ترجمه هم‌زمان
ترجمهٔ شفاهی ، (که ترجمه همزمان نوعی از آن محسوب می‌شود)عبارت است از برگرداندن یک مفهوم از زبان مبدأ به زبان مقصد به صورت شفاهی. آنچه مترجم مکتوب را از مترجم هم‌زمان (شفاهی) متمایز می‌سازد این واقعیت است که مترجم هم‌زمان با قرار گرفتن در یک محیط ارتباطی ملموس و تکرار ناپذیر اجباراً از تکنیک‌ها و شگردهایی استفاده می‌کند که حاصل آن عبارات و جملاتی است که ترجمهٔ کلمه به کلمه محسوب نخواهد شد. مترجمان در سایر حالت‌های ترجمه، زمان کافی برای مرور مجدد و تصحیح واژه‌ها و عبارات ترجمه شده پیش از ارائه به مشتری را داشته اما در ترجمه همزمان، هدف مترجم رساندن پیام در لحظه است. هنگامی که کلمه ای توسط گوینده استفاده می‌شود که معنی مستقیم آن در زبان مقصد وجود ندارد، بسط و گسترش زبان برای رسیدن به معنی صحیح لازم و ضروری است.مترجم هم‌زمان فرصت تغییر دادن عبارات، تصحیح ساختار جملات و انتخاب سبک‌های گوناگون را ندارد و رعایت زمان در بعضی موارد یک نیاز محسوب می‌شود. تنها مزیتی که مترجم هم‌زمان از آن برخوردار است ولی مترجم مکتوب از آن بی بهره است استفاده از پیام‌های جانبی است که از عوامل غیر زبانی چون حرکات دست و چهرهٔ گوینده منبعث می‌شود. در ترجمهٔ هم‌زمان گفتار ارائه شده توسط متکلم عینیت ملموس نمی‌یابد و در زمان محو می‌شود. آنچه باقی می‌ماند نقش مفاهیم در ذهن مترجم است. حرکات فیزیکی گوینده، پیام را روشنی بیشتری می‌بخشد و به آن غنای بهتری می‌دهد. مترجم هم‌زمان باید در کار خود دارای چنان ذوق و ظرافتی باشد که ترجمه بدست آمده عاری از عیب و نقص باشد زیرا فرصتی برای تصحیح و تجدید نظر یا بازآفرینی وجود ندارد. مترجم هم‌زمان باید دارای خلاقیت بسیار بالا بوده و بتواند در لحظه تصمیم بگیرد.
در حال حاضر سه نوع ترجمه هم‌زمان در سازمان‌های بین‌المللی خصوصاً در سازمان ملل متحد معمول است که عبارت‌اند از: بنابر تعریفی که در کتاب «اصول فن ترجمه» از انتشارات سمت آمده‌است، ترجمهٔ شفاهی به دو صورت ممکن است محقق شود:
۱) ترجمهٔ شفاهی همزمان:
ترجمهٔ شفاهی همزمان فرایندی فشرده از تبادل سریع داده‌ها و اطلاعات است، مترجمی که به این نوع ترجمه می‌پردازد علاوه بر احاطه کامل بر هر دو زبان مبدأ و مقصد و موضوع سخنرانی، باید سرعت عمل کافی داشته و از توانایی‌های جسمانی و ضریب هوشی خوبی بهره‌مند باشد. ترجمهٔ شفاهی همزمان عمدتاً در نشست‌ها و کنفرانس‌های بین‌المللی یا در هنگام پخش همزمان سخنرانی‌ها و مصاحبه‌های مهم شخصیتهای برجسته در رادیو و تلویزیون مورد استفاده قرار می‌گیرد.
شیوهٔ دیگری از ترجمهٔ شفایی همزمان نیز وجود دارد که به «ترجمهٔ همزمان درگوشی» معروف است و طی آن مترجم در کنار دست یا پشت سر یک یا دو نفر می‌نشیند و مطالب گوینده را به‌طور همزمان و با صدای آهسته برای آن‌ها ترجمه می‌کند. این شیوهٔ ترجمه جز در موارد اجباری و زودگذر توصیه نمی‌شود زیرا تحمل آن برای دیگر حاضران کمی سخت است.
۲) ترجمهٔ شفاهی پیاپی:
در این شیوه مترجم با حضور در سر میز کنفرانس یا با قرار گرفتن در کنار افراد مورد نظر، نخست آنچه را می‌شنود روی کاغذ به صورت نت‌برداری یادداشت می‌کند، آنگاه هر چند لحظه یکبار و پس از توقف سخنران به کمک یادداشت‌های خود می‌کوشد مطالب سخنران را چنان‌که شنیده و فهمیده‌است در قالب زبان مقصد به مخاطب یا مخاطبان منتقل کند. هر مترجم آزاد است به روش دلخواه خود نت‌برداری کند. این نت‌ها در همان لحظهٔ ترجمه به خاطر یاری رساندن به حافظهٔ مترجم ارزشمند هستند و معمولاً پس از پایان ترجمه دیگر مورد توجه واقع نمی‌شوند زیرا همهٔ مطالب سخنران را منعکس نمی‌کنند و تنها کلمات کلیدی و عبارتهای مهم را در بر می‌گیرند. ترجمهٔ شفاهی پیاپی بیشتر در حین مذاکرات میان شخصیتها یا در جلسه‌های مهم مشورتی و نشستهایی که مسایل تخصصی اعم از سیاسی، علمی، فنی، تجاری و … در آن‌ها مطرح است، کاربرد دارد.
در این نوع ترجمه مترجم ابتدا گوش می کند سپس محتوا را در ذهن خود تحلیل می کند. سپس به زبان مقصد بر میگرداند و این اعمال باید به سرعت انجام پذیرد.
برای مثال می توان به مترجمان همزمان مربیان فوتبال اشاره کرد.
اگر دقت کرده باشید وقتی مربی فوتبال شروع به صحبت می کند . مترجم با یک وقفه کوتاه شروع به ترجمه و عنوان کردن مشائل می کند.
این نوع ترجمه فشار زیادی به مغز مترجم می آورد پس بهتر است در سخنرانی های طولانی حتماً از دو مترجم استفاده کرد.
اگر بخواهیم به صورت خلاصه این فرآیند را توضیح دهیم به صویرت زیر خواهد بود:5 اصل اساسی برای یاد داشت برداری وجود دارد.
1-ایده اصلی را یادداشت کنید.
2-برای کلمات علامت اختصاری بگذارید و به صورت خلاصه بنویسید
3-واژگان و جملاتی که تاکیدی است را با یک خط در یاد داشت برداری مشخص کنید تا در ترجمه هم با آن تاکید کنید.
4- ترجیحاً یادداشت های خود را به صورت زیر هم و عمودی بنویسید که در موقع ترجمه گیج نشوید.
5-از علامت ها به خوبی استفاده کنید . می توان 80 درصد گفتار را با علائم یادداشت برداری کرد.