کشتی با چوخه
کشتی با چوخ یکی از معروف‌ترین ورزش‌های محلی ایران است که امروز با نام « چوخه » شناخته می‌شود و در میان کردهای خراسان و ترک های خراسان و سایر اقوام و فارسی زبانان در خراسان رواج دارد، از تاریخچه کهنی برخوردار است و این ورزش بومی در بسیاری از مراسم محلی به خصوص جشن عروسی نیز رایج بوده‌است. کردهای خراسان از قدیم برای این کشتی اهمیت خاصی قائل بودند و در پرورش پهلوانان این رشته می‌کوشیدند. این ورزش به‌طور سنتی در عروسی ها و سایر جشن ها، مناسبت‌ها و مراسم ایام نوروز در روستاها برگزار می‌شد. بعدها توسعه و رواج پیدا کرد.
واژه چوخه در اصل واژه‌ای کردی است به معنی کُت». و به معنی جامهٔ کوتاهی که چوخه‌کاران آن را با شال سفیدرنگی محکم می‌کنند. از آنجا که این ورزش از دیرباز در بین مردم کردهای شمال خراسان ترک های خراسان مرسوم بوده به نام « چوخه » معروف شده است.
کشتی با چوخه خراسان به غیر از خراسان و با عناوین «گوراش»، «گولش»، «آلیش» در ازبکستان، قزاقستان، تاتارستان و … رواج دارد و پس از استقلال ازبکستان و با تلاش‌های این کشور، مسابقات "کشتی با چوخه" بین‌المللی شد و هر ساله تیمی از چوخه کاران خراسان شمالی و خراسان رضوی در مسابقات بین‌المللی "کشتی با چوخه"، به نمایندگی از ایران در این رقابت‌ها شرکت می‌کنند.
مسابقه کشتی با چوخه در اصل رقابتی بدون مدت زمانی مشخص و وزن ورزشکاران بوده‌ است و وقتی فردی در آن پیروز میدان اعلام می‌شده که بتواند ۲ بار پشت یا شانه‌های حریفش را به زمین برساند. اما اولین مقرراتی که برای کشتی با چوخه تدوین و ثبت شده است، مربوط به نشست ده تن از صاحب‌نظران و منتخبین پیشکسوتان ورزشی در خراسان بزرگ است که در روزهای دهم تا دوازدهم اردیبهشت سال ۱۳۵۶ در شهرستان مشهد برگزار شده است و این قوانین و مقررات تا سال ۱۳۹۵ با اصلاحات و تغییراتی به‌مورد اجرا گذاشته می‌شد. این قوانین و مقررات در تاریخ نوزدهم آذرماه سال ۱۳۹۵ در بجنورد و سپس در چهارم مرداد سال ۱۳۹۸ در مشهد به اهتمام انجمن چوخه کشور مجموعا با حضور حدود ۲۰۰ نفر از اساتید ورزشی، پیشکسوتان و صاحب‌نظران این رشته ورزشی در مجمع بازنگری در قوانین و مقررات کشتی‌با‌چوخه مورد بازبینی و بازنگری قرار گرفت. قوانین و مقررات چوخه؛ شامل ۳۷ ماده و ۳۲ تبصره پس از برگزاری مجامع بازنگری و تشکیل جلسات کارگروه‌های تخصصی با صرف ۵۰۰ نفر ساعت در جلسات شورای راهبردی انجمن چوخه کشور با کسب نظرات کارشناسی واحد دپارتمان ورزش‌های سنتی تطبیق شد و پس از تصویب فدراسیون ورزش روستایی و بازی‌های بومی‌محلی جمهوری اسلامی ایران جهت اجرا به ادارات کل ورزش و جوانان استان های کشور به شرح ذیل ابلاغ شده است و متن کامل آخرین قوانین و مقررات مصوب کشتی باچوخه که امروز با نام چوخه شناخته می شود؛ برای نخستین بار در این سایت منتشر می شود به شرح زیر است:
ماده ۱ ) اصطلاحات در این ورزش از اصطلاحات؛ چوخه، چوخه‌کار، لباس‌چوخه، کمربند‌چوخه، شلوارک‌چوخه، تشک‌چوخه، زمین‌چوخه، فنون‌چوخه، تکنیک‌چوخه، مربی‌چوخه، داور‌چوخه، جدول‌نویس‌چوخه، لیگ‌چوخه و مسابقات‌چوخه استفاده می‌شود.
ماده ۲ ) محدوده اجرا این مقررات مخصوص برگزاری مسابقات چوخه در سطح شهرستان، استان و کشور می باشد.
ماده ۳ ) مسئولیت برگزاری مسابقات مسئولیت برگزاری مسابقات چوخه در حوزه‌های جغرافیایی استان ها و شهرستان ها به ترتیب بر عهده رؤسای انجمن‌ها/کمیته‌های چوخه استان ها/شهرستان ها و برگزاری مسابقات چند‌جانبه بین استان‌ها، کشوری و لیگ بر عهده فدراسیون ورزش روستایی و انجمن چوخه کشور می باشد.
تبصره ۱: مسئول برگزاری مسابقات موظف است تمام قوانین و مقرات چوخه را رعایت کند.
تبصره ۲: ابلاغ مسئولین برگزاری در مسابقات چند جانبه بین استان‌ها و کشوری از سوی فدراسیون ورزش روستایی و انجمن چوخه کشور صادر می‌شود و در مسابقات داخل استانی از سوی انجمن/کمیته چوخه استان و در مسابقات داخل شهرستان از سوی انجمن/کمیته چوخه شهرستان صادر می‌شود.
تبصره ۳: مربیان، سرپرستان تیم‌ها و چوخه‌کاران شرکت کننده در مسابقات نمی‌توانند و نباید در کادر برگزاری همان دوره از مسابقات، دخالت نموده مسئولیت و حتی عضویت داشته باشند.
ماده ۴ ) ناظرین مسابقات نظارت بر حسن برگزاری مسابقات و رعایت کامل قوانین و مقررات این رشته ورزشی در مسابقات چند‌جانبه بین استان‌ها، مسابقات لیگ و مسابقات کشوری برعهده نمایندگان فدراسیون ورزش روستایی/انجمن چوخه کشور می باشد و در سایر مسابقات، حسب مورد برعهده هیئت‌های ورزش روستایی استان ها و شهرستان ها و انجمن‌ها/کمیته‌های چوخه شهرستان‌ها می‌باشد.
ماده ۵ ) کادر برگزاری مسابقات عبارتند از: – مسئول برگزاری مسابقات – سرپرست فنی مسابقات – مسئول کمیته فنی – مسئول کمیته اجرایی – مسئول کمیته داوران – مسئول کمیته انتظامات – مسئول نیروهای انتظامی – مسئول جدول مسابقات – مسئول اکیپ پزشکی یا پزشک‌یار – مسئول اکیپ فیلم‌برداری و بازبینی – مسئول اسکوربرد و وقت‌نگهدار
ماده ۶ ) زمین یا تشک مسابقه مسابقات چوخه در فضاها و سالن‌های سرپوشیده یا در فضاهای ورزشی روباز و روی زمین یا تشک‌چوخه در ابعاد ۱۰×۱۰ و یا ۱۲×۱۲ متر‌مربع ( به‌اضافه حداقل ۲ متر از طرفین برای فضای امن ) برگزار می‌شود و درصورتی‌که امکانبرگزاری مسابقات در چنین فضاهایی وجود نداشته باشد، مسابقات می‌تواند در روی زمین پوشیده از چمن طبیعی یا زمین پوشیده از مخلوط ماسه بادی و خاک ‌اره / خاک نرم سرند شده و خط‌کشی‌شده برگزار می شود.
ماده ۷ ) لباس چوخه چوخه کار باید شخصا زیرپوش، بالاپوش ‌چوخه، شال ‌چوخه و شلوارک‌ چوخه را تهیه نموده و با پوشیدن لباس استاندارد‌ چوخه در مسابقات حضور یابد.
تبصره ۱: داور وسط باید در طول مسابقه بر سلامتی ظاهری و پوشش صحیح لباس چوخه کاران دقت کامل داشته باشد تا در زمان مسابقه؛ شال کمر باز یا پاره نشود، پارچه شلوارک ‌چوخه پایین نیامده و دچار پارگی نگردد و بخش تاخورده‌ی بالاپوش نیز باز نشده و دچار پارگی نشود. تبصره ۲: در صورت پارگی و یا نقص موثر لباس‌چوخه‌کار شامل: بالاپوش،شلوارک و شال‌کمر بایستی با موافقت و دستور داور وسط نسبت به رفع نقص و یا تعویض فوری(حداکثر در مدت دو دقیقه)، اقدام گردد، در غیر این‌صورت حریف او برنده می‌باشد.
تبصره ۳: به همراه داشتن انگشتر و اشیاء فلزی چوخه‌کاران در مسابقات ممنوع است.
تبصره ۴ : لباس چوخه‌کار باید تمیز، خشک و بدون بو باشد.
تبصره ۵ : پوشیدن کفش در مسابقات چوخه ممنوع است.
تبصره ۶ : بهداشت فردی چوخه‌کاران باید رعایت شده و ناخن‌های دست و پای آنان کوتاه باشد.
الف ) بالاپوش‌چوخه: از جنس جاجیم یا پارچه‌ ضخیم و پردوام به رنگ آبی و قرمز می‌باشد و بلندی آن تا پشت ران (که از سر زانو بلندتر نیست) و دارای آستین کوتاه حدفاصل آرنج و شانه با گشادی حداقل پنج سانتی‌متر می باشد به طوری‌که دست حریف (انگشتان دست)، به‌راحتی در آن جا گیرد و آستین کت تا بازو بالا کشیده و تا شود.
ب ) شلوارک‌چوخه : این بخش از لباس چوخه کار از جنس پارچه مقاوم، پردوام، به رنگ سیاه با بند پنبه‌ای دوخته می شود که باید روی شورت پوشیده و لبه‌ی شلوارک تا بیخ ران تا زده شود به‌طوری‌که بشود با انگشتان دست حریف گرفته شود.
پ ) زیرپوش (عرق‌گیر): پوشیدن زیرپوش به رنگ سفید و آستین‌دار تا بالای آرنج و بدون تبلیغات در زیر بالا‌پوش‌چوخه برای چوخه کاران الزامی است.
ث ) شال‌کمر‌چوخه: چوخه کاران باید ۲ عدد شال به رنگ آبی و قرمز از جنس نخ محکم و فشرده به عرض ۴۰ سانتی‌متر و طول ۲ متر که «دو لا» دوخته شده باشد تهیه نمایند به طوری که دست چوخه کاران را بدون آسیب پر نماید.
ماده ۸ ) گروه‌های سنی الف ) گروه سنی نوجوانان: ( داشتن ۱۴ سال تمام تا ۱۷ سال تمام )
ب ) گروه سنی جوانان: ( از شروع ۱۸ سالگی تا ۲۰ سال تمام )
پ ) گروه سنی بزرگسال: از شروع ۲۱ سالگی به بالا (جوانان دارای ۱۸ سال تمام و بالاتر هم مجاز به مسابقه در این گروه هستند).
تبصره ۱: چوخه‌کاران گروه سنی نوجوانان و جوانان می بایست رضایت‌نامه‌محضری جهت شرکت در مسابقات را به سرپرست مسابقات ارائه نمایند.
تبصره ۲: داشتن رضایت‌نامه‌محضری برای چوخه‌کار زیر ۱۸ سال که بخواهد در مسابقات گروه سنی بزرگسالان شرکت نماید، الزامی است.
ماده ۹) وزن‌ها الف ) نوجوانان : ۵۰- ، ۵۵- ، ۶۱- ، ۶۸- ، ۷۶- ، ۹۰- کیلوگرم.
تبصره: چوخه‌کاران می توانند در مسابقات گروه سنی نوجوانان شرکت کنند که سن آنها کمتر از ۱۴سال تمام و بیشتر از ۱۷ سال تمام نباشد و وزن آنها نیز کمتر از ۴۵ کیلوگرم و بیشتر از ۹۰ کیلوگرم نباشد.
ب ) جوانان : ۵۵- ، ۶۰- ، ۶۶- ، ۷۴- ، ۸۴-، ۱۰۵- کیلوگرم.
تبصره: چوخه کاران می توانند در مسابقات گروه سنی جوانان شرکت کنند که سن آنها کمتر از ۱۷ سال تمام و بیشتر از ۲۰ سال تمام نباشد و وزن آنها نیز کمتر از ۵۰ کیلوگرم و بیشتر از ۱۰۵ کیلوگرم نباشد.
پ ) بزرگسالان : ۶۶- ، ۷۴- ، ۸۴- ، ۹۶- و ۹۶+ کیلوگرم.
تبصره ۱: چوخه کارانی می توانند در مسابقات گروه سنی بزرگسالان شرکت کنند که سن آنها بیشتر از ۱۸ سال تمام و وزن آنها کمتر از ۶۰ کیلوگرم نباشد.
تبصره ۲: هر چوخه‌کار در صورت درخواست کتبی خود می‌تواند فقط در یک وزن، بالاتر از وزن خود در مسابقات شرکت کند.
ماده ۱۰ ) آوانس یا ارفاق وزن در تمام وزن‌های مسابقات کلیه گروههای سنی مختلف، هیچ‌گونه ارفاق و آوانسی وجود ندارد.
ماده ۱۱ ) شرایط شرکت چوخه کاران در مسابقات ورزشکارانی مجاز به شرکت در مسابقات چوخه می باشند که توسط انجمن / کمیته چوخه استان یا شهرستان، به اداره کل ورزش و جوانان استان یا اداره ورزش و جوانان شهرستان معرفی شده و سپس با معرفی‌نامه عکس‌دار از اداره کل یا اداره ورزش و جوانان، به سرپرست مسابقات معرفی شوند.
تبصره ۱: هر استان یا شهرستان برای شرکت در مسابقات استانی و شهرستانی می‌تواند یک‌نفر سرپرست، یک‌نفر مربی، یک‌نفر راننده و در هر وزن حداکثر دو نفر چوخه‌کار جهت هر دوره از مسابقات معرفی نماید.
تبصره ۲: هر چوخه کار در طول سال (از ابتدای فروردین تا پایان اسفند همان سال) فقط می‌تواند از یک شهرستان یا استان توسط ادارات کل ورزش و جوانان استان یا اداره ورزش و جوانان شهرستان به مسابقات مختلف معرفی شود.
تبصره ۳: چوخه کارانی که به‌عنوان عضو یک تیم ورزشی چوخه در یک باشگاه ورزشی، قرارداد منعقد می‌کنند می توانند در قالب مسابقات لیگ چوخه در کلیه مسابقات باشگاهی شرکت نمایند.
تبصره ۴: داشتن و ارائه اصل کارت ملی و اصل کارت بیمه ورزشی معتبر
ماده ۱۲ ) داوران مسابقات هر زمین/تشک مسابقه توسط ۳ نفر داور و یک‌نفر داور وقت نگهدار با ترکیب زیر اداره می شود : – یک‌نفر داور وسط – دو نفر داور کنار ( رئیس تشک و قاضی مسابقه) – یک نفر وقت نگه‌دار با پوشش متفاوت از لباس داوران.
تبصره ۱: انتخاب داوران مسابقات چوخه کشوری،استانی و شهرستانی به عهده رئیس کمیته داوران مربوط به آن مسابقه می باشد.
تبصره ۲: سرپرست مسابقات موظف است از داوران منتخب، حداقل ۴۸ ساعت قبل از زمان وزن کشی چوخه کاران، به صورت کتبی و به طور رسمی دعوت به عمل آورد. تبصره ۳: تعیین و تنظیم جایگاه داوران مسابقات به عنوان داور وسط، رئیس تشک یا زمین مسابقه و قاضی مسابقه به عهده رئیس کمیته داوران مربوط به آن مسابقات می‌باشد.
تبصره ۴: رقابت‌های حساس و رده‌بندی و فینال چوخه کاران توسط زودتر این داوران شوخ داوری می‌شود. تبصره ۵: افرادی‌که مدرک داوری چوخه ندارند نمی‌توانند و نباید در هیچ‌یک از مسابقات چوخه داوری کنند. تبصره ۶: تعداد داوران مورد نیاز هر مسابقات بر اساس تعداد هر تشک چوخه یا زمین مسابقه در طول یک روز، بین ۶ تا ۸ نفر داور و یک‌نفر وقت نگهدار تعیین می‌گردد.
ماده ۱۳ ) لباس داوران لباس داوران چوخه در سطح کشور یکسان می باشد و شامل: تی‌شرت سفید با آرم فدراسیون ورزش روستایی و انجمن چوخه کشور، کفش کتانی سفید و شلوار سورمه‌ای به‌همراه سوت و مچ بند با دو رنگ آبی و قرمز است که بایستی توسط هر یک از داوران چوخه تهیه گردد.
ماده ۱۴ ) موقعیت و وظایف داور وسط داور وسط اصولاً روی تشک یا زمین مسابقه مستقر می‌شود و مسابقه را مدیریت می کندو از سوت و مچ‌بند (به رنگ آبی و قرمز) استفاده می‌کند و همواره فاصله خود را به‌طور فعال و مستمر با چوخه‌کاران حفظ می‌کند و از این‌که تماشاگران، عوامل اجرایی و انتظامی، خبرنگاران و تصویربرداران در وضعیتی قرار گرفته باشند که مزاحم مبارزه چوخه کاران نباشند، اطمینان حاصل می‌نماید.
ماده ۱۵ ) وضعیت آراء داوران الف) رئیس تشک‌چوخه یا زمین‌مسابقه باید رای خود را بعد از رای داور وسط و قاضی تشک اعلام نماید. ب ) در صورت اختلاف نظر بین داور وسط و قاضی، تایید کننده نهایی رای، رئیس تشک است و دو داور کناری باید ضمن اعلام برنده مسابقه، فرم مخصوص داوری را تکمیل، امضاء و به سرپرست فنی مسابقات تحویل نمایند.
پ ) قاضی مسابقه ضمن نظارت بر مسابقه و تغییرات تابلو امتیازات (اسکوربرد) نتایج را در برگ داوری ثبت می‌کند و هنگامی که داور وسط امتیازی به چوخه‌کار می دهد، رای خود را به رئیس تشک اعلام می‌کند. ث ) داور وسط با دو داور کناری (رئیس تشک و قاضی) در قضاوت هماهنگ می باشد و سه نفر اعضای کمیته فنی نیز باید تسلط کامل بر مسابقه داشته و در طول مسابقه نیز کاملاً بر اجرای فنون و امتیازات رد و بدل شده، تسلط کامل داشته باشند.
ماده ۱۶ ) جدول نویسی سرپرست مسابقات؛ یک نفر از افراد متخصص در امر جدول نویسی را به همراه دو نفر دیگر برای جدول‌نویسی مسابقات تعیین می کند تا زیر نظر مستقیم وی و با همکاری سرپرست فنی مسابقات، جدول مسابقات را به‌صورت یک‌حذفی تنظیم کند و به کمک همکاران خود نسبت به ثبت نتایج و تکمیل جدول رقابت‌های چوخه‌کاران، از ابتدا تا انتهای مسابقات اقدام نماید.
ماده ۱۷ ) کمیته فنی مسابقات سرپرست مسابقات؛ یک نفر از افراد معتمد و متخصص در رشته ورزشی چوخه را که دارای عناوین قهرمانی باشد و بتواند وظیفه نظارت فنی بر مسابقات را به خوبی انجام دهد به عنوان مسئول کمیته فنی و دو نفر دیگر از پیشکسوتان این رشته ورزشی را به عنوان اعضای کمیته فنی انتخاب می کند تا زیر نظر مستقیم وی انجام وظیفه نمایند.
ماده ۱۸ ) وظایف کمیته فنی الف ) اعضای کمیته فنی بر کلیه امور فنی مسابقات و رقابت‌های چوخه‌کاران نظارت می نمایند.
ب ) مسئول کمیته فنی در هنگام بازبینی فیلم مسابقات، تصمیم‌گیری در مورد تقلب احتمالی چوخه‌کار در وزن کشی و همچنین در مورد تبانی و تمارض احتمالی چوخه‌کاران به عنوان عضو هیئت سه نفره داوری خواهد بود.
پ ) کمیته فنی می‌تواند در تنش‌های احتمالی طرف مشورت سرپرست مسابقات قرار گرفته و به ایجاد آرامش و حفظ آن در مسابقات کمک نمایند.
ت ) انتخاب فنی‌ترین چوخه‌کار و با اخلاق‌ترین چوخه‌کار مشترکان به عهده سرپرست فنی مسابقات، مسئول کمیته فنی مسابقات و مسئول کمیته داوران مسابقات می باشد .
ث ) اخطار سوم به چوخه‌کار با تایید کمیته فنی داده خواهد شد.
ج ) چنانچه هر سه داور مسابقه، هم‌رای باشند، کمیته فنی، حق دخالت در آن مسابقه را ندارد.
ماده ۱۹ ) بازبینی فیلم مسابقات وجود دوربین‌های فیلم‌برداری و مانیتور متناسب با تعداد تشک الزامی است و مسئول بازبینی فیلم مسابقات می‌تواند با استفاده صحیح و به‌موقع از این تجهیزات، نقش مهمی در رفع ابهامات داوران و رفع اعتراضات احتمالی مربیان، چوخه‌کاران و طرفداران آنها در مسابقات را ایفا نمایند.
الف ) سرپرست فنی مسابقات در صورت اعتراض مربی چوخه‌کار و درخواست بازبینی فیلم مسابقه به همراه مسئول کمیته فنی و مسئول کمیته داوران (به‌عنوان اعضای هیات سه نفری داوری مسابقات)، فیلم مسابقه‌ی مورد اختلاف را بازبینی نموده و نتیجه داوری را جهت اعمال رای، به داور وسط ابلغ می نماید.
ب ) در صورت رد اعتراض مربی، به حریف مقابل یک امتیاز داده خواهد شد.
ماده ۲۰ ) انضباط مسابقات هرگونه بی‌نظمی و اخلال در مسابقات توسط هر یک از مسئولین و اعضای کادر برگزاری مسابقات، چوخه‌کاران و تماشاگران تیم‌ها و سایر افراد، موجب اخذ تصمیمات و محرومیت ها توسط کمیته انظباطی می‌گردد.
ماده ۲۱ ) محرومیت‌ها الف ) چوخه کاری که به هر دلیل از تصمیمات داوران سرپیچی کند و طبق نظریه کمیته فنی و کمیته انضباطی و تایید سرپرست مسابقات، هتک حرمت نماید از مسابقات حذف می شود و برایش توسط کمیته انظباطی از ۲ ماه تا ۶ ماه محرومیت از شرکت در کلیه مسابقات ورزشی در نظر گرفته می‌شود.
ب ) اهانت چوخه‌کار به رقیب و تماشاگران بر اساس نظر کمیته فنی و کمیته انضباطی و تایید سرپرست مسابقات با ۲ ماه تا ۶ ماه محرومیت از شرکت در مسابقات ورزشی مواجه خواهد شد.
پ ) درصورتی‌که چوخه‌کاران تبانی کنند و آن‌طوری که وظیفه دارند، مبارزه نکنند و یا به‌طور ساختگی زورآزمایی کنند و یا بدون آسیب‌دیدگی که کتباً مورد تأیید پزشک یا پزشک‌یار مسابقات باشد، مسابقه را به حریف ببازند، به‌منزله‌ی تبانی در مسابقات تلقی خواهد شد و بر پایه‌ی تصمیم هیات سه نفری داوری مسابقات شامل: سرپرست فنی مسابقات به‌عنوان رئیس و مسئول کمیته فنی و مسئول کمیته داوران به‌عنوان اعضای این هیات، بازنده و از ادامه‌ی مسابقات محروم می‌شوند و توسط کمیته انضباطی برای این‌گونه افراد، بین ۲ ماه تا ۶ ماه محرومیت از شرکت در مسابقات ورزشی در نظر گرفته خواهد شد.
ت ) ورزش‌کاران و چوخه‌کارانی که آزمایش دوپینگ آن‌ها توسط فدراسیون پزشکی ورزشی کشور مثبت اعلام شده باشد و یا اعلام شود.
ث ) تقلب در وزن‌کشی.
ماده ۲۲ ) هیات داوری مسابقات الف ) ترکیب اعضاء هیئت سه نفره داوری مسابقات از سه نفر با ترکیب زیر تشکیل می شود و تصمیمات آن با حداقل دو رای از سه رای اجرا می گردد: ۱. سرپرست فنی مسابقات به عنوان رئیس هیئت داوری. ۲. مسئول کمیته فنی و مسئول کمیته داوران به عنوان دو عضو دیگر این هیات. ب ) وظایف هیات داوری: ۱. بازبینی فیلم مسابقات طبق بند الف ماده ۱۹ و اعلام رای خود به داور وسط. ۲. بررسی مسائل تبانی و تمارض احتمالی چوخه‌کاران و اعلام رای خود به کمیته انضباطی مسابقات جهت اعمال محرومیت‌های قانونی. ۳. بررسی شکایات احتمالی در خصوص تقلب در وزن کشی‌ها و اعلام به کمیته انضباطی مسابقات جهت اعمال محرومیت‌های قانونی. ۴. انتخاب فنی‌ترین چوخه‌کار و با اخلاق‌ترین چوخه‌کار
ماده ۲۳ ) اکیپ پزشکی یا پزشک‌یار حضور اکیپ پزشکی یا پزشک‌یار به همراه کیف اورژانس امدادگری و کمک‌های اولیه در تمام مسابقات چوخه الزامی است و برگزاری مسابقات بدون حضور پزشک یا پزشک‌یار و آمبولانس، ممنوع است. ماده ۲۴ ) شرایط برد با ضربه فنی الف) سایه انداختن شانه‌ها و تماس شانه‌های چوخه کار با زمین یا تشک. ب ) چرخش حول محور شانه‌ها روی آرنج با تماس باسن. پ ) تکیه دادن به آرنج‌ها در شرایطی که چوخه کار با باسن روی زمین یا تشک قرار گیرد. ت ) لحظه‌ای که فنی از سر پا اجرا گردد و حریف به خاک بیفتد ولی بلافاصله، فنی بدون عوض شدن دست اجرا گرددکه منجر به ضربه فنی شود، ضربه فنی پذیرفته است. ث ) سه اخطاره شدن.
ماده ۲۵ ) شرایط برد با امتیاز فنی الف ) در صورتی که چوخه‌کار با اجرای فم، حریف را به روی شکم ببرد و اصطلاحا او را خاک نمایدو تسلط بر او پیدا کند مجری فن یک امتیاز کسب می‌کند.
ب ) چنانچه فن در داخل تشک اجرا شود و حریف در خارج از محدوده‌ی تشک یا زمین‌چوخه ضربه فنی شود، دو امتیاز به مجری فن داده می‌شود.
پ ) در صورت کم‌کاری و هل‌دادن، دفاع و نافرمانی از دستورات داور وسط، به چوخه‌کار کم‌کار و خاطی برای بار اول تذکر و در صورت تکرار اخطار داده می‌شود و به حریفش نیز یک امتیاز داده خواهد شد.
ت ) چنانچه چوخه‌کار در جریان مسابقه بعد از سوت داور تکنیک و فن اجرا کند هیچ‌گونه امتیازی به مجری فن داده نمی‌شود و داور بایستی به چوخه‌کاری که بعد از سوت داور اجرای فن کرده، تذکر دهد.
ث ) اگر چوخه کار در جریان مسابقه، هم‌زمان با سوت داور یا قبل از آن، تکنیک و فن اجرا کند، درست می‌باشد و داور باید امتیاز اجرای فن را بدهد.
ج ) اگر زمان اجرای فن با پایان مسابقه تلاقی کند و منجر به امتیاز فنی شود، امتیاز داده خواهد شد در غیر این‌صورت حالت اجرا، منجر به کسب امتیاز نخواهد شد.
چ ) اگر اختلاف امتیاز بین دو چوخه‌کار به عدد ۶ برسد مبارزه تمام و چوخه‌کار دارای شش امتیاز بیشتر به‌‌عنوان برنده با ضربه فنی اعلام می‌گردد .
ماده ۲۶ ) زمان و شرایط وزن‌کشی الف ) وزن‌کشی در مسابقات استانی و کشوری از ساعت ۱۷ الی ۲۰ روز قبل از مسابقات انجام می‌شود.
تبصره ۱: در مواردی که به تشخیص سرپرست مسابقات و مسئول کمیته فنی و مسئول کمیته داوری مسابقات به زمان بیشتری برای وزن‌کشی نیاز باشد؛ ساعت وزن کشی تا ۲ ساعت قابل افزایش است.
تبصره ۲: وزن‌کشی از افرادی‌که مروج تبلیغ فرهنگ مغایر با فرهنگ پهلوانی و ارزش‌های دینی و ملی باشند و یا بر روی بدن خود خال‌کوبی و آرایش‌های نامتعارف داشته باشند، ممنوع است.
ب ) وزن‌کشی از افرادی‌که دارای اصل معرفی‌نامه عکس‌دار از اداره کل یا اداره ورزش و جوانان ممهور به مهر این ادارات باشند، انجام می‌شود.
تبصره ۳: قرعه‌کشی چوخه‌کاران؛ هم‌زمان با وزن‌کشی و برداشتن شماره تصادفی توسط آنان با حضور اکثریت سرپرستان تیم‌های شرکت کننده در مسابقات انجام می‌شود.
تبصره ۴ : نتایج حاصل از قرعه کشی به امضای اکثریت سرپرستان تیم‌های شرکت‌کننده در قرعه‌کشی می‌رسد و نسخه ای از آن در اختیار سرپرستان کلیه تیم ها، سرپرست فنی، رئیس کمیته فنی، رئیس کمیته داوران و رئیس کمیته انظباطی مسابقات قرار داده می شود.
ماده ۲۷ ) شروع مسابقه مسابقه ابتدا با کسب اجازه داور وسط از کادر داوری و سپس سوت داور وسط شروع خواهد شد.
ماده ۲۸ ) مدت مسابقه الف ) نوجوانان : مدت مسابقه نوجوانان یک وقت چهار دقیقه‌ای می‌باشد که در صورت عدم نتیجه یا تساوی، دو دقیقه وقت اضافه با سی ثانیه استراحت، منظور می‌گردد و با کسب اولین امتیاز توسط هر یک از چوخه‌کاران، مبارزه قطع و چوخه‌کاری که در طی این دو دقیقه، اولین امتیاز را کسب کند، برنده‌ی مسابقه خواهد بود.
تبصره : اگر در پایان رقابت، هر دو حریف از نظر امتیازات مساوی باشند یا هیچ امتیازی را به دست نیاورند هر کدام از حریفان که سبک‌تر باشند، برنده مسابقه اعلام می‌گردد.
الف ) جوانان و بزرگ‌سالان: مدت مسابقه جوانان و بزرگ‌سالان یک وقت پنج دقیقه‌ای می‌باشد که در صورت عدم نتیجه یا تساوی، دو دقیقه وقت اضافه با سی ثانیه استراحت، منظور می‌گردد و با کسب اولین امتیاز توسط هر یک از چوخه‌کاران، مبارزه قطع و چوخه‌کاری که در طی این دو دقیقه، اولین امتیاز را کسب کند، برنده‌ی مسابقه خواهد بود.
تبصره : اگر در پایان رقابت، هر دو حریف از نظر امتیازات مساوی باشند یا هیچ امتیازی را به دست نیاورند هر کدام از حریفان که سبک‌تر باشند، برنده مسابقه اعلام می‌گردد.
ماده ۲۹ ) واگذاری یا انصراف از مسابقه چوخه‌کاران به‌هیچ‌وجه حق بخشیدن مسابقه و یا انصراف از مسابقه به‌نفع حریف را ندارند و باید مبارزه کنند، چوخه کار بازنده باید در میدان با لباس کامل این رشته ورزشی حضور یابد تا برنده مشخص شود.
ماده ۳۰ ) عدم حضور در میدان مسابقه چنانچه ورزشکاری بعد از سه مرتبه اعلام مجری مسابقات در میدان مسابقه حاضر نشود بازنده اعلام می‌گردد و کمیته انظباطی بایستی برایش از ۲ ماه تا ۶ ماه محرومیت در نظر بگیرد.
تبصره : درصورتی‌که چوخه‌کاری بدون تایید کتبی آسیب‌دیدگی توسط پزشک یا پزشک‌یار مسابقات در میدان مسابقه حاضر نشود و مبارزه نکند به منزله تبانی تلقی خواهد شد و کمیته انضباطی برای ورزشکار خاطی از ۲ ماه تا ۶ ماه محرومیت در نظر خواهد گرفت.
ماده ۳۱ ) موارد اخطار و تذکر الف ) اجرای کلیه فنونی که از زانو به پایین با دست اجرا گردد از جمله: ۱. انواع زیرگیری از زانو به پایین ۲. انواع بز کشی و گرفتن زیر یک خم یا دو خم از ناحیه زانو به پایین.
ب ) اجرای میان‌کوب پایین‌تر از زانو و قرار دادن ساق پای حریف بین دو ران.
پ ) گذاشتن کف پا روی ران و یا روی پای حریف به منظور متوقف نمودن مبارزه.
ت ) گرفتن یقه‌ی حریف به‌صورت ضربدری و کشیدن بالاپوش چوخه بر سر حریف جلوگیری از دید حریف و یا یک دست هر دو یقه‌ی حریف را از ناحیه گلو گرفتن.
ث ) گرفتن پنجه دست و زدن به سر و صورت حریف.
ج ) اجرای کلیه فنونی که بر خلاف جهت مفاصل باشد از جمله گرفتن و پیچاندن انگشتان بر خلاف مفصل.
چ ) اجرای فنون غیرمجاز و ضربه زدن عمدی مثل گرفتن گردن حریف با یک دست یا دو دست.
ح ) کم‌کاری و فرار کردن چوخه‌کار.
ماده ۳۲ ) ورود و خروج از میدان مسابقه الف) اگر ورود چوخه‌کار رقیب به میدان مسابقه و خروج آنها از میدان با اجازه و سوت داوری انجام نشود، اخطار دارد.
ب ) هل‌دادن به منظور خارج کردن حریف از زمین مسابقه بدون اینکه عملاً قصد اجرای فن را داشته باشد برای بار اول تذکر و در صورت تکرار یک اخطار دارد. پ ) چنانچه اجرای فن در داخل زمین یا تشک مسابقه آغاز شود ولی در خارج از زمین مسابقه اجرا گردد اخطار ندارد.
ت ) اگر چوخه‌کاران در زمان هماوردی و اجرای تکنیک و فن به بیرون از زمین مسابقه بروند اخطار ندارد.
ماده ۳۳ ) اخطار کم‌کاری و هل‌دادن وقتی‌که داور می‌خواهد به یکی از چوخه‌کاران تذکر دهد با اشاره‌ی دست نسبت به تذکر کم‌کاری، هل‌دادن و مانند آن اقدام می‌نماید.
ماده ۳۴ ) وقت تلف شده زمان‌های تلف شده بین مسابقه ( توقف‌های غیر قابل قبول) جزء زمان مسابقه محسوب نمی‌شود.
ماده ۳۵) پایان مسابقه و اعلام نتیجه پایان هر مسابقه با ضربه فنی یا امتیاز بیشتر توسط داور وسط مشخص می‌گردد و داور وسط با بلند کردن دست برنده مسابقه، وی را در دو جهت میدان معرفی می‌کند.
ماده ۳۶ ) آسیب‌دیدگی زمان درمان چوخه‌کار آسیب‌دیده حداکثر دو دقیقه اعلام می‌شود و درصورتی‌که پزشک یا پزشک‌یار مسابقه تشخیص دهد که چوخه‌کار مصدوم نمی‌تواند و یا نباید به مسابقه ادامه دهد، نتیجه به نفع حریف او مقابل اعلام می شود.
ماده ۳۷ ) وظایف میزبان مسابقات مسئولیت تهیه و تامین کلیه وسایل مورد نیاز مسابقات و انجام کلیه امور پشتیبانی اعم از اسکان و تغذیه و ایاب و ذهاب چوخه کاران شرکت‌کننده در مسابقات، سرپرستان، مربیان و کادر برگزاری مسابقات، از محل اسکان آن‌ها به محل‌های وزن‌کشی مسابقات و پذیرایی به عهده میزبان است.
تبصره : نظارت بر حسن انجام وظایف میزبانی حسب مورد بر عهده نماینده فدراسیون ورزش روستایی، انجمن چوخه کشور، انجمن/کمیته چوخه استان و شهرستان می باشد.
جوایز کشتی با چوخه نیز به سبب ماهیت سنتی و ملی اش متفاوت است. در اصطلاح به فاتحان میدان چوخه «قند» اهدا می‌شود، کسی که نفر اول شود قند اول را به او می‌دهند و نفرات دوم و سوم هم به تناسب قندهای دیگر می‌گیرند. در کنار قند، هدایایی نظیر شتر، قوچ، قالی و گوسفند، لوازم منزل، وجه نقد و سکه عاید پهلوانان این مسابقات می‌شود. غالباً به‌طور سنتی جوایز کشتی با چوخه از نمادهای زندگی عشایری و روستایی در نظر گرفته می‌شود. گاهی اوقات نیز از دست بافته‌های عشایر نظیر قالی و جاجیم و گلیم استفاده می‌شود. البته این جوایز می‌تواند در مناطق مختلف متفاوت باشد، مهم این است که جوایز متناسب با شأن این ورزش بوده و پشتوانه‌ای برای کشتی‌گیر باشد.
مسابقات کشتی با چوخه خراسان قبل از آمدن روی تشک در سرای خان‌ها، عروسی‌ها، روز عید فطر و ۱۴ فروردین روی چمن و خاک نرم برگزار می‌شد. کشتی با چوخه از دیرباز معمولاً در دل طبیعت و محیط‌های باز برگزار می‌شده‌است. چنانچه اکثر گودهای کشتی با چوخه کنونی که از قدیم دایر بوده‌اند، مانند گود پهلوان ججو در ریواده، گود زیارتگاه سلطان زیرابه در روستای امام وردی خان قوچان، گود روستای رهورد در قوچان، گود زینل خان در اسفراین، گود امام مرشد در فاروج و دیگر گودها که در مناطق تفریحی و دامان طبیعت قرار دارند.
کشتی روی خاک نرم یا چمن و با حضور انبوه تماشاگرانی از زن و مرد و پیر و جوان برگزار می‌شود. امروزه این مسابقات در اواسط زمستان و در بهمن ماه در مانه و سملقان، هشتم فروردین در ریواده، ۱۲ فروردین هر سال در شیروان، ۱۳ فروردین در بجنورد به صورت استانی با حضور پهلوانان نامدار این خطه برگزار می‌شود. اما رقابت‌های اصلی و ملی همه ساله در روز ۱۴ فروردین در گود زینل خان شهرستان اسفراین برگزار می‌شود.پشم چینی گوسفندان در خراسان شمالی بین کردها به پز برین معروف است در این میان به وسیلهٔ "هورینگ" یا همان قیچی پشم زنی، به سراغ بره‌هایی که پشم حنایی و زیبا دارند می‌روند، به پشم چیده شده که اولین بار بدست ممی آید "لواگ می‌گویند. سایر پشم‌هایی که چندین بار از بدن گوسفندان بزرگتر چیده می‌شود "هری" می‌نامند. لوا بدست آمده شسته، سپس حلاجی و «تیت» شده آنگاه به وسیلهٔ دوک یا تشی آن پشم‌ها را می‌ریسند تا توپ نخ و گریف بدست آید. سپس دار یا «تون» آماده می‌شود و نخ‌ها در کنار هم یکرنگ و همدست بافته می‌شوند و پارچه‌ای که از لوا یا هری بود ساخته می‌شود و به این پارچه چوخ گفته می‌شود. پارچه چوخ «توک» یاپرز داده می‌شود پس از پایان کار جوانان و پهلوانان که عموماً ورزشکار هستند پارچه چوخ را برای تبدیل شدن به پالتو، کت و شلوار و پاتابه به دست خیاط می‌دهند. کشتی گیران و پهلوانان می‌بایست پالتوی چوخ را در هنگام مبارزه کشتی به تن می‌کردند و این از قوانین اولیه کشتی محسوب می‌شد و از این لحاظ کشتی را چوخه نام نهادند و این کشتی به کشتی چوخه شهرت یافت. لباس چوخه در آن روزگار مقوام‌ترین لباس عشایر کرد شمال خراسان بود به‌طوری‌که هیچ پارچه دیگری مثل پارچه چوخه در مبارزه کشتی گیران دوام نمی‌آورد.
میدان کُشتی که دایره‌ای با قطر ۱۰ متر است و کشتی در آنجا برگزار می‌شود. اجرای کشتی به شکل سنتی و بدون کلیشه (کشتی روی خاک و با سرنا و دهل) انجام می‌شود. تمام زیبایی کشتی با چوخه برگزاری آن به شکل سنتی است که می‌تواند برای تمام قشرها و رده‌های سنی جذابیت داشته باشد. کشتی با چوخه همیشه در فضای باز و دل طبیعت و اماکن تفریحی و روی خاک نرم یا چمن برگزار می‌شده‌است. ضروری است در حال حاضر نیز تا جایی که امکان دارد این امر لحاظ شود. دست دادن قبل از کشتی نیز از زیبایی‌های این ورزش است. گودهای کشتی سنتی و معروف در شهرهایی مثل قوچان، اسفراین و ریواده نظیر گودهای رهورد و سلطان زیرابه و چشمه زینل خان و ججو الگوهای بسیار بارزی برای این مورد است.
با نواختن دهل و سرنا (زورنه) توسط بخشی‌ها، چوخه‌کاران حول میدان مسابقات به حرکت در می‌آیند و خود را گرم می‌کنند و برای مسابقه آماده می‌شوند. نوای دهل و سورنا بانگ آوازی نیز برای خبر کشتی است و از مردم می‌خواهد که جمع شوند و با دل و جان به تماشای کشتی بنشینند. موسیقی کردی که با تم‌های سنگین و رزمی نواخته می‌شود. دو نوازنده سرنا و دهل با نواختن موسیقی حال و هوای خاصی به ورزش کشتی می‌دهند، در حین مسابقات نوای سرنا و دهل یا قشمه و دهل بخشی‌ها با ریتم خاصی شروع شده و به تدریج که کشتی اوج می‌گیرد ریتم آن نیز تندتر می‌شود و وقتی زورآزمایی چوخه‌کاران به اوج می‌رسد و بر سرعت چوب طبل و سرنا می‌افزایند.