نورالدین زرین‌کلک
نورالدین زرین‌کلک (زاده ۲۰ فروردین ۱۳۱۶ مشهد) کارگردان نویسنده، نگارگر کتاب کودک، فیلم‌ساز انیمیشن است، و با عنوان "پدر انیمیشن ایران" شناخته می‌شود. او در سال‌های ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۶ رئیس آسیفای بین‌المللی (انجمن بین‌المللی فیلم‌های انیمیشن) بوده‌است.
نورالدین زرین‌کلک در ۲۰ فروردین ۱۳۱۶ در مشهد به‌دنیا آمد. مادرش "آمینه بانو" اهل باکو و پدرش "میرزا محمدخان" اهل همدان بود. از طرف پدر، نوادهٔ میرزا تقی خان، معروف به «مدیر» بنیان‌گذار آموزش نوین در همدان است. میرزا تقی‌خان همرزم رشدیه در تبریز بود و اولین مدرسهٔ مختلط (دخترانه و پسرانه) را تأسیس کرد. هم او بود که نام «زرین کلک» را برای خاندان خود برگزید.
نورالدین خوشنویسی و نقاشی را نزد پدر آغاز کرد و به موازات تحصیلات رسمی در کلاس‌های هنرستان کمال‌الملک شرکت کرد و از محضر استادانی چون محمود اولیاء، محمدعلی زاویه و محمد مهردان بهره‌مند شد.
در ۱۲ سالگی اولین کار گرافیکی‌اش روی کتاب قصه‌ای چاپ شد و در ۱۶ سالگی با کاریکاتورهای سیاسی پا به دنیای مطبوعات گذاشت.
نورالدین دبیرستان را در تهران تمام کرد و در سال ۱۳۳۴ وارد دانشگاه تهران شد. در سال ۱۳۳۵ در کنکور دانشکده هنرهای زیبا پذیرفته شد اما مقررات نظام مانع ورود او شد. او در سال ۱۳۴۰ دکترای داروسازی گرفت و با درجه ستوانی در بهداری ارتش مشغول به کار شد.
نورالدین دبیرستان سال ۴۰ تا ۵۰ را به تصویرسازی در سازمان کتاب‌های جیبی مشغول بود و در مؤسسه انتشاراتی فرانکلین برای کتاب‌های درسی تصویرسازی می‌کرد. کتاب «کلاغ‌ها» نخستین کتابی بود که تصویرسازی کرد. به پیشنهاد فیروز شیروانلو از همکاران مؤسسه فرانکلین، زرین‌کلک به کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان دعوت شد تا در واحد مصورسازی کتاب‌های کودک و نوجوان به کار بپردازد.
پس از برگزاری نخستین جشنواره کودکان و نوجوانان در سال ۱۳۴۸ توسط کانون به بلژیک فرستاده شد تا در آکادمی هنرهای زیبای شهر گان در رشته متحرک‌سازی آموزش ببیند و فیلمسازی پویانمایی را بیاموزد.
نورالدین زرین‌کلک در سال ۵۳ اولین مدرسه پویانمایی را در ایران تأسیس کرد و سه سال بعد رشته پویانمایی را در دانشگاه فارابی (دانشگاه هنر امروز) دایر کرد.
وی در بلژیک دو فیلم «وظیفه اول» (۱۹۷۱) و «زمین بازی بابوش» (۱۹۷۱) را ساخت که هر دو فیلم جوایزی در جشنواره‌های خارجی کسب کردند. او پس از بازگشت به ایران در سال ۱۳۵۱ در مرکز سینمایی کانون به کار مشغول شد و در آنجا فیلم‌های «اتل متل توتوله» (۱۳۵۳)، «تداعی» (۱۳۵۳)، «دنیای دیوانه دیوانه دیوانه» (۱۳۵۴)، «امیرحمزه دل‌دار و گور دل‌گیر» (۱۳۵۶)، «چشم تنگ دنیادار» (۱۳۶۱) و «ابرقدرت‌ها» (۱۳۶۷) را ساخت. بسیاری از این فیلم‌ها جوایز عمده‌ای از جشنواره‌های داخلی و خارجی گرفتند.
او مدتی در دانشگاه تهران، دانشکده هنرهای زیبا به تدریس تصویرسازی و پویانمایی در مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد پرداخت.
از آخرین کارهای زرین‌کلک سندباد است که در آمریکا نیمه تمام رها شد. او در آن سمت کارگردان هنری داشت. پس از آن نورالدین زرین‌کلک فیلمسازی و پویانمایی را کنار گذاشت و برای کتاب «داستان‌های ملانصرالدین» تصویرسازی کرد.
زرین کلک در سال ۱۳۸۶ از دانشگاه تهران اخراج شد. دلیل این امر هتک حرمت یک دانشجوی چادری اعلام شد. ماجرا از این قرار بود که: «در کلاس درس نورالدین زرین کلک به یکی از دانشجویان خود که فرشته بدون مویی را نقاشی کرده بود می‌گوید فرشته کچل زیبا نیست. یکی دیگر از دختران دانشجو می‌گوید زیبایی به کچل و مودار بودن نیست. در این زمان نورالدین زرین کلک به سمت همین دختر می‌رود چند تار موی او را نشان می‌دهد و می‌گوید این دختر کچل نیست».
سید عبدالحسین مختاباد در دیدار با نورالدین زرین کلک که قصد دارد تا پایان فروردین ماه به آمریکا مهاجرت کند، گفت: شورای شهر تهران و شهرداری تهران باید حداکثر تلاش خود را برای فراهم کردن زمینه‌های مناسب برای فعالیت هنرمندان در شهر به کار برند چرا که این هنرمندان آبرو و افتخار شهر تهران هستند.
وی افزود: در سال‌های اخیر به بسیاری از هنرمندان و از جمله استاد زرین کلک کم توجهی و حتی بی‌توجهی شده‌است و همین رفتارهای نامناسب سبب شده که هنرمندانی چون زرین کلک که باید در وطن بمانند و هنر خود را در این سرزمین عرضه کنند و شاگردان فراوانی تربیت کنند، دلسرد یا خانه‌نشین شوند یا جلای وطن کنند.
در این دیدار نورالدین زرین کلک به بیان تاریخچه انیمیشن ایران پرداخت و گفت: متأسفانه در سال‌های اخیر من را خانه‌نشین کرده‌اند و محل کارم خانه‌ام شده و امروز هم علی‌رغم اینکه دل کندن از وطن برایم بسیار سخت و طاقت فرساست ولی بعد از سال‌ها مقاومت به آن تن داده‌ام چراکه دیگر انگیزه و زمینه‌ای وجود ندارد تا در سرزمینم به جوان‌هایی که می‌بینم چقدر به انیمیشن، سینما و هنر علاقه‌مند هستند خدمت کنم و به آن‌ها دانسته‌های خود را یاد بدهم. نشر کارنامه متن منوچهر انور تصویرگری نورالدین زرین‌کلک