تاشکند
تاشْکَنْد (نام‌های دیگر: تاشکنت، چاچ، چاچکند، شاش) (به ازبکی: "Toshkent"، سیریلیک: "Ташке́нт") پایتخت و بزرگ‌ترین شهر ازبکستان، همچنین پرجمعیت ترین شهر آسیای‌میانه، با جمعیت ۲٬۵۷۱٬۶۸۸ نفر در سال ٢۰٢۰ میلادی می‌باشد. تاشکند در شمال‌غربی ازبکستان نزدیک به مرز قزاقستان واقع شده‌ است.
پیش از اینکه دین اسلام در میانه‌های قرن هشتم میلادی به آسیای‌میانه برسد، تاشکند دارای فرهنگ سغدی (ایرانی) بود. بعد از اینکه چنگیزخان آن را در ١٢١٩ میلادی از بن ویران نمود، به دلیل قرار گرفتن این شهر در مسیر جادهٔ ابریشم خیلی زود بازسازی‌شده و رشد کرد. پیش از اینکه تحت کنترل خانات خوقند بیاید، در قرن هجدهم و نوزدهم به دولت شهر تاشکند (تأسیس ١٧٨۴) تبدیل گردید. امپراطوری روسیه تاشکند را در ۱۸۶۵ میلادی تصرف کرد و آنرا پایتخت ترکستان روس نمود. در دوران تسلط شوروی شهر شاهد رشد سریع و ازدیاد جمعیت بسیاری بوده که چهارمین شهر بزرگ اتحاد شوروی، بعد از مسکو، لنین‌گراد و کیف بشمار می‌رفت.
امروزه به عنوان پایتخت مستقل ازبکستان، تاشکند شهری با جمعیت چندملیتی با اکثریت ازبک‌ها به شمار می آید. تاشکند زادروز ٢٬٢۰۰ سالگی تاریخ خود را در سال ٢۰۰٢ م. جشن گرفت.
٪۶۳ درصد تاشکنت را ازبک‌ها تشکیل می‌دهند و بقیه را روس‌ها ۲۰٪، تاتارها ۴٫۵٪، کره‌ای‌ها ۲٫۲٪، قزاق‌ها ۲٫۱٪، تاجیک‌ها ۱٫۲٪ و ۷٪ دیگر اقوام تشکیل می‌دهند.
بیشتر مردم تاشکند مسلمان و سنی مذهب و پیرو فقه حنفی هستند. محل استقرار مرکز روحانی آسیای میانه در تاشکند است.
بمالید چاچی کمان را بدست
به چرم گوزن اندر آورد شست
چو چپ راست کرد و خم آورد راست
خروش از خم چرخ چاچی (چاچ = تاشکند) بخاست
نام این شهر در شاهنامهٔ فردوسی به همراه واژهٔ چرخ (کمان) آمده‌است که نشانگر فناوری کهن برتر ساخت کمان در این شهر است.
این شهر در زمان ساسانیان نیز از سرزمین‌های ایران به شمار می‌رفت. در ۷۵۱ م. کاوسی‌ان چی فرمانروای چینی، پادشاه چاچ را کشت و دختر او از عرب‌ها کمک خواست. ابومسلم سردار ایرانی، زیاد بن صالح را با لشکری به آن سرزمین روانه کرد. وی چینی‌ها را در ۱۳۳ق شکست داد و کاوسی‌ان چی در میدان نبرد کشته شد. به سبب این نبرد، اسلام به آسیای میانه راه یافت و چینیها دیگر نتوانستند در آن سامان حکمرانی کنند. در دورهٔ کائونچی دوم (سدهٔ چهارم و سدهٔ پنجم میلادی) تاشکند گسترش یافت و به شکل شهر درآمد و دارای اجزای شهری، مانند دژ و کاخ گردید.
در اوایل قرن هفتم ضمن لشکرکشی‌های سلطان محمد خوارزمشاه قسمتی از چاچ خراب شد. سپس فتنه مغول آنچه را که در زمان خوارزمشاه از خرابی خلاصی بود دستخوش همان ویرانی و مصیبتی کرد که به روزگار دیگر شهرها رسید ولی ظاهراً خرابی این شهر دیر نپایید و به‌سرعت گردوغبار فلاکت از پیشانی آن زدوده شد و در قرن هشتم که امیر تیمور و لشکریان وی بدان شهر فرود آمدند محلی با اهمیت بود.
در ۱۸۶۵ روس‌ها تاشکند را که بخشی از خان‌نشین خوقند بود تسخیر کردند و در ۱۸۶۷ تاشکند به مرکز نو اداری، بازرگانی، سیاسی و صنعتی تبدیل شد.
در ۱۹۱۷ برای نخستین‌بار حکومت بولشویکی در این شهر برقرار شد. در زمین‌لرزهٔ سال ۱۹۶۶ ویران شد و جاذبه‌های تاریخی شهر که روزگاری آبادی‌ای بر سر راه کاروان‌های جادهٔ ابریشم بود از میان رفت. تاشکند پس از این حادثه به کمک ۳۰٬۰۰۰ هزار نیروی داوطلب بازسازی شد.
چاچ نام باستانی شهر و ناحیه تاشکند در آسیای میانه است.
تاشکند در واقع ترکی شده نام کهن ایرانی این شهر است که از دو جزء تاش و کند تشکیل می‌شود که جزء اول یعنی تاش به معنی سنگ یا سنگی در زبان ترکی میباشد و جزء دوم یعنی کند به معنی شهر ، آبادی و یا دژ میباشد که ریشه در زبان سغدی ( از زبانهای باستانی ایرانی شرقی که یغنابی گونه نوین و امروزی آن است) دارد. پسوند کند بر روی نام بسیاری از شهرها و آبادی‌های خراسان قدیم قرار دارد که برخی معرب شده‌اند.مانند :  تاشکند (ازبکستان)  سمرقند(ازبکستان) خوقند(ازبکستان)  یارکند(اویغورستان، سین‌کیانگ چین)  چیمکند (قزاقستان) تارکند (قرقیزستان) اوزکند (قرقیزستان) پنجکند(تاجیکستان)  خجند (تاجیکستان) بیرجند (ایران) قصرقند (ایران) کارکنده (ایران) نوکنده (ایران) فیروزکنده (ایران) سمسکنده (ایران)
نام چاچ در ادبیات فارسی به‌ویژه در شاهنامه فردوسی بسیار بکار رفته. کمان‌هایی که در قدیم در چاچ ساخته می‌شدند از شهرت فراوانی برخوردار بوده‌اند چنانچه اصطلاح «کمان چاچی» در ادب فارسی معنی بهترین کمان به‌خود گرفته‌است.
این شهر در کشور ازبکستان و در ۴۰ درجه و ۱۶ دقیقه عرض شمالی و ۶۹ درجه و ۱۳ دقیقه طول خاوری واقع شده‌است.
تاشکند شهری با آب فروان بین جاده سمرقند, دومین شهر بزرگ ازبکستان و چیمکند شهر بزرگ قزاقستان که در مرز با ازبکستان است, قرار گرفته است. تاشکند تنها ١٣ km از مرز قزاقستان فاصله دارد.
شهر های نزدیک به تاشکند با جمعیت بالای یک میلیون نفر عبارت اند از: چیمکند (قزاقستان), دوشنبه (تاجیکستان), بیشکک (قرقیزستان), کاشغر (چین), آلماتی (قزاقستان), کابل (افغانستان) و پشاور (پاکستان).
تاشکند در تلاقی دریای چیرچیق و دیگر معاونان آن در منطقه رسوبی با ارتفاع قرار گرفته است. شهر در منطقه فعال تکتونیکی زمین لرزه قرار گرفته است.وقت محلی تاشکند UTC/GMT +٥ است.
تاشکند به ناحیه های شهری () ذیل تقسیم شده است:
در زمان حکومت تزاری تاشکند دارای ۴ منطقه شهری بود: (به ازبکی: "داهه"):در سال ١٩۴۰ دارای مناطق (به روسی: "район") ذیل بود:در ستل ١٩٨١ نامگذاری مناطق ذیل تغییر نمود:
تاشکند مشخصات اقلیم مدیترانه ای و اقلیم مرطوب قاره ای را دارد. تاشکند زمستان های سرد و برفی که در تضاد با اقلیم مدیترانه ای است و تابستان های طولانی گرم و خشک را تجربه می کند. بیشتر بارندگی ها معمولا به صورت برف در زمستان اتفاق می افتد. تابستان های تاشکند دور و دراز است و در بین ماه های جولای و آگوست بسیار گرم می شود. این شهر شاهد بارندگی مختصری در تابستان به خصوص بین ماه های ژوئن تا سپتامبر نیز می باشد.
مهمترین مراکز علمی ازبکستان از قبیل اکادمی علوم ازبکستان در تاشکند قرار دارد. چندین دانشگاه و مرکز آموزش عالی در این شهر وجود دارد که به شرح زیر می باشد :فوتبال مشهورترین ورزش تاشکند, با باشگاه های برجسته و عالی مانند, باشگاه فوتبال پاختاکور, باشگاه فوتبال بنیادکار و باشگاه فوتبال لوکوموتیف تاشکند میباشد که هر سه تیم در لیگ فوق العاده ازبکستان مسابقه میدهند. فوتبالیست ماکسیم شاتسکیخ, پیتر اودموینگی و واسیلیس هاتزیپاناگیس در این شهر متولد شده اند.
در سال ٢۰١٩, تیم حرفوی هاکی روی یخ هومو تاشکند, به هدف پیوستن به لیگ عالیرتبه هاکی اورآسیا به نام لیگ هاکی کانتنینتال (KHL), تاسیس شد. نام هومو تاشکند از پرنده ای به نام هومو که سمبول آزادی است گرفته شده است. این تیم جز لیگ هاکی اوزبیکستان بود که بازی هایش را در فبروری ٢۰١٩ شروع نمود. در پایان فصل هومو با بدست آوردن رتبه اول پیروز رقابت ها گردید.
دوچرخه سوار جمال الدین عبدالجباروف متولد تاشکند است و بازیکن تنیس, دنیس ستامین اینجا پرورش یافته است. آک گل امان مرادووا و ایرودا تولیاگانووا مشهور ترین بازیکن های تنیس زن این شهر هستند.
ژیمناست علینا کابئوا و بازیکن المپیک اسرائیلی الکساندر شاتیلوف متولد تاشکند است.
قهرمان پیشین دنیا میخائیل کولگانوف, بازیکن اسرائیلی برنده مدال برنز حد اکثر سرعت دویدن K-1 ١٥۰۰ متر در تاشکند تولد شده است.
به دلیل انقلاب اکتبر و پس از آن وقوع زمین لرزه در سال ١٩۶۶ میلادی، امروزه تعداد بسیار کمی از ساختمان های قدیمی شهر به جا مانده است. با این وجود، شهر دارای سابقه غنی فرهنگی و تاریخی است که شامل چندین موزه و بنای تاریخی، آثار به جای مانده از دوران حکومت شوروی نیز می شود که برخی از آنان به شرح ذیل می باشد:کلیسای ارتدوکس روسی در میدان امیر تیمور و در سال ١٨٩٨ ساخته شده بود و از سال ١٩٢۰ به بعد، بخاطر اعتقادات ضد دینی بلشویک ها (کمونیست ها)، کسی اجازه اجرای مراسم مذهبی در این ساختمان را نداشت. در دوران تسلط شوروی، ازین بنا برای مقاصد مختلفی استفاده می شد که پس از استقلال ازبکستان نیز به عنوان بانک استفاده شده و در نهایت در سال ۲۰۰۹ تخریب گردید.
همچنان تاشکند دارای پارک و بنای یادبودی از جنگ جهانی دوم می باشد.
• ۹ روزنامه ازبک زبان ، چهار روزنامه به انگلیسی و ۹ روزنامه به روسی
• چندین مرکز تلویزیونی و تلویزیونی کابلی ، از جمله برج تاشکند ، دومین سازه بلند در آسیای میانه
علاوه بر این‌ها ، سیستم های پخش دیجیتال در تاشکند در دسترس است که در آسیای مرکزی بی نظیر است.