پردیس (تهران)
شهر جدید پردیس مرکز شهرستان پردیس در استان تهران است. شهر جدید پردیس با ۴۲۰۰ هکتار وسعت در فاصله ۱۷کیلومتری تهران بوده و در محور تهران-آبعلی قرار دارد. این شهر از شمال به رشته کوه البرز، از غرب به منطقه جاجرود و از شرق به بومهن محدود می شود.
در محل کنونی شهر پردیس، در سال‌های قبل از انقلاب قرار بود یک شهرک ساخته شود. این کار با ایجاد تأسیساتی در ورودی آن آغاز شد. با وقوع انقلاب عملیات ساختمانی متوقف شد و سپس وزارت مسکن و شهرسازی در محل آن اقدام به طراحی و احداث شهر جدید پردیس کرد. شهر پردیس عمر بالایی نداشته و عملاً آغاز این کالبد را می‌توان سال ۱۳۷۵ فرض نمود با این وجود، مطالعات نخستین برای احداث شهر پردیس با نام مکان‌یابی شهر جدید پردیس از سال ۱۳۶۵ آغاز گردید. طرح نخستین در این زمینه در سال ۱۳۶۷ توسط شرکت مهندسان مشاور توسعه و عمران ارائه گردید که پس از بررسی‌های کارشناسی در سال ۱۳۶۸ در شورای عالی شهرسازی تصویب شد. بر اساس مصوبه مذکور باید بخشی از جمعیت سرریز تهران که در آن زمان بالغ‌بر سه میلیون نفر برآورده می‌شد تا سال ۱۳۹۵ به شهرهای جدید و من‌جمله شهر جدید پردیس هدایت گردد. مساحت شهر در مطالعات مقدماتی حدود ۲۰۰۰ هکتار برآورده شده بود و جمعیت‌پذیری آن حدود ۲۰۰ هزار نفر تا افق طرح لحاظ گردیده بود. که البته این پیش‌فرض‌ها بارها در دوره‌های آتی تغییر نمود. شهر جدید پردیس بر اساس آخرین توسعه نهایی خود در شرایط تدوین مقاله مساحتی در حدود ۳۵۸ هکتار دارد.
برای محله بندی شهر جدید پردیس از امکانات کالبدی اراضی و طرح‌های آماده‌سازی که در شش فاز متفاوت ارائه‌شده استفاده گردیده، به‌طوریکه اراضی هر فاز به‌عنوان یک محله شهری در نظر گرفته‌شده‌است. بر اساس محاسبات انجام‌شده امکان جمعیت‌پذیری در هر یک از فازها درمجموع ۱۶۸۰۰۰ نفر پیش‌بینی‌شده که تا افق ۱۳۹۵ حاصل گردد. به‌این‌ترتیب سطح مسکونی و امکانات کالبدی شهر تا افق مذکور تکمیل می‌گردد؛ و به دنبال آن مازاد جمعیتی شهر که وابسته به رشد طبیعی جمعیت خواهد بود؛ در سطح مسکونی نوسازی و بازسازی‌شده سکنا می‌گزینند یا در افزایش تراکم ساختمانی در برخی قطعات جای خواهند گرفت (البته درمجموع شهر جدید پردیس شامل ۱۱ فاز می‌باشد. که فاز شش آن مسکونی نمی‌باشد؛ لذا محلات شهری شامل نه فاز است که به‌تدریج تکمیل خواهند شد).
سطح کل اراضی هر محله از بیشترین سطح با ۳۹۸ هکتار در فاز ۴ تا کمترین سطح با ۱۴۶ هکتار فاز ۵ در نوسان است. بیشترین تراکم خالص، معادل ۳۸۶٫۶ نفر در هکتار در سطوح مسکونی فاز ۲, کمترین آن ۲۵۵٫۷ نفر در هکتار در اراضی فاز ۵ در طرح جامع این شهر پیشنهادشده است.
شمالی‌ترین نقطه شهر در امتداد مسیل بزرگی است که از سیارک و واصفجان شروع شده و از داخل شهر جدید پردیس می‌گذرد. جنوبی‌ترین نقطه آن در دامنه‌های جنوبی کوه گردخیل در مختصات ۳۵ درجه و ۴۲ دقیقه و ۳۸ ثانیه عرض شمالی واقع گردیده‌است. شرقی‌ترین نقطه شهر در بستر مسیل گل دره شمال غرب بومهن در مختصات ۵۱ درجه و ۵۱ دقیقه و ۵۳ ثانیه طول شرقی قرار دارد. غربی‌ترین نقطه شهر در داخل محدوده پارک خجیر به مختصات ۵۱ درجه و ۴۳ دقیقه و ۵۵ طول شرقی قرار دارد. به‌این‌ترتیب شهر جدید پردیس به‌صورت مستطیلی است که حداکثر ۱۲ کیلومتر درازا و ۵٫۳ کیلومتر پهنا دارد.
واقعیت‌های موجود گرایش به مهاجرت و اسکان در شهر جدید پردیس به‌ویژه در سال‌های اخیر و بعد از سرشماری ۱۳۷۵ نمایان می‌شود. همزمان با ایجاد محدودیت در تراکم ساخت‌وساز در شهر تهران که از آغاز سال ۱۳۸۱ شروع شد؛ استقبال سکونت در شهر جدید پردیس تا حدودی افزایش‌یافته‌است. اقدامات رسمی در جهت ایجاد شهرداری پردیس نیز برافزایش جاذبه و گرایش‌های مذکور افزوده‌است که آثار آن در گرانی قیمت زمین و مسکن در شهر پردیس انعکاس یافته‌است. در سرشماری عمومی نفوس مسکن سال ۱۳۷۵ در محدوده شهر جدید پردیس خانوار و جمعیتی گزارش نشده‌است. ولی مطالعات کالبدی و آمار ثبت شده دفتر واگذاری زمین و مجوز ساخت سازمان عمران تا تابستان ۱۳۸۴ نشان می‌دهد که در محدوده‌های مختلف و محلات شهر جدید پردیس حدود ۱۳۴۰۰ خانوار شامل ۵۲۰۰۰ نفر سکونت دارند. این در حالی است که در فرودین ۱۳۸۲ جمعیت ساکن در پردیس ۱۵۴۰۰ نفر بوده‌است. به‌عبارت‌دیگر ظرف مدت یک سال و نیم فاصله دو مقطع مذکور ۳۶۶۰۰ به این شهر انتقال‌یافته و در واحدهای مسکونی موجود اقامت گزیده‌اند.