شبکه دو
شبکه دو یکی از شبکه‌های تلویزیونی دولتی کشور ایران است که در مجموعۀ سازمان صدا و سیما مدیریت می‌شود. شعار این شبکه « شبکه دو،شبکه زندگی »است، در سال ۱۳۴۶ تأسیس شده و دفتر این شبکه در میدان آرژانتین، انتهای خیابان الوند، تهران واقع است. و شماره پیامک شبکه ۳۰۰۰۰۲و شماره تلفن آن ۰۲۱۲۷۸۶۲۰۰۰ است . در آینده کیفیت پخش شبکه دو سیما به HD ارتقا پیدا خواهد کرد.
در تاریخ ۳۰ آذر ۱۴۰۰ و همزمان با شب یلدا، گرافیک و هویت بصری شبکه در ساعت۲۱ تغیر یافت.
در سال ۱۳۰۸ وزارت فرهنگ، اداره کل هنرهای زیبا را تأسیس کرد. این اداره علاوه بر نظارت بر کلیۀ فعالیت‌های هنری، مسئولیت استفاده از وسایل شنیداری و دیداری مدارس را نیز عهده‌دار بود. ایجاد آزمایشگاه‌های سمعی و بصری، دانش‌سرای مقدماتی و دانش‌سرای عالی نیز جزء فعالیت‌های این اداره بود.
در سال ۱۳۴۱ اداره‌ای به نام ادارۀ آموزش فعالیت‌های سمعی و بصری در وزارت فرهنگ تشکیل گردید که بعدها با نام دفتر آموزش سمعی و بصری فعالیت‌های خود را ادامه داد. توجه به فیلم به عنوان یک رسانۀ آموزشی در سطح جهانی سبب گردید این اداره اقدام به تشکیل جشنواره‌های بین‌المللی فیلم‌های آموزشی کند.
تلویزیون آموزشی در سال ۱۳۴۴ زیر نظر وزارت آموزش و پرورش و به همت آقای علاءالدین دولتشاهی تأسیس شد و کار خود را بعد از دو سال، با پخش برنامه‌های درسی در زمینۀ فیزیک، شیمی، جبر، علوم طبیعی، زبان و دستور فارسی شروع کرد. هدف از پخش این برنامه‌ها جبران کمبود معلم‌های متخصص و آزمایشگاه‌ها بود.
در سال ۱۳۵۲ تهیۀ برنامه‌های آموزشی به سازمان رادیو و تلویزیون ملی ایران با عنوان "تلویزیون آموزشی" و به مدیریت آقای علاءالدین دولتشاهی واگذار شد و برنامه‌های آموزشی با پخش دروس راهنمایی در سال ۱۳۵۳ دوباره شروع به فعالیت کرد و همزمان حدود سه‌هزار دستگاه تلویزیون بین مدارس شهرهای بزرگ کشور توزیع شد. البته در ساعاتی از روز از طریق فرستنده این شبکه، تلویزیون بین‌المللی نیز برنامه‌های خود را به زبان انگلیسی پخش می‌کرد.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران در فروردین ۱۳۵۸، کمیته‌ای متشکل از پنج نفر از کارشناسان سازمان، نخستین طرح تشکیلاتی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران را تهیه کردند. در این طرح «رادیو و تلویزیون ملی» به «صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران» تغییر یافت. در پی آن علاءالدین دولتشاهی از این سازمان برکنار، و پخش برنامه‌های تلویزیون آموزشی و تلویزیون بین‌المللی تعطیل شد.
در سال ۱۳۶۰ به لحاظ تجربۀ تلویزیون آموزشی و امکانات و نیروی انسانی متخصصی که در این شبکه حضور داشتند، تلویزیون آموزشی به شبکه دو سیما به عنوان یک شبکه فرهنگی-آموزشی با پخش روزانۀ ۳ الی ۵ ساعت تغییر نام یافت و در ادامه حدود دو دهه به‌عنوان شبکه فرهنگی سیمای جمهوری اسلامی، عهده‌دار برنامه‌سازی برای عموم مردم، به‌‌‌ویژه برای علاقه‌مندان و متخصصان حوزۀ فرهنگ شد.
در سال ۱۳۸۹ تلاش‌هایی صورت گرفت تا این شبکه به عنوان شبکۀ تخصصی کودک و نوجوان تغییر ماهیت دهد، سپس با تعمیم این نگاه به شبکه کودک و خانواده، شبکه دو فعالیت‌های خود را ادامه داد. پس از آن از نو مأموریت یافت تا به عنوان شبکۀ اجتماعی و فرهنگی سیمای جمهوری اسلامی بیشترین میزان پخش برنامه‌های خود را به موضوعات اجتماعی، فرهنگی، و اطلاعات عمومی اختصاص دهد. همچنین از مرداد ۱۳۹۰، پخش برنامه‌های این شبکه ۲۴ ساعته شد.
از زمستان ۱۳۹۳ تا بهار ۱۳۹۵ شبکه دو به عنوان شبکه تخصصی مأموریت جدیدی یافت تا در حوزه مسائل اجتماعی به ایفای نقش بپردازد. هم‌اکنون این شبکه با عنوان شبکه زندگی با رویکرد فرهنگی، اجتماعی، خانوادگی و اقتصادی مشغول به فعالیت است.
در شب یلدای ۱۴۰۰، گرافیک و هویت بصری شبکه بروز‌رسانی شد.
این شبکه دارای ۱۰ گروه برنامه‌ساز است. این گروه‌ها شامل ، گروه فیلم و سریال و گروه مستند و گروه تأمین برنامه و گروه اجتماعی و گروه کودک و نوجوان و گروه فرهنگ، تاریخ و هنر و گروه پیام‌نما وگروه معارف و گروه ورزش و گروه سیاسی است. همچنین خبرگزاری صدا و سیما تعدادی از بخش‌های خبری خود را از شبکه دو به روی آنتن می‌فرستد. این بخش‌های خبری شامل دو بخش خبری که به مدت حدود بیست دقیقه پخش می‌شود و اخبار سراسری که در ساعت ۲۲:۳۰ شب به وقت تهران و به مدت ۱۰ دقیقه پخش می‌شود. همچنین حوالی ساعت ۱۳:۰۰ روزهای جمعه یک بخش خبری ویژۀ ناشنوایان پخش می‌شود. گفتگوی ویژۀ خبری از دیگر برنامه‌های خبرگزاری صدا و سیماست که از این شبکه پخش می‌شود. این برنامه پس از اتمام اخبار سراسری در ساعت ۲۲:۴۰ آغاز شده و تا ساعت ۲۳:۱۵ ادامه می‌یابد. در برخی از شب‌ها مدت زمان این برنامه اضافه می‌شود.
قالب برنامه‌های این گروه را جُنگ‌های زنده تلویزیونی، مسابقات، انیمیشن و برنامه‌های عروسکی تشکیل می‌دهد. برنامه‌ها و تولیدات این گروه بیشتر در ساعات میانی صبح و عصر پخش می‌شوند.
با انحلال گروه فیلم و سریال دو گروه فیلم‌های تلویزیونی و گروه مجموعه‌های تلویزیونی تأسیس شدند. گروه فیلم‌های تلویزیونی بیشتر به تولید فیلم‌هایی با مضمون خانوادگی می‌پردازد. گروه مجموعه‌های تلویزیونی نیز بیشتر به تولید مجموعه‌های تلویزیونی با مضمون خانوادگی می‌پردازد.
عمده تولیدات این گروه را جُنگ‌های تلویزیونی تشکیل می‌دهد. این گروه به تولید برخی برنامه‌های ورزشی و کودک نیز می‌پردازد.
این گروه به تهیه فیلم‌های مستند با رویکرد اجتماعی پرداخته و به‌ویژه در مناسبت‌های تاریخ معاصر ایران مانند سالگرد جنگ ایران و عراق، پیروزی انقلاب ایران و… به پخش تصاویر آرشیوی می‌پردازد.
برنامه‌های این گروه بیشتر در زمان اذان صبح و اذان ظهر به افق تهران پخش می‌شود. تهیۀ برنامه‌های گفتگو‌ محور در مناسبت‌های مذهبی شیعیان از دیگر وظایف این گروه است.
برنامۀ جهان سیاست که به موضوعات سیاسی روز جهان پرداخته و پنج‌شنبه‌ها از شبکه دو پخش می‌شود، از جمله تولیدات این گروه‌است. گروه سیاسی همچنین در روزهای نزدیک به برگزاری انتخابات در جمهوری اسلامی برنامه‌هایی با هدف افزایش مشارکت رأی‌دهندگان پخش می‌کند.
برنامۀ پلی به گذشته با اجرای خسرو معتضد که سال‌ها از شبکه دو پخش می‌شد و به بررسی رویدادهای تاریخ معاصر ایران می‌پرداخت، از جمله تولیدات این گروه است.
این گروه دارای دو بخش تأمین برنامه داخلی و خارجی است. این گروه به خرید فیلم‌ها و سریال‌های خارجی و همچنین فیلم‌های سینمایی ایرانی برای پخش از شبکه دو می‌پردازد. گروه تأمین برنامه برخی برنامه‌های متنوع دیگر مانند دوربین مخفی، ویدئوهای خنده‌دار و… را از شبکه‌های خارجی ضبط و در قالب برنامه‌هایی مانند رنگارنگ پخش می‌کند.
این گروه محتوای پیام‌نما (تله تکست) شبکه دو را تولید می‌کند. بخش باشگاه پرواز (باشگاه مخاطبان) در صفحه ۶۵۰ پیام‌نما و بخش کلاکت دوتا از پرطرفدارترین بخش‌های این پیام‌نما‌هستند که باشگاه پرواز در روز‌های زوج و کلاکت در روزهای فرد بروز‌رسانی می‌شود و در باشگاه پرواز مخاطبان در بخش‌های مختلف این باشگاه با هم به گفتگو می‌پردازند؛ از دیگر بخش‌های پیام‌نمای شبکه دو می‌توان به سفیر سیمرغ (مجله معارفی)، یک سبد سیب (مجله پزشکی)، کلبه مهربانی (مجله خانواده)، برگزیده اخبار ایران و جهان، قند و نبات (مجله ویژه خردسالان) و اتاق تجربه را نام برد.
از جمله برنامه‌های این گروه می‌توان به برنامۀ ورزش از نگاه دو اشاره کرد.