فرادنبه
فَرادُنبِه شهری در شهرستان بروجن از توابع استان چهارمحال و بختیاری است که مردم آن به زبان ترکی قشقایی صحبت می کنند.
نزدیکترین ایستگاه هواشناسی به فرادنبه، ایستگاه بروجن می‌باشد که حدوداً در ۵ کیلومتری فرادنبه قرار دارد. از بروجن همواره به عنوان یکی از سردترین شهرهای کشور در گزارش‌ها هواشناسی نام برده می‌شود ارتفاع این شهرستان از سطح متوسط دریا ۲۴۳۲ متر است. از لحاظ اقلیمی دارای شرایط نیمه مرطوب با تابستان معتدل و زمستان بسیار سرد می‌باشد. تعداد روزهای یخبندان در حدود ۱۲۲ روز در سال می‌باشد. حداقل مطلق دمای این ایستگاه به ۳۶- درجه می‌رسد و حداکثر مطلق دمای مشاهد شده به ۳۶درجه سانتیگراد بالغ گردیده‌است. بارش سالانه این ایستگاه به‌طور متوسط به ۳۶۰ میلی‌متر بالغ می‌گردد و دارای دو فصل خشک و مرطوب است. فصل خشک آن از خرداد تا شهریور ادامه دارد و فصل مرطوب آن از مهر ماه آغاز و تا اردیبهشت ادامه دارد. در مجموع بارش فصل زمستان به ۴۴ درصد و پاییز به ۳۲درصد و بهار به ۲۴درصد می‌رسد و تابستان ۱ در صد بارش را داراست. بروجن یکی از مرتفع‌ترین شهرهای کشور است که این خصیصه بروجن را از جهت محیط زیست حیوانی و گیاهی بسیار غنی و پر جاذبه نموده‌است. معنی کامل نام «فرادنبه» ‌شهری در امتداد و دنباله دشت می‌باشد. نام های پیشین این شهر " ‌فرادامنه ؛ پرادمبه ‌و پرادامنه " می‌باشد.
بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن (۱۳۹۵) جمعیت فرادنبه ۱۳۳۱۷ نفر (۳۸۰۸ خانوار) بوده است .
گویش مردم فرادنبه از ریشه ترکی سلجوقی و قشقایی است ؛ که در گذر زمان با کلمات فارسی آمیخته شده است.
فرادنبه. [فَ دُمْ بَ ] (اِخ) قصبه‌ای است از دهستان گندمان بخش مرکزی شهرستان بروجن، واقع در ۱۱ هزارگزی باختر بروجن متصل به راه بروجن به اصفهان. ناحیه‌ای است واقع در دامنهٔ کوه و معتدل که دارای ۴٬۰۰۴ تن سکنه‌است. آب آنجا از قنات تأمین می‌شود و محصولاتش غلات، حبوب، کتیرا و لبنیات است. اهالی به کشاورزی و گله داری گذران می‌کنند. صنعت دستی زنان قالی بافی است. راه ماشین رو و یک باب دبستان و نیز یک قلعهٔ قدیمی و یک زیارتگاه و در حدود ۳۵ باب دکان دارد. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج ۱۰).
بر اساس موقعیت منطقه و سنگ قبور موجود در گورستان‌های قدیمی شهر و آنچه به جای مانده قبل از پیدایش شهر در منطقهٔ فعلی اجداد ساکنین امروزی در چندین منطقه مجزا قلعه‌های اطراف شهر مستقر بودند که بر اثر یورش‌های پی در پی متجاوزین بر دستاوردهای این دهات ایل‌نشین آن‌ها مجبور به اسکان در محل فعلی می‌گردند اگر چه تاریخ دقیق این اسکان مشخص نیست اما حدود تقریبی و قدمت تاریخی آن به سنه‌های ۱۰۲۴ و ۱۰۲۵ ه‍.ق خود گواه این اسکان می‌باشد.
آثار و ابنیه‌های تاریخی فرادنبه:
قلعه ضرغام السلطنه یا قلعه فرادنبه مربوط به سال ۱۲۷۹ ه‍.ق است. این اثر در تاریخ ۱۸ اسفند ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۵۳۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
علی داد (ایل بیگ) پدر ضرغام السلطنه در زمان حکومت خود، در این محل قلعه‌ای می‌سازد، که به قلعه کهنه معروف است.
پس از علی داد، پسرش ابراهیم خان، ملقب به ضرغام السلطنه، خان فرادنبه می‌شود و قلعه‌ای در کنار قلعه کهنه می‌سازد، که به قلعه ضرغام السلطنه خان معروف است. زمان ساخت این قلعه به سال ۱۲۷۹ ه‍.ق بازمی‌گردد.
حمام فرادنبه، مربوط به سال ۱۲۷۹ ه‍.ق است و در شهرستان بروجن، بخش مرکزی، ۵ کیلومتری شرق بروجن واقع شده. این اثر در تاریخ ۱۸ اسفند ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۵۳۶۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران، به ثبت رسیده‌است.
حمام کهنه فرادنبه مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان بروجن، بخش مرکزی، شهر فرادنبه، میدان شهید کریمی واقع شده. این اثر در تاریخ ۷ خرداد ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۲۹۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران، به ثبت رسیده‌است.
حمام خانی فرادنبه، مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان بروجن، بخش مرکزی، شهر فرادبنه، بلوار مدرس واقع شده. این اثر در تاریخ ۰۷ خرداد ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۲۹۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
آرامگاه ضرغام‌السطنه، مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان بروجن، بخش مرکزی، شمال غرب شهر فرادنبه واقع شده. این اثر در تاریخ ۲۵ آبان ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۳۸۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
گورستان فرادنبه مربوط به دوره صفوی به بعد است و در فرادنبه، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ ۸ مرداد ۱۳۸۱ با شمارهٔ ثبت ۶۰۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این اثر تاریخی در جنوب غربی فرادنبه واقع شده است.
در این شهر حدود نیمی از مردم اقتصادی مبتنی بر کشاورزی نیمه مکانیزه و مکانیزه و دامداری سنتی و نیمه صنعتی دارند. محصولات موفق آن در زمینه کشاورزی سیب‌زمینی، چغندر قند، گندم، جو و یونجه می‌باشد. قالی‌بافی از صنایع دستی مشهور آن است و نقش «گل پتو» در این شهر به صورت انحصاری استفاده می‌شود. سوغات فرادنبه عبارتند از: کشک. قارا. گلیم و فرش دستباف. لبنیات و…