هواپیمایی ماهان
هواپیمایی ماهان شرکت هواپیمایی خصوصی ایرانی است و آشیانه اصلی این شرکت در شهر کرمان قرار دارد. این شرکت در سال ۱۳۷۱ در کرمان تأسیس گردید و نام ماهان ایر نیز برگرفته از ماهان شهری در ۳۵ کیلومتری کرمان است. سهام‌دار عمدهٔ این شرکت مؤسسه خیریه مولی‌الموحدین است. شرکت هواپیمایی ماهان هم‌اکنون ناوگانی متشکل از ۳۷ فروند هواپیمای مسافربری و باری را در اختیار دارد و روزانه به ۲۰ مقصد، در اروپا، آسیا و خاورمیانه، پروازهای مستقیم دارد. این شرکت هواپیمایی از سال ۲۰۱۱ به دلیل خدمات‌رسانی به سپاه پاسداران، تحت تحریم آمریکا، و از ۲۰۱۹ با ممنوعیت پرواز آلمان و فرانسه قرار دارد. برخی منابع هواپیمایی ماهان را عامل انتقال ویروس کرونا به ایران می‌دانند.
شرکت هواپیمایی ماهان، به مرکزیت شهر تهران، از لحاظ ناوگان هوایی و مسافر حمل شده به عنوان بزرگترین شرکت هواپیمایی ایران به‌شمار می‌آید. این شرکت در سال ۱۳۷۱ با برخورداری از دو فروند هواپیمای مسافربری، تأسیس گردید. شرکت هواپیمایی ماهان خدمات رسانی خود را در سال ۱۳۷۲ با برقراری پرواز بین شهر کرمان و پایتخت ایران، تهران، آغاز نمود. شروع پروازهای بین‌المللی این شرکت به اواخر سال ۱۳۷۲ بر می‌گردد که طی آن پرواز تهران به مقصد دبی صورت پذیرفت.
در سال ۱۳۷۸ اولین هواپیمای ایرباس ای۳۰۰ به ناوگان هواپیمایی ماهان ملحق گردید و در سال ۱۳۷۹ به عضویت در انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی (یاتا) پیوست. در سال ۱۳۸۰ شرکت، هواپیمای‌های پیشرفته ایرباس ای۳۱۰ را وارد، که باعث تقویت ناوگان و بالا رفتن توان شرکت جهت انجام پروازهای دوربرد به مسیرهای خاوردور شد. در سال ۱۳۸۱ مقاصد جدید پروازی همچون دوسلدورف در آلمان، کلمبو در سری‌لانکا و دهلی در هند، به شبکه پروازی ماهان اضافه گردید. در سال ۱۳۸۳ مسیر بیرمنگام در انگلستان به عنوان دومین مقصد اروپایی هواپیمایی ماهان راه‌اندازی گردید.
در سال ۱۳۸۴ با ورود ۴ فروند ایرباس ای۳۲۰ (A-320) به ناوگان ماهان وارد گردید و این شرکت به تنها شرکت هواپیمایی دارنده ناوگان مدرن در ایران تبدیل شد. شروع پروازهای ماهان به مقاصد منچستر و لاهور در پاکستان در سال ۱۳۸۵ آغاز گردید. در سال ۱۳۸۶ تعداد پروازهای دوبی به دو بار در روز افزایش و پرواز بانکوک را به صورت روزانه انجام شد. همچنین ۳ فروند هواپیمای مدرن بوئینگ ۷۴۷-۴۰۰ به ناوگان اضافه گردید.
در ادامه روند رو به رشد شرکت هواپیمایی ماهان، نوسازی ناوگان این شرکت از طریق افزودن هواپیماهای دور برد و پهن پیکر ایرباس ۳۴۰ که به تدریج از سال ۱۳۸۴ به ناوگان هوایی افزوده شدند، این شرکت موفق گردید تا ظرفیت جدیدی در مسیرهای پروازی موجود خود ایجاد کرده و در صدد توسعه مقاصد پروازی خود در سطح بین‌المللی باشد. .
در سال ۱۳۸۹ افتتاح پرواز مستقیم از تهران به آلماتی در قزاقستان انجام شد. برقراری پروازهای مستقیم بین تهران و شانگهای و همچنین اصفهان به استانبول در سال ۱۳۹۰ آغاز گردید. شرکت تعداد ناوگان در سال ۱۳۹۱ به ۴۵ هواپیما افزایش داد و که مقارن با افزایش پروازها به اربیل و آنکارابود. در سال ۱۳۹۲ شروع پروازهای ماهان به کویت از طریق تهران و شیراز آغاز و همچنین پروازهای تهران-گوانگ‌ژو به سه پرواز در هفته افزایش یافت.
در حال حاضر این شرکت از تعداد ۶۰ فروند هواپیما جهت انجام پروازهای خود به ۲۴ مقصد بین‌المللی در اروپا، خاور دور و خاورمیانه (شامل شهرهایی همچون دوسلدورف، مونیخ، میلان، مسکو، کیف، پاریس، کپنهاگ، استانبول، آنکارا، شانگهای، گوانگژو، پکن، بانکوک، کوالالامپور، دهلی، دبی، آتن، آلماتی، ایروان، بغداد، نجف، بیروت، دمّام، دمشق، اربیل، جده، کابل، کویت، ...) بهره می‌برد.. همچنین شرکت هواپیمایی ماهان دارای شبکه پرواز گسترده داخلی به مقصد ۳۲ شهر می‌باشد.
بیش از پنج میلیون و چهارصد هزار نفر مسافر در سال ۱۳۹۴ توسط شرکت هواپیمایی ماهان جابجا شده‌اند که از این تعداد، نزدیک به دو میلیون و چهارصد هزار نفر در مسیرهای بین‌المللی پرواز داشته‌اند.
حسین مرعشی (پسرعموی عفت مرعشی، همسر اکبر هاشمی رفسنجانی و عضو هیئت مؤسس مؤسسه خیریه مولی‌الموحدین، سهام‌دار عمده هواپیمایی ماهان) در مصاحبه با شفاف در خصوص چگونگی راه‌اندازی ماهان ایر این چنین گفته
در سال ۱۳۹۵ پروازهای ماهان به کیف، کپنهاگ، پاریس، مسکو و افزایش پروازها در مسیرهای خاور دور را ه اندازی سیستم دریافت کارت پرواز اینترنتی از طریق سایت این شرکت آغاز شد.
هواپیمایی ماهان در تاریخ ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۷ به دلیل نقص در مسائل ایمنی در "فهرست سیاه" اتحادیه اروپا قرار گرفت و پروازهای این شرکت به دوسلدورف و منچستر و دیگر مقاصد اروپایی لغو شد. نهایتاً اتحادیه اروپا در تاریخ ۲۴ ژوئیه ۲۰۰۸، تقریباً یک سال پس از آن‌که ماهان ایر را به خاطر «عدم رعایت استاندارهای ایمنی» در فهرست سیاه قرار داده بود، نام این شرکت را از این فهرست خارج کرد.
در ۲۱ مارس ۲۰۰۸، وزارت بازرگانی آمریکا چندین شرکت را به‌خاطر فروش ۳ فروند هواپیمای ساخت آمریکا به ماهان ایر، به مدت شش ماه از برخورداری از امتیازات تجاری دولت آمریکا محروم کرد. هواپیمایی ماهان در ۱۲ اکتبر ۲۰۱۱ از سوی ایالات متحده آمریکا به اتهام حمل مخفیانهٔ اسلحه و کمک به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و نفرات از جمله برای شرکت در جنگ داخلی سوریه تحریم شد.
هواپیمایی ماهان در سال ۲۰۱۵ بادور زدن تحریم‌ها ۹ فروند ایرباس را به ناوگان خطوط هوایی‌اش اضافه کرد. مقام‌های ایالات متحده تهدید کردند که به‌دلیل نقض تحریم‌های آمریکا، این هواپیماها به محض خروج از کشور مصادره یا پرواز آن‌ها ممنوع خواهد شد. در واکنش به این اتفاق علیرضا جهانگیریان رئیس سازمان هواپیمایی ایران بیانات طرف آمریکایی را مغایر با قوانین بین‌المللی دانست و گفت: «تا زمانی که مجوز پروازها صادر نشده و در این زمینه کارشکنی صورت نگرفته‌است، نمی‌توان اظهارنظر قطعی کرد، ولی در صورت پیش آمدن چنین شرایطی ایران از طریق قوانین بین‌المللی اقدام خواهد کرد».
در فوریهٔ ۲۰۱۹ یک مقام ارشد دولت آلمان به خبرگزاری رویترز گفت که به دلیل مسائل امنیتی و تردید نسبت به استفاده از هواپیمایی ماهان برای مقاصد نظامی، مجوز این شرکت برای فعالیت در آلمان لغو شده‌است.
خبرگزاری فرانسه در مارس ۲۰۱۹ از لغو پروازهای شرکت ماهان به مقصد فرانسه از ابتدای آوریل ۲۰۱۹ خبر داد که وزارت خارجه فرانسه نیز این خبر را تأیید کرد. تیم امور خدمات شرکت ماهان به خبرگزاری فرانسه گفت که «این اقدام به دلیل تحریم‌های وضع شده علیه ایران انجام شده‌است.»
هواپیمایی ماهان به حدود ۳۰ مقصد داخلی و ۲۵ مقصد بین‌المللی در خاورمیانه، خاور دور و اروپا پرواز انجام می‌دهد.
کلاس‌های پروازی ماهان بسته به پرواز داخلی یا خارجی بودنشان، اندک تفاوت‌هایی با یکدیگر دارند. موارد اشتراک بین کلاس پروازی تجاری داخلی با تجاری خارجی، بسیار زیاد است و در اکثر خدمات پروازی با هم مشترک هستند اما در موارد مشخصی مثل امکان پخش DVD/MP3 شخصی در کلاس تجاری پروازهای خارجی که در پروازهای داخلی این کلاس پروازی در ماهان در نظر گرفته نشده‌است، متفاوت هستند.ناوگان کنونی هواپیمایی ماهان به شرح زیر است:  گفته می‌شود ماهان‌ایر به کمک دور زدن تحریم‌ها دو فروند بوئینگ ۷۴۷–۴۰۰ دیگر در آشیانه دارد ولی به دلیل تحریم این هواپیماها توسط. ایالات متحده آمریکا پرواز نمی‌کنند. همچنین چهار فروند از هواپیماهای ایرباس ای۳۰۰–۶۰۰آر این شرکت به هواپیمایی ایران ایرتور فروخته شدند. این شرکت پس از لوفت‌هانزا پر استفاده ترین شرکتی است که از ایرباس ای۳۴۰ استفاده می‌کند با ۱۲ فروند.
در سال‌های گذشته، ماهان از ناوگان زیر استفاده می‌کرد که اکنون همگی بازنشسته شده‌اند:بهرام پارسایی، نماینده شیراز در مجلس شورای اسلامی و سخنگوی کمیسیون اصل ۹۰، به ایسنا گفت: «منفعت طلبی یک ایرلاین داخلی یا سیاست‌های غلط سازمان هواپیمایی و همچنین جدی نگرفتن هشدارهای سازمان بهداشت جهانی باعث شد ویروس کرونا به ایران هم بیاید.» تصاویر منتشره نشان می‌داد که علیرغم ممنوعیت پرواز به چین، پروازهای هواپیمایی ماهان، به چین انجام می‌شود.
در سال ۱۳۹۸ همزمان با شیوع گسترده بیماری کروناویروس ۲۰۱۹ در سراسر جهان، شرکت ماهان متهم است که علی‌رغم دستورهای رسیده از سوی وزارت بهداشت ایران و تنها در پی سود جویی، پروازهایش به چین را همچنان ادامه داده و منجر به شیوع به شدت چشمگیر این بیماری در ایران شده‌است. با وجود آنکه کشور چین، هیچ درخواستی برای کمک‌های بشردوستانه، در پی همه‌گیری این بیماری نداشته‌است، ماهان اما، پروازهای خود را باری و به منظور کمک‌های انسان دوستانه خوانده‌است.
به دلیل شیوع ویروس کرونا در چین، دولت ایران روز ۱۱ بهمن اعلام کرد که پروازهای بین دو کشور متوقف شده‌است، با این حال این پروازها از تهران به چهار شهر چین مطابق برنامه از پیش تعیین‌شده انجام شد.
هواپیمایی ماهان روز پنجم اسفند ۹۸ در یک پست اینستاگرامی برای «تنویر افکار عمومی» نوشته که آخرین پروازهایش به چین در روزهای ۱۵ و ۱۶ بهمن انجام شده‌است.
با این حال بررسی‌هانشان می‌داد که شرکت هواپیمایی ماهان از ۱۶ بهمن تا چهارم اسفند، همچنان به چهار شهر پکن، شانگهای، گوانگ‌ژو و شنژن به صورت رفت‌وبرگشت پرواز داشته‌است. این شرکت در این فاصله دستکم ۵۵ پرواز به صورت رفت‌وبرگشت با چین انجام داده‌است.
هواپیمایی ماهان در این دوره ۱۰ پرواز از فرودگاه امام خمینی به پکن و از پکن نیز ۸ پرواز به تهران انجام داد.
شماره این پروازها که بر اساس نمودارهای وبسایت «فلایت رادار ۲۴» W578 و W579 بود با اطلاعات پروازی شرکت ماهان در سایت انگلیسی آن، همخوانی دارد. این شرکت در سایت فارسی خود اطلاعات پروازی به مقصد چین را منتشر نکرد.
در تمام این ۱۸ روز، پروازهای ماهان هر هفته غروب روزهای یکشنبه، سه‌شنبه و جمعه از تهران انجام شده و بامداد روز بعد در فرودگاه پکن به زمین نشسته‌است. پروازهای ماهان از پکن نیز هنگام بامداد به وقت محلی انجام شد.
هواپیماهای مورد استفاده در این مسیر نیز ایرباس‌های مدل ۳۱۰ و ۳۴۳ بود.
هواپیمایی ماهان در فاصله روزهای ۱۶ بهمن تا چهارم اسفند نیز از تهران به پرجمعیت‌ترین شهر چین یعنی شانگهای، ۱۴ پرواز انجام داده که آخرین آن بامداد دوشنبه در فرودگاه این شهر به زمین نشست.
پروازها از مبدأ شانگهای به فرودگاه امام خمینی تهران نیز ۱۲ مورد بوده که تمامی آنها با هواپیماهای ایرباس انجام شد.
شرکت هواپیمایی ماهان در این مدت نیز پنج پرواز از تهران به شنژن در جنوب چین انجام داده‌است. بر اساس گزارش وبسایت فلایت رادار ۲۴، پروازهای برگشت از این شهر به فرودگاه امام خمینی تهران نیز چهار مورد بود.
در این ۱۸ روز، پروازهای هواپیمایی ماهان از تهران به گوانگ‌ژو پنج مورد و پروازهای بالعکس نیز همین تعداد بود.برند هواپیمایی ماهان در سال ۱۳۹۲ در دهمین جشنواره ملی قهرمانان صنعت ایران به عنوان یکی از ۱۰۰ برند برتر ایران شناخته شد. این برند از انواع لیگچر است که حروف کلمه «ماهان» را به صورت یک پرنده به تصویر کشیده‌است.
هواپیمایی ماهان در سال ۱۳۹۶ وارد صنعت بیمه شد و بیمه ماهان را افتتاح نمود. بیمه ماهان تنها در زمینه بیمه‌های مسافرتی، آتش‌سوزی، شخص ثالث و بدنه فعالیت می‌کند.