اوبونتو
اوبونتو یک توزیع گنو/لینوکس بر مبنای دبیان است که تقریباً به صورت کامل از نرم‌افزارهای آزاد تشکیل شده‌است. اوبونتو در حال حاضر در نگارش‌های میزکار و کارساز منتشر می‌شود. تمامی نگارش‌ها می‌توانند به تنهایی روی رایانه یا در ماشین مجازی اجرا شوند.
اوبونتو توزیعی با تأکید بر راحتی استفاده برای کاربران، به خصوص کاربران تازه‌کار است که با راحتی و زیبای خود توانسته رشد بالایی در جذب کاربر داشته باشد. این توزیع، برای آسان کردن کاربرد سیستم‌عامل گنو/لینوکس و نرم‌افزار آزاد برای همهٔ اقشار جامعه تلاش کرده و پشتیبانی نسبتاً خوبی از تمام زبان‌های زنده دنیا از جمله زبان فارسی دارد.
اوبونتو هر ۶ ماه، یک نگارش پایدار با پشتیبانی ۹ ماهه و هر دو سال یک بار (در ماه چهارم سال‌های زوج میلادی)، نگارشی با پشتیبانی بلندمدت (LTS) ۵ ساله ارائه می‌کند.
از ۲۲ اکتبر ۲۰۲۰، جدیدترین نگارش با پشتیبانی بلندمدت ۲۰٫۰۴ ("Focal Fossa") است که تا سال ۲۰۲۵ به صورت عمومی و تا سال ۲۰۳۰ به صورت تجاری پشتیبانی می‌شود. آخرین نگارش پایدار اوبونتو، ۲۱٫۱۰ ("Impish Indri") بوده که به مدت نه ماه پشتیبانی می‌شود.
مارک شاتلورث از برجسته ترین کارآفرینان آفریقای جنوبی بود، همانطور که بیش‌تر گفته‌شد وی در اواخر مارچ 2004 شرکت ( Canonical Ltd ) که این شرکت اولین نسخه ubuntu را به‌جهان عرضه کرد. هدف از طراحی ایجاد یک سیستم‌عامل قدرتمند برای سیستم‌های دستکاپ بود، اما حتی مارک شاتلورث هم تصور نمیکرد در عرض تنهات 6 سال بتواند چنین نرخ رشدی را داشته باشد. اوبونتو فلسفهٔ اخلاق، با تمرکز بر تعلّقات و روابط مردم با یک‌دیگر است. این واژه مربوط به زبان بانتو است که در آفریقای جنوبی است. اوبونتو یک مفهوم کلاسیک آفریقایی است که معادل فارسی آن را می‌توان در این شعر سعدی یافت: «بنی آدم اعضای یک پیکرند، که در آفرینش ز یک گوهرند».
یک فعّال صلح آفریقایی اوبونتو را این چنین ترجمه می‌کند: «چیزی که من هستم، به سبب چیزی است که همهٔ ما هستیم».
نلسون ماندلا، اوبونتو را چنین توضیح داده‌است: «یک جنبه از جنبه‌های اوبونتو این است که مثلاً اگر مسافری در روستایی توقّف کرد، لازم نیست درخواست غذا یا آب دهد. هنگام توقَف، مردم به او غذا داده و او را سرگرم می‌کنند. اوبونتو به این معنا نیست که مردم نباید به دنبال ثروت باشند، بلکه به این نکته توجّه دارد که آیا می‌خواهید این کار را به قصد بهبود جامعه انجام دهید یا خیر».
این معنا، چراغ راه اوبونتو و پدید آورندهٔ شعار و فلسفهٔ این توزیع است.
نام اصلی این پروژه، "no-name-yet.com" بود شاتلورث در آغاز پروژه به استفاده از دامنه no-name-yet.com پرداخت. نخستین نگارش اوبونتو در ۲۰ اکتبر ۲۰۰۴ ارائه شد و به عنوان شاخه‌ای از دبیان گنو/لینوکس با ارائه نگارشی جدید در هر شش ماه، آغاز به کار کرد. برخلاف برخی از توزیع‌های دیگر دبیان مانند لینسپایر و لیبرانت، اوبونتو به فلسفه دبیان پایبند بوده و تقریباً همیشه به جای تکیه بر نرم‌افزار مالکیتی به عنوان مدل تجاری خود، به فلسفهٔ نرم‌افزار آزاد تکیه می‌کند.
بسته‌های اوبونتو عموماً معادل با بسته‌های شاخهٔ «ناپایدار» دبیان هستند که برای مدیریتشان از APT استفاده می‌شود. با وجود اشتراک‌های بسیار در نفرات و کارهای گروه بسته‌بندی دبیان و اوبونتو، بسته‌های این دو توزیع لزوماً با هم سازگار نیستند.
بنا بر اعلام پایگاه وب اوبونتو، هزینه‌های مالی توسعهٔ اوبونتو، به دلیل استفاده از افراد داوطلب، صفر بوده و زیرساخت‌های مورد نیاز برای توسعهٔ اوبونتو، عموماً از سمت شرکت کنونیکال اهدا شده یا با حمایت‌های مالی شرکت‌ها و سازمان‌های دیگر تأمین می‌شوند.
یکی از اهداف مورد توجه در پروژه اوبونتو، تأکید بر دسترسی و جهانی‌سازی است. به همین منظور این توزیع برای بیشتر از ۵۵ زبان موجود است. کار کردن با آن راحت است و حتی کاربران ناآشنا هم، به راحتی به محیط آن عادت می‌کنند.
تمرکز اوبونتو برقابلیت استفاده شامل استفاده گسترده از ابزار codice_1 است که به کاربران اجازه می‌دهد که وظایف مدیریتی خود را بدون ایجاد یک نشست ابر کاربر انجام دهند.
اوبونتو بر اساس دسکتاپ گنوم طراحی شده و علاوه بر اپلیکیشن‌های گنوم، نرم‌افزارهای بهره‌وری دیگری مانند لیبره‌آفیس و مرورگر وب Mozilla Firefox نیز با اوبونتو عرضه می‌شود.
نگارش میزکار اوبونتو در حال حاضر از معماری‌های اکس۸۶ ۶۴-بیتی و آرم ۷ و ۸ پشتیبانی می‌کند.
اوبونتو نرم‌افزارها را به چهار دسته تقسیم می‌کند تا تفاوت‌های مجوز و سطح پشتیبانی را نشان دهد:
نرم‌افزارهای Main و Universe، نیازمندی‌های اجازه‌نامهٔ اوبونتو را برآورده می‌سازند و تقریباً با رهنمودهای نرم‌افزار آزاد دبیان مطابقت دارند.
برخی از نرم‌افزارهای اوبونتو، به دلیل مشکلات پروانه یا مشکلات قانونی پخش در مناطق خاص، امکان قرارگیری به صورت پیش‌گزیده روی اوبونتو را ندارند. این بسته‌ها در فرابستهٔ افزودنی‌ها-محدودشده-اوبونتو وجود دارند که کاربر می‌تواند به اختیار و با مسئولیت خود، نصبشان کند. از جملهٔ این بسته‌ها می‌توان به تعدادی رمزینهٔ پخش پرونده‌های صوتی و تصویری، قلم‌های شرکت مایکروسافت و استخراج‌کنندهٔ بایگانی‌های فشردهٔ rar اشاره کرد.
هر یک از ارائه‌های اوبونتو دارای یک اسم رمز تشکیل شده از یک صفت و نام یک حیوان است. شمارهٔ نگارش براساس سال و ماه عرضه به صورت «سال. ماه» هستند، مثلاً «قوسای کانونی» در ماه "چهارم" سال "۲۰۲۰" ارائه شد و در نتیجه شمارهٔ نگارش آن ۲۰٫۰۴ بود.
طعم در اصطلاح اوبونتو، به هر یک از زیرتوزیع‌های رسمی‌ای می‌گویند که تیم اوبونتو توسعه داده و پشتیبانی کرده؛ ولی به جای میزکار گنوم از میزکارهای دیگری استفاده می‌کند. مشتقات مختلفی از نسخه‌های رسمی اوبونتو وجود دارد که مجموعه‌ای از بسته‌ها که با توزیع رسمی اوبونتو متفاوت است را نصب می‌کنند.
اوبونتو همچنین توزیع خود را در نگارش کارساز نیز ارائه می‌دهد. تفاوت این نگارش با نگارش میزکار، تنها در گزینش بسته‌های پیش‌گزیده برای نصب است. برای مثال، اوبنتوی کارساز، رابط کاربری گرافیکی نداشته و در هنگام نصب، امکان گزینش خدمت‌هایی نظیر کارساز پرونده، کارساز وب، کارساز رایانامه و… را می‌دهد.
قله توسعه دهندگان اوبونتو یا (UDS) جمعی از توسعه دهندگان نرم‌افزار هستند که برای تصمیم‌گیری دربارهٔ نسخه جدید اوبونتو دور هم جمع می‌شوند. در شروع یک سیکل توسعه‌ای جدید، توسعه دهندگان اوبونتو از سرتاسر جهان جمع می‌شوند تا به بررسی شکل و هدف نهایی نسخه بعدی اوبونتو کمک کنند. قله توسعه‌دهندگان اوبونتو به روی عموم باز است، اما این یک کنفرانس، نمایشگاه یا رویداد شنونده محور نیست. بلکه یک فرصت برای توسعه‌دهندگان اوبونتو (که معمولاً به صورت بر خط مشارکت می‌کردند) است تا با همدیگر بر روی کارهای خاص کار کنند.
کریس کِنیون، نایب رئیس او ایی اِم در شرکت کنونیکال گفت که به خاطر نبود ثبت نام، هر عدد تهیه شده برای استفاده اوبونتو حدسی می‌باشد. در ژوئن سال ۲۰۰۹، زد دی نِت گزارش داد، «در سر تا سر جهان، اوبونتو با ۱۳ میلیون کاربر فعال سریعتر از هر توزیع دیگری در حال رشد است». در پاییز ۲۰۱۱ کنونیکال برآورد کرد که اوبونتو بیش از ۲۰ میلیون کاربر در سرتاسر جهان دارد.
در یک نظرسنجی برخط برای توزیع‌های لینوکس در سال ۲۰۱۲، اوبونتو و مشتقاتش بیش از ۵۱ درصد آرای کلی را دریافت کرد که زیر شاخه‌های لینوکس مینت کمتر از ۱۶٪ آرا را به خود نسبت دادند. شمارش مرورگرها نشان می‌دهد که اوبونتو محبوبترین توزیع لینوکس برای کلاینت‌های وب می‌باشد که بین ۰٫۵ تا ۰٫۷۲ از ترافیک اینترنت را تولید می‌کنند. به هر حال این اندازه‌گیری‌ها هدفی برای نمونه سازی خطا و انحراف هستند.
محبوبیت اوبونتو در بین سرویس دهنده‌های وب به سرعت در حال افزایش است. به طوری که در ژوئیه ۲۰۱۲، اوبونتو سومین توزیع محبوب لینوکس در فروشگاه‌ها پس از سنت‌اواس و دبیان (که اوبونتو بر پایه آن است) است. نظر به اینکه در سال ۲۰۱۲، صفحه اوبونتو در دیستروواچ دومین صفحه پر بازدید در بین صفحات توزیع‌های لینوکس پس از صفحه لینوکس مینت است. هر چند، دیسترو واچ معیار معتبری برای سهم توزیع‌ها یا کیفیت آن‌ها نمی‌باشد.
در پی فعال بودن پیش‌فرض و بدون اجازهٔ ویژگی جست‌جوی محصولات آمازون در اوبونتو ۱۲٫۱۰ در حین جستجو برای فایل‌ها از طریق واسط کاربر اوبونتو، ریچارد استالمن در نوشته‌ای که در وبگاه بنیاد نرم‌افزارهای آزاد منتشر کرد، اوبونتو را دارای «مشکل جاسوسی» دانست و از خوانندگان خواست آن را از فهرست توزیع‌های پیشنهادی خود حذف کنند و در گردهمایی‌های نصب و جشن آزادی نرم‌افزار، اوبونتو را نصب یا پیشنهاد نکنند، در عوض بگویند که از اوبونتو به دلیل جاسوسی باید دوری کرد. نوشتهٔ استالمن، واکنش "جونو بیکن" مدیر جامعه کاربری کنونیکال را به دنبال داشت که نوشتهٔ او را انتشار «ترس، تردید و شک» دانست.
در تلاش برای جلب نظر کاربرانی که کمتر فنی هستند و به منظور ترویج حس پشتیبانی جامعه در اطراف توزیع، جوامع محلی، که به عنوان "LoCos» شناخته می‌شوند، در سراسر جهان ایجاد شده‌اند. در اصل، هر کشور یک تیم LoCo داشت. با این حال، در برخی مناطق، به ویژه ایالات متحده، هر ایالت یا استان می‌تواند یک تیم به پا کند. شورای LoCo تیم‌ها بر اساس تلاش خود برای کمک به توسعه یا ارتقاء اوبونتو تصویب می‌کند.
تعدادی از فروشنده‌های رایانه، رایانه‌هایی با اوبونتوی از پیش نصب شده را ارائه می‌دهند که عبارتند از:
اوبونتو یک انشعاب از دبیان است و هدف اصلی آن ایجاد یک توزیع به-روزتر و آسان‌تر برای کاربران متوسط و غیر-فنی است. دلیل اصلی آغاز پروژهٔ اوبونتو انتقاد به روند محافظه‌کارانه انتقال بسته‌های نرم‌افزار از شاخه «ناپایدار» دبیان به شاخه «آزمایشی» و در نهایت به شاخه «پایدار» دبیان بود.
بسته‌های نرم‌افزار اوبونتو از شاخهٔ «ناپایدار» دبیان برداشته شده و پس از ایجاد تغییرات مختص اوبونتو و گذراندن مراحل آزمایش، در نسخهٔ پایدار اوبونتو قرار می‌گیرند. به همین دلیل بسته‌های نرم‌افزار اوبونتو عموماً جدیدتر از «دبیان پایدار» هستند.
دبیان تنها به همراه برخی از نرم‌افزارهای ضروری از پیش نصب شده، عرضه می‌شود. در نتیجه، قدرت پردازش کمتری استفاده می‌کند و بر روی طیف وسیعی از دستگاه‌ها، از جمله سیستم‌های محاسباگر قدیمی، بدون مشکل کار می‌کند و یک سیستم فوق سریع است. حتی توزیع‌های مبتنی بر شاخه‌های ناپایدار یا آزمایشی دبیان نیز سرعت بیشتر و عملکرد بهتری نسبت به اوبونتو ارائه می‌دهند.
همانند تمام سیستم‌عامل‌های شبه-یونیکس و بسیاری از پروژه‌های متن-باز، بحث‌های مربوط به توسعه سیستم، شامل اجزای مختلف سیستم و معماری‌های پردازنده تحت پشتیبانی، و همین‌طور پاسخ‌گویی به پرسش‌ها و مشکلات کاربران، به‌طور اصلی از طریق لیست‌های پست‌سپاری انجام می‌شود: