کالیفرنیا
کالیفرنیا، (تلفظ ) ایالتی در غرب آمریکا بر کرانهٔ اقیانوس آرام است که پرجمعیت‌ترین ایالت آمریکا می‌باشد. مرکز آن ساکرامنتو و شهرهای مهم آن لس‌آنجلس، سن‌دیگو، سن‌خوزه و سن‌فرانسیسکو هستند. کالیفرنیا پس از آلاسکا و تگزاس، سومین ایالت بزرگ آمریکا از لحاظ وسعت است. لس‌آنجلس پرجمعیت‌ترین شهر کالیفرنیا و بزرگترین شهر آمریکا پس از شهر نیویورک است.
اقتصاد کالیفرنیا، با تولید ناخالص ۳٫۰ تریلیون دلاری، بزرگترین اقتصاد زیر ملی در جهان است. اگر این ایالت را یک کشور در نظر بگیریم، کالیفرنیا پنجمین اقتصاد بزرگ جهان و سی و هفتمین کشور پرجمعیت تا سال ۲۰۲۰ به‌شمار می‌آمد. منطقه لس آنجلس بزرگ و منطقه خلیج سانفرانسیسکو پس از کلانشهر نیویورک (۲٫۰ تریلیون دلار) به ترتیب دومین و سومین اقتصاد شهری بزرگ در ایالات متحده آمریکا محسوب می‌شوند. (۱٫۳ تریلیون دلار و ۱٫۰ تریلیون دلار از سال ۲۰۲۰). منطقه آماری ترکیبی خلیج سانفرانسیسکو بالاترین سرانه تولید ناخالص داخلی آمریکا را طی سال ۲۰۱۸ (۱۰۶٬۷۵۷ دلار) در میان مناطق بزرگ آماری اولیه داشته‌است که شامل مواردی همچون: چهار سرمایه از ده شرکت بزرگ جهان از نظر سرمایه بازار و چهار از ده فرد ثروتمند جهان بوده‌است.
کالیفرنیا در فرهنگ عامه، ارتباطات، اطلاعات، نوآوری، محیط زیست، اقتصاد، سیاست و سرگرمی به عنوان یک روند جهانی شناخته می‌شود. به دلیل مهاجرت زیاد و تنوع فرهنگی، در سراسر کشور و حتی در سراسر جهان، کالیفرنیا منشأ ضد فرهنگ هیپی، فرهنگ ساحل و خودرو، اینترنت و رایانه شخصی است. منطقه خلیج سانفرانسیسکو و منطقه بزرگ لس آنجلس به ترتیب به عنوان مراکز صنعت جهانی، فناوری و سرگرمی دیده می‌شوند. اقتصاد کالیفرنیا بسیار متنوع است: ۵۸٪ آن مبتنی بر امور مالی، دولتی، خدمات املاک و مستغلات، فناوری و خدمات تجاری حرفه ای، علمی و فنی است. صنعت کشاورزی کالیفرنیا بیشترین میزان تولید نسبت به سایر ایالت‌های آمریکا را دارد، اگرچه تنها ۱٫۵٪ از اقتصاد این ایالت را تشکیل می‌دهد.
کالیفرنیا از شمال با اورگان، از شرق با نوادا و آریزونا و از جنوب با باخا کالیفرنیای مکزیک مرز مشترک دارد. جغرافیای متنوع این ایالت از ساحل اقیانوس آرام در غرب تا رشته کوه سیرا نوادا در شرق، از جنگل‌های سرخ و درختان صنوبر داگلاس در شمال غربی تا صحرای موهاوی در جنوب شرقی گسترش دارد. دره مرکزی که یک منطقه مهم کشاورزی است، در مرکز این ایالت قرار دارد. گرچه کالیفرنیا به دلیل آب و هوای گرم مدیترانه ای و موسمی خود بسیار مشهور است؛ اما با توجه به وسعت این ایالت، آب و هوای آن در چشم‌اندازهایی همچون جنگل‌های معتدل بارانی در شمال، صحرای خشک داخلی در مرکز و کوه‌های آلپ برفی در مناطق کوهستانی متفاوت است. همه این عوامل منجر به تقاضای زیاد آب در آن منطقه شده‌است. در کل تعداد، کالیفرنیا بزرگترین مصرف‌کننده آب در آمریکای شمالی است. با گذشت زمان، خشکسالی و آتش‌سوزی بیشتر شده‌است. با این وجود، تأمین آب کالیفرنیا را بیشتر تحت فشار قرار می‌دهد.
پیشینه آنچه امروزه کالیفرنیا نامیده می‌شود؛ به زمانی بر می‌گردد که قبایل مختلف سرخ‌پوست و بومی در آن زندگی می‌کردند. پس از اینکه این منطقه طی قرون ۱۶ و ۱۷ میلادی توسط اروپاییان کشف شد، امپراتوری اسپانیا با ادعای مالکیت بر این مناطق، شروع به استعمار آن کرد. در سال ۱۸۰۴ استان آلتا کالیفرنیا، تحت حاکمیت نایب السلطنه نیو اسپانیا قرار گرفت. این منطقه در سال ۱۸۲۱ پس از جنگ موفقیت‌آمیزی که برای کسب استقلال برپا شده بود، بخشی از مکزیک شد. اما پس از جنگ مکزیک و آمریکا در سال ۱۸۴۸ به ایالات متحده واگذار شد. بخش غربی آلتا کالیفرنیا سپس در ۹ سپتامبر ۱۸۵۰ به عنوان سی و یکمین ایالت سازمان یافته و پذیرفته شد. تب طلای کالیفرنیا که از سال ۱۸۴۸ شروع شد، با مهاجرت گسترده از شرق و خارج از کشور با یک پیشرفت اقتصادی همراه رونق، منجر به تغییرات چشمگیر اجتماعی و جمعیتی شد.
مکزیک با شکست از آمریکا در جنگ آمریکا و مکزیک مجبور شد کالیفرنیا و ایالت‌های کنونی منطقه جنوب غربی آمریکا را به این کشور واگذار کند. تب طلا در کالیفرنیا در (۱۸۴۸_۱۸۴۹) منجر به موجی از مهاجرت‌ها به سواحل اقیانوس آرام گردید که نتیجه آن نسل‌کشی سرخ‌پوستان در کالیفرنیا و ایجاد ایالات‌های غربی بود.
حداقل در طی ۱۳۰۰ سال گذشته با موج‌های پی در پی ورود مهاجران، کالیفرنیا یکی از متنوع‌ترین مناطق فرهنگی و زبانی در آمریکای شمالی قبل از کلمبیا بود.تخمین‌های مختلف از جمعیت بومی از ۱۰۰۰۰۰ تا ۳۰۰۰۰۰ نفر است. مردم بومی کالیفرنیا بیش از ۷۰ گروه قومی متمایز از بومیان آمریکا را شامل می‌شدند، از جمعیت زیاد و ساکن ساحل گرفته تا گروه‌های داخلی. گروه‌های کالیفرنیایی همچنین در تشکیلات سیاسی خود با گروه‌ها، قبایل، روستاها و در سواحل سرشار از منابع، سرزمین‌های بزرگ مانند چوماش، پومو و سالینان متنوع بودند. اتحادات تجاری. نظامی و ازدواج بسیاری از روابط اجتماعی و اقتصادی را در بین گروه‌های مختلف تقویت کرد.
اولین اروپاییانی که در سواحل کالیفرنیا کاوش کردند، اعضای یک کشتی اکتشافی اسپانیایی به هدایت خوان رودریگز کابریلو، کاپیتان پرتغالی بودند. آنها در ۲۸ سپتامبر ۱۵۴۲ وارد خلیج سن دیگو شدند و حداقل تا شمال جزیره سن میگوئل رسیدند. کاشف معروف فرانسیس دریک در سال ۱۵۷۹ بخشی از ساحل کالیفرنیا را تعریف نکرد و ادعا کرد که در شمال شهر آینده سانفرانسیسکو فرود آمده‌است. فیلیپینی‌ها اولین آسیایی‌هایی بودند که در سال ۱۵۸۷ میلادی سوار بر کشتی‌های اسپانیایی به آنچه که ایالات متحده آمریکا نامیده می‌شد، وارد خلیج مورو در آمریکا شدند.
با وجود اکتشافات زمینی در کالیفرنیا در قرن شانزدهم، ایده رودریگز از کالیفرنیا به عنوان یک جزیره همچنان پابرجا ماند. چنین تصاویری در قرن هجدهم در بسیاری از نقشه‌های اروپا دیده می‌شد.
در سال ۱۸۲۱، جنگ استقلال مکزیک به مکزیک (از جمله کالیفرنیا) استقلال از اسپانیا را داد. برای ۲۵ سال آینده، آلتا کالیفرنیا به عنوان یک منطقه اداری دورافتاده، کم جمعیت و شمال غربی در کشور تازه استقلال یافته مکزیک باقی ماند. این مأموریت‌ها که بهترین زمین‌های ایالت را کنترل می‌کردند، تا سال ۱۸۳۴ سکولار شدند و به مالکیت دولت مکزیک تبدیل شدند. فرماندار بسیاری از لیگ‌های مربع زمین را با نفوذ سیاسی به دیگران اعطا کرد. این گاوداری‌ها یا گاوداری‌های عظیم به عنوان نهادهای غالب کالیفرنیای مکزیک ظهور کردند. این دامداری‌ها تحت مالکیت کالیفرنیوس (اسپانیایی‌تبار ساکن کالیفرنیا) که با تاجران بوستون پوست گاو و پیه معامله می‌کرد، توسعه یافت. گوشت گاو تا زمان هجوم طلای کالیفرنیا در سال ۱۸۴۹ به کالایی تبدیل نشد.
از دهه ۱۸۲۰، دام و مهاجران از ایالات متحده و کانادای آینده وارد کالیفرنیای شمالی شدند. این تازه واردان از مسیر Siskiyou Trail , California California , Oregon Trail و Old Spanish Trail برای عبور از کوه‌های ناهموار و بیابان‌های سخت در کالیفرنیا و اطراف آن استفاده کردند.
در سال ۱۸۴۶، گروهی از شهرک نشینان آمریکایی در سونوما و اطراف آن در جریان شورش پرچم خرس علیه حکومت مکزیک قیام کردند. پس از آن، شورشیان پرچم خرس (دارای یک خرس، یک ستاره، یک نوار قرمز و کلمات "جمهوری کالیفرنیا") را در Sonoma برافراشتند. تنها رئیس‌جمهور جمهوری ویلیام بی اید بود که در دوران شورش پرچم خرس نقشی اساسی داشت. این شورش توسط شهرک نشینان آمریکایی مقدمه ای برای حمله نظامی بعدی آمریکا به کالیفرنیا بود و از نزدیک با فرماندهان نظامی نزدیک آمریکا هماهنگی داشت.
جمهوری کالیفرنیا عمر کوتاهی داشت؛ در همان سال وقوع جنگ مکزیک و آمریکا (۴۸–۱۸۴۶) بود. هنگامی که کمودور جان دی اسلوات از نیروی دریایی ایالات متحده به خلیج مونتری رفت و اشغال نظامی کالیفرنیا توسط ایالات متحده را آغاز کرد، کالیفرنیای شمالی در کمتر از یک ماه تسلیم نیروهای آمریکایی شد. پس از یکسری نبردهای دفاعی در کالیفرنیای جنوبی، معاهده Cahuenga در ۱۳ ژانویه ۱۸۴۷ توسط کالیفرنیا امضا شد و کنترل آمریکا در کالیفرنیا را تأمین کرد.
به دنبال پیمان گوادالوپه هیدالگو (۲ فوریه ۱۸۴۸) که به جنگ پایان داد، غربی‌ترین قسمت قلمرو مکزیکی التا کالیفرنیا که به آن متصل شده بود، به زودی به ایالت کالیفرنیای آمریکا تبدیل شد و باقیمانده سرزمین قدیمی به آمریکای جدید تقسیم شد سرزمین‌های آریزونا، نوادا، کلرادو و یوتا. منطقه پایین‌تر و با خشکی کم جمعیت و قدیمی باخا کالیفرنیا همچنان به عنوان بخشی از مکزیک باقی مانده‌است. در سال ۱۸۴۶، کل جمعیت ساکن در قسمت غربی آلتای کالیفرنیای قدیمی تخمین زده شده بود که بیش از ۸۰۰۰ نفر نباشد، به علاوه حدود ۱۰۰۰۰۰ بومی آمریکایی، در حالی که در حدود ۳۰۰٬۰۰۰ نفر قبل از استقرار اسپانیایی‌ها در ۱۷۶۹ بود.
در سال ۱۸۴۸، فقط یک هفته قبل از الحاق رسمی آمریکایی‌ها به این منطقه، طلا در کالیفرنیا کشف شد، این رویدادی بود که برای همیشه می‌توانست هم آمار جمعیتی این ایالت و هم امور مالی آن را تغییر دهد. اندکی پس از آن، هجوم گسترده مهاجرت به این منطقه حاصل شد، زیرا هزاران نفر از جویندگان و استخراج کنندگان به آنجا رسیدند. جمعیت درگیر طوفان‌های بزرگ طلای کالیفرنیا با شهروندان ایالات متحده، اروپایی‌ها، چینی‌ها و سایر مهاجران روبرو شد. در زمان درخواست ایالت کالیفرنیا در سال ۱۸۵۰، جمعیت ساکنین کالیفرنیا به ۱۰۰۰۰۰ نفر رسیده بود. تا سال ۱۸۵۴، بیش از ۳۰۰۰۰۰ شهرک نشین آمده بودند. بین سالهای ۱۸۴۷ و ۱۸۷۰، جمعیت سانفرانسیسکو از ۵۰۰ به ۱۵۰٬۰۰۰ نفر افزایش یافت. کالیفرنیا به‌طور ناگهانی دیگر یک آب خیز کم جمعیت نبود، اما ظاهراً یک شبه به یک مرکز بزرگ جمعیت تبدیل شده بود.
مقر دولت کالیفرنیا تحت حکومت اسپانیا و بعداً مکزیک از سال ۱۷۷۷ تا ۱۸۴۵ در مونتری واقع شده بود. پیو پیکو، آخرین فرماندار مکزیکی آلتا کالیفرنیا، در سال ۱۸۴۵ مدت کوتاهی پایتخت را به لس آنجلس منتقل کرد. کنسولگری ایالات متحده نیز در مونتری، تحت کنسول توماس او. لارکین واقع شده بود.
در سال ۱۸۴۹، یک کنوانسیون قانون اساسی ایالتی برای اولین بار در مونتری برگزار شد. تصمیم‌گیری در مورد مکان برای پایتخت جدید ایالت از جمله اولین وظایف کنوانسیون بود. اولین جلسات قانونگذاری کامل در سن خوزه (۱۸۵۰–۱۸۵۰) برگزار شد. مکانهای بعدی شامل Vallejo (1852–1853) و Benicia (1853–1854) در نزدیکی آن بود. سرانجام این مکان‌ها نیز ناکافی بودند. پایتخت از سال ۱۸۵۴ در ساکرامنتو واقع شده‌است و فقط با وقفه ای کوتاه در سال ۱۸۶۲ هنگامی که جلسات قانونگذاری در سانفرانسیسکو به دلیل طغیان در ساکرامنتو برگزار شد. کنوانسیون قانون اساسی این ایالت قانون اساسی ایالت خود را نهایی کرد، برای پذیرش دولت بودن به کنگره ایالات متحده تقاضا کرد. در ۹ سپتامبر ۱۸۵۰، به عنوان بخشی از مصالحه ۱۸۵۰، کالیفرنیا به یک ایالت آزاد و ۹ سپتامبر به تعطیلات ایالتی تبدیل شد.
در طول جنگ داخلی آمریکا (۱۸۶۵–۱۸۶۱)، کالیفرنیا برای حمایت از اتحادیه محموله‌های طلا را به سمت شرق به واشینگتن فرستاد. با این حال، به دلیل وجود گروه زیادی از هواداران طرفدار جنوب در داخل کشور، این کشور قادر به جمع کردن هیچ هنگ کامل نظامی برای اعزام به شرق به منظور خدمت رسمی در جنگ اتحادیه نبود. هنوز چندین واحد نظامی کوچکتر در داخل ارتش اتحادیه به‌طور غیررسمی با ایالت کالیفرنیا مانند "100 California Company" ارتباط داشتند، زیرا اکثر اعضای آنها از کالیفرنیا بودند.
در زمان پذیرش کالیفرنیا در اتحادیه، سفر بین کالیفرنیا و بقیه قاره ایالات متحده یک کار طولانی و خطرناک بوده‌است. نوزده سال پس از آن، در سال ۱۸۶۹، اندکی پس از پایان جنگ داخلی، با اتمام اولین راه‌آهن شبه قاره در سال ۱۸۶۹، ارتباط مستقیم تری ایجاد شد. پس از آن دسترسی به کالیفرنیا آسان بود.
بیشتر ایالت برای کشت میوه و به‌طور کلی کشاورزی بسیار مناسب بود. وسعت گسترده گندم، سایر محصولات غلات، محصولات گیاهی، پنبه و درختان میوه و آجیل و میوه جات (از جمله پرتقال در جنوب کالیفرنیا) پرورش داده شد و پایه تولید محصولات خارق‌العاده کشاورزی این ایالت در دره مرکزی و جاهای دیگر گذاشته شد.
تحت حاکمیت قبلی اسپانیا و مکزیک، بیش از هر چیز، بومیان اصلی کالیفرنیا به‌طور چشمگیری از بیماریهای اوراسیا که مردم بومی کالیفرنیا هنوز مصونیت طبیعی برای آنها ایجاد نشده بود، کاسته شده بودند. تحت دولت جدید آمریکا، سیاستهای سختگیرانه دولت کالیفرنیا در قبال مردم بومی خود بهبود نیافت. همانند سایر ایالت‌های آمریکا، بسیاری از ساکنان بومی به زودی توسط مهاجران آمریکایی مانند معدن کاران، دامداران و کشاورزان به زور از سرزمین‌های خود خارج شدند. گرچه کالیفرنیا به عنوان یک کشور آزاد به اتحادیه آمریکا وارد شده بود، «سرخپوستان متلاطم یا یتیم» طبق قانون دولت و حمایت از هندی‌ها در سال ۱۸۵۳ توسط کارفرمایان جدید انگلیس و آمریکا به‌طور واقعی به بردگی کشیده شدند؛ که در آن صدها نفر از مردم بومی کشته شدند.
بین سالهای ۱۸۵۰ و ۱۸۶۰، دولت ایالت کالیفرنیا حدود ۱٫۵ میلیون دلار (که حدود ۲۵۰٬۰۰۰ آن توسط دولت فدرال بازپرداخت شد) برای استخدام شبه نظامیانی که هدف آنها محافظت از مهاجران در برابر جمعیت بومی بود، پرداخت کرد. در دهه‌های بعد، جمعیت بومی در رزرواسیون و نگهداری قرار گرفتند، که اغلب کوچک و منزوی و بدون منابع طبیعی کافی یا بودجه از طرف دولت برای تأمین جمعیت ساکن در آنها بود. در نتیجه، ظهور کالیفرنیا برای ساکنان بومی یک مصیبت بود. چندین محقق و فعال بومی آمریکا، از جمله بنجامین مدلی و اد کاستیلو، اقدامات دولت کالیفرنیا را به عنوان یک نسل‌کشی توصیف کرده‌اند.
مهاجرت به کالیفرنیا در اوایل قرن بیستم با اتمام بزرگراه‌های مهم بین قاره ای مانند بزرگراه لینکلن و مسیر ۶۶ سرعت گرفت. در دوره ۱۹۰۰ تا ۱۹۶۵، جمعیت از یک میلیون نفر به بیشتر جمعیت در اتحادیه افزایش یافته‌است. در سال ۱۹۴۰، اداره سرشماری جمعیت کالیفرنیا را ۶٫۰٪ تبانی اسپانیایی، ۲٫۴٪ آسیایی و ۸۹٫۵٪ سفیدپوست غیر اسپانیایی گزارش کرد.
در طول قرن بیستم، دو فاجعه بزرگ در کالیفرنیا رخ داد. زلزله سال ۱۹۰۶ سانفرانسیسکو و سیل سد فرانسیس ۱۹۲۸ همچنان کشنده‌ترین در تاریخ ایالات متحده است.
قیمت مسکن در مناطق شهری همچنان در حال افزایش است. خانه ای متوسط که در دهه ۱۹۶۰ ۲۵۰۰۰ دلار هزینه داشت و در مناطق شهری تا سال ۲۰۰۵ نیم میلیون دلار یا بیشتر هزینه می‌کرد. افراد بیشتری ساعات طولانی تری را برای خرید خانه در مناطق روستایی تر در حالی که حقوق بیشتری در مناطق شهری می‌گرفتند جابجا می‌کردند. دلالان خانه‌هایی را خریداری کردند که هرگز قصد زندگی در آنها را نداشتند و انتظار داشتند در عرض چند ماه سود کلانی کسب کنند و سپس با خرید املاک بیشتر آن را به بازار عرضه کنند. شرکت‌های وام مسکن سازگار بودند، زیرا همه تصور می‌کردند که قیمت‌ها در حال افزایش است. با شروع سقوط قیمت مسکن و پایان سال‌های رونق، این حباب در سالهای ۲۰۰۷–۸ ترکید. صدها میلیارد ارزش املاک ناپدید شد و با توجه به آسیب رساندن به بسیاری از مؤسسات مالی و سرمایه گذاران، سلب حق مالکیت املاک افزایش یافت.
نام این ایالت از زبان اسپانیولی و به خصوص از رمانی به نام Las sergas de Esplandián گرفته شده، و متعلق به شخصیتی از این داستان است به نام ملکه Califia که احتمالاً از واژهٔ عربی «خلیفه» گرفته شده.
کالیفرنیا پرجمعیت‌ترین ایالت ایالات متحده آمریکاست و نیز بزرگ‌ترین جمعیت ایرانی‌تبار خارج از خاورمیانه را در خود جای داده‌است. به‌طوری‌که چندین تن از اعضای شورای شهر بورلی هیلز ایرانی‌الاصل هستند.
اقتصاد کالیفرنیا با بیش از ۳ تریلیون دلار (۳٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰) تولید ناخالص داخلی، بیشتر از هر ایالت دیگری در ایالات متحده می‌باشد، اگر کالیفرنیا را یک کشور فرض کنیم، پنجمین اقتصاد بزرگ دنیاست (بزرگ‌تر از بریتانیا یا فرانسه)
کالیفرنیا صنعت فناوری اطلاعات و رایانه‌ای بسیار پیشرفته‌ای دارد به‌طوری‌که شرکت‌های اوراکل، سیسکو سیستمز، اینتل، گوگل، یاهو، شرکت ای‌ام‌دی، سان مایکروسیستمز، وسترن دیجیتال، انویدیا، ادوبی و نیز شرکت رایانه‌ای اپل و شِوران نیز در این ایالت مرکزیت دارند.
علاوه بر این، آزمایشگاه‌های فدرال بزرگ آمریکا با نامهای آزمایشگاه ملی لارنس لیورمور و آزمایشگاه ملی لارنس برکلی در این ایالت قرار دارند.