ازدواج سفید
ازدواج سفید از دیگر اشکال رایج در جهت تشکیل خانواده است که برای سازگاری با مشکلات دنیای مدرن مطرح شده است. در این نوع ازدواج افراد بدون آنکه ازدواج خود را به شکل رسمی و قانونی ثبت بنمایند، صرفا با توافق یکدیگر اقدام به ازدواج و زندگی می‌کنند.
معمولاً ازدواج سفید هنگامی اتفاق می افتد که طرفین ازدواج تمایل دارند با یکدیگر مناسبات عاطفی، جنسی، عقلانی و اخلاقی داشته باشند، اما به هر دلیلی نمی‌توانند از پسِ تعهدات اقتصادی و اجتماعی ازدواج دائم برآیند، تصمیم به ازدواج سفید می‌گیرند.
ازدواج سفید نیازهای جنسی را که برای تأمین و ارضای آنها در چارچوب‌های قانونی و سنتی راهی باقی نمانده است، در یک بستر نسبتاً مشخص، قاعده‌مند می‌کند.
وقتی در نتیجه سنت‌های فرهنگی و شرایط اقتصادی و به‌هم‌ریختگی ترکیب سنی و جمعیتی زن و مرد در ایران، ازدواج رسمی تقریباً ناممکن شده بود و قانون‌گذار نیز هیچ راهکار دیگری جز ازدواج سنتی برای ازدواج تعبیه نکرده بود، جامعه پس از پرداختن هزینه‌های سنگین کم‌کم خودش راهکار ازدواج سفید را کشف کرد.
در ایران ازدواج سفید به‌معنی کنار‌گذاشتن تعهدات اجتماعی و اقتصادی طرفین نسبت به یکدیگر است نه به‌معنی کنار‌گذاشتن تعهدات عاطفی و اخلاقی یا بی‌بندوباری جنسی. ازدواج سفید راهکاری برای بخشی از جوانان است که امکان یا امکانات ازدواج دائم و رسمی نداشته‌اند و در عین حال نمی‌خواسته‌اند به آلودگی‌های جنسی گرفتارشوند، کشف کرده‌اند و به‌کار گرفته‌اند.
اصطلاح ازدواج سفید دو کاربرد متفاوت نو و کهن دارد : کاربرد نو نمونه فارسی زبان آن است که «ازدواج سپید» (و گاهی ازدواج سپید) برای توصیف زندگی مشترک بی ازدواج "رسمی" ست (که نباید با نکاح عرفی یا [ازدواج عرفی]] اشتباه گرفته شود).
کاربرد کهن‌تر «ازدواج سپید» در زبان فرانسه و انگلیسی می‌باشد (، ) که به معنی ازدواج بدون وصال یا ثبت شده و قانونی اما به دلایل مختلف حتما بدون رابطه جنسی ست. نام ازدواج سپید احتمالاً ریشه در سپید بودن ملحفه شب اول ازدواج داشته‌است.
در ایران دو تعریف متفاوت از این زندگی مشترک وجود دارد:
همچنین ممکن است ازدواج سفید به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد: به دلیل برداشت اشتباه عموم ممکن است که ازدواج سفید به اشتباه برای موارد به کار برده شود که صحیح نیست:
در آلمان به زندگی مشترک بدون ازدواج «رابطه شبه‌ ازدواج» گفته می‌شود. در دهه ۱۹۵۰ میلادی که جامعه چنین زندگی مشترکی را به سختی می‌پذیرفت به این نوع زندگی مشترک بدون ازدواج «ازدواج وحشی» می‌گفتند. پس از چند دهه با کنار گذاشتن پیش داوری‌ها، قوانین جلوی مداخله مذهب در زندگی فردی و اجتماعی را گرفت که بیشتر از همه تحت تأثیر جنبشی معروف به «جنبش سال ۶۸» بود.
ازدواج سفید یا زندگی دو نفر بدون ازدواج رسمی در ایران از لحاظ اجتماعی، قانونی و دینی جایگاهی ندارد. همباشی یا ازدواج سفید در ایران با توجه به فرهنگ در حال تغییر جامعه ایرانی و ویژگی‌های آن، یعنی رشد فردگرایی، مدرنیته، روابط سیال و شکاف و تضاد ارزشی، قابل تشریح است.
طبق برآورد های انجام شده عمر ازدواج سفید در ایران بین ۱ تا ۳ سال می باشد. تغییرات اقتصادی؛ ورود سرمایه‌داری و پیدایش ناامنی شغلی، تغییرات فرهنگی مانند ظهور لیبرالیسم اخلاقی و بازاندیشی در سنت، ورود پدیده های مربوط به شهرنشینی مانند عناصر نوسازی در ارزش‌ها و گمنامی در شهر، از بین رفتن مفهوم و کارکرد محله، تغییرات در ساخت خانواده و پیدایش روابط مقطعی از مهم ترین دلایل ازدواج سفید در ایران بوده‌است. تغییرات ارزشی و هنجاری مربوط به ازدواج سفید از مهم‌ترین ارکان این نوع ازدواج می‌باشد که با پیامدهایی مانند رنگ باختن کلیشه‌های جنسیتی، آزادی انتخاب بر بدن و روابط جنسی، بی میلی به ازدواج رسمی، تولد کودکان بی‌هویت، سقط جنین، استرس پنهان‌ ماندن رابطه، طرد اجتماعی و فقدان حمایت و ترس از پیگرد مواجه خواهد بود.
ماهنامه زنان امروز، مجله‌ای که با ۱۶ سال فعالیت در سال ۱۳۸۶ توقیف شده بود و پس از ۷ سال توقیف در خرداد ۱۳۹۳ فعالیتش را از سر گرفته بود در ۷ اردیبهشت ۱۳۹۴ به دلیل ترویج ازدواج سفید طبق بند ۲ از ماده ۶ قانون مطبوعات با عنوان «اشاعه فحشا و منکرات و انتشار مطالب خلاف عفت عمومی» و «اخلال به مبانی و احکام اسلام» توقیف شد. وزارت ارشاد نیز از این توقیف حمایت کرد. منتقدان، زندگی مشترک بدون ازدواج را باعث کاهش آمار ازدواج رسمی و «سست شدن نظام ارزشی» می‌دانند.
سیاوش شهریور، مدیرکل امور اجتماعی و فرهنگی استانداری تهران در اواسط تابستان سال ۱۳۹۳ از طرح «اعتلای خانواده پایدار» در دستور کار دولت برای مقابله با ازدواج سفید خبر داده بود.
کامیل احمدی، پژوهشگر ، مردم شناس و فعال اجتماعی در این رابطه می‌گوید:ازدواج رسمی به دلیل مشکلاتی همچون رسوم ناهنجار مانند شیربها، مهریه‌های سنگین، قوانینی مانند حضانت و کلیشه‌های جنسیتی، نبود فرصت‌های شغلی و درآمد مناسب برای گذارن زندگی جاری، برای افراد جامعه چالش‌زا بوده و ازدواج سفید در قالب مشارکت اقتصادی دو نفره بدون کلیشه‌های جنسیتی راهکاری مناسب برای جوانان جلوه‌گر می‌شود. در عین حال باید توجه داشت که در اینگونه روابط هیچ تعهد، تضمین و مسئولیتی تعریف نشده‌است؛ به این دلیل شخص می‌تواند به دلخواه رابطه را به هم بزند و ضرر و زیانی را هم تقبل نکند. از سوی دیگر فرزندان چنین ازدواج‌هایی بیشترین لطمه را خواهند خورد؛ زیرا این ازدواج در جایی ثبت نمی‌شود و سرنوشت آنان پس از تولد مشخص نیست و از حقوق اجتماعی مانند تحصیل و داشتن شناسنامه محروم شده و از والدین طبیعی خود ارثی نخواهند برد.