متغیر (ریاضیات)
متغیر در ریاضیات نماد و ظرفی برای یک عبارت یا (به طور تاریخی) کمیت است، که به صورت یک شیء اختیاری یا نامعین تغییر می‌کند. متغیر می‌تواند نمایش‌دهنده یک عدد، بردار، ماتریس، تابع، شناسه یک تابع، مجموعه، یا عنصری از یک مجموعه باشد.
متغیرها نقشی عمده و بنیادین در مسیر کاهش و مدیریت پیچیدگی در بسیاری از زمینه‌های گوناگون علمی نظیر ریاضیات، آمار و احتمالات، علوم کامپیوتر، علوم وب، و علوم محاسباتی بر عهده دارند. در مقایسه یا مفاهیم ثابت منطق متغیرها به تنهایی بی معنا می‌باشند.
مقالهٔ اصلی: صوری‌سازی
متغیرها درست شبیه ظرف‌هایی عمل می‌کنند که آن‌ها را به منظور صوری کردن مفاهیم و عملکردها به کار می‌بریم. به واقع، صوری کردن را می‌شود نقطه شروع و آغاز ماشینی کردن دانست.
مثال‌ها:
تا به همین‌جا، باید مشخص شده باشد که در فرایند تجزیه و تحلیل واژه متغیرها با مفهوم و ابزاری پرکار برد، مقیاس پذیر و همه جا گیرروبرو هستیم. خوب که بیندیشیم، سر و کار متغیرها با همه امور و اشیایی ست که دستخوش تغییرات می‌شود و این معادل همه جهان است و هرآن چیزی که در آن است.
متغیرها در زیر شاخه‌های مختلف ریاضیات همچون جبر آمار و احتمالات ریاضیات گسسته برای عمومیت دادن (صوری کردن) به مفاهیم گوناگون مورد استفاده واقع می‌شوند.
ظرفی می‌ماند که اسم: x جنس (نوع): عدد صحیح مقدار: ۲
از ۳ مؤلفه بالا x ثابت است جنس ثابت است مقدار است که تغییر می‌کند نکته مهم
پس x هر مقداری می‌تواند باشد. مثل نشانگری که به نقطه مقدار نشانه می‌رود که تغییر می‌کند.
متغیر در ریاضی نمادی است که نشان‌دهنده کمیت یا مقدار یا ارزشی است. نماد متغیرها را معمولاً از حروف الفبای لاتین انتخاب می‌کنند ولی از الفبای دیگر خطوط مثل خط یونانی و خط عبری هم استفاده شده‌است. مشهورترین و رایج‌ترین نماد متغیرهای ریاضی formula_1 است. در متن‌های ریاضی قدیم عربی مثل کتاب الجبر و المقابله که استفاده از نمادها رایج نبود برای نشان دادن متغیری که امروزه با formula_1 نمایش داده می‌شود کلمه شئی را به‌کار می‌بردند.
مقالهٔ اصلی: آمار و احتمالات
در آمار متغیر به ویژگی‌ای اطلاق می‌شود که میان تعدادی از افراد، اشیاء، گروه‌ها، حوادث و غیره مشترک و قدر و ارزش آن میان افراد مختلف متفاوت (مثلاً مثبت یا منفی) است. متغیر مفهومی است که ارزش آن در نمونه‌ها و موارد مختلف تغییر می‌کند. (مفاهیم اساسی جامعه‌شناسی، حمید عضدانلو)
مقالهٔ اصلی: علوم کامپیوتر
مقالهٔ اصلی: مهندسی نرم‌افزار
مقالهٔ اصلی: مهندسی دانش
در مهندسی دانش مفهوم متغیر کاربردهایی تازه و بازهم وسیع‌تر و عمیق‌تر نسبت به مهندسی نرم‌افزار پیدا می‌کند. این بار مفاهیمی هم چون دانشگاه، بیمارستان، صنعت مخابرات، رشته شیمی، و رشته زمین‌شناسی را می‌توانیم با استفاده از وجودشناسی‌های آن‌ها مدل نموده و آن‌ها را در راستای ماشینی کردن‌دانش به خدمت درآوریم.
برخی متغیرهای چندوجهی که مرکب از چندین متغیر ساده‌تر هستند مانند سرمایه فرهنگی سازه (construct) نامیده می‌شود. سازه‌ها مستقیماً قابل اندازه‌گیری نیستند و هر سازه متشکل از چند «بعد» (dimention) می‌باشد، که برای اندازه‌گیری آن باید تمام ابعاد را سنجید. هر بعد توسط متغیرهای جزئی تری که شاخص (indicator) نامیده می‌شود، اندازه‌گیری می‌شود. شاخص‌ها مستقیماً قابل سنجش هستند. پس از اندازه‌گیری شاخص‌ها، آنها را به روش‌های ریاضی همتزار می‌کنند تا جمع پذیر شوند و بتوان به صورت عددی واحد که شاخص ترکیبی (index) نامیده می‌شود، نشان داد. همچنین برای دستیابی به شاخص ترکیبی با استفاده از فرمول ریاضی به متغیرها وزن دهی می‌شود. عملاً، آنچه بیش از مقدار شاخص‌های ترکیبی اهمیت دارد، رتبه‌بندی آنهاست. یعنی کدام پدیده وضعیت بهتری را از جهت شاخص ترکیبی داراست، مثلاً کدام کشور شاخص توسعه انسانی بالاتری دارد.