محمدرضا سرشار
محمدرضا سرشار (زادهٔ ۲۳ خرداد ۱۳۳۲، کازرون) مشهور به رضا رهگذر، نویسنده و پژوهشگر و منتقد ادبی و گوینده برنامهٔ رادیویی قصه ظهر جمعه است. مجموع شمارگان آثار او به شش میلیون جلد می‌رسد.
محمدرضا سرشار در سال ۱۳۳۲ در شهر کازرون متولد شد ولی بیش از شش سال از سال‌های اولیه کودکی را در این شهر سپری نکرد. او پس از اخذ دو دیپلم فنی و ریاضی و طی دورهٔ سربازی در کسوت سرباز معلم (سپاهی دانش) در سال ۱۳۵۴، در رشتهٔ مهندسی صنایع دانشگاه علم و صنعت ایران مشغول به تحصیل شد. اما به خاطر علاقه‌ای که به نویسندگی داشت پس از گرفتن فوق‌دیپلم دانشگاه علم و صنعت را رها کرد و به دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران رفت. سرشار در سال ۱۳۵۹ در شیراز ازدواج کرد. در سال ۱۳۸۵ از سوی شورای ارزشیابی هنرمندان و نویسندگان مستقر در وزارت ارشاد، برای مجموعه فعالیتهای ادبی سرشار، به وی گواهینامه درجه یک هنری داده شد.
همچنین در پیامی از رهبر انقلاب، برای مراسم بزرگداشت او در سال ۱۳۸۵ ـ که مشترکاً توسط صدا و سیما و جشنواره «داستانهای قرآنی، پیامبران و ائمه» برگزار شد ـ آمده است: «آقای سرشار حق بزرگی بر ادبیات انقلاب دارند.»
نخستین آثار قلمی سرشار (رهگذر) در سال ۱۳۵۲، در یکی از مجلات هفتگی ادبی، و اولین کتابش در سال ۱۳۵۵ به چاپ رسید. در مجموع، چهار عنوان کتاب و چند داستان کوتاه از سرشار، در دوران پیش از انقلاب منتشر شد.
سرشار فعالیت سیاسی در دوران سلطنت دودمان پهلوی را با داستان‌های خود پی می‌گرفت. با وجود این، در دوران اوج‌گیری انقلاب ۵۷، در اواخر دوره صدارت تیمسار ازهاری دستگیر و اوایل نخست وزیری شاهپور بختیار، همراه با خیل زندانیان سیاسی کشور، آزاد شد.
در دوران پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران در سال۵۷، حدود ۱۴۰ عنوان کتاب دیگر از وی، در قالب داستان، پژوهش، نقد و مباحث نظری ادبی، به شکل تألیف یا ترجمه، و تعدادی نیز (مانند سه شماره گاهنامه داستان، هفت مجلد قصه‌های انقلاب، دو مجلد «سه شنبه‌های دوست داشتنی» و …)به صورت گردآوری و ویرایش غلیظ، برای کودکان و نوجوانان و بزرگسالان منتشر شد.
محمدرضا سرشار از سال ۱۳۶۰ تا سال ۱۳۸۴، اجرای برنامه رادیویی قصه ظهر جمعه را برعهده داشت. او همچنین دو سال در برنامه نوجوان شبکه یک سیما به نام «آستانه» قصه‌گویی کرد و اجرای ده‌ها برنامه قصه‌گویی برای کودکان و نوجوانان در شبکه‌های قرآن، دو و پنج سیما را برعهده داشت.
اجرای نریشنهای چندین فیلم مستند تلویزیونی برای شبکه افق نیز در کارنامه سرشار دیده می‌شود.
مهمترین اثر سرشار در حوزه نگارش داستان‌های تاریخی، رمان تاریخی آنک آن یتیم نظرکرده است. این رمان داستان زندگی محمد پیامبر اسلام را روایت می‌کند و نگارش آن از سال ۱۳۷۳ تا ۱۳۷۶ به طول انجامید.
جلد اول رمان آن یتیم نظرکرده به زبان عربی ترجمه و با عنوان «ها هو الیتیم بعین الله» منتشر شد. چاپ دوم نسخه عربی این رمان توسط دارالحکمه انجام و در بیروت و بعلبک در فروردین ۱۳۹۶ رونمایی شد.
سرشار در ۱۶ دوره داور «کتاب سال جمهوری اسلامی ایران» طی سال‌های ۱۳۶۲ تا ۱۳۷۶ بود. او به مدت پنج سال طی سالهای ۱۳۷۰ تا ۱۳۷۵، عضو هیئت نظارت بر کتاب‌های کودکان و نوجوانان (منتخب شورای فرهنگ عمومی) بود.
در دهه ۱۳۷۰، سرشار یک دوره دبیری جشنواره کتاب کودک و نوجوان کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان را برعهده داشت.
از محمدرضا سرشار نقدهای ادبی بسیاری منتشر شده است. نيم نگاهي به هشت سال قصه جنگ، پيش از آنكه سرها بيفتد، فضل‌الله صبحي مهتدي، صمد بهرنگي، آن‌گونه كه بود و منظري از ادبيات داستاني پس از انقلاب از جمله این کتابهای نقد هستند.
سرشار تجربه برگزاری نقدهای تلویزیونی را نیز داراست. او در ۲۶ قسمت از برنامه تلویزیونی «نقد کتاب چهار» شبکه چهار تلویزیون ایران، رمان‌های ایرانی و خارجی را نقد کرد.
نقدهاي سرشار به دليل ويژگي‌هاي خاص خود هميشه بحث‌انگيزترين سوژه‌ها در بين نويسندگان و علاقه‌مندان به ادبيات داستاني معاصر، اعم از موافق يا مخالف، بوده‌است.
سرشار در حوزه روزنامه‌نگاری فعالیت‌های متعددی داشته است. او بنیانگذار ماهنامه «قلمرو ادبیات کودکان» و بنیانگذار ماهنامه «سوره نوجوانان» بود.
تجربیات محمدرضا سرشار در عرصه روزنامه‌نگاری به شرح ذیل است:محمدرضا سرشار به موسس انجمن قلم ایران شناخته می‌شود. این انجمن ادبی، مهمترین تشکیلات نویسندگان در ایران است. سرشار نویسنده پیش‌نویس اساس‌نامه انجمن قلم بود. او مدیرمسوولی این تشکل ادبی را برعهده دارد و در دوره‌های مختلف، رییس هیات مدیره آن بوده‌است.
اما او پیش از انجمن قلم ایران، در تشکیل چند مجموعه ادبی نقش داشت. در سال ۱۳۵۹، محمدرضا سرشار اتفاق مهدی ارگانی، مصطفی رحماندوست و وحید نیکخواه آزاد، «خانه هنر و ادبیات کودک و نوجوان» را راه‌اندازی کردند.
در سال ۱۳۶۴ سرشار به اتفاق مصطفی رحماندوست، امیرحسین فردی، محمد میرکیانی، فریدون عموزاده خلیلی و قاسمعلی فراست، «دفتر ادبیات کودک و نوجوان» را تاسیس کردند.
سرشار مسئول بخش قصه حوزه هنری مرکز (۱۳۶۳ تا ۱۳۶۵) و نیز واحد ادبیات حوزه هنری مرکز (۱۳۶۸ و ۱۳۷۰) بود. او در طول دوران فعالیت ادبی خود، دوره‌های آموزشی داستان‌نویسی و نقد ادبی متعددی را برگزار کرده است.
سرشار طراح و بنیانگذار «پیک قصه نویسی» حوزه هنری بود و دو متن درسی اولیه آن نیز، زیر نظر او و مهدی حجوانی تهیه شد.
او مدرس دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران در سالهای ۱۳۶۹ تا ۱۳۷۲ بود . سرشار در دانشگاه تربیت مدرس، دوره‌های آموزشی کوتاه‌مدتی را برای استادان زبان فارسی دانشگاه‌های هند و پاکستان در سال ۱۳۷۶ تدریس کرد. همچون کلاس‌های آموزشی او در دانشکده تربیت معلم شهدای مکه، دانشگاه امام صادق، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و موسسه آموزشی طلوع حق برگزار شده است.
از شاگردان داستان‌نویس مشهور سرشار می‌توان به محمدرضا بایرامی اشاره کرد. او از راه دور در بخش آموزش داستان‌نویسی سرشار در برنامه رادیویی «آینده‌سازان» شرکت کرده بود.
همچنین از شاگردان سرشار که از آنها کتاب داستان منتشر شده می‌توان به محمد میرکیانی، محمدحسین کیانپور، محمد غلامی، مجید درخشانی، جلال توکلی، مهدیه ارطایفه، مریم مقانی، نادره عزیزی‌نیک، مریم شریف‌رضویان، فرخنده حق‌شنو، نسرین ارتجاعی، فاطمه دانشور جلیل، مهری آسیابر، اکرم سرداری، پروانه بابک، سهیلا ازگلی، معصومه عیوضی، علیرضا عیوضی، یوسف یزدیان وشاره اشاره کرد.
دیگر نویسندگانی که پیش از انتشار آثار خود به صورت کتاب، حداقل در یک دوره کلاسهای آموزشی سرشار شرکت کرده‌اند، محمدعلی گودینی، راضیه تجار، مهدی حجوانی، علی‌اکبر والایی، سمیرا اصلانپور، مهدی خلیلی، محمدرضا محمدی‌پاشاک، محمدجواد جزینی، محسن مومنی‌شریف و ... بوده‌اند.
محمدرضا سرشار در دهه ۱۳۹۰ وارد عرصه فیلم‌نامه‌نویسی انیمیشن شد. او تاکنون فیلم‌نامه‌های ذیل را به همراه دیگر نویسندگان، به نگارش درآورده است:آثار سرشار تاکنون، دست کم ۳۶ جایزه را در سطح کشور به خود اختصاص داده و برخی از آنها، در داخل و خارج کشور، به زبانهای عربی، ترکی استانبولی، ترکمنی، روسی، انگلیسی و اردو، ترجمه شده‌است. نشریه بین‌المللی "who is who"، در سال ۱۳۷۳، نام وی را به عنوان یکی از مشاهیر فرهنگ ایران به ثبت رساند. او برای نگارش کتاب جایزه برگزیدهٔ اولین دورهٔ کتاب سال ایران شد. فهرست برخی از این جوایز به این شرح است:برخی از آثار سرشار به این شرح است: