نورالدین اشنی
نورالدین قودجانی اشنی یا نورالدین اشنی قودجانی (زاده ۱۲۸۲ - درگذشته ۲۳ مهر ۱۳۵۷) از واعظین و سخنوران اصفهان بود. وی فقیه و حقوقدان و مشغول به تدریس در حوزه علمیه اصفهان، وکالت و امام جماعت معروف مسجد سید اصفهان بود. وی از زمره روحانیون تجدد گرا و اولین روحانی بود که در رشته حقوق تحصیل کرده و وکیل دادگستری شد.
"نورالدین اشنی قودجانی" در سال ۱۲۸۲ شمسی (برابر با ۱۳۲۱ قمری) در دهستان اشن از توابع شهرستان نجف‌آباد واقع در استان اصفهان دیده به جهان گشود. پدرش محمد حسین اشنی قودجانی بود. او که در خاندان روحانیون به دنیا آمده بود، تحت تربیت و ارشاد پدر و مادر قرار گرفت و زمینه برای پیشرفت او در مراحل بعدی فراهم گردید. مصلح‌الدین مهدوی ("محقق و مورخ مشهور ایرانی") محل تولد "نورالدین اشنی قودجانی" را در نجف ذکر می‌کند.
وی تحصیلات خود را نزد پدرش محمدحسین قودجانی اشنی آغاز نمود. وی هم‌زمان با تلمذ نزد پدرش از محضر دیگر علمای اصفهان استفاده نمود. از اساتید وی در اصفهان می‌توان "سید محمدباقر درچه‌ای"، "شیخ محمدرضا نجفی" و "شیخ محمد حکیم خراسانی" را نام برد. استاد دیگر ایشان، به ویژه در سطوح حوزوی و مقوله ادبیات، "جلال‌الدین همایی" بود.
با توجه به سال‌هایی که "نورالدین اشنی قودجانی" در اصفهان تحصیل می‌کرده، می‌توان حدس زد که در محضر عالمانی چون "میر سید علی نجف‌آبادی" و "میر سید محمد نجف‌آبادی" و اساتید بزرگی چون رحیم ارباب، "ابوالهدی کلباسی"، "سید ابوالقاسم دهکردی"، "میر محمد صادق خاتون‌آبادی" درس خوانده است. "نورالدین اشنی قودجانی" پس از استفاده از محضر علمای اصفهان به حوزه علمیه قم رفت و نزد مؤسس مشهور آن "عبدالکریم حائری یزدی" و نیز نزد محدث و فقیه بزرگ "سید محمد حجت کوه‌کمری" به تحصیل پرداخت. سپس به تهران رفت و از فقیه عارف "محمدعلی شاه‌آبادی" بهره فراوان برد.
"نورالدین اشنی قودجانی" در حین تحصیل در قم موفق به دریافت اجازه اجتهاد از جانب عبدالکریم حائری یزدی شد که سند آن در اختیار خانواده وی است.
از نامبرده با القاب ذیل در بعضی متون نامبرده شده‌است:
"نورالدین اشنی قودجانی" با بسیاری از بزرگان عصر خود هم دوره و هم مباحثه بود. در مجلس درس "جلال‌الدین همایی"، در جلساتی که در مسجد جارچی اصفهان برگزار می‌شد و حدود ۷۰ تا ۸۰ نفر از مردم اصفهان به طور مستمر در آن شرکت می‌کردند، "نورالدین اشنی قودجانی" نیز در این جلسات شرکت می‌کرد و در آنجا با علمایی چون "سید حسن مدرس بیدابادی" ("عالم شیعی")، "مرتضی اردکانی یزدی" ("عالم شیعی") و "عباسعلی ادیب حبیب‌آبادی" ("فقیه و ادیب شیعی") به بحث و تبادل نظر می‌پرداخت.
"نورالدین اشنی قودجانی" در حین تحصیل دروس اسلامیه حوزه علمیه قم نیز با "میر سید حسن مدرس هاشمی اصفهانی" ("عالم و حکیم اصفهانی و همچنین شاگرد پدر نورالدین اشنی") همکلاسی بود. "نورالدین اشنی قودجانی" در درس "محمدعلی شاه‌آبادی" ("عارف و فقیه نامی") با "سید روح‌الله خمینی" ("بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران") همکلاسی و در حوزه علمیه قم حدود پنج سال با ایشان هم‌حجره‌ای بود.
"نورالدین اشنی قودجانی" با وجود اینکه از جایگاه علمی بالایی برخوردار بود، هیچ گاه از وظایف اجتماعی و ارتباطات خود با مردم غافل نشد. او به تدریس اکتفا نکرد، بلکه به تبلیغ اسلام و سخنرانی در مجامع عمومی و خصوصی و حتی وکالت پرداخت. به طور کلی می‌توان فعالیت‌ها و مشاغل اجتماعی او را به شرح زیر تقسیم کرد:
"نورالدین اشنی قودجانی" به دلیل تسلط بر فقه، حکمت، حدیث، کلام، تفسیر و ذوق شاعرانه و عرفانی‌ای که داشت، لذا منبرها و سخنرانی‌های وی دارای جذابیت بود و از وی به عنوان خطیبی فاضل و فصیح یاد می‌شد. ایشان قبل از هر سخنرانی به مطالعه و تحقیق می‌پرداخت و مستندات علمی و فقهی مربوطه را ارایه می‌کرد. یکی دیگر از ویژگی‌های سخنرانی‌های او مخالفت صریح او با ظلم و فساد رژیم شاهنشاهی ("آخرین خاندان سلطنتی ایران که تقریباً ۵۴ سال بین سال‌های ۱۳۰۴ تا ۱۳۵۷ حکومت کرد") بود. وی در سخنان خود علناً با بی‌حجابی و مفاسد اخلاقی و ظلم و بی‌عدالتی آن زمان مبارزه می‌کرد، به همین دلیل چندین بار توسط شهربانی اصفهان احضار شد.
مجالس روضه‌خوانی "نورالدین اشنی قودجانی" در اصفهان بسیار شهرت داشت و مردم به سخنرانی‌های او علاقه زیادی نشان می‌دادند، به طوری که وی به دعوت مردم و گروه‌های مختلف در سی سال آخر عمر خود مرتب منبر می‌رفت. در آن زمان جلسات متعددی در اصفهان درباره مسائل اجتماعی و مذهبی تشکیل می‌شد. در این میان، مجالس خطبه علمایی چون "سید عبدالحسین طیب"، "شیخ محمدباقر زند کرمانی"، "نورالدین اشنی قودجانی" و "آقا سید حسن مدرس" از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بود و از دیگر مجالس شهرت بیشتری داشت. "نورالدین اشنی قودجانی" که شخصیتی با دانش گسترده بود جلسات هفتگی خود را بیشتر در زمینه فلسفه احکام برگزار می‌کرد.
"نورالدین اشنی قودجانی" که در میان روحانیون و علما به تهذیب شهرت داشت و در فلسفه و اندیشه نوین غرب نیز مطالعه و تحقیق می‌کرد، مدتی سرپرست "سازمان جوانان اسلامی" در اصفهان بود و برای روشنفکران و نواندیشان سخنرانی می‌کرد. سلسله مقالات او در این زمینه نیز در روزنامه طوفان ("روزنامه تحلیلی و انتقادی دوره قاجار") منتشر می‌شد.
"نورالدین اشنی قودجانی" در مدارس مختلف حوزه علمیه اصفهان از جمله مدرسه صدر بازار، مدرسه چهارباغ، مسجد نو بازار و در دفتر وکالت و حتی منزل شخصی خود تدریس می‌کرد. او کتاب‌هایی چون "فرائدالاصول" ("کتاب بسیار مهم در اصول فقه شیعه")، مکاسب ("از کتب مهم سطوح عالی حوزه‌های علمیه شیعه")، کفایة الاصول ("کتابی مهم در اصول فقه")، "منظومه" ("کتاب فلسفی مورد توجه علمای شیعه")، اسفار اربعه ("دوره‌ای مبسوط در فلسفه اسلامی") و برخی متون کلامی و عرفانی دیگر را برای طلاب و علما تدریس می‌کرد. وی مدت‌ها از اساتید برجسته مدرسه صدر بازار بود و کتاب‌هایی مانند "منظومه"، "قوانین‌الاصول" ("درسی کامل در اصول فقه شیعه") و "فرائدالاصول" را در آنجا تدریس می‌کرد. وی همچنین درس تفسیر قرآن برای طلاب مدرسه صدر بازار داشت که جمعی از علما در آن شرکت داشتند. نقل شده است که حدود سیصد نفر از طلاب و عُلَما در کلاس‌های "نورالدین اشنی قودجانی" در مسجد نو بازار شرکت می‌کردند. به علاوه شاگردان خصوصی نیز داشت که در خانه یا محل کار به آنها آموزش می‌داد. شاگردان او اعم از زن و مرد بودند و به درخواست برخی از بانوان متدین اصفهانی به خانه‌های آنان می‌رفت و برای آنان تدریس می‌کرد. از شاگردان برجسته وی می‌توان به "سیداحمد فقیه امامی"، "حسین مظاهری"، "احمد قمی‌نژاد"، "شیخ پارسا" و زنانی همچون "زینت‌السادات همایونی" و "عفت‌الزمان امین" اشاره کرد.
"نورالدین اشنی قودجانی" در زمان تحصیل در قم، موفق به اخذ اجازهٔ اجتهاد از سوی عبدالکریم حائری یزدی گردید که متن آن به عنوان میراث نزد خاندانش موجود است.
"نورالدین اشنی قودجانی" شدیداً مدافع آزادی‌های سیاسی بود و بسیاری از مواقع بعد از سخنرانی‌هایش توسط شهربانی اصفهان احضار می‌شد.
همچنین وی از مدافعان نهضت ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ بود، به طوری که بعد از رسیدن خبر اعتصاب مردم و تجار تهران به اصفهان محمد میرمحمد صادقی نقل می‌کند که:
از "نورالدین اشنی قودجانی" بیش از ۴۴ رساله، کتاب، تفسیر، مکاتبات، مجموعه قصاید و… به جا مانده‌است که بیشتر آنها شامل تفسیر قرآن می‌باشد. کلیات تالیفات وی را می‌توان در پنج دسته زیر خلاصه کرد:
"نورالدین اشنی قودجانی" در سرایش اشعار نیز استعداد داشت. نمونه‌ای از قصیده‌های سروده شده توسط ایشان در ذیل آورده شده است:
همسر "نورالدین اشنی قودجانی"، "حاجیه خانم آقا کثیری" بودند. ایشان شش فرزند داشتند که شامل دو پسر به نام‌های "آصف" و "اسعد" و چهار فرزند دختر می‌شد.
نورالدین اشنی که پیشتر نیز به ناراحتی قلبی مبتلا بوده و یکبار در سال ۱۳۵۵ شمسی (۱۳۹۶ قمری) دچار حمله قلبی شده بود، سرانجام در ساعت‌های آغازین روز دوازدهم ذیقعده سال ۱۳۹۸ قمری برابر با ۲۳ مهرماه ۱۳۵۷ شمسی دچار سکته قلبی شد و از هم و غم دنیا آسوده گشت. همسر ایشان دربارهٔ سبب فوت ناگهانی وی نقل کرده‌اند که:
پیکر وی پس از تشییع و اقامه نماز توسط "میرزا امام دهکردی"، در تکیهٔ میرزا ابوالمعالی کلباسی، در داخل بقعه جنب قبر پدرشان دفن گردید. بر روی سنگ قبر وی جملات زیر نقش بسته‌است: