امیرحسین آزموده
امیرحسین آزموده (زاده ۱۲۸۷ خورشیدی در تهران – درگذشته ۱۳۷۷ فرانسه) از نظامیان ارشد دوره پهلوی بود. او پس از طی تحصیلات به ارتش شاهنشاهی ایران و دانشگاه جنگ وارد شد و پس از تحصیلات نظامی، در رشته حقوق دانشگاه تهران تحصیل کرد و بعدها دادستان ارتش گردید. در سال ۱۳۰۸ به درجه ستوانی و در سال ۱۳۱۹ به درجه سرگردی ارتقا یافت. او از مخالفان دولت محمد مصدق بود و بلافاصله پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ به دادستانی ارتش منصوب شد.
در ۲۴ شهریور ماه ۱۳۳۲ پس از تشکیل نخستین جلسه بازپرسی از محمد مصدق، او را به جرم سوءقصد علیه حکومت و برهم زدن اساس حکومت و ترتیب تاج و تخت و تحریص مردم به مسلح شدن علیه سلطنت محکوم شناخت و پس از برگزاری ۳۵ جلسه دادگاه، محمد مصدق را به سه سال حبس مجرد محکوم و در سال ۱۳۳۳ حکم اعدام حسین فاطمی را صادر کرد. وی دست‌نوشته‌های فاطمی در دوران مخفی شدنش پس از کودتا را در آرشیو دادستانی نگه نداشته و به منزلش آورده بود که پس از انقلاب ۵۷، توسط انقلابیون در گاو صندوق خانه اش کشف شد.
نورالدین الموتی وزیر دادگستری در دولت علی امینی در گفت‌وگویی با محمد بلوری خبرنگار وقت روزنامه کیهان (روزنامه) در سال ۱۳۴۰ که در پی احضار حسین آزموده فرماندار سابق نظامی تهران و آمد و شد چندباره او به کاخ دادگستری صورت گرفت، وی را آدولف آیشمان ایران نامید و گفت: «آزموه دستور می‌داد زندانیان سیاسی را در تاریکی شب با هواپیمای نظامی به طرف دریاچه نمک ببرند و از آسمان به داخل آن دریاچه بیندازند. بعد هم اسامی و مشخصات این عده را از لیست زندانیان حذف می‌کرد تا شناسایی نشوند:
«این بی رحم چه جوانان بی‌گناهی را که به کشتن نداده‌است. می‌دانید چه کار می‌کرد؟ دستور می‌داد زندانیان سیاسی را شبانه دسته دسته، با هواپیما به حوالی قم ببرند و در دریاچه نمک بیندازند». بلوری: آن‌گاه، وزیر دادگستری به شرح جنایات آزموده پرداخت و من سراپا گوش بودم تا کلمات را به ذهن بسپارم.
شرح این مصاحبه همان روز در کیهان چاپ شد که با تیتر درشتی در صفحه اول روزنامه از قول وزیر دادگستری نوشته شده بود: «آزموده آیشمن ایران است!»
روزنامه ایران در این باره می‌نویسد: «بیشتر این زنده به گورشدگان، عده‌ای از افسران عضو یک سازمان مخفی طرفدار حزب توده بودند که اوایل دهه ۱۳۳۰ پس از کشف این سازمان، دستگیر و در بازداشتگاه لشکر ۲ زرهی تهران به‌سر می‌بردند تا در دادگاه نظامی محاکمه شوند».
بلوری در این باره می‌گوید: «در رژیم گذشته طی سال‌ها به تحقیق و جست‌وجو پرداختم تا حقایق تازه‌ای دربارهٔ اعدام خودسرانه زندانیان سیاسی توسط سپهبد حسین آزموده با زنده‌به‌گور کردن این زندانیان در اعماق دریاچه نمک قم، به‌دست بیاورم، اما با تنگناهای سیاسی که ساواک به‌وجود آورده بود موفق نشدم؛ تا اینکه در اوایل دهه هفتاد اطلاع یافتم یک گروه تحقیقاتی روانه حاشیه دریاچه نمک قم شده‌اند و افرادی که ساکن حاشیه دریاچه بوده‌اند، گفته‌اند بعضی از شب‌ها، صدای غرش هواپیمایی را از آسمان می‌شنیدیم که با چراغ چشمک‌زن بر فراز دریاچه چرخ می‌زد و بعد دور می‌شد. به‌نظر می‌رسید چیزهایی را در دریاچه می‌اندازند، ولی به‌علت باتلاق خطرناک حاشیه دریاچه امکان رفتن به آب‌های آغشته به نمک وجود نداشت.» بلوری در فیلمی مستند دربارهٔ ۶۳ سال خاطرات روزنامه‌نگاری اش در سال ۱۳۹۸، به همراه گروه فیلم‌برداری راهی آبادی کوچکی به‌نام «ده شور» در حاشیه دریاچه نمک قم شده و از نزدیک با اهالی در این ارتباط گفت و گو کرده‌است.
رئیس شورای این روستا، در تأیید گفته مادر کهنسالش می‌گوید: «یک شب چوپان‌های ساکن حاشیه دریاچه خبر آوردند یک کیسه گونی که داخل آن جنازه مردی قرار داشت از یک هواپیما توی دریاچه افتاده، اما گویا به علت چرخش هواپیما در میان آب‌ها سقوط نکرده، بلکه با اشتباه خلبان کیسه‌گونی تا نیمه در حاشیه دریاچه داخل لجنزار باتلاقی فرو افتاده است. این کیسه گونی چند ساعت بعد کم کم در باتلاق فرو رفت و از آن پس فهمیدیم آدم‌ها را در جایی توی یک گونی می‌کنند و با هواپیما می‌آورند و شبانه توی دریاچه می‌اندازند ...».