مجید کیانی
سید عبدالمجید کیانی هندی (زادهٔ ۱ مهر ۱۳۲۰، تهران)، مدرس موسیقی ایرانی، نوازندهٔ سنتور و از چهره‌های ماندگار است. کتاب او با عنوان شناخت هنر موسیقی: سماع ردیف، شامل ۱۸ دفتر در سی و پنجمین دوره کتاب سال، به عنوان شایسته تقدیر برگزیده شد.
او ردیف سنتور ابوالحسن صبا و قطعات علینقی وزیری و روح‌الله خالقی را به مدت چهارسال در هنرستان آزاد موسیقی نزد منوچهر صادقی و محمد حیدری فراگرفت. سپس در دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران قسمتی از ردیف میرزاعبدالله را نزد داریوش صفوت و نورعلی خان برومند آموخت و برای مدت چهار سال دیگر نزد برومند بقیه ردیف میرزاعبدالله و همچنین شیوه سنتورنوازی حبیب سماعی را فراگرفت.
پس از آن مدت ۲ سال نزد عبدالله دوامی برای آموختن ردیف آوازی و همچنین چگونگی اجرای موسیقی ایرانی تحصیل کرد. سپس به مدت ۳ سال در دانشگاه سوربن پاریس نزد تران وانکه و ادیت وبر در رشته اتنوموزیکولوژی تحصیل نمود. او در سال ۱۳۵۸ درست در زمانی که بیشتر هنرمندان موسیقی به دلیل تنگناهای ایجاد شده در فضای بعد از انقلاب از کشور خارج می‌شدند و در حالی که از سوی دولت فرانسه اقامت و بورس تحصیلی دریافت کرده بود همراه با اعضای خانواده‌اش به ایران بازگشت. ایشان در همان سال در گروه موسیقی پردیس هنرهای زیبا دانشگاه تهران به تدریس و تحقیق در زمینهٔ موسیقی ایران مشغول شدند و ثمرهٔ آن تألیف و ضبط هفت دستگاه موسیقی ایرانی، گذری در شیوهٔ سنتور نوازی حبیب سماعی و ضربی‌های آن است.
ایشان در بهمن ۱۳۸۳، در مراسم اختتامیهٔ بیستمین جشنوارهٔ موسیقی فجر، مورد تقدیر قرار گرفت.
کتاب هفت دستگاه نگاشته شده توسط استاد مجید کیانی یکی از مهمترین کتاب‌های موجود در زمینهٔ شناخت صحیح موسیقی (ردیف دستگاهی) است، ایشان در پیشگفتار این کتاب چنین نگاشته‌اند که:این کتاب دارای سه بخش است؛ بخش اوّل دربارهٔ موسیقی دستگاهی (ردیف)، و شامل نُه فصل است؛ فصل اوّل دربارهٔ شیوه‌های اجرایی موسیقی کنونی ایران و تفکیک آنها است و فصل دوّم شرح محورهای اساسی موسیقی سنتی (ردیف) است. و بخش سوّم شامل توضیحات و فهرست‌ها است. استاد کاوه خورابه در مورد این کتاب چنین گفته‌اند: کتاب «هفت دستگاه موسیقی ایران» زمانی تولید می‌شود که فضای موسیقایی کشور حال و هوا و رنگ و بوی متفاوتی دارد؛ کیانی نه به‌عنوان نخستین نفر بلکه به‌عنوان کسی که بر مسائلی تأکید دارد که مدت‌ها در سایه قرار داشته‌اند، مسلماً با مشکلاتی مواجه خواهد بود.
کتاب "هفت دستگاه موسیقی ایران" نخستین بار در سال ۱۳۶۸ توسط مؤسسه فرهنگی هنری سرو ستاه منتشر شد. چاپ دوم این کتاب به همراه ۶ نوار کاست از اجرای ردیف میرزا عبدالله، با سنتور مجید کیانی، در سال ۱۳۷۱ توسط مؤلف با همکاری ایران صدا منتشر شد. این اثر در سال ۱۳۹۳ پس از سال‌ها وقفه و نایابی، از سوی انتشارات سوره مهر به چاپ رسید و در سال ۱۳۹۷ نیز تجدید چاپ شد.
این کتاب در اسفند ۱۳۹۵ در دو جلد توسط مؤسسهٔ سرو ستاه به انتشار رسید، جلد اول مشتمل بر ۱۸ دفتر است که به ارتباط موسیقی (ردیف) با دیگر هنرها نظیر معماری، خطاطی و شعر می‌پردازد، جلد دوّم نیز با کمی تغیر به ادامهٔ مبحث موسیقی (ردیف) می‌پردازد.
اهمیت این کتاب از این نظر است که ایشان دست بر روی موضوعات بدیع و کمتر پرداخته شدهٔ موسیقی (ردیف) می‌گذارند.
ایشان در مورد هدف از نگاشتن این کتاب می‌گویند:هدف اصلی از نگارش این کتاب، شناختِ بیشترِ موسیقی ایران به خصوص موسیقی دستگاهی و ردیف است و علاوه بر آن، ارتباطش با هنرهای دیگرِ ایران مثل نگارگری، معماری، ادبیات و غیره را نیز مورد بررسی قرار داده‌است. اگر بخواهم به زبانِ مجمل، هدفِ اصلی از انتشار این کتاب را بگویم، باید به شناخت موسیقی ردیف و دستگاهی برای مخاطب اشاره کنم تا او بتواند زیبایی‌ها و قدمتِ این نوع موسیقی را درک کند .
ایشان در مورد مراحل نگاشتن این کتاب می‌گویند:
فکر می‌کنم یک سال و نیم تا دو سال تحقیق انجام شده تا هر کدام از این دفترها کامل شود. البته در این سال‌ها بخش‌هایی از آن را به صورت یک برنامهٔ پژوهشی در سالن‌هایی چون تالار وحدت، اندیشه و بیشتر فرهنگ‌سرای نیاوران به صورت سخن‌رانی، گفتار و نمونه‌های اجرایی، اجرا کرده‌ام (برخی را از طریق نمونه‌های صوتی که در اختیار داشتم پخش و برخی را نیز خودم اجرا کردم) بنابراین برای مثال وقتی دربارهٔ «نقش سکوت در موسیقی ایرانی» یا «هفت مثنوی» صحبت کرده‌ام؛ شعرهایی را انتخاب و روی ردیف معروفی گذاشته و اجرایشان کرده‌ام؛ همچنین از قدیم موسیقی‌دانان ایرانی تأثیر موسیقی را بر جسم و روان مطالعه می‌کردند و یکی از این دفترها به همین موضوع اختصاص دارد.
ایشان در مورد پژوهش‌های بعدی خود می‌گویند:
«موسیقی و فردوسی»، «موسیقی و سعدی» و «موسیقی و حافظ» دفترهای بعدی است که در این کتاب نیامده است.
استاد کیانی در روش آموزش مانند قدما به این مهم که حافظ روش سینه به سینه باشند می‌پردازند، ایشان بر این عقیده است که چون این موسیقی با این روش به دست ما رسیده‌است پس چه زیبا است که ما موسیقی ردیف را از حالت سینه به سینه خارج نکنیم، ایشان همچنین برای درک بهتر موسیقی (ردیف) به هنرجویان مضراب سر لخت یا بی نَمَد را پیشنهاد می‌کنند. موضوع دیگری که در مکتب ایشان مرسوم است و ایشان را از اساتید دیگر متمایز می‌کند بحث (شناخت موسیقی است)، ایشان با تأکید بر اینکه هنر جو در کنار یادگیری شنیداری موسیقی (ردیف) نیاز به آموزش تئوری نیز دارد، هنرجویان را تا حد بسیار زیادی چه از لحاظ شنیداری و چه از لحاظ تئوری با موسیقی ردیف آشنا می‌کنند.