گذرنامه ایرانی
گذرنامهٔ جمهوری اسلامی ایران یک مدرک شناسایی برای شهروندان ایران است که جهت سفر به خارج از کشور صادر می‌شود. دارا بودن گذرنامهٔ جمهوری اسلامی ایران به معنی داشتن تابعیت ایران است. مسئولیت نظارت بر گذرنامهٔ ایرانی به عهدهٔ ادارهٔ کل گذرنامه وابسته به نیروی انتظامی است.
گذرنامه‌های ایرانی به رنگ زرشکی می‌باشد که نشان رسمی ایران در بالای جلد آن‌ها درج و عبارت جمهوری اسلامی ایران و واژهٔ گذرنامه به زبان فارسی و عبارت Islamic Republic of Iran و واژهٔ Passport به زبان انگلیسی نیز در زیر آن نوشته شده‌است. در صفحهٔ مشخصات، بالا سمت چپ شمارهٔ هشت رقمی گذرنامه با اعداد فارسی نوشته‌است و در زیر آن نوع گذرنامه کد کشور و شمارهٔ گذرنامه به زبان انگلیسی درج گردیده‌است؛ و بعد از آن به ترتیب شامل شمارهٔ ملی، نام، نام خانوادگی، نام پدر، تاریخ و محل تولد، شمارهٔ شناسنامه، جنسیت و تاریخ صدور و تاریخ انقضاء به زبان فارسی و انگلیسی درج شده‌است.
ایران در سال ۱۳۸۶ اقدام به تولید آزمایشی گذرنامهٔ بیومتریک برای گذرنامه‌های دیپلماتیک و در سال ۱۳۹۰ برای گذرنامه‌های عادی کرد. گذرنامهٔ ایرانی دارای ۳۲ صفحه است.
در پشت صفحهٔ این گذرنامه درج شده: "دارندهٔ این گذرنامه حق سفر به فلسطین اشغالی را ندارد". منظور از فلسطین اشغالی، اسرائیل است. در گذرنامهٔ ایرانی هر دو صفحهٔ آن تصویر یکی از یادمان‌های ایران نقش بسته است که به ترتیب به شرح زیر است:
برای اخذ گذرنامهٔ ایرانی، متقاضی باید شخصاً به یکی از دفاتر خدمات انتظامی پلیس +۱۰ مراجعه کند.
مدارک مورد نیازدر سال ۲۰۲۰ گذرنامهٔ جمهوری اسلامی ایران به ردهٔ ششمین گذرنامهٔ کم‌اعتبار جهان سقوط کرد. در میان ۱۹۹ کشور جهان، گذرنامهٔ ایرانی مقام ۱۹۴ را داراست. پس از پاسپورت ایرانی، گذرنامه‌های یمن، سومالی، سوریه، افغانستان قرار دارند. گذرنامهٔ عراق هم در انتهای جدول است. بر اساس این جدول، گذرنامهٔ کشورهایی چون پاکستان، اریتره، بنگلادش، ‌کرهٔ شمالی، لیبی و مناطق فلسطینی‌نشین نسبت به گذرنامهٔ ایرانی از نظر اعتباری در وضعیت بهتری قرار دارند.‎ در سال ۲۰۲۱، با پاسپورت جمهوری اسلامی ایران، به ۱۴ کشور مالزی ، ترکیه ، قطر ، ارمنستان، گرجستان، نیووی، جزایر کوک، اکوادور، ونزوئلا، هائیتی، دومینیکا ، عراق ، سوریه و ایالات فدرال میکرونزی میتوان بدون ویزا سفر کرد.
بنا بر تحقيق وبگاه Henley Passport Index، در ماه می سال ٢٠٢١، رتبه اين پاسپورت ٩٩ (از بين پاسپورت ١١٠ كشور مورده تحقيق) ميباشد كه با رتبه گذرنامه سيريلانكا برابر است و دارندگان آن، قادر به سفر به چهل و دو كشور به صورت بدون ويزا يا ويزا در زمان ورود ميباشند. تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷ ایران و در دورهٔ محمدرضاشاه پهلوی، شهروندان ایرانی می‌توانستند بدون روادید به بسیاری از کشورهای جهان سفر کنند. به نوشتهٔ روزنامهٔ اطلاعات در شمارهٔ روز پنجشنبه ۱۴ اردیبهشت ۱۳۵۷ یعنی تنها ۹ ماه پیش از وقوع انقلاب اسلامی، مسافرت برای ایرانی‌ها به تمام کشورهای اروپا جز کشورهای اروپای شرقی و سوئیس و اتریش، بدون روادید امکان‌پذیر بود. مسافران ایرانی برای سفر به کشورهای ایالات متحدهٔ آمریکا، کانادا و همهٔ کشورهای آمریکای لاتین حتماً باید روادید می‌گرفتند. همچنین مسافران ایرانی از میان کشورهای آفریقایی، برای سفر به اتیوپی، مراکش و تونس نیازی به روادید نداشتند. تایلند، سنگاپور، فیلیپین، هند، اندونزی، هنگ‌کنگ و ژاپن هم از مسافران ایرانی روادید نمی‌خواستند.
۱۰ خرداد ۱۳۹۹، سرتیپ دوم ستاد صادق رضادوست، رئیس پلیس مهاجرت و گذرنامهٔ نیروی انتظامی ، ردیابی و شنود افراد از طریق کار گذاشتن تراشه یا چیپ در گذرنامه‌ها را تکذیب کرد و آن را شایعه خواند. او گفت که ایران هم مثل «۹۰ درصد» از کشورهای دیگر، «گذرنامه‌اش الکترونیکی است و بر این اساس تراشه‌ای الکترونیکی در آن نصب شده‌است.» به گفتهٔ این مقام، این تراشهٔ الکترونیکی در گذرنامه‌های ایرانی تنها برای جلوگیری از «جعل آن‌ها و افزایش ضریب ایمنی» نصب شده‌است.
https://www.passportindex.org/byRank.php سایت سنجش ارزش گذرنامه‌های جهان
Wikipedia contributors, "Iranian passport," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iranian_passport&oldid=312600065 (accessed September 8, 2009).