سارومات
سرزمین سارومات یا سَلمستان، نام سرزمینی است که در آن قوم سرمت (سلم یا سرم) _تیره ای پرشمار از سکاها که خود از تیره‌های گوناگون بود_ می‌زیستند. سرزمین نژاد سلم در شرق از دریاچه آرال تا رومانی و مجارستان امروزی در غرب ادامه داشت. قبایل سرمت گوناگونی که با لهجه‌های مختلف ایرانی سخن می‌گفتند، از بخش‌های شرقی «دن» آمدن گرفتند و همهٔ جنوب روسیه را سرزمین سرمتیه(sarmatia)می‌نامیدند…ایرانیان در اروپا نفوذی بزرگ داشتند که از قلب روسیه و اوکراین کنونی در شرق، تا لهستان و لیتوانی امروزی در شمال غرب، رومانی و بلغارستان فعلی در جنوب غرب را دربرمی گرفت. ایرانیان نه تنها در جنوب روسیه و شمال قفقاز حضور داشتند، که در دشت‌های سیبری و کوهستان آلتایی و شهرهای پراکنده و دور از هم ترکستان چین امروزی نیز زندگی می‌کردند. بیشتر مردم سرمت میان دهانه ولگا و رود دنیستر، کوچ نشینی و کشاورزی می‌کردند.
بر پایه کتاب جغرافی بطلمیوس، جغرافیدان پرآوازه یونانی، دو کشور سلمستان وجود داشت؛ سلمستان آسیایی و سلمستان اروپایی، که این یکی تقریباً همان است که در آینده دوک نشین بزرگ لیتوانی نام گرفت.
از آنجا که سرمتی‌ها دستاوردهای فرهنگی بزرگی داشتند و نژاد کهن شرق اروپا شناخته شدند، در سده نوزدهم جنبش بزرگی در همین سلمستان اروپایی، لهستان و لیتوانی و دیگر کشورهای اروپای خاوری با نام سلم گرایی ریشه دوانید و تا دیر زمانی نیروبخش انگیزه و پیشرفت در میان مردمان این کشورها بود.
در نوشته‌های اسطوره‌ای و دینی ایرانی، فریدون که شاه آریاییان بود، سرزمین خویش را میان ۳ فرزند خود سَلم، تور و ایرج بخش کرد نام سلم در نوشته‌های باستان به صورت «سئیریم» و «سرم» نیز خوانده می‌شده‌است و نام سرمان در تاریخ به صورت «سرمت» و در لاتینی «سرمتای» و سارومات آمده‌است یونانیان و رومیان در مورد طوایفی به کار می‌بردند که به تدریج سکاها را از نواحی جنوب روسیه بیرون راندند.
سَرمَت یا سلمستانی ها یکی از مجموعه اقوام باستانی ساکن استپ‌های جنوب روسیه بودند. سرمت‌ قومی ایرانی‌زبان بودند و شاخه غربی از سکاها بشمار می‌آمدند که در قرن ۴ و ۵ پیش از میلاد زندگی می‌کردند. اقوام و تیره‌های سرمتی از دربرگیرنده چهار نام شناخته شده ترند:
این قوم پس از قرن چهارم پیش از میلاد رفته رفته با آغاز دوره مهاجرت‌ها(هون‌ها، گات‌ها) از جمعیتش کاسته شد، از میان نوادگان این قوم در آغاز قرون پس از میلاد به آلان‌ها معروف شدند و در قرون جدید آنها را با نام آسی‌ها می‌شناسند که در منطقه اوستیا زندگی می‌کنند.
گسترده‌ترین ناحیه‌ای که سرمتی‌ها در آن سکونت یافتند از یک سو سرزمین میان رودخانه ویستولا (در لهستان کنونی) تا ریزشگاه رود دانوب (در رومانی و بلغارستان امروزی) و از سوی شرق تا ولگا (در روسیه و قزاقستان فعلی) و از سوی دیگر از منطقه اسرارآمیز فرااپاختریان در شمال تا دریای سیاه (در اوکراین کنونی) و دریای خزر در جنوب بود. سرزمین‌های میان دریای سیاه و خزر تا کوه‌های قفقاز هم در محدوده آنها بشمار می‌آمد.
ریشه نام سرمت را همریشه با واژه اوستایی zarema- به معنی «پیر» دانسته‌اند و نظر زبانشناسان بر این است که این نام معنی مهتر و پیشوا را تداعی می‌کرده‌است.
سرزمین سلمستان چنان گسترده بود که برای نمونه، جغرافیدان نامدار یونانی، بطلمیوس اسکندرانی، نام سلمستان آسیایی و سلمستان اروپایی را همچون دو گستره به هم پیوسته در جغرافیای خود یاد نموده‌است. سلمستان اروپایی با آنچه در آینده به دوک نشین بزرگ لیتوانی نام گرفت سازگاری بسیاری دارد.
زبان سَرمَتی: از زبان‌های ایرانی شرقی. زبانی که مردمان سَرمت بدان گفتگو می‌کردند. زبان آسی بازمانده‌ای از این زبان است.
در زبان سکایی (اسکیتی) «ت» یا «د» نشان جمع است همانند «ان» یا «ها» در زبان پارسی.
سرمت‌ها
وضعیت زن میان سکاها و سرمت‌ها