یونسی
یونسی شهری در بخش یونسی شهرستان بجستان استان خراسان رضوی ایران است. این شهر با قدمتی به طول تاریخ و سکونگاهی کهن، با روستای مرندیز (در غرب) و روستای میاندهی و فتح‌آباد (در شرق) همسایه است. فاصله‌اش با مرکز شهرستان ۴۵ کیلومتر با مرکز استان ۲۵۰ کیلومتر و با پایتخت ۸۸۸ کیلومتر است. امام جمعه این شهر پور عابدین است. شهر یونسی وجه تسمیه خود را از مزار تاریخی منسوب به حضرت یونس (ص) گرفته‌است. این مکان از اهمیت بسیار زیادی برای اهالی برخوردار است و شهدای گرانقدرشهر یونسی و افراد صاحب نام در پیرامون این مکان مقدس مدفون هستند. از گذشته این شهر و سکونتگاه تاریخی با وجود حدود چهل حوض (آب انبار) کاروانسرا و پل و برج و بارو و… می‌توان با افتخار یاد کرد. غزها و افاغنه و روسها و… و خصوصاً بعثیان مزدور صدام در جنگ تحمیلی… در رهگذر تاریخ نبردهای با اهالی داشته‌اند و هر بار این مردم صبور منطقه سربلند بیرون آمده‌اند. دو شهر کرمان (منبع ح. صادقی یونسی) و سمنان (ح. عباسپورثانی) در حوادث تاریخی و هجوم دشمن از کمک سواران شمخالدار چهره محبوب کویر (میر عابدین) بهره‌مند شدند. و محاصره آن شهرها شکسته شد. در اختیار داشتن نمک مرغوب و فراوان و دامداری و کشاورزی یونسی را به ناحیه با اهمیت مبدل کرده بود. امروزه بخاطر دسترسی و وجود ایستگاه راه‌آهن و شرایط عالی صنعت بدون دود گردشگری این شهر را که بسیار مهمانواز و مهربان هستند منطقه ای پر امید در گردشگری مطرح نموده‌است. پدیده سنگاب و وجود محیط زیست خاص و آسمان پر ستاره و معماری تاریخی شهر یونسی را بهشت ستاره شناسان وطبیعت گردان و غارنوردان قرار داده‌است. قدمت تعزیه و شبیه خوانی در شهر یونسی بسیار طولانی است. بخش یونسی: و جود دهستان‌ها وجود روستاهای معروف در این بخش باعث افتخار و عزت ناحیه است. روستاهای فخرآباد و سردق و مرندیز و چاه فالیز و… ستارگان درخشان این مجموعه هستند. آثارتاریخی نشان از قدمت این بخش دارد.
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۳٬۴۲۶ نفر (در ۱٬۱۱۳ خانوار) بوده‌است.
آب وهوای یونسی گرم و خشک است و زمستان‌هایی بسیار سرد و تابستان‌هایی بسیار گرم دارد که این بیشتر بخاطر قرار گرفتنش درکویر بجستان است.
از آثار تاریخی یونسی می‌توان به آب‌انباری معروف به حوض نو، رباط یونسی، پل یونسی معروف به «پول کال»، و قلعهٔ تاریخی اشاره کرد که در حال ویرانی است.
سه کوه معروفش زهلی، خر پشت و کمر زردک نام دارد. غاربلور:ارتفاع دهانه غار از سطح دریا: ۹۸۵ متر - طول غار: ۱۲۱ متر - عمق غار: ۳۶ متر. ورودی غار دارای ۲ چاه ۵ و ۱۴ متری متوالی است. وجود این چاه‌ها باعث شده تا افراد عادی نتوانند وارد غار شوند و اغلب زیبایی‌های غار سالم و دست نخورده باقی مانده‌است. غارتکسرا:این غار زیبا در ۸ کیلومتری جنوب شهر یونسی شهرستان بجستان می‌باشد ودارای استلاگتیت و استلاگمیتهای (اشک سنگ و آه سنگ و وصال سنگ) متنوع و فراوان است… این غار ۳۰۰ متر طول داشته و دارای دو چاه می‌باشد غارفنی بوده و امکان بازدید بدون تجهیزات امکان‌پذیر نمی‌باشد. دهانه آن در ارتفاع قرارداشته و برای ورود باید به صورت عمودی و با طناب وارد آن شد. این غار راه فرعی نداشته ولی در طی مسیر با قندیل‌های بسیار و زیبا مواجه خواهید شد. مسیر آن دارای شیب بودی به‌طوری‌که انتهای غار با دهانه آن ۶۰ متر اختلاف ارتفاع دارد. دمای داخل غار عکس دمای خارج آن می‌باشد از نظر اهالی بومی حضرت یونس نبی در کنار رودخانه یونسی قرار دارد. البته مقبره حضرت یونس پیامبر در چند مکان دیگر نیز در داخال ایران و سایر نقاط بیرون مرز مشاهده می‌گردد. در کتاب پیرامون فلات باستانی محمد تقی سیاه پوش اشاره ای به موضوع دارد. اسناد شفاهی حکایت از قدمت مکان و موضوع دارند. برخی سفرنامه نویسان نیز از جغرافیای تاریخی بخش یونسی مطالب ارزشمندی ارائه کرده‌اند.
از محصولات کشاورزی می‌توان به پسته، گندم، جو، پنبه، چغندر اشاره کرد. یونسی دو قنات داشته‌است که یکی به کلی خشک و دیگری تا حد زیادی کم‌آب شده‌است. شغلهای اصلی مردم یونسی کشاورزی، دامداری و دامپروری است.