پول داغ
در علم اقتصاد، پول داغ یک گردش وجوه (یا سرمایه) از یک کشور به کشور دیگر به منظور کسب یک سود کوتاه مدت روی نوسانات نرخ بهره یا نرخ تبادل ارز پیش‌بینی شده‌است. به این نگرش گردش سرمایه، 'پول داغ' گفته می‌شود چون به سرعت می‌تواند به داخل و خارج بازارها جابه‌جا شود که به‌طور بالقوه به بی‌ثباتی بازار منجر می‌شود.نمونهٔ سادهٔ زیر پدیدهٔ پول داغ را روشن می‌کند: در آغاز سال ۲۰۱۱، متوسط نرخ ملی ارزش سپرده یک ساله در ایالات متحده برابر ۰٫۹۵٪ است. در مقابل، معیار سپردهٔ یک ساله چین، ۳٪ است. واحد پول چین به‌طور جدی ای از ارزش کمتری در برابر واحدهای پولی عمده تجاری دنیا برخوردار است و بنابراین احتمالاً در سال‌های پیش رو ارزش بیش تری نسبت به دلار آمریکا پیدا می‌کند. با توجه به این شرایط، اگر یک سرمایه‌گذار در ایالات متحده پول خود را در یک بانک چینی سرمایه‌گذاری کند، سرمایه‌گذار بازگشت سرمایه بیشتری نسبت به حالتی که همان سرمایه را در یک بانک آمریکایی سرمایه‌گذاری کند، دریافت می‌کند. این حالت، چین را هدف عمدهٔ گردش به داخل پول داغ قرار می‌دهد. این تنها یک نمونه برای رفع ابهام است. در واقع، پول داغ حالت‌های گوناگون بسیاری از سرمایه‌گذاری را در بر می‌گیرد.
توصیف زیر به روشن‌تر شدن این پدیده کمک می‌کند:" یک کشور یا یک بخش در جهان اقتصاد، یک بحران مالی را تجربه می‌کند؛ سرمایه به طور وحشت آوری خارج می‌شود، سرمایه گذاران مقاصد جذاب تری را برای پولشان جستجو می‌کنند. در مرحله بعد، گردش‌های به داخل سرمایه یک جنبش عظیمی را ایجاد می‌کند که با بالا رفتن بدهکاری‌ها همراه می‌شود، برای مدتی بهای دارایی‌ها افزایش پیدا کرده و مصرف افزایش می‌یابد. اما غالباً، این گردش‌های به داخل سرمایه بحران دیگری را نیز به دنبال دارد. برخی مفسران این الگوهای گردش سرمایه را به عنوان "پول داغ" توصیف می‌کنند که از یک کشور یا بخش به دیگری جریان پیدا می‌کند و دنباله‌ای از ویرانی‌ها را از خود به جا می‌گذارد."
همان‌طور که در بالا اشاره شد، سرمایه در حالت زیر می‌تواند به عنوان پول داغ در نظر گرفته شود:
انواع سرمایه در شاخه‌های بالا، مشخصات مشترکی را نشان می‌دهند: افق سرمایه‌گذاری کوتاه است، و آن‌ها می‌توانند رفت و برگشت سریعی داشته باشند.
یک روش معنی دار خوب برای تخمین مقدار پول داغی که در یک کشور در یک دوره زمانی خاص حرکت می‌کند وجود ندارد، چون پول داغ به سرعت گردش می‌کند و نظارت ضعیفی بر آن می‌باشد. علاوه بر این اگر یک روش تخمین هم ساخته شود، پول داغ می‌تواند بسته به شرایط اقتصادی کنترل گردش سرمایه به‌طور ناگهانی افزایش یا کاهش داشته باشد. یک راه عمومی برای تقریب زدن گردش پول داغ تفریق کردن مازاد یا کسری داد و ستد و شبکه گردش سرمایه مستقیم خارجی از تغییرات ذخایر خارجی کشور می‌باشد.
پول داغ (تقریباً)=تغییرات در ذخیره ارز خارجی-شبکه صادرات و شبکه سرمایه مستقیم خارجی
پول داغ معمولاً ناشی از سرمایه غنی می‌باشد، کشورهای توسعه یافته‌ای که نرخ رشد تولید ناخالص ملی و نرخ بهره کمتری نسبت به نرخ رشد تولید ناخالص ملی و نرخ بهره بازارهای اقتصادی نو ظهور مانند هند، برزیل، چین، ترکیه، مالزی و … اگر چه دلایل اصلی گردش پول داغ موضوعی هستند که عموماً در هر دوره‌ای متفاوت بوده‌اند، در زیر دلایل گردش پول داغ را بررسی می‌کنیم. کاهش پایدار نرخ بهره در کشورهای توسعه یافته‌ای که صنعت قوی دارند: کم بودن نرخ بهره در مناطق توسعه یافته سرمایه گذاران را به سرمایه‌گذاری‌های با بازده بالا جذب می‌کند و چشم‌انداز اقتصادی را در آسیا و آمریکای لاتین بهبود می‌بخشد. یک تمایل عمومی به سمت انواع سرمایه‌گذاری‌های بین‌المللی در مراکز اصلی مالی و به سمت افزایش یکپارچگی بازارهای جهانی سرمایه. کشورهای در حال ظهور بازار که شروع می‌کنند به تصویب پول صحیح و سیاست‌های مالی به خوبی اصلاحات بازار گرایی که تجارت و آزاد سازی بازار سرمایه را در بر می‌گیرند. مثل اصلاحات سیاسی در بقیه کشورها که بر افزایش قابل اعتماد در نرخ برگشت سرمایه تأثیر دارد. همان‌طور که در بالا توصیف کردیم، پول داغ می‌تواند در حالت‌های مختلفی باشد. بودجه هزینه، بقیه صندوق‌های سرمایه‌گذاری سهام و قرض بین‌المللی موسسات مالی منطقه‌ای معمولاً به عنوان وسیله نقلیه (ابزار انتقال) پول داغ توصیف می‌شوند. در بحران‌های مالی ۱۹۹۷ شرق آسیا و۱۹۹۸ روسیه پول داغ معمولاً از بانک‌ها سر چشمه می‌گرفت نه سرمایه گذاران سهام.
گردش‌های سرمایه می‌توانند رفاه را به وسیله توانمند سازی خانوارها در جهت صاف کردن مصارف اضافی و دریافت سطح مصرف بالاتر افزایش دهند. گردش‌های سرمایه می‌تواند به کشورهای توسعه یافته در جهت کسب تنوع بین‌المللی بهتر برای سهام خود کمک می‌کند.
البته گردش به داخل‌های عظیم و ناگهانی سرمایه با افق سرمایه‌گذاری کوتاه مدت تأثیرات اقتصاد کلانی منفی هم دارد که شامل: گسترش سریع مالی، فشارهای تورمی، افزایش واقعی نرخ ارز و گسترده شدن کسری‌های حساب فعلی می‌باشد. مخصوصاً زمانی که سرمایه در حجم کوچک و سطحی بازارهای مالی منطقه‌ای گردش پیدا کند، نرخ ارز تمایل به افزایش پیدا می‌کند، ارزش دارایی‌ها بالا می‌رود و قیمت کالاهای محلی افزایش چشمگیری خواهد داشت. این حرکات مطلوب قیمت دارایی شاخص مالی ملی را بهبود می‌بخشد و گسترش اعتبار داخلی را تشویق می‌کند. این موضوع به نوبه خود ضعف ساختاری موجود در بخش بانکی داخلی را تشدید می‌کند. زمانی که سرمایه گذاران جهانی در مورد آشکار شدن توطئه بازارها احساسی می‌شوند و گردش‌ها بر می‌گردد و قیمت‌های دارایی سود خودشان را بر می‌گردد، اغلب اقتصاد مجبور به یک تغییر دردناک می‌شود.
در زیر جزییات خطراتی که پول داغ در کشورهای دریافت کننده ایجاد می‌کند را شرح می‌دهیم:
علاوه بر این پول داغ می‌تواند افزایش نر خ ارز را رهبری کند و حتی می‌تواند باعث از حد خارج شدن نرخ ارز نیز بشود و اگر این افزایش نرخ ارز ادامه دار باشد با گرانتر بودن کالاها و خدمات صادراتی نسبت به نمونه‌های خارجی آن‌ها به رقابت مربوط به بخش صادرات کشور آسیب می‌زند.
اگر چه بعضی از اقتصاد دانان و متخصصان مالی در این موضوع که پول داغ می‌تواند نقش مثبتی در کشورهایی که سطح ذخایر ارز خارجی کمی دارند بازی کند بحث می‌کنند، چون گردش به داخل سرمایه ممکن است باعث ایجاد فرصت مفیدی برای آن کشورها در جهت افزایش ذخایر دارایی بانک‌های مرکزی می‌شود.
به‌طور کلی، با توجه به نرخ بهره نسبتاً بالای آن‌ها در مقایسه با بازار اقتصادهای توسعه یافته، اقتصادهای در حال ظهور مقصد پول داغ هستند. اگر چه کشورهای نو ظهور بازار خوشامد می‌گویند به گردش‌های به داخل سرمایه مثل سرمایه مستقیم خارجی، به علت تأثیرات منفی پول داغ در اقتصاد آن‌ها سیاست‌هایی را برای متوقف کردن ورود پول داغ به کشورشان اتخاذ می‌کنند تا نتایج منفی را از بین ببرند. کشورهای مختلف روش‌های مختلفی را برای جلوگیری از تأثیرات عظیم پول داغ استفاده می‌کنند.
در ادامه روش‌های اصلی مقابله با پول داغ را بیان می‌کنیم:
برای مثال زمانی که پول داغ سرچشمه گرفته از ایلات متحده وارد چین می‌شود، سرمایه گذاران در بازار ارز دلار آمریکا را می‌فروشند و یوان چین خریداری می‌کنند و این کار فشار رو به بالایی بر ارزش یوان خواهد گذاشت. به منظور جلوگیری از افزایش واحد پول چینی، بانک مرکزی چین برای خرید دلار آمریکا یوان چاپ می‌کند. این موضوع منبع مالی چین را افزایش می‌دهد که به نوبه خود باعث تورم می‌شود. سپس بانک مرکزی چین مجبور است ذخیره نیازمندی‌های بانک را افزایش دهد یا اوراق قرضه چینی را صادر کند تا پول‌هایی که پیش از به بازار در عملیات مداخله نرخ مبادلات تزریق کرده‌است را برگرداند. با این حال این رویکرد به مانند دیگر رویکردها محدودیت هاییدارد، نخست آن که بانک مرکزی نمی‌تواند به افزایش ذخایر بانکی ادامه دهد چون بر سودآوری بانک تأثیر منفی خواهد گذاشت. دوم آنکه در بازار اقتصادهای نو ظهور، بازار مالی داخلی به اندازه کافی عمیق نیست تا بر گردش‌های بازار باز تأثیرگذار باشد.