ایون آنتونسکو
ایون آنتونسکو (۲ ژوئن ۱۸۸۲ – ۱ ژوئن ۱۹۴۶) یک نظامی و سیاست‌مدار اهل رومانی بود که در سال ۱۹۴۰، کارول دوم، پادشاه رومانی را مجبور به استعفا کرد و قدرت را در این کشور به دست گرفت. رومانی به رهبری او یک سال بعد در کنار آلمان علیه شوروی وارد جنگ شد. آنتونسکو در نهایت در ۲۳ اوت ۱۹۴۴ دستگیر و پس از جنگ به اتهام جنایات جنگی اعدام شد.
ایون آنتونسکو دوم ماه ژوئن سال ۱۸۸۲ در خانواده‌ای از قشر متوسط در شهر پیتشت در جنوب رومانی متولد شد. پدر او به عنوان یک افسر نیروی زمینی که می‌خواست پسرش نیز قدم در راه او بگذارد، ایون را راهی مدارس اولیه و ثانویه نظامی در کرایووا نمود. پس از سپری کردن دو سال در دانشکده پیاده‌نظام و سواره‌نظام، یکم ژوئیه سال ۱۹۰۴، آنتونسکو خدمت خود را با درجه ستوان دوم در نیروی زمینی رومانی آغاز کرد. دو سال بعدی را دوره‌های دانشکده پیشرفته سواره‌نظام در تیرگوویشته گذراند. هنگام به پا شدن قیام رعایا در سال ۱۹۰۷، آنتونسکو فرمانده یک یگان سواره‌نظام در جنوب شرقی کشور بود. درایت و رفتار سازش‌کارانه او در این جایگاه، تحسین کارول یکم، پادشاه رومانی را برانگیخت تا فردیناند، ولیعهد خود را جهت تقدیر از آنتونسکو، عازم گالاتسی سازد. دهم ماه مه سال ۱۹۰۸ درجه ستوان یکم به او اعطا گردید. بین سال‌های ۱۹۱۱ تا ۱۹۱۳ در دانشکده پیشرفته جنگ در بخارست مشغول به تحصیل بود و در نهایت با درجه سروانی فارغ‌التحصیل شد. با آغاز جنگ دوم بالکان در سال ۱۹۱۳ به عنوان افسر ستاد عملیات‌های لشکر یکم سواره‌نظام به انجام وظیفه پرداخت.
پس از شروع جنگ جهانی اول، رومانی ۱۵ اوت سال ۱۹۱۶ با وعده دریافت اراضی جدید، در جانب متفقین وارد جنگ شد. روز بعد آنتونسکو به عنوان رئیس ستاد عملیات‌های ارتش شمال منصوب گشت و در طول جنگ رابطه نزدیکی با ژنرال کونستانتین پرزان، فرمانده این ارتش داشت. ماه نوامبر همان سال، در دفاع ناموفق از بخارست مشارکت نمود. با تصرف پایتخت توسط نیروهای آلمانی، نیروی زمینی رومانی از ۲۱ نوامبر شروع به عقب‌نشینی به جانب مولداوی کرد. در آغاز ماه دسامبر، با انتصاب ژنرال پرزان به مقام ریاست ستاد کل نیروی زمینی، آنتونسکو نیز هم‌اینک با درجه سرگردی، به ریاست ستاد عملیات‌های آن رسید. در این جایگاه نقش ویژه‌ای در اختصاص تدابیر لازم جهت مقاومت موفق در مقابل تهاجم نیروهای آلمانی به مولداوی ایفا نمود. روز ۱ سپتامبر سال ۱۹۱۷ به درجه سرهنگ دومی ترفیع یافت.
با انعقاد پیمان آتش‌بس بین روسیه و قوای مرکز در ماه نوامبر سال ۱۹۱۷، موقعیت رومانی به شدت تضعیف شد. در این شرایط، آنتونسکو اقدام کشورش در رسیدن به یک توافق آتش‌بس با قوای مرکز را «منطقی‌ترین راه حل» خواند. پس از بسته شده معاهده صلح در ماه مه سال ۱۹۱۸، پرزان بازنشسته شد و آنتونسکو به فرماندهی یک هنگ سواره‌نظام رسید. با ورود مجدد رومانی به جنگ، ماه نوامبر همان سال پرزان به فرماندهی نیروی زمینی منصوب گشت و آنتونسکو به ستاد عملیات‌ها بازگشت.
پس از پایان جنگ جهانی اول، ماه مارس سال ۱۹۲۰، آنتونسکو یکی از سه گزینه دولت رومانی جهت برگزیده شدن به عنوان فرستاده نظامی این کشور به پاریس بود. در ابتدا فرد دیگری بدین منظور انتخاب شد اما پس از دو سال آنتونسکو جای او را گرفت. روز ۱ ژانویه سال ۱۹۲۳، لندن و بروکسل نیز به حوزه مسئولیت او افزوده شدند. با گسترده شدن حیطه فعالیت، حضور پر رنگ آنتونسکو در هر سه پایتخت کار دشواری بود؛ به‌خصوص با توجه به این که او بیشتر وقت خود را صرف انجام مذاکرات جهت دریافت اعتبار ۱۰۰ میلیون فرانکی تسلیحات فرانسوی می‌کرد. ماه ژوئیه سال ۱۹۲۶ با احضار از فرانسه، فرماندهی دانشکده سواره‌نظام در سیبیو به او سپرده شد. برای مدتی در پاییز سال ۱۹۲۸، دبیرکل وزارت جنگ شد. سه سال بعد به درجه سرتیپی ترفیع یافت و در ۱۲ دسامبر سال ۱۹۳۳ به فرماندهی ستاد کل منصوب گشت. در این جایگاه اولویت او نوسازی نیروی زمینی رومانی بود. بدین منظور پیشنهاد خرید تسلیحات خارجی را به هیئت دولت ارائه کرد. در این مسئله با ژنرال پاول آنگلسکو، وزیر دفاع به اختلاف نظر برخورد. درحالیکه وزیر مورد نظر کیفیت تسلیحات سبک ساخت چکسلواکی را زیر سؤال می‌برد، آنتونسکو این ادوات را جهت اصلاحات خود حیاتی می‌خواند. با بی‌نتیجه دیدن تلاش در این مسیر، ۸ دسامبر سال ۱۹۳۴، استعفای خود را تقدیم گئورگ تاتارسکو، نخست‌وزیر رومانی، کرد.
با دریافت مشورت از سوی دو تن از دوستانش، آنتونسکو در سال ۱۹۳۶ برای نخستین بار با کورنلیو کودرانو، رهبر جنبش گارد آهنین دیدار کرد. این جنبش در انتخابات ماه دسامبر سال ۱۹۳۷ موفق به کسب ۶۶ کرسی مجلس و قرار گرفتن در رتبه سوم اکثریت در آن شد. کارول دوم، پادشاه رومانی، با بی‌توجهی به نتایج انتخابات، اوکتاوین گوگا از یک حزب کاملاً در اقلیت را مأمور تشکیل دولت کرد. گوگا به عنوان یکی از دوستان نزدیک آنتونسکو، پذیرش این جایگاه را مشروط به سپرده شدن وزارت دفاع به آنتونسکو کرد. این شرط از جانب هر دوی پادشاه و آنتونسکو رد شد. آنتونسکو می‌پنداشت گوگا سیاست خارجی رومانی را به سمت آلمان خواهد کشید. به هر صورت ۲۶ دسامبر آنتونسکو در نهایت متقاعد به پذیرش این پیشنهاد شد. کارول در نظر داشت آنتونسکو را به‌جای وزارت دفاع، در وزارت ارتباطات بگمارد. با این دخالت پادشاه، آنتونسکو با نوشتن نامه‌ای به گوگا، مجدداً پیشنهاد او را رد کرد. در این شرایط کارول وادار شد به شکل مستقیم در این ارتباط با آنتونسکو به مذاکره بپردازد. دعوت و مذاکره با او روز ۲۸ دسامبر در کاخ پادشاه، به نتیجه‌ای نرسید تا کارول روز بعد به عنوان یک نظامی به او دستور دهد که جایگاه وزارت ارتباطات را بپذیرد. آنتونسکو در پاسخ با اشاره به نابسامانی و فساد موجود در وزارت ارتباطات و بی‌ثمر بودن حضور او در این جایگاه، از پادشاه درخواست کرد از آن‌جایی که او یک نظامی است و ماموریت‌های مهمی برای به انجام رساندن در ارتش دارد، وزرات دفاع را به او بسپارد. در نهایت با وجود ناخوشنودی از سخنان آنتونسکو، پادشاه با این استدلال موافقت نمود. بعدها به سفیر بریتانیا گفت اصلا مایل نبوده به دولت گوگا بپیوندد اما چون در گذشته متهم به توطئه علیه پادشاه شده بود احساس کرده نپذیرفتن این عمل موجب تقویت چنین اتهاماتی می‌شود.
با ورود به هیئت دولت، آنتونسکو از آرماند کالینسکو، وزیر امور داخلی، خواست رویکردی غیر تحریک‌آمیز در قبال جنبش گارد آهنین در پیش بگیرد. این جنبش در عوض وعده داد از هر گونه خشونت سیاسی اجتناب بورزد. آنتونسکو برای مقابله با تظاهرات‌های گروه‌های شبه‌نظامی، قانون حکومت نظامی تصویب شده در قانون اساسی سال ۱۹۲۳، را تمدید کرد. به هر صورت این اقدام نتوانست جلوی درگیری‌های خیابانی بین گروه‌های تندرو را بگیرد. در بستر فروپاشی نظم عمومی و محکومیت‌های بین‌المللی، پادشاه تلاش کرد دولتی فراگیر با حضور مخالفان تشکیل دهد. او از آنتونسکو خواست نقش میانجی را در مورد جنبش گارد آهنین ایفا کند که با مخالفت کودرانو مواجه شد. این پاسخ موجب برآشفتن پادشاه و دستور او به دستگیر کردن کودرانو و سرکوب جنبش گارد آهنین گشت. آنتونسکو با به‌کارگیری ارتش در این مسیر مخالف بود و خواهان اجرای قانون شد. کارول انتخاب دیگری به راه انداخت که در جریان تبلیغات آن دو عضو جنبش گارد آهنین به ضرب گلوله کشته شدند. آنتونسکو به کودرانو نسبت به تلافی خشونت‌آمیز هشدار داد. کودرانو به شرط محافظت از او در صورت اقدام پادشاه علیه جنبش گارد آهنین وعده به پایبندی داد که با موافقت آنتونسکو همراه شد. کارول با عزل گوگا، روز ۲۰ فوریه سال ۱۹۳۸ قانون اساسی سال ۱۹۲۳ را لغو و با ایجاد دولتی دست‌نشانده به رهبری میرون کریستا، یک دیکتاتوری سلطنتی به پا کرد. آنتونسکو در این دولت نیز حضور داشت.
با وجود در نظر داشتن خطر شوروی، تلاش آنتونسکو جهت تقویت ارتش به جهت مقابله با تهدیدات مرزی تجدیدنظرطلبانه مجارستان بود. روز ۱۲ مارس سال ۱۹۳۸ به ستاد کل دستور به آماده‌سازی به منظور بسیج جزئی در مرزهای غربی داد. با این وجود پس از اقدام پادشاه برای سرکوب و انحلال احزاب سیاسی و اقدام برای دستگیر کردن کودرانو، آنتونسکو اعتراض خود را در هیئت دولت مبنی بر "سو استفاده از قدرت" ابراز و روز بعد از مقام خود استعفا کرد.
پس از دستگیر شدن کودرانو، به عنوان شاهد در دومین جلسه محاکمه او در یک دادگاه نظامی حاضر گشت. در این جلسه هنگامی که از آنتونسکو پرسیده شد آیا کودرانو را خائن می‌داند یا نه، تنها از جای خود برخاست و دست کودرانو را فشرد. سپس اذعان داشت اگر چیز مشکوکی در او می‌دید با او سخن نمی‌گفت. آنتونسکو افزود با اطلاعاتی که در اختیار دارد نمی‌تواند باور کند کودرانو قادر به خیانت باشد. با این وجود کودرانو در نهایت به ۱۰ سال زندان محکوم گردید. آنتونسکو نیز به فرمان کارول در بازداشت خانگی قرار گرفت. به هر حال مدتی بعد به خدمت فعال فراخوانده و به ارتش سوم کیشینف در بسارابیا منتقل شد. در نامه‌ای به پادشاه در ارتباط با رفتار مورد کودرانو توضیحاتی ارائه نمود. به او یادآور شد که با آگاهی پادشاه با کودرانو مذاکره کرده تا اوایل ماه فوریه از رقابت‌های انتخاباتی کنار بکشد. به کارول گفت به کودرانو وعده داده بود در صورت اقدام حاکمیت علیه او به یاریش برود.
خصومت کارول نسبت به آنتونسکو به کینه‌توزی بدل گشت. ماریا، همسر آنتونسکو در گذشته با فردی در فرانسه ازدواج کرده و از او طلاق گرفته بود. با توطئه کارول و با هدف بی‌اعتبار ساختن آنتونسکو، این فرد با هزینه دولت از پاریس به رومانی آورده شد تا به ماریا انگ دو همسری زده شود. با ارائه مدرک اصلی فرانسوی طلاق توسط وکیل آنتونسکو این اقدام کار به جایی نبرد و موجب تقویت جایگاه آنتونسکو به عنوان فردی شرافتمند در ارتش شد.
پس از این حوادث آنتونسکو برای مدتی در سایه قرار گرفته بود. پس از ارسال ضرب‌العجل توسط شوروی در ۲۷ ژوئن سال ۱۹۴۰ به رومانی مبنی تحویل بسارابیا و بوکوفینای شمالی، آنتونسکو به پادشاه توصیه نمود از شوروی وقت بیشتری جهت عقب‌نشینی منظم نیروهای رومانیایی بگیرد تا هم روحیه آن‌ها تضعیف نشود و هم امکان انتقال تجهیزات بیشتری فراهم آید. او همچنین با نوشتن نامه‌ای از کارول خواست مشاوران بدخواه خود و نظام حکمرانی را تغییر دهد و دست از سیاست کنونی که به «فروپاشی» منجر خواهد شد، بکشد. پادشاه که احساس خطر شدیدی از جانب آنتونسکو می‌کرد، روز ۹ ژوئیه دستور به بازداشت او داد. حامیان آنتونسکو از فرستادگان آلمان در بوخارست تقاضای مداخله نمودند. هرمان نویباخر، نماینده آلمان در مسائل اقتصادی به ارنست اوردارئانو، مشاور ارشد کارول هشدار داد «مرگ تصادفی» آنتونسکو سو ظن بسیار بدی در نزد آلمانی‌ها ایجاد خواهد کرد. تحت فشار آلمان، کارول روز ۱۱ ژوئیه فرمان به آزادی آنتونسکو داد اما به اتهام رابطه مخفیانه با گارد آهنین، سرویس اطلاعاتی را موظف به نگهداری او در در صومعه بیستریتسا در ولچا نمود. روز بعد آنتونسکو از خدمت در نیروی زمینی استعفا کرد که پادشاه با آن موافقت نمود. بعدها فاش کرد در تمامی دوران بازداشت با آلمانی‌ها در ارتباط بوده و به آن‌ها وعده کرده‌است دست به اقدامی نزند که تولید نفت و گاز متان در رومانی را دچار اختلال کند.