رالی زمان سرعت مسافت
رالیِ زمان سرعت مسافت یا تی‌اس‌دی که در ایران رالی شهری یا رالی تور نیز نامیده می‌شود. مسابقهٔ اتومبیل‌رانی است که بیشتر به مهارت حرکت در مسیر صحیح و در زمان مطلوب تأکید دارد تا مهارت رانندگی. این رالی در خارج از پیست‌های اتومبیل‌رانی و در مسیرهای عمومی برگزار می‌شود و چندین ساعت تا چند روز طول می‌کشد.
نقشهٔ مسابقه هم‌زمان با شروع مسابقه و تنها یک دقیقه قبل از استارت در اختیار شرکت‌کنندگان رالی قرار می‌گیرد. این نقشه مجموعه‌ای از قطعه یا بلوک‌های کوچکی است که باید به ترتیب طی شوند. شرکت‌کنندگان باید با توجه با علائم مسابقه مسیر صحیح مسابقه را تشخیص دهند و سعی کنند با سرعت متوسط مشخص شده در بلوک در این مسیر حرکت کنند. در طول مسیر کنترل‌هایی وجود دارند که حرکت شرکت‌کنندگان در مسیر صحیح و زمان رسیدن به نقاط مطلوب را کنترل می‌کنند. به شرکت‌کنندگانی که خارج از مسیر صحیح حرکت کنند یا دیرتر یا زودتر از زمان مطلوب نقشه‌ای را طی کنند امتیاز منفی تعلق می‌گیرد. در بلوک‌ها علاوه بر سرعت ممکن است مسافت یا زمان متعلق به آن بلوک ذکر شده باشد.
هرنقشهٔ مسابقه براساس نوع طراحی به تعدادی قطعه یا بلوک تقسیم شده‌است که ترتیب اجرای آن مسیر مسابقه را از نقطهٔ شروع به نقطهٔ پایان مشخص می‌کند. معمولاً به بلوک، نقشه نیز می‌گویند با ذکرشمارهٔ بلوک، مثلا: نقشهٔ شمارهٔ ۲۰ هر بلوک نقشه از ۶ قسمت تشکیل شده‌است.
شمارهٔ بلوک مشخص کنندة ترتیب اجرای آن است که ممکن است جابجایی آن باعث انحراف از مسیر شود.
مسافت بلوکها ممکن است معلوم یا مجهول باشد. در مسافتهای معلوم حتماً بایستی تا متراژ داده شده مسیر را طی کرده و در مسافتهای مجهول دقیقاً بایستی به شکل داده شده توجه نموده و اولین شکل با پلان مورد نظر، انتهای بلوک می‌باشد.
منظور از سرعت‌های داده شده در نقشه‌ها، سرعت متوسط در طول همان نقشه است و بیشتر جهت محاسبهٔ زمان مطلوب می‌باشد. رعایت سرعت‌های مجاز به عهدهٔ راننده است.
معمولاً زمان در نقشه‌ها مجهول می‌باشد (مگر درنقشه‌های اصلاحی، انحراف از مسیر یا نقشه‌های زمان دار) که حتماً بایستی طبق فرمول محاسبه شود.
محلی است که نقشهٔ جاری به آن ختم می‌شود (انتهای نقشه) شامل چند قسمت است:
شامل عبارات و توضیحات اصلی یا توضیحاتی است که برای راهنمایی بیشتر در نقشه آمده‌است.
اگر مسافت در بلوکی داده شده باشد به آن بلوک مسافت معلوم و در غیر این صورت به آن مسافت مجهول گفته می‌شود. در بلوک‌های مسافت مجهول، مسافت طی شده در پایان نقشه از روی "کیلومترشمار" اتومبیل به صورت متر یا با کمک چی پی اس به دست می‌آید و با کمک سرعت ذکر شده در بلوک، زمان مطلوب محاسبه می‌شود.
زمان صحیح رسیدن به ایستگاه‌های کنترل را که طبق محاسبات واطلاعات نقشه به دست می‌آید، زمان مطلوب می‌گویند.
این کارت جهت ضرب مهرهای لازم و ثبت زمان‌های ورود به کنترل‌های مختلف مسابقه مورد استفاده قرار می‌گیرد. کارت راه در زمان استارت، همراه با نقشه و دیگر اسناد و برگه‌های مورد نیاز مسابقه به شرکت کنندگان داده می‌شود و بایستی به کنترل خط پایان تحویل شود.
به منظور کنترل و ثبت زمان شرکت کنندگان در مسیرمسابقه، محل‌هایی توسط برگزارکننده مشخص می‌شود که به این محل‌ها ایستگاه‌های کنتـرل گفته می‌شود . کنترل‌ها بایستی با نشان یا پرچم خاص مسابقه و شماره که بر روی درب‌های اتومبیبل خود نصب کرده‌اند، در محـ ل‌های خاص (ایستگاه کنتـرل) قابل رویت و تشخیص باشند. تمام کنترل‌های مسابقه به غیر از کنترل سیار حتماً در سمت راست مسابقه مستقر هستند و ممکن است محل بعضی از کنترل‌ها با آرم و نشان مسابقه و میز و صندلی مشخص شده باشد، الزامی برای بودن خودرو در محل کنتـرل وجود ندارد. خودروی هیچ‌یک ازکنترل‌ها در محل خلاف پارک نمی‌کند. کنترل ه‌ای مسابقه بایستی ۱۵ دقیقه قبل از زمان مطلوب اولین شرکت‌کننده و ۴۵ دقیقه پس از زمان مطلوب آخرین شرکت‌کننده در محل خود مستقر باشند.
کنترل‌های مسابقه از نظرماهیت به سه دسته تقسیم می‌شوند.
کنترل‌های زمان به دو دسته تقسیم می‌شوند. کنترل زمان معلوم: چنانچه محل کنترلی در نقشه داده شده باشد به معنای پایان نقشه‌های قبلی بوده و زمان ثبت شده بر روی کارت مسابقه توسط کنترل زمان معلوم، به منزلهٔ زمان جدید برای ادامهٔ مسابقه می‌باشد. تقدم یا تأخر زمان درنقشه‌های قبلی، دیگر قابل جبران نیست. این کنترل‌ها از نوع معلوم بوده و مخصوص مسابقات نقطه به نقطه می‌باشد.
کنترل زمان صحیح: رسیدن به این کنترل‌ها به منزلهٔ درست بودن مسیر مسابقه است و زمان رسیدن به آن ملاک نیست.
کنترل انحراف مسیر: چنانچه شرکت‌کننده‌ای در اثر عدم رعایت قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی و مسابقه و طی کردن مسیر اشتباه به این کنترل‌ها برسد، کارت راه او را مهرکرده و اگر نیاز باشد مسیر صحیح را به او اعلام می‌کنند.
کنترل منفی: کنترل‌هایی هستندکه مثل کنترل‌های انحراف مس یر ماهیت منفی دارند ولی در مسیر اصلی مسابقه مستقر شده‌اند مثل کنترل‌های مستقر شده در محل‌های توقف ممنوع.
کنترل‌های چند منظوره: به کنترلهایی که بیش از یک ماهیت داشته باشند یا بیش از یک بار در مسیر مسابقه به آن‌ها برسیم، کنترل چند منظوره گفته می‌شود.
کنترل مسیر سیار: این کنترل‌ها به‌طور سیار در مسیر مسابقه حرکت می‌کنند و در صورت مشاهدة عدم رعایت مقررات و مفاد آیین‌نامهٔ مسابقه از طرف شرکت‌کننده، می‌تواند کارت راه آنان را گرفته و موارد خلاف را در آن ثبت تا محرومیت‌های لازم در مورد آن‌ها اعمال شود. کنترل سیار دارای بر چسب مخصوص و معرفی نامه کتبی می‌باشد.
مسیرمسابقه به کلیه بزرگراه‌ها، خیابان‌ها، کوچه‌ها، … و تقاطعی گفته می‌شود که از نقطهٔ شروع تا خط پایان مسابقه پیموده می‌شود که شامل سه بخش است. مسیراصلی مسابقه فقط براساس مسیرصحیح طراحی شده‌است که ممکن است براساس سبک طراحی یا تغییرات اجباری، بخشی از آن توسط مسیراصلاحی اضافه، کم ویا اصلاح شود.
به مسیر یا نقشه‌ای گفته می‌شود که ما ازمبدأ آن به سمت تقاطع یا علامت مورد نظرحرکت کرده ودرحال حاضردرآن مسیرهستیم.
مسیری که طبق اولویت‌های مسابقه و یاقوانین راهنمایی و رانندگی جهت رسیدن به شکل یا علامت داده شده در نقشه مجبور به عبور از آن هستیم مسیراج باری، ادامهٔ مسیر یا مسیر مستقیم گفته می‌شود.
به مجموعهٔ وسیعی از وسایل، اشیاء، دستگاه‌ها، نمادها، خرده بناها، فضاها و عناصری گفته می‌شود که چون در شهر و خیابان و در کل در فضای باز نصب شده‌اند واستفادة عمومی داشته به این اصطلاح معروف شده‌اند.
حریم مسیر شامل کلیهٔ مبلمان شهری که فقط در دو طرف و داخل مسیرمستقیم (اجباری) و تقاطع‌های آن قرار دارند، می‌باشد. مبلمان شهری باید در نقشهدبا پلانی که در آن قرار دارد داده شود.
حریم شکل نقشه یا تقاطع شامل کلیهٔ مبلمان شهری و راه‌های منتهی به آن است که بایستی در نظر گرفته شود. هرآنچه که در حریم شکل نقشه یا تقاطع قرارگرفته خصوصاً در میادین، به استثناء متراژ آن متعلق به حریم مسیر همان نقشه است و برای نقشهٔ بعد به حساب نمی‌آید. حریم تقاطع‌ها و تابلوها برطبق آئین‌نامه راهنمایی و رانندگی ۱۵ متر است.
فاصلهٔ کمتراز ۲۰۰ متر قبل و ۵۰ متر بعد از محل استقرار کنترل را حریم یا دید کنترل می‌گویند.
به محل تلاقی و مسیرهای دو یا چندراه، تقاطع گفته می‌شود.
نقطه‌ای است مشترک که تمام راه‌های یک تقاطع به آن ختم می‌شود.
بن‌بست به مسیری گفته می‌شود که ابتدای آن با تابلوهای راهنمایی و رانندگی مشخص شده یا بسته بودن آن به وضوح قابل رؤیت باشد.
میدان به محلی گفته می‌شود که میدان بودن آن دیده شود یا با تابلوهای راهنمایی و رانندگی ویا تابلوهای شهرداری که به نام میدان نام‌گذاری شده‌است، مشخص می‌باشد.
تنها با داشتن اتومبیل و ساعت می‌توان در مسابقات رالی شرکت کرد. اما ابزارهای دیگر نیز در رالی به کار می‌رود.
در مسابقات رالی ایران معمولاً در هر اتومبیل یک راننده و یک نقشه‌خوان وجود دارد و در بیشتر رالی‌ها حضور همراه تا پر شدن ظرفیت درج شده روی کارت ماشین مجاز است. نقشهٔ مسابقه درست یک دقیقه پیش از حرکت هر اتومبیل در اختیار آن اتومبیل قرار می‌گیرد. . زمان مطلوب در این روش از فرمول زیر به دست می‌آیدو کسر ثانیه قطع می‌شود: زمان مطلوب =مسافت ابتدا تا انتهای بلوک به متر ضرب در عدد ثابت ۳٫۶ تقسیم بر سرعت متوسط ذکر شده در نقشه که به کیلومتر بر ساعت می‌باشد.
در پایان، امتیازات منفی یا جریمه‌های زمانی با هم جمع شده و نفرات برتر مشخص خواهند شد. در صورت تساوی، هر شرکت‌کننده‌ای که گزارش کنترل کمترو تعداد مهر کنترل مثبت بیشتری داشته باشد مقام بالاتری دارد ودر صورت تساوی شرکت‌کننده‌ای که در کنترل زمان ۱ کمترین امتیاز منفی یا جریمه را داشته باشد و اگر مساوی بود به همین ترتیب در کنترل‌های بعدی ادامه داده تا نتیجه مشخص شود.
https://web.archive.org/web/20170623154532/http://www.mafiri.ir/d.asp?id=2984