مدیریت ارتباط با مشتری الکترونیک
مدیریت ارتباط با مشتری الکترونیک یا e-CRM تمامی توابع و عملیاتهای CRM را با بهره‌گیری از امکانات IT و شبکه از قبیل اینترانت، اینترنت، ایمیل و دیگر ابزارهای الکترونیکی انجام می‌دهد. e-CRM به خوبی می‌تواند منابع داخلی سازمان را با استراتژی‌های بازاریابی خارجی ترکیب کرده تا درک بهتری از نیازهای مشتریان به دست آورد. در مقایسه با CRM سنتی اطلاعات تجمعی از منابع داخل سازمان و اتفاقات بیرون سازمانی در e-CRM برای ارتباط مؤثر با مشتری، بسیار کاربردی می‌باشد. بدین معنی که می‌توان در داخل و خارج از سازمان اطلاعات را با هم ترکیب کرده و از آن‌ها استفاده نمود.
مفهوم بازاریابی ارتباطی، اولین بار توسط پروفسور لئونارد بری در سال ۱۹۸۳ بیان شد. او این مفهوم را برای جذب، نگه داشتن و توسعه روابط با مشتریان در سازمان به کاربرد. در سال‌های بعد، شرکت‌ها سعی کردند محاوره‌های معنی دار تری را در تعامل با هر یک از مشتریان بکار گیرند که برای انجام این مهم کم‌کم سازمان‌های خاص ایجاد و تکنولوژی‌های جدید به کارگرفته شدند تا اینکه به مفهومی که امروزه به آن مدیریت ارتباط با مشتری گفته می‌شود، منجر شد. اصلی‌ترین تفاوت بین CRM و e-CRM استفاده از IT می‌باشد.
اصلی‌ترین تفاوت بین CRM و e-CRM استفاده از فن آوری اطلاعات (IT) در اجرای استراتژی ارتباط با مشتری می‌باشد.
معنی دقیق CRM همچنان موضوعی مناقشه‌برانگیز می‌باشد. اما هدف کلی از آن را می‌توان مدیریت مؤثر در ایجاد ارتباط‌های متفاوت با هر مشتری و تعامل با آن‌ها براساس مشخصات فردی هریک تعریف کرد. در اصل تفکر زیربنایی این است که شرکت‌ها به این نتیجه رسیده‌اند که با در نظر گرفتن اینکه گروه‌های مختلف مشتریان تفاوت‌های زیادی در رفتار، علایق و پاسخگویی به بازاریابی دارند، می‌توانند سود خود را افزایش دهند.
مشتریان وفادار نه تنها درآمد پایداری را برای شرکت‌ها تضمین می‌کنند بلکه می‌توانند به‌عنوان بازاریاب برای شرکت تبلیغات انجام دهند. برای تقویت اعتماد مشتریان و خلق مشتری بیشتر، کمپانی‌ها از CRM برای حفظ کردن ارتباط در دو دسته کلی B2B (کسب و کار به کسب و کار) و B2C (کسب و کار-به-مشتری یا کسب و کار به مصرف‌کننده) بهره می‌برند. به این دلیل که نیازها و رفتار بین B2B و B2C متفاوت می‌باشند، پیاده‌سازی CRM نیز باید از زوایای متفاوتی انجام گیرد.
تفاوتهای عمده بین CRM و eCRM:
تماس گرفتن با مشتری رابط سیستم سربار سیستم (کامپیوترهای مشتری) سفارشی‌سازی و شخصی‌سازی اطلاعات تمرکز سیستم تعمیر و نگهداری سیستم
در حالیکه اینترنت بیشتر و بیشتر در کسب و کار مهم می‌شود، بسیاری از شرکت‌ها آن را به عنوان یک فرصت برای کاهش هزینه‌های ارائه خدمات به مشتری، محکم تر کردن ارتباط بامشتری و از همه مهم تر شخصی‌سازی کردن پیام‌های بازاریابی و قادر ساختن سفارشی‌سازی انبوه در نظر می‌گیرند. eCRM توسط شرکت‌ها بکار گرفته شده‌است زیرا با بهبود رضایت مشتری که یکی از اهداف مدیریت ارتباط با مشتری می‌باشد منجر به افزایش وفاداری مشتری و حفظ مشتریان گردیده است. همراه با ایجاد اتوماسیون نیروی فروش (SFA) که در آن روش‌های الکترونیکی برای جمع‌آوری داده‌ها و تجزیه و تحلیل اطلاعات مربوط به مشتری به کار گرفته می‌شود، روندهای آینده در اینترنت به عنوان پایه و اساس آنچه ما امروز به نام eCRM می‌شناسیم شکل گرفته‌است.. (Nenad Jukic et al. , 2003)
پیاده‌سازی eCRM شامل چرخه حیات سه مرحله‌ای زیر می‌تواند باشد: eCRM را می‌توان به عنوان فعالیت‌هایی برای مدیریت ارتباط با مشتری با استفاده از اینترنت، مرورگرهای وب یا دیگر ابزارهای الکترونیکی تعریف کرد. چالشی که برای آن تعریف می‌شود برقراری ارتباطات و ارائه اطلاعات برای موضوع درست، به مقدار نیاز، و در زمان مناسب می‌باشد که متناسب با نیازهای خاص مشتری باشد.
یکی از زیر مجموعه‌های مدیریت ارتباط با مشتری الکترونیک mCRM یا مدیریت ارتباط با مشتری تحت موبایل می‌باشد. (mCRM).mCRM مجموعه سرویس‌هایی می‌باشد که با بکارگیری شبکه بیسیسم به‌عنوان ابزاری برای اتصال به مشتری، کمک به پرورش ارتباط با مشتری می‌کند، باعث جذب مشتری یا حفظ وی می‌شود، از مارکتینگ و بازاریابی پشتیبانی می‌نماید و پروسه فروش یا ارائه خدمات را انجام می‌دهد. با اینحال چون ارتباطات جنبه اصلی فعالیت‌های مرتبط با مشتری را در برمی گیرد، یک انتخاب خوب برای تعریف mCRM تعریف زیر می‌باشد:
"ارتباط و تعامل، یک یا دو طرفه، مرتبط با فعالیت‌های فروش، بازاریابی یا ارائه خدمات به مشتری که از طریق بستر موبایل و با هدف ایجاد و حفظ ارتباط با مشتری انجام می‌گیرد."
در حالیکه eCRM اجازه می‌دهد مشتریان بتوانند از مکان‌های بیشتری به خدمات شرکت دسترسی پیدا کنند. از آنجاییکه اینترنت، به صورت روزافزون قابل دسترس تر می‌شود. mCRM اما یک قدم پا را فرا تر نهاده و اجازه می‌دهد تا مشتریان یا مدیران برای دسترسی به این سیستم بتوانند از یک تلفن همراه یا PDA که متصل به اینترنت می‌باشد از هر مکان و در هر لحظه‌ای بهره ببرند و در نتیجه انعطاف‌پذیری بالاتری به سیستم مدیریت ارتباط با مشتری می‌دهد.
استفاده از نرم‌افزارهای تلفن همراه در جهت تعامل بیشتر با مشتریان و ایجاد سیستم مدیریت ارتباط با مشتری تحت موبایل در حال حاضر بسیار مفید می‌باشند. زیرا از یک طرف نفوذ این‌گونه ابزارها در جامعه بسیار بالا می‌باشد و از طرف دیگر امکانات این ابزارها و دسترسی‌های آن‌ها بسیار زیاد است. از جمله خصوصیات این ابزارها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
از آنجاییکه mCRM قادر نیست که تمام فعالیت‌های مرتبط با ارتباط با مشتری را فراهم نماید باید حتماً در داخل یک سیستم eCRM قرار گیرد.