سیتروئن زانتیا
سیتروئن زانتیا نام خودرو خانوادگی است که میان سال‌های ۱۹۹۳ تا ۲۰۰۲ توسط شرکت سیتروئن در دو نوع اتاق پنج در لیفت بک و استیشن تولید شد. مدل‌های پنج در لیفت بک میان سال‌های ۱۹۹۳ تا ۲۰۰۱ در خط تولید سیتروئن در شهر رن فرانسه تولید و مدل‌های استیشن میان سال‌های ۱۹۹۵ تا ۲۰۰۲ در خط تولید شرکت هولیز (Heuliez) در شهر سوریز فرانسه تولید گردید و تا سال ۲۰۰۹ در ایران تولید شد. سیتروئن زانتیا در دو فاز جداگانه تولید گردید. فاز اول میان سال‌های ۱۹۹۳ تا ۱۹۹۷ تولید گردید و در سال ۱۹۹۸ فاز دوم این مدل که دچار تغییراتی مانند فیس لیفت در ظاهر و تغییرات در سامانه‌های برقی، ایمنی و تجهیزات داخلی و موتور و گیربکس‌های قابل انتخاب گردیده بود جایگزین مدل‌های فاز یک گردید و تولید این مدل تا سال ۲۰۰۲ ادامه یافت. مدل پنج در لیفت بک علاوه بر فرانسه به تعداد محدود در سال‌های ۱۹۹۶ و ۱۹۹۷ در چین توسط شرکت فنگشن-سیتروئن نیز مونتاژ گردید. پس از توقف تولید این خودرو در فرانسه، شرکت سایپا در خط تولید تهران میان سال‌های از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۰ اقدام به تولید و عرضه این خودرو برای بازار داخلی ایران نمود. بدنه سیتروئن زانتیا توسط دانیل آبرامسون در شرکت برتونه ایتالیا طراحی گردید. طراحی داخلی این مدل نیز توسط برتونه انجام گرفت. این خودرو با دو نوع بدنه پنج در لیفت بک و استیشن تولید گردید. موتورها و سامانه انتقال نیرو در نظر گرفته شده برای زانتیا همان موتورهای مشترک در گروه پی اس ای از ۱٫۶ لیتری چهار سیلندر خطی تا ۲٫۹ لیتری شش سیلندر وی شکل بنزینی و همچنین از ۱٫۹ لیتری دیزلی تنفس معمولی تا ۲٫۱ توربو دیزل بودند. در این مدل انتقال نیرو به چرخهای جلو از طریق گیربکس‌های ۵ دنده دستی گروه پی اس آ و گیربکس‌های اتوماتیک ساخت شرکت ZF آلمان و همچنین گیربکس اتوماتیک AL4 طراحی و ساخته مشترک گروه پی اس آ و رنو استفاده شد. در این مدل همانند دیگر سیتروئن‌های متوسط و بزرگ در آن دوران از سامانه تعلیق هیدروپنوماتیک معروف سیتروئن استفاده گردید ولی به غیر از سامانه تعلیق هیدروپنوماتیک در برخی مدل‌های زانتیا از نسل دوم سامانه تعلیق هیدراکتیو نیز استفاده شد که نسل جدید الکترونیک کنترل از سامانه تعلیق هیدروپنوماتیک بودند و بر روی این مدل‌ها امکان سفارش محور عقب فرمان پذیر با میزان فرمان پذیری ۳ درجه نیز وجود داشت. در مدل‌های تولید ایران حق انتخاب بسیار محدود بود. بدنه فقط به صورت پنج در لیفت بک و موتورها فقط در سه نوع ۱٫۸ و ۲٫۰ و ۳٫۰ لیتر بنزینی و تنها گزینه انتقال نیرو گیربکس ۵ دنده دستی.
نام زانتیا مانند برخی نامها در مدلهای دیگر سیتروئن برگرفته از اسامی تاریخ باستان یونان می‌باشد. زانتیا برگرفته از کلمه زانتوس (در زبان یونانی به معنی طلائی) و برگرفته شده از نام شهر باستانی زانتوس یا زانث (یونانی: "Ξάνθος زانثُس") یا (شهر طلائی) در منطقه باستانی لیکیه می‌باشد. از آثار مشهور به جا مانده در خرابه‌های این شهر سنگ نبشته زانتیائی یا Xanthian Obelisk می‌باشد که در دوران حکومت امپراتوری هخامنشی بر این ناحیه نوشته شده‌است. سامانه ترمز در سیتروئن زانتیا بر خلاف دیگر خودروهای غیر سیتروئن به‌صورت تمام هیدرولیکی و با تأمین فشار توسط پمپ هیدرولیک خودرو و دارای سامانه ضد قفل ABS می‌باشد. در این سامانه نیروی ترمز به‌صورت کامل توسط پمپ هیدرولیکی تأمین می‌گردد و به جای روغن ترمز، روغن LHM سامانه هیدرولیکی خودرو مستقیماً روی کالیپرهای ترمز اعمال فشار می‌نمایند. در زانتیا مسیر ترمزهای جلو و عقب کاملاً از هم مجزا می‌باشند و این دو ترمز به‌صورت مستقل از یکدیگر عمل می‌نمایند. ترمز جلو نیروی هیدرولیک را مستقیماً از رگلاتور تأمین فشار به واسطه شیر اطمینان تأمین می‌نماید و ترمز عقب نیروی خود را از سامانه تعلیق عقب تأمین می‌نماید و نیروی آن بر اساس وزن قرار گرفته بر روی تعلیق عقب به‌صورت اتوماتیک افزایش می‌یابد. پشت پدال ترمز خودرو شیر هیدرولیکی وجود دارد که در صورت فشرده شدن پدال فشار هیدرولیکی را در این دو مسیر به‌صورت مجزا باز می‌نماید. شیر اطمینان در مواقع اضطراری و در صورت کاهش بیش از حد فشار یا از مدار خارج شدن پمپ هیدرولیک مسیرهای هیدرولیکی به سمت تعلیق جلو و عقب را بسته و تمامی نیروی هیدرولیکی را فقط به سمت ترمزهای جلو هدایت می‌نماید، در این حالت گوی انباره وسط عقب خودرو نقش تأمین‌کننده فشار برای ترمزهای عقب را برعهده خواهد گرفت در این حالت چراغ استوپ پشت آمپر خودرو موقعیت را به اطلاع راننده می‌رساند. همچنین سامانه ترمز دستی زانتیا به‌صورت کابل دوبل بر روی چرخهای جلو قرار گرفته‌اند تا در مواقع اضطراری و اتمام فشار گوی‌های انباره جلو و عقب و از مدار خارج شدن کامل سامانه ترمز بتوانند از آن برای توقف خودرو استفاده نمایند.
اولین نمونه رالی زانتیا به رنگ قرمز در سال ۱۹۹۳ برای ژان لوک پایلر راننده فرانسوی رالی و برای جایگزینی سیتروئن بی ایکس رالی و شرکت در مسابقات سال ۱۹۹۳ طراحی گردید. در این مدل از سامانه چهارچرخ متحرک و همچنین موتور XU9J4 سیتروئن بی ایکس رالی استفاده شد ولی بر طبق قوانین رالی در سال ۱۹۹۳ نمی‌توانستند برای این مدل از سامانه تعلیق اکتیوا استفاده نمایند. این مدل در بدنه نیز از کیت کامل ارتقا آئرودینامیکی شامل اسپویلر جلو و عقب و بادی کیت کناری سود می‌برد. این مدل از سیتروئن زانتیا رالی در مسابقات رالی اروپائی و همچنین رالی فرانسه در سال ۱۹۹۳ به موفقیت‌های خوبی دست پیدا کرد و این موفقیت‌ها در سال‌های ۱۹۹۴ و ۱۹۹۵ نیز ادامه یافت. در سال ۱۹۹۶ این مدل دچار تغییرات کلی شد. موتور آن با نمونه ۲ لیتری که برای مسابقات رالی تغییر داده شده بود تعویض شد و در بدنه نیز بادی کیت جدید باریک تری برای حرکت بهتر در مسیرهای باریک طراحی شد. برای این مدل نیز از همان رنگ بدنه قرمز استفاده گردید. مجموعه این تغییرات باعث کاهش وزن ۵۰ کیلوگرمی در این مدل گردید. این مدل تا سال ۲۰۰۰ در مسابقات مختلف توسط ژان لوک پایلر مورد استفاده قرار گرفت. در سال ۱۹۹۹ مدل دیگری از زانتیا رالی با بدنه دو رنگ زرد و آبی ساخته شد که توسط ژیل استیونارد در مسابقات رالی سال ۱۹۹۹ مورد استفاده قرار گرفت. در این مدل نیز از موتور ۲ لیتری که قدرت آن به ۷۰۰ اسب بخار افزایش پیدا کرده بود همراه سامانه انتقال نیرو به هر چهار چرخ استفاده می‌کرد. این مدل با دارا بودن شتاب صفر تا شصت مایل بر ساعت ۲٫۵ ثانیه از این نظر با بوگاتی ویرون در همان سال برابری می‌کرد. این مدل با دارا بودن نسبت نیرو به وزن ۶۸۱ اسب بخار برای هر تن وزن یکی از قدرتمندترین خودروهای مسابقه در زمان خود بود. در سال ۲۰۰۰ با تغییر قوانین رالی و اجبار تیم‌های مسابقه دهنده برای کاهش نیروی موتورها در خودروهای این کلاس مسابقات استفاده از مدل‌های رالی زانتیا نیز متوقف شد.
زانتیا در سال ۱۹۹۷ در تست تصادف مؤسسه یورو ان‌سی‌ای‌پی زانتیای فاز یک (قبل از فیس لیفت) توانست یک و نیم ستاره از ۵ ستاره ایمنی سرنشینان در تصادفات را کسب نماید و در کلاس خود از نظر ایمنی هم رده ب‌ام‌و سری ۳ (ای۳۶) با یک و نیم ستاره و پائینتر از مرسدس-بنز کلاس-سی (دبلیو۲۰۲) با دو ستاره ایمنی قرار گرفت. در تست تصادف ایمنی عابر پیاده زانتیا توانست یک ستاره از ۴ ستاره را دریافت نماید که پائین‌تر از دیگر رقبای خود در این کلاس بود که همگی توانستند دو ستاره ایمنی در این بخش به دست آورند.
زانتیا از سال ۲۰۰۱ (۱۳۸۰) تا سال ۲۰۱۰ (۱۳۸۹) در ایران در چهار مدل مختلف تولید گردید: تمامی مدل‌های تولیدی ایران فقط با گیربکس پنج دنده دستی و در یک نوع بدنه پنج در لیفت بک تولید شدند.
این خودرو غیر از فرانسه برای کاهش میزان عوارض واردات خودرو به چین در اواسط دهه ۹۰ میلادی به تعداد بسیار محدود میان سال‌های ۱۹۹۶ و ۱۹۹۷ به‌صورت نمونه‌های نیمه تولید شده (CKD) از خط تولید رن فرانسه به چین فرستاده و در خط تولید شرکت فنگشن-سیتروئن شرکت که با سرمایه‌گذاری مشترک گروه پی اس آ و دانگ فنگ در شهر هویژو از استان گوانگدونگ چین تأسیس شده بود مراحل نهائی مونتاژ آن‌ها در کنار سیتروئن ایکس ام و تحت نام مشترک سیتروئن ایکس‌ام انجام گرفت.
تولید نمونه‌های CKD زانتیا در چین مصادف بود با تغییرات در قانون واردات خودرو به چین بود به این صورت که خودروهای CKD را نیز جزو خودروهای وارداتی و عوارض آنها را نیز همانند خودروهای وارداتی محاسبه می‌کرد. پس از تغییر قانون واردات خودرو به چین مسئولین پی‌اس‌ای و دانگ‌فنگ یا باید تصمیم بر تولید کامل زانتیا در چین برای معافیتهای مالیاتی بعدی می‌گرفتند یا باید با بستن شرکت تازه تأسیس فنگشن-سیتروئن این دو مدل را به‌صورت خودرو کامل وارداتی از مدلهای تولید فرانسه به بازار چین وارد می‌کردند که در نهایت راه دوم را انتخاب کرده و برای سال ۱۹۹۷ به بعد زانتیا به‌صورت خودرو وارداتی کامل از خط تولید فرانسه به بازار چین عرضه شدند.