک مشکل شایع در درمان مصرف بیش از حد متادون این است که با توجه به مدت اثر کوتاه نالوکسون (در مقابل متادون بسیار طولانی اثر) ، یک دوز از نالوکسون داده شده به یک فرد با مصرف بیش از حد متادون در ابتدا کار خواهد کرد تا فرد را از حالت بیش مصرفی خارج کند ، اما اگر نالوکسون بار دیگر تجویز نشود ، فرد می تواند درست به حالت بیش مصرفی بازگردد. (براساس زمان و دوز مصرفی متادون تنظیم می شود).
متادون دارای هشدار جعبه سیاه FDA در مورد ایالات متحده است:  خطر اعتیاد و سوءاستفاده، سرکوب بالقوه کشنده تنفسی، مصرف بیش از حد کشنده در هنگام بلع تصادفی، طولانی شدن QT، سندرم ترک مواد افیونی در نوزادان در زنان باردار، تداخلات دارویی CYP450، خطرات هنگام استفاده از بنزودیازپین ها و سایر سرکوب کننده های CNS ، از جمله الکل. هنگام صدور متادون برای درمان اعتیاد به مواد افیونی یا سم زدایی ، طبق قانون فدرال (42 CFR 8.12) یک برنامه تصدیق معتبر مورد نیاز است.
متادون مانند سایر سرکوب کننده‌ها فعالیت سیستم عصبی مرکزی را کاهش می‌دهد و می‌تواند در هنگام مصرف با ترکیبات مشابه خود فعالیت اعصاب را بشدت کاهش دهد تا حدی که خطر ایست قلبی و تنفسی و کما یا مرگ را به دنبال داشته باشد.
از جمله بنزودیازپین‌ها، باربیتورات‌ها، الکل، داروهای ضد تشنج ،داروهای ضد جنون و ضد افسردگی‌های سه حلقه‌ای.
مصرف همزمان داروهای ضد مخدر مانند نالوکسان، نالترکسان و نالمیفنن و همچنین آگونیست‌های نسبی مخدر (بوپرنورفین) و یا داروها آگونیست ها-آنتاگونیست مختلط (پنتازوسین) می‌تواند موجب ایجاد علائم قطع مصرف در بیماران مبتلا به وابستگی به متادون گردد.
متادون آگونیست قوی گیرنده μ-اپیوئیدی است و تأثیرات اصلی خود را از این طریق اعمال می‌کند، همچنین متادون آنتاگونیست گیرنده گلوتامرژیک NMDA است که احتمالاً با مهار عملکرد این کانال یونی دریچه-لیگاندی میزان وابستگی به مخدرهای اپیوئیدی را کاهش می‌دهد.