نیک‌آباد
نیک‌آباد، مرکز شهرستان جرقویه در استان اصفهان است که در فاصله ۵۰ کیلومتری مرکز شهرستان ورزنه واقع شده است.
مردم این شهر از بازماندگان شهر بادگرد در دو کیلومتری شمال نیک آباد هستند که در روزگار ساسانیان از رونق خاصی برخوردار بوده‌است. این شهر دارای هفت گرمابهٔ بزرگ و چهار دروازه و آتشکدهٔ بزرگ که مادر اتشکده‌های شهرها به‌شمار می‌رفت وبازاری به درازای هشت کیلومتر و چندین آب انبار و آسیاب آبی و گورستانی که سنگ قبرهای آن تا پیش از جنگ جهانی وجود داشت از ویژگی‌های این شهر است. در سال ۱۲۸۰ در هنگام شخم زدن کشاورزان سفالهای نگار دار زیبا، اجرهای بزرگ، سنگ آسیاب، گورهایی که استخوان‌های مردگان در اندازهٔ بزرگتر از انسان‌های امروزی در این شهر پیدا شد. آوازهٔ این پدیده به گوش یهودیان پارچه فروش بازار پیکان و بعد به گوش کارگزران کشورهای بیگانه در اصفهان رسید و این‌ها به کاوش در شهر بادگرد پرداختند که سنگ نوشته‌ای به خط گبری پدیدار گردید به علاوهٔ سکه و سفال‌های نگارین که به کشور خود بردند. پس از حملهٔ مغولان به بادگریان که تا آن زمان زرتشت بودند اندکی از مردم به یزد والباقی به شهر چاچ (چاچ شهری جنگ‌افزار ساز در دوران اشکانی و ساسانی و پس اسلام بوده و تا دوران صفوی نیز این کار رواج داشته‌است) که امروزه کشتزاری به نام چاچی یادگار آن است در دو کیلومتری نیک آباد که شهری گبر نشین بود کوچ کردند.
نام این شهر در شاهنامه آورده شده‌است:
یکی تیر الماس پیکان چو آب نهاده بر اوچار پر عقاب
بمالید چاچی کمان را به دست به چرم گوزن اندرآورد شست
پس از مهاجرت بادگردیان به شهرک چاچ بعد از مدتی (در دوره شاه اسماعیل صفوی) مردمان بادگرد و چاچ اسلام آوردند و نام چاچ به امین آباد دگرگونی یافت.
پس از کوچ کردن مردم بادگرد به امین آباد آمار مردم رو به گسترش نهاد به گونه ای که زمین‌های کشاورزی و اب کاریزهای چاچ و امین آباد دیگر پاسخ گوی مردم نبود از این رو کشاورزان در پی کندن کاریزهای نوینی برامدند و بزودی کشاورزی آنجا رو به گسترش نهاد. گیاه رناس که پیش از این در بادگرد به گونهٔ گسترده روایی داشت در شهرک امین آباد نیز گسترش یافت این شهرک تا پایان روزگار صفوی از شهرک‌های آباد بود ولی روند خشکسالی ان را درنوردید به گونه ای که اندک اندک مردم آنجا را رها کرده و به دژباستانی ینگووا) نیک آباد کنونی (در باختر آنجا کوچ کردند این دژ گبر نشین بود ودر کوی باال ی نیک آباد جای داشت وبا تاخت و تاز مغول‌ها مردم ان به شهرهای دیگر زرتشتی کوچ کردند. مردم کوچ کنندهٔ امین آباد به بازسازی ان پرداختند واز آنجا که دژ گسترده و پهناوری بود بخش بزرگی از مردم توانستند در آنجا ماندگار شوند. امار مردم ینگووا در زمان کریم خان افزایش یافت و کمبود جا برای زندگی مردم آنها را بر ان داشت تا در جنوب دژ ینگووا دژ دیگری بسازند که تا به امروز نیز دیواره‌های و باروهای ان پابر جا است و به دژ تازه نام اور است. دژ کهنه یا ینگووا در زمان ناصرالین شاه همزمان با جنبش مردم جرقویه توسط چراغعلی خان زنگنه ویران شد وامروزه تنها بخشی از خانه‌های ان باقی مانده‌است در پیرامون این دژ داالنها و راهروهای زیر زمینی از دژ تا گورستان بر جای بوده‌است. نا گفته نماند که مسجدی درکوی باال ی نیک آباد یادگارمردم امین آباد است. یکی دیگر از بازمانده‌های دژ ینگووا یکی از کوره‌های اجر پزی آنجا است که ویرانه‌های ان تا چند سال پیش در جنوب رودخانهٔ ینگ آباد وجود داشت. در شمال دژ تازه یخچالی بزرگی بود که در زمستان‌ها با بهره‌برداری از هرز اب‌های کاریز پیکان در ان یخ سازی می‌شد که بنا همزمان با دژ تازه ساخته شد. در زمان کریم خان اندک اندک مردمی که در دژ تازه می زیستیدند آنجا را رها کرده و در خاور دژ کهنه که امروزه کوی پایین نامیده می‌شود به ساختمان سازی پرداختند و ساختمان چهار ایوان نخستین ساختمانی بوده‌است که ساخته شده و امروز اثری از ان ساختمان زیبا نیست. توصیف استاد دکتر پاریزی از شهر بادگرد: بادغرد آن که باقرآباد شده و شهر هفت گرمابه بوده‌است چه شد که اینگونه متروک و منزوی افتاد. نمی‌شود در مسلمانی این قوم تردیدی کرد که مردمی که هم والیتی سلمان پارسی باشند. (در نوشته‌های دورهٔ قاجار به کرارت نام نیک آباد و پیکان ذکر شده‌است)
» هستهٔ اولیهٔ شهر نیک آباد بیش از ۲۵۰۰سال پیش در شرق محله اسلام‌آباد شکل گرفته‌است.
نخستین کلنگ تأسیس بیمارستان خیریه امام خمینی (ره) جرقویه اصفهان در زمین به مساحت تقریبی ۱۲/۵ هکتار در تاریخ خرداد ماه ۱۳۶۱ توسط آیت الله العظمی حاج شیخ یوسف صانعی (ره) و وزیر بهداری وقت به زمین زده شد و با تلاش حاج شیخ حسن صانعی و همکاری دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با زیر بنای اولیه ۳۵۷۳ متر مربع در فاصله ۷۰ کیلومتری جنوب شرقی اصفهان در شهر نیک آباد جرقویه احداث و تجهیز در تاریخ ۱۳۷۵/۸/۱۲ افتتاح گردید.
دشت جهان نام شهرک باستانی است که در زمان ساسانیان تأسیس شده‌است. این شهرک از شهرک‌های وابسته به شهر بادگرد در سرزمین گرکویه بشمار می‌رفت و در روزگار روایی خود از اپاختر (شمال) شهر نیک آباد امروزی تا نیمروز روستای سیان کنونی گسترش داشته و دارای سه کوی بزرگ به نام‌های مزداوا، سوری و دشت آسمان بوده‌است. این شهرک باستانی همزمان با ویران شدن شهر بادگرد در زمین لرزه سال ۷۲۴ خورشیدی ویران گردیده‌است. بقایای شهرک باستانی دشت جهان در آستانه نابودی است و نیازمند توجه مسئولان است. وی برای عمران و آبادی نیک آباد تلاش‌های زیادی کرد. مبارزات وی با شاهزاده مستبد قجری ظل السلطان معروف است. از کاتبان قرآن کریم که در سال ۱۲۱۶ هجری قمری به این شهر کوچ می‌کند. علامه آقابزرگ تهرانی می‌نویسد: ملامحمدعلی بیدگلی از شاگردان حجت‌الاسلام سید محمدباقر شفتی است.
وی تنها دارای یک دختر بوده‌است که بعضی از برادران رضوانی نیک آباد به او منتسب‌اند. مرقد وی جنب مسجد جامع شهر واقع شده‌است. پدر بزرگوار آیات عظام صانعی. ایشان از علمای به نام عصر خود بوده و در راهنمایی و ارشاد مردم این شهر نقش بسزایی داشت و منشأ خدمات و خیرات بسیاری برای این شهر و منطقه بودند. از اقدامات وی نگارش کتاب جُنگ تعزیه است که تعزیه‌های شهیدان کربلا را سروده‌است.
از شاعران و تعزیه خوانان که پیش از جنگ جهانی دوم در این شهر زندگی می‌کرد. از خوش نویسان قرآن کریم و همچنین یکی از کسانی است که در دستگیری اشرار نقش مهمی داشت. از پزشکان ماهر در کاربرد گیاهان دارویی اولین جانباز شهرستان
سلطان موسی امین آبادی: وی از عارفان عصر شاه اسماعیل صفوی بود که زرتشتیان امین آباد به همت او به اسلام گرویدند.
شیر علی خان ینگ آبادی و حاج کریم ینگابادی:از جنگ آوران و فرماندهان جنگ در زمان آقا محمد ینگابادی بودند.
شهربانو حسن مهدی، سکینه علی حاج عابد، صغری سکینه زین العابدین، صغری عباس حسینعلی و بی بی آقا بزرگ از اسب سواران و تیر اندازان ینگ آبادی در جنگ‌های آقا محمد ینگ آبادی بودند.
ملا محمد کاظم ینگابادی: پدر بزرگ سرتیپ آقا محمد ینگ آبادی و از مکتب داران ینگ آباد بود.
استاد علی شفیعی ینگ آبادی: به کوشش وی ۳ جلد کتاب تاریخ (گرکویه) نگارش شد.
تقی نوذری ینگابادی: معروف به خال تقی که وی به دستگاه‌های موسیقی ایرانی آشنایی داشت و آواز خوبی برخوردار بود.
امیرهوشنگ پور آزاد ینگ آبادی: از شاگردان جمشید شاهین و استاد یاوری و کامبیز روشن و دکتر امامی در اصفهان بود و امروز سالیانی است به نوازندگی و ساخت ساز نی سر گرم است.
حسن و علی طاوسی ینگ آبادی (مقنی): از مربیان اسب سواری و تأمین کننده احشام صدا و سیما در کل کشور می‌باشند.
دکتر محمد رضوانی: عضو انجمن مغز و اعصاب ایران
دکتر تقی طاوسی: دکتری جغرافیا و استاد و عضو هیئت علمی دانشگاه زاهدان
دکتر علیرضا طاوسی: فرزند دکتر تقی طاوسی و عضو هیئت علمی دانشگاه ولایت و در بین ۲ درصد دانشمندان برتر جهان در سال ۲۰۲۰ میلادی
دکتر محسن شفیعی نیک آبادی: استاد و عضو هیئت علمی دانشگاه سمنان
حجت الاسلام و المسلمین دکتر مرتضی صانعی: از شاگردان آیات عظام وحید خراسانی، مکارم، نوری و سبحانی و سردبیر مجله علمی تخصصی پژوهش است. استاد یار گروه ادیان مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی و از اساتید دانشگاه باقرالعلوم و جامعه المصطفی العلمیه نیز هست.
سلطان عبدالکریم ینگ آبادی: دستیار فرمانروای شیراز در دوران قاجار
نایب ابراهیم، نایب علی، حسینعلی کربلایی: در شهر شیراز کارهای لشکری و کشوری را در دست داشتند.
سردار شهید داود رضوانی: مسئول عملیات لشکر ۲۷ محمد رسول‌الله و از رفقای حاج محمد رضا طاهری بود.
شهید رضا نوذری: فرمانده گروهان عقیل لشکر امام حسین
دکتر حسین رضوانی نیک آبادی: دکتری فیزیک گرایش حالت جامد و استاد دانشگاه فردوسی مشهد
آقا جان ینگ آبادی: از سربازان جنگ ایران و روس
حسینعلی خان سرهنگ ینگ آبادی: حاکم ورزنه و رودشت
دکتر مجید رشیدیان: دکتری ادبیات دانشگاه تهران و از شاگردان دکتر شفیعی کدکنی و استاد دانشگاه۱۵. بیمارستان امام خمینی نیک آباد https://web.archive.org/web/20170930131606/http://emkh.ir/pages/tarikhche/