مرد عنکبوتی (فیلم)
مرد عنکبوتی فیلمی ابرقهرمانی محصول سال ۲۰۰۲ به کارگردانی سم ریمی است که بر پایه شخصیت مرد عنکبوتی شرکت مارول کامیکس ساخته شده‌است. این فیلم نخستین فیلم از مجموعه فیلم‌های مرد عنکبوتی در فیلم است. توبی مگوایر در نقش پیتر پارکر/مرد عنکبوتی، ویلم دفو در نقش نورمن آزبورن/گرین گابلین، کریستِن دانست در نقش معشوقهٔ پیتر پارکر، مری جین واتسون و جیمز فرانکو در نقش هری آزبورن صمیمی‌ترین دوست پیتر و پسر نورمن آزبورن است.
بعد از یک سردرگمی تقریباً ۲۵ ساله برای ساخت این فیلم، سونی پیکچرز در سال ۱۹۹۹ امتیاز ساخت و انتشار جهانی فیلم مرد عنکبوتی را خرید. پیش از استخدام ریمی در سال ۲۰۰۰، رولند امریش، تیم برتون، دیوید کلمبوس و دیوید فینچر برای کارگردانی این فیلم در نظرگرفته شده بودند. دیوید کوپ نیز برای نوشتن فیلم‌نامهٔ فیلم استخدام شد و فیلم‌نامه‌ای نوشت که توسط اسکات رزنبرگ بازنویسی شد.
فیلم‌برداری مرد عنکبوتی، در شهرهای لس آنجلس و نیویورک سیتی انجام شد. مرد عنکبوتی در ۳ مهٔ ۲۰۰۲ اکران شد و نظرات مثبتی از منتقدان دریافت کرد. همچنین موفقیت چشمگیری در گیشه داشت و مجموعاً بیش از ۸۲۵ میلیون دلار، فروخت و سومین فیلم پرفروش سال ۲۰۰۲ نام گرفت.
اتفاقی عجیب در زندگی پیتر پارکر که دانش آموز یک دبیرستان است رخ می‌دهد. یک عنکبوت رادیواکتیو شده او را می‌گزد و بدن او دچار جهش ژنتیکی می‌شود و بنابراین توانایی پیمودن دیوارها و سقف‌ها را پیدا می‌کند و در او یک حس عنکبوتی به‌وجود می‌آید که او را از نزدیک شدن خطر آگاه می‌کند.
پیتر نام «مرد عنکبوتی» را روی خودش می‌گذارد و ابتدا از قدرتش برای به‌دست آوردن پول استفاده می‌کند. اما بعد از این‌که عمویش توسط یک سارق کشته می‌شود، پیتر تصمیم می‌گیرد که از قدرتش برای مبارزه با خلافکاران استفاده کند.
در همان زمان، دانشمند و تاجری بنام نورمن آزبورن بعد از کشف یک گاز نیروبخش و آزمایش کردن این گاز روی خودش، در وجودش یک شخصیت جدید قدرتمند اما دیوانه با نام گرین گابلین ایجاد می‌شود. اعضای شرکت آزکورپ تصمیم گرفتند نورمن (مؤسس آزکورپ) را مجبور به استعفاء از شرکت کنند. نورمن تحت تأثیر گابلین تمام هیئت مدیره که موجب برکناری وی از آزکورپ بودند به قتل می‌رساند.
گرین گابلین به مرد عنکبوتی نیز پیشنهاد همکاری می‌دهد امّا او قبول نمی‌کند. اکنون پیتر بایستی سه کار را در زندگیش انجام دهد: شغل جدیدش در یک روزنامه محلی، نبرد با گرین گابلین و نیز رقابت با بهترین دوستش هری آزبورن پسر نورمن برای بدست آوردن قلب همکلاسی زیبایش مری جین.
در روز جشن شکرگذاری، نورمن و پسرش هری، و مری جین به خانه پارکر می‌روند در همین روز نورمن آزبورن آگاه می‌شود که پیتر پارکر همان مرد عنکبوتی است؛ بنابراین احساس می‌کند به وی خیانت شده و تصمیم می‌گیرد از او انتقام بگیرد.
ابتدا می پارکر (زن عموی پیتر) را می‌ترساند بنابراین در بیمارستان پیتر متوجه شود که گابلین می‌داند او کیست، سپس گابلین مری جین را گروگان می‌گیرد و پیتر را به مبارزه دعوت می‌کند؛ گابلین، مری جین و تله کابین را در ارتفاع رها می‌کند و مرد عنکبوتی به سختی همه را نجات می‌دهد سپس طی نبردی بی‌رحمانه پیتر متوجه می‌شود گابلین همان نورمن آزبورن است، در نهایت او رانشگر گلایدرش را پرتاب می‌کند اما پیتر جاخالی می‌دهد و تیغه گلایدر به خودش اصابت می‌کند و کشته می‌شود.
تیم برتون، دیوید کلمبوس، دیوید فینچر، و تونی اسکات به عنوان نامزدهای کارگردانی فیلم در نظر گرفته شده بودند. فینچر قصد نداشت داستان اصلی را به تصویر بکشد، او علاقه داشت فیلم را بر اساس داستان شب مرگ گوئن استیسی بسازد، اما استودیو مخالفت کرد. بنابراین سم ریمی به عنوان کارگردان فیلم انتخاب شد، او که در دوران جوانی طرفدار کمیک‌های مرد عنکبوتی بود با شوق فراوان کارگردانی این فیلم را پذیرفت.
قبل از اینکه ریمی به عنوان کارگردان فیلم انتخاب شود، جیمز کامرون یک فیلمنامه برای مرد عنکبوتی نوشته بود، در آن مرد شنی و الکترو هماوردهای فیلم بودند.
اما پس از اینکه مشخص شد کامرون کارگردان این فیلم نخواهد بود، فیلمنامه دیگری توسط دیوید کپ نگاشته شد که در آن گرین گابلین هماورد اصلی و دکتر اختاپوس هماورد دوم بود. ولی ریمی احساس کرد تمرکز بیشتر بر روی رابطه بین نورمن آزبورن و پیتر پارکر جذابتر است، بنابراین دکتر اکتاویوس را از فیلم حذف کرد. در ماه ژوئن، اسکات رزنبرگ برای بازنویسی فیلمنامه دیوید کپ استخدام شد. در این بازنویسی روزنبرگ دکتر اختاپوس را حذف کرد و چندین ایده جدید به فیلمنامه اضافه کرد.
با بازیگران مرد عنکبوتی، فیلمبرداری قرار بود نوامبر ۲۰۰۰ در شهر نیویورک آغاز شود، و فیلم یک سال بعد برای اکران آماده شود، اما فیلم‌برداری به تعویق افتاد تا فیلم در ۳ مه ۲۰۰۲ اکران شود. فیلمبرداری رسماً از ۸ ژانویه ۲۰۰۱ در کالیفرنیا آغاز شد. پس از حملات تروریستی ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱، سکانس‌های خاصی دوباره فیلم‌برداری شد و تصاویر مشخصی از برج‌های دوقلو به صورت دیجیتالی از این فیلم پاک شدند.
در لس‌آنجلس مکان‌ها شامل موزه تاریخ برای آزمایشگاه دانشگاه کلمبیا (پارکر در آنجا توسط عنکبوت آلوده به رادیواکتیو گزیده شده و به قدرت‌های فوق بشری دست پیدا می‌کند)، ساختمان برق (دفتر روزنامه بیوگل) و عمارت گریستون (برای فضای داخلی خانه نورمن آزبورن) مورد استفاده قرار گرفتند.
در ماه آوریل، ۴ تا از لباس‌های اسپایدرمن دزدیده شدند و سونی پاداش ۲۵٬۰۰۰$ برای بازگشت آن‌ها تعیین کرد. آن‌ها پس از ۱۸ ماه پیدا شدند و یکی از محافظان امنیتی سابق استودیو و یکی از هم‌دستان وی دستگیر شدند.
تولید به مدت دو هفته به نیویورک منتقل شد و مکانهایی مانند پل کوئینزبورو، کتابخانه یادبود دانشگاه کلمبیا و کتابخانه عمومی نیویورک و یک باغ پشت بام در مرکز راکفلر را در اختیار گرفت. خدمه به لس آنجلس بازگشتند و در ماه ژوئن تولید و فیلم‌برداری به پایان رسید. ساختمان Flatiron نیز برای دیلی بیوگل مورد استفاده قرار گرفت.
قبل از اینکه ظاهر اصلی در فیلم مورد استفاده قرار گرفته شود، طرح اصلی ایجاد شده برای گرین گابلین یک ماسک انیمیشنونیک بود که توسط Amalgamated Dynamics ایجاد شد. این طرح نسبت به محصول نهایی به کمیک‌ها بسیار وفادارتر بود و اجازه می‌داد تا طیف کاملی از احساسات توسط ماسک لباس بیان شود. درنهایت این ماسک قبل از اینکه بازیگر نقش گرین گابلین را بازی کند کنار گذاشته شد و در عوض یک کلاه‌خود برای فیلم تولید شد.
جیمز آچسون، یکی از طراحان لباس مرد عنکبوتی، ایده داشتن یک نماد قرمز روی یک لباس مشکی را مطرح کرد. یکی دیگر، که در نهایت به محصول نهایی منتهی شد، یک آرم بزرگ روی سینه و نوارهای قرمز رنگ که از پهلوهای پاها پایین می‌آمد نشان داده شده‌است. در زیر ماسک اسپایدرمن یک پوسته سخت طراحی شده تا شکل سر بهتر به نظر برسد و هنگام نگه داشتن لباس، ماسک را محکم نگه دارد. توری که لباس را برجسته کرده بود، توسط کامپیوتر قطع شد. لنزهای چشم ماسک نیز به گونه‌ای طراحی شده‌اند که آینه‌ای باشند.
جان دایکسترا سرپرست جلوه‌های تصویری برای تهیه جلوه‌های ویژه این فیلم در ماه مه ۲۰۰۰ استخدام شد. وی ریمی را متقاعد کرد که بسیاری از مانع‌ها را که توسط رایانه تولید می‌شود، بسازد، زیرا این امر از نظر جسمی غیرممکن بود. ریمی در فیلم‌های قبلی‌اش از جلوه‌های ویژه سنتی بیشتر استفاده کرده بود، در مورد استفاده از کامپیوتر در حین تولید چیزهای زیادی آموخته بود. ریمی سخت تلاش کرد تا تمام سکانس‌های چرخش مرد عنکبوتی را که از ساختمان‌ها در نظر گرفته شده بود، «باله در آسمان» باشد. پیچیدگی چنین سکانس‌هایی به معنای افزایش بودجه از ۷۰ میلیون دلار در ابتدا برنامه‌ریزی شده به حدود ۱۰۰ میلیون دلار بود. به دلیل طرح‌های رنگی شخصیت اصلی عکس‌برداری نیز پیچیده‌تر شد.
در ژانویه سال ۲۰۰۳، سونی فاش کرد که دنباله فیلم مرد عنکبوتی در حال توسعه است و توسط سم ریمی ساخته و کارگردانی خواهد شد. در ۱۵ مارس ۲۰۰۳، در یک تریلر فاش شد که فیلم مرد عنکبوتی ۲ در ۳۰ ژوئن ۲۰۰۴ اکران می‌شود. مرد عنکبوتی ۳، دنباله دوم مرد عنکبوتی و قسمت آخر آن است؛ که به کارگردانی ریمی، در تاریخ ۴ مه ۲۰۰۷ منتشر شد.
بازی ویدئویی مبتنی بر فیلم با همین نام منتشر شده‌است. این بازی توسط تری‌آرک (فقط برای کنسول‌های خانگی) ساخته شده و توسط اکتیویژن منتشر شده‌است و در سال ۲۰۰۲ برای گیم بوی ادونس، گیم‌کیوب، ماکروسافت ویندوز، پلی‌استیشن ۲، و ایکس باکس منتشر شد. این بازی دارای صحنه‌ها و شرورهای زیادی است که در فیلم حضور نداشتند. دو سال بعد بازی "مرد عنکبوتی ۲" به منظور تبلیغ فیلم دوم منتشر شد. در سال ۲۰۰۷ نیز برای تبلیغ و ترویج انتشار سومین فیلم، بازی "مرد عنکبوتی ۳" منتشر شد. توبی مگوایر و ویلم دافو نیز تنها بازیگرانی از فیلم بودند که در این بازی به جای نقش‌هایشان صداگزاری را بر عهده گرفتند.
نقد و بررسی‌های این بازی مثبت بود. تا ژوئیه ۲۰۰۶، نسخه پلی‌استیشن ۲ مرد عنکبوتی نیز ۲٫۱ میلیون فروخته و ۷۴ میلیون دلار در ایالات متحده درآمد داشته‌است. نسل بعدی آن را به عنوان پانزدهمین بازی پرفروش راه‌اندازی شده برای پلی استیشن ۲، اکس‌باکس یا گیم‌کیوب بین ژانویه ۲۰۰۰ و ژوئیه ۲۰۰۶ در آن کشور قرار داد. فروش ترکیبی از بازی‌های کنسول مرد عنکبوتی که در دهه ۲۰۰۰ منتشر شد تا ژوئیه ۲۰۰۶ به ۶ میلیون دستگاه در ایالات متحده رسید.