یاسوج
یاسوج (به لری: "یاسیچ" )، مرکز استان کهگیلویه و بویر احمد و شهرستان بویراحمد است. یاسوج، در دامنه‌های زاگرس و قله دنا و در ارتفاع ۱۸۷۰ متری از سطح دریا قرار گرفته‌است. مردم این شهر لر هستند و به زبان لری صحبت می‌کنند. یاسوج یا یاسیج به معنای محلی است که گل‌های یاس در آن به صورت فراوان می‌رویند. یاسوج بعد از شهر رشت، دومین مرکز استان ایران از نظر بارش برف و باران بوده و در اقلیم مدیترانه‌ای قرار گرفته است. شهر یاسوج به علت قرار گرفتن در دامنه قله دنا (بلندترین قله زاگرس)، دارا بودن دو رودخانه بشار و مهریان، آبشار یاسوج، دریاچه سد شاه قاسم، چشمه های متعدد، جنگل های بلوط و برخورداری از آب و هوای مطبوع در طول چهار فصل، به عنوان پایتخت طبیعت ایران مشهور شده است.
تولیدات یاسوج عمدتاً شامل خوراک دام، قالی، سبدبافی، موزائیک و آجر است. این شهر، دارای واحد تصفیه و تولید شکر و نیروگاه تولید برق با سوخت زغال‌سنگ است که برق مورد نیاز منطقه را تأمین می‌کند.
در سال ۱۳۹۳ یک واحد پتروشیمی با ارزش ۲/۲ میلیارد دلار توسط بخش خصوصی در یاسوج راه‌اندازی شد. تولیدات این واحد شامل بنزین، گازوئیل، گوگرد، آسفالت و گاز مایع است.
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۱۳۴٬۵۳۲ نفر (در ۵۴٬۸۵۰ خانوار) بوده‌است. جمعیت شهر یاسوج در سال ۱۳۹۵ با احتساب برخی روستاهای حومه، چیزی بیش از ۲۵۰ هزار نفر است.
یاسوج ییلاق دولت بزرگ تمدن ایلام بوده‌است. منطقه یاسوج از عصر برنز محل زندگی انسان‌ها بوده‌است. آریوبرزن، سردار اکسینی در این منطقه با اسکندر مقدونی مبارزه کرد. یافته‌های باستانی در تپه شهدا (مربوط به ۳ هزار سال پیش از میلاد)، تپه خسرو، محوطه باستانی گرد، پل پاتاوه و گورستان پایه‌چول از آثار تاریخی یاسوج هستند. صدا وسيمای مركز كهگيلويه وبويراحمد با نام فعلي شبكه دنا فعاليت خود را به عنوان دفتر خبري درسال ۱۳۶۱ آغاز كرد وتا سال ۱۳۶۵ بيشتر به صورت تهيه و ارسال خبرو گزارش براي شيراز و تهران فعاليت مي كرد.برنامه هاي توليد صداي مركز درسال ۱۳۶۵ با شش عنوان برنامه تهيه و پخش می شد تا اين كه در ارديبهشت ماه ۱۳۸۲ صداي استاني شبكه دنا بطور رسمي فعاليت خود را آغاز نمود.
بررسی وضعیت جوی شهر یاسوج طی دوره بیست و چهار ساله ی آماری از سال ۱۳۶۳ تا ۱۳۸۷ حاکی است که متوسط دمای سالانه یاسوج در طی یک دوره آماری ۲۳ ساله ۱۵ درجه سانتیگراد بوده است. یاسوج در منطقه اقلیمی معتدل مدیترانه ای از نوع کوهستانی واقع شده است که از ویژگی های بارز و عمده آن تابستانهای معتدل و خنک و زمستانهای سرد و پر برف و باران است. بارندگی خوب و مناسب سبب پیدایش چشمه های متعدد گردیده است، مضاف بر آن وجود توپوگرافی کوهستانی آبشارهای متعددی را با چشم اندازهای بی نظیر سبب شده است.شهر یاسوج یکی از پر بارش ترین شهر های ایران است و جایگاه دوم در مراکز ایران از نظر بارش دارد. متوسط مجموع بارش سالیانه مراکز استان‌های ایران از بدو تأسیس ایستگاه هواشناسی آن شهرها تا سال ۲۰۱۰. منبع این آمار، آرشیو اطلاعات هواشناسی در تارنمای سازمان هواشناسی ایران است.
رود بشار يکي از منابع آبي با ارزش در استان کهگيلويه و بويراحمد بوده و از نظر زيست محيطی و اقتصادی از ارزش بالايی برخوردار است. خشی از اکوسیستم های مهم درجنوب غربی کشور و یکی از سرچشمه های اصلی رودخانه کارون محسوب شده و سالیانه بیش از یک و نیم میلیارد متر مکعب آب را به دشت های خوزستان و از آنجا به خلیج فارس انتقال می دهد. رودخانه بشار شاید در تعریف مانند یکی از بیشمار رودخانه های این کشور باشد اما این رودخانه ویژگی هایی دارد که آن را منحصر بفرد می کند.بشار شاهرگ حیاتی است که یاسوج و صدها روستا و آبادی بزرگ و کوچک در کنار آن شکل گرفته است.این رودخانه از تنگ سرخ و تنگ تیزاب در مرز استان فارس شروع شده و پس از گذر از یاسوج و دروهان با پیوستن به رود خرسان به کارون می ریزد.از آنجایی که هسته اصلی و شاکله شهر یاسوج در دو سوی این رودخانه ایجاد شده پس بستر و حریم آن کاملا مشخص و معین است .
رودخانه مهریان از جمله زیست گاههای است که از سرشاخه های رودخانه بشار در شهر یاسوج میباشد. آب زلال و شفاف رودخانه مهریان که بخشی از آن از چشمه‌های تنگ معروف به کبوتری است پس از طی مسیر به رودخانه بشار یاسوج و رودخانه کارون در استان خوزستان می‌ریزد.