گرمخانه
گرمخانه به افراد بی‌خانمان، کارتن خواب و آسیب‌دیدگان اجتماع، پناهگاه و غذای رایگان می‌دهد که هزینه‌های آن از راه دولتی یا خدمات گروه‌های اجتماعی تأمین می‌شود. گرمخانه‌ها معمولاً حالت اردوگاهی دارند و تعداد زیادی از افراد بی‌سرپناه را پذیرش می‌کنند. بر اساس قانون، سازمان بهزیستی موظف است افراد بی‌سرپرست، ناتوان، معلول و سالمندان نیازمند را در اماکن مناسب نگهداری کند و تحت آموزش قرار دهد. این سازمان، همچنین باید پوشش‌های حمایتی لازم را تا ایجاد شرایط و زمینه مناسب برای بازگشت آنان به زندگی عادی ایجاد کند. از سال ۱۳۸۳ به دنبال فوت تعدادی از بی‌خانمان‌ها در تهران، شهرداری تهران در پارک‌های المهدی (منطقه۹) و هرندی (منطقه ۱۲) با احداث چادر سرپناه موقت برای این افراد ایجاد کرد. دو سال بعد دو گرمخانه خاوران در منطقه ۱۵ با ظرفیت ۴۰۰ نفر و بهمن در منطقه ۱۶ با ظرفیت ۱۵۰ نفر ساخته شد. نام رسمی گرمخانه در شهرداری تهران مددسرا است. در حال حاضر در همه مناطق ۲۲گانه شهرداری تهران مددسرا فعال است که بی‌خانمان‌ها را پذیرش می‌کند.
واحد شمارش اقامت در گرم‌خانه، نفر شب است.
فشارهای اقتصادی و ناتوانی در تهیه مسکن و اجاره‌بهای بالا، نبود فرصت شغلی یا مشکلات شخصی مانند کم‌مهارتی، اعتیاد یا بیماری‌های روانی یا سابقهٔ سوءرفتار از جمله عوامل مؤثر در ایجاد بی‌خانمان است.
افراد از سه طریق در گرم‌خانه‌ها پذیرش می‌شوند:
مردان بیشتر از زنان در گرمخانه‌ها حاضر هستند. نرخ افزایش تعداد مردان نسبت به زنان هم بیشتر است. عددها نشان می‌دهد گشت‌های اجتماعی در دورهٔ ابتدای شیوع کرونا تا ۹۰ درصد جذب بیشتری داشته‌اند. گشت‌های اجتماعی در فروردین ماه ۹۹ نسبت به اسفندماه ۹۸، حدود ۹۰ درصد افزایش جذب داشتند و آمار از حدود ۴ هزار و ۵۰۰ نفر به حدود ۸ هزار و ۴۰۰ نفر رسیده بود. همچنین تماس‌های مردمی در مورد حضور کارتن‌خواب‌ها نسبت به مدت مشابه سال قبل ۴۸ درصد افزایش یافته‌است. میزان پذیرش در فروردین ماه ۹۹ نسبت به مدت مشابه سال گذشته نیز بیش از ۴۸ درصد افزایش داشته‌است.
در سال ۹۸ تعداد ۴۸۹۲۱۳ مددجو در گرمخانه‌ها پذیرش شده که از این تعداد ۲۴۴۳۹۱ مددجو در گرمخانه‌های منطقه‌ای، ۲۰۱۴۹۰ مددجو در گرمخانه فرامنطقه‌ای و ۴۳۳۳۲ مددجوی زن در گرمخانه زنان پذیرش و از خدمات گرمخانه‌ای بهره‌مند شدند.
شامل گرم‌خانه‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای.
در شب‌های کمتر از چهار درجه سلسیوس شهرداری اتوبوس‌هایی را تجهیز می‌کند تا افراد در همان اتوبوس‌ها اسکان پیدا کنند. گفته می‌شود بی‌خانمان‌ها تمایلی ندارند در شب‌های سرد در محل‌های ثابت اسکان یابند.
اتوبوس‌های سیار در جاهای مختلف شهر تهران، توقف‌های ۲ تا سه ساعته خواهد داشت. بیش از ۴۰ واحد گشت در داخل شهر وجود دارد که تقریباً از ابتدای شب تا صبح روز بعد به صورت مستمر گشت‌زنی کرده و به تماس‌های مردمی با سامانهٔ ۱۳۷ پاسخ می‌دهند.فعلاً ۲۰ گرمخانه متشکل از ۱۶ گرمخانه مردان با ظرفیت ۱۴۹۰ تخت و ۴ گرمخانه زنان با ظرفیت ۳۱۵ تخت در حال فعالیت است.
حدود ۷۰ درصد افرادی که در گرمخانه‌ها حضور دارند، مددجوی سابق هستند.
به‌طور متوسط روزانه ۱۳۰۰نفر در گرم‌خانه‌ها پذیرش می‌شوند.
قبل از راه‌اندازی و ایجاد گرم‌خانه‌ها به‌طور متوسط هر شب در زمستان ۵ الی ۱۰ نفر بی‌خانمان در سرما یخ‌زده و از بین می‌رفتند. این بی‌خانمان‌ها عموماً دچار بیماری‌های ریوی و ضعف‌های جسمی فراوان بوده و به شدت در مقابل بیماری و سرما بی‌دفاع بودند.
حدود ۷۰ درصد از مراجعه‌کنندگان به گرمخانه‌ها از سایر شهرها به تهران آمده‌اند.
تنها راه امرار معاش و کسب درآمد اکثر مددجویان گرم‌خانه‌ها، جمع‌آوری ضایعات و زباله‌گردی در سطح شهر است.
براساس خوداظهاری‌های ثبت شده افراد، بیش از ۶۰ درصد مردان و کمتر از ۵۰ درصد زنان در گرمخانه‌ها سابقه اعتیاد یا مصرف مواد مخدر داشته‌اند.
اکنون، در ۲۰ گرم‌خانه فعال در سطح شهر، تعداد ۱۳۰ پرسنل اعم از (‏مددکار، مددیار، بهیار، پزشک و ماما) مطابق با شرح خدمات ارائه‌شده در این مراکز، به صورت شیفتی کار می‌کنند.
مدیرعامل سازمان رفاه شهرداری تهران با اشاره به اینکه با گذشت بیش از ۱۰ ماه از شیوع کرونا در کشور آمار ابتلای مددجویان در گرم‌خانه‌ها همچنان صفر است، گفت: روزی ۱۳۰۰ نفر در گرم‌خانه‌ها پذیرش می‌شوند. ما از لحاظ ارائهٔ خدمات به افراد بی‌خانمان، به‌طور کلی فصول سال را به دو بخش فصل‌های گرم و سرد تقسیم‌بندی می‌کنیم که از خرداد تا انتهای مهر فصل گرم و از آبان تا انتهای اردیبهشت، فصل سرد در نظر گرفته می‌شود و بیشترین میزان مراجعه و پذیرش افراد بی‌خانمان در مددسراها (گرم‌خانه‌ها) مربوط به مدت زمان ابتدای آبان تا انتهای اردیبهشت است. عموماً سیر صعودی پذیرش ما از ماه مهر آغاز می‌شود. در حال حاضر ۱۷۵۰ نفر از مددسرا یا گرمخانه‌های پایتخت استفاده می‌کنند که اگر ظرفیت دو سامانسرای خاورشهر و لویزان را هم به آن اضافه کنیم، به ۱۹۰۰ نفر از افراد بی‌خانمان، توسط شهرداری حمایت و خدمات لازم ارائه می‌شود.
تعداد ۲۴ گرم‌خانه و سامانسرا در پایتخت فعالیت می‌کنند و تمامی گرمخانه‌ها روزانه سه بار ضدعفونی می‌شوند و تاکنون هیچ موردی از ابتلا به بیماری کرونا در این مراکز گزارش نشده‌است. تعداد قابل ملاحظه‌ای از افراد بی‌خانمان که در گرم‌خانه‌ها پذیرش می‌شوند، از افراد ثابت گرم‌خانه‌ها هستند و به‌طور مداوم به گرم‌خانه‌ها مراجعه می‌کنند. ولی برخی از مراجعه‌کنندگان تنها یکبار و آن هم در فواصل نامنظم به گرم‌خانه‌ها مراجعه می‌کنند، که احتمال ابتلا به کرونا در میان آنها وجود دارد.
مالک حسینی، سرپرست سازمان رفاه و خدمات اجتماعی شهرداری تهران، در پاسخ به انتقاداتی مبنی بر عدم رعایت فاصله‌گذاری اجتماعی در گرم‌خانه‌های پایتخت گفت:در حال حاضر بیش از ۲۳۰۰ نفر از افراد کارتن‌خواب در گرم‌خانه‌های تهران پذیرش می‌شوند که این عدد حتی از پیک زمستان نیز بیشتر است و حالا اگر بخواهیم با توجه به محدودیت فضا در گرم‌خانه‌ها، فاصله‌گذاری اجتماعی را نیز رعایت کنیم و بین هر فرد حداقل ۱٫۵ متر فاصله باشد، باید از این ۲۳۰۰ نفری که در مجموعه‌های ما مستقر هستند، دست کم ۱۷۰۰ نفر را پذیرش نکنیم، اما تصمیم گرفته شده که دستورالعمل‌های بهداشتی را جدی‌تر پیگیری کنیم، به‌گونه‌ای که روزی بیش از ۳ مرتبه گرم‌خانه‌ها ضدعفونی می‌شوند و ماسک میان افراد پخش شده‌است و آموزش‌های بهداشتی نیز مدام به آنها داده می‌شود.مدیر ساماندهی آسیب دیدگان اجتماعی شهرداری تهران در خصوص بیماری‌هایی که در این گرمخانه‌ها وجود دارد، گفت: بیماری ایدز و هپاتیت را برخی مراجعه کنندگان دارند ولی درصد آنان کم است و آنقدر زیاد نیست. کهولت سن و دیابت و… نیز در برخی از این افراد دیده می‌شود.
در متن منتشرشده بر روی سایت متروپلیس، فعالیت‌ها در دو بخش ارایه خدمت به بی‌خانمان‌ها و کودکان کار درج شده‌است.
از مهمترین نکات اساسی برای مقابله با کرونا در محیط‌های کاری رعایت فاصله فیزیکی کارمندان و کارکنان در محل خدمت است. بدین منظور که از جمع شدن غیر ضروری کارمندان پرهیز شود. در صورت ممکن هم جلسه‌هایی به صورت ویدیو کنفرانس برگزار شوند.
دربارهٔ فاصله‌گذاری‌های اجتماعی در سطح شهر و به‌خصوص برای افراد بی‌خانمان باید اقدامات متقابل آموزشی و بهداشت شخصی برای پناهگاه‌ها مانند: شست‌وشوی دست، تشخیص علائم اجتماعی، محافظت از کارکنان و مناطق مشترک انجام شود که در مراکز خدمات اجتماعی شهرداری تهران به خوبی رعایت شده‌است.