علی‌اکبر ولایتی
علی‌اکبر ولایتی (زاده ۴ تیر ۱۳۲۴،  رستم‌آباد) سیاستمدار، پزشک، مشاور امور بین‌الملل رهبر جمهوری اسلامی ایران، عضو حقیقی مجمع تشخیص مصلحت نظام، رئیس هیئت مؤسس و امنای دانشگاه آزاد اسلامی، استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، عضو شورای سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی ایران، دبیرکل مجمع جهانی بیداری اسلامی، رئیس شورای مرکزی انجمن اسلامی پزشکان ایران، سخنگوی جبههٔ متحد اصولگرایان، عضو مجمع جهانی اهل بیت و رئیس بیمارستان مسیح دانشوری است. او تا سال ۱۴۰۰ عضو حقیقی شورای عالی انقلاب فرهنگی بود.
ولایتی مدرک فوق تخصص بیماری‌های عفونی کودکان را از دانشگاه جانز هاپکینز گرفته و هم‌اکنون رئیس بیمارستان مسیح دانشوری تهران است. وی فعالیت‌های سیاسی خود را در قالب مبارزات با حکومت پهلوی آغاز کرد. در دور اول مجلس شورای اسلامی به نمایندگی مردم انتخاب شد. پس از عدم موفقیت در کسب مقام نخست‌وزیری به واسطه رأی مخالف مجلس وقت، به عنوان وزیر امور خارجه رأی اعتماد گرفت و در فاصله سال‌های ۱۳۶۰ تا ۱۳۷۶ به مدت ۱۶ سال این سمت را عهده‌دار بود. پس از آن بیشتر در نقش یک سیاستمدار مشاور تا امروز به ایفای نقش پرداخته‌است. وی را یکی از بنیادگذاران سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران می‌خوانند.
در سال ۱۳۹۲ وی جزء هشت نامزد نهایی انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۹۲ احراز صلاحیت شد. در پایان رقابت انتخاباتی، ولایتی با کسب ۲٬۲۷۲٬۱۲۲ رأی (۶٫۳۸ درصد) رتبه پنجم را به خود اختصاص داد.
پس از آن وی با حکمی از جانب اکبر هاشمی بهرمانی (رفسنجانی)، رئیس مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام شده‌است. وی در ۳۰ دی ماه ۱۳۹۵، از سوی رهبر جمهوری اسلامی ایران به سمت رئیس هیئت مؤسس دانشگاه آزاد اسلامی منصوب شد.
در قضیهٔ "ترور" در رستوران میکونوس آلمان که منجر به کشته شدن دکتر صادق شرفکندی دبیرکل حزب دموکرات کردستان و چند تن از سیاستمداران دیگر شد، علی اکبر ولایتی یکی از متهمین پرونده بود و حکم جلب وی از سوی دادگاه آلمان صادر شد. در حکم دادگاه، مسئولان وقت جمهوری اسلامی ایران یعنی هاشمی رفسنجانی رئیس‌جمهور وقت ، علی فلاحیان وزیر اطلاعات وقت، محمد ری‌شهری وزیر اسبق اطلاعات، محسن رضایی فرمانده وقت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، رضا سیف‌اللهی فرمانده کل نیروی انتظامی، و ابوالقاسم خزعلی عضو شورای نگهبان، علی‌اکبر ولایتی وزیر امور خارجه وقت و سید علی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی ایران متهم به زمینه‌سازی ماجرای میکونوس شدند.
دولت آرژانتین در نوامبر ۲۰۱۹ از روسیه درخواست کرده‌است که به‌دلیل مشارکت علی‌اکبر ولایتی در انفجار آمیا ۱۹۹۴، به محض ورود وی به این کشور او را دستگیر کرده و به آرژانتین استرداد کند.
علی اکبر ولایتی در ۱۳ آبان ۱۳۹۸ در لیست تحریم‌های آمریکا توسط وزارت خزانه‌داری آمریکا قرار گرفت. در ۲۲ اسفند ۱۳۹۸ خبر ابتلای ولایتی به ویروس کرونا منتشر شد.
در ۴ تیر ماه ۱۳۲۴، در رستم‌آباد شمیران به دنیا آمد. پس از گذراندن دوران ابتدایی و دوره نخست دبیرستان در زادگاهش، به دبیرستان جم واقع در قلهک تهران رفت و دوره دوم دبیرستان را با اخذ دیپلم طبیعی در سال ۱۳۴۲ به پایان رساند. در سال ۱۳۴۳ در کنکور سراسری دانشگاه‌ها شرکت کرد و پس از کسب رتبه ۴۹ کشوری، برای تحصیل در رشته پزشکی به دانشگاه تهران رفت. پس از اتمام دورهٔ دکتری، تخصص اطفال را در مرکز طبی کودکان دانشگاه تهران و فوق تخصص بیماری‌های عفونی را در دانشگاه جانز هاپکینز آمریکا گذراند. او طب اطفال را از محمّد قریب بنیان‌گذار طب اطفال در ایران آموخت. ولایتی در کنار تحصیل، در سال‌های ۱۳۴۲ تا ۱۳۵۰، در مدرسه قائمیه و سپس در دبیرستان جهان آرای قلهک به تدریس اشتغال داشت.
سید محمدباقر حسینی لواسانی که از او دو سال بزرگ‌تر بود در عرصه ی ورود وی به جلسات مذهبی و فعالیت های سیاسی نقش پررنگی داشته است. علی‌اکبر ولایتی در سال ۱۳۴۸ با مریم خوشنویسان، نوه محمدحسین خوشنویسان از استادان خوشنویسی کشور ازدواج کرد. حاصل این ازدواج سه فرزند پسر به نامهای محمد، میثم و علی اصغر و یک فرزند دختر به نام فاطمه است. بعد از فوت همسر اول او در سال ۸۳ پس از یک عمل جراحی، ولایتی در سال ۱۳۸۶ با لیلا عنایت ازدواج کرد، همسر دوم ولایتی از ازدواج قبلی خود دو فرزند دختر و پسر داشت که هر دو ازدواج کرده‌اند، ولایتی از ازدواج دوم خود فرزند مشترکی ندارد. هر دو همسر وی خانه‌دار بودند.
بنا بر گفته مهدی کروبی ویلایی در کنار کاخ سعدآباد تهران مصادره شده از باقی‌مانده اموال خانواده پهلوی، توسط بنیاد شهید ما به ازاء خانه علی‌اکبر ولایتی به وی داده شد تا او پول مابه‌التفاوت را به‌صورت قسطی بپردازد ولی بعد از سید روح الله خمینی، علی‌اکبر ولایتی گفته‌است که آنرا با سید علی خامنه‌ای حساب خواهد کرد.
ولایتی چند بار در دورهٔ دبیرستان به دلیل فراخواندن دانش‌آموزان به تعطیل کردن کلاس‌ها برای شرکت در تظاهرات‌های مخالف شاه بازجویی شد و در ساواک تهران پرونده داشت. در سال ۱۳۴۱ به عضویت جبهه ملی دوم درآمد. دربارهٔ ادامه ندادن فعالیت در این جبهه می‌گوید: «من برای فعالیت سیاسی، به دنبال بستری بودم. آن موقع تنها بستر سیاسی موجود، جبهه ملی و نهضت آزادی بود. بعد از فوت مرحوم آیت‌الله بروجردی، در ۱۶ سالگی به حضرت امام رجوع کردم، در ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ که دیدم جبهه ملی راهش را عوض کرد، از آن جدا شدم و بعد از آن، ارتباطم به روحانیت و فعالان مذهبی منحصر شد.»
در دانشکده پزشکی به همراه سید محمدباقر حسینی لواسانی،مرتضی لبافی‌نژاد، محمدعلی فیاض‌بخش انجمن اسلامی دانشکده پزشکی دانشگاه تهران را بنیانگذاری کرده اند. ولایتی عضو انجمن حجتیه بود.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران (۱۳۵۷)، به عنوان معاون وزارت بهداری، نمایندهٔ مردم تهران در اولین دورهٔ مجلس شورای اسلامی و بعد از آن به مدت شانزده سال، در دوره‌های ریاست جمهوری سیدعلی خامنه‌ای و اکبر هاشمی رفسنجانی، به عنوان وزیر امور خارجه فعالیت کرده‌است. پس از آن مشاور بین‌الملل رهبر جمهوری اسلامی ایران گردید اما از سال ۱۳۹۴ در این سمت فعالیت نمی‌کند.
علی‌اکبر ولایتی، به‌طور نمادین در چند دانشگاه در فهرست استادان قرار دارد. وی در مجمع تشخیص مصلحت نظام و بنیاد دائرةالمعارف اسلامی نیز حضور دارد. او ریاست اسمی پژوهشکده مسیح دانشوری (مرکز آموزشی، پژوهشی و درمانی سل و بیماری‌های ریوی) و جمعیت حمایت از پیوند اعضاء را هم بر عهده دارد. او همچنین تا سال ۱۴۰۰ عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی بود.
ولایتی از آذر ماه ۱۳۶۰ تا خرداد ۱۳۷۶وزیر امور خارجه ایران بود. محمدجواد لاریجانی یکی از معاونان ولایتی بود. محمدجواد لاریجانی می‌گوید:
«در برهه یی تحت فشار آمریکا، شورای امنیت سازمان ملل متحد به ایران اخطار داد که اگر موضع خود را نسبت به قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت روشن نکند، قطعنامه جدیدی صادر خواهد شد که ایران را تحت فشار بیشتر می‌گذارد. تمام کارهای کارشناسی و نظر مسوولان بر این بود که نباید اجازه داد چنین قطعنامه یی صادر شود. آقای ولایتی در اتاق آقای شیخ الاسلام (معاون عربی) جلسه برگزار کرد و مرا که مسؤول مذاکرات قطعنامه ۵۹۸ بودم صدا کرد و گفت: «تا من وزیر خارجه‌ام، اجازه نمی‌دهم که این قطعنامه قبول شود. درست دوازده ساعت بعد، مرحوم حاج احمدآقا (ره) زنگ زدند و گفتند که حضرت امام فرموده‌اند بروید نیویورک و آن‌ها را متقاعد کنید که قصد رد کردن نداریم. همین قطعنامه ۵۹۸ که در تمام طول مذاکرات از طرف آقای ولایتی به عنوان قرارداد «ترکمانچای» و عنصر «حرام‌زاده» معرفی می‌شد، به محض پذیرش، تبدیل به امامزاده شد و تازه آقای ولایتی می‌نازد که قرارداد ۱۹۷۵ و مرزها را هم صیانت کرده‌است.»
خردادماه سال ۱۳۹۲ ولایتی در یک برنامه تلویزیونی که از شبکه چهارم صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش می‌شد به موضوع قطعنامه ۵۹۸ پاسخ داد و به طرز تلویحی تأیید کرد که با پذیرش قطعنامه ۵۹۸ مخالف بوده‌است.
در حال حاضر ورزشکاران ایرانی از رقابت با ورزشکاران اسرائیلی خودداری می‌کنند. پیش از انقلاب ۱۳۵۷، ایران و اسرائیل به رقابت ورزشی با یکدیگر می‌پرداختند و برای نمونه در رشته فوتبال، ایران و اسرائیل پنج بازی رسمی با یکدیگر داشتند. پس از انقلاب اسلامی ایران و در سال ۱۹۸۳ بیژن سیف خانی کشتی‌گیر رشته کشتی فرنگی حریف خود از تیم اسرائیل به نام رابینسون کوناشویلی را در رقابت‌های «کشتی آزاد و فرنگی قهرمان جهان»، در کی‌یف اوکراین شکست داد. بعد از مخابره خبر به تهران، علی‌اکبر ولایتی، وزیر وقت امور خارجه ایران، تیم کشتی آزاد و فرنگی را به ایران فرا می‌خواند. تیم کشتی آزاد ایران با شانس مسلم طلا برای محمود کدخدایی دست خالی به ایران بازمی‌گردد تا مبارزه سیف خانی، اولین و آخرین رقابت رسمی دو کشور در مسابقات ورزشی پس از انقلاب محسوب شود.
پس از تغییر در قوانین و اساس‌نامه کمیته جهانی المپیک، روال عدم رویارویی‌ها با ترس از محرومیت‌ها و جریمه‌ها به کلی عوض شد؛ پس از این، ورزشکاران ایرانی عمدتاً با بهانه تراشی‌هایی از قبیل مصدومیت، نرسیدن ویزا و باختن در مسابقه منتهی به حریف اسرائیلی، از رویارویی با ورزشکاران اسرائیلی اجتناب می‌کنند.
علی اکبر ولایتی، رئیس هیئت مؤسس و هیئت امنای دانشگاه آزاد، در بزرگداشت روز دانشجو در دانشکده فنی مهندسی واحد تهران غرب این دانشگاه در ۱۴ آذرماه ۱۳۹۶ خورشیدی گفت من بازی نکردن مقابل ورزشکاران اسرائیلی را پایه‌گذاری کردم و بنده افتخار می‌کنم پایه‌گذار این اقدام در کشور بودم. این بیانات در واکنش به انتقادات فراوان از ولایتی نسبت به باید ببازی علیرضا کریمی در مسابقات جهانی کشتی امیدهای جهان در سال ۲۰۱۷ میلادی بوده‌است.
ولایتی در خردادماه سال ۱۳۷۶ از کاندیداتوری علی‌اکبر ناطق نوری حمایت کرد. در سال ۱۳۸۴ او تصمیم گرفت خودش کاندیدای انتخابات ریاست جمهوری شود ولی به محض نامزد شدن اکبر هاشمی رفسنجانی، ولایتی به نفع وی کناره‌گیری کرد.
در سال ۱۳۹۲ در یازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری او نیز نامزد انتخابات شد و با کسب حدود ۶ درصد آرا در میان شش نامزد حاضر در این انتخابات در رتبه پنجم قرار گرفت. در این انتخابات ولایتی به همراه محمدباقر قالیباف و غلامعلی حداد عادل ائتلافی موسوم به ائتلاف ۱+۲ تشکیل داده بودند که سخنگوی آن حسین مظفر بود. فقط غلامعلی حداد عادل کنار رفت و در نتیجه ولایتی و محمدباقر قالیباف باقی ماندند. در این انتخابات وی علاءالدین بروجردی را به عنوان رئیس کارگروه سیاسی، محمد نهاوندیان استاد برجسته دانشگاه و رئیس اتاق بازرگانی ایران را به عنوان رئیس کارگروه اقتصادی و مهدی نوید ادهم دبیر شورای عالی آموزش و پرورش را به عنوان رئیس کارگروه فرهنگی و حسین انتظامی عضو هیئت نظارت بر مطبوعات را به عنوان سخنگوی خود منصوب کرده بود. ولایتی همچنین در سومین مناظره انتخاباتی با محوریت سیاست داخلی و خارجی، انتقادات شدیدی از عملکرد سعید جلیلی، دبیر شورای عالی امنیت ملی و کاندیدای جبهه پایداری نمود و صراحتاً اظهار داشت مذاکرات سعید جلیلی نتیجه‌ای جز تشدید تحریم‌ها علیه ایران نداشته‌است. در این مناظره ولایتی تلویحاً از اقدامات انجام شده در دوره ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی و سید محمد خاتمی و عملکرد حسن روحانی در شورای عالی امنیت ملی حمایت کرد.
در ۱۳ آبان ۱۳۹۸، وزارت خزانه‌داری ایالات متحده آمریکا ۹ تن از نزدیکان سید علی خامنه‌ای از جمله علی‌اکبر ولایتی را تحریم کرد. طبق بیانیه این وزارتخانه علی‌اکبر ولایتی در ارتباط با بمب‌گذاری آمیا در آرژانتین که منجر به کشته شدن ۸۵ تن از شهروندان یهودی‌تبار آرژانتین شد متهم به قتل است و مغز متفکر پشت این حمله بوده‌است.