لیگ برتر خلیج فارس
لیگ برتر خلیج فارس یا لیگ برتر فوتبال ایران یا لیگ سراسری ایران مسابقات لیگ حرفه‌ای و بالاترین سطح مسابقات باشگاهی لیگ فوتبال ایران است که پس از لیگ آزادگان آغاز به کار کرد. اکنون این مسابقات به صورت ۱۶ تیمی برگزار می‌شود.
نخستین فصل دورهٔ این لیگ در تاریخ ۱۱ آبان ۱۳۸۰ با حضور ۱۴ تیم به‌طور رسمی آغاز شد.
در این لیگ طی ۲۰ دوره برگزاری، تیم‌های پرسپولیس (هفت بار، آخرین بار ۱۴۰۰)، سپاهان (پنج بار، آخرین بار ۱۳۹۴)، استقلال (سه بار، آخرین بار ۱۳۹۲)، فولاد خوزستان (دو بار، آخرین بار ۱۳۹۳) و پاس تهران، سایپا و استقلال خوزستان هر کدام یک بار به مقام قهرمانی رسیده‌اند.
در رده‌بندی اعلام شده از سوی فدراسیون بین‌المللی تاریخ و آمار فوتبال در سال ۲۰۱۲ این لیگ، به عنوان «۳۶امین لیگ قدرتمند جهان» و «۴امین لیگ قدرتمند آسیا» انتخاب شده‌است. افزون بر این در رده‌بندی اعلام شده توسط این فدراسیون، لیگ برتر ایران رده ۴۷ام جهان و ۴ام آسیا را در قرن ۲۱ میلادی (۲۰۰۱ تا ۲۰۱۲) کسب کرده و همچنین این لیگ در سال ۲۰۱۴ عنوان سومین لیگ قدرتمند آسیا را به دست آورده‌است.
فهرست ۱۰ تیم برتر مسابقات لیگ برتر فوتبال ایران به لحاظ مقام‌های کسب‌شده، به شرح زیر است: ۱۶ تیم زیر در دوره بیست و یکم لیگ حرفه‌ای (فصل ۰۱–۱۴۰۰) حاضر هستند.
از زمان آغاز لیگ حرفه‌ای، تاکنون ۲۰ دوره به‌طور کامل برگزار شده‌است. (این جدول تا پایان لیگ بیستم یعنی پایان فصل ۱۴۰۰–۱۳۹۹ تنظیم گردیده و رده‌بندی آن بر اساس امتیاز است)
در دوره‌های لیگ برتر خلیج فارس، استقلال، پرسپولیس، سپاهان، ذوب آهن و سایپا پنج تیمی هستند که پیشینه حضور در همه ادوار آن را دارند.
منبع:
نکات:۱- گلهای بازیهایی که نتایجش با رای کمیته انضباطی تعیین شده‌است در جدول لحاظ نشده‌است ۲- کسر امتیاز های انظباطی در حجموع امتیاز ها لحاظ نشده است.
از دورهٔ سیزدهم لیگ برتر به بعد، ۱۶ تیم در این رقابت‌ها حاضر هستند، که به صورت رفت و برگشت در زمین خودی و حریف به میدان می‌روند، به این ترتیب هر تیم ۳۰ بازی انجام خواهد داد. پیروزی در هر دیدار سه امتیاز و تساوی یک امتیاز برای تیم میزبان و یک امتیاز برای تیم میهمان دارد، در حالی که برای شکست امتیازی در نظر گرفته نمی‌شود. به این ترتیب هر تیمی که بیشترین امتیاز را در طول فصل کسب کند به عنوان قهرمان شناخته می‌شود، و دو تیم پایانی جدول رده‌بندی به لیگ آزادگان سقوط می‌کنند. همچنین در مواردی که امتیازها مساوی شوند تفاضل گل و در صورت برابر بودن مقدار تفاضل گل، تعداد گل‌های زده ترتیب جدول رده‌بندی را مشخص می‌کند. شبکه سوم صدا و سیمای ایران به همراه شبکه ماهواره‌ای جام جم، شبکه ورزش و شبکه شما صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و همچنین شبکه‌های استانی اقدام به پخش زنده این رقابت‌ها می‌کنند. همچنین پخش آنلاین مسابقات لیگ برتر توسط سایت صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و سایت تلوبیون صورت می‌گیرد.
هر تیم به‌طور همزمان اجازه استفاده از چهار بازیکن خارجی در هر یک از دیدارهای لیگ خلیج فارس را دارد و در صورت استفاده بیش از چهار بازیکن، از طرف سازمان لیگ برتر و کمیته انضباطی فدراسیون فوتبال متخلف اعلام شده و جریمه می‌شود. از آغاز دورهٔ هشتم و نهم لیگ حرفه‌ای، بستن قرارداد جدید با دروازه‌بان‌های خارجی ممنوع اعلام شده بود، اما به دلیل انتقادات فراوان کارشناسان فوتبال و درخواست تعداد زیادی از مربیان تیمهای لیگ برتری برای تغییر این قانون، از ابتدای دورهٔ دوازدهم لیگ برتر به بعد، سازمان لیگ برتر فوتبال با ایجاد تغییراتی در این قانون، ضمن موافقت با درخواست مربیان مبنی بر لغو ممنوعیت جذب دروازه‌بان خارجی، تیمهای لیگ برتری را ملزم به جذب دروازه‌بان‌های ملی پوش خارجی کرده‌است. این بار در آغاز دوره بیستم تیم‌ها حق بستن قرارداد با بازیکنان جدید خارجی را نداشتند و فقط با بازیکنان خارجی فصل قبل خود می‌توانستند فصل را شروع کنند. هر تیم می‌تواند قرارداد بازیکن فصل قبل خود را تمدید کند.
هر بازیکن بلافاصله بعد از دریافت چهار کارت زرد یا یک کارت قرمز در طی یک دوره از برگزاری رقابت‌ها مشمول محرومیت از حضور در دیدار بعدی می‌گردد و در صورت ایجاد تشنج یا درگیری‌های شدید در میدان‌های فوتبال به کمیته انضباطی فدراسیون فوتبال احضار شده و در شرایطی که توضیحاتش به این کمیته قابل قبول و منطقی نباشد، مشمول جریمه‌های دیگری (از قبیل جریمه‌های نقدی و محرومیت از چند بازی بعدی) نیز می‌گردد. اگر بازیکنی در آخرین بازی فصل کارت قرمز دریافت کند اولین بازی فصل بعدی را از دست خواهد داد ولی کارتهای زرد به فصل بعدی موکول نمی‌شود. در ادوار گذشته محرومیت با تعداد کارت زرد متفاوت بوده‌است که در جدول زیر به آن پرداخته شده‌است. تا پایان هجدهمین دوره لیگ برتر ۴۵۴۲ بازی در این مسابقات انجام شده و ۱۰۳۴۳ گل به ثمر رسیده‌است که میانگین ۲٫۲۸ گل در هر بازی می‌باشد
به جزدوره هجدهم و بیستمین دوره لیگ برتر در بقیه ادوار لیگ شاهد به ثمر رسیدن میانگین حداقل دو گل در این بازیها بوده‌ایم منبع:
در ادوار لیگ برتر استقلال با گلزنی در ۴۶۷ بازی بیش از هر تیمی موفق به گلزنی شده‌است. پرسپولیس نیز با گلزنی در ۴۶۲ بازی در رده دوم این جدول قرار گرفته‌است
تیمهای سپاهان و ذوب‌آهن هم در رده‌های بعدی این جدول هستند
نکته: در این جدول تیمهایی ذکر شده‌اند که حداقل در ۲۵۰ بازی ار بازیهای لیگ برتر موفق به گلزنی شده‌اند
تیم پرسپولیس با ثبت ۲۴۵ کلین شیت تا پایان بیستمین دوره لیگ برتر بهترین عملکرد را در این زمینه داشته‌است. تیمهای استقلال و سپاهان هم به ترتیب با ۲۴۱ و ۲۳۴ کلین شیت در رتبه دوم و سوم این رده‌بندی قرار دارند
در لیگ نوزدهم (۹۹–۱۳۹۸) تیم پرسپولیس در حالی که چهار هفته از بازیها به پایان لیگ باقی مانده بود به قهرمانی دست یافت.
در لیگ دوم (۸۲–۱۳۸۱) تیم سپاهان در حالی که سه هفته از بازیها به پایان لیگ باقی مانده بود به قهرمانی دست یافت.
در لیگ شانزدهم (۹۶–۱۳۹۵) تیم پرسپولیس در حالی که سه هفته از بازیها به پایان لیگ باقی مانده بود به قهرمانی دست یافت.
در لیگ هفدهم (۹۷–۱۳۹۶) تیم پرسپولیس در حالی که سه هفته از بازیها به پایان لیگ باقی مانده بود به قهرمانی دست یافت.منبع:
منبع:
منبع:منبع
منبع
منبع
منبع
نکته: سریعترین گل تاریخ فوتبال باشگاهی ایران را هادی عبدالله زاده در سارل ۱۳۷۸ در بازی ابومسلم و ایرسوتر در ثانیه پنج بازی به ثمر رسانده‌است.
تعداد ۱۱۶ داور بازیهای لیگ برتر را قضاوت کرده‌است. ترکی، فغانی و قهرمانی سه داوری هستند که بیش از بقیه داوران بازیهای این مسابقات را سوت زده‌اند.