ارمنی‌های سوریه
ارمنی‌های سوریه () شهروندان سوری با اصلیت کاملاً یا نیمه ارمنی هستند. سوریه و فضای اطراف آن اغلب به عنوان پناهگاهی برای ارمنیانی که از جنگ‌ها و آزار و اذیت‌ها نظیر نسل‌کشی ارامنه فرار کرده‌اند استفاده شده‌است.
بر طبق آمار نهادهای جماعت ارمنیان پراکنده تخمین زده می‌شود که در سوریه ۱۵۰۰۰۰ ارمنی وجود دارد که اکثرشان در آلپو زندگی می‌کنند اما در حقیقت، جمعیت ارمنی در سوریه در طی سال‌های پایانی قرن بیستم کاهش یافته و روی هم امروزه به ۱۰۰۰۰۰ نفر رسیده‌است. شهرستان کسب همچنان در سوریه، دارای اکثریت ارمنی است.
ارمنستان تحت فرمان تیگران بزرگ، سوریه را تحت سلطه خود درآورده و آنتیوک (انطاکیه) را به عنوان یکی از چهار پایتخت امپراتوری ارمنی برگزید. در طی روزگار باستان حضور ارمنیان در شمال سوریه تا حدی وجود داشت اما این حضور، چندان قابل توجه نبود.
در سال ۳۰۱ میلادی، مسیحیت به پاس خدمات گریگور روشنگر، مذهب رسمی ارمنستان گشت. از این زمان به بعد تجار و مسافرین ارمنی مرتباً به آنتیوک که یکی از قدیمی‌ترین محله‌های تعلیم و تربیت مسیحی بود و دارای روابط نزدیکی حتی با مسیحیان رها و نصیبین که همه آن‌ها در سوریه بزرگتر بودند و مسیحیت در زمان رسولان در آن‌ها رشد کرد رفت آمد می‌کردند.
وقتی ترکان سلجوقی، ارمنستان را از حکام قبلی بیزانسی آن فتح کردند موجی از ارمنیان به منظور یافتن مکان ثابت و پایداری برای زندگی، وطن خود را ترک کردند. اکثر ارمنیان در پادشاهی ارمنی کیلیکیه اقامت گزیدند ولی برخی هم سوریه شمالی را برگزیدند و شهرها و محله‌هایی نظیر آنتیوک، حلب، آینتاب (غازی عینتاب) و غیره را به وجود آوردند. در طی جنگ‌های صلیبی، پادشاهی ارمنی کیلیکیه بیشتر طرف مهاجمین اروپایی را گرفت تا حکام عمدتاً ترک سوریه. پیش از محاصرهٔ آنتیوک، اکثر به زور از آنتیوک به دست «یاقی-سیان» حاکم ترک آن شهر اخراج شدند.
جمعیت ارمنی سوریه و نواحی اطراف آن عمدتاً بعد از تسخیر این کشور توسط مغول‌ها، تاتارها و بر اثر کشتارها توسط این حکومت‌ها کاهش یافت. در طی حکومت امپراتوری عثمانی، محله بسیار کوچکی از ارمنی‌ها در شمال سوریه به علت نزاع‌های پیشین وجود داشت. در اورفا (شانلی‌اورفه) شهری که اغلب در سوریه بزرگتر در نظر گرفته می‌شود جامعه بزرگی ایجاد شد.
با وجود اینکه ارمنیان در سوریه دارای تاریخی طولانی هستند اما اکثرشان بعد از نسل‌کشی ارمنیان به آنجا آمدند. از حیطه‌های اصلی کشتار ارامنه در صحرای دیرالزور بود. اعراب محلی در پناه دادن ارامنه‌ای که مورد جفا قرار گرفته بودند، تردید داشتند. در طی اوج‌گیری ناسیونالیسم عرب، هزاران نفر از ارمنیان، این کشور را به مقصد آمریکا، کانادا و استرالیا ترک نمودند.
اکثر ارمنی‌ها در حلب که جامعه کوچکتری در درون شهر دمشق است زندگی می‌کنند. ارمنی‌ها حتی محله خود را به نام «حی الارمن» یعنی محله ارمنی‌ها دارا هستند. ارمنیان همچنین در استان لاذقیه و در کسب در شمال غربی که شهرستانی عمدتاً ارمنی است و همچنین در حسکه و قامشلی زندگی می‌کنند.
در ۱۹۱۵ منطقه دیرالزور که عمدتاً صحراست مقصد نهایی ارمنی‌ها در طی نسل‌کشی ارمنیان و قتلگاه آنان شد. مجموعه یادبودی به یاد این فاجعه در شهر افتتاح شده‌است که از سوی «سارکیس بالمانوکیان» طراحی و رسماً در ۱۹۹۰ با حضور جاثلیق آستان قدس کیلیکیه افتتاح شد. این مجموعه استخوان‌ها و بقایای مربوط به قربانیان در دیرالزور را نیز شامل می‌شود و مقصدی زیارتی برای ارمنی‌هایی است که از مردگان خود دارای خاطره هستند. اکثر سازمان‌های ارمنی در شهر حلب تأسیس شده‌اند. این سازمان‌ها به شکل فرهنگی، ورزشی، انجمن‌های خیریه یا نوجوان فعالیت می‌کنند و هدف همگی کمک از طریق ارائه فعالیت‌هایشان به جامعه ارمنی سوریه است.
انجمن‌های ورزشی تأسیس شده در حلب:
انجمن‌های دانش آموزی تحت حمایت حوزه اسقفی ملی تأسیس شده در حلب:
سایر سازمان‌های اجتماعی ارامنه در حلب:
وقتی که مسیحیت در سال ۳۰۱ میلادی مذهب رسمی دولت و مردم ارمنستان شد حلب به مرکز مهمی برای زوار ارمنی بر سر راه بیت‌المقدس تبدیل گشت ولی هنوز یک جامعه قابل ملاحظه سازمان یافته‌ای در این شهر ایجاد نکرده بودند. حضور ارمنیان در شهر حلب هنگامی توسعه یافت که در طی پادشاهی ارمنی کیلیکیه در سده دوازدهم میلادی تعداد قابل توجهی از خانواده‌ها و تجار ارمنی در این شهر، ساکن شده و به ایجاد تجارت، اقامت گاه‌ها، مدارس، کلیساها و حوزه اسقفی خود پرداختند. نام کلیسای ارمنی «چهل شهید» در حلب برای اولین بار در سال ۱۴۷۶ میلادی ذکر شده‌است. در سال ۱۶۲۴ میلادی در نتیجه رشد فزاینده جمعیت ارمنی ساکن و زوار ارمنی، حوزه اسقفی شروع به ساخت محله‌ای نزدیک کلیسا نمود که نام اصلیش تا به امروز «هوکِدون» (خانه روحانی) است. این محل به عنوان اقامتگاهی برای زوار ارمنی بر سر راه بیت‌المقدس عمل می‌نمود.
در میان جامعه ارمنی در سوریه، آموزش و پرورش ارمنی در حفظ زبان و ملی‌گرایی ارمنی بسیار حائز اهمیت است. حلب به عنوان کانون اصلی ازدحام ارمنیان در سوریه، مرکز مدارس با سابقه و موسسات فرهنگی ارمنی است. دانش آموزان ارمنی که از مدارس ارمنی فارغ‌التحصیل می‌شوند می‌توانند بعد از گذراندن امتحان رسمی یا امتحان لیسانس دبیرستان فوراً وارد نظام دانشگاهی سوریه شوند. در شهر شمالی حلب حدود نه مدرسه ارمنی فعال است که چهار تا از آن‌ها دبیرستان می‌باشند.
سوریه دارای سابقه‌ای ثروتمند در زمینه رسانه‌ها و تألیفات ارمنی است. بسیاری از روزنامه‌های مشهور ارمنی اکنون دیگر نیستند. از این میان می‌توان به روزنامه‌های «دزاین» به معنی صدای ارمنی (۱۹۱۹ – ۱۹۱۸) روزنامه‌ای که هر دو روز منتشر می‌شد به نام «داراگیر»(۱۹۱۹ – ۱۹۱۸) و روزنامه «یپراد» را می‌توان نام برد.
حوزه اسقفی حلب هم در این زمینه دارای تألیفات و انتشاراتی بوده‌است که این نمونه‌ها را می‌توان نام برد «سوریاکان سورانداک» (۱۹۱۹–۱۹۲۲) «سوریاکان مامول» «یپراد» «سوریه» و «آرِوِلک» که این آخری دارای سالنامه هم بوده و از سال ۱۹۵۶ ضمیمه جوانان آن به نام «واهاکن» و از سال ۱۹۵۷ ضمیمه ورزشی آن به نام «آرولک مارزاشخاره» منتشر شده‌است.
از ماهنامه‌ها هم می‌توان از «ماهنامه نائیری» که از سوی «آندرانیک زاروکیان» منتشر می‌شد و ماهنامه «جوانان بوراستان» نام برد.
سالنامه‌ها هم شامل «سوریاهای دارتسویتس»(۱۹۲۴–۱۹۲۶)«داتِو»(۱۹۲۵–۱۹۳۰)«سوریاکان آلبو» (۱۹۲۷–۱۹۲۹) دارون (۱۹۴۹)«های دارِگیرک» (۱۹۵۶) و «گقارت» (۱۹۷۵) می‌باشند.
انتشارات کنونی شامل «اوشاکان» که از سال ۱۹۷۸ میلادی شروع به انتشار کرده و از سال ۱۹۹۱ میلادی به نام «گاندزاسار» تغییر نام یافت و در حال حاضر به صورت هفتگی انتشار یافته و ارگان رسمی حوزه اسقفی سیلیسیه است. ناشرین سوری سهم عمده‌ای در ادبیات و تحقیقات آکادمیک ارمنی به زبان عربی داشته‌اند.
از سال ۱۹۹۲ میلادی سفارت ارمنستان در دمشق بعد از استقلال ارمنستان به نحو فعالی گشوده شد. دیدار رسمی لوون تر-پتروسیان، رئیس‌جمهور وقت ارمنستان در ۱۹۹۲ میلادی از سوریه اولین ملاقات رسمی بین‌المللی یک رئیس‌جمهور ارمنی بعد از استقلال ارمنستان بوده‌است. از آن زمان به بعد روابط بین دو کشور به ویژه بعد از ایجاد یک کمیته اقتصادی مشترک بین دو دولت و تأسیس اتاق همکاری بازرگانی بین حلب و ارمنستان از سال ۲۰۰۶ میلادی رو به گسترش بوده‌است. ارمنستان همچنین در حلب از سال ۱۹۹۳ میلادی دارای کنسولگری عمومی بوده‌است سوریه نیز سفارت خود را در ایروان ۱۹۹۷ میلادی گشود که در خیابان باقرامیان در فاصله چند متری از کاخ ریاست جمهوری واقع است. اولین رئیس‌جمهور جمهوری جدید ارمنستان یعنی لوون تر-پتروسیان در حلب متولد شده‌است.