محمدصالح کمیلی
محمّدصالح کمیلی خراسانی (زادهٔ ۱۳۲۰، سامرا) فقیه معاصر است که به تدریس، تألیف و تربیت عرفانی و سلوکی علاقمندان به عرفان مشغول می‌باشد. درس اخلاق عرفانی بر کتاب "قوت القلوب" تألیف "ابوطالب مکّی" در مسجد عبدالله جوادی آملی واقف در قم، و درس خارج فقه از کتاب "جواهر الکلام" تألیف "محمدحسن نجفی،" توسط او برگزار می‌شود.
وی از شاگردان سید هاشم حداد که علامه طهرانی در کتاب روح مجرد از او اینگونه نامبرده است: «امّا از ارادتمندان ایشان -مرحوم حداد- در عراق عبارت بودند ازصالح کمیلی.»
کمیلی در ۱۳۲۰ (۱۳۶۰ قمری) در سامرا، عراق به دنیا آمده و پس از پرورش و خواندن اولیات به تحصیل علوم دینیه پرداخته و بعد از خواندن سطوح در سامره و نجف و استفاده از علمای بزرگ نجف از قبیل سید روح‌الله خمینی ، از طرف سید محسن حکیم به منطقهٔ بعلبک لبنان اعزام شده و چندین سال در آن سامان رهبری عده‌ای از شیعیان آنجا را داشته و خدماتی از قبیل تبلیغ احکام و تعلیم قرآن و ترویج مذهب شیعه و همکاری با زعیم شیعیان لبنان سید موسی صدر نموده و فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی خود را در لبنان و هفت کشور دیگر ادامه داد. ایشان به همراهی امام موسی صدر و شهید مصطفی چمران هسته های اولیه ی شیعیان مبارز در لبنان را تشکیل دادند که پس از پیروز انقلاب اسلامی در ایران همین تشکیلات مسلح توسط سید عباس موسوی و برخی دیگر از مبارزین مبدل به هسته های نظامی اولیه ی حزب الله لبنان گردید. ایشان که از پایه گذاران هسته های اولیه ی حزب الله لبنان و دارای سوابق انقلابی و مبارزاتی برجسته ای هستند، در خاطرات خود میگویند : بنده و امام موسی صدر تعدادی از شیعیان را سازماندهی می نمودیم و مصطفی چمران می آمدند و به آنها آموزش های نظامی و جنگ های چریکی می دادند و سپس تحت نظر ما فعالیتهای نظامی و مبارزاتی انجام میگرفت". کمیلی به دلیل علاقه ای که به سید روح‌الله خمینی داشتند، پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، به ایران آمدند تا به فعالیت های انقلابی در ایران کمک نمایند و در سال ۱۳۹۶ قمری به قم آمده و به ادامهٔ تحصیل و خدمات دینی اشتغال دارند. ایشان از آندسته علمای اخلاق و عارف هستند که ارادت و علاقه ی ویژه ای به سید علی خامنه ای رهبر ایران دارند و بارها رهبر ایران را فقیه عارف خطاب نموده و گفته اند: "بر ما مسجل است که خامنه ای یک فقیه و عارف بی نظیر است که اطاعت از ایشان بر همه ی مسلمین واجب است" .
ایشان در سن پنج سالگی خواندن و نوشتن را نزد پدرش آغاز کرد و در سن ده سالگی رسماً نزد پدرش در سامرا دروس طلبگی را شروع کرد و در مدرسه علمیه میرزای شیرازی مشغول به تحصیل شد. کمیلی در سن پانزده سالگی جهت ادامه تحصیلات حوزوی به نجف رفت و از محضر بزرگانی همچون امام خمینی ره کسب علم نمود. پس از آن یک سال به ایران مسافرت کرده و بعد مجدداً به نجف برگشت و به ادامه تحصیل مشغول شد.
وی دربارهٔ ارتباط با موسی صدر می‌گوید: «از همان ابتدا، ارتباط تنگاتنگ را با مجلس شیعه اعلی در بیروت به رهبری سید موسی صدر آغاز کردیم. سید موسی صدر به شخص بنده عنایت ویژه‌ای داشت. به محل تبلیغ ما آمدند و آنجا سخنرانی فرمودند و گاهی همراه خانواده به منزل ایشان می‌رفتیم و یک مجوز هم از مجلس برای رفتن به تدریس در مدارس دولتی گرفتیم، که در آن کلاس‌ها بعضاً مسیحیان هم بودند. سید موسی صدر یک شخصیت پرکار بود و هیچ وقت آرام نمی‌نشست. با ماشین خود اغلب مناطق و روستاهای شیعه را در جنوب و شمال رفته و برای آنها مسجد و حسینیه ساخته بود و کمک‌های مالی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی فراوان می‌کرد. خود بنده را برای چند نقطه از لبنان به مأموریت فرستاد؛ مثلاً قریه صریفا و میفدون در جنوب کشور و قریه بین‌النهرین در منطقهٔ طرابلس و بسیاری از مناطق دیگر.»
برخی مسئولیت‌های کمیلی از زمان انقلاب اسلامی ایران تا کنون عبارتند از نمایندگی مراجع وقت در قم و همکاری با سید موسی صدر و مجلس اسلامی شیعیان در بیروت، از جمله در قالب مسئولیت عقیدتی و فرهنگی مذهبی در چندین منطقه، تبلیغ و اقامت در کشورهای سوریه، پاکستان، مصر، کویت، عراق و لبنان، و تبلیغ و اقامت در شهرهای نظرآباد کرج، شهرکرد، اصفهان، سراوان، زاهدان و نیز یوسف آباد و یافت آباد تهران.
کمیلی در حوزه‌های نجف، سامرا، مشهد، ایلام، خوانسار، و نیز در شهر تهران در حوزه‌های شهرک ولیعصر، حوزه خواهران حضرت خدیجه و زینبیه و شاه آبادی و حضرت حجت و امام حسین تدریس نموده‌ است. درس اخلاق عرفانی بر کتاب "قوت القلوب" تألیف "ابوطالب مکّی" در مسجد عبدالله جوادی آملی واقف در قم، و درس خارج فقه از کتاب "جواهر الکلام" تألیف "محمدحسن نجفی،" توسط ایشان برگزار می‌شود.پس از مراجعت به ایران، در درس علما و مراجع در قم هم شرکت کرد و از آنها بهره برد؛
برخی از استادان وی در سال ۱۳۵۹ ه‍.ش در دانشکده دوره قضا عبارت بودند از:کمیلی دربارهٔ آشنایی با استاد خود سید هاشم حداد می‌گوید:
«زمانی که وارد حوزه علمیه سامره شدم در سن نوجوانی بودم و از حوزه سامره به نجف آمدم و مشغول دروس حوزوی شدیم، صبح‌های پنجشنبه به منزل شیخ عباس قوچانی می‌رفتیم و ایشان یک روضه خصوصی داشتند و چون می‌دانستم ایشان وصی قاضی است لذا به جلسات ایشان می‌رفتم و خدمت ایشان می‌رسیدیم و از توصیه‌ها و کلمات اخلاقی ایشان استفاده می‌کردم تا اینکه ایشان فرمودند: در کربلا سیدی است به خدمت ایشان هم برس و ما هم به توصیه ایشان به کربلا رفتیم و از همان نگاه اول مجذوب ایشان شدم. مرحوم استاد خودش را با جنبه‌های عرفانی مؤثر نشان داد و ما هم مجذوب ایشان شدیم و فهمیدیم ایشان استاد کاملی است و می‌تواند دستگیری کند و ما هم راه را با ایشان ادامه دادیم و شناخت ما از همان جذبه‌های معنوی و نگاه‌های تربیتی ایشان بود.»
«ما هرچه داریم، از مرحوم حداد داریم و من در این راه استاد دیگری نمی‌شناسم و تا حالا هم ندیده‌ام. واقعاً ما دلدادهٔ ایشان بودیم و هستیم. ایشان نیاز به تعریف نداشت تا دیگران بخواهند تعریف کنند، بلکه خود ایشان معرّف خودشان بود. در همان اولین ملاقات، تصرفی ملکوتی و روحی در این جانب کرد و مرا به حضور پذیرفت. من استاد خود را با تصرف روحانی و نورانی خود شناختم، نه به توصیف دیگران، و در جذب روحی و باطنی ایشان مکرراً قرار می‌گرفتم و در این تصرفات معنوی و باطنی، توحید مطلق را در خود احساس می‌کردم و تمام جهان و اشیاء را ذوب شده در او می‌دیدم و روح من مانند یک پرندهٔ سبکبال بود که در آسمان‌ها پرواز می‌کند.»
وی از سن ۲۰ سالگی به مدت ۲۴ سال در عرفان عملی از عارف مشهور سید هاشم حداد بهره برد و اسفار اربعه را در خدمت این استاد طی کرد، و در زمان حیات استاد خود اجازهٔ تربیت شاگرد داشت.
کمیلی دربارهٔ مدت کسب فیض و طی منازل عرفان از محضر استاد خود می‌گوید:
«بنده حدود ۲۴ سال شاگرد آقا و مولایم مرحوم مغفور، نشانهٔ حق، شاخص هدایتگر، فانی فی الله حاج سید هاشم حداد بودم. از ایشان مطالب و مسائل متنوعی که در امر سلوک الی الله بود، را کسب کردم.»
پس از سالها استفاده از عارف شهیر سید هاشم حداد، روزی حداد به وی بعنوان بشارت گفت: «بشارت باد به شما که از عالم نفس رها شدی»
و در مرحله دیگری گفته؛ «شما (کمیلی) در سیروسلوک به جایی رسیده‌اید که می‌توانید به رأی و نظر خودتان عمل کنید.»11. صد منزل دل در 3 جلد(شرح منازل السائرین خواجه عبدالله)
و تألیفات دست‌نوشتهٔ مختلف دیگر در عرفان و فقه و اصول و…