hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
حسن‌آباد (جرقویه)
حسن‌آباد، مرکز بخش جرقویه علیا و یکی از شهرهای شهرستان جرقویه در استان اصفهان ایران است که در فاصله ٣۵ کیلومتری شهرستان ورزنه واقع شده است.
براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت شهر حسن‌آباد برابر با ۴،۴۷۸ (۱،۴۹۷ خانوار) نفر بوده‌است.
اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳خ.
خورزوق
خورزوق، شهری از توابعبخش مرکزی شهرستان برخوار در استان اصفهان است.
این شهر در ارتفاع ۱۵۷۲ متری از سطح دریا قرار دارد که از ارتفاع اصفهان ۳ متر کمتر است. این شهر در ۲ کیلومتری شمال اصفهان و تا تهران ۴۱۰ کیلومتر فاصله دارد.
جمعیت این شهر امروزه بالغ بر ۵۰ هزار نفر است. شهرک سیمرغ یا شهرک هوانیروز یکی از مناطق توسعه این شهر است. خورزوق در زبان عامیانه، خورزوک گفته می‌شود.  محله‌های این شهر عبارت‌اند از: خورزوق، دلیگان، اسلام‌آباد و شهرک سیمرغ. سفره قلمکار یکی از مهم‌ترین صنایع دستی است که در محله دلیگان درست می‌شود.
مروا (چشمه)
در زیر کوه گاه‌بست و در ۶ کیلومتری شمال شهرستان بستک چشمهٔ نمکی به نام مُروا در جریان است.
آب این چشمه به گودال حوضچه مانندی می‌ریزد، سپس می‌بندد وتبدیل به نمکی سفید وتمیز وخالص می‌گردد که آن را خشک می‌کنند و برای مصرف وفروش می‌برند. در کنار این چشمه کاروانسرا و آب انبار (برکه) وجود دارد. و چون استحمام در این چشمه نمکی برای بیماری‌های جلدی و غیره مفید است، مردم در فصول بهار و پاییز به «مروا» می‌رفته‌اند که این امر تاحدی جنبه‌ای تفریح نیز داشته‌است.
دهستان خمیر
دهستان خمیر یکی از دهستان‌های بخش مرکزی شهرستان خمیر در استان هرمزگان در جنوب ایران است.
این دهستان با جمعیت ۸۳۵۴ نفر (برآورد ۱۳۸۳خ.) در بخش مرکزی شهرستان خمیر در شهرستان خمیر قرار دارد.
اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳خ.
جان استاین‌بک
جان ارنست استاین‌بک جونیور (زاده ۲۷ فوریه ۱۹۰۲ – درگذشته ۲۰ دسامبر ۱۹۶۸) که در منابع فارسی بیشتر با نام جان اشتاین‌بک شناخته می‌شود، یکی از شناخته شده‌ترین و پرخواننده‌ترین نویسندگان قرن بیستم آمریکا و همچنین یکی از مهم‌ترین نمایندگان مکتب ادبی ناتورالیسم می‌باشد. از بهترین آثارش می‌توان به "خوشه‌های خشم" (۱۹۳۹) اشاره کرد.
جان استاین‌بک در سال ۱۹۰۲ در کالیفرنیا به‌دنیا آمد. پدرش خزانه‌دار و مادرش آموزگار بود. پس از تحصیل ادبیات انگلیسی در دانشگاه استانفورد، در سال ۱۹۲۵ بی‌آنکه دانشنامه‌ای دریافت کرده باشد دانشگاه را رها کرد و به نیویورک رفت. در این شهر خبرنگاری کرد و پس از دو سال به کالیفرنیا برگشت. مدتی به عنوان کارگر ساده، متصدی داروخانه، میوه‌چین و… به کار پرداخت و به همین سبب با مشکلات برزگران و کارگران آشنا شد. پس از آن پاسبانی خانه‌ای را پذیرفت و در این زمان وقت کافی برای خواندن و نوشتن پیدا کرد. زمانی که جهان به‌سرعت به سمت مدرنیسم پیش می‌رفت و ادوات جدید کشاورزی جایگزین بیل و گاوآهن می‌شد، او در اندیشهٔ غم و درد و رنج آنان بود. نخستین اثرش "جام زرین" را در سال ۱۹۲۹ نوشت. نگاه انسان‌دوستانه و دقیق او به جهان پیرامون و چهرهٔ رنج‌کشیدهٔ خودش سبب درخشش او در نوشتن آثاری چون "موش‌ها و آدم‌ها" و "خوشه‌های خشم" شد.
"خوشه‌های خشم" او در سال ۱۹۳۹ منتشر شد و جایزه پولیتزر را از آن خود کرد. استاین‌بک به سبب خلق این آثارش جایزهٔ نوبل سال ۱۹۶۲ را برد. از نوشته‌های دیگر او به "چمنزارهای بهشتی"، "به خدایی ناشناس"، "تورتیلافلت"، "دره دراز"، "ماه پنهان است"، "دهکدهٔ ازیادرفته"، "کره اسب کَهَر"، "شرق بهشت"، "مروارید" و "پنجشنبهٔ شیرین" می‌توان اشاره کرد.
استاین‌بک در سال ۱۹۶۲ برنده جایزهٔ نوبل ادبیات شد. مشهورترین آثار او "موش‌ها و آدم‌ها" (۱۹۳۷) و کتاب برنده جایزه پولیتزر، "خوشه‌های خشم" (۱۹۳۹) هستند که هردو نمونه‌هایی از زندگی طبقه کارگر آمریکا و کارگران مهاجر در دوره رکود بزرگ هستند.
البته وی در اواخر عمر همانند جرج اورول از مواضع چپ خود اظهار ندامت کرده و از جنگ آمریکا در ویتنام علیه حکومت کمونیستی آن نیز پشتیبانی کرد. حتی خود به ویتنام رفته و به قول خود از «عملیات قهرمانانه» سربازان آمریکایی گزارش تهیه می‌کرد. جی پارینی، نویسندهٔ زندگی‌نامهٔ او، می‌گوید دوستی استاین‌بک با رئیس‌جمهور لیندون بی. جانسون دیدگاه او را در خصوص جنگ ویتنام تحت تأثیر قرار داد.
بهنوش بختیاری
بهنوش بختیاری (زادهٔ ۲۹ اردیبهشت ۱۳۵۴) بازیگر و منشی صحنه ایرانی است.
وی دارای مدرک کارشناسی در رشتهٔ زبان فرانسوی از دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران است. بهنوش بختیاری در سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر در سال ۱۳۹۴ به خاطر بازی در فیلم من نامزد دریافت سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش دوم زن شد.
مقتول با ضربات چاقو به قتل رسیده‌است و کارآگاهان با ردیابی مشخصات مقتول با یک زن متاهل (منشی شرکت مقتول) برخوردند که بازداشت شد و اقرار کرد با همدستی شوهرش دست به این قتل زده‌اند و در حالی که فرضیه‌هایی مانند سرقت در انگیزه این زن و شوهر مطرح است، آنان رفتارهای نادرست مقتول را انگیزه‌ای برای قتل او دانستند.بختیاری تصویر یک روحانی را منتشر کرد و نوشت: «حاج آقا همتی روحت شاد… تو فقط فن‌پیج نبودی یک انسان بودی که روزی بهت گفتم بچه آخوند شما که ما رو قبول نداری… گفتی من حجاب قلب شما رو دیدم و حجاب ظاهر در این دوره امری اختیاری است.» او در ادامه افزود: «خدای من، باورم نمی‌شه به خاطر دزدی، شما رو به قتل رسوندن. شکر که شنیدم دستگیر شدن وگرنه قلبم تا ابد می‌سوخت… روحت شاد…»پلیس اعلام کرد این فرد به هیچ عنوان روحانی و سید نبوده‌است و با پوشیدن لباس روحانیت بسیاری از افراد از جمله بهنوش بختیاری را فریب داده‌است. بهنوش بختیاری با انتشار یک استوری و ویدئو گفته است اطلاعی نداشته که این فرد روحانی نبوده؛ چراکه همیشه لباس روحانیت به تن داشته و همچنین او ادمین نبوده و فقط فن‌پیج بوده‌است.
درچه
دُرچِه شهری از توابع بخش مرکزی شهرستان خمینی‌شهر در استان اصفهان است و در مجاورت محدوده قانونی جنوب غربی شهر اصفهان و در ۱۲ کیلومتری مرکز این شهر قرار دارد. جمعیت این شهر ۴۷۸۰۰ نفر است.
شهر درچه در دشتی مسطح بنا گردیده و با شیب ملایم یک درصدی به زاینده رود منتهی می‌شود.
سه عارضه طبیعی کوه‌سفید (کوه شیری) در جنوب شرقی، کوه دنبه در غرب و کوه آتشگاه در شمال شرقی آن قرار دارد. این شهر با ارتفاع ۱۶۰۰ متر از سطح دریا و طول جغرافیائی ۵۱ درجه و ۳۲ دقیقه شرقی و عرض جغرافیائی ۳۲ درجه و ۳۷ دقیقه شمالی، با تهران ۴۸ ثانیه اختلاف زمان دارد.
شهر درچه با ۲/۱۲ کیلومتر مربع مساحت از محله‌های قلعه، دُر، جزین (گزین)، بلندیها، در امامزاده، دینان، ولاشان، احمدآباد، اسلام‌آباد، فودان و شمس‌آباد و مزارع اطراف آن‌ها شکل گرفته که از شمال به خمینی شهر، از جنوب به شهرستان فلاورجان، از غرب به روستاهای تیرانچی و جلال‌آباد و از شرق به محدوده‌های قانونی شهر اصفهان محدود است.
در سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵ شهر درچه ۴۷۸۰۰ نفر جمعیت داشته که با در نظر داشتن رشد جمعیت و انضمام ولاشان و احمدآباد به این شهر جمعیت فعلی را می‌توان حدود ۵۰۰۰۰ نفر تخمین زد تراکم جمعیت در هر هکتار ۴۳ نفر و ۹۶ در صد جمعیت متولدین خود شهر بوده‌است.
دینامیک پرواز
دینامیک پرواز علمی است که به بررسی نحوه جهت‌گیری وسایل پرنده در سه بعد می‌پردازد. این علم که در حوزهٔ پژوهش‌های مهندسی هوافضا قرار دارد، جهت‌گیری وسایل پرنده (نظیر هواپیما یا بالگرد) را حول گرانیگاهشان ارزیابی می‌کند.
برای تحلیل حرکات یک هواگرد (نظیر یک هواپیما) در سه بعد، سه محور قراردادی نسبت به وضعیت هواگرد توصیف می‌شوند و حرکات به صورت چرخش‌هایی حول این سه محور توصیف می‌گردند:
در یک هواپیما، سکان باعث چرخش هواپیما حول محور عمودی می‌شود و برای تغییرمسیر هواپیما در ارتفاع کم با سرعت بالا به کار می‌رود. شهپرها باعث چرخش هواپیما حول محور طولی می‌شوند و برای چرخش هواپیما در ارتفاع‌های بالاتر به کار می‌روند. بالابر باعث چرخش هواپیما حول محور عرضی و تغییر زاویه حمله می‌شود و خلبان با استفاده از آن (در کنار عوامل دیگر نظیر برآافزا و قدرت موتور) تغییرات ارتفاع هواپیما را کنترل می‌کند.
دستگرد (برخوار)
دَستگِرد یکی از شهرهای بخش مرکزی شهرستان برخوار در استان اصفهان ایران است که در مجاورت شهرهای دولت‌آباد و گزبرخوار و خورزوق قرار دارد.جمعیت شهر در سال (۱۳۹۵) ۱۷،۷۷۵ نفر بوده است. اهالی آن شیعهٔ دوازده امامی‌اند و به فارسی سخن می‌گویند.
پیش از سال ۱۳۲۹ خورشیدی، آبادی دستگرد، مرکز دهستان برخوار بود و برخوار بخش حومهٔ شهرستان اصفهان و تابع استان ادهم (اصفهان) بود. در این سال، آبادی دستگرد شهر شد و با تشکیل شهرستان برخوار و میمه در تیر ۱۳۶۸ و بخش برخوار در فروردین ۱۳۷۹، تابع شهرستان و بخش مذکور گردید. این شهر در مشرق شهرستان برخوار، در ارتفاع حدود ۵۷۱٬۱ متری و در حدود پانزده کیلومتری شمال شهر اصفهان، در کنار راه اصلی اصفهان ـ دولت‌آباد (مرکز شهرستان برخوار)، و در دشت بلندی قرار دارد. دستگرد از طریق دو راهی حبیب‌آباد، به اردستان و نائین مرتبط می‌شود. بزرگراه اصفهان به شاهین‌شهر و تهران از کنار آن می‌گذرد. با وسیع شدن شهر اصفهان اینک در ۱۳ کیلومتری شمال شهر اصفهان قرار دارد. موقعیت دستگرد از نظر آب و هوا خشک و بیابانی و سرد است.
اماکن دیدنی و مشاغل
در گذشته نه چندان دور کاروانسرایی قدیمی و خانه قدیمی با تزئینات زیبای آیینه کاری و گچبری از خان قدیم (احمد علی خان) دستگرد وجود داشت که به علت عدم توجه مسئولین توسط مالکان آنها تخریب گردید و اکنون در این شهر آثار تاریخی خاصی وجود ندارد. امامزاده ادهم این شهر و مسجد جامع قدیمی از نقاط زیارتی آن هستند. مردان آن بیشتر شغل کشاورزی دارند البته در چند سال اخیر این آمار رو به کاهش است. بیشتر تخصص آنها در امر کشاورزی در کشت صیفی جاتی مانند هندوانه و خربزه می‌باشد. هنرهای صنایع دستی این شهر عبارتند از: مینا کاری، گلیم بافی، منبت چوب، مینیاتور، قلمزنی و گیوه دوزی و فرش‌بافی با طرحهای اصفهانی و نائینی.
نام آن به صورتهای دَسْتْجِرْد و دستگردبرخوار هم ضبط شده‌است. آبادیها و شهرهای بسیاری در استان اصفهان و نیز در استانهای دیگر، از جمله خراسان، به این نام خوانده شده‌اند. جزء گرد/ کرد/ جرد در این اسامی، از «کرت» فارسی باستان، به معنای ساخته و پرداخته، گرفته شده‌است و دستگرد یعنی شهر ساخته دست. از جمله شهرهای قدیمی با این نام، دستکره‌الملک است. دستگرد در دورهٔ ناصری از روستاهای بزرگ و معروف بلوک برخوار محسوب می‌شد. جابری انصاری (متوفی ۱۳۳۵ش) آن را قریه‌ای با چهار هزار سکنه ذکر کرده‌است. در حدود ۱۳۳۰ خورشیدی، دستگرد ۱۱۹٬۵ تن جمعیت داشت، از تولیداتش غلات و پنبه و پشم و روناس بود و بافت قالی و کیش (نوعی پارچه کتانی) در آن رواج داشت.
اسلامشهر
اسلامشهر مرکز شهرستان اسلامشهر که دومین شهر پرجمعیت در استان تهران است. این شهر پرجمعیت‌ترین شهری است که مرکز استان نمی‌باشد.بر طبق سرشماری عمومی نفوس و مسکن (۱۳۹۵) مرکز آمار ایران این شهرستان در سال ۱۳۹۵، ۵۴۸٬۶۲۰ نفر جمعیت داشت که ۲۷۹٬۲۸۲ نفر آن مرد و ۲۶۹٬۳۳۸ نفر آن زن می‌باشند.
دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلامشهر
دانشگاه پیام نور
دانشگاه سماء
دانشگاه علمی و کاربردی
دانشگاه تربیت بدنی
اسلامشهر را در آغاز روستاهای چندی تشکیل می‌داد؛ به گونه‌ای که کهن‌ترین قنات، مدرسه، گرمابه همگانی، آتشکده زرتشتیان باستان (درنزدیکی ایرین) و گردشگاه‌های ثروتمندان شهرنشین در روستای ضیاآباد بوده‌است. سالور به‌دلیل نزدیکی به رودخانه‌ی کن از آبادی‌های بسیار قدیمی و زیبا بوده‌است. قاسم‌آباد و ایرین و چیچکلو و محمّدآباد چهارطاقی از دیگر آبادی‌های اسلامشهر بوده‌اند.همچنین آتشکده ضیاءآباد که چیز زیادی از آن باقی نمانده‌است.
اصالت بنای بقعه به دوره صفویان بازمی‌گردد و در دوره‌های قاجاریان و معاصر نیز مورد مرمت قرار گرفته و قسمت‌هایی به آن افزوده شده‌است. نام این بقعه در فهرست آثار تاریخی میراث فرهنگی استان تهران به ثبت رسیده‌است.
پلکانه (ایلام)
دو روستا در استان ایلام به این اسم وجود دارد. یکی روستای پلکانه بخش چوار شهرستان ایلام و دیگری روستای پلکانه بخش چرداول (که از سال ۱۳۶۵ به بعد با کوچ تعدادی از ساکنان به محل جدیدی به دو روستای پلکانه قدیم و جدید موسوم شده‌است) شهرستان شیروان چرداول است. پلک اسم درختی محلی از راسته چنار است و چون اطراف چم‌ها (رودهای کوچک فصلی) پر از آن بوده به پلکانه یعنی محلی که مملو از پلک، گفته شده‌است. اما امروز به جرات می‌توان گفت حتی تک درختی از آن در پلکانه بخش چرداول وجود ندارد. تمام مردم روستای پلکانه بخش چرداول کشاورز دیم کار و گله دار هستند. زمین‌های کشاورزی اغلب ناهموراند و کشاورزان با زحمت بسیار در آن به کشاورزی می‌پردازند. شاید پیروی از گذشتگان تنها عاملی است که آنها بیشتر به ادامه این کار پر زحمت و طاقت فرسا وا می‌دارد. مراتع این روستا در سطح بخش چرداول بسیار غنی است اما چرای بی رویه و در زمانهای نامناسب موجب صدمه شدیدی به آن شده‌است درختان پهن برگ تنک رشته کوه زاگرس در مراتع این روستا به زیبایی جلوه گری می‌کند از جمله بلوط، زبان گنجشک، ون(بنه) بادام کوهی و کیکم و نیز گون، کتیرا و درختچه‌های دیگر. از محصولات تولیدی کشاورزی این روستا علاوه بر گندم که صرف تهیه و پخت نان می‌شود و جو که برای خوراک دام تولید می‌شود می‌توان از نخوذ و عدس نام برد. محصولات تولیدی دامی شامل روغن حیوانی(روغن کرمانشاهی) و کشک است که بیشتر به بازارهای شهری سرابله و کرمانشاه عرضه می‌شود. از فعالیتهایی که مردم این روستا به راحتی بتوانند از مواهب طبیعت هم بهره بگیرند پرورش زنبور عسل است.
شهیار قنبری
شهیار قنبری (زادهٔ ۶ مرداد ۱۳۲۹ در تهران) شاعر، ترانه‌سرا، آهنگساز، خواننده ، نمایش‌نامه‌نویس، فیلم‌ساز، روزنامه‌نگار، مجری و برنامه‌ساز رادیو و تلویزیون ایرانی است. وی فرزند حمید قنبری دوبلور برجسته است.
وی ششم مرداد سال ۱۳۲۹ در خانواده‌ای اهل هنر در تهران به دنیا آمد. کار ادبی را از نوجوانی آغاز کرد و در آن زمان برای نشریه "اطلاعات کودکان" داستان کوتاه می‌نوشت و گاه شعر نیز می‌سرود. سپس برای ادامه تحصیل به لندن رفت و در میانهٔ دههٔ ۶۰ میلادی به ایران بازگشت.
قنبری پس از بازگشت به ایران سرودن ترانه را برخلاف خواست پدر - که معتقد بود هنرمندان در جامعهٔ ایران سرنوشت درخشانی ندارند و می‌خواست پسرش معمار شود - آغاز کرد. نخستین ترانه او «دیگه اشکم واسه من ناز می‌کنه» بود با آهنگسازی اسفندیار منفرد زاده و دیگری «ستاره آی ستاره» با آهنگسازی پرویز اتابکی که هر دو با صدای گوگوش منتشر شدند. «‌ ستاره آی ستاره» اولین ترانهٔ او بود که در برنامه «شما و رادیو» صبح جمعه پخش شد.
به اذعان شاعرانی مانند اردلان سرفراز، شهیار قنبری با ترانه «‌قصه دو ماهی»‌ با آهنگسازی بابک افشار به دلیل نوآوری در واژه و مضمون، سرآغاز ترانه نوین فارسی و ترانه مدرن ایران است و او را ترانه‌سرای نوین ایران زمین می‌نامند.والبته این نکته نیاز به تجمیع اکثر کاروزان ترانهٔ نوین دارد همچون زویا زاکاریان و تورج نگهبان و مسعود امینی و ترانه سریان هم عصر دیگر این ترانه‌سرا (برای مثال زویا زاکاریان بارها در مصاحبه‌هایش به شکلی تلویحی ترانهٔ قصهٔ وفا اثر ایرج جنتی عطایی را سر آغاز ترانهٔ نوین فارسی دانسته‌است) خود شهیار قنبری در این باره می‌گوید: ""قصهٔ دو ماهی میلاد من است. بند ناف ترانه من این چنین بریده می‌شود…"." همکاری شهیار و واروژان در حقیقت شروع دوران دیگری از زندگی هنری وی است. نخستین ترانه این دو با عنوان "بوی خوب گندم" با اجرای داریوش خواننده معترض ایرانی باعث شد تا خواننده و شاعر هر دو به زندان بیفتند. شهیار قنبری در این باره می‌گوید:
«راستی ما چرا آنجا بودیم؟ ما که فقط ترانه می‌نوشتیم و تو (واروژان) را داشتیم و دریای صداهای خوش‌رنگ را و شاعر می‌گوید از رفیق دلتنگی‌ها و تشنگی‌ها: امروز که بی تو، بر ما هزار سال گذشته‌است، حتی نمی‌توانم از سنگینی این غیبت بزرگ بنویسم. واژه‌ها، نیروی موسیقی را کم دارند. واژه‌های من تو را کم دارند، واروژانِ من.. ! مرد سازها و آوازها.. !
و شاعر به قله‌هایی بلندتر می‌رسد با: اگه بمانی- قصهٔ بره و گرگ- حرف - نفس - هجرت - جمعه - مرد تنها - هفته خاکستری - بوی عیدی - آوار - نجواها - بوی گندم - نفرین نامه - همیشه غایب - سقوط - نیاز - نون و پنیر و سبزی - امان از… و چندصد ترانهٔ ناب دیگر."" با دیگران:
حمید قنبری (خواننده)
حمید قنبری (زاده ۲۶ فروردین ۱۳۰۳ – درگذشته ۷ مهر ۱۳۸۶)، صداپیشه، پرده‌خوان و یکی از نخستین خوانندگان پاپ ایرانی بود.
وی فعالیت هنری خود را از سال ۱۳۳۰ با فیلم دستکش سفید آغاز کرد و از دیگر فعالیت‌های او تأسیس هنرستان هنرپیشگی، تأسیس سندیکای هنرمندان فیلم، گویندگی رادیو و بازیگری تئاتر بوده‌است او پدر شهیار قنبری ترانه سرا و خواننده ایرانی ساکن امریکا میباشد.
وی در در هفت مهر ۱۳۸۶ در تهران درگذشت و در قطعه هنرمندان، بهشت زهرا به خاک سپرده شد. از جمله نامدارترین هنرپیشگانی که حمید قنبری به جای وی صحبت کرده‌است می‌توان به جری لوئیس اشاره کرد. در میان هنرپیشگان ایرانی به‌جای منصور سپهرنیا و جواد تقدسی هنرنمایی کرد. ایشان یکی از قدیمی‌ترین دوبلورها در ایران می‌باشد. همچنین وی یکی از همکاران و دوستان مجید محسنی می‌باشد که در تعدادی از فیلم‌های مجید محسنی بازی و همکاری داشته‌است.
بوی گندم
بوی خوب گندم ترانه‌ای‌ است از شهیار قنبری که با آهنگسازی و تنظیم واروژان و صدای داریوش اقبالی در سال ۱۳۵۱ اجرا شد. این ترانه درآلبوم بوی گندم داریوش منتشر شده‌است.
اجرای این ترانه در دهه پنجاه خورشیدی باعث شد تا خواننده، و شاعر ترانه به زندان بیفتند.
شهیار قنبری در مقدمه کتاب "دریا در من" گفته‌است که مأموران ساواک از وی خواستند تا در اِزای آزادی ترانه‌ای در ستایش از محمدرضا پهلوی بخواند، اما نپذیرفت. سپس ایرج جنتی‌عطایی دو ترانهٔ "طلایه‌دار" و "رسول رستاخیز" را سرود و با صدای داریوش ضبط و پخش شد. این دو ترانه در مدح شاه سابق است، بخصوص که "رسول رستاخیز" اشاره‌ای به نام حزب رستاخیز در خود نهفته دارد.
داریوش در یکی از خاطراتش می‌گوید: یک روز برای تمرین ترانه «بوی خوب گندم» به منزل واروژان رفته بودم و در حالی که پیانو می‌نواخت چشمم به قاب عکسی افتاد که بالای پیانو بود. عکس یه پسر بچه ای که با چشمان گریان به اطراف خود خیره شده بود نظرم را جلب کرد و به او گفتم: واروژ ببین این بچه هم از نواختن تو به گریه افتاده که او در پاسخ گفت: اتفاقاً این آهنگ از گریه‌های او ساخته شده و واقعاً موسیقی پاپ به او بدهکار است و به راستی جایش خالی است.
حمیدرضا حامی از خوانندگان داخل ایران در آلبومی به نام بوی گندم این ترانه را بازخوانی کرده است.
گوادر
گوادر () بندری‌ست که در-نیمروز ایالت بلوچستان در پاکستان جای‌دارد. ریشه‌ی نام این‌شهر ازدوواژه‌ی «گْوات»+«در» (به-چمار «دروازه‌ی باد» در بلوچی) ستانده‌شده‌است. این‌بندر بر-کرانه‌ی دریای مکران واقع شده و بندری درحال‌پیشرفت‌است.دِهْیویِ پاکستان در-سال 2007 امتیاز عملیات بندری گوادر را برای 25-سال به‌یک‌شرکت سنگاپوری واگذاشت و برای 40-سال آینده آن‌را یک بندر آزاد بی‌باژ شناساند.سرمایه‌گذاران چینی نیز در-تأسیسات بندری‌ی گوادر سرمایه‌گذاری کرده‌اند.
دراین‌شهر به‌جزاین‌که فرهنگ آریایی پیشتاز'است،اثر ازفرهنگ‌های سامی و حامی هم دیده‌می‌شود.
بندر گوادر از-رقیبش بندر چابهار تنها 72-کیلومتر فاصله دارد.
منطقهٔ گوادر در دوران باستان بخشی از استان گدروزیا در شاهنشاهی ایران بود.
پس از حملهٔ عرب‌ها این شهر توسط نیروهای محمد بن قاسم در سال ۷۱۱ میلادی اشغال شد. بعدها این منطقه در دست گورکانیان هند و صفویان افتاد. پرتغالی‌ها در سال ۱۵۸۱ گوادر را تسخیر کرده و سوزاندند. در طی دویست سال پس از آن، فرمانروایی منطقه در دست حاکمان محلی قبایل بلوچ بود. خان کلات در سال ۱۷۸۳ حاکمیت گوادر را به تیمور سلطان، حاکم مسقط واگذار کرد.
این شهر در سال ۱۹۵۸ بخشی از کشور تازه‌بنیاد پاکستان شد و در سال ۲۰۰۲ جزئی از ایالت بلوچستان این کشور به‌شمار آمد.
سید ظهور شاه هاشمی
Wikipedia contributors, "Gwadar," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Gwadar&oldid=210897156
رشته‌کوه باغران
رشته‌کوهِ باغران ۱۰۰ کیلومتر طول و ۱۳ کیلومتر عرض دارد و در جهت شمال غرب - جنوب شرق از نزدیکی شهر خوسف آغاز گشته و پس از گذر از جنوب شهر بیرجند، تا شهر سربیشه ادامه می‌یابد. بلندترین ارتفاع آن ۲۷۰۶ متر و در نزدیکی مزار کاهی واقع است.
نام این کوه از ترکیب دو جزء باغ و ران (پسوند مکان) به دست آمده است و به معنی محل باغ و درختستان است. دلیل این نامگذاری کهن، وجود چشمه‌ساران و باغهای زیادی است که در دره‌ها و کوهپایه‌های آن وجود دارد (به نقل از بهارستان آیتی).
در رشته کوه باغران، رد پای حیوانات عظیم الجثه مربوط به ۳۰ تا ۵۰ میلیون سال قبل به روی لایه‌های موسوم به فلیش در صخره‌های مربوط به دوران سوم زمین‌شناسی و به صورت حفره‌های بیضی شکل در حد فاصل روستاهای روشناوند و چهکند در سال ۱۳۷۷ کشف شده است.
کال جنگال یکی از سنگ نگاره‌ها و سنگ نبشته‌های برجای مانده از ایران باستان در نزدیکی ییلاق رچ (حد فاصل بیرجند و خوسف) است که برآورد می‌شود مربوط به دوره اشکانیان باشد. این مجموعه شامل سنگ نگارهٔ نبرد یک جنگاور با یک شیر و نیز سنگ نبشته‌هایی به خط پهلوی است.
در بخش شرقی این کوه مزار کاهی قرار دارد که گفته می‌شود آرامگاه خواهر علی بن موسی الرضا است. غار چنشت، سنگ نگاره‌های لاخ مزار کوچ و کال جنگل در این رشته کوه واقع شده‌اند. در میان دره‌های این رشته کوه، زیباترین روستاهای شهرستان بیرجند قرار دارند.
بند عمرشاه و بند دره دو سد تاریخی هستند که بر آب راه‌های این کوه احداث شده‌اند.
دریای مرمره
دریای مَرمَرِه (ترکی استانبولی: Marmara Denizi, یونانی: Θάλασσα του Μαρμαρά or Προποντίς, بلغاری: Мраморно море=مرآمُرنُ مُرِ) دریای اندرونی است که در جنوب خاور اروپا و شمال باختر ترکیه قرار دارد و پیوندگاه دریای سیاه و دریای اژه است؛ و جداکننده بخش اروپایی ترکیه از بخش آسیایی آن است. تنگه بُسفُر آن را به دریای سیاه و تنگه داردانل آن را به دریای اژه پیوند می‌دهد. پهناوری دریای مرمره ۱۱٬۳۵۰ کیلومتر مربع است و ژرفترین نقطه آن ۱۲۶۱ متر است.
دریای مرمره به‌طور کامل در ترکیه واقع شده و بزرگ‌ترین شهر کناره آن استانبول است.
دریای مرمره را در روزگار باستان پروپونتیس می‌نامیدند. نام کنونی آن برگرفته از نام جزیره مرمره است که در آن سنگ مرمر زیادی یافت می‌شود.
نام پروپونتیس به معنای «پیش‌دریا» است و از آن‌جا که یونانی‌های پیش از رسیدن به دریای سیاه از مرمره می‌گذشتند این نام را به آن داده بودند. در اساطیر یونانی توفانی که از این «پیش‌دریا» آغاز شد، آرگونوت‌ها را به جزیره‌ای بازافکند و این باعث درگرفتن نبردی شد که در آن یاسون یا هرکول، شاه سیزیکوس را کشتند؛ سیزیکوس آن‌ها را اشتباهاً از دشمنان پلاسگی خود پنداشته بود.
میانگین شوری دریای مرمره حدود ۲۲ بخش در هزار است که کمی بیشتر از دریای سیاه می‌باشد، اما تنها در حدود دو سوم بسیاری از اقیانوس‌ها است. با این حال، آب در نواحی کف این دریا بسیار شورتر است، و میانگین شوی آن حدود ۳۸ بخش در هر هزار است که با شوری دریای مدیترانه همسان می‌باشد.
این آب شور، با چگالی بالا مانند آب شور دریای سیاه، به سطح نمی‌رسد و آب واردشده از رودخانه‌های سوسورلوک، بیگاچای و گونن نیز باعث کاهش شوری این دریا می‌شود. در سمت تراکیه آب کمی به سوی جنوب روان است و تقریباً همه رودخانه‌ها از سوی آناتولی وارد دریای مرمره می‌شوند.
دو گروه جزیره بزرگ در این دریا وجود دارد که یک گروه جزایر شاهزادگان و دیگر جزایر مرمره (شامل اوشه و پاشالیمانی) نامیده می‌شوند.
کرانه‌های جنوبی این دریا تورفتگی‌های زیادی دارد و شامل خلیج ایزمیت، خلیج گملیک، و خلیج اَردَک می‌شود.
در تاریخ ۲۹ دسامبر ۱۹۹۹ یک کشتی نفت‌کش روسی به نام ولگونفت به خاطر وقوع توفان در دریای مرمره غرق شد و بیش از ۱۵۰۰ تن نفت به آب ریخته شد.
گسل آناتولی شمالی، است که بسیاری از زمین‌لرزه‌های بزرگ را در سال‌های اخیر باعث شده‌است، ازجمله زمین‌لرزه سال ۱۹۹۹ ایزمیت، از زیر دریای مرمره می‌گذرد.
تنگه (دریا)
تَنگه آبراهی است باریک که دو توده آبی بزرگ تر را به هم پیوند می‌دهد، پس دو توده خاکی با این خط جدا خواهند شد. نام‌های تنگه، کانال، گذرگاه آبی، آبراهه و مضیق (عربی) نام‌های دیگر آن‌اند. شماری از تنگه‌ها ارزش اقتصادی دارند.
توده خاکی
توده خاکی یا خُشکی سرتاسر منطقه‌های جغرافیا ای یا سرزمینی را می‌گویند که بیرون از آب اَند. گستره خشکی‌های زمین ۱۴۸.۹۳۹.۰۶۳.۱۳۳ کم مربع "(۵۷.۵۱۱.۰۲۶.۰۰۲ مایل مساحت)" که ۲۹.۲ % از سرتاسر آن است.
منطقه
مَنطَقِه، یک ناحیهٔ جغرافیایی نسبتاً وسیع از یک کشور یا قاره است که دارای ویژگی‌های طبیعی و/یا انسانی متمایزی نسبت به مناطق همسایه باشد.
به‌طور کلی، یک "منطقه"، ناحیه‌ای میانِ گستره‌ای از خشکی یا آب است که کوچک‌تر از همهٔ ناحیهٔ مورد نظر (برای نمونه جهان، یک ملت، یک رشته‌کوه و ...) و بزرگ‌تر از خود مکان مورد نظر است. مثلاً منطقهٔ دماوند کوچک‌تر از ناحیهٔ دماوند و بزرگ‌تر از شهرستان دماوند است. یک منطقه را می‌توان به صورت مجموعه‌ای از واحدهای کوچک‌تر (همانند "کشورهای خاورمیانه") یا به صورت جزئی از مجموعه (همانند "منطقهٔ خاورمیانه در آسیا") دید.
منطقه‌هایی که بر پایهٔ معیارهای انسانی (مثلاً زبان) تعریف می‌شوند، به ندرت محدودهٔ روشنی دارند، از اینرو اغلب موضوع تفسیرها و گاه اختلافات هستند. اگر مفاهیم جغرافیای طبیعی، انسان و/یا حکومت در هم بیامیزند، وضوح تعریف یک منطقه می‌تواند تغییر یابد.
دریای آزوف
دریای آزُف (به روسی: "Азо́вское мо́ре"؛ به اوکراینی: "Азо́вське мо́ре"؛ به تاتاری کریمه: "Azaq deñizi") بخش شمالی دریای سیاه است که از راه تنگه کرچ به آن می‌پیوندد. کرانه شمالی آن در اوکراین، خاوری روسیه، و باختری شبه جزیره کریمه است.
یونانیان و رومیان از سدهٔ ۷ پیش از میلاد تا سدهٔ ۴ میلادی، این دریا را به نام قوم ساکن آن ناحیه که قوم مایوت نام داشت، مایوتیس می‌خوانده‌اند.
دریای آزوف دریای نسبتاً کوچکی است (پهنه آن تقریباً یک دهم دریای سیاه است) و با حداکثر عمق تنها ۱۴ متر کم‌عمق‌ترین دریای جهان به‌شمار می‌آید. حجم آب موجود در این دریا تقریباً ۲۵۶ کیلومتر مکعب است. دریای آزوف در زمستان، یخ می‌زند و کشتی‌ها تنها با کمک یخ‌شکن می‌توانند از آن گذر کنند.
تنگه کرچ
تنگه کِرچ "(به روسی: Керченский пролив، به اوکراینی: Керченська протока، به تاتاری کریمه: Keriç boğazı)" دریای سیاه را به دریای آزوف پیوند می‌دهد و شبه جزیره کِرچ کریمه را در غرب از شبه‌جزیره تامان در شرق جدا می‌سازد. تنگه ۴٫۵ تا ۱۵ کم (۳-۱۱ مایل) گستردگی و تا ۱۸ م ژرفا دارد. مهم‌ترین بندرگاه آن شهر کرچ است.
کرچ
کِرچ (اوکراینی: Керч، روسی: Керчь، تاتار کریمه: Keriç، اسلاویک خاوری کهن: Кърчевъ) شهری است (۲۰۰۱ جمعیت ۱۵۷٬۰۰۰ نفر) در شبه جزیره کرچ در خاور کریمه جای گرفته‌است.
از کانون‌های مهم صنعتی، صادراتی، توریستی اوکراین است.
نام آن از ریشه اسلاویک خاوری کهن و از واژه کِرک къркъ به معنی گَلو گرفته شده‌است که از روی تنگه آبی باریک روبروی شهرک گرفته شده‌است.
زبان‌های آناتولی
زبان‌های آناتولی گروهی از زبان‌های هندواروپائی منقرض شده می‌باشند، که در آسیای کوچک گویشورانی داشتند. بهترین نمونهٔ آن‌ها زبان هیتی است.
زبان هیتی
زبان هیتی (به انگلیسی: Hittite language) یا هِتیتی از زبان‌های مرده ای است که زمانی هیتیها به آن سخن می‌گفتند؛ مردمانی که زمانی امپراتوری خود را در خاتوشا (امروزه: بُغازقلعه) در مرکز شمال آناتولی بنیان نهادند.
این زبان به خط میخی نوشته می‌شد و نخستین کاوشهای باستان‌شناسی توسط هوگو وینکلر(Hugo Winckler)، آشورشناس آلمانی بین سالهای ۱۹۰۶–۱۹۰۷ انجام گرفت. در سال ۱۹۱۱–۱۹۱۵ یک آشورشناس چک به نام بدریخ هروزنی(Bedřich Hrozný)، راز زبان هیتیایی را اعلام داشت و آن را به شعبهٔ زبانهای هندواروپایی نسبت داد و بیان کرد که این زبان پیش از زبان‌های منشعب از هندواروپایی مانند سانسکریت، هندوایرانی، یونانی و لاتینی تکامل یافته‌است.
گواهی‌های زیادی از زنده بودن این زبان و زبان‌های خویشاوند آن در آناتولی برای چند صد سال پس از فروپاشی امپراتوری هیتی بر جا است.
خاتوشا
خاتوشا "(هاتوسا، هاتوساس، هاتوشاش، هاتوشا، خاتوشاش، کاتوشا، کاتوشاش، کاتوسا، کاتوساس)" پایتخت امپراتوری هیتی بود. در نزدیکی "بغاز کوی" که امروزه "بغاز قلعه" نامیده می‌شود جای گرفته بود (۴۰°۰۱′۱۱″N، ۳۴°۳۶′۵۵″E)، مرکز بخشی در استان چروم، ترکیه، است. جایی بوده در خَم رود کیزیل "(ماراشانتیا در منابع هیتیان و هالیس در روزگار باستان)" نزدیک به ۱۴۵ کیلومتری (۹۰ مایلی) شمال شرقی آنکارا.
خاتوشا در میان نُه سایت ترکیه است که به تازگی در سایت‌های میراث جهانی یونسکو فهرست شده‌اند.
میهن‌پرستی
میهن‌پرستی یا میهن‌دوستی یا وطن‌دوستی مفهومی است معطوف به عشق و دلبستگی و دلدادگی به میهن و مردم و آمادگی جهت هر گونه فداکاری و پاسداری از استقلال سیاسی و اقتصادی کشور و دفاع از هویت قومی-ملی-فرهنگی آن ملت. میهن‌پرستی عشق ورزیدن به میهن و دفاع صمیمانه از منافع آن است.
میهن‌پرست کسی است که به کشور خود عشق می‌ورزد و با اشتیاق به دفاع از منافع آن می‌پردازد. میهن‌پرست فردی است که به سرنوشت کشور و فرهنگ خود حساس است و همه تلاشش را به کار می‌گیرد تا آن‌ها را به بالندگی برساند.
ولایت خوست
ولایت خوست (اوستایی: hwāstu، سانسکریت: suvāstu، چینی: K'wat-sit-to، عربی:خواشت) یکی از ٣۴ ولایت افغانستان به مرکزیت شهر خوست می‌باشد که از ولایات شرقی افغانستان به‌شمار می‌رود. براساس احصائیه ١٣٩٩ ولایت پکتیا ۶٣۶٬۵٢٢ جمعیت، و ۴٬١۵١ کیلومتر مربع پهناوری دارد. مردم این ولایت به زبان پشتو صحبت می‌کنند.
وزارت شهرسازی و اراضی در ادامه تطبیق برنامه بانک زمین دولتی در کشور؛ ۲۳۹ هزار و ۱۸۰ جریب زمین و املاک دولتی را در ۲۶۰ قطعه در مربوطات ولایت خوست سروی و ثبت نموده است.
از این رقم ۲۲۷ هزار و۸۳۶ جریب زمین سفید دولتی و ۱۱ هزار و۳۴۴ جریب ملکیت های عامه تحت استفاده ادارات دولتی در مرکز و ولسوالی های این ولایت می باشد.
ولایت پکتیا
ولایت پَکتیا (ریگ‌ودا: Pakthas/پَکتهه یونانی: Πἁκτυες/پِکتویس انگلیسی: Pactyan) یکی از ٣۴ ولایت افغانستان به مرکزیت شهر گردیز می‌باشد که از ولایات شرقی افغانستان به‌شمار می‌رود. براساس احصائیه ١٣٩٩ ولایت پکتیا ۶١١٬٩۵٢ جمعیت، و ۶٬۴٣٢ کیلومتر مربع پهناوری دارد.
هرودوت مورخ یونانی از مردم باستانی «پکتیس» و «پکتویس» یاد کرده و سرزمین آن‌ها را پکتیکا ذکر کرده‌است. بطلمیوس هم نام این مردم را «پکتین» (Pactyan) نوشته‌است. پکتیا از شهرهای باستانی نامیده می‌شود و کشف خزانه میرزکه در پکتیا که هزاران کیلو ظروف و زیورهای طلا، نقره و جواهرات کشف شده‌ است که آثار تمدن مردم پکتی ین را نشان می‌دهد. در سال ۴٨٠ پیش از میلاد قسمتی از سپاه پارس و پادشاه خشایارشاه از مردم پکتیا بوده اند.  در حمله نهایی به لئونیداس پادشاه اسپارت ، هزار مرد پکتیایی حضور داشته و بواسطه کوهستانی بودن منطقه و مهارت مردان پکتیایی ضربات مهلکی بر بدنه ارتش اسپارت زدند.
ولایت پکتیا زادگاه شخصیت‌های مشهور افغانستان نظیر داکتر نجیب رئیس جمهور پیشین، ببرک خان ځدراڼ، پاچاخان ځدراڼ، مورخ عبدالحی گردیزی، سرمحقق علی منگل، غلام محمد زرملوال، سید محمد علیشاه موسوی گردیزی، حیات گردیزی، استاد گلزمان، احسان الله درمل، رحیم الله زرمتی، علم گل سحر می‌باشد.
از جمعیت ۶١١٬٩۵٢ نفری این ولایت ۹۱٪ پشتون هستند و ۹٪ باقی‌مانده را تاجیک‌ها شامل می‌شوند. ولایت‌های افغانستان
بخش نیاسر
بخش نیاسر از توابع شهرستان کاشان است. مرکز این بخش، شهر نیاسر است که در ۲۵ کیلومتری شهر کاشان واقع شده است.
شهر : نیاسر
براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت بخش نیاسر برابر با ۱۱،۸۲۱ نفر بوده‌است.
چرنوزم
چرنوزم یا خاک چرنوزیوم کلمه‌ای روسی که برای خاکهای حاصلخیز و سیاه (یا قهوه‌ای) جنوب شوروی به کار می‌رود. برای این خاک از واژهٔ سیاخاک نیز استفاده می‌کنند.
این خاک مناطقی چون کناره‌های دریای سیاه، مجارستان و رومانی را نیز دربر گرفته‌است. از مشخصات آن وجود مقدار زیادی گیاخاک در افق A است و در افق B آن مقداری رس وجود دارد. خاکی است قوی که برای کشت غلات مناسب بوده و احتیاجی به اضافه کردن کود ندارد. از این نوع خاک‌ها در ساسکاچوان کانادا تا شمال داکوتا و تکزاس در آمریکا وجود دارد. پوشش علفزار با این خاک توأم بوده و غنای آن را بیشتر می‌کند. ناحیهٔ چرنوزم در شوروی شامل فلات مرکزی ناحیهٔ دنیپر تا سیبری مرکزی است که میزان بارش سالانهٔ آن به طور متوسط ۶۰۰ میلیمتر است.
ولایت پکتیکا
ولایت پَکتیکا (ریگ‌ودا: Pakthas/پَکتهه یونانی: Πἁκτυες/پِکتویس انگلیسی: Pactyan) یکی از ٣۴ ولایت افغانستان به مرکزیت شهر شرن می‌باشد که از ولایات شرقی افغانستان به‌شمار می‌رود. براساس احصائیه ١٣٩٩ ولایت پکتیا ٧٧۵٬۴٩٨ جمعیت، و ١٩٬۴٨٢ کیلومتر مربع پهناوری دارد.
هرودوت مورخ یونانی از مردم باستانی «پکتیس» و «پکتویس» یاد کرده و سرزمین آنها را پکتیکا ذکر کرده‌است. بطلمیوس هم نام این مردم را «پکتین» (Pactyan) نوشته‌است.
از جمعیت ٧٧۵٬۴٩٨ نفری این ولایت ۹۶٪ را پشتون‌ها تشکیل می‌دهند.
حدود ۱۵٬۰۰۰ نفر (۱٫۸٪) ازبک و ۵٬۰۰۰ نفر نیز از سایر اقوام حضور دارند. گمان می‌رود این اقوام بیشتر هزاره و بلوچ باشند. همچنین در سدهٔ ۱۹ گروهی تاجیک که به شغل آهن‌فروشی مشغول بودند نیز در این ولایت حضور داشتند.ولایت‌های افغانستان
Wikipedia contributors, "Paktika Province," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Paktika_Province&oldid=180498580 (accessed January ۱۷, ۲۰۰۸).
ولایت زابل
زابُل ابتدا در [سیستان] ایران بوده اما بعد از حمله انگلیسی ها به ایران در دوره قاجار جدا شد و رهبران افغان های آن دوره شهری را به نام زابل افتتاح کردن.یکی از ۳۴ ولایت افغانستان به مرکزیت شهر قلات می‌باشد که از ولایات افغانستان به‌شمار می‌رود. براساس احصائیه ۱۳۹۹ ولایت زابل ۳۸۴٬۳۴۹ جمعیت، و ۱۷٬۳۴۲ کیلومتر مربع پهناوری دارد. زابل دارای مرز بین‌الملل با پاکستان در جنوب است.
احتمالاً برگرفته از نام زُنبیل (تشابه "زابُل" و "زُنبیل" شاید اتفاقی باشد)، رجوع شود به کابل‌شاهان، لقب فرمانروایان پیرو هفتالیان جنوبی؛ به‌نظر می‌رسد مناطق مرتفع زابلستان پایتخت تابستانی آن‌ها بوده‌باشد. این نام نخستین بار در نسخهٔ ارمنیِ کتاب شهرستان‌های ایرانشهر به شکل زاوَلِستان یاد شده؛-در منابع اسلامی به‌صورت زاوُلِستان (توسط مقدسی) و زابُلِستان نیز آمده‌است.
زابل از شمال با ارزگان و غزنی، از غرب با قندهار و از جنوب با قندهار و مرز پاکستان و از شرق با غزنی و پکتیکا هم‌مرز است. جنوب شرق این ولایت با پاکستان هم‌مرز است. مساحت این استان ۱۷۲۹۳ کیلومتر مربع است. دو پنجم استان کوهستانی یا نیمه کوهستانی (۴۱٪) است در حالی که بیش از یک چهارم این منطقه را زمین‌های مسطح (۲۸٪) تشکیل می‌دهند. منطقه اصلی این استان کوهستان‌های مرکزی افغانستان است. پوشش گیاهی رایج درختچه‌های مناطق خشک و پسته ذکر شده‌است. کوه‌های بلند بخش شمالی استان در منطقه علفزار کوهستانی غور-هزارجات قرار دارد.در سال ۲۰۰۶، اولین میدان هوایی این ولایت در نزدیکی قلات افتتاح شد که توسط ارتش ملی افغانستان اداره می‌شود، اما همچنین برای استفاده در حمل و نقل هوایی تجاری نیز استفاده می‌شود. ولایت زابل در مسیر شاهراه حلقوی افغانستان قرار دارد و مسافرانی که از طریق این شاهراه در مسیر قندهار و کابل می‌روند معمولاً از این ولایت عبور می‌کنند. در ۴ سپتامبر ۲۰۱۶، دست کم ۳۸ نفر در جریان تصادف جاده ای بین یک تانکر حمل سوخت و یک اتوبوس، کشته و ۲۸ نفر زخمی شدند.
نرخ کلی سواد (۶+ سال) از یک درصد در سال ۲۰۰۵ به ۱۹ درصد در سال ۲۰۱۱ افزایش یافته‌است. نرخ کلی ثبت نام خالص (۶ تا ۱۳ سال) از ۳۱٫۳ درصد در سال ۲۰۰۵ به ۵ درصد در سال ۲۰۱۱ کاهش یافت.
درصد خانوارهای دارای آب آشامیدنی تمیز از صفر درصد در سال ۲۰۰۵ به ۳۲ درصد در سال ۲۰۱۱ افزایش یافته‌است. درصد زایمان‌هایی که توسط یک مامای ماهر انجام شده‌است، از یک درصد در سال ۲۰۰۵ به ۵ درصد در سال ۲۰۱۱ افزایش یافت.
از سال ۲۰۲۱، کل جمعیت استان حدود ۸۵۰۰۰۰ نفر است، که بیشتر یک جامعه قبیله ای روستایی است. بر اساس دانشکده تحصیلات تکمیلی نیروی دریایی، جمعیت عمدتاً پشتون است و در حدود ۲۵۰۰ روستای دورافتاده پراکنده شده‌است. گروه‌های اصلی قبیله ای شامل قبیله غلجایی هستند. پشتو زبان غالب در این منطقه است. اقلیتی از مردم این ولایت به زبان فارسی سخن می‌گویند. مردم زابل اکثراً مسلمان سنی هستند. مشاغل اصلی در زابل کشاورزی و دامداری است.
ولایت‌های افغانستان
قلات
شاهراه حلقوی افغانستان
زابلستان
ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ ۸ نوامبر ۲۰۰۶.
ولایت لوگر
لوگَر (قبلا لهوگرد) یکی از ولایت‌های افغانستان است. مرکز این ولایت شهر پل علم است. نام لوگر از کلمهٔ لوگهر (دروگر) گرفته شده‌است. این محل در قدیم به نام (سکاوند یا سجاوند) هم یاد می‌گردید.
جمعیت این ولایت را ۵۵٪ پشتون‌ها و ۴۵٪ را تاجیکان پارسی‌گوی تشکیل می‌دهند.
در زمان پیش از اسلام، دارای معابد مشهور بود که توسط صفاریان تخریب گردید. در هنگام اشغال شوری از جمله بزرگ‌ترین کانون‌های مقاومت بر ضد شوری بود و رهبری آن توسط داکتر فضل‌الله مجددی، مولوی محمد نبی محمدی و حکمتیار بود. کهساران چرخ زمانی بزرگ‌ترین کانون جهاد علیه دولت بابری هند که در کابل تسلط داشتند به‌شمار می‌رفت و و مرکز سلسلهٔ روشانیان و سپهداران بزرگ استقلال خراسان از سلسلهٔ بابری هند بود و در هنگام انقلابات انگلیسی به ده‌ها هزار از مردم این ولایت اعم از تاجیک و پشتون اشتراک کرده بودند.
نیمی از جمعیت مردم آن پشتون بوده و نیم دیگر آن تاجیک‌ها و اورمرها نیز در آن سکونت دارد. از نگاه مساحت از جمله ولایات کوچک می‌باشد. زبان‌های آن پشتو، فارسی و اورمری می‌باشد قبایل متوطن آن احمدزی، ستانکزی، کوچی‌ها، مسعود و غیره می‌باشد و در فاصلهٔ تقریباً ۴۰ کیلومتری کابل قرار دارد.
از مشاهیران خانوادهٔ چرخی قهرمانان رزم علیه انگلیس نایب امین‌الله خان لوگری معاون شورای انقلابی درانقلاب اول ضد انگلیسی، علامه فیضانی، اشرف غنی احمدزی کاندیدا برای سرمنشی ملل متحد در سال ۲۰۰۷ و غیره می‌باشد.
پیشه مردم این ولایت زراعت و مالداری بوده. سیب آن در بازارهای کابل به‌عنوان نازک بدن مشهور بوده و دارای رودخانهٔ خروشانی به‌نام دریای لوگر است که باعث رونق زراعت می‌گردد.
منابع طبیعی مس دارد، مشهور به‌نام مس عینک لوگر می‌باشد که یکی از بهترین مس‌های جهان شناخته شده‌است.
از تولیدات زراعتی این ولایت می‌توان به سیب، انگور، زردآلو، شفتالو و در زراعت گندم، جواری، کچالو، لوبیا، پیاز و غیره نام برد.
از جمله آلات موسیقی مشهور این ولایت دهل دوسره می‌باشد.ولایت‌های افغانستان
ولایت ننگرهار
نَنگَرهار یکی از ۳۴ ولایت (استان) افغانستان است و در شرق این کشور قرار گرفته‌است. مرکز این ولایت شهر جلال‌آباد است. مساحت آن ۷٬۷۲۷ کیلومتر مربع و جمعیت آن ۱٬۳۳۴٬۰۰۰ نفر در سال ۲۰۰۹ برآورد شده‌است. بیشتر جمعیت این ولایت به زبان پشتون صحبت می‌کنند. عده‌ای از تاجیک عرب‌ها و پشه‌ای‌ها نیز در این ولایت هستند.
در طی یکی از نخستین کاوش‌های غیرحرفه‌ای در افغانستان در سال‌های ۳۸–۱۸۳۳ میلادی، چارلز مسون (Charles Masson)، جهانگرد بریتانیایی در پایگاهی که بنام استوپه شمارهٔ ۲، در بیماران شناخته می‌شود، در نزدیکی جلال‌آباد در شرق افغانستان، یک ظرف زرین کوچک را کشف کرد که حاوی بقایای بودایی (مرواریدهای سوخته، مُهره‌هایی که از سنگ‌های گرانبها و نیمه‌گرانبها) و سکه‌های ضرب‌شده توسط آزِس دوم (Azes II)، پادشاه سکایی بود.
این ظرف کوچک زرین که سه سانتیمتر ارتفاع دارد، و بر روی جدارهٔ آن سنگ‌های قیمتی کار شده، و احتمالاً هنر دوران هندویونانی است، به عنوان شاهکار هنر یونانی بودایی از گندهارا است.
ننگرهار یکی از ولایت‌هایی است که بستر مناسب برای کشت و پرورش نخلستان‌های خرما می‌باشد و امسال در ۶۷ جریب زمین، ۱۵۰ تن خرما تولید کرده‌است. فی سیر (هفت کیلو) خرما در وقت برداشت ۵۰۰ افغانی در بازارهای داخلی بفروش می‌رسد که حدود ۱۱ میلیون افغانی عاید کشاورزان می‌کند. برپایه آمار ریاست زراعت ولایت ننگرهار در سال ۱۳۹۹ در کل در ولایت ننگرهار دو هزار و ۵۰۰ جریب باغ‌های لیمو وجود دارد که پنج هزار و ۹۰۰ تن لیمو از آن برداشت شده‌است.
فارم تحقیقات زراعتی شیشم باغ در ولسوالی بهسود ولایت ننگرهار، برای دانشجویان رشته‌ای زراعت و باغداران به عنوان آموزشگاه تحقیقاتی محل مهم پژوهشی شمار می‌رود. این فارم کمی دورتر از شهر جلال‌آباد و در ولسوالی بهسود، محل سبز دارای میوه‌های رنگارنگ قرار گرفته‌است.
از این فارم تحقیقی به نام شیشم باغ یا کلکسیون ملی میوه جات ولایت ننگرهار یاد می‌شود و انواع مختلفی از میوه جات مانند مالته، لیمو، چکوتره، ُخرما و کینو در آن وجود دارد که ۱۳ سال قبل توسط وزارت زراعت، آبیاری و مالداری در ولسوالی بهسود ساخته شده‌است. شیشمباغ یکی از مناسبترین فارم تحقیقات میوه برای باغداران و دانشجویان رشته زراعت در زون شرق به حساب می‌آید.
مساحت این فارم به ۵۰ جریب می‌رسد و در سال ۲۰۰۷ ساخته شد و حالا هفت نوع کلکسیون میوه در آن موجود است و روی آن تحقیق می‌شود. به گفتهی او، تنها ۶۶ نوع میوه درختان همیشه سبز یا ستروس در این باغ مورد پژوهش است. چهار نوع مالته، دو نوع چکوتره، دو نوع لیمو، گونه‌های مختلف نارنج نیز در این باغ وجود دارد.
ولایت‌های افغانستان
ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ ۸ نوامبر ۲۰۰۶.
ترین‌کوت
تَرین‌کوت مرکز ولایت اروزگان کشور افغانستان است و تقریباً ۱۰٬۰۰۰ نفر نفوس دارد.
پلخمری
پلخمری یا پُلِ خُمری (انگلیسی:Puli Khumri) مرکز ولایت بَغلان کشور افغانستان است.
این شهردر تقاطع جاده جدید مزارشریف، کندوز و کابل قرار دارد. گرچه هم‌اکنون ظاهر صنعتی این شهر حفظ شده‌است، دارای کارخانه‌های بافندگی، سیمان و زغال‌سنگ است. همچنین بخش بزرگی از پل خمری به خانه‌های سازمانی کارخانه‌ها تعلق دارد.
بازار بزرگ عمومی (مندوی) پلخمری معروف است. پلخمری شهری است که در تا دور ان کوه قرار دارد درواقع شهر پلخمری وسط یک کوه قرار دارد در پلخمری روستاهای متعددی وجود دارد که در اطراف ان قرار دارد مثل دند غوری و دنه غوری و عزیزان بابا و چشمه چنگان و بازار دنه و ... است که اول باید به شهر پلخمری سفر کنید تا به روستاهای اطراف ان برسید
چاریکار
چاریکار مرکز ولایت پَروان و یکی از شهرهای پرجمعیت افغانستان است.
شهر چاریکار در حدود ۶۴ کیلومتری شمال کابل و در خاور پیوندگاه رودهای غوربند و پنجشیر واقع است. راه اصلی کابل ـ بغلان و نیز شمال افغانستان از چاریکار می‌گذرد.
جمعیت این شهر در سال ۱۹۸۸ در حدود ۲۹٬۴۰۰ نفر برآورد شده بود و امروزه ۵۳٬۶۷۶ تن اعلام می‌شود. منطقهٔ میان کابل و چاریکار متراکم‌ترین منطقهٔ افغانستان از نظر جمعیت است.
این شهر در جایگاه ورودی درهٔ پنجشیر واقع شده‌است. صنعت پارچهٔ کتان و ساخت کارد و ابزار فلزی چاریکار و پیرامون آن در افغانستان معروف است. کوزه‌گری و انگورهای این شهر نیز معروفند. در دههٔ ۱۹۶۰ میلادی، بزرگ‌ترین کارخانهٔ نساجی افغانستان در گلبهار در نزدیکی چاریکار ساخته شد. که ساخت آن سبب رشد جمعیت چاریکار پس از سال ۱۹۶۲ میلادی شد.
از نقاط دیدنی شهر، تپهٔ گل‌غندی است. گردشگاه تپهٔ گل‌غندی که از گردشگاه‌های بهاری افغانستان است در سال ۱۳۲۴ خورشیدی برابر با ۱۹۴۵ میلادی در زمان میرعلم‌خان شهردار چاریکار بنیاد شد. در سال ۱۳۲۷ خورشیدی بهای جان، شاعر پشتوزبان از این تپه دیدن کرد و نام آن را تپهٔ گل‌غندی (تپهٔ گل) گذاشت. بیشتر مردم این شهر از قوم تاجیک هستند.
در افسانه‌ها بنیاد شهر چاریکار را به جمشید پادشاه نسبت می‌دهند. بنیاد تاریخی آن را نیز بدست شاه کانیشکا از دودمان کوشانیان می‌دانند.
در سال ۱۸۴۱ میلادی و در جریان جنگ انگلیس با افغانستان، یک گروه از سربازان انگلیسی مستقر در چاریکار کشتار شدند.
در ۲۱ ژوئیه ۱۸۸۰ عبدالرحمن خان در شهر چاریکار اعلان پادشاهی کرد.
نیروهای حبیب‌الله کلکانی (بچه‌سَقّا) پادشاه افغانستان، چاریکار را در سال ۱۳۰۸ خورشیدی اشغال نمودند.
پسانترها محمدگل خان مهمند، وزیر داخلهٔ افغانستان که سیاست پشتوسازی را دنبال می‌کرد، شهر چاریکار را به آتش کشید و ویران ساخت.
پس از مداخلهٔ نظامی روسیه در سال ۱۹۷۹، چاریکار صحنهٔ جنگ‌های شدیدی شد. پس از اشغال منطقه از سوی طالبان، مردم چاریکار در ۲۳ میزان ۱۳۷۵ خورشیدی علیه طالبان قیام کردند.
شرن
شَرَن (به زبان پشتو: شرنه) مرکز ولایت (استان) پَکتیکا کشور افغانستان است.
جمعیت این شهر در سال ۲۰۰۶ به تعداد ۲۲۰۰ نفر برآورد شده‌است.
پکتیکا ازلویه پکتیای سابق جداشده است در نوامبر ۲۰۰۴ آمریکائیان پایگاهی به نام پایگاه تیم بازسازی استانی در شرن بر پا کردند.
در حال حاضر اکثر خیابانهای اصلی شهر آسفالت شده و کار بازسازی آن جریان دارد. این شهر فاقد آب آشامیدنی شهری میباشد و تمامی ساکنین این شهر از چاه های آب استفاده میکنند همچنین فاقد سیستم برق شهری میباشد و تمامی ساختمانها برای استفاده از برق مجبور به استفاده از ژنراتورهای خانگی هستند. مرکز اصلی شهر را تماماً مغازه های تجاری اشغال کرده و طبقه دوم این مغازه ها هتل میباشد که اکثر اتاقهای این هتل ها را کسانی اجاره کرده اند که در پایگاه امریکایی های مستقر در شرن کار میکنند یا در بازسازی شرن مشغول به کار میباشند.Wikipedia contributors, "Sharan, Paktika," Wikipedia, The Free Encyclopedia,
تالقان
تالُقان یا تالِقان مرکز ولایت تَخار در شمال شرقی افغانستان می‌باشد که مطابق احصائیه سال ۲۰۲۰ افغانستان حدود ۲۵۸٬۷۲۴ نفر جمعیت دارد.
مارکو پولو در سال ۶۵۴ هجری شمسی شهر قدیمی غرب رودخانه را چنین توصیف کرد: در سال ۹۸۲، بنتو دو گویس، کاوشگر اروپایی که با کاروانی از کابل به سوی یارکند پایتخت وقت کاشغریه در حال سفر بود، از تالقان دیدار کرد.
یاقوت حموی در معجم البلدان گوید «از دو شهری که تالقان نام دارند یکی در خراسان، درمابین بلخ و مروالرود است. این شهر، تالقان بزرگترین شهر تخارستان است. واقع در دشت، ولی مسافت آن تا کوهسار زیاده از یک تیر پرتاب نیست. اطراف آنرا باغات احاطه کرده و از نهر عظیمی سیراب می‌گردد. پهناوری آن برابر یک سوم بلخ است. و در باب تالقان دوم می‌گوید که عبارت است از شهر و روستایی در مابین قزوین و ابهر و مشتمل است بر چندین قصبه که همه به همین اسم موسوم و معروف می‌باشند.
ابن حوقل جغرافیدان مسلمان قرن چهارم هجری قمری طی مشاهدات اش از طخارستان دربارهٔ تالقان چنین می‌نویسد:
این شهر پس از سال ۱۹۵۸ میلادی به سرعت رشد کرد. جادهٔ ارتباطی آن به خان آباد است. از سال ۱۸۴۰ به بعد تالقان، از شهر قندوز و امام صاحب، پررونق‌ترین میدان‌های خرید و فروش را در قطغن داشته‌است. در سفرنامهٔ مارکوپولو، از این شهر به عنوان مرکز غلات یاد شده‌است.
در سال ۱۹۵۸ شهر نو در زمین‌های خاور شهر قدیمی احداث شد. همچنین تالقان در سال ۱۹۶۳ به مرکز ادارات ایالت تخار تبدیل شد.
مطابق سامانه طبقه‌بندی اقلیمی کوپن تالقان دارای آب و هوای نیمه خشک سرد است. میزان بارش آن در زمستان بسیار بیشتر از تابستان است. متوسط دمای تالقان ۱۵٫۴ درجه سانتی گراد است و میانگین بارش سالانه آن ۴۳۴ میلی‌متر می‌باشد.
از ترکیب قومیت‌ها در این شهر اطلاعات و آمار دقیقی نیست اما اکثریت مردم این شهر را تاجیک‌ها و ازبک‌ها تشکیل می‌دهند و همچنین اقلیتهایی از هزاره‌ها و پشتون‌ها نیز طی چند دههٔ اخیر درین شهر مسکن گزیده‌اند. البته مهاجرت‌های بیشماری در دوران جنگ‌های داخلی از روستا و ولسوالی‌های اطراف تالقان به طرف شهر بوقوع پیوسته که باعث گسیل جمعیت از قومیت‌های مختلف شده‌است.
شبرغان
شِبـِرغان شهری در شمال افغانستان و مرکز ولایت جوزجان افغانستان است. این شهر در کرانهٔ رود سفیدرود قرار دارد. از این شهر به عنوان مرکز قوم ازبک و ترکمن در افغانستان یاد می‌شود.
آثار باستانی مربوط به باخترستان در طلاتپه شبرغان نشان از دیرینگی تاریخی این محل دارد. نام این شهر را دگرگون‌شدهٔ شاپورگان دانسته‌اند و بنیادگذار آن را شاپور یکم ساسانی می‌دانند.
شبرغان محل استقرار ژنرال رشید دوستم، جنگ‌سالار ازبک افغانستان بود.
گنجینهٔ طلای باختری در طلاتپه در سال‌های ۷۹–۱۹۷۸ میلادی، یک تیم از باستان‌شناسان شوروی سابق به سرپرستی ویکتور ساریانیدی شش گور سکائی را در طلاتپه در نزدیکی شهر شِبِرغان، در غرب بلخ، در آستانهٔ حملهٔ شوروی به افغانستان کشف کردند.
کمتر از نیم کیلومتر از شهر مستحکم شدهٔ باستانی یمشی‌تپه، این تیم شش گور دست‌نخورده را پیدا کردند که بقایای پنج زن و یک مرد را در خود جای داده بود، و پیشینهٔ آن به سدهٔ نخست میلادی می‌رسید. در پنج تا از این گورها ۲۰٫۰۰۰ پارچهٔ طلا و ابزار دیگر - جواهرات، کمربندها، سرپوش (کلاه)، اسلحهٔ سنتی و هزاران اشیای شخصی دیگر جای گرفته‌بودند. این اشیاء که کاملاً سالم و دست‌نخورده باقی‌مانده بودند و به ترتیب دقیقی که بازماندگان و فامیل این مُردگان قرار داده بودند، و از پنج گور در طلاتپه بیرون کشیده شده بودند به باستان‌شناسان این امکان را داد تا پوشاک و جواهرات این رفتگان در جزئیات دقیق آن بازسازی کنند. (نگارهٔ زیر را ببینید)
تاریخ‌گذاری این گورها با مطالعهٔ سکه‌هایی که در دستان و جیب‌های این مردگان قرار داده شده بودند امکان‌پذیر بود. یک نمونه که اخیراً تاریخ‌گذاری شده سکهٔ زرینی متعلق به تیبریوس (Tiberius) امپراتور رومی است که در شهر لوگدونوم در گال (Lugdunum in Gaul؛ در کشور امروزی فرانسه) بین سال‌های ۱۶ و ۲۱ میلادی ضرب شده‌بود. با نظر داشت سالیانی که این سکه می‌بایستی از گال به شمال افغانستان در دوران باستان پیموده باشد، می‌نماید که پیشینهٔ گورهای طلاتپه می‌بایستی متعلق به رُبع دوم از سدهٔ نخست میلادی باشد.
ابن حوقل در توصیف شهر شبورقان، از جمله شهرهای گوزگان، می‌گوید که میوه‌هایش به جاهای دیگر برده می‌شود. وی می‌افزاید که این ولایت ناحیه‌ای فراخ نعمت با کالاهای تجارتی از جمله پوست دباغی شده‌است که آن را به خراسان و ماوراءالنهر می‌برند (ص ۱۷۷).
در اواخر دهه ۱۹۶۰ میلادی ذخیره عظیم گاز طبیعی در شبرغان کشف شد. صادرات این گاز در سال ۱۹۶۷ از طریق جمهوری ازبکستان آغاز شد. میدان نفتی زُمراد سای نیز در نزدیکی شبرغان قرار دارد.
این شهر مهم‌ترین و تنها شهر دارای اکثریت ازبک در سراسر افغانستان است. اگر چه بیشتر مردم این شهر ازبک‌ها هستند ولی تعداد بسیاری از ترکمن‌ها، تاجیک‌ها، هزاره‌ها و عرب‌ها در این ولایت ساکن هستند. عرب‌های این شهر نیز فارسی‌زبان هستند.
این شهر دارای یک شبکه تلویزیونی به نام آینه است که در ولایت جوزجان و ولایت‌های هم‌جوار قابل دریافت است. این شبکه تلویزیونی که از ژانویه ۲۰۰۴ آغاز به‌کار کرده‌است و بیشتر به زبان‌های ازبکی و ترکمنی برنامه پخش می‌کند. این شبکه از جانب عبدالرشید دوستم حمایت شده و متخصصان ترکیه در راه‌اندازی آن کمک کرده‌اند.
خوست
خوست از شهرهای افغانستان و مرکز ولایت (استان) خوست کشور افغانستان و در ناحیه کوهستانی مرز پاکستان واقع شده‌است. بازار مرکزی دشت خوست بعد از ۱۹۵۴ در ۵ کیلومتری بخش شرقی مرکز کنونی شهر قرار داشت که در قدیم به آن «متون» می‌گفتند. پیدایش شهر خوست بعد ازسال ۱۹۵۴ بر اهداف سیاست‌های مرزی استوار بود، شهرهای مقابل خوست در پاکستان، میران‌شاه و پاراچنار است. مردم شهر خوست بیشتر کسبه، کارمند یا شبه نظامی هستند، هندوهای شهر خوست از سال ۱۹۵۴ به طور پراکنده در روستاهای پراکنده زندگی می‌کردند تا این که در منطقه‌ای محصور به نام هندوان کلای، در غرب این شهر زندگی می‌کنند.
نیلی (افغانستان)
نیلی مرکز ولسوالی نیلی، ولایت دایکندی افغانستان می‌باشد. شهر نیلی ۲۰۲۲ متر از سطح بحر ارتفاع دارد. فرودگاه نیلی در نزدیک آن قرار دارد. شرایط اقلیمی آنجا در زمستان برفگیر و راه‌های موصلاتی را به مشکل مواجه می‌سازد.
نظر به در دسترس نبودن جغرافیایی نیلی و دیگر مشکلات حاد امنیتی، تا ۲۰۰۷ نیلی مثل یک قریه کوچک بود که یوناما دفتر خود را در آن باز نموده بود سپس به شهرک تبدیل شده و موقعیت آن درست در مرکز افغانستان و هزاره جات می‌باشد. اکثریت ساکنان آنرا نیز هزاره‌ها تشکیل می‌دهد.
نیلی دارای قلعه‌های متعددی با برج و باروهای بلندی است که در گذشته مردم مناطق مرکزی افغانستان از آن‌ها برای دفاع از خودشان استفاده می‌کردند و نمایانگر قدرت و امتیاز سیاسی و اقتصادی میران منطقه به‌شمار می‌رفتند.
در سال ۲۰۰۴ میلادی، زمانی که دایکندی به عنوان سی و چهارمین ولایت افغانستان اعلام شد، نیلی به مرکزیت این ولایت تعیین شد. پیش از آن نیلی یکی از پایگاه‌های مجاهدین در سال‌های جنگ افغانستان با ارتش شوروی سابق بود.
نیلی از شهرهای کوچک افغانستان در مرکز این کشور است و عمدتاً متشکل از یک بازار تجارتی، چند ساختمان دولتی و روستاهای درهٔ «نیلی» و منطقهٔ «دشت» است.
مردهای نیلی گرایش شدیدی به همجنس‌گرایی دارند و بچه‌بازی در نیلی بسیار رایج است و امری جا‌افتاده به شمار میرود
نیلی دارای ۱۶۵ قریه با جمعیتی در حدود ۹۵٬۳۴۰ نفر و مساحت ۷۸۰ کیلومتر مربع می‌باشد. مردمان آن همه هزاره هستند و به کشاورزی مشغولند.
نیلی دارای آب و هوای معتدل و تقریباً گرمسیر می‌باشد.
برای نخستین بار در تاریخ این کشور زنی به عنوان شهردار نیلی منصوب شده‌است. این زن عذرا جعفری نام دارد و فارغ‌التحصیل رشتهٔ قابلگی (مامایی) می‌باشد.
در ۲۴ سرطان ۱۳۹۷ خدیجه احمدی به‌عنوان شهردار نیلی معرفی و منصوب گردید. او ماستری شهرداری از آکادمی شهرداری جنوب آسیا دارد.معرفی کتاب سیمای ارزگان
شبکه اطلاع‌رسانی افغانستان
سایت بی‌بی‌سی فارسی
رادیو دایکندی، صدای نیلی
قلات (افغانستان)
قَلات یا کلات شهری در جنوب افغانستان و مرکز ولایت زابل است. قلات توسط شاهراه حلقوی افغانستان در جنوب غربی به قندهار و در شمال شرقی به غزنه و کابل متصل می‌شود. اهالی این شهر عمدتا از پشتون های قبیله غلزایی هستند که در نام کامل این شهر نیز نمود دارد.
کل جمعیت قلات ۴۹۱۵۸ نفر (۲۰۱۵) است. این شهر دارای ۴ ناحیه پلیس با مساحت کل ۴۸۲۰ هکتار و تعداد کل ۵۴۶۲ منزل مسکونی است.
در قرون میانه، این منطقه در مرکز قبیله خلج قرار داشت. خاندان خلجی هند از این شهر سرچشمه گرفته اند. برخی از خلج ها پشتون شدند، به قبیله غل‌زایی پشتون ها تبدیل شدند. یک دیدار سیاسی در این شهر در ۱۶ آوریل ۱۸۵۷ در مسیر قندهار انجام شد تا قرارداد جدید دوستی بین دولت انگلیس در پیشاور و امیر کابل را امضا کنند.
در سال ۲۰۰۶، اولین فرودگاه قلات در نزدیکی قلات ساخته شد. این شهر محل استقرار تیم بازسازی استان زابل به رهبری ایالات متحده بود که در پروژه های توسعه و ایجاد حکمرانی در سراسر استان شروع به کمک کرد. در ۱۳ اوت ۲۰۲۱، قلات توسط جنگجویان طالبان تصرف شد و به هفدهمین مرکز استان تبدیل شد که به عنوان بخشی از حملات گسترده تر طالبان در سال ۲۰۲۱ تصرف شد.
تحت سامانه طبقه‌بندی اقلیمی کوپن، قلات دارای آب و هوای اقلیم نیمه‌خشک "(BSk)" است. میانگین دما در قلات ۱۳.۶ درجه سانتی گراد است و میزان بارش سالانه به طور میانگین ۲۸۳ میلی متر است. ژولای گرم ترین ماه سال با متوسط دمای ۲۷.۵ درجه سانتی گراد است. سردترین ماه ژانویه دارای متوسط دمای ۲.۹- درجه سانتی گراد است.
بالا حصار زابل نام قلعه ای باستانی در شهر قلات بر فراز تپه ای است که تاریخ ساخت آن به حدود قرن ۵ میلادی می رسد.
غار بولان بابا، غاری به عمق ۷۳۰ متر که از لحاظ تاریخی برای مقاصد مذهبی استفاده می شد.
سرپل (شهر)
سرپُل با نام قدیمی انبار یکی از شهرهای ولایت سرپل، افغانستان است. این شهر مرکز ولایت سرپل و ولسوالی سرپل محسوب می‌شود که در سال ۱۴۰۰ حدود ۵۲٬۱۲۱ نفر جمعیت دارد.
شهر سرپل در گذشته انبار و همچنین انبیر نام داشته‌است. این شهر محل آغاز قیام سیاه جامگان به رهبری ابومسلم خراسانی در انتقام خون حضرت یحیی بن زید بن علی بن حسین بوده‌است. همچنین برمکیان که از برجسته‌ترین وزرای دوران خلافت عباسیان محسوب می‌شوند از اهالی این شهر بودند.
در گذشته ولایت سرپل بخشی از ولایت جوزجان محسوب می‌شد. در سال ۱۹۸۸ ولایت سرپل از ولایت جوزجان جدا شد و به عنوان ولایتی مستقل در تقسیمات کشوری افغانستان شناخته شد. بر همین اساس شهر سرپل در گذشته یکی از شهرهای ولایت جوزجان محسوب می‌شد.
مردم سرپل نسبت به "نام" قادر حساسیت از خود نشان میدهند، زیرا به عقیده آنها در قدیم، کسی‌ قادر‌نام به سرپل آمده و مردم این شهر را قتل عام کرده است، به همین دلیل نام قادر در این شهر یک توهین و ناسزا به شمار میرود و به افراد حسود و بیسواد معنی‌ دارد.
آرامگاه امامزاده یحیی بن زید در شهر سرپل قرار دارد. وجود مقبره حضرت یحیی بن زید در سرپل از دیرباز همواره این شهر را کانون توجه مسلمانان افغانستان قرار داده و باعث رونق این شهر گردیده‌است.
بیشتر اهالی این شهر ازبک‌ها، هزاره‌ها و تاجیک‌ها هستند. گفته می‌شود این شهر در سال ۱۸۸۵ میلادی دارای ۵۰۹ خانوار جمعیت بوده‌است. اما هم‌اکنون بر اساس آمار رسمی جمعیت این شهر ۱۱۵٬۴۶۳ نفر دانسته می‌شود.
سرپل از لحاظ شهرسازی دارای معماری سنتی است.