کلوئید
کلوئید یا چسب‌سان مخلوطی ناهمگن و حالتی بین محلول و سوسپانسیون است که ذرات حل‌شونده در آن بزرگتر از ذرات محلول‌ها هستند و نور را پخش می‌کند، اما در عین حال ریز تر از ذرات سوسپانسیون‌ها هستند و ته‌نشین نمی‌شوند. مخلوط‌های کلوئیدی را محلول‌های چسب مانند نیز می‌گویند. پراکندگی ذرات آن‌ها به صورت پراکندگی یونی و مولکولی نیست، بلکه به صورت مجموعه‌های مولکولی به نام میسل می‌باشند که به راحتی از حلال، قابل تشخیص هستند، مانند ذرات گچ یا قطرات روغن زیتون در آب، به‌طوری که محلول‌های غیر حقیقی یا همان محلول‌های کلوئیدی مخلوط یکنواخت نیستند. کلویید یک مخلوط است با ذراتی که اندازهٔ آن‌ها بزرگتر از اندازهٔ ذرات در محلول است. ذره‌ها در کلویید به صورت معلق و پراکنده هستند. کلوییدها دست‌کم از دو فاز تشکیل شده‌اند یکی فاز پراکنده شونده و دیگری فاز پراکنده‌کننده مانند مخلوط نشاسته در آب که به عنوان محلول شناخته نمی‌شود.
اندازه هر یک از اجزای کلوئید از ۱ نانومتر تا ۱۰۰ نانومتر است.
هنگامی که شکر به آب افزوده می‌شود، در آن حل شده و نوعی محلول به وجود می آورد. شما می‌توانید این محلول را ببینید. این محلول بدون تغییر از کاغذ صافی عبور می‌کند.
هنگامی که پودر گچ به آب افزوده شود، در آن حل نشده و به صورت معلق در می آید. که به آن سوسپانسیون می‌گویند. ذره‌های گچ در هنگام هم زدن، در آب پخش می‌شوند. این مخلوط، کدر است و هنگامی که به حال خود رها شود، گچ ته‌نشین می‌شود.
چسب کاغذ دیواری از نشاسته درست شده‌است. هنگامی که با آب مخلوط می‌شود، در آن حل نشده و یا ته‌نشین هم نمی‌شود. بلکه در آب پخش شده و به صورت ماده ای ژله ای شکل در می آید که شکل خاصی از مخلوط است و "کلوئید" نام دارد.
کلوئید از دو ماده تشکیل شده‌است که با هم مخلوط شده ولی در هم حل نشده‌اند. کلوئید از ذره‌های ریز یک ماده که در مادهٔ دیگر پخش شده‌است، به وجود می آید.
شیر مثالی از یک کلوئید است. شیر شامل قطره‌های ریز چربی است که در آب پخش شده و امولسیون چربی در آب نامیده می‌شوند. قطره‌های یک کلوئید بین ۰.۰۱ میلی‌متر تا ۰.۰۰۰۰۰۱ میلی‌متر قطر دارند. این قطره‌ها برای حل شدن خیلی بزرگ و برای ته‌نشین شدن خیلی کوچک هستند.
گاهی اوقات، برخی مواد شیمیایی به کلوئید افزوده می‌شوند تا از جداشدن اجزای سازندهٔ کلوئید جلوگیری کنند. این مواد، امولسیون‌کننده نامیده می‌شوند. این گونه مواد در تهیهٔ مواد خوراکی کاربرد زیادی دارند. معمولاً می‌توان نام آن‌ها را بر روی بسته‌بندی مواد غذایی دید.
واژه "کلوئید" را توماس گراهام در سال ۱۸۶۱ معرفی کرد و امروزه از دید علمی و فناوری اهمیت زیادی یافته‌است. رنگ‌های پوششی، سرامیک‌ها، مواد آرایشی، مواد پاک‌کننده، مواد غذایی و بسیاری دیگر از عوامل زندگی روزمره به شدت به وجود آن وابسته شده‌است.هیدروکلوئید به‌عنوان یک سیستم کلوئیدی تعریف می‌شود که در آن ذرات کلوئیدی، پلیمرهای آبدوست یا هیدروفیلی پراکنده در آب باشند. هیدروکلوئید دارای ذرات کلوئید پخش شده در سراسر آب موجود در آن، و بسته به مقدار آبی که در دسترس دارد، می‌تواند در حالتها مختلفی چون ژل، موس، آبکی یا جامد را بخود بگیرد.
هیدروکلوئیدها می‌توانند به صورت برگشت‌ناپذیر (تک حالته) یا برگشت‌پذیر باشند. برای مثال آگار، هیدروکلوئیدی برگشت‌پذیر از عصاره جلبک دریایی است که می‌تواند در حالت‌های ژل و جامد وجود داشته و با افزودن یا حذف گرما، به‌طور متناوب بین دو حالت در نوسان باشد. بسیاری از هیدروکلوئیدها از منابع طبیعی مشتق شده‌اند. برای مثال آگار و کاراگینان از گیاهان دریایی استخراج شده یا ژلاتین توسط هیدرولیز پروتئین گاو تولید می‌شود و پکتین از پوست مرکبات حاصل می‌آید.
هیدروکلوئیدها در صنایع مواد غذایی و به‌طور عمده برای تأثیر بر ویسکوزیته محصولاتی چون سُسها بکار می‌روند. از دیگر کاربردهای هیدروکلوئیدها می‌توان به پانسمان پیشرفته در درمان زخمها بر پوست نام برد.
کریستالوئید یا "کریستال کلوئیدی" یک آرایه بسیار منظم از ذرات است که می‌تواند به صورت یک رشته طولانی (به‌طور معمول در حدود چند میلی‌متر تا یک سانتی‌متر) تشکیل شده و مشابه همتای اتمی یا مولکولی آن‌ها بنظر می‌رسد.
کلوییدها و خواص آنهارا می‌توان در جدول زیر طبقه‌بندی کرد. جزئی که مخلوط شونده را در بر می‌گیرد و معمولاً درصد بیشتری از مخلوط را تشکیل می‌دهد حامل است. در مواد کلوئیدی، ماده‌ای که از ماده دیگر بیشتر است حامل و ماده دیگر معلق و قابل تشخیص است.
در دانش پزشکی، محلول‌های کلوئیدی بکار رفته در درمان تزریقی وریدی متعلق به یک گروه بزرگ از حجم افزاها بوده، و می‌تواند در تزریق درون رگ، به عنوان سرم‌درمانی استفاده شود. کلوئید توان ارائه و حفظ فشار اسمزی بالایی در خون را داراست.