hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
سرگئی کارالیوف
سرگئی پاولوویچ کارالیوف رئیس و مهندس ارشد پروژه‌های فضایی شوروی از آغاز مسابقه فضایی آمریکا و شوروی در دهه‌های ۵۰ و ۶۰ بود.
سرگئی کارالیوف در ۱۲ ژانویه ۱۹۰۷ برابر با ۲۲ دی ۱۲۸۵ خورشیدی در شهر ژیتومیر، مرکز کوچک یک ایالت در اوکراین مرکزی (آن زمان اکراین بخشی از امپراتوری روسیه بود) به دنیا آمد.
کارالیوف به عنوان پدر برنامه فضایی شوروی شناخته می‌شود، و بر خلاف همتای خود در آمریکا یعنی ورنر فون براون نقش محوری و اساسی کارالیوف در برنامه‌های فضایی شوروی تا زمان مرگش به شدت سری نگاه داشته شد. در تمام دوران کاریش، کارالیوف تنها با عنوان «طراح ارشد» شناخته می‌شد.
هر چند او در واقع برای طراحی هواپیما آموزش دیده بود، ولی توانایی‌های اصلیش در یک‌پارچه و هماهنگ کردن طرحها، سازماندهی و برنامه‌ریزی استراتژیک بود. او یکی از قربانیان بی‌گناه تصفیه‌های استالینی در سال ۱۹۳۸بود و شش سال از بهترین دوران زندگیش را در بند گذراند و چند ماه از این مدت را در اردوگاه‌های گولاک در سیبری به سر برد. به دنبال آزادی، او به عنوان طراح موشک مشغول به کار شد و نقش کلیدی در توسعه موشکهای بالستیک قاره‌پیمای (ICBM) شوروی داشت. سپس او به ریاست برنامه فضایی شوروی گماشته شد و کمی بعد از آن پروژه‌های اسپوتنیک و وستوک تحت نظر او با موفقیت به اجرا در آمد. با مرگ ناگهانی او طی یک عمل جراحی ناموفق در سال ۱۹۶۶ برنامه‌های او برای رقابت با آمریکا برای فرستادن اولین انسان به ماه به اجرا در آمد.
در دسامبر سال ۱۹۶۰، کارالیوف دچار اولین حمله قلبی خود شد. در طول دوران نقاهت، پزشکان متوجه شدند که او دچار ناراحتی کلیه نیز هست که این مسئله به دوران بازداشتش در اردوگاه‌های کار اجباری باز می‌گشت. پزشکان به وی هشدار دادند که اگر به سختی گذشته کار کند، مدت زیادی زنده نخواهد ماند. اما کارالیوف با این استدلال که اگر شوروی پیشگامی خود را در فعالیت‌های فضایی از دست دهد، دولت حمایت‌های مالی خود را از برنامه‌های فضایی متوقف خواهد کرد، به کار خود ادامه داد.
دلیل قطعی مرگ کارالیوف مشخص نیست؛ در دسامبر سال ۱۹۶۵، ظاهراً یک زائده خونی در روده بزرگ او تشخیص داده شد. وی در ۵ ژانویه سال ۱۹۶۶ برای یک جراحی به ظاهر معمولی به بیمارستان منتقل شد و ۹ روز بعد جان سپرد. در پی آن، مقامات دولتی علت مرگ را سرطان روده اعلام کردند. ولی بعدها گلوشکو ناموفق بودن عمل جراحی را مسبب مرگ کارالیوف دانست. با این حال، خانواده کارالیوف مرگ به دلیل سرطان را تأکید کردند. ناراحتی قلبی وی نیز در مرگش بی‌تأثیر نبوده است؛ به هر حال، او پس از عمل جراحی، دیگر به هوش نیامد.
کارالیوف در ۱۴ ژانویه ۱۹۶۶ برابر با ۲۴ دی ۱۳۴۴ خورشیدی در سن ۵۹ سالگی در مسکو چشم از جهان فرو بست. خاکستر وی در آرامگاه دیوار کرملین نهاده شد
لات (رشت)
لات یکی از روستاهای بخش مرکزی شهرستان خمام در استان گیلان می‌باشد.
لات واژه‌ای گیلکی به معنای زمین هموار و بی‌گیاه یا بقولی (کناره) رود است. این واژه در برخی نام‌های جغرافیایی گیلان دیده می‌شود مانند شبخوس‌لات.
این روستا در دهستان کته‌سرخمام قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۸۳۰ نفر (۲۴۴خانوار) بوده‌است.
لات (ابهام‌زدایی)
لات به معنی فردی بی سر و پا و بی اصل و نسب است.
لات همچنین ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
دایسوکه انوموتو
انوموتو دای سوکه (Dice-K) متولد سال ۱۹۷۱ میلادی در شهرستان چیبا در استان چیبای ژاپن است و هم اینک ۴۹ سال سن دارد و رئیس یک شرکت تجاری می‌باشد. وی در سال ۱۹۹۸ شرکت تجاری پروجی را به ثبت رساند و در سال ۲۰۰۰ شرکت سهامی پروجی گروپ را تأسیس نمود و در سال ۲۰۰۲ با عنوان مدیر به شرکت سهامی لایو دور(Live Door) که یک شرکت آی تی با سرمایه‌ای بالغ بر ۸ میلیارد دلار　است وارد شد.
وی قرار بود در سال ۲۰۰۶ به همراه انوشه انصاری و یک مسافر دیگر به فضا سفر کند که از پس معاینات پزشکی برنیامد و از این سفر بازماند.
باغ دلگشا
باغ دلگشا باغی مربوط به دوره ساسانیان، صفویه و قاجار است که در شیراز جای گرفته‌است. این اثر در تاریخ با شماره ثبت ۹۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
وقتی درگیر زندگی شهری و تکنولوژی می‌شوی، گه‌گداری دلت هوای گذشته می‌کند و دوست داری معجون زمان را سربکشی و به عقب برگردی. مخصوصا اگر پای تلویزیون نشسته باشی و فیلم سفر به زمان را تماشا کنی، آن وقت است که دیگر تاب نمی‌آوری. اگر می‌خواهی سفر به اعماق تاریخ را تجربه کنی و همراه با اسطوره تاریخی‌ات، چای با عطر بهارنارنج بنوشی و زیر باران بهاری قدم بزنی، حتما سری به باغ دلگشا بزن.
برای من که آدم خاطره‌بازی هستم و از دل هر چیزی داستانی در می‌آورم، بهار و باران و اردیبهشت و باغ دلگشا سفری به اعماق تاریخ بود. سیاحتی دیدنی در قرن نوزدهم و دیدار با بزرگان قاجار و گشتن در باغی 6 هکتاری در شمال شرقی شیراز، قدم زدن میان درختان سرو، کاج، نخل و بهارنارنج که عطرش هر آدمی را مست می‌کند، چه برسد به منِ نوستالژیک را.
این باغ زیبا که نهری درآن ‌جاریست که از آرامگاه سعدی میگذرد. مهمترین ‌محصولات آن بهارنارنج است که هواخواه زیادی در فصل بهار دارد.
باغ دلگشا یکی از باغ‌های تاریخی شیراز بوده و در ناحیه آرامگاه سعدی قرار دارد. پیشینه آبادانی و دیرینگی این باغ به دوران پیش از اسلام و زمان فرمانروایی ساسانیان می‌رسد.
باغ دلگشا در دوره تیمور گورکانی در اوج آبادانی بوده تا جایی که گفته شده تیمور پس از دیدن آن، در سمرقند باغی را به همین نام بنا کرد. این باغ در دوره صفویه نیز بسیار نامور بوده، به گونه‌ای که در نوشته‌ها و نقاشی‌های به جا مانده از جهانگردان اروپایی در آن دوران از نام باغ هم فراوان یاد شده‌است.
در فاصله دوره نادرشاه تا دودمان زندیه این باغ آسیب‌های فراوانی به خود دید و در زمان کریمخان زند باز آباد شد. در این باغ عمارت‌هایی مربوط به دوره قاجاریه دیده می‌شود.
عمارت باغ به شیوه معماری کاخ‌های ساسانی بیشاپور ساخته شده‌است که از یک تالار با چهار شاه‌نشین شکل گرفته‌است. این عمارت دارای سه طبقه و یک ایوان با دو ستون است. ساخت این عمارت در دوره زندیه انجام گرفته‌است. این عمارت دارای آینه‌کاری‌هایی به همراه نقاشی‌های رنگ روغن با سقف‌هایی از چوب و گچبری‌هایی آراسته به نقش گل و بته است. این عمارت دو در ورودی در دو سوی ساختمان و ایوانی در طبقه میانی و رو به استخر روبروی ساختمان دارد، ایوان و بارگاهی که نشانگر روزگار شکوه باغ است.
در پیرامون ایوان نیز بر روی گچ، شعرهایی از شوریده به خط نستعلیق نگاشته شده‌است، نخستین کلاه فرنگی در ایران نیز در این باغ به ثبت رسیده است. روبروی ساختمان نیز حوض سنگی بزرگی جای گرفته‌است.
مساحت این باغ ۵/۷ هکتار می‌باشد و سراسر آن را درختان نارنج و اندکی پرتقال فرا گرفته‌است. این درختان از میانه‌های فروردین تا میانه‌های اردیبهشت به بار می‌نشینند و شکوفه‌های سفید و زیبای آن‌ها بوی خوش دل‌انگیزی را در هوا می‌پراکند.
آبی که از چشمه قنات آرامگاه سعدی جاری است از این باغ می‌گذرد. این باغ هم‌اکنون در مالکیت شهرداری شیراز می‌باشد.
باغ دلگشا در بخش شمال شرقی شهر شیراز در ضلع جنوبی تنگ آب خان و در دامنه کوهستان قرار دارد. این باغ در کنار قنات سعدی و در منطقه دژی به نام کهن دژ جای گرفته‌است و فاصله آن تا آرامگاه سعدی چند گامی بیشتر نیست.
سازمان جوانان مترقی
«سازمان جوانان مترقی» نخستین سازمان جنبش مارکسیستی افغانستان بود که خط فکری آن را اندیشه مائوتسه دون تشکل می‌داد و در اواسط سالهای ۶۰ هم‌زمان با ایجاد «حزب دموکراتیک خلق افغانستان» به وجود آمد.
رهبری این جریان را عمدتاً اکرم یاری، از شخصیت‌های بزرگ و آزادیخواه کشور به عهده داشت و خانوده محمودی و سایرین نیز با وی همگام بودند. اساساً می‌توان گفت که سازمان مذکور به خاطر دفاع از مارکسیزم – لنینیزم – اندیشه مائوتسه دون در مقابل آنچه آنان «رویزیونیزم» و «سازشکاری» حزب دموکراتیک خلق (به رهبری تره‌کی و ببرک کارمل) می‌خواندند، تأسیس شد. وقتی رژیم ظاهرشاه در همین سالها دموکراسی را در حد آزادی بسیار محدود مطبوعات و اجتماعات پذیرفت، سازمان جوانان هم نشریه‌ای بنام «شعله جاوید» بیرون کشید با «تمرکز روی پخش اندیشه مائوتسه‌دون و افشاء و طرد مواضع حزب دموکراتیک خلق و رویزیونیزم شوروی». به موازات آن گردهمایی‌هایی نیز در کابل و شهرهای بزرگ دیگر برپا می‌کرد که عده کثیری از روشنفکران در آنها شرکت می‌جستند. تظاهرات و میتینگ‌ها به رهبری «شعله‌ای‌ها» (طرفداران شعله جاوید به این نام یاد می‌شوند) از نظر کمیت از حزب دموکراتیک خلق (که معروف‌ترین و قدیمی‌ترین تشکل بشمار می‌رفت) پیشی می‌گرفت و با گروه کوچک بنیادگرایان که «سازمان جوانان مسلمان» نامیده می‌شدند قابل مقایسه نبود. طرفداران این جنبش در مجموع تا امروز به نام «شعله‌ایها» یاد می‌گردند.
در آن سالها این گروه ارتجاعی (سازمان جوانان مسلمان) از سوی سازمان‌های دیگر جدی گرفته نمی‌شد تا اینکه بعد از کشته شدن سیدال سخندان یکی از کادرهای معروف سازمان جوانان به دست شخص گلبدین حکمتیار (رهبر کنونی حزب اسلامی افغانستان) تضاد بین این گروه و شعله‌ای‌ها شدت کسب کرده و به زدوخوردهای خونین منتهی گشت. با آنکه «شعله جاوید» به هزاران هواخواه پرشور و شوق دست یافته بود ولی رهبری سازمان نتوانست نیروی آنان را جهت بسیج توده‌های میلیونی دهقانان که بیش از ۹۰ درصد جمعیت افغانستان را تشکیل می‌دهند، بکار گیرد. نفوذ انقلابیون مذکور بین روشنفکران، اهالی مراکز ولایات و تعداد کمی کارگران محدود ماند.
طرفداران این جریان تظاهرات وسیع را در شهر کابل به راه می‌انداختند که بعد در سوم جوزا در جوار پوهنتون کابل در منطقه ده‌بوری به‌وسیله حکام وقت به خون کشیده شد. این روز خونین بعدها به نام روز جوانان تجلیل می‌گردید.
در اوایل سالهای ۷۰ گروه‌های مختلف درون «شعله جاوید» متوجه اشتباهات سازمان جوانان مترقی شده و با طرح انتقادات شان مبارزه ایدئولوژیک وسیعی از بالا تا پایین جریان درگرفت. این امر منجر به جدایی و کار مستقلانه تشکل‌های دیگر نیز گردید که مارکسیزم - لنینیزم - اندیشه مائوتسه‌دون را قبول داشتند.
اولین شماره «شعله جاوید» به تاریخ ۴ آوریل ۱۹۶۸ انتشار یافت و آخرین شماره آن به تاریخ ۱۳ جون ۱۹۶۸. مدیر مسئول و صاحب امتیاز این جریده دکتر رحیم محمودی بود.
«شعله جاوید» بعد از انتشار یازده شماره به‌وسیله حکام وقت توقیف شد که هم‌زمان با آن «سازمان جوانان مترقی» نیز به بخش‌های کوچک‌ترین تجزیه گردید که گروه‌هایی از آن تا امروز موجود اند هرچند ضعیف و گسسته از هم.
دکتر فیض احمد بنیانگذار «سازمان رهایی افغانستان» و تئوریسین جنبش چپ انقلابی در افغانستان.]]
یکی از سازمانهای منشعب این جریان «سازمان رهایی افغانستان» تحت رهبری دکتر فیض احمد بود که بعد سازمان دیگری به نام «سازمان آزادیبخش مردم افغانستان» (ساما) به رهبری مجید کلکانی از آن جدا شد و هردو جداگانه فعالیت دارند. دکتر فیض و مجید کلکانی هردو بعدها به شهادت رسیدند، اولی به‌وسیله حزب اسلامی گلبدین و دومی به‌وسیله احزاب خلق و پرچم.
ایزاک بشویس سینگر
ایزاک بشویس سینگر (به زبان ییدیش: יצחק באַשעװיס זינגער یا יצחק בת־שבֿעס זינגער) (زاده ۱۹۰۴(یا ۱۹۰۲) - درگذشته ۲۴ ژوئیه ۱۹۹۱) داستان‌نویس یهودی و برندهٔ جایزه نوبل ادبیات سال ۱۹۷۸ است. وی هم‌چنین جایزهٔ کتاب ملی دریافت کرده‌است.
ایزاک باشویس سینگر نویسندهٔ لهستانی‌تبار آمریکایی در ۲۱ نوامبر ۱۹۰۲ در خانواده‌ای یهودی در دهکده‌ای نزدیک ورشو به نام رادزمین به دنیا آمد. پدر ایزاک و پدر بزرگ مادری او خاخام بودند. در سال ۱۹۳۵ به ایالات متحده مهاجرت کرد، سردبیر روزنامهٔ «فوروارد» در نیویورک شد و اکثر داستان‌های کوتاه خود را برای اولین بار در آن روزنامه چاپ کرد. سینگر تمام آثارش را به ییدیش زبان مادری خود نوشته‌است. پس از به شهرت رسیدن داستان‌های کوتاه و بلند او یکی پس از دیگری با نظارت خودش به انگلیسی برگردانده شدند. وی این ترجمه‌ها را «نسخهٔ اصل دوم» می‌خواند. کسانی که با زبان ییدیش آشنایی دارند هنوز هم به ظرایفی اشاره می‌کنند که در ترجمهٔ انگلیسی داستان‌ها گاهی از دست رفته‌است، در مقابل، گروهی با توجه به ویژگی‌های زبان انگلیسی از جمله شفافیت، کارایی و سرراستی، نسخه‌های «اصل دوم» را حتی برتر از «اصل اول» می‌خوانند. زمستان‌های سرد نیویورک در بازپسین سال‌های زندگی دیگر به او اجازهٔ پیاده‌روی‌های طولانی نمی‌داد، به فلوریدا رفت و در همان‌جا در میامی درگذشت. نام او را پس از مرگش در سال ۱۹۹۱ بر یکی از خیابان‌های این شهر گذاشتند.
سینگر تحلیل‌های روانشناسانهٔ عمیقی از شخصیت‌هایش به دست می‌داد و از لحاظ فکری شیفتهٔ اسپینوزا فیلسوف معروف هلندی بود، شهرت او بیشتر مرهون داستان‌های کوتاهش بود.
استان پسکوف
استان پسکوف (به زبان روسی: Пско́вская о́бласть، تلفظ: پْسْکووْسکایا اُبلاست) یکی از واحدهای فدرالی روسیه است.
مرکز این استان شهر پسکوف است و با کشورهای استونی، لاتویا و بلاروس هم‌مرز می‌باشد.
جمعیت استان پسکوف ۷۴۶۶۵۲ نفر (آمار ۲۰۰۴) و مساحت آن ۵۵۳۰۰ کیلومتر مربع است.
استان پسکوف غربی‌ترین بخش سرزمین اصلی روسیه است.
غربی‌ترین بخش خاک روسیه هرچند استان کالینینگراد است که به صورت یک برون‌بوم (exclave) جدا از خاک اصلی روسیه قرار گرفته‌است.
دو شهر اصلی استان پسکوف شهر پسکوف (با جمعیت ۲۰۲۰۰۰ نفر) و ولیکیه لوکی (با جمعیت ۱۰۴۰۰۰ نفر) می‌باشند.
مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، "Pskov Oblast"، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد. (نسخهٔ ۱۸ سپتامبر ۲۰۰۶).
زبان آبخازی
زبان آبخازی زبان ساکنان بومی جمهوری آبخاز(جزو کشور گرجستان) است. این زبان جزو زبان‌های قفقازی و گروه قفقازی شمالی می‌باشد.
بیشتر آبخازها در جمهوری آبخاز زندگی می‌کنند که ۵۰.۷ درصد کل جمعیت جمهوری آبخاز را تشکیل می‌دهند. تعدادی از آبخازها در کشورهای خاورمیانه و عمدتاً ترکیه زندگی می‌کنند.
زبان آبخازی به دو لهجه تقسیم می‌شود: "آبژو" و "بزیب" که عمدتاً به جهت خصوصیات آوایی از یکدیگر قابل تمیزند. نخستین مطالعهٔ جامع و علمی دربارهٔ زبان آبخازی توسط محقق و قفقازشناس نامی پ.ک.اوسلار انجام شده‌است. علاوه بر آن، او مؤلف اولین دستور زبان آبخازی است که حتی امروز قابل استفاده است.
این زبان تعداد زیادی حروف بی‌صدا دارد که جمعاً ۶۵ حرف بی‌صدا با گذاشتن نشانه‌های اضافی بر روی حروف یا ترکیب چند حرف، در نوشتن به کار برده می‌شود.
در سال ۱۸۶۲م اوسلار خطی برای زبان آبخازی ابداع کرد که بر مبنای الفبای سیریلیک بود و شیوهٔ نگارش آن بر پایه گویش بزیب استوار شده بود. کتاب درسی مجزا و ترجمه‌ای از کتب مذهبی نیز طی دورهٔ گسترش زبان آبخازی، یعنی اواخر سده ۱۹م و اوایل سده ۲۰م منتشر شد. زبان نوشتاری آبخازی، پیش از انقلاب اکتبر، کمتر توسعه یافته بود و فقط توسط معدودی از افراد باسواد، به کار برده می‌شد.
پس از برقراری حکومت شوروی در آبخازیا، کوشش‌های زیادی در بهبود بیشتر زبان ادبی، خط ملی و نیز معرفی و به کارگیری آن در فضاهای مختلف زندگی فرهنگی و اقتصادی مردم به عمل آمد. در سال ۱۹۲۸م در کنفرانس آبخاز-آدیگه تصمیم گرفته شد که خط لاتینی به کار برده شود. در نتیجه، خط لاتین برای مدت ۱۰ سال به کار برده می‌شد. از سال ۱۹۳۸م تا ۱۹۵۴م، آبخازها برای نوشتن از خط گرجی استفاده می‌کردند و سپس مجدداً الفبای سیریلیک جایگزین آن شد. در دورهٔ حکومت شوروی، زبان ملی آبخاز توسعه بسیار یافته و به حد کمال رسید.
هم اکنون این زبان در رادیو و تلویزیون، مدارس، تعلیمات متوسطه در مؤسسه تعلیم و تربیت دانشگاه سوخومی، تئاتر، انتشارات متعدد سیاسی-اجتماعی و داستان‌نویسی به کار برده می‌شود. توسعه زبان آبخازی مرهون فعالیت‌ها و آثار نویسندگانی چون گولیا، چانبا، گوگونیا، پاکاس خیری، شین کوبا، خاشبا، تاربا و دیگران است.
بزقوش
بُزقوش یا بُزغوش رشته‌کوهی با امتداد شرقی-غربی در جنوب شهرستان سراب و شمال شهرستان میانه در استان آذربایجان شرقی ایران است. این رشته‌کوه در میان دو رود آجی چای و شهر چای قرار گرفته و در میان شهرهای سراب، بستان‌آباد، هشترود، میانه، گیوی و نیر قرار گرفته‌است.
نام بزقوش از دو واژه ترکی بز به معنی خاکستری و قوش به معنی پرنده تشکیل شده و واژه در کل به معنی پرنده خاکستری بوده و در فارسی معادل آن پرنده سفید است.
بزقوش شامل کوههایی با شیب ملایم و از سنگهای حاصل از غبارهای آتشفشانی مربوط به کوههای آتشفشانی سبلان و سهند است. حاوی معادن کشف نشده‌ای از مس است و وجود دانه‌های پیریت در این سنگها اهالی را به یاد طلا می اندازد. از نظر زمین‌شناسی این کوه‌ها خاستگاه کوهه‌ای دارند.
دو قله آغ داغ (۳۳۰۶ متر) و قیسیر (۳۱۰۰ متر) از مرتفع‌ترین قلل این رشته‌کوه می‌باشند.میزان بارش در قله های آن ۵۰۰تا۷۰۰میلیمتر میباشد
شیرخشت (سرده)
شیرخِشت یا جنسی از گیاهان چوبدار از خانواده گل سرخ است. گیاه شیرخشت بومی بومگاه دیرین‌شمالگانی (مناطق معتدل آسیا، اروپا و آفریقای شمالی) است و تمرکز انواع آن در کوه‌های جنوب غربی چین و هیمالیا قرار دارد. شیرخشت گیاهی است پایا به ارتفاع ۳ تا ۸ متر. پوست آن خاکستری مایل به سیاه و گل صورتی در حاشیه سرخ رنگ دارد. شفت آن مدور و گویچه‌ای شکل است.
از این گیاه برای ازبین بردن زردی در نوزادان استفاده می‌شود. عصاره تام "Cotoneaster discolor Pojark" برای این منظور مورد استفاده قرار می‌گیرد
شیرخشت به عنوان یک ملین خوب، تب‌بر و ماده خنک‌کننده در طب سنتی ایران مورد استفاده قرار می‌گیرد. ابن‌سینا در کتاب قانون در مورد شیرخشت چنین گفته است: «شیرخشت یا شیرخشک شبنمی است که در هرات بر درخت بید و گون کتیرا می‌نشیند. دارای مزاج معتدل است. دارای اثر مسهلی و دیگر خواص مشابه ترنجبین، ولی از آن قوی‌تر است و خاصیت زداینده دارد.»
عکس شیر خشت در لینک زیر: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D8%B4%DB%8C%D8%B1_%D8%AE%D8%B4%D8%AA.jpg
Wikipedia contributors, "Cotoneaster," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cotoneaster&oldid=189314398 (accessed March 6, 2008).
رضاقلی‌میرزا ظلی
رضاقُلی‌میرزا ظِلّی (زاده ۱۲۸۵ خورشیدی تهران - درگذشته ۲۳ بهمن ۱۳۲۴) خواننده و استاد موسیقی سنتی ایرانی بود. ظلی در آواز از شاگردان اقبال‌آذر و عارف قزوینی بود.
رضاقُلی‌میرزا ظِلّی در سال ۱۲۸۵ خورشیدی به‌دنیا آمد. پدرش احمد میرزا ظلی از نوادگان علی میرزا ظل‌السلطان پسر فتحعلی شاه بود که هنگام کودکی وی درگذشت. رضاقلی زیر نظر برادر بزرگترش علی‌قلی‌میرزا پرورش یافت. هنگام تحصیل در دوره دوم متوسطه در اداره تلفن(مخابرات) استخدام شد و سپس به آموزگاری پرداخت. مدتی هم در مدرسه زرتشتیان تدریس کرد و سرانجام در بانک ملی استخدام شد. او از جوانی صدایی خوش داشت و برحسب اتفاق در رشت با عارف قزوینی آشنا شد. این آشنایی سبب شد تا ضمن بهره‌مندی از صدای عارف با دستگاه‌های موسیقی ایرانی آشنا شود. ظلی مدتی هم نزد اقبال آذر تعلیم آواز دید. شهرت ظلی در سال‌های پیرامون ۱۳۱۰ شمسی بود و به‌خاطر صدای خوش با چند تن از نوازندگان مشهور آن زمان آشنایی و همکاری هنری پیدا کرد.
او صفحهٔ گرامافونی با ارسلان درگاهی و احمد عبادی (سه‌تار) و ابوالحسن صبا (ویولن) و مشیر همایون شهردار (پیانو) ضبط کرده‌است.
از جمله آوازهای او آواز اصفهانش است که محمدرضا لطفی در بروشور آلبوم بازسازی‌اش از این آواز دربارهٔ آن نوشته‌است: «این آواز در دورهٔ خودش یکی از آوازهای مورد توجه عام و خاص بود و تا به امروز، بیشتر خوانندگان مانند بنان و شجریان متاثر از آن بوده و هستند.»
به عقیده بسیاری از صاحب‌نظران رضاقلی‌میرزا ظلی یکی از خوانندگانی است که در آوازهایش بهترین تحریرها را ارائه داده‌است.
به‌رغم عمر کوتاهی که داشت آثارش در حد خوانندگان درجه‌اولی چون طاهرزاده، قمرالملوک، اقبال‌آذر و ادیب خوانساری است.
ظلی در حدود سال ۱۳۱۶ خورشیدی به بیماری سل ریوی دچار شد و پزشکان او را از خوانندگی منع کردند و بنا به تجویز آنان مدتی به شیراز و همدان رفت. ظلی توصیه پزشکان را گاه نشنیده می‌گرفت و ناگزیر می‌خواند. در این مدت کنسرتی نیز همراه با تار علی‌اکبر شهنازی در تهران برگزار کرد. در دوره جنگ جهانی دوم بر اثر پیش‌روی بیماری سل جسم او بیش از پیش ضعیف شد و در زمستان ۱۳۲۴ بر اثر سرماخوردگی شدید در بیمارستان بانک ملی در تهران بستری شد و سرانجام در ۲۳ بهمن ۱۳۲۴ در ۳۹ سالگی درگذشت. پیکر این هنرمند بزرگ در امامزاده عبدالله ری مدفون است.
هشت‌پای
هشت‌پای نام یک بازی از دوران ساسانیان است که هنوز به‌طور کامل شناسایی نشده‌است.
از متون پارسی میانه که به جای مانده، یکی نوشته‌ایست به نام «خسرو کواتان اود رتیکی» که ابومنصور ثعالبی در زمان سلطان محمود غزنوی بخش‌هایی از آن را به عربی برگردانده و در کتاب «غرر اخبار ملوک الفرس» آورده‌است. در این کتاب نوجوانی به نام "واسپوهر" در ذکر پیروزی‌های خود در زمینه‌های گوناگون و برتری خود از دیگران می‌گوید:
که مفهوم آن روشن است «و در شطرنج و نرد و هشت پای کردن از همالان برترم.» از ایران شناسان تنها هارولد بیلی کوشش برای دریافتن این بازی به کار بسته و پیداست که به نتیجه نرسیده است. شطرنج و نرد شناخته شده‌است، اما هشت پای به‌طور کامل شناسایی نشده‌است.
معنی لغوی هشت پای ٬ «هشت پا» یا «هشت پایه» است. چون این بازی همراه شطرنج و نرد آمده می‌توان دریافت که اگر سواری و چوگان و آموزش فنون رزمی برای پرورش جسم به کار گرفته می‌شده‌است، از هشت پای همچون شطرنج و نرد برای تقویت ذهن استفاده می‌کرده‌اند.
هشت پای نوعی بازی دونفره است که از زمان ساسانیان در میان سنگسری‌ها مرسوم مانده است. این بازی در سنگسر تا چند دهه پیش معمول بوده و شاید اکنون نیز رایج باشد. از این بازی هرگز برای قمار استفاده نمی‌شده و تنها برای ورزش فکری و برانگیختن ستیزه جویی در برابر بیگانگان کاربرد داشته‌است.
هشت پای بر صفحه‌ای که طرح مربوط به آن بر روی آن کشیده می‌شد، میان دو حریف انجام می‌گرفت و به سه نام، یعنی: نامیده می‌شد. طرح آن دژ دارای سه دیوار و هشت برج یا پایگاه است و هر حریف خود را سرداری می‌دانست که قصد تسخیر این دژ و هشت پایگاه آن را دارد. ابزار کار هر حریف ۳۶ مهره بود که لشکریان او به‌شمار می‌آمدند. برای مهره‌ها از سنگریزه‌های هم‌رنگ به اندازه یک لوبیای درشت یا از خود لوبیا و نخود با دو رنگ متمایز برای هر حریف استفاده می‌شد. چون آغازگر بازی اگر از هوش هم بهره‌ای داشت همواره برنده می‌شد، شروع‌کننده را با «پشت انداز» بر می‌گزیدند.
بازی چنین بود که هر حریف به نوبت یک مهره بر تقاطع خطوط می‌گذاشت. هرگاه که سه مهره یک حریف در یک ردیف قرار می‌گرفت می‌گفت «رچ بکش» یعنی یک صف تشکیل شد، بکُش. حریف مقابل یک مهره خود را در فضای باز وسط دژ می‌گذاشت و می‌گفت «بکشته» یعنی کشته و با این کار یک نوبت بازی را از دست می‌داد. گاهی چنین می‌شد که با نهادن یک مهره، یکباره چند رچ روی می‌داد و طرف مقابل ناچار بود به همان تعداد مهره‌های کشته شده را در میان دژ بگذارد و به همان تعداد نوبت بازی را از دست می‌داد.
بازی بدین ترتیب ادامه می‌یافت تا مهره‌های دست، همه بر روی طرح بازی یا به صورت کشته در وسط قرار گیرد. آنگاه هر حریف به نوبت یکی از مهره‌های خود را بهر سمت که می خواست، به شرط اینکه راه باز بود، به اندازه یک بند جلو می‌برد و در این کار سه هدف را دنبال می‌کند: در این حرکت‌ها هرگاه یکی از حریف‌ها رچ می‌کرد یک یا چند مهره حریف را به میل خود برای رسیدن به سه هدف مذکور شخصاً می‌کشت و در وسط می‌گذاشت. گاهی چنین می‌شد که مهره‌های حریفی زندانی می‌گردید یعنی راه جنبش او از هر سوی بسته می‌شد، بنابراین نوبت او را هم حریف مقابل بازی می‌کرد و آنقدر رچ می‌کرد و می‌کشت تا مگر راهی برای رهایی حریف از تنگنا گشوده شود. بازی به همین صورت پیش می‌رفت تا یکی از حریف‌ها شمار مهره‌هایش از سه کمتر شود که در آن موقع کاملاً شکست یافته و دژ را با هشت پایگاه به حریف سپرده بود. رسم بر این بود که شکست یافته فرصت می‌یافت بازی را در دور بعدی آغاز نماید.
*این بازی فقط برای دوره ساسانیان بوده است. دیگر کشور ها آ ن را به نام خود نزنند.
هنگامه اخوان
هنگامه اخوان (زادهٔ ۳۱ خرداد ۱۳۳۴ - ) خوانندهٔ موسیقی اصیل ایرانی است.
هنگامه اخوان در روستای کلاشم پایین صومعه‌سرا که در آن زمان از توابع شهرستان فومن بود زاده شد. وی کوچک‌ترین فرزند خانواده است، گفته می‌شود که پدر، مادر و برادر او از صدای گرم و زیبا بهره‌مندند اما در میان این افراد تنها او به آوازخوانی روی آورد و به عنوان یک هنرمند رسمی به جامعه معرفی شد. هنگامه آواز را از ۱۰ سالگی با آموختن آواز دشتی (از متعلقات دستگاه شور که خود دارای گوشه‌های متنوع است) نزد پدرش آغاز کرد. نخستین‌بار پدر با او در مورد قمرالملوک وزیری صحبت کرد، وی شخصیت قمر را نه به عنوان یک خواننده بلکه به عنوان انسانی خیر و نیکوکار می‌ستود.
هنگامه اخوان پس از اتمام تحصیلات ابتدایی برای دیدن خواهرش به تهران رفت. در هنگام اقامت در تهران خواهر و برادرش او را تشویق به ماندن در تهران و تکمیل تحصیلات موسیقی نمودند. وی در آزمون رادیو برای خوانندگی شرکت کرد. در کاستی که از صدای خود ضبط و ارائه کرده بود یکی از آثار علی تجویدی و تعدادی از ملودی‌هایی که پدرش به او آموخته بود اجرا شده بود. هیئت داوران متشکل از پنج نفر بود: علی تجویدی، مرتضی حنانه، حبیب‌الله بدیعی، جواد معروفی و فلاح که همه از موسیقی‌دانان مطرح زمان بودند. سه نفر از داوران او را پذیرفته ولی دو نفر از او خواستند در آزمون دیگری شرکت کند. در آزمون دوم هنگامه اخوان به دلیل ندانستن ردیف پذیرفته نشد. او در کلاس‌های ردیف رادیو ثبت نام کرد و پس از تکمیل آموخته‌های خود در آزمون پذیرفته شد.
با تشویق علی تجویدی هنگامه اخوان به مدت ۱۰ سال نزد ادیب خوانساری از استادان مکتب آوازی اصفهان رفت و به آموختن ردیف و تکنیک‌های آوازی پرداخت. ابراهیم سرخوش (نوازندهٔ تار) اغلب کلاس را به منظور کمک و همنوازی با هنرآموزان همراهی می‌کرد. هنگامه اخوان به مدت ۱۰ سال نزد خوانساری به آموختن پرداخت. کلاس‌ها ابتدا در رادیو و سپس در منزل خوانساری تشکیل می‌شد.
از سال ۱۳۵۴ هنگامه اخوان آغاز به خواندن در رادیو کرد و کار خود را با بازخوانی آثار قمرالملوک وزیری آغاز نمود. همچنین با گروه‌های عارف به سرپرستی پرویز مشکاتیان، شیدا به سرپرستی محمدرضا لطفی و ... به عنوان خواننده همکاری داشت. وی کنسرت‌های زیادی در ایران و اروپا برگزار کرده‌است. او در سال ۱۳۶۳ از سوی آرشیو صدا و سیما دعوت به همکاری شد و هم‌اکنون در وزارت ارشاد به عنوان کارشناس موسیقی مشغول به کار است و به تدریس آواز نیز می‌پردازد. نصرالله ناصح‌پور در مورد وی گفته‌است:  او در چهارمین مجمع عمومی کانون خوانندگان خانهٔ موسیقی به عنوان رئیس این کانون انتخاب شد.
سفینه فرماندهی و خدمات آپولو
فضاپیمای آپولو ۱۱ که بر سطح کره ماه فرود آمد برای مرحله فرود از دو سفینه یا گردونه (Module) استفاده نمود یکی سفینه فرود و دیگری سفینه فرماندهی/خدمات (CSM). این دو سفینه را با هم فضاپیمای آپولو می‌نامند.
سفینه فرماندهی/خدمات فضاپیمایی بود که توسط نورث امریکن اوییشن برای اجرای برنامه‌های آپولوی ناسا ساخته شده بود. پس از پایان برنامه آپولو از این گردونه برای ترابری‌های برنامه آزمایشگاه فضایی (اسکای‌لب) و پروژه آزمایشی آپولو-سایوز استفاده شد که در آن پروژه سفینه فرماندهی/خدمات با یک فضاپیمای سایوز شوروی در مدار قرار تماس گذاشته و به آن پیوست.
مگادث
مگادث ، گروهِ چهار نفرهٔ ترش متالِ آمریکایی، در سال ۱۹۸۳ توسط دیو ماستین (گیتار الکتریک و آواز)، زمانی‌که او از گروه متالیکا خارج شد شکل گرفت. اگرچه مگادث در آغاز اصول کاری متالیکا را دنبال می‌کرد، اما آن‌ها توانستند با تکیه بر افزایش مهارت‌های نوازندگی، کاهش تأثیرات پراگرسیو راک، سرعت بخشیدن به ریتم آهنگ و استفاده بیشتر از شعرهای سیاسی، خود را از دیگر گروه‌های این سبک مجزا کنند. بدین صورت مگادث در اواسط و اواخر دهه ۸۰ میلادی به یکی از گروه‌های پیشرو سبک ترش متال تبدیل شد. تمام آلبوم‌هایی که توسط این گروه منتشر شده، دست‌کم صدهزار نسخه فروش داشته‌است. گروه در سال ۲۰۰۲ به مدت دو سال فعالیتی نداشت، اما از سال ۲۰۰۴ دوباره کار خود را شروع کرد. تا به امروز مگادث ۱۵ آلبوم استودیویی منتشر کرده که آخرین آلبوم استودیویی آن‌ها با نام "پادآرمانشهر" در سال ۲۰۱۶ روانهٔ بازار شده‌است. تاکنون بیش از ۵۰ میلیون نسخه از آلبومهای مگادث در سطح جهان به فروش رسیده است.
می‌توان مگادث را تنها گروهی نامید با رهبری یک فرد نخبه به نام دیو ماستین که نوازنده‌ای چیره‌دست است، که همیشه در اشعار و مضامین خود، سیاست‌های جهانی را نقد می‌کند. مگادث اوایل به گفته خود دیو ماستین، گروهی بود برای رقابت با گروه متالیکا، هرچند این موضوع پس از ۳۰ سال همچنان ادامه دارد، اما مگادث توانست با تکیه بر تکنیک نوازندگی و اشعار مفهومی به یکی از بزرگان موسیقی ترش متال تبدیل شود.
مگادث ۹ بار در جشنواره گرمی نامزد بهترین اجرا شده‌است که تنها ۲ بار در آن جا حاضر شده‌است. چهارمین آلبوم مگادث به نام (باشد که در صلح زنگ بزنید) یکی از بهترین آلبوم‌های سبک ترش متال یاد می‌شود که ریف‌های سرعتی و سولوهای مارتی فریدمن از ویژگی‌های آن است. پنجمین آلبوم مگادث به نام (شمارش معکوس تا انقراض) پر فروش‌ترین آلبوم مگادث است.
در طی چندین سال فعالیت مگادث، اعضا گروه تغییرات بسیاری کرده‌است و بیش از ۲۰ هنرمند در این گروه مشارکت داشته‌اند. به جز دیو ماستین رهبر مگادث، می‌توان به دیوید الفسن (گیتار بیس) به عنوان یکی دیگر از اعضا اصلی گروه اشاره کرد، هرچند که در سال ۲۰۰۲ به دلیل اختلاف با ماستین از گروه جدا شد. اما در فوریه ۲۰۱۰ دیو ماستین در طی مصاحبه‌ای خبر از بازگشت مجدد دیوید الفسن به گروه را داد. در ۲۵ نوامبر سال ۲۰۱۴، شان دراور، نوازنده درامز گروه، اعلام کرد که برای دنبال کردن علایق خود در موسیقی، از مگادث جدا شده‌است و با کریس برادریک، گیتاریست گروه که هم‌زمان با او از مگادث جدا شده بود، گروه «نافرمانی» را پایه‌گذاری کردند. شایعاتی مبنی بر «متوقف شدن فعالیت مگادث» منتشر شد. پس از آن کریس ادلر، نوازنده درامز گروه لمب آو گاد و کیکو لوریرو، نوازنده گیتار الکتریک گروه آنگرا، برای ضبط آلبوم جدید به گروه پیوستند.
ورزشگاه فلتینس آرنا
ورزشگاه فلتینس آرنا (Veltins-Arena) (نام پیشین: ورزشگاه اوف شالکه)، ورزشگاهی ورزشی در شهر گلزن‌کیرشن آلمان است که یکی از مدرن‌ترین ورزشگاه‌های جهان شناخته می‌شود. این ورزشگاه که ورزشگاه اختصاصی تیم شالکه ۰۴ است، بیش از ۶۰ هزار نفر ظرفیت دارد.
این ورزشگاه میزبان فینال جام قهرمانان باشگاه‌های اروپا در فصل ۲۰۰۴–۲۰۰۵ بود و در جام جهانی ۲۰۰۶ آلمان نیز ۵ بازی را میزبانی کرد.
در دههٔ ۹۰ تقاضاهای بسیاری برای تغییر ورزشگاه تیم شالکه ۰۴ از ورزشگاه قدیمی «پارک اشتادیون» وجود داشت و از همین رو طرح‌هایی برای تأسیس ورزشگاهی جدید مد نظر قرار گرفت. پس از عملکرد عالی این تیم در جام یوفا ۱۹۹۷ و با توجه به نزدیکی سال ۲۰۰۴ (سالگرد صد سالگی شالکه) طرح‌های عملی ریخته شد و نهایتاً در ۱۹۹۸ قراردادی با شرکت ساختمانی «اچ بی ام» برای ساختن این ورزشگاه ریخته شد.
این ورزشگاه ابتدا در سال ۲۰۰۱ و با نام «آرنا اوف شالکه» و به عنوان ورزشگاه اختصاصی تیم شالکه ۰۴ آغاز به کار کرد. در تابستان ۲۰۰۵ شرکت آبجوسازی ولتینز با حمایت مالی، نام آن را به "ولتینز آرنا تغییر داد.
این ورزشگاه از میزبانان بازی‌های جام جهانی ۲۰۰۶ آلمان بود که مجموعاً ۵ بازی، ۴ بازی گروهی و یکی در یک چهارم نهایی، را میزبانی کرد.
از گروه اول بازی اکوادور و لهستان این‌جا برگزار شد که با پیروزی ۲ بر صفر اکوادور خاتمه یافت. از گروه سوم، آرژانتین ۶ بر صفر صربستان و مونته‌نگرو را مغلوب کرد. از گروه چهارم، مکزیک ۲ بر ۱ مغلوب پرتغال شد. از گروه پنجم، جمهوری چک همین‌جا پیروزی سه بر صفر خود مقابل آمریکا را کسب کرد.
در مرحلهٔ یک چهارم نهایی، انگلستان و پرتغال در این‌جا دیدار کردند که بازی پس از نتیجهٔ ۰–۰ مساوی در وقت عادی در ضربات پنالتی به نفع پرتغال تمام شد.
صومعه علیا
صومعه علیا روستایی در دهستان بروانان شرقی بخش ترکمانچای شهرستان میانه استان آذربایجان شرقی ایران است.
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این مکان ۲٬۴۳۲ نفر (۷۹۱خانوار) بوده‌است.
دهستان بروانان غربی
بَروانان غربی یکی از دهستان‌های بخش ترکمانچای شهرستان میانه در استان آذربایجان شرقی ایران است. مرکز آن غریب‌دوست است.
شهرچای (ارومیه)
شهرچای یا برده‌سور رودی با امتداد شمال شرقی- جنوب غربی است که پس از گذر از وسط شهر ارومیه که هم‌اکنون به صورت دوطرفه فضای سبز می‌باشد و سیراب نمودن کشتزارها و باغات شهرستان در نهایت وارد دریاچه ارومیه می‌شود. نام‌های دیگر برده‌رود، شهرچای، برده، بکشلوچای و ارومیه‌رود و سنگ‌سرخ است.
این رود از کوه کان کبوتر به ارتفاع ۳۲۷۱ متر از کوه‌های کردستان سرچشمه می‌گیرد و رشته‌ای از کوه‌های مرزی ترکیه نیز به آن افزوده شده، پس از کندن دره‌ای برای خود در بلندی‌های یادشده وارد بَرده سور شده و از آن گذشته، پس از دریافت رگه‌هایی چند در طول مسیر خود و آبیاری زمین‌های مسیر خود به روستای بند نزدیکی شهر ارومیه می‌رسد. در اینجا بخشی از آن برای تأمین آب آشامیدنی شهرستان ارومیه منشعب شده مابقی پس از آبیاری باغ‌ها و زمین‌های کشاورزی از نزدیک شهر ارومیه می‌گذرد و به همین مناسب شهرچای (شهررود) نامیده شده‌است و سپس در جنوب محلی به نام دماغهٔ حصار وارد دریاچه ارومیه می‌گردد.
مساحت حوضه آبریز رودخانه شهرچای در محل بند ۳۹۶ کیلومتر مربع و میانگین سالیانه آب این رودخانه در محل بند پس از انشعاب آب آشامیدنی به ۱۶۸ میلیون متر مکعب می‌رسد. از آب رودخانهٔ برده‌رود در طول مسیر خود در حدود ۹۱۱ روستا و آبادی استفاده می‌کنند. مسیر رودخانهٔ شهرچای در محل معروف بند یکی از گردشگاه‌های مردم ارومیه است.
مسخ
مسخ (رمان کوتاه) در افسانه‌ها به تغییر شکل و دگردیسی افراد و اجسام از شکل اولیه به شکلی زشت‌تر مَسخ گفته می‌شود. در برخی داستان‌ها آن را یکی از انواع تناسخ به‌شمار آورده‌اند.
به تصریح قرآن در امت‌های پیشین مسخ صورت پذیرفته‌است و گروهی از گناهکاران به صورت میمون و خوک درآمده اند. در این باره رجوع کنید به بقره۶۵، مائده۶۰، اعراف۱۶۶.
مسخ به‌معنای تغییر صورتِ چیزی به ظاهری بد و نامناسب است. مسخ، با تناسخ متفاوت است. تناسخ به معنای آن است که روح پس از جدایی از بدن، به بدنی دیگر تعلق پیدا کند، ولی در مسخ، روح از بدن جدا نمی‌شود؛ بلکه تنها شکل و صورت بدن تغییر می‌کند و به حیوان تبدیل می‌شود.
سرعت گریز
سرعت گریز در فیزیک و ستاره‌شناسی به حداقل سرعتی گفته می‌شود که یک جسم باید داشته باشد تا بتواند از چنگ نیروی گرانشی جسم دیگر بگریزد.
سرعت گریز حدی است که بنا بر آن، اگر جرمی با سرعت اولیۀ بیش از سرعت گریز جرمی که می‌خواهد از آن بیرون برود به سوی بیرون حرکت کند موفق به فرار از آن خواهد شد، اما اگر سرعت آن جرم کم‌تر از سرعت گریز آن جرم دیگر باشد موفق به این کار نخواهد شد. مثلاً سرعت گریز از سیارهٔ زمین ۱۱٫۲ کیلو متر بر ثانیه است یعنی اگر جرمی باسرعتی بیش از حدود ۱۱٫۲ کیلومتر بر ثانیه مستقیماً به سوی بیرون حرکت کند موفق به فرار از آن خواهد شد اما اگر سرعت آن جرم از این حد کم‌تر باشد ابتدا به سوی بالا رفته و سپس دوباره به پایین بازمی‌گردد.
یک موشک، که به‌طور مداوم با استفاده از سوخت خود در حال شتاب است، نیازی به رسیدن به سرعت فرار بالستیک ندارد و با هر سرعتی که دارد می‌تواند به راه خود ادامه دهد زیرا با بیرون راندن جرم و واکنش آن انرژی جنبشی اضافی تأمین می‌شود. با داشتن حالت مناسب پیشراننده و سوخت کافی برای فرار با نیروی شتاب‌دهندۀ موشک می‌تواند با هر سرعت فرار را بدست آورد.
برای جسمی بزرگ و از نظر کروی بودن متقارن؛ مانند یک ستاره یا سیاره، سرعت گریز برای آن جسم در یک فاصلهٔ معین با این فرمول ۳ محاسبه می‌شود:
که G ثابت گرانش؛ (), و "M" جرم جسم مورد نظر، و "r" فاصلۀ میان مرکز ثقل جسم است.
رخ‌گردی
رُخ‌گردی (به انگلیسی: libration). حرکات نوسانی اجرام فضایی نسبت به هم است. در مورد کره ماه رخ‌گردی باعث پدیدار شدن ۹ درصد از گوشه‌های نیمه ناآشکار ماه به صورت متناوب در زمان‌بندی گردش ماهانه ماه برای مشاهده‌کنندگان زمینی می‌شود.
این پدیده از چشم زمینیان در مشاهده ماه آشکار است. سمت پیدای ماه یعنی سمتی از کرهٔ ماه که رو به زمین است در نمایاندن سطح خود به زمین نوساناتی دارد که در نتیجه رخ‌گردی، رصدکننده علاوه بر «چهره» ماه «گونه‌هایش» را هم می‌تواند مشاهده کند. رخ‌گردی باعث می‌شود که بیننده از زمین بتواند مجموعاً ۵۹ درصد از سطح ماه را ببیند.
سه گونه رخ‌گردی وجود دارد: ماهانه طولی و عرضی و روزانه.
بر اثر رخ‌گردی عرضی رأس «پیشانی» و زیر «چانه» ماه متناوباً آشکار می‌شود. رخ‌گردی‌های روزانه به مکان بیننده بر روی زمین بستگی دارد.
رخگردی ماهانه طولی حدوداً در هنگام رسیدن ماه به فاصله متوسط کره زمین -تقریباً مابین نقاط اوج و حضیض- دو بار در یکماه سی‌روزه حداکثر ۷ونیم درجه از استوای ماه (۲۲۵ کیلومتر) را متناوباً باز می‌نمایاند. در رخگردی ماهانه عرضی بعلت تغییرات انحراف میل عرضی ماه نسبت به زمین در نقاط میل شمالی و جنوبی ماه هرماه سی‌روزه دو بار حداکثر تا ۶ونیم درجه از نواحی قطبین آن متناوباً پدیدار می‌شود؛ و در رخگردی روزانه بر اساس جابجایی روزانه ناظر زمینی نسبت به ماه اختلاف منظر طولی حدود ۱ درجه برای یک ناظر ثابت ایجاد می‌کند.
خودروی شاسی‌بلند
خودروی شاسی‌بلند یا اس‌یووی (به انگلیسی: Sport Utility Vehicle یا به‌طور مخفف SUV) یک طبقه‌بندی خودرویی است که عناصر خودروهای سواری جاده‌ای را با ویژگی‌های وسایل نقلیه خارج از جاده مانند افزایش فاصله از زمین و چهار چرخ متحرک ترکیب می‌کند و یا به گونه‌ای از خودروها می‌گویند که برای کاربرد بیابانی و پیمودن مسیرهای ناهموار طراحی شده‌اند. این خودروها به‌طور معمول دو دیفرانسیل هستند و فاصلهٔ محور آنها تا سطح زمین بیشتر از خودروهای عادی است.
از نخستین نمونه‌های اس‌یووی یا شاسی بلند می‌توان به جیپ ویلیز دهه ۱۹۴۰ میلادی، لندروور دهه ۱۹۵۰ میلادی ۱۹۵۱ نیسان پاترول و تویوتا لندکروزر دهه ۱۹۶۰ میلادی اشاره کرد که همگی با استفاده از شاسی (Chassis) وانت بارها یا کامیونت ساخته شده بودند و با توجه به نیروی موتور بالا و فاصله زیاد از سطح زمین، قابلیت مانور بر روی سطوح ناصاف و خاکی را داشتند.
در دهه ۱۹۷۰ میلادی، محبوبیت این نمونه‌ها بیشتر از پیش شد و خودروسازان تصمیم به مدرن کردن این کلاس بدنه از خودرو گرفتند. جیپ واگونیر (که پیش از انقلاب ۱۳۵۷ در ایران با نام سیمرغ و جیپ آهو و همزمان با کشور آمریکا در شرکت پارس خودروی فعلی تولید می‌شد)، رِنج‌روور و شورولت بلیزر را می‌توان نخستین نسل از خودروهای شاسی بلند دانست که با ترکیب سیستم چهار چرخ متحرک و امکانات مدرن و لوکس به بازار عرضه می‌شدند.
از شاسی بلندهای مدرنِ بازار فعلی، که مانند خودروهای سواری بر اساس ابعاد به بخشهای کوچک، متوسط و بزرگ تقسیم می‌شوند، می‌توان از مواردی مانند مدل تویتا لند کروزر، دیسکاوری شرکت لندروور، ب‌ام‌و ایکس۵، مرسدس-بنز کلاس-جی و کادیلاک اسکالید نام برد.
همان‌طور که اشاره شد، اتومبیل‌های شاسی‌بلند نیز مانند خودروهای سواری به چند دسته مختلف تقسیم می‌شوند. تمامی این خودروها توانایی مانورهای بیرون از جاده را داشته و اتومبیل‌هایی آفرود به حساب می‌آیند. این طبقه‌بندی‌ها به‌طور کلی عبارتند از:
این اصطلاح بیشتر در آمریکای شمالی کاربرد داشته و در سایر نقاط جهان هم رده با نمونه‌های اندازه بزرگ در نظر گرفته می‌شود. از شاسی بلندهای اندازه متوسط می‌توان به نمونه‌های فهرست زیر اشاره کرد: سوزوکی گرند ویتارا
شاسی‌بلندهای اندازه بزرگ فضای بیشتری در بخش‌های فضای درونی و محفظه بار را در اختیار سرنشینی قرار می‌دهد. نمونه‌هایی از خودروهای شاسی بلند اندازه بزرگ عبارتند از:
نمونه‌هایی از شاسی بلندهای اندازه بزرگ را می‌توان در فیلم‌های سینمایی آمریکایی مشاهده کرد که بیشتر در اختیار نیروی پلیس ویژه این کشور قرار دارند.
تولدی دیگر (ابهام‌زدایی)
تولدی دیگر در معانی زیر استفاده شده‌است:
تولدی دیگر (مجموعه تلویزیونی)
تولدی دیگر یک مجموعه تلویزیونی ایرانی به کارگردانی داریوش فرهنگ و تهیه‌کنندگی مسعود رسام و بیژن بیرنگ است. این مجموعه محصول سال ۱۳۷۸ و ۱۳۷۷ شبکه پنج صدا و سیمای جمهوری اسلامی است.این مجموعه داستان زن و شوهری مرفه را روایت می‌کند که در آستانه کشمکش طلاق با وجود سه فرزند هستند. ماجرای داستان از آنجا آغاز می‌شود که این زن و شوهر موقع رفتن به یک میهمانی در لواسان در حین مشاجره دچار حادثه شده و ماشین آنها به دره سقوط می‌کند و آتش می‌گیرد. شوهر در آخرین لحظات از اتومبیل بیرون می‌پرد و به کمک نیروهای امداد نجات پیدا می‌کند، اما در این تصادف اثری از زن وجود ندارد. زن که چهره‌اش سوخته، توسط یک دکتر جراح پلاستیک پیدا می‌شود و پس از تغییر چهره به صورت پرستاری ناشناس به منزل سابق خود بر می‌گردد و این بار به نوعی دیگر برخورد می‌کند. به طوری که فرزندان، همسر و مادر شوهر خود را به شدت مجذوب می‌کند تا جایی که آن‌ها به شخصیت اصلی او پی برده و همسرش مجدداً از او تقاضای ازدواج می‌کند.
ذوالفقار
ذوالفقار، نام شمشیر علی بن ابی‌طالب بوه است. طبق روایات این شمشیر اکنون در دست حجت بن الحسن است و در هنگام ظهور آن را به همراه خواهد داشت.
«ذوالفَقار» واژه‌ای عربی به معنای «صاحب فقرات» است. فقره خود به معنای مهره کمر است. گفته‌شده‌است چون بر پشت این شمشیر خراش‌های پست و هموار بوده، آن را بدین نام خوانده‌اند. جعفر احمدی برزگر که یک نظر شخصی است این شمشیر همانطوری بوده که در نقاشی‌ها ترسیم می‌شده و دلیل این که به این شکل بوده ان است. شما یک شمشیر چینی یا شمشیری که برای قطع سر از آن استفاده می‌شده را در نظر بگیرد این شمشیرها در قسمت سر پهن می‌شوند حال اگر به‌طور اتفاقی یک شکل مثلثی از سر این شمشیر بشکند شمشیر ذوالفقار درست می‌شود عموماً پنداشته می‌شود که ذوالفقار دارای دو تیغه یا دو زبانه بوده، اما به قول دهخدا «این گمان بر اصلی نیست» و تنها ابن شهر آشوب در کتاب المناقب، ذوالفقار را شمشیری دوشاخه دانسته‌است.
در برخی منابع، این شمشیر با گودی‌های کوچک تزئینی و با تیغه‌ای دارای شیاری بلند و باریک از کنار دسته تا نوک که شیارهایی باریک از آن به طرف سوی نوک شمشیر داشته توصیف شده‌است. همچنین در حدیثی منتسب به جعفر بن محمد، امام ششم شیعه دلیل نامگذاری آن شباهت شیارهایش به مهره‌های کمر است. در حدیثی منتسب به محمد بن علی، امام پنجم شیعه در بحارالانوار دربارهٔ دلیل نامگذاری این شمشیر آمده‌است: «زیرا علی علیه‌السلام با شمشیر ذوالفقار به هیچ‌کس ضربتی نزد، مگر اینکه او را در دنیا از خانواده و زن و فرزندانش جدا کرد و در آخرت او را از بهشت جدا ساخت.»
دربارهٔ این که این شمشیر چگونه به دست علی ابن ابی طالب رسید، نظرات مختلفی وجود دارد. در حدیثی منسوب به علی بن موسی الرضا آمده‌است که جبرئیل، آن را با خود از آسمان آورده‌است. مجلسی از مناقب نقل می‌کند که آیه ۲۵ سوره حدید* اشاره به این امر دارد.
نظر دیگر که در بحارالانوار آمده‌است، ذوالفقار یکی از هدیه‌های بلقیس به سلیمان است که به دست علی می‌رسد.
در نظر مشهورتر که در لغت‌نامه دهخدا و فرهنگ معین یادشده، ذوالفقار از آن منبه ابن الحجاج یا از آن عاص بن منبه بود که در جنگ بدر علی او را کشت و شمشیرش را به پیامبر داد. یک سال بعد در جنگ احد، هنگامی که شمشیر او شکست، او از پیامبر شمشیر خواست، و پیامبر ذوالفقار را بدو داد، که علی با آن از پیامبر دفاع کرد و دشمن را عقب راند. بنا بر تاریخ طبری و سیره ابن هشام در این هنگام ندایی شنیده شد که می‌گفت: «لا فتی الا علیّ لا سیف الاّ ذوالفقار» (هیچ جوانمردی جز علی و هیج شمشیری جز ذوالفقار نیست) پیامبر گفت: «این صدای جبرئیل است». در کتاب‌های الارشاد شیخ مفید و الأمالی شیخ طوسی، با ذکر سند از جعفر بن محمد این حدیث یادشده، اما نام فرشته در آن به جای جبرئیل، «رضوان» است. سمعانی و ابن بطّه نیز همین حدیث را ذکر کرده‌اند، با این تفاوت که در جنگ بدر رخ می‌دهد. دربارهٔ دیده شدن جبرئیل در غزوه احد، علامه حلی در کتاب منهاج الکرامة فی معرفة الإمامة و دهخدا در لغتنامه، به نقل از کتاب معالم العترة و النبوة آورده‌اند که:
بنا بر من‌لایحضره‌الفقیه، پس از علی، ذوالفقار به پسرش حسن ابن علی، و سرانجام به حجت ابن حسن به ارث رسید. در روایات است که مهدی موعود در هنگام ظهور آن را به همراه خواهد داشت.
زنجیرزنی
زنجیرزنی یا خود-تازیانه زدن نوعی عمل تأدیبی و عبادی است که باید خود را با زنجیر یا ابزار دیگری که موجب ایجاد درد می‌شود، شلاق بزند. ادیان اصلی که خود شلاق زنی می‌کنند شامل مسیحیت و یهودیت است. این آیین همچنین در میان اعضای چندین فرقه مدیترانه ای، مانند مصری و رومی، انجام شده‌است.
مراسم عزاداری به ویژه در ماه محرم که در آن عزاداران به صورت گروهی در دسته‌های عموماً منظم و بعضاً نامنظم با زنجیر به کتف و پشت خود می‌کوبند.
زنجیرزنی یکی از مراسم شیعیان به هنگام عزاداری دوران محرم یا در دهه آخر ماه صفر است. در این مراسم مردان با زنجیر بر پشت خود می‌کوبند.
زنجیر زنی در حالت‌های مختلف انجام می‌گیرد مثلاً تک ضرب-سه ضرب-چهار ضرب-پنج ضرب وبیشتر-که با خواندن اشعار و مدیحه سرایی همراه است همچنین با طبل و سنج ریتم خواصی به آن داده می‌شود؛ در یکی از روستاهای شهرستان اصفهان به نام آذرخواران در بخش جرقویه سفلی زنجیرزنی زیبایی به عمل می‌آورند که به سه صورت به ترتیب شش ضرب و پنج ضرب و تک ضرب همراه مداحی انجام می‌شود. معمولاً زنجیر زنان پیشکسوت در جلو و به ترتیب جوانان و نوجوانان و کودکان در پشت سَر آن‌ها زنجیر می‌زنند
تسبیح
تَسبیح نوعی مهره های نیایش متشکل از مجموعه‌ای مهره‌های گِلی سنگی، سفالی، صدفی، استخوانی، چوبی، پلیمری، پلاستیکی و جز آنها که به رشته می‌کشند تا به کمک آن شمار نیایش ها و ذکرها و وردها را نگاه دارند. در قدیم تعداد مهره‌های تسبیح، صد یا کمتر و بیشتر بود، و تسبیح‌های با هزار دانه که «تسبیح هزاردانه» نام داشت نیز ساخته می‌شد.
تسبیح های از جنس گل معمولاً از خاک های متبرک ساخته می شوند (خاک حرم امامان شیعه )
تسبیح از تراشیدن و شکل‌دادن مواد گوناگونی درست می‌شود. از آن جمله‌است سنگ‌های کهربا، فیروزه، عقیق و خُماهان، و نیز گل پخته که گاه مانند خرمهره لعاب داده‌شده‌است. همچنین برخی از تسبیح‌ها را از تراشیدن و تیله‌وار نمودن چوب سخت و تیره‌رنگ درخت بان یا یُسر می‌سازند که گاه آن را نقره‌کوب نیز می‌نمایند.
مهره بلندتر و دانه‌بزرگ تسبیح که هر دو انتهای نخ تسبیح را از آن بیرون کرده به هم گره می‌زنند شیخک نام دارد. به هر یک دیگر مهره‌های تسبیح آخوندک هم می‌گویند.
به تسبیحی که مهره‌های آن خال‌های گرد نزدیک به هم و غیر از رنگ خود مهره داشته باشد تسبیح چشم‌بلبلی گفته می‌شود.
تسبیح به معنی ستایش کردن است این واژه از ریشه ی عربی "سَبَحَ" گرفته شده است. در زبان عربی به تسبیح مسبحه گفته می شود. تسبیح به تعبیری «سُبْحَانَ ٱللَّٰهِ» یا «سُبْحَانَ ٱللَّٰهِ گفتن» است، چون تکبیر که «ٱللَّٰهُ أَکْبَرُ»، و «تحمید» که «ٱلْحَمْدُ لِلَّٰهِ»، و تهلیل که «لَا إِلَٰهَ إِلَّا ٱللَّٰهُ گفتن» است؛ و آنچه اکنون به تسبیح مشهور شده، «سُبْحه» است که منظور از آن مهره‌هایی است که عددِ تسبیح (سبحان‌الله گفتن) را با آن می‌شمارند؛ و کاربرد واژهٔ تسبیح در معنی مهره‌های به‌رشته‌کشیده برای شمارش عدد تسبیحات و تحمیدات و تکبیرات، از غلط‌های مصطلح در زبان فارسی به‌حساب می‌آید که بر اثر رواج و کاربرد زیاد، استعمال آن به‌معنی سُبْحه مجاز گشته‌است؛ چنان‌که در ابیات زیر از شاعران ایرانی و عرب، از تسبیح معنای امروزی استنباط می‌شود. قائم‌مقام ثانی گوید:
صائب تبریزی گوید:
حافظ گوید:
ابونُواسِ اهوازی، شاعر معروف عرب‌زبان، گوید: «التّسابیحُ فی ذِراعی و المصحف….»، و در این بیت، کلمهٔ «تسابیح» جمعِ «تسبیح» به همین معنی استعمال شده‌است.
قطع نظر از اینکه تسبیح را بشر آغازین به صورت طوق و به منظور زینت از مهره‌های مختلف بکار می‌برده، به‌طور کلی تسبیح از دوران مسیحیت پیدا شده و مسیحیان تسبیح‌های طویلی را که از انتهای آن صلیب می‌آویختند به گردن می‌آویختند. استفاده تسبیح در ابتدا حکم زینت را داشته و برای جنس دانه‌های این تسبیح از همه چیز استفاده می‌کرده‌اند که اغلب آن‌ها شیشه‌ای بوده بعدها کشیش‌های نستورین که در شرق می‌زیستند از آن برای ذکر اوراد استفاده کردند و بعضی از کاتولیکها نیز به همین منظور آن را بکار می‌بردند. اما پروتستانها هیچوقت بدین شکل از تسبیح استفاده نکردند و حتی استعمال آن را بدان منظور منفور می‌دانند زیرا می‌گویند در کتاب خدا راجع به آن اشاره‌ای نرفته و به‌طور کلی کسانی را که از تسبیح به منظور دینی استفاده می‌کردند نکوهیده و به اوهام‌پرستی و خرافات متهم کرده‌اند. زیرا بر این باورند که عیسی تقلید و اوهام‌پرستی را منع می‌کند و کاربرد تسبیح و امثالهم را از احکام مردم حساب می‌کند نه از احکام خدا. «آنگاه که کاتبان و فریسیان اورشلیم نزد عیسی آمده گفتند، چرا شاگردان تو از تقلید مشایخ تجاوز می‌نمایند، او در جواب گفت، شما نیز به تقلید خویش از حکم خدا چرا تجاوز می‌کنید سپس عبادت را عبث می‌کنند زیرا که احکام مردم را به منزلهٔ فرائض تعلیم می‌دهند.»
شلاق‌زنی
شلاق‌زنی یا زدن تازیانه به عمل اصابت دادن یک تازیانه یا شلاق به بدن انسان یا یک جانور به منظور وارد آوردن درد و شکنجه دادن گفته می‌شود. شلاق‌زنی نوعی تنبیه است که به‌طور معمول به خواست حاکمان اجرا می‌شود. در ادیان و خصوصاً دین اسلام نیز مواردی وجود دارد که شلاق زدن به عنوان جزای فرد خاطی و گناهکار اجرا می‌شود که به آن حد زدن گویند. به‌طور معمول، شلاق زدن به عنوان یک مجازات ناخواسته تحمیل می‌شود.
شلاق‌زنی به عنوان مجازات در اکثر کشورهای غربی ملغی شده است اما در بعضی از مناطق جهان، خصوصا کشورهایی با قانون اسلامی و همچنین مناطقی که سابقاً تحت تسلط امپراتوری بریتانیا بوده‌اند مورد استفاده قرار می‌گیرد. ضربه زدن با ترکه تحت نظارت پزشکی به عنوان مجازات برای برخی انواع جرائم در کشورهایی چون سنگاپور، مالزی، اندونزی، تانزانیا، زیمبابوه و... استفاده می‌شود.
در شریعت اسلامی شلاق‌زنی یک نوع مجازات (حد) برای تخلف از قوانین دینی محسوب می‌شود و در مواردی چون مجازات زنا، شرب خمر، افترا کاربرد دارد. همچنین به طور گسترده از شلاق‌زنی به عنوان مجازات تحت اختیار قاضی (تعزیر) استفاده می‌شود. این مجازات معمولا در ملا عام صورت می‌گیرد، با این حال برخی از علمای اسلامی این را بر خلاف آموزه‌های اسلامی می‌دانند.
منطقه حفاظت‌شده ارس سیستان
منطقه حفاظت‌شده ارس سیستان، در استان خراسان رضوی در شمال غرب مشهد واقع شده‌است. این منطقه در رشته کوه هزار مسجد در راستای رشته‌کوه البرز قرار دارد. ارتفاع بلندترین کوه این منطقه به نام هزارمسجد ۳۱۰۰ متر می‌باشد. وسعت این منطقه ۹۲ هزار هکتار بوده‌است ولی به علت قطع بی‌رویه از درختان این جنگل، اکنون به چهار هزار هکتار رسیده‌است. نزدیک‌ترین روستا به این جنگل، روستای لایین از توابع شهر کلات می‌باشد. منطقه حفاظت شده ارس سیستان، پوشیده از درختان جنگلی ارس است. وسعت آن ۱۱۲۷۱۴ هکتار بوده و گونه‌های جانوری آن شامل پلنگ هزار مسجد، کل و بز وحشی، قوچ و میش اوریال، گراز، خوک، گرگ و پرندگانی چون کبک دری، کبک معمولی، تیهو، انواع سهره و انواع پرندگان شکاری می‌باشند. حفاظت از آن به عهده اداره حفاظت محیط زیست شهرستان کلات نادری می‌باشد. از گونه‌های جانوری مهم در منطقه، گرگ، قوچ و میش و پلنگ را می‌توان نام برد. ارس سیستان از سال ۱۳۷۶ منطقه شکار ممنوع اعلام گردید و در سال ۱۳۷۸ به منطقه حفاظت شده ارتقاء یافت. در حال حاضر به معرفی تعدادی از پستانداران در تعقیب، کشتن و خوردن جانوران دیگر تخصص دارند. دندان‌های نیش در این پستانداران کاملاً رشد کرده و دندان‌های آسیا برای دریدن گوشت مناسب است.
لگام (پزشکی)
لِگام یا مَهار در بدن، چینی از پوست یا مخاط است که حرکات یک اندام یا قسمتی را محدود می‌کند.
در آلت تناسلی مرد به چینی از پوست که زاویه تحتانی سوراخ بیرونی میزراه را به ورقه داخلی پیش‌پوست می‌چسباند لگامِ پِنیس می‌گویند.
ختنه‌گاه
خَتنه‌گاه به قسمتی از آلت مردیِ ختنه‌شده گفته می‌شود که اثر التیام‌یافتگیِ زخم جراحی ختنه بر روی آن مانده‌است. اثر ختنه غالباً به رنگی روشن‌تر از بقیهٔ قسمت های آلت برجای می‌ماند.
وسخود
وُسخود (به روسی: Восход به معنای "پگاه") نام فضاپیمای ساخت شوروی بود. این فضاپیما که در چارچوب برنامه سفر به فضای انسان ساخته شده بود.
فضاپیمای وسخود در حقیقت نمونه پیشرفته تر کپسول فضایی وستوک بود که قابلیت حمل چند سرنشین را داشت
از این فضاپیما تنها در دو مأموریت سرنشین دار استفاده شد ولی هر دو مأموریت در نوع خود شایان توجه بود.
اولین مأموریت این کپسول دوازدهم اکتبر ۱۹۶۴ انجام شد که طی آن سه فضانورد در مدار زمین قرار گرفتند. این اولین مأموریت سرنشیتن دار اتحادجماهیرشوروی و جهان بود که چند فضانورد در آن شرکت می‌کردند.
دومین مأموریت وسخود در ۱۸ مارس ۱۹۶۵، باعث انجام اولین راهپیمایی فضایی شد. کمبود فضای داخل کپسول باعث شده بود فضانوردان در مأموریت نخست این فضاپیما لباس فضایی به تن نکنند، اما در مأموریت وسخود-۲ هردو فضانورد لباس فضایی پوشیده بودند.
پس از به دست آوردن این دو موفقیت، اتحاد جماهیر شوروی توجهات خود را به برنامه سایوز معطوف کرد.
ماموریت‌های واسخود شامل موارد زیر بود
فضاپیمای وستوک
وُستوک به معنای "شرق"، نام خانواده‌ای از فضاپیماهای مدارگَرد است که در چارچوب برنامه سفر انسان به فضا در شوروی طراحی و ساخته شدند. طراحان این فضاپیما سرگئی کارالیوف و کریم کریموف بودند.
یوری گاگارین، نخستین فضانورد جهان، و والنتینا ترشکووا نخستین زن فضانورد جهان بوسیلهٔ فضاپیماهای وستوک و به ترتیب طی ماموریتهای وستوک-۱ و وستوک-۶ به مدار زمین سفر کردند.
اپیدیدیم
اَپی‌خایه، بَرخاگ یا اِپی‌دیدیم قسمتی از دستگاه تناسلی مردان است.
اپیدیدیم بخشی از مجرای مَنَوی است که در پشت بیضه قرار دارد (جزو بیضه محسوب نمی‌شود) و به‌وسیله مجاری باریکی به آن مرتبط است. اپیدیدیم مجاری وابران را به رگ وابران هر بیضه پیوند می‌دهد.
اپیدیدیم لوله‌ای باریک درون بیضه‌ها است که محل بلوغ و ذخیره اسپرم می‌باشد. این لوله در کنار هر بیضه قرار دارد. منظور از بلوغ اسپرم‌ها، توانایی لقاح آن‌ها است. حدود ۱۸ساعت طول می‌کشد تا یک اسپرم بالغ شود. اسپرم‌ها پس از تولید در لوله‌های اسپرم ساز از این لوله‌های پرپیچ و خم عبور می‌کنند و به لوله پر پیچ و خم دیگری می‌رسند که اپیدیدیم نام دارد تا قبل از ورود به اپیدیدیم اسپرم‌ها نابالغ بوده و قادر به حرکت نیستند (البته دارای تاژک هستند) ولی پس از مدتی در اپیدیدیم بالغ شده و توانایی حرکت پیدا می‌کنند.
واژه بربخ عربی، اپیدیدیم یونانی و برخاگ فارسی است. خاگ یا خایه در فارسی به معنی بیضه و اپی‌خایه به معنی «روی بیضه» است.
غشای مهبلی
غشای مهبلی یا پوشش واژینالیس (Tunica vaginalis) غشای پوشاننده سطح داخلی کیسهٔ بیضه در نزدیکی بیضه‌ها است. این غشاء دنباله لایهٔ پوشانندهٔ دیوارهٔ شکم است که از مجرای مغبنی عبور کرده و به کیسهٔ بیضه کشیده می‌شود.
پوشش بیضه‌ها از خارج به داخل شامل غشای مهبلی هم می‌شود که از صفاق سرچشمه می‌گیرد. در بیضه‌ها یک رشته لوله‌های درهم‌پیچیده که سمینیفر (Seminifer) نام دارد و در بین آنها سلول‌های بینابینی یا لایدیگ (Leidig) قرار دارد تشکیل شده‌است. لوله‌های سمینیفر عمل اسپرماتوژنز را انجام می‌دهد و به یک رشته مجرا به نام مجاری آوران ختم می‌شود که در واقع اسپرماتوزوئیدی که تشکیل شد را جمع‌آوری می‌کند و وارد اپیدیدیم می‌کند.
اپیدیدیم در ناحیهٔ خلفی جانبی بیضه قرار دارد و به رنگ زرد است و از سه بخش تشکیل شده است:
مور و اوتسی
مور و اوتسی نام یک گروه موسیقی ترکی سبک آلترناتیو راک است که در استانبول شروع به کار کرده‌اند. این گروه به دلیل اینکه اشعارشان دارای مضامین سیاسی است، مورد توجه قرار گرفته‌اند.
معنای لغوی نام این گروه "بنفش و فرای آن" است، که یک شوخی واژگانی با واژه فرابنفش است.
باکاردی ۱۵۱
باکاردی ۱۵۱ نوعی رام است که توسط شرکت باکاردی تولید می‌شود. این مشروب شامل ۷۵٫۵ درصد الکل (اتانول) است و به خاطر درصد بالای الکل مشهور است. باکاردی ۱۵۱ به عنوان قوی‌ترین مشروب وسیعا در دسترس در آمریکا معروف است.
بی جیز
بی جیز (به انگلیسی: "Bee Gees"، مخفف: "Brothers Gibb") یک گروه موسیقی پاپ/راک بریتانیایی/استرالیایی است که در سال ۱۹۵۸ توسط برادران گیب با نام‌های بَری، رابین و موریس تشکیل شد و فعالیتشان تا مرگ موریس در سال ۲۰۰۳ ادامه داشت. پس از شش سال توقف، در سال ۲۰۰۹ بری و رابین فعالیت مجدد گروه را آغاز کردند که با مرگ رابین در بیستم ماه می ۲۰۱۲ این گروه کاملاً از بین رفت.
هیچ گروه موسیقی‌ای در دهه‌های ۶۰، ۷۰، ۸۰ و ۹۰ میلادی به اندازهٔ بی جیز در شهرت خود فراز و نشیب نداشته‌است، یا نتوانسته‌است به اندازه این گروه مخاطبان گوناگونی را به خود جذب کند.به جز برادران گیب نوازندگان دیگری نیز عضو گروه بوده‌اند که مهم‌ترین آنان عبارت‌اند از: