حادثه افشار
حادثه افشار یا عملیات افشار که از آن با نام کشتار افشار نیز یاد می‌شود، کشتاری بود که در سال ۱۳۷۱ در جریان درگیری‌های داخلی گروه‌های مجاهد در کابل، بر سر کنترل محلهٔ افشار و مناطق مشرف بر آن رخ داد. این واقعه از شامگاه ۲۱ دلو (بهمن) ۱۳۷۱ شروع شد و تا شام ۲۲ دلو (بهمن) ادامه داشت.
این عملیات، توسط نیروهای دولت اسلامی افغانستان به فرماندهی احمد شاه مسعود و برهان‌الدین ربانی به همراه متحد آن‌ها، شبه‌نظامیان حزب دعوت اسلامی افغانستان به رهبری عبدالرسول سیاف، علیه نیروهای حزب اسلامی به رهبری گلبدین حکمتیار و شبه‌نظامیان حزب وحدت اسلامی افغانستان به رهبری عبدالعلی مزاری در منطقهٔ افشار، یکی از مناطق پُرجمعیت در غرب کابل، صورت گرفت. پیش از این عملیات، هزاره‌ها و حزب وحدت، به همراه پشتون‌ها و حزب اسلامی، مرتباً اقدام به پرتاب راکت از مواضع خود در منطقهٔ افشار، به‌سوی مناطق پرجمعیت در شمال کابل می‌کردند. این اقدام آن‌ها باعث کشتار هزاران غیرنظامی شده بود. این عملیات، برای اشغال مواضع و دستگیری رهبران آن‌ها برنامه‌ریزی شده بود. طبق گزارش‌ها، نیروهای سیاف، دارای عقاید وهابی و تحت حمایت عربستان سعودی بودند. آن‌ها با همراهی برخی از نیروهای دولتی، اقدام به کشتار، تجاوز و شکنجهٔ مردم و تخریب و آتش زدن منازل در افشار کرده‌اند. نیروهای جبههٔ مخالف نیز متقابلاً دست به چنین اعمالی زده‌اند. حداقل دو تن از ۹ فرمانده میدانی نیروهای دولت اسلامی در آن عملیات، به‌نام‌های انور دنگار (که بعداً به طالبان پیوست) و ملا عزت، مستقیماً در این اعمال وحشیانه دست داشته‌اند. گزارش شده که نیروهای سیاف، با شلیک و پرتاب بی‌رویهٔ راکت، در غارت، سلاخی و قتل هزاران غیرنظامی هزاره، دست داشته‌اند. گزارش شده که در یک رویداد، نیروهای دولتی، به سوی غیرنظامیان در حال فرار، آتش گشوده‌اند. در رویدادی دیگر، نیروهای دولتی، یک غیرنظامی زخمی را نجات داده و به محل امن برده‌اند. هم‌چنین گزارش شد که برخی از فرماندهان میدانی نیروهای دولتی نیز در حال تلاش برای توقف اقدامات خشونت‌آمیز بوده‌اند.
وزیر دفاع دولت اسلامی، احمد شاه مسعود، در روز دوم، دستور توقف درگیری‌ها را صادر کرد، اما خشونت‌ها، به ویژه اقداماتی چون تخریب منازل و غارت اموال، ادامه داشت. مسعود سپس برای دادن آرامش و اطمینان به شیعیان، یک فرماندهٔ شیعه با نام سید حسین انوری را منصوب کرد. مسعود تمامی طرفین درگیری را به آرامش و توقف خشونت فرا خواند و پس از آن، کمیته‌ای با حضور مردم افشار برای بررسی و تحقیق در مورد جنایات انجام شده تشکیل داد. این کمیته، دریافت که تعداد زیادی زن طی درگیری‌ها ربوده شده‌اند اما تعداد کمی از خانواده‌ها این موضوع را اعلام کرده‌اند.
در این عملیات، عده زیادی از غیرنظامیان شیعه از هزاره‌ها و سنی از پشتون‌ها، کشته، بی‌خانمان و آواره شده‌اند، اما آمار دقیقی از تعداد کشته‌ها منتشر نشده‌است . این واقعه از مهم‌ترین و بزرگ‌ترین وقایع مرتبط با فرقه‌گرایی در تاریخ معاصر افغانستان است.
هر ساله در سالگرد این کشتار، بازماندگان خواستار محاکمه عاملان می‌شوند؛ اما پاسخ مشخصی از دولت و مقامات قضائی افغانستان نمی‌یابند.
شامگاه ۲۱ دلو (بهمن) ۱۳۷۱ نیروهای دولت اسلامی افغانستان به رهبری احمد شاه مسعود و حزب اسلامی به فرماندهی عبدالرسول سیاف راکت پراکنی گسترده را بر روی منطقه افشار شروع کردند. این آتشباری تا صبح روز ۲۲ دلو ادامه یافت. صبح روز ۲۲ دلو یورش نیروهای زمینی به محله افشار شروع شد و این عملیات تبدیل به جنگ شهری گردید. گزارش‌هایی مبنی بر وقوع جنایات بی‌شمار جنگی در طی عملیات روز ۲۲ دلو گزارش شده‌ است. تحقیق و گزارش مستقلی از چگونگی این حادثه و عوامل آن منتشر نشده‌ است.
در منطقۀ افشار صدها تن از ساکنان شیعه توسط نیروهای دولت اسلامی و نیروهای سیاف به قتل رسیدند. ناحیه افشار در دامنه کوه‌های افشار قرار دارد و بخش وسیعی از غرب کابل را در برمی‌گیرد. پلی‌تکنیک کابل و مؤسسهْ علوم اجتماعی، که توسط رهبری حزب وحدت پس از ورود به شهر به عنوان پایگاه فرماندهی انتخاب شد، نیز در این منطقه قرار دارد که کافر کوه افشار سپر حفاظتی آن به‌ شمار می‌آید. ساعت یک بامداد ۱۱ فوریه ، مؤسسهْ علوم اجتماعی از سه طرف مورد حمله قرار گرفت؛ از غرب توسط نیروهای اتحاد اسلامی سیاف، از شمال و جنوب توسط نیروهای «دولتی» (به کمک خیانت‌کارانی در حزب که قبلاً خریداری شده بودند) منطقه را مورد هجوم قرار دادند. آنان تا ۲۴ ساعت بعد به قتل و کشتار، تجاوز و آتش زدن خانه‌ها پرداخته و دختران و پسران جوان را اسیر کردند. خبر این اعمال در همان زمان در کابل و در روزهای بعد در سطح دنیا پخش شد. در این جریان بر اساس برآوردها حدود ۷۰۰ نفر به قتل رسیده یا ناپدید شدند. یک سال بعد که حزب وحدت این ناحیه را بازپس گرفت، چندین گور دسته‌جمعی کشف کرد که در آن‌ها ۵۸ جسد یافت شد. این قتل‌عام توسط کشورهای همسایه و سازمان‌های بین‌المللی حقوق بشر محکوم گردید؛ اما عاملان آن هیچ وقت محاکمه یا دست‌گیر نشدند. اگرچه شخصاً ربانی قتل‌عام را به عنوان یکی از اشتباهات حکومتش محکوم کرد، حادثه به گردن سربازانش انداخته شد. آنروز، افشار به یک منطقه ارواح شباهت داشت و تمام ساکنان آن پس از قتل‌عام از آنجا گریختند. اما خاطرات تلخ آن در مغزها و قلبهای مردم به یادگار باقی‌مانده و به تشدید اختلافات قومی – مذهبی دامن زده‌است.
فاجعه با کشتن و فراری دادن و اسیر‌کردن مردم آغاز شد.
در مرحله دوم اموال مردم تاراج شد (برای این تاراج اصطلاح غنیمت به کار برده می‌شد).
در مرحله سوم تخریب تمامی خانه‌ها و اماکن مذهبی شیعیان (اکثراً توسط اسرا-ملکی) به اجرا گذاشته شد.
در مرحله چهارم جعل اسناد املاک مردم، غصب و فروش برای افراد ثالث با پروسه‌های خاصی صورت می‌گرفت. تا به امروز، هنوز تعدای از مردم افشار درگیر آن جعل اسناد املاک خود هستند. غاصبان، با نفوذی که در حلقه‌های قدرت دارند به غصب خود ادامه می‌دهند.
تعدای از اسرایی که توسط افراد عبدالرب سیاف زندانی بودند با مرگ تدریجی جان دادند و تعدای هم با معامله پولی، به شکل نیمه جان آزاد شدند.
عبدالرب سیاف مشارکت نیروهای خود در حادثه افشار را همیشه رد کرده‌است.