hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
اینتل
اینتل شرکت چندملیتی آمریکایی است، که در زمینه تولید و طراحی انواع مختلف سخت‌افزار رایانه، با تمرکز بر مادربورد، کارت شبکه، چیپست، بلوتوث و حافظه فلش، همچنین انواع مختلف ریزپردازنده، نیم‌رسانا، مدار مجتمع، واحد پردازش گرافیکی و سامانه نهفته فعالیت می‌نماید.
شرکت اینتل در سال ۱۹۶۸ توسط رابرت نویس و گوردون مور راه‌اندازی شد. این شرکت مبدع فناوری ریزپردازنده‌های اکس۸۶ می‌باشد. اینتل در دهه ۱۹۷۰ میلادی، یکی از قوی‌ترین تراشه‌ها یعنی اینتل ۸۰۸۶ را به بازار فروش قطعات رایانه‌ای، عرضه کرد، که شرکت آی‌بی‌ام از این پردازنده برای محصول رایانه شخصی خود استفاده نمود.
در دهه‌های نخست، مهم‌ترین رقیب اینتل، شرکت ای‌ام‌دی بود، که از سال ۲۰۰۰ با تسلط اینتل بر بازار پردازنده‌ها، هر سال این شرکت سهم بالاتری را به خود اختصاص داد و در سال ۲۰۱۳ تقریباً ۷۵٪ درصد از رایانه‌های خانگی، از پردازنده‌های اینتل استفاده می‌کنند که این سلطه بر ای‌ام‌دی با ظهور پردازنده‌های رایزن از بین رفت. در سال ۲۰۱۳ مؤسسه اینتر برند، اینتل را به‌عنوان هفتمین برند ارزشمند جهان معرفی نمود.
دفتر مرکزی این شرکت در شهر سانتا کلارا، کالیفرنیا در دره سیلیکون قرار دارد و سهام آن در بازار بورس نزدک معامله می‌شود. شرکت اینتل جزئی از میانگین صنعتی داو جونز و شاخص نزدک-۱۰۰ به‌شمار می‌آید.
شرکت اینتل را گوردون مور (ارائه‌کننده قانون مور و مهندس شیمی فیزیک) و رابرت نویس (فیزیکدان و مخترع مدارهای مجتمع) به همراه آرتور راک و مکس پاوسکی در مانتین ویو تأسیس نمودند. مور و نویس هر دو در شرکت فیرچایلد که سازندهٔ نیمه‌رساناها بود کار می‌کردند. سپس در سال‌های بعد اندرو گروو نیز به آن‌ها ملحق شد. نخست نام شرکت مور_نویس گذاشته شد که سپس نام آن را از ابتدای مجتمع الکترونیک گرفته و به اینتل تغییر دادند.
در طول دهه ۱۹۹۰، شرکت اینتل سرمایه‌گذاری بسیاری در طراحی جدید ریزپردازنده‌ها کرد که باعث رشد سریع صنعت رایانه و تأمین‌کننده اصلی ریزپردازنده‌های رایانه‌های شخصی شد.
اینتل تاکنون یازده شرکت بزرگ و کوچک عرصهٔ فناوری را خریده که بزرگترین آن خرید شرکت مک‌آفی در ۱۹ اوت ۲۰۱۰ و به قیمت ۷٫۶ میلیارد دلار می‌باشد. دفتر اصلی و محل استقرار اینتل در کالیفرنیا است اما دارای بیش از ۱۰۰ دپارتمان در سراسر جهان با سه مرکز مونتاژ و آزمایش در چین، مالزی و ویتنام و ۶ خط تولید در ایالات آریزونا، اورگن، نیومکزیکو آمریکا، کشورهای ایرلند، اسرائیل و دیگر کشورها است. از نظر جغرافیایی بیشترین مشتریان در چین و هنگ‌کنگ قرار دارند و حدود ۳۰ درصد از فروش اینتل را به خود اختصاص داده‌است. پس از آن مشتریان این شرکت سنگاپور و ایالات متحده هستند که بیش از ۲۰٪ را شامل می‌شود.
ای‌ام‌دی سازنده گونه‌های پردازنده در سال ۱۹۶۹ به وجود آمد. ای‌ام‌دی رقیب اصلی شرکت اینتل محسوب می‌شود.
ای تی آی سازندهٔ کانادایی پردازنده‌های گرافیکی در سال ۲۰۰۶ میلادی توسط «ای‌ام‌دی» خریداری شد و هم‌اکنون به عنوان زیر مجموعهٔ این شرکت فعالیت می‌کند.
جریان الکتریکی
جریان الکتریکی به جاری شدن بار الکتریکی گفته می‌شود. به معنای دیگر "جریان الکتریکی" به صورت نرخ تغییر بار الکتریکی نسبت به زمان تعریف شده که با نماد I نشان داده می‌شود. در یک مدار الکتریکی، بار الکتریکی را، اغلب، الکترون‌ها حمل می‌کنند. هم‌چنین یون‌ها در الکترولیت نیز می‌توانند بار الکتریکی حمل کنند. در پلاسما، یون و الکترون، هر دو، بار الکتریکی حمل می‌کنند.
در دستگاه بین‌المللی یکاها، واحد جریان الکتریکی، آمپر است. یک آمپر، برابر با گذر یک کولن بار الکتریکی در یک ثانیه از یک سطح است. جریان الکتریکی را با آمپرمتر اندازه می‌گیرند.
جریان الکتریکی سبب گرمایش مقاومتی می‌شود؛ که مثلاً به صورت نور در لامپ‌های رشته‌ای پدیدار می‌شود. جریان الکتریکی هم‌چنین میدان مغناطیسی تولید می‌کند که از آن در موتورهای القایی، ژنراتورها و موارد بسیار دیگر استفاده می‌شود. در جریان الکتریکی، ذراتی که بار الکتریکی را حمل می‌کنند، حامل بار نامیده می‌شوند. از آن‌جا که در فلزات، الکترون‌ها با یک یا چند الکترون دیگر در هر اتم، پیوند ضعیفی دارند، می‌توانند داخل فلز آزادانه حرکت کنند.
در یک مدار الکتریکی ساده، باتری به هر الکترونی که از خود عبور می‌دهد به اندازه اختلاف پتانسیل دو سر خود، انرژی می‌دهد. الکترون‌ها در حرکتند اما اتم‌های رسانا نوساناتی دارند و در برابر حرکت الکترون‌ها، مقاومت می‌کنند و الکترون‌ها مقداری از انرژی خود را از دست می‌دهند. این انرژی به صورت گرما هدر می‌رود.
مول (ابهام‌زدایی)
مول در معانی زیر کاربرد دارد:
کلوین (ابهام‌زدایی)
کلوین در دو معنی می‌تواند به کار رود :
ثانیه
ثانیه یکای زمان در سیستم متریک یا دستگاه SI بوده و نشانهٔ آن s یا Sec است. ثانیه می‌تواند توسط ساعت مکانیکی، الکتریکی یا اتمی اندازه‌گیری شود. ثانیه به‌طور تقریبی برابر است با یک هشتاد و شش هزار و چهارصدم میانگین روز خورشیدی اما تعریف دقیق آن با نوسانات اتمی انجام شده‌است.
ثانیه مبنایی برای تعریف دیگر یکاها نیز قرار گرفته‌است. به‌طور مثال تعریف متر بر اساس تعریف ثانیه و سرعت نور است. پیشوندهایsystem international) SI )می‌تواند برای ثانیه نیز استفاده شود. به‌طور مثال میلی‌ثانیه به یک هزارم ثانیه اطلاق می‌شود، میکروثانیه به یک میلیونیوم و نانوثانیه به یک میلیاردم آن. همچنین واحدهای دیگری مانند کیلوثانیه نیز وجود دارد.
ثانیه علاوه بر دستگاه در دیگر سامانه‌های اندازه‌گیری نیز به عنوان یکا استفاده می‌شود. به‌طور مثال دستگاه واحدهای سانتیمتر-گرم-ثانیه و دستگاه امپراتوری.
ثانیه مدت زمانی است که اتم سزیوم-۱۳۳ (Cs-۱۳۳) در حالت پایه ۹٬۱۹۲٬۶۳۱٬۷۷۰ بار نوسان می‌کند.
همچنین ۳۱۵۳۶۰۰۰ ثانیه را یک سال، ۳۱۵۳۶۰۰۰۰۰ ثانیه را یک سده و هر ۳۱۵۳۶۰۰۰۰۰۰ ثانیه را یک هزاره می‌گویند.
من
کیلوگرم
کیلوگرم یکای جرم در سیستم متریک و یکای اصلی اس‌آی است که برابر با هزار گرم و ۲٬۲۰۵ پوند است.
یک کیلوگرم برابر با جرم IPK (نمونه بین‌المللی کیلوگرم) است، یک میلهٔ استاندارد ساخته‌شده از آلیاژ پلاتینیوم یا ایریدیوم است
این میله در داخل مجموعه‌ای حفاظ‌های تودرتو که آن را از آلودگی و استفادهٔ نامناسب حفظ می‌کند و در اداره بین‌المللی اوزان و مقیاس‌ها در شهرِ سور، در حومهٔ پاریس نگهداری می‌شود. پس از مدتی، دانشمندان دیدند که از جِرم این میله کاسته می‌شود، به همین دلیل، دانشمندان در حال ساخت کُره از جنس کریستال هستند که جِرمش یک کیلوگرم باشد.
گرَم و کیلوگرم برای اولین بار در سال‌های اولِ انقلاب فرانسه و برای یکسان‌سازی واحدهای اندازه‌گیری در سراسر کشور ابداع شدند. با توجه به این‌که چگالی آب حدود ۱۰۰۰ کیلوگرم بر متر مکعب است، بنابراین، یک کیلوگرم جِرم یک لیتر آب خالص در شرایط عادی (هوای ۲۰ درجه) می‌باشد.
از سال ۱۸۸۹، واحد کیلوگرم بر اساس یک سیلندر ساخته شده از آلیاژ پلاتینیوم – ایریدیوم که با نام مستعار «لو گران کا» به اصطلاح «ک بزرگ» شهرت داشت تعیین می شد. برای حفظ این سیلندر از هر نوع آلودگی و یا تغییر، آن را در چندین محفظه تو در تو در یک خزانه در حومه پاریس نگهداری می‌کنند.
ولی در روز دوشنبه ۲۰ مِی ۲۰۱۹، «لو گران کا» موقعیت ویژه خود را از دست داد و دیگر معیار اندازه گیری واحد جرم کیلوگرم در جهان نخواهد بود. چرا که سیلندری که مرجع اندازه گیری کیلوگرم است یک جسم فیزیکی است و به مرور زمان جرم آن تغییر می کند.
از این به بعد، کیلوگرم - همراه با واحدهای دیگر کلوین، آمپر، مول، و شمع - به جای استفاده از مرجع ساخته دست انسان، با مبانی فیزیک و خواص اتمی توصیف خواهد شد.
ثابت پلانک - که یکی از مفاهیم اساسی در فیزیک کوانتوم و یک ثابت پایدار دقیق و قابل دسترس جهانی است - جایگزین «لو گران کا» خواهد شد.
سلاح گرم
جنگ‌افزار گرم یا سلاح گرم به جنگ‌افزارهایی گفته می‌شود که در آن‌ها تخریب یا کشتار با پرتاب پرتابه‌ها در اثر ایجاد گاز ناشی از سوختن باروت یا انواع دیگر خرج انجام می‌شود.
صفر
۰ (صِفر)، رقم و عدد از دستگاه اعداد پایه ۱۰ و اولین عدد حسابی است. صفر درگذشته به عنوان جای خالی و امروزه به عنوان عدد در ارزش مکانی استفاده می‌شود.حاصل جمع صفر و هر عدد زوج، زوج است. عدد زوج، عدد صحیحی است که مضربی از ۲ باشد. از آنجا که ۰ = ۰ × ۲ نتیجه می‌شود که صفر عددی زوج است.
۱۰۰ (عدد)
۱۰۰ صد یا یکصد یک عدد پارسی است که یکی از اعداد طبیعی است که بعد از ۹۹ و قبل از ۱۰۱ قرار دارد.
فشنگ
فِشَنگ در سلاح‌های گرم مجموعه‌ای از خرج انفجاری، گلوله و چاشنی است که در یک بسته (فلزی، مقوایی یا پلاستیکی) کنار هم قراردارند.
بدنه فشنگ (یا پوکه) از جنس برنج و همچنین فشنگ‌های ساچمه‌ای، دارای بدنه پلاستیکی می‌باشد. سر فشنگ یا مرمی، از روکش مسی و داخل آن، از مغز سربی تشکیل شده‌است.
چاشنی معمولاً خود در محفظه فلزی جداگانه‌ای قرار دارد و به قسمت تحتانی فشنگ اضافه شده‌است. سپس باروت را درون فشنگ می‌ریزند و بعد یک نمد یا یک تکه پلاستیکی را درون فشنگ قرار می‌دهند و در آخر ساچمه را می‌ریزند (ساچمه‌های اسلحه‌های شکاری حالت‌های مختلفی دارد مانند چهارپاره که فشنگی جنگی به حساب می‌آید و فشنگ شش پاره که برای شکار مناسب است و با افزایش تعداد پرچ‌های دهانه فشنگ، اندازه ساچمه هم کوچک‌تر می‌شود) نوعی دیگر از گلوله وجود دارد که به آن تک گلوله یا اسلاگ slug گفته می‌شود ظاهر آن مخروطی شکل و دارای نوکی برنجی است و برد و رنج بالاتری نسبت به فشنگ‌های ساچمه‌ای دارد) سپس وقتی گلوله را ریختند سرپوشی را روی آن گذاشته و فشنگ را می‌بندند. وقتی سوزن تفنگ به چاشنی برخورد می‌کند منفجر شده و سبب ترکیدن باروت می‌شود و این نیروی انفجاری، گلوله را به طرف بیرون پرتاب می‌کند. جنس گلوله هم باید سرب باشد زیرا سرب فلزی نرم است و وقتی درون لوله هستند به نرمی شکل می‌گیرد. در غیر این صورت اگر انبوهی از ساچمه‌های آهنی درون لوله گیر کنند به دلیل سفت بودن آهن نمی‌توانند از لوله رد شوند و باعث انفجار لوله تفنگ شده که می‌تواند صدمات جبران ناپذیری را به صاحب سلاح وارد کند.
گرم
گرم یکایی برای اندازه‌گیری جرم در دستگاه متریک است و نماد گرم در دستگاه بین‌المللی یکاها g مخفف واژهٔ لاتین "gramme" است.
یک گرم برابر است با:
پوند
پوند ممکن است در یکی از این موارد به کار رود:
متر بر ثانیه
متر بر ثانیه یکایی متریک و SI برای سرعت و سرعت برداری است که هر واحد آن برابر است با پیمودن یک متر در طول یک ثانیه.
نماد رسمی آن در اس‌آی m·s یا m/s یا formula_1 است.
۱ متر بر ثانیه برابر است با:
اونس
اونس یا انس (مخفف: "oz") از واحدهای جرم است. Oz سرواژهٔ «ounce» است.
واحد «اونس» در دستگاه‌های گوناگون، همچون یکاهای انگلیسی، یکاهای سلطنتی و دستگاه یکاهای معمول ایالات متحدهٔ آمریکا کاربرد داشته‌است و در هر یک از این دستگاه‌ها وزن متفاوتی دارد.
«اونسِ» معمولی در سیستم بین‌المللیِ اوزان برابر با یک‌شانزدهم پوند یا ۴۰۰ ارزن است که در دستگاه متریک برابر با ۲۸٫۳۴۹۵۲۳۱۲۵ گرم می‌شود. این واحد در ایالات متحدهٔ آمریکا بسیار متداول است. در بریتانیا استفادهٔ رسمی از آن در سال ۲۰۰۰ به پایان رسید، اما هنوز هم در این کشور به‌طور غیررسمی استفاده می‌شود.
همچنین، برای اندازه‌گیری وزن فلزات گران‌بها، یعنی طلا، نقره، پلاتین، رودیم و پالادیم از اونس بین‌المللی تروا استفاده می‌شود که معادل ۳۱٫۱۰۳۴۷۶۸ گرم است. این اونس فقط برای اندازه‌گیری فلزات گران‌بها کاربرد دارد و وزن شمش‌ها و سکه‌های طلا و دیگر فلزات گران‌بها و نیز قیمت آن‌ها معمولاً با اونس تروا بیان می‌شود. اصطلاح «یک اونس طلا» به‌معنی طلایی یک‌تکه یا ساچمه با وزن یک اونس تروا و با خلوص ۹۹٫۹۹٪ (۲۴ عیار) است.
انواع دیگرِ اونس شامل "اونس ماریا ترزا" معادل ۲۸٫۰۶۶۸ گرم، "اونس اسپانیایی" معادل ۲۸٫۷۵ گرم، "اونس متریک چینی" معادل ۵۰ گرم و "اونس متریک هلندی" معادل ۱۰۰ گرم می‌شوند. oz برای مشروبات هم استفاده می‌شود و همچنین برای نشان دادن مقداری از گریس که برای روان کاری بلبیرینگ‌ها بکار میرود.
سوت (ابهام‌زدایی)
سوت به صدایی گفته می‌شود که به وسیلهٔ تنظیم جریان هوای عبوری از دهان انسان به وجود می‌آید.
سوت همچنین ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره بدارد:
کمیت برداری
کمیت برداری کمیتی در فیزیک است که علاوه بر اندازه دارای جهت نیز می باشد. مهم‌ترین کمیت‌های برداری که می‌توان نام برد، عبارت‌اند از: یکی از بهترین راههای تشخیص برداری بودن یا نبودن یک کمیت اینست که بررسی کنیم آیا جمع آن کمیت خاصیت برداری دارد یا خیر. مثلاً جریان الکتریکی با وجود آنکه علاوه بر اندازه جهت نیز دارد ولی برداری نیست زیرا جمع جریان‌ها به صورت اسکالر صورت می‌گیرد .
در حالت بسیار کلی هر مجموعه عدد که به صورت یک ماتریس ستونی n×۱ قابل نوشتن باشد بردار گفته می‌شود. کاربرد این مفهوم در توصیف حالت سیستم‌ها به مراتب بیشتر از محاسبات پدیده‌های فیزیکی است.
دقیقه
دقیقه یکای زمان است که برابر با ۶۰ ثانیه و یک‌شصتم ساعت است. در موارد خیلی نادر دقیقه می‌تواند ۵۹ یا ۶۱ ثانیه باشد که ثانیهٔ کبیسه می‌گویند. در بیان دقیقه آن را با علامت پریم مشخص می‌کنند مانند «۵′». دقیقه را در فیزیک با «min» نشان می‌دهند.
ساعت (ابهام‌زدایی)
معانی ساعت:
سال
سال یکای زمان است که بر اساس رخ دادن دو رویداد در جریان حرکت زمین به دور خورشید تعریف می‌شود. گاه با گسترش دادن این مفهوم، واژه «سال» برای نامیدن طول زمان گردش سیاره‌های دیگر به دور خورشید نیز به‌کار می‌رود.
سال معمولاً به سال خورشیدی گفته می‌شود. گاه‌شماری قمری بر اساس سال قمری برابر ۱۲ ماه قمری است و بیش از ۱۰ روز از سال خورشیدی کوتاهتر است.
سال اعتدالی، فاصله زمانی بین دو بار عبور متوالی زمین از نقطه اعتدال بهاری است. زمان هر سال اعتدالی بعلت برخی تأثیرات نجومی متغیر است (سال اعتدالی متغیر) که مبنای آغاز سال در گاه‌شماری هجری خورشیدی و میانگین آن (سال اعتدالی متوسط یا میانگین)، مبنای واحد سال تقویمی در همه گاه‌شماری‌های خورشیدی است. مدت سال اعتدالی متوسط ۳۶۵ روز و ۵ ساعت و ۴۸ دقیقه و ۴۵٬۹۷۵۴۵۶ ثانیه، بعبارتی (۳۶۵٫۲۴۲۱۹۸۷۹ روز) است.
در تمدن‌های باستان با اهمیتی که دانستن هنگام فرارسیدن فصل‌ها در کشاورزی داشت مفهوم «سال اعتدالی» جهت تنظیم تقویم اهمیت داشت.
سال تقویمی (عرفی) مدتی است بین دو تاریخ روز که نام واحدی در تقویم دارند. مثلاً از ۵ آذر تا ۵ آذر بعد. سال تقویمی عادی ۳۶۵ روزه و کبیسه ۳۶۶ روزه‌است. تقویم خورشیدی معمولاً برای پیش‌بینی شروع فصل‌ها بکار می‌رفت.
سال قمری عرفی مساوی است با ۱۲ ماه هلالی و مدت آن برابر با ۳۵۴ یا ۳۵۵ شبانه روز (سال کبیسه) است. سال قمری متوسط ۳۵۴٫۳۶۷ روز است.
سال نجومی مدت زمانی است که زمین نسبت به یک ستاره ثابت یک دور در مسیرش به دور خورشید می‌گردد. طول سال نجومی ۳۶۵٫۲۵۶۳۶ روز است، یعنی ۳۶۵ روز و ۶ ساعت و ۹ دقیقه و ۹٬۵ ثانیه‌است. سال نجومی ۲۰ دقیقه از سال اعتدالی بلندتر است. از این رو مختصات ستارگان به مرور در نقشه آسمان تغییر می‌یابد.
سال انحرافی عبارت است از دو دور متوالی زمین از نزدیکترین وضع آن نسبت به خورشید (حضیض) که مدت آن تقریباً ۳۶۵ شبانه روز و کسری است.
سال نوری عبارت است از مسافتی که نور با سرعتی معادل سیصد هزار کیلومتر بر ثانیه، در مدت یک سال (سال اعتدالی متوسط) طی می‌کند.
دهه
یک دهه به معنی یک بازهٔ زمانی ۱۰ ساله است. واژه‌های دیگری که برای بازه بندی زمان کاربرد دارند عبارتند از: سده یا قرن و هزاره.
هر بازه زمانی ده ساله را می‌توان یک دهه نامید، ولی معمول نیست که برای هر بازه ده ساله‌ای از این واژه استفاده شود. در نوشتار و گفتار، یک دهه به بازه زمانی میان سال‌هایی که عدد آن‌ها با صفر تمام می‌شود، گفته می‌شود؛ مانند دهه ۱۹۶۰ که برابر است با سال‌های ۱۹۶۰ تا ۱۹۶۹. در بیشتر موارد برای کوتاه‌تر یاد کردن از یک دهه فقط دو رقم پایانی را می‌گویند مانند دهه ۶۰ که البته در این روش بیان روشن نیست که صحبت از کدام سده است.
نام‌گذاری یک دهه به این گونه کاربرد روزانه دارد، اما در واقع چنین بیانی درست و دقیق نیست. در واقع از نظر ریاضی و اعداد کاملاً غلط و ناصحیح است. به بیان روشن‌تر در گاه‌شمار سال‌ها از سال ۱ شروع می‌شود پس سال‌های ۱ تا ۱۰ را دهه نخست و سال‌های ۱۱ تا ۲۰ را دهه دوم می‌خوانند. و تا دههٔ آخر نیز باید به همین ترتیب باشد؛ در شمارش سده و هزاره نیز به همین روش اخیر محاسبه می‌کنند.
اگرچه در روال عادی سال‌های میان ۱۹۶۰ تا ۱۹۶۹ را دهه ۱۹۶۰ حساب کرده‌اند ولی طبق شمارشی که توضیح داده شد، سال‌های ۱۹۶۱ تا ۱۹۷۰ را، ۱۹۷ اُمین دهه و یا دهه هفتم سده ۲۰‌ اُم می‌گویند. اما در گویش معمولی و برای مثال، منظور از متولدین دهه ۶۰ کسانی هستند که در سالهای ۶۱ تا ۷۰ به دنیا آمده‌اند که یک اشتباه مصطلح عامیانه است. در واقعیت و از نظر اعدادی و ریاضی، دهه ۶ اُم عمر مابین سال‌های ۵۱ تا ۶۰ است و این روش صحیح و اصولی می‌باشد، اما روش نخست بیان بین مردم عادی، جا افتاده‌تر است. این اشتباه در گویش و نوشتار تا حدّی جاافتاده و پیش رفته است که حتی در رسانه‌های تلویزیونی، روزنامه‌ها، مجلات، ادارات و حتی در مصاحبه‌های مسئولان نیز از روش نخست بیان استفاده میکنند یعنی همانند گویش عامهٔ مردم منظور از دههٔ شصتی‌ها یعنی افرادیکه در مابین سالهای ۶۱ تا ۷۰ متولد شده‌اند میباشد.
گاهی از واژه دهه برای کاربردهای ویژه دیگری نیز استفاده می‌شود. برای نمونه در جمله «موتسارت در دهه آخر عمرش در زمینه موسیقی نوآوری‌های بسیار کرد.» واژه دهه بدون توجه به اینکه در مورد چه سال‌هایی از گاه‌شمار صحبت می‌کنیم تنها به ده سال پایانی عمر موتسارت توجه دارد.
پس در عبارتی مانند «این دهه» تنها از روی جمله‌های پیشین و پسین می‌توان تشخیص داد منظور کدام سال‌ها است.
دهه از عدد ده گرفته شده‌است. در زبان انگلیسی decade گفته می‌شود که از واژهٔ "dekas" از زبان یونان باستان که به معنی «ده» است، گرفته شده‌است.
سده
سَده یکای زمان و برابر است با یکصد ۱۰۰ سال. همانند ۱۰ دهه و ۱۰۰۰ هزاره.
در یک مدل سال شماری قاعده بر این است که سال یکم هر سده آغاز آن سده است؛ بنابراین سدهٔ بیستم از سال ۱۹۰۱ (۰۱/۰۱/۰۱ آغاز قرن است) تا پایان سال ۲۰۰۰ ادامه داشته‌است؛ یعنی آغاز سده‌شماری با سال ۱ آغاز می‌شود.
اما در یک مدل دیگر که بیشتر محبوبیت دارد و در عمل بیشتر بکار می‌رود قرن را بر اساس سال‌هایی که رقم صدگان و بالاتر مشترک دارند نام‌گذاری می‌کنند و تمام مثلاً سال‌هایی به ۱۹ شروع می‌شوند (از جمله ۱۹۰۰) متعلق به قرن بیستم دانسته می‌شوند.
Wikipedia-bijdragers, "Eeuw," Wikipedia, de vrije encyclopedie, http://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Eeuw&oldid=19667322 (accessed januari ۱۳، ۲۰۱۰).
ناخن فشنگ‌کش
ناخن فشنگ‌کش زبانه یا لبه‌ای فلزی روی گلنگدن برخی سلاح‌های گرم است که برای درآوردن و بیرون کشیدن پوکه فشنگ شلیک شده از جان لوله بکار می‌رود.
وقتی گلنگدن به جلو حرکت می‌کند ناخن فشنگ‌کش با شیار یا لبه انتهای فشنگ درگیر می‌شود و بعد از شلیک وقتی که گلنگدن به عقب می‌رود پوکه را با خود به عقب می‌آورد. پوکه در اثر برخورد با قطعه‌ای بنام قطعه پوکه‌پران که غالباً در کنار بدنه به صورت زائده‌ای قرار دارد به بیرون پرتاب می‌شود.
قطعه پوکه‌پران در سلاح کلاشنیکف از شیاری که بر روی گلنگدن و در کنار ناخن فشنگ کش تعبیه شده عبور کرده و عمل پرش را انجام می‌دهد.
جان لوله
جان لوله فضایی در قسمت انتهایی لوله سلاح در برخی از سلاح‌های گرم است که فشنگ قبل از شلیک در آن قرار دارد. معمولاً گلنگدن در حرکت به جلو فشنگ را در جان لوله قرار می‌دهد.
وقتی فشنگ در جان لوله است اصطلاحا می‌گویند سلاح «پُر» است یا «مسلح» است. قرارداشتن فشنگ در جان لوله بدون اینکه حمل کننده از آن مطلع باشد عامل بسیاری از قتل‌های اتفاقی با سلاح «پر» بوده است.
سلاح‌های غیرخودکار
سلاح‌های غیرخودکار انواعی از سلاح‌های گرم هستند که پس از هر شلیک باید به صورت دستی مسلح شوند.
تفنگ‌های شکاری طبق مقررات شکار باید غیرخودکار باشند.
تفنگ‌های غیر خودکار معمولاً گلنگدن دستی دارند.
سلاح‌های خودکار
سلاح‌های خودکار انواعی از سلاح‌های گرم هستند که تا وقتی ماشه آن‌ها فشرده شده‌باشد، به شلیک ادامه می‌دهند.
مسلسل‌ها از معروف‌ترین سلاح‌های خودکار هستند.
گاهی بعضی از سلاح‌های کمری مانند کلت ام۱۹۱۱ را «اتوماتیک» یا خودکار می‌نامند که دقیق نیست و این سلاح‌ها را باید نیم اتوماتیک نامید.
اشک سرما
اشک سرما فیلمی ضدجنگ به کارگردانی و نویسندگی عزیزالله حمیدنژاد و تهیه‌کنندگی امیرحسین شریفی محصول سال ۱۳۸۲ است و داستان آن در کردستان ایران در زمان جنگ ایران و عراق اتفاق می‌افتد.
اشک سرما را چنین روایت می‌کنند، در سرما آتش معنا پیدا می‌کند. هر که می‌آید مبهوت دل می‌بازد، یکی می‌آید که دل نمی‌بازد و آن گاه اشک سرما جاری می‌شود.
سربازی بنام کاوه کیانی (پارسا پیروزفر) برای پاک سازی منطقه‌ای که توسط نیروهای کومله مین گذاری شده، به یک روستای مرزی درکردستان اعزام می‌شود. به دلیل موفقیتی که دراین مأموریت پیدا می‌کند نیروهای کومله دختری به نام روناک (گلشیفته فراهانی) را مأمور می‌کنند تا او را بکشد. یک بوران ناگهانی در کوهستان موجب می‌شود که این سرباز در موقعیتی قرار گیرد که جان این دختر روستایی که در بوران گم شده‌است را نجات دهد و این دو برای نجات خود و فرار از سرما به غاری در سیصد کیلومتر زیرِ زمین پناه می‌برند و …
شال (ابهام‌زدایی)
معانی شال:
تن (یکا)
تن یا یکای جرم است.
سرواژه
سرواژه یا سرنام در واقع صورتِ کوتاه‌شدهٔ یک عبارت است و معمولاً آن را از حروف اولِ یک کلمه یا عبارت می‌سازند.
چند مثال:
«سرنام» و «سرواژه» هر دو از انواع کوته‌نوشت هستند. تفاوت آن‌ها در این است که در سرواژه، حروف به‌صورت جداجدا تلفظ می‌شود (مانند بی‌بی‌سی)؛ ولی در «سرنام»، حروف به‌صورت یک کلمهٔ واحد تلفظ می‌شود و تشکیل یک واژهٔ جدید می‌دهد؛ مانند نزاجا، که سرنام نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران است.
۲ (عدد)
۲ یا دو، یکی از رقم‌ها و نیز دومین عدد طبیعی است. سومین عدد حسابی می باشد. عدد ۲ نخستین عدد از اعداد اول است.
عددی بر ۲ قابل قسمت است که زوج باشد یعنی رقم سمت راست آن (یکان) بر ۲ قابل قسمت باشد که اعداد ۰، ۲، ۴، ۶ ، ۸ و... می‌باشند.The On-Line Encyclopedia of Integer Sequences
کارل لینه
کارل ون لینه (زادهٔ ۲۳ مهٔ ۱۷۰۷ – درگذشتهٔ ۱۰ ژانویهٔ ۱۷۷۸) گیاه‌شناس و پزشک سوئدی و پایه‌گذار نظام امروزی طبقه‌بندی گیاهان و جانوران بود. وی در حدود دو و نیم سده پیش شروع به مطالعهٔ علمی گیاهان کرد.
نام او به سوئدی «کارل نیلسون لینئوس» است. خود او از نام لاتینی «کارلوس لینائوس» در آثار خود استفاده می‌کرد. در ایران به نام «کارل فون لینه» (از ضبط فرانسهٔ نام اشرافی او Carl von Linné)، «کارل لینه» یا بیشتر «لینه» معروف است.
کارل لیناوس در ۲۳ مهٔ سال ۱۷۰۷ در رُس هولْت، روستایی در شمال المهولت در استان کرونوبری، واقع در منطقهٔ اسملاند در جنوب سوئد به دنیا آمد.
در جوانی، مانند پدر و پدربزرگ مادری خود، برای کشیش شدن پرورش یافته‌بود؛ ولی خودش به این کار هیچ علاقه‌ای نداشت. علاقهٔ او به گیاه‌شناسی مورد توجه پزشکی از شهر خودش قرار گرفت که او را به دانشگاه لوند برای تحصیل فرستاد و پس از یک سال به دانشگاه اوپسالا منتقل شد.
در طول این مدت، لینه دریافت که پرچم و مادگی اساسی برای تقسیم‌بندی گیاهان است. او مقالهٔ کوتاهی دربارهٔ این موضوع نوشت و به‌دنبال آن مقام استادیاری دانشگاه را به‌دست‌آورد. در سال ۱۷۳۲ آکادمی علوم اوپسالا برای پژوهش در ناحیهٔ لاپلاند که تا آن موقع ناشناخته بود از او حمایت مالی کرد. نتیجهٔ این پژوهش‌ها مقالهٔ «فلورا لاپونیکا» بود که در سال ۱۷۳۷ به چاپ رسید.
پس از آن، لینه راهی اروپا شد. او در هلند با یان فردریک گرونوویوس دیدار کرد و نسخه‌ای از کار خود درزمینهٔ طبقه‌بندی گیاهان، یعنی کتاب "سیسْتما ناتورا" را به او نشان داد. در این کتاب، که در چاپ دهم خود در سال ۱۷۵۸ چاپ شد، ۴۴۰۰ گونه از حیوانات و ۷۷۰۰ گونه از گیاهان طبقه‌بندی شده‌بود. لینه در این کتاب نام‌های طولانی و بی‌ضابطهٔ رایج آن زمان مانند physalis amno ramosissime ramis angulosis glabris foliis dentoserratis را با نام‌های کوتاهی مانند Physalis angulata جایگزین کرد که امروزه نیز به‌کار می‌رود. او حدود دو سده پیش شروع به مطالعهٔ علمی گیاهان کرد. لینه شکل و ساختمان گل و دانهٔ گیاهان را وسیلهٔ طبقه‌بندی آن‌ها قرار داد.
محمد گلندام
شمس‌الدین محمد گلندام (نیمهٔ دوم سدهٔ هشتم و نیمهٔ اول سده نهم هجری قمری)، مشهور است که یکی از نزدیکان حافظ و جمع‌آورنده و مقدّمه‌نویس دیوان است. از او به عنوان نویسنده و شاعر نیز یاد شده‌است.
هرچند که افراد زیادی معتقدند محمد گلندام یکی از نزدیکان حافظ و نیز جمع آورنده و مقدّمه‌نویس دیوان است، اما نظر برخی از محققان با آن‌ها تفاوت دارد. احمد شاملو در مقدمهٔ "حافظ شیراز به روایت احمد شاملو" می‌نویسد: «این شخص را محمدِ گلندام خوانده‌اند لیکن رنود دریافتند که چنین نیست و یک محررِ گم‌نام بدین نام و نشان خواسته‌است از این ره‌گذر نامی از خود به یادگار بگذارد. زیرا آنچنان که محققانی چون محمد قزوینی نوشته‌اند، در قدیم‌ترین نسخی که از این مقدمه در دست است چنین نامی دیده نمی‌شود. قزوینی در عینِ حال اقوالِ دولت‌شاه سمرقندی را نیز مؤیدِ نظرِ خود دانسته‌است که در تذکرهٔ احوالِ حافظ می‌نویسد: «بعد از وفاتِ حافظ معتقدان و مصاحبانِ او اشعار او را مدون ساخته‌اند.» و دیگر نامی از کسی نبرده‌است.»
این نظریه اخیر نیز مخالفانی دارد دکتر سید محمدرضا جلالی نائینی در این باره می‌نویسد: «در طول شش قرنی که از وفات خواجه سپری شده، هیچ یک از کسانی که دربارهٔ آثار و زندگانی او تحقیق و تتبع کرده‌اند، وجود شمس‌الدین محمد گلندام را مورد شک و تردید قرار نداده‌اند و همه او را جامع دیوان حافظ شناخته‌اند، مگر علامه محمد قزوینی و تنی چند در ایران که به اقتفای آن مرحوم قدم برداشته‌اند و به اشتباه افتاده‌اند، و گلندام را وجودی موهوم و غیرواقعی و غیرحقیقی پنداشته‌اند!»
«در این میان در سفینه‌ای که سابقاً جزو کتاب‌خانهٔ آقای جعفر سلطان القرایی در تبریز بود و اکنون به کتاب‌خانهٔ مجلس (بهارستان) انتقال یافته‌است قصیده‌ای در مدح ابوالفتح سلطان ابراهیم پسر شاهرخ که از سال ۸۱۷ تا ۸۳۸ هجری حکومت فارس را بر عهده داشته تحت عنوان: «ایضایمدحه، مولانا شمس‌الدین محمد گلندام»، از محمد گلندام کشف شد.»
کلارینت
کلارینت یکی از سازهای بادی قمیشی است که انواع حرفه‌ای‌اش معمولاً از چوب سیاه آفریقایی ساخته می‌شود. کلارینت یک قمیش، یک مجرای استوانه‌ای و یک سوراخ تقریباً استوانه ای دارد و از دسته سازهای انتقالی محسوب می‌شود. به کسی که این ساز را می‌نوازد، کلارینتیست گفته می‌شود.
کلمه کلارینت ممکن است همراه کلمه فرانسوی کلارینته ("clarinette") وارد زبان انگلیسی شده باشد. با این حال به نظر می‌رسد ریشه‌های حقیقی این کلمه در میان نام‌های مختلف ترومپت‌هایی که در دوره‌های رنسانس و باروک استفاده می‌شد یافت شود.
عموماً معتقدند که یوهان کریستوف دنر، کلارینت را در آلمان در حوالی سال ۱۷۰۰ با اضافه کردن قطعه ای به ساز «شالوماو» اختراع کرده‌است. در طول زمان نیز، کلیدها و صفحه‌هایی اضافه شدند تا صدا و نواختن ساز را بهبود بخشند.کلارینت انواع زیادی دارد که روی‌هم آن‌ها را «خانواده کلارینت» می‌خوانند. معمولاً منظور از کلارینت نوع سوپرانوی آن است. کلارینت نشان داد که یک ساز انعطاف‌پذیر استثنائی است و همان‌طور که می‌توان در خانه در سبک کلاسیک با آن نواخت در گروه‌های کنسرت، گروه‌های نظامی و جاز نیز به همان خوبی به کار می‌رود.
نوعی کلارینت که توانایی تولید فاصله‌های موسیقی شرقی را دارد به قره‌نی معروف است.
مجرای استوانه‌ای مسئول صدای خاص کلارینت است که می‌تواند بین سه بازه صدایی با نام‌های «شالوماو»، «کلاریون» و «آلتیسیمو» تغییر کند. کیفیت صدا با توجه به نوازنده، آهنگ، ساز و قمیش می‌تواند به صورت وسیعی تغییر کند. تفاوت در سازها و عایق‌سازی آن‌ها باعث شد از اواخر قرن ۱۸، چندین مدرسه مختلف نواختن تأسیس گردند. کلارینت بیشترین محدوده صدایی را در بین سازهای بادی رایج دارد.
برخی از ویژگی‌های کلارینت (قره نی): برخی از کلارینت‌های رایج:
در موسیقی کلاسیک، کلارینت، جزئی از سازهای ارکستر استاندارد و گروه‌های کنسرت می‌شوند. ارکستر به‌طور عمده دو نوازنده کلارینت را شامل می‌شود که دو قسمت مجزا را بنوازند. قسمت نوازندگان کلارینت در دهه‌های آخر قرن ۱۹، با به‌کارگیری سه کلارینت به‌طور معمول بزرگتر شد. در قرن ۲۰، آهنگسازانی مانند ایگور استراوینسکی، ریشارد اشتراوس، گوستاو مالر و الیویه مسیان نوازندگان کلارینت را با به‌کارگیری کلارینت‌های مختلف در کارهایشان به نه نفر نیز رساندند.
کلارینت اصالتاً یک ساز مرکزی در جاز بوده که با نوازندگان نیو ارلئان در دهه ۱۹۱۰ آغاز شد و به عنوان یک ساز برجستهٔ موسیقی جاز در دوره گروه بزرگ تا دهه ۱۹۴۰ باقی ماند. سیدنی بشی، آلفونسه پیکو، لری شیلدز، جیمی نوونه و جانی دادز، نوازندگان آمریکایی این ساز در موسیقی جاز بودند. سوپرانوی سی بمل رایج‌ترین ساز کلارینت بود، اما تعداد معدودی از نوازندگان جاز از قبیل لوییس نلسون دلیسله و آلکاید نونز سوپرانوی دو را ترجیح می‌دادند. دوک الینگتون که از دهه ۱۹۲۰ تا دهه ۱۹۷۰، به صورت حرفه‌ای فعالیت می‌کرد، از کلارینت به عنوان ساز اصلی در کارهای خود استفاده می‌کرد.
با افول شهرت گروه بزرگ در اواخر دهه ۱۹۴۰، جایگاه دائمی کلارینت در جاز کمرنگ شد.
کمیت
چندی یا کَمّیَت ‌‌ معمولاً در برابر واژهٔ کیفیت به کار می‌رود. در فیزیک هر چیزی که اندازه‌پذیر باشد، کمیت، و در مقابل هرچیزی که اندازه‌ناپذیر باشد، «کیفیت» نامیده می‌شود. کمیت را می‌توان با یک عدد، نشان داد و برای تعیین این مقدار، نیاز به یکای آن کمیت داریم.
کمیت‌ها در فیزیک به دو نوع کمیت نرده‌ای «اسکالر یا عدد» و «کمیت برداری» تقسیم می‌شوند.
از کمیت‌های پر کاربرد می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
فاگوت
فاگوت از سازهای بادی چوبی است که قمیش دوزبانه‌ای دارد. صدای این ساز در ناحیهٔ باس است. فاگوت را در کشورهای انگلیسی‌زبان «باسون» می‌خوانند.
فاگوت (باسون) جزو سازهای بادی چوبی دوزبانه است.
اصول ساختمان آن مانند کلارینت است. طول لولهٔ آن در مجموع کمی کمتر از ۳ متر است که دوپنجم آن، به خاطر راحتیِ اجرا و به دست گرفتن ساز بر روی خود خم شده و در کنار یا عقب لولهٔ درازتر قرار گرفته‌است.
زبانه‌ها به وسیلهٔ لولهٔ نازکی به لولهٔ اصلی ساز وصل شده‌اند.
لولهٔ اصلی ساز به‌طور نامحسوسی مخروطی‌شکل است.
در نت‌نویسی این ساز از سه کلید استفاده می‌شود: «کلیدفا»، «کلیددو» و «کلیدسل».
این ساز قادر به ایجاد اصوات قوی و ضعیف، انواع لگاتوها (اتصال اصوات پی‌درپی ملودی) و اصوات منقطع بوده و ترکیب آن با ساز کرانگله در ارکستراسیون بسیار معمول است.
در مقایسه با سازهای زهی، باسون صدایی معادل ویولن‌سل دارد و می‌تواند سه اکتاو اجرا کند.
ساکسوفون
ساکسوفون یکی از سازهای بادی است که معمولاً از جنس برنج است و یک قمیش مشابه قمیش کلارینت دارد. مشابه کلارینت، ساکسوفون نیز سوراخ‌هایی دارد که نوازنده از طریق مکانیزمِ کلیدی آن‌ها را می‌بندد. وقتی که نوازنده کلیدی را فشار می‌دهد یا کلید را رها می‌کند، به ترتیب صفحه ای روی سوراخ‌ها قرار می‌گیرد یا صفحه از روی سوراخ برداشته می‌شود. این ساز را آدولف ساکس در دههٔ ۱۸۴۰ اختراع کرد و به نام او «ساکسوفون» نام گرفت.
آدولف ساکس زادهٔ شهرستان دینان در بلژیک است. او می‌خواست گروهی از آلات موسیقی را خلق کند که قدرتمندترین و بهترین سازهای بادی باشند. آقای ساکس، ساکسوفون را در تاریخ ۲۸ ژوئن سال ۱۸۴۶ در دو گروه که هر کدام شامل ۷ ساز می‌شد به ثبت رساند. هر گروه شامل سازهایی در ابعاد مختلف جهت حمل بود.
ساکسوفون جزو سازهای بادی چوبیِ تک‌زبانه است.
ساکسوفون انواعی مانند ساکسوفون سوپرانو، ساکسوفون آلتو و ساکسوفون تنور دارد، که تفاوت آن‌ها در دامنهٔ صداییِ آنهاست. اگرچه این ساز در اصل برای ارکستر و دستهٔ موزیک نظامی تهیه شد، ولی امروزه بیشتر در موسیقی جاز و مردم‌پسند به کار می‌رود.
برخی از ساکسوفون‌های رایج:
ساکسوفون توسط آدولف ساکس، سازنده آلت موسیقی و فلوت‌زن و کلارینت‌نواز اهل بلژیک توسعه داده شد. او در شهرستان دینان در بلژیک به دنیا آمد و در سال ۱۸۴۲ به پاریس نقل مکان کرد تا حرفه موسیقی اش را پی بگیرد. پیش از کار بر روی ساکسوفون، او بر روی کلارینت باس بهبودهایی برای آکوستیک و کلیدها ایجاد کرد و همچنین محدوده صدای پایین را گسترده‌تر کرد.
ساکس سازی را با یک قمیش مشابهِ کلارینت و یک بدنه برنجی و برخی خصوصیات آکوستیک شبیه هورن و کلارینت خلق کرد. با ساخت ساکسوفون در اندازه‌های مختلف در اوائل دهه ۱۸۴۰، ساکس به مدت ۱۵ سال انحصار این محصور را در روز ۲۸ ژوئن ۱۸۴۶ بدست آورد. در سال ۱۸۶۶ قرارداد ساکس تمام شد. سپس، ساکسوفون‌نوازان زیادی به همراه تولیدکننده‌های ساز، به نوبه خود طراحی‌ها و کارهای کلیدها را بهبود بخشیدند.
در قرن بیستم، که جاز و بلوز به موسیقی اولِ غرب تبدیل می‌شد، ساکسوفون هم جایگاه خود را پیدا کرد. در ساکسوفون هم، مانند دیگر سازهای بادی، بین تکنیک و تنفس تأثیر مستقیمی وجود دارد. بیشتر طرفداران ساکسوفون هم سیاه‌پوستان بودند که به پُرنفس بودن شهرت دارند و یکی‌یکی جادویی جدید به صدای آن اضافه می‌کردند و نامشان را در تاریخ نوازندگان ساکسوفون جاودانه کردند؛ مثل چارلی پارکر.
در اواخر دههٔ ۱۹۶۰، موسیقی راک همه‌گیر شد و همچنین ده‌ها شاخه از آن منشعب شد و از مهم‌ترین این سبک‌ها، سبک ژرمن راک بود که گیتار در آن کمرنگ شد و اساس آن بر گیتار بیس و کیبورد بود؛ پس نیازمندِ سازی شد که سولوهای وحشی را به موسیقی‌اش تزریق کند، و این ساکسوفون بود که می‌توانست این نیاز را برطرف سازد.
ریک دیویس و راجر هادسون در قطعه‌های «آهنگ منطقی» و «حالا ترکم مکن»، سولوهای ساکس را وارد کردند و گروه «سوپر ترمپ» را به اوج رساندند. اینگونه بود که در دههٔ ۱۹۷۰، ساکسوفونِ ریک دیویس طرفداران زیادی پیدا کرد و رقیب جدی فلوت ایان اندرسون از «جتروتول» شد که عالی‌ترین نمونه‌های استفاده از سازهای بادی در موسیقی راک بودند.
دیک پری، نوازندهٔ دوره‌گردی بود که در کالج با راجر واترز و سید برت هم‌کلاس بود. وقتی توسط دوستان قدیمی‌اش به استودیوی «ابی رود» پای گذاشت، نقشی انکارناپذیر را در شاهکار جاودانهٔ پینک فلوید در آلبوم «نیمهٔ تاریک ماه» بازی کرد.
فرود (ابهام‌زدایی)
فرود می‌تواند به موارد زیر اشاره داشته باشد:
شیپور
شیپور یا بوق () ساده‌ترین ساز بادی برنجی می باشد. در این ساز کلید یا دکمه ای برای تغییر ارتفاع وجود ندارد و نوازنده باید با تغییر دادن حالت لب‌ها و دهان خود نت‌ها را عوض کند. وسعت صدای این ساز تنها شامل پنج نت می‌شود که با فشار هوا و هارمونیک‌ها، تولید صدا می‌کند.
شیپور بیشتر در عرصهٔ نظامی برای اجرای علامت‌های صوتی مانند بیدارباش بکار می‌رود.
در ایران در بعضی از عزاداری‌های ماه محرم یا در تعزیه نیز بکار می‌رود.
ساز کورنت نوع کلیددار شیپور است. ساز ساکسیفون نوع تکمه‌ای شیپور است
اسرافیل یکی از فرشتگان خدا در باور مسلمانان است و بیشترین شهرت اسرافیل به خاطر شیپور اوست که همیشه آن را بر لب دارد و قرار است در روز رستاخیز با دمیدن در آن مردگان را زنده کند. به شیپور اسرافیل اصطلاحاً «صور اسرافیل» گفته می‌شود.
«از مهمترین مُهرنگاره‌های خنیاگری (:موسیقی) در جهان؛ باید از آنچه که در "چوغامیش" خوزستان برجای مانده، یاد کرد که در سالهای ۱۹۶۱–۱۹۶۶ میلادی، یافت شده‌است. این مهرنگاره ۳۴۰۰ ساله؛ سیمایی از بزم رامشگران را نشان می‌دهد. در این بزم باستانی، دسته‌ای خنیاگر(:نوازنده) دیده می‌شوند که هر کدام، به نواختن‌سازی سرگرم هستند. چگونگی نواختن و نشستن این رامشگران، نشان می‌دهد که آنها، نخستین دسته خنیاگران(:ارکستر) جهان هستند. در این گروه رامشگران، می‌بینیم که نوازنده‌ای "چنگ" و دیگری "شیپور" و آن دیگر "تنبک" می‌نوازد. چهارمین رامشگر در این میان، خواننده‌ای است که "آواز" می‌خواند.
فیبر آزمایش
بِرِدبُورد (Breadboard) یا بُورد آزمایشی، چیزی تخته‌مانند در ابعاد کوچک و ساخته‌شده از پلاستیک و فلز است، که در طراحی اولیه (قرارگرفتن قطعات مدار در کنار هم) و آزمایش یک مدار بدون نیاز به لحیم‌کاری استفاده می‌شود.
بیشتر افرادی که در زمینۀ الکترونیک کار می‌کنند، ابتدا مدار خود را بر روی بردبورد می‌بندند و پس از جواب گرفتن، آن‌را بر روی مدارت چاپی یا فیبرهای سوراخ‌دار مسی پیاده می‌کنند.
بردبورد، از بدنۀ پلاستیکی و نوارهای اتصال‌دهندۀ فلزی (معمولاً مسی) تشکیل شده‌است. این نوارها در ردیف‌های پنج‌تایی در زیر بردبورد بدون هیچ اتصالی با هم قرار دارند و دست‌رسی به آن‌ها از راه سوراخ‌های روی بردبورد امکان‌پذیر است. از این راه، پایه‌های قطعات الکترونیکی به یکدیگر وصل شوند؛ برای استفاده از بردبورد کافی‌ست پایه‌های قطعات در سوراخ‌ها فرو برده شوند.
غمام همدانی
غمام همدانی (زادهٔ ۱۲۵۳ خورشیدی در کربلا) از غزل‌سرایان ایرانی است.
محمد یوسف زاده متخلص به غمام همدانی فرزند حجه الاسلام سید یوسف مجتهد همدانی به سال ۱۲۹۲ ه. ق (۱۲۵۳ خ.) در کربلا متولد شد. تحصیلات ابتدایی خود را در محضر پدر به پایان رسانید و سپس به اتفاق وی به همدان مراجعت نمود و به تحصیل علوم متداول زمان شامل ادبیات فارسی، عربی و فقه، اصول و فلسفه پرداخت در سوم مهر سال ۱۳۲۱ شمسی در تهران وفات یافت و در همدان مدفون گردید . وی ارادت خاصی به حافظ و اشعار وی داشت . در سال ۱۳۳۷ه. ق انجمن ادبی همدان را تأسیس نمود. یکی از اعضای سرشناس ادبی این انجمن در بدو تاسیس ، جعفر پیدا و یاور همدانی بودند.
غزلیات وی پس از وفاتش توسط موسی نثری جمع‌آوری و به طبع رسید. دیوان کامل و اصلاح شده غمام همدانی که باسعی و کوشش محمود توحیدی امین در ۳۶۵ صفحه تنظیم گردیده و با مشخصات زیر به چاپ رسیده است:
اداره کل میراث فرهنگی استان همدان
ناهید همدانی
میرزا یعقوب الستی متخلص به «ناهید» و مشهور به ناهید همدانی، شاعر اهل همدان بود.
او در سال ۱۲۶۶ ه.ش در همدان متولد شد. پدرش تاجر بود و پس از مرگ پدر وی عهده‌دار مسئولیت و تکفل بازماندگان گردید. در سال ۱۳۰۷ شمسی به خدمت دولت درآمد و پس از بازنشستگی از خدمت دولت به شعر و ادب روی آورد و دیوان شعری منظوم نمود.
ناهید از آغاز جوانی یکی از اعضای اصلی انجمن ادبی همدان بود و از محضر غمام همدانی بهره می‌جست و به وی ارادتی خاص داشت، چنانکه گوید:
وسپس به ریاست انجمن ادبی همدان نائل گردید.
وی به سال ۱۳۴۳ شمسی چشم از جهان فروبست و در شهرری تهران به خاک سپرده شد.
کیف انگلیسی
کیف انگلیسی نام یک مجموعه داستانی تلویزیونی ساخته سید ضیاءالدین دری ساخته سال ۱۳۷۸ است که از شبکه یک ایران پخش شده‌است.
داستان "کیف انگلیسی" در دوران موسوم به دهه طلایی آزادی اتفاق می‌افتد؛ و داستان شخصیت سیاست‌مدار - روشنفکری را در این دوران به تصویر می‌کشد. این مجموعه از مجموعه‌های موفق تلویزیونی دهه هفتاد بود که مورد توجه هر دو طیف مخاطبان خاص و عام قرار گرفت. آهنگساز این مجموعه فرهاد فخرالدینی است که آلبومی هم به همین نام به بازار ارائه داد که مجموعه‌ای از موسیقی‌های ساخته شده برای این مجموعه تلویزیونی بود.
جی‌جی دی‌آگوستینو
جی‌جی دی‌آگوستینو (زادهٔ ۱۷ دسامبر ۱۹۶۷ در تورینو، ایتالیا)، دی جی، آهنگساز و بازترکیب‌کنندهٔ ایتالیایی است.
در سال ۱۹۸۶ او فعّالیّت آهنگسازی را آغاز کرد و به جهان موسیقی راه یافت و پس از مدتی به لندن رفت.
شان پال
شان پال رایان فرانسیس هنریگوئز (زاده ۹ ژانویه ۱۹۷۳) که با نام شان پال شناخته می‌شود، رپر، خواننده، ترانه‌سرا، آهنگساز و بازیگر جامائیکایی است.
شان پال در شهر کینگستون از جامائیکا متولد شد؛ و سال‌های اول زندگیش را در سنت اندره پاریش شهری با چند مایل فاصله در شمال کینگستون گذراند. والدین او گرت و فرانسس هر دو از ورزشکاران حرفه‌ای به حساب می‌آمدند و همچنین مادرش نقاش ماهری بود. پدربزرگ پدری او استفاردیک جویی مهاجری پرتقالی بود و مادربزرگ پدریش افرو اهل بخش کارائیب آفریقا بود. مادر او دو رگه انگلیسی و چینی بود. شان پال جز شاخه کاتولیک مسیحی بود. اکثر خانواده او شناگران ماهری بودند. پدربزرگ او جز اولین بازیکنان تیم شنا جامائیکا بود؛ و همچنین پدرشان پال هم در دهه ۱۹۶۰ در تیم واترپولو جامائیکا بازی می‌کرده‌است؛ و شناگر مسافت‌های طولانی بود. مادر شان پال نیز تبحر خاصی در شنا به پشت داشت. شان پال نیز در سن سیزده سالگی برای تیم ملی واتر پولو جامائیکا بازی می‌کرد و این عضویت تا سن ۲۱ سالگی ادامه داشت. زمانی که او ورزش را رها کرد پا به عرصه موسیقی گذاشت. او جذب مدرسه متوسطه ولمرز و بعد از آن متوسطه بلیر و سرانجام به دانشگاه در رشته هنر وارد شد. او همچنین در رشته‌های علوم تکنولوژی تحصیل کردو اکنون در دانشگاه تکنولوژی مشغول تحصیل در رشته هتلداری می‌باشد. او با ورود به کفه صدف ابی از مسیرش کمی فاصله گرفت. از البوم‌های او که سال ۱۹۹۸ می‌توان به Belly که اجرای روی صحنه بود در سال ۱۹۹۸،Stage One با مشارکت وی پی کمپانی در سال ۲۰۰۰، شروع کار با کمپانی بلیز از تورنتو با آلبوم Dutty Rock و Gimme The zlight که برنده ۱۰۰ آلبوم محبوب شد و Get Busy که در حدود ۶ میلیون نسخه فروش داشت اشاره کرد. بعد از ان شان پال در همکاری با بیونسه در البوم‌های Baby Boy و Blu Cantrell و Breathe شرکت کرد که این کار باعث مشهور و محبوب شدن او در آمریکا و اروپا شددر این مدت او ویدئو کلیپ Get Busy,Gimme The Light,Like Glue,She Doesn't Mind را ساخت که با با پخش آنها در MTV او به اوج شهرت خود رسید. او همچنین با آرش(خواننده ایرانی) تک آهنگی به اسم She Makes Me Go را منتشر کرد. هم چنین آهنگ Rockabye در سال ۲۰۱۶ بیش از ۲ میلیون نسخه در سراسر جهان فروش داشت. __بافهرست__ __نمایه__ __بخش‌جدید__
شتاب
شتاب عبارت است از نسبت تغییرات سرعت به زمان. در یک بُعددیگر ، شتاب عبارت است از میزان افزایش یا کاهش سرعت یک جسم در واحد زمان. از آنجایی که سرعت یک کمیّت برداری است، پس شتاب باید نشان دهندهٔ میزان تغییر بزرگی و جهت سرعت باشد.به زبان ساده شتاب یک کمیت برداری است. بُعد شتاب LT است و در سامانهٔ استاندارد بین‌المللی یکاها، یکای آن متر بر مجذور ثانیه است. نسبت تغییرات سرعت به زمان این تغییرات را شتاب گویند. در مبحث شتاب زاویه ای هم نسبت تغییرات سرعت زاویه ای به زمان این تغییرات را شتاب زاویه ای گویند.
شتاب متوسط a جسمی که طی زمان t سرعتش از v(سرعت اولیه) به v(سرعت نهایی) تغییر می‌کند. شتاب متوسط از فرمول زیر بدست می‌آید.
بردار شتاب لحظه‌ای a جسمی که موقعیتش در زمان t به‌وسیله (f(t نشان داده شده به صورت زیر می‌باشد.
شتاب مشتق درجه دو از مکان نسبت به زمان است.
بُعد شتاب، بُعد سرعت (L/T) تقسیم بر زمان است، یعنی L/T. واحد شتاب در SI، متر بر مجذور ثانیه (m/s) است.
جسمی که در حال حرکت در یک مسیر دایره‌ای است، مانند یک ماهواره که در مدار زمین حرکت می‌کند، به دلیل تغییر جهت حرکت، شتاب دارد، اگرچه اندازه سرعت ممکن است ثابت باشد.
وقتی که جسمی به‌گونه‌ای حرکت کند که تغییر جهت داشته باشد اما سرعت آن تغییر نکند، گفته می‌شود که تحت شتاب مرکزگرا (جانب مرکز) قرار گرفته‌است.
اگر سرعت جسمی تغییر کند اما جهت حرکتش تغییر نکند، دارای شتاب مماسی است.
طبق قانون نیوتون :نیرو باعث تغییر سرعت و ایجاد شتاب می‌شود.
به نوعی دیگر میتوان بیان کرد برای ایجاد شتاب درجرکت باید یا تغییر سرعت یا تغییر جهت داشته باشیم .
شتاب برابر خط مماس است
معناشناسی واژگانی
معناشناسی واژگانی به مطالعهٔ معنای واژه‌ها می‌پردازد. معنی‌شناسی ساختگرا و معنی‌شناسی شناختی از جمله نظریه‌های مطرح در این حوزه هستند. در مقابل این رویکرد معنی‌شناسی‌های جمله قرار دارند که عموماً تحت تأثیر نظریه‌های فلسفی و خصوصاً منطق جدید هستند.
امیریه (دامغان)
شهر امیریه یکی از شهرهای شهرستان دامغان در استان سمنان است. جمعیت این شهر بر طبق سرشماری سال ۱۳۹۵، خیلی کمتر از ۳،۵۶۱ نفر است.
رایج‌ترین نام‌ها در ایران
این مقاله به نام‌هایی که در ایران در سالی که ذکر شده بیشترین رواج را؛ بر اساس اسناد سازمان ثبت احوال کشور داشته‌اند، می‌پردازد. هرچند که این مقاله رایج‌ترین نام‌ها را در بر می‌گیرد برخی از این نام‌ها می‌تواند در اصل خود فارسی و زبان‌های ایرانی نباشد. چنین نام‌هایی می‌توانند ریشهٔ عربی، ترکی، زبان لاتین یا دیگر زبان‌ها را داشته باشند. برای دیدن نام‌ها با ریشهٔ ایرانی پیش از اسلام به فهرست نام‌های ایرانی مراجعه کنید. هیچ اطلاعاتی مبنی بر عدم جانبداری در ارائه فهرست واقعی توسط ثبت احوال جمهوری اسلامی وجود ندارد.
جیمز باند (شخصیت)
فرمانده جیمز باند () شخصیتی داستانی است که در ۱۹۵۲ توسط نویسندهٔ انگلستانی، ایان فلمینگ خلق شده‌است. او پروتاگونیست مجموعهٔ رمان‌ها، فیلم‌ها، کمیک‌ها و بازی‌های ویدیوئی "جیمز باند" است. فلمینگ از باند دوازده رمان و دو مجموعهٔ داستان کوتاه نوشت. دو کتاب آخر او—"مردی با اسلحه طلایی" (۱۹۶۵) و "اختاپوس و روشنایی‌های روز" (۱۹۶۶)—پس از مرگ فلمینگ به چاپ رسیدند.
این شخصیت یکی از مأموران سرویس اطلاعات مخفی با شمارهٔ کد ۰۰۷ است که در لندن اقامت دارد اما در سطح بین‌المللی فعال است. باند شخصیتی ترکیبی است که بر اساس تعدادی کماندو که فلمینگ آن‌ها را در طول خدمتش در بخش اطلاعات نیروی دریایی در طول جنگ جهانی دوم می‌شناخت ساخته شده بود و فلمینگ سبک خاص خود و تعدادی از سلیقه‌های خود را به این شخصیت اضافه کرد. نام باند ممکن است برگرفته از پرنده‌شناس آمریکایی به همین نام باشد. همچنین ممکن است فلمینگ نام او را از یک مأمور ولزی به‌نام جیمز سی. باند که با او خدمت می‌کرد، گرفته باشد. باند دارای تعدادی ویژگی شخصیتی ثابت است که در سراسر کتاب‌ها دیده می‌شود؛ از جمله لذت بردن از اتومبیل، عشق به غذا، نوشیدنی و عشق‌ورزی، و مصرف متوسط شصت نخ سیگار سفارشی در روز.
از زمان مرگ فلمینگ در سال ۱۹۶۴، نویسندگان مجاز دیگری از اصول باند وجود داشته‌اند؛ از جمله جان گاردنر، که چهارده رمان و دو نوشتار داستان‌سرایی و همچنین ریموند بنسون که شش رمان، سه نوشتار داستان‌سرایی و سه داستان کوتاه نوشت. نویسندگان دیگری نیز بوده‌اند که هر کدام یک کتاب نوشته‌اند: کینگزلی آمیس (با نام مستعار رابرت مارکهام)، سباستین فالکز، جفری دیور، ویلیام بوید و آنتونی هوروویتس. علاوه بر این یک مجموعهٔ رمان بر اساس دوران جوانی باند—باند جوان—توسط چارلی هیگسون و سپس استیون کول نوشته شد.
به عنوان یک اسپین‌آف برگرفته از اثر ادبی اصلی به نام "کازینو رویال" یک اقتباس تلویزیونی به نام «کازینو رویال» ساخته شد که در آن باند در نقش یک مأمور آمریکایی به تصویر کشیده شده‌است. یک مجموعهٔ در سبک داستان مصور نیز در روزنامهٔ "دیلی اکسپرس" پخش شد. بیست و هفت فیلم از باند ساخته شده‌است. هفت بازیگر در این فیلم‌ها نقش باند را ایفا کرده‌اند.
حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست)
حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست) حزبی سیاسی است که علیه جمهوری اسلامی ایران و برای کسب قدرت سیاسی در ایران با هدف برپایی کمونیسم جهانی فعالیت می‌کند و بخشی از سازمان جهانی «جنبش انقلابی انترناسیونالیستی» است.
این حزب ادامهٔ سازمانی مائوئیستی «اتحادیه کمونیست‌های ایران» است.  این حزب علاوه بر چاپ بعضی کتب، نشریاتی چون «"حقیقت"» ، «آتش» و «"جهانی برای فتح"» را هر چند وقت یک‌بار منتشر می‌کند و در خارج از کشور با شرکت در تظاهرات‌های مختلف فعالیت می‌کند.
حکا (م ل م) به واسطهٔ عضویت در جنبش انقلابی انترناسیونالیستی با احزاب کمونیست و مائوئیست کشورهای بسیاری نزدیکی داشت. مهم‌ترین این‌ها حزب کمونیست انقلابی آمریکا به رهبری باب آواکیان است که با سنتز علمی موج اول مبارزات طبقاتی جهانی و تکیه بر نکات عمدتا درست و علمی آن و گسست از برخی جوانب غیر عمده اما ناصحیح آن سعی کرده است در قالب «سنتز نوین کمونیسم» تئوری علمی مارکسیسم را ارتقا داده و سلاح لازم در زمینه تغییر انقلابی و بنیادین جامعه طبقاتی سرمایه‌داری امپریالیستی کنونی را فراهم کند. حزب کمونیست ایران مارکسیست-لنینیست-مائوئیست با پذیرش این تئوری صحیح انقلابی و به کاربستن آن در جهت تعیین استراتژی و راه انقلاب در ایران فعالیت‌های انقلابی خود را سازمان داده‌است.
حزب کمونیست ایران (م ل م) برای تصور جامعه نوین سوسیالیستی، برای تصور جامعۀ عاری از بهره‌کشی و ستم، سند قانون اساسی جمهوری سوسیالیستی نوین ایران را به عنوان تنها آلترناتیو واقعی و ممکن برای تغییر بنیادین جامعه و ساختن روابط نوین ارائه داده است. سندی که ماهیت و فرم دولت جمهوری سوسیالیستی پیشنهادی حزب را روشن می‌کند.
اتحادیه کمونیست‌های ایران
اتحادیه کمونیست‌های ایران سازمانی مائوئیستی بود که ابتدا علیه رژیم شاه و سپس علیه جمهوری اسلامی ایران فعالیت می‌کرد.
اتحادیه، پیش از انقلاب ایران از ادغام سازمان انقلابیون کمونیست که سازمانی مائوئیست در خارج از کشور بود و «گروه پویا» که اعضایش بعضاً برای آموزش جنگ چریکی به فلسطین رفته بودند، تشکیل شد. نشریه «حقیقت» ارگان این سازمان بود و در بین جوانان تحصیلکرده در آمریکا و سایر کشورهای غربی به ویژه فعالان در کنفدراسیون دانشجویان ایرانی تأثیر و نفوذ قابل توجهی داشت. از جمله فعالان مبارز شناخته شده ضد حکومت شاه در خارج مانند سیامک زعیم، عبدالرحمان آزمایش، حسین ریاحی و فرید و وحید سریع القلم در این سازمان فعال بودند و در ابتدای انقلاب از مکتبی‌ها در مقابل لیبرال‌های اسلامی حمایت می‌کردند.
اما در خردادماه سال ۱۳۶۰ خورشیدی و هم‌زمان با عزل بنی‌صدر و درگیری شدید اپوزیسیون و نیروهای مکتبی جمهوری اسلامی، اتحادیه به رهبری سیامک زعیم به این باور رسید که جمهوری اسلامی با به اجرا گذاشتن یک کودتا خواستار یک‌دست نمودن و تصفیه درونی حکومت و سرکوب چپ‌هاست و باید علیه آن به فعالیت زیر زمینی و عملیات مسلحانه روی آورد.
اتحادیه که حدود صد نفر از نیروهای خود را به جنگل‌های اطراف آمل فرستاده و در اندیشه زدن جرقه یک قیام سراسری در کشور بود، در نظر داشت تا این رویداد تقریباً همزمان با عملیات مسلحانه مجاهدین خلق و فداییان اقلیت در شهریور و مهر آن سال در سایر نقاط کشور باشد اما اختلاف نظرها و بحث‌های ایدئولوژیک رهبری آن، این اقدام را به تأخیر انداخت. نهایتاً اتحادیه تحت لوای «سربداران» تصمیم گرفت تا در زمستان سال ۱۳۶۰ به آمل حمله کرده و زمینه یک شورش همگانی را به وجود بیاورد. آن‌ها تخمین می‌زدند که حکومت بتواند حدود ۳۰۰۰ نفر از نیروهایش (سپاه، ژاندارم و بسیج) را برای مقابله به منطقه بفرستد. گروه آخر (بسیج) به خاطر شور جنگی و جانفشانی اعضایش شناخته شده بود که تنها با از جان گذشتگی شورشی‌ها قابل قیاس بود.
این شورش که در چهارم و پنجم بهمن ماه سال ۱۳۶۰ و با حمله به مراکز سپاه و بسیج و با سلاح‌هایی مانند تیربار، آغاز شد، پس از ۴۸ ساعت درگیری سرانجام در تاریخ ۶ بهمن با تمرکز قوای نیروهای سپاه پاسداران، پلیس و بسیجیان سرکوب و شهر باز پس گرفته شد.
اگرچه تلفات سنگینی به نیروهای حکومتی وارد شد، بیشتر شورشیان کشته یا دستگیر شدند. پس از دستگیری تعدادی از اعضای جنبش، با استفاده از اطلاعاتی که از دستگیرشدگان بدست آمد سایر افراد و بیشتر کمیته مرکزی گروه در عرض چند ماه بازداشت شدند. در زندان (طبق گفته سایر افراد سازمان، تحت شکنجه)، نظریه پردازان گروه توبه نموده و تقاضای بخشش نمودند. آن‌ها حتی روح‌الله خمینی را به عنوان سدی علیه امپریالیسم ستودند. با این حال بخششی در مورد این افراد صورت نگرفت. آنان در تهران محاکمه و به اعدام محکوم شدند. سپس به آمل منتقل شده و در سالگرد این واقعه، در مرکز شهر در ملاء عام اعدام شدند. اعضا و هواداران خوش‌اقبالی که دستگیر نشده بودند نیز از کشور گریختند.
اعضای باقی‌مانده در خارج از ایران به مائوئیسم بین‌الملل پیوستند و در دههٔ ۸۰، حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست) را تأسیس کردند که تا به امروز فعال است.
این سازمان در سال‌های مختلفی نشریه حقیقت را منتشر می‌کرد و امروز نیز حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست)، به انتشار این نشریه ادامه می‌دهد.
سازمان انقلابیون کمونیست
سازمان انقلابیون کمونیست (م-ل) سازمان مائوئیستی بود که در جنبش دانشجویی خارج از ایران علیه رژیم سلطنتی پهلوی فعالیت می‌کرد. (م-ل) در اسم این سازمان اشاره به «مارکسیسم-لنینیسم» دارد.
این سازمان رسماً در سال ۱۳۴۹ اعلام موجودیت کرد و شدیداً با سیاست‌های شوروی به رهبری خروشچف یا به قول خود «رویزیونیسم خروشچفی» و «بیراهه‌های سازش طبقاتی و مسالمت جویی» مخالف بود و در عوض طرفدار مائو تسه تونگ و استراتژی جنگ خلق وی بود و از انقلاب فرهنگی چین پشتیبانی می‌کرد. این سازمان در برنامهٔ خود ایدئولوژی طبقه کارگر را «مارکسیسم-لنینیسم-اندیشه مائوتسه دون» اعلام کرد.
سازمان انقلابیون کمونیست (م-ل) بعدها و در سال ۱۳۵۵ شمسی به "گروه پویا" پیوست و نتیجتاً "اتحادیه کمونیست‌های ایران (سربداران)" بنیان گذاشته شد.
این سازمان را می‌توان هستهٔ اولیه جریانی دانست که امروز حزب کمونیست ایران(مارکسیست-لنینیست-مائوئیست) آن را نمایندگی می‌کند.
پرنده نوپرواز، منتشر شده از: حزب کمونیست ایران (م ل م)
تنور (صدا)
تِنور () نام بازه‌ای از صدا در موسیقی و گونه‌ای از صدای مردان در خوانندگی و اپرا است.
باروت
باروت به گفته دهخدا همان «بارود» است و می‌گوید در برهان قاطع آمده: "به سریانی، شوره را «بارود» گویند…" ترکیب شوره را با گوگرد و زغال چوب بید یا بادنجان یا هر چوبی که زغالش خوب بسوزد باروت نامند.
باروت ماده‌ای است که به‌سرعت می‌سوزد و از همین رو در سلاح‌های گرم به‌عنوان ماده پیشرانه بکار می‌رود. باروت از ترکیب ماده‌های پتاسیم نیترات، کربن و سولفور ساخته می‌شود. باروت می‌تواند از زغال وپتاسیم نیترات نیز ساخته شود ولی نه به کیفیتی که با سولفور مخلوط باشد، زیرا ماده سولفور یکی از مواد فرار و بسیار قابل احتراق و انفجار است. باروت به دو دسته تقسیم می‌شود.
باروت سیاه نخستین گونه باروت بود که بدست بشر ساخته شد. اختراع آن را نزدیک به قرن‌های ۷ تا ۹ میلادی به چینی‌ها، و حتی به راجر بیکن (کیمیاگر انگلیسی سدهٔ ۱۳ میلادی) نسبت می‌دهند.
در گذشته از کود کبوتر به دلیل داشتن پتاسیم نیترات از کبوترخانه‌ها جمع‌آوری می‌شد، برای تولید باروت استفاده می‌کردند. به همین دلیل اقتصادی قابل توجه، تعداد کبوتر خانه در دوران صفوی یکباره چندین برابر شد. از این رو شاه عباس صفوی مالیات نسبتاً سنگینی بر کبوتر خانه‌ها بست. امروزه هنوز در روستاها از کود کبوتر چنین استفاده‌ای می‌شود.
باروت سیاه
باروت سیاه نخستین گونهٔ باروت بود که احتمالاً مردم چین آن را در سده ۷ تا ۹ میلادی اختراع کردند. باروت سیاه از مواد منفجره کندشکن است و در محیط باز به آرامی می‌سوزد و در محیط بسته به سبب آزاد شدن گازهای کربن دی‌اکسید و نیتروژن و نیز گرما، منفجر می‌شود.
باروت سیاه تا قرن سیزدهم در اروپا ناشناخته بود تا اینکه یک راهب انگلیسی به نام راجربیکن در ۱۲۴۹ با آزمایش روی پتاسیم نیترات، باروت سیاه را تهیه کرد. در ۱۳۲۰ یک راهب آلمانی به نام برتهولد شوارتز با مطالعه نوشته‌های بیکن شروع به ساخت باورت سیاه و مطالعه خواص آن کرد. احتمالاً نتایج تحقیقاتی شوارتز استفاده از باروت سیاه در اروپای مرکزی را تسریع کرد. تا اواخر قرن ۱۳، بیشتر کشورها باروت سیاه را به عنوان سلاح نظامی برای تخریب قلعه‌ها و شهرها به کار می‌گرفتند.
باروت سیاه حاوی یک سوخت و یک اکسنده است. سوخت یک مخلوط پودری از زغال سنگ و گوگرد است که با پتاسیم نیترات (اکسنده) مخلوط می‌شود. فرایند اختلاط در ۱۴۲۵ هنگامی که فرایند ریزکردن ذرات یا دانه‌بندی توسعه پیدا کرده بود، فوق‌العاده پیشرفت کرد. از چرخ‌های سنگین برای آسیاب‌کردن و پرس سوخت‌ها و اکسندهها به صورت یک توده جامد که متعاقباً به دانه‌های کوچکتری تبدیل می‌شوند، استفاده شد. این دانه‌ها حاوی مخلوط یکنواختی از سوخت و اکسنده است، در نتیجه باروت سیاهی به دست می‌آید که از نظر فیزیکی و انفجار برتری دارد. باروت ریز شده به تدریج در اسلحه‌های کوچک و نارنجک‌های دستی در طول قرن ۱۵ و اسلحه‌های بزرگ در قرن ۱۶ مورد استفاده قرار گرفت.
آسیاب‌های باروت سیاه (مورد استفاده در فرایند ریزکردن) در فاصله سال‌های ۱۶۰۳–۱۵۵۴ در رادرهایث و والتهام ابی در انگلستان ساخته شدند.
اولین یادداشت‌های استفاده از باروت سیاه در مهندسی عمران مربوط به سال‌های ۱۵۷۲–۱۵۴۸ برای لایروبی رودخانه نیمن در اروپای شمالی و سال ۱۶۷۲ برای بازیابی معادن مجارستان به عنوان کمک انفجار بوده‌است. به زودی از باروت سیاه به منظور انفجار در آلمان، سوئد و سایر کشورها استفاده شد. استفاده از باروت سیاه به منظور انفجار در انگلستان برای اولین بار در ۱۶۷۰ در معادن مس کرنیش صورت گرفت. صنایع بوفورس در سوئد در ۱۶۴۶ تولیدکننده عمده باروت تجارتی در اروپا بود.
باروت سیاه تا سال‌ها در انواع سلاح گرم و نیز به‌عنوان ماده منفجره در حفاری معدن به‌کار می‌رفت تا آن که اختراع انواع باروت بی‌دود که مخلوطی از نیتروسلولز و نیتروگلیسرین و زغال‌سنگ است، جای آن را گرفت.
باروت سیاه مخلوطی از گوگرد و زغال و [نیترات پتاسیم] به ترتیب به نسبت‌های۱۰٪ و۲۰٪ و ۷۰٪ است. این نسبت‌ها برای کاربردهای مختلف تغییر می‌کند. 2 KNO + 3 C + S → KS + 3 CO + N + q
باروت بی‌دود
باروت بی‌دود نوعی باروت است که برخلاف باروت سیاه پس از سوختن دود ایجاد نمی‌کند. باروت بی‌دود از نیتروسلولز (پنبه باروتی) و نیتروگلیسیرین ساخته شده است.
علت بی‌دود بودن این باروت کامل انجام شدن فرایند اکسیداسیون در جریان سوختن است، زیرا درجریان تجزیهٔ نیتروگلیسیرین اکسیژن آزاد تولید می‌شود؛ در حالی‌که باروت سیاه مقدار زیادی (تقریباً ۶۰٪) خاکستر (دود) تولید می‌کند.
باروت بی‌دود تقریباً در همه فشنگ‌های امروزی بکار می‌رود.