محمدرضا حافظ‌نیا
محمدرضا حافظ‌نیا (زاده ۱۳۳۴ در بیرجند)، تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در ایران و تحصیلات عالی را در دانشسرای عالی (۱۳۵۶–۱۳۵۲) و دانشگاه تربیت مدرس (۱۳۶۹–۱۳۶۴) در رشته جغرافیای سیاسی (ژئوپلیتیک) به انجام رسانیده و به عنوان اولین فارغ‌التحصیل دکتری رشته جغرافیای سیاسی در ایران، از رساله خود تحت عنوان خلیج فارس و نقش استراتژیک تنگه هرمز دفاع کرد.
وی اولین دانش‌آموخته دانشگاه تربیت مدرس، بنیانگدار مرکز آموزش عالی فرهنگیان (وزارت آموزش و پرورش)؛ فصلنامه ایرانشناسی (به سه زبان فارسی، انگلیسی، اردو)؛ مرکز مطالعات آفریقا؛ انجمن ژئوپلیتیک ایران؛ فصلنامه علمی-پژوهشی و بین‌المللی ژئوپلیتیک می‌باشد. وی علاوه بر عضویت در انجمن‌های جغرافیایی انگلستان، ایران و هند، در سال ۸۵ به عنوان استاد نمونه کشوری انتخاب و کتب وی در سال‌های ۸۲ و ۸۳ به عنوان کتاب سال برگزیده شده‌اند.
حافظ نیا به همراه دره میرحیدر و عزت‌الله عزتی با درجه استادی از پیشکسوتان رشته جغرافیای سیاسی (ژئوپلیتیک) در ایران محسوب می‌شوند. وی در حال حاضر در دانشگاه تربیت مدرس تدریس می‌کند.
محمدرضا حافظ‌نیا در سال ۱۳۳۴ در روستای خراشاد بیرجند و در خانواده‌ای کشاورز متولد شد. وی فرزند بزرگ خانواده بود و در شش سالگی پدر خود را از دست داد و تحت سرپرستی مادر و به همراه دو برادر کوچکترش به زندگی ادامه داد. حافظ‌نیا تحصیلات ابتدائی خود را در دبستان دقیقی روستای خراشاد و تحصیلات متوسطه خود را در دبیرستان‌های خزیمه علم و شوکتی بیرجند به اتمام رساند و در سال ۱۳۵۲ در رشته طبیعی دیپلم گرفت. همان سال در کنکور سراسری شرکت کرد و در رشته جغرافیای طبیعی دانشسرای عالی (که دو سال بعد به دانشگاه تربیت معلم و در حال حاضر دانشگاه خوارزمی تغییر نام یافته) پذیرفته شد.
او دوره کارشناسی را در رشتهٔ جغرافیای طبیعی با معدل ۳٫۸۱ (از ۴) به پایان رساند و در جریان انقلاب به زندان افتاد. با پیروزی انقلاب از زندان آزاد شد و به مدت ۴ سال مسئولیت‌های سیاسی به عهده داشت. سپس در سال ۱۳۶۳ از سیاست کناره گرفت و به فعالیت‌های آموزشی و علمی رو آورد.
حافظ‌نیا در سال ۱۳۶۴ در کنکور کارشناسی ارشد دانشگاه تربیت مدرس پذیرفته شد و تحصیلات خود را در رشته جغرافیای انسانی ادامه داد و در سال ۱۳۶۶ از این مقطع فارغ‌التحصیل شد و بلافاصله در اولین کنکور دکتری جغرافیای انسانی (گرایش سیاسی) همین دانشگاه شرکت کرد و به عنوان اولین دانشجوی دکتری پذیرفته شد. سپس تحصیلات خود را ادامه داد و آن را در بهمن ماه ۱۳۶۹ با درجه ممتاز به پایان رساند. او پس از سال‌ها تدریس و تحقیق در ۱۳۹۱ به عنوان استاد تمام پایه ۳۱ در دانشگاه تربیت مدرس رسید و همچنان مشغول به تدریس است.او در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۹۶ نامزد شد اما صلاحیت او به تأیید شورای نگهبان نرسید.
پدر او رجب حافظ نیا، متولد سال ۱۳۰۴ ه.ش در روستای خراشاد می‌باشد. او در شهریور ماه ۱۳۴۰ ه.ش در اثر بیماری یرقان و در سن ۳۶ سالگی مرد. شغل اصلی او کشاورزی بود. مادر او خدیجه خراشادی زاده، متولد سال ۱۳۰۷ ه. ش در روستای خراشاد می‌باشد.
در کنار تحصیل، برای کمک به خانواده کار کشاورزی و نساجی و خواربار فروشی را در دوران تحصیلات ابتدایی و متوسطه داشت و در دوره لیسانس در رستوران و سپس کار دانشجویی در سلف سرویس و تکثیر دانشگاه در تهران از جمله فعالیت‌های وی می‌باشد.
وی در سال ۱۳۵۸ به عنوان دبیر دبیرستان در شهرستان تربت حیدریه به استخدام آموزش و پرورش درآمد. سپس در ۱۳۵۹ برای مدت ۴ سال به عنوان فرماندار شهرستان‌های بجنورد و تربت حیدریه و نیز معاون سیاسی استانداری ایلام به وزارت کشور مأمور شد و در سال ۱۳۶۳ به وزارت آموزش و پرورش برگشت و در کنار مسئولیت‌های اجرائی به تدریس در دبیرستان و مراکز تربیت معلم مشغول گردید.
وی پس از اخذ درجه کارشناسی ارشد، در سال ۱۳۶۷ به دانشگاه تربیت مدرس منتقل و به عنوان مربی مشغول به کار شد و در سال ۱۳۷۰ به رتبه استادیاری ارتقاء یافت.
او در سال ۱۳۷۸ به درجه دانشیاری و در سال ۱۳۸۲ به درجه استادی ارتقاء پیدا کرد و هم‌اکنون در دانشگاه تربیت مدرس مشغول انجام خدمت است. دکتر حافظنیا در دانشگاه تربیت مدرس در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری تدریس می‌نماید. در دوره ابتدائی، آقایان: رضوانی، شوکت‌آبادی، غنی و نیکخواه - در دوره متوسطه، آقایان: وریدی، صباغ، آرین، حسن پور، حنفی‌ها، احمدی و جاجوئی - در دوره لیسانس، آقایان: دکتر امین سبحانی، دکتر جعفرپور، دکتر کلاهی، دکتر دیانت نژاد و خانمها: دکتر یحیوی و دکتر فشارکی - در دوره فوق لیسانس و دکتری، آقایان: دکتر حسین شکوئی، دکتر عزت‌الله عزتی، دکتر سعید سمنانیان، دکتر احمد احمدی، دکتر محمدحسین پاپلی یزدی، دکتر مسعود مهدوی، دکتر مهدی طالب، دکتر بهلول علیجانی، دکتر مصطفی مؤمنی، دکتر شاپور گودرزی نژاد و دکتر سید غلامرضا شیرازیان و نیز خانمها: دکتر دره میرحیدر و دکتر فاطمه بهفروز. در بین این بزرگان، نقش دکتر حسین شکوئی، دکتر عزت‌الله عزتی و دکتر دره میرحیدر بارزتر بوده‌است.دکتر دردوره دکتری با دکتریدالله کریمی پور هم دوره بود
دکتر حافظ نیا ضمن تألیف آثار متعدد، با نشریات مختلف نیز همکاری داشته‌است: