hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
پل زمان‌خان
پل تاریخی زمانخان بر روی زاینده رود، واقع در شهرستان سامان و استان چهارمحال و بختیاری است.
پل زمان خان یکی از بناهای با ارزش و قدیمی واقع در شهرستان سامان است که دارای دو دهانه، ۳۰ متر طول و ارتفاع ۱۲ متر است. پل زمانخان بر روی رودخانه زاینده رود بر روی سه‌پایه سنگی طبیعی بنا شده و در ۲۲ کیلومتری شمال شهرکرد قرار دارد.
در ادوار گذشته ایلات و عشایر و مسافران از روی آن عبور می‌کردند ولی در حال حاضر این پل بیشتر جنبه گردشگری دارد و مالک آن میراث فرهنگی استان چهارمحال و بختیاری است که هر سالِ آن را به بخش خصوصی واگذار میکنید. می‌توان گفت بعد از کشاورزی، مهمترین منبع در‌آمد مردم محلی این شهرستان، جذب گردشگران به وسیله این پل تاریخی است. این پل تاریخی یکی از مهم ترین نماد های مردم محلی شهرستان سامان به حساب می‌آید.
قرار گرفتن پل زمانخان بر روی زاینده رود ، این منطقه را مهمترین قطب‌ گردشگری استان چهارمحال و بختیاری تبدیل کرده است. اطراف پل مملو از باغ‌های فراوان با درختان گوناگون میوه همچون بادام و گردو می‌باشد که مناظر زیبایی را بوجود آورده است، منطقه‌ای که پل زمانخان در آن قرار دارد در روزهای تعطیل پذیرای سیل گردشگران می‌باشد. در اطراف این پل شالیزار های برنج محلی با عطر و بوی خاصی که به برنج لنجان معروف است به چشم میخورد. بیشتر ماهیان این رودخانه ماهی قزل آلای وحشی (گوشت صورتی) می‌باشد که افراد محلی و گردشگران به صورت تفریحی به جز فصل تولید مثل ماهیان اجازه‌ی صید ماهی را دارند.
این پل به دستور زمانخان،یکی از سرداران ایل نفر که از ترک های جنوب ایران و از ایل نفر خمسه بودند و از سرداران معروف شاهان صفوی ، زمانیکه دامنه کوچ آن‌ها تا منطقه سامان می‌رسید، بر روی رودخانه زاینده‌رود احداث گردید.
پل زمان خان سه بار یکی در سال ۱۲۰۲ توسط کارگزاران حکومت صفوی، بار دوم توسط خوانین روستای ایلبگی در سال ۱۳۲۹ هجری قمری و بار سوم در سال ۱۳۲۱ شمسی به وسیله حاج عبدالحسین قزوینی مالک قریه «چم عالی» به طور کامل تعمیر و مرمت شد. استحکام این پل با احداث دیوار سنگی در طرفین آن، دو چندان شد.
میوه اژدها
میوه اژدها (دیگر نام‌ها: پیتایا، پیتاهایا، هو لونگ گو، گلابی توت فرنگی، نانتیکافروت، یا تان لانگ) به میوه چند نوع کاکتوس گفته می‌شود. این میوه بومی مکزیک و آمریکای مرکزی و جنوبی است و نیز در کشورهای آسیای جنوب شرقی همچون ویتنام، تایوان، جنوب چین، جزیره اوکیناوا (ژاپن)، فیلیپین و مالزی هم کشت می‌شود و در اسرائیل نیز موجود است. میوه اژدها تنها در شب شکوفه می‌کند، شکوفه‌های آن بزرگ و سفید هستند و معمولاً «گل شب» یا «ملکه شب» نامیده می‌شوند.
درختی که این میوه از آن به وجود می‌آید پیتایا نام دارد که ۳۰ تا ۵۰ روز بعد از شکوفه دادن میوه می‌دهد و در بعضی حالات ۵ تا ۶ بار در سال میوه می‌دهد. این میوه در پنج رنگ وجود دارد که بسیار آبدار هستند و هر رنگ طعم و مزه مخصوص به خود را دارد. دانه‌های درون این میوه مانند سیاه دانه هستند و از کاشت و پرورش آن‌ها می‌توان درخت جدیدی به وجود آورد. از میوه این درخت مربا و شربت هم درست می‌کنند و شربت درست شده از این میوه دراگونیتی نام دارد. این میوه در صورت خراب شدن همانند موز و سایر میوه‌های گرمسیری ابتدا لکه‌های قهوه‌ای پیدا کرده و سپس سیاه می‌شود.
این میوه در ۶ رنگ وجود دارد:
"میوه اژدها" دارای انواع ویتامینها است و در جلوگیری از سرطان روده بزرگ و دیابت مؤثر است. همچنین سرشار از املاح معدنی است که باعث کاهش کلسترول و تنظیم فشار خون می‌شود. مصرف دائم آن می‌تواند آسم و سرفه‌های شدید را بهبود دهد و دارای آنتی‌اکسیدان قابل توجهی است.
جوزر
جوزِر معروف‌ترین فرعون مصر باستان از دودمان سوم است. معروفیت او به خاطر فرمانش به یکی از مقامات آن روزگار به نام ایمهوتپ برای ساختن هرم پلکانی در سقاره بود.
نام او در متن‌های هم‌روزگارش نِچریخِت (Netjerikhet) است که «بدن خدایان» معنا می‌دهد. منابع پس از او از جمله منبعی در دوران پادشاهی نو که اشاره به بناهای ساخته شده توسط او می‌کنند، به فهمیدن اینکه نچریخِت و جوزر یکی بوده‌اند، کمک کردند. او با نام‌های زوسِر، زوزِر، دسر، دجسِر، و هوروس نِچریچِت نیز شناخته می‌شود.
بررسی‌ها با تاریخ‌سنجی کربنی نشان می‌دهند که آغاز فرمانروایی جوزر میان ۲۶۹۱ تا ۲۶۲۵ پ. م. بوده‌است.
مان‌تو طول دوران فرمانروایی جوزر را ۲۹ سال ذکر می‌کند. در فهرست تورین اما این زمان ۱۹ سال ذکر شده. به دلیل وسعت و تعداد بناهای ساخته شده به دست جوزر، بعضی مصرشناسان بر این باورند که او شاید نزدیک به سه دهه حکمرانی داشته‌است. با توجه به نوشته‌های سنگ پالرمو، به نظر می‌آید که عدد ۲۸ سال برای طول دوران او به واقعیت نزدیک‌تر باشد.
در آغاز پادشاهی، جوزر در نزدیکی ابیدوس زندگی می‌کرد؛ جایی که در آن برای خود گوری در بیت خلاف ساخت. در هنگام او شهبانو نیماثاپ که در زمان خسه‌خموی «مادر فرزندان پادشاهی» خوانده می‌شد با نام «مادر پادشاه» صدا زده شد. دوران جوزر نخستین هنگامی است که نام وزیر معروف منه‌کا دیده می‌شود.
جوزر، که خود به معنای «قدیس» در زبان مصر باستان است، آغازگر انقلاب اصلاحی بزرگی در آیین مصر کهن شد. جوزر به عنوان «سازنده» پادشاهی کهن می‌دانند و این نه برای بناهایی که در مصر ساخت که اصلاحاتی است که به کمک وزیرش ایمهوتپ انجام داد. در هنگام او فرهنگ و اقتصاد پیشرفت کردند و داد و ستد با شرق رونق یافت.
نامدارترین اثر جوزر هرم پلکانی او بود که برآمده از ساخت چندین مصطبه بر روی هم است. شکل این هرم بعدها باعث پدید آمدن گور-هرم‌های معمول در پایان پادشاهی کهن شد.
با آنکه جوزر آغازگر ساخت گوری در ابیدوس (مصر علیا) بود که نتوانست آن را به پایان برساند، پس از مرگ او را در همان هرم پلکانی معروفش در سقاره (مصر سفلا) به خاک سپردند. از آنجا که خسه‌خموی - که پادشاهی از دودمان دوم بود - واپسین فرعونی بود که در ابیدوس به خاک سپرده می‌شد، بعضی مصرشناسان بر این باورند که گرایش به پایتخت شمالی‌تر در هنگامه جوزر کامل شد.
معجم‌البلدان
مُعْجَم البُلدان عنوان دانشنامهٔ جغرافیایی است، نوشتهٔ یاقوت حموی، جغرافی‌دان و تاریخ‌نویس عرب‌زبان قرن هفتم هجری است. نام کامل آن معجم البلدان فی معرفة المدن و القری و الخراب و العمار و السهل و الواعر من کلّ مکان و از دیدگاه شماری از مورخین و خاورشناسان کتابی ارزشمند در عصر خوداست.
این کتاب، تنها بازتاب‌دهندهٔ اطلاعات سایر مورخان، جغرافی‌دانان و جهانگردان نیست؛ بلکه علاوه بر آن، یاقوت حموی اطلاعاتی را به این کتاب افزود که یا خودش در سفرهایش تجربه کرده یا از افرادی که در خلال این سفرها ملاقات کرده، شنیده‌است. یاقوت در تدوین این کتاب، تمرکز زیادی بر صحت اطلاعات داشت و آنچه را در منابع قدیمی‌تر یافته، به شرطی استفاده کرده که از صحت آن مطمئن شده باشد. در غیر این صورت اطلاعات را حذف یا اصلاح کرده‌است.
یاقوت حموی نگارش این کتاب را در سال ۶۱۵ قمری در مرو شروع کرد و آن را در سال ۶۲۱ هجری قمری در حلب به پایان رساند. انگیزه یاقوت حموی از نگارش این کتاب، به مباحثه‌ای بازمی‌گردد که در سال ۶۱۵ هجری در یکی از مجالس علمی در مرو بر سر تلفظ صحیح "حباشه" (که نام یکی از بازارهای عرب در دوران جاهلیت است) درمی‌گیرد. یاقوت حموی تلفظ صحیح آن را "حُباشه" و فرد مدعی دیگری آن را "حَباشه" می‌دانست. یاقوت برای اثبات حقانیت خود، کتابخانه مرو را جستجو می‌کند و به سختی می‌تواند مدارکی در این زمینه پیدا کند و به همین جهت به صرافت می‌افتد که نام و مشخصات و تلفظ همه مکان‌ها را در یک کتاب جمع‌آوری کند تا کار دانشمندان سهل‌تر شود.
معجم البلدان دارای یک پیشگفتار و یک بخش اصلی است.
پیشگفتار، خود از پنج باب تشکیل شده‌است و نویسنده در مورد فواید شناخت هیئت‌های آسمانی، جغرافیا و انگیزه‌های خود از تدوین کتاب اشاره می‌کند. این پنج باب عبارتند از:
بخش اصلی معجم البلدان، فهرستی است از اسامی نقاط جغرافیایی مانند کشورها، شهرها، کوه‌ها و غیره. این اسامی به ترتیب حروف الفبا مرتب شده‌اند و نویسنده پس از بیان نام آن نقطه، اطلاعات مختلف دیگری را مانند ویژگی‌های محلی، طول و عرض جغرافیایی، فاصلهٔ آن را تا جایگاه مشهورتر، محصولات کشاورزی و صنعتی، آثار باستانی، افراد سرشناس و حکایت‌های مربوط به آنان، رویدادهای تاریخی مربوط به آن محل، آداب و رسوم محلی و سایر اطلاعاتی از این دست را بیان می‌کند.
استفاده یاقوت حموی از منابع دارای سه ویژگی است: امانتداری، به‌کارگیری درست منابع و دیدگاه صحیح او نسبت به منابع. یاقوت در نقل قول‌ها نام و نام پدر و در برخی از مواقع لقب و کنیهٔ فرد را ذکر کرده‌است. در نقل قول از منابع، آغاز و پایان کلام را مشخص کرده‌است و در بسیاری از موارد، نقل قول‌های حموی با اصل منبع مطابقت کامل دارد. او همچنین شناخت دقیقی از منابع مورد استفاده‌اش داشت و هر منبع را در موضوع خاصی قابل استناد دانسته و از آن در جای درست خود استفاده کرده‌است.
یاقوت در بسیاری از موارد پس از نقل یک یا چند گزارش از مرجع‌های مختلف، نظر خودش را نیز در تصحیح گزارش‌ها، رد یا تأیید آنها یا انتخاب بهترین گزارش بیان می‌کند.
کلج
کلج روستایی است از توابع دهستان خندان است که در بخش طارم سفلی، شهرستان قزوین واقع است. روستای کلج در شمال غربی استان قزوین و در نزدیکی استان‌های زنجان و گیلان قرار دارد.
این روستا در بخش طارم سفلی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت آن ۱٬۶۲۴ نفر (۵۷۲ خانوار) بوده‌است. طبق آمار محلی جمعیت دائمی روستای کلج ۲٬۳۰۰ و جمعیت فصلی آن ۳٬۰۰۰ نفر است. زبان مردم این روستا ترکی آذربایجانی با لهجه خاص طارم است. خانه بزرگ معتمدی که ترکیبی است از صخره‌های طبیعی و مصالح دستی با قدمت بیش از ۳۰۰ سال با آینه کاری و منبت کاری و نقاشی‌های قدیمی، گنبدخانه‌های تاریخی روستا که متعلق به دوران اسلامی، چهارطاقی‌های داخل روستا، قلعه تاریخی امرا،قلعه تاریخی کوز و قبرستان تاریخی کلج از مکان‌های تاریخی روستای کلج محسوب‌ میشوند. باغات وسیع زیتون و منطقه دربند کلج نیز از جاذبه‌های طبیعی روستا به حساب می‌آیند. قلعه تاریخی کنگر (شمیران، قیز قلعه‌سی) مربوط به دوره قبل از اسلام و کنگریان نیز در نزدیکی کلج قرار دارند.
مسجد جامع کلج، مسجد سیدالشهدا و مسجد حضرت ابوالفضل در این روستا فعالیت می‌کنند.
روستای کلج از بزرگترین تولیدکنندگان زیتون در ایران محسوب میشود.
حبیب رضایی
حبیب رضایی (زاده ۱۲ بهمن ۱۳۴۸) بازیگر و کارگردان ایرانی است.
رضایی در ۱۲ بهمن ۱۳۴۸ در تهران به دنیا آمد و تحصیلات خود را تا مقطع لیسانس ادامه داد. . وی در فیلم آژانس شیشه‌ای و کسب جایزهٔ سیمرغ بلورین بهترین بازیگر مرد مکمل در سینمای ایران مطرح شد.
متون بهائی
آثار بهائی به تمام متونی گفته می‌شود که توسط بهاءالله، عبدالبهاء و شوقی افندی نوشته شده‌است. بهائیان نامه‌هایی را که توسط بهاءالله و عبدالبهاء خطاب به دیگر افراد نوشته می‌شود را لوح (جمع: الواح) می‌نامند. نوشته‌های شوقی افندی هم عمدتاً با نام دستخط یا لوح شناخته می‌شود. آثار بهاءالله به زبان‌های فارسی و عربی است. آثار عبدالبهاء، علاوه بر فارسی و عرب شامل متونی به ترکی نیز می‌شود. آثار شوقی افندی علاوه بر فارسی و عربی، به انگلیسی نیز می‌باشند. در ادبیات بهائی، آثار بهاءالله و باب به عنوان کلمةالله یا کلام الهی شناخته می‌شود. عبدالبهاء و شوقی افندی نقش مبین را دارند و یکی از وظایف شان تبیین کلمةالله بوده‌است. بدان معنا که اگر نکته مبهمی در آثار باب و بهاءالله باشد، حق تبیین با عبدالبهاء و شوقی افندی است. حق تبیین عبدالبهاء، از سوی بهاءالله در کتاب اقدس به او داده شده‌است. حق تبیین شوقی افندی نیز در کتاب الواح وصایا از سوی عبدالبهاء به او داده شده‌است. بیت العدل وظیفه تبیین ندارد و عمدتاً وظیفه قانونگذاری را دارد. متونی نیز که توسط بیت العدل منتشر می‌شود، در فارسی تحت عنوان پیام، دستخط یا هدایت شناخته می‌شود.
بهائیان معتقدند تمامی آثار بهاءالله وحی منزل از سوی خدا بر وی بوده‌است:
عبدالبهاء به عنوان مبین آیات یا مبین کلمةالله شناخته می‌شود. یکی از وظایف او تبیین آثار بهاءالله و همین‌طور کتب مقدسه قبل بوده‌است. این وظیفه از طرف بهاءالله در کتاب اقدس به او داده شد. آثاری که از عبدالبهاء به جا مانده‌است موضوعات وسیعی را در بر می‌گیرد: فلسفی، عرفانی، الهیاتی، مناجات، شعر، سیاسی، تاریخی. از عبدالبهاء ده‌ها جلد کتاب و هزاران نامه به جا مانده‌است. تخمین زده می‌شود مجموع آثار عبدالبهاء در حدود ۲۷۰۰۰ اثر باشد. اولین اثری که از عبدالبهاء شناخته شده‌است، تفسیر حدیث کنت کنزا مخفیا است که در ۱۴ سالگی نوشته‌است. در دوران حیات بهاءالله، عبدالبهاء کتاب رساله مدنیه را نوشت. کتابی دیگری در زمان بهاءالله تحت نام رساله شخصی سیاح در سال ۱۸۸۶ توسط عبدالبهاء نوشته شده‌است. اما عمده آثار عبدالبهاء بعد از فوت بهاءالله نوشته شده‌است؛ زمانی که عبدالبهاء رهبری جامعه بهائی را بر عهده داشته‌است.
مزارعه
مزارعه یکی از روش‌های تأمین مالی کوتاه مدت در بخش کشاورزی است، که به موجب آن یکی از طرفین در زمین دیگری به کشاورزی می‌پردازد و محصول را آن طور که در عرف رایج است تقسیم می‌کنند. یکی از شرایط شرعی مزارعه آن است که تمام محصول به یکی از طرفین اختصاص داده نشود. این «عقد» در ماده ۵۱۸ قانون مدنی ایران آمده است.
حداکثر طول مدت مزارعه یک سال است و اگر موعد محصول دهی زراعتی خاص بیش از یک سال باشد مدت مزارعه یک دوره زراعی است، همچنین اگر در طول زراعت به دلیل پیش‌آمد مشکلی ادامه کشت ممکن نباشد هرآنچه تا آن روز به دست آمده باید تقسیم گردد. به بیان دیگر اسلام مزارعه را به عنوان اسلوبی در جهت انعقاد شرکت بین دو عامل کار و سرمایه قرار داده‌است که در اینجا کشاورز متعهد می‌گردد در زمین کار کند، شخم بزند، آبیاری کند و مالک متعهد می‌شود که زمین و بذر و در صورت نیاز حتی کود در اختیار کشاورز قرار دهد و در نهایت محصول بدست آمده به نسبت معینی بین آن دو تقسیم شود.
شیخ طوسی در کتاب «خلاف» می‌گوید:صاحب زمین مجاز است زمینش را در ازای قسمتی از محصول در اختیار دیگری قرا دهد. بدین صورت زمین و بذر از او زراعت و آبیاری و مراقبت به عهده عامل باشد. از این گفته می‌توان نتیجه گرفت که مزارعه شرکت میان دو عنصر است، یکی عنصر کار و دیگری سرمایه (زمین و بذر). اگر مالک زمین را در اختیار زارع قرار دهد ولی بذر به او ندهد، به این عمل مخابره گفته می‌شود. پیامبر از مخابره نهی کرده و حتی در صورت نیاز زمین به کود مالک باید آن را تهیه کند و در اختیار عامل قرار دهد. علامه حلی در کتاب «قواعد» می‌نویسد: در بستن قرارداد مزارعه مالک و عامل باید عاقل و بالغ باشند و با اختیار قرارداد را امضاء کنند و زمان قرارداد نسبت سهم هر یک معین و مشخص باشد.
در حقوق ایران عقدی بنام مزارعه وجود دارد این در ماده ۵۱۸ قانون مدنی ایران تعریف شده‌است در این عقد چون زارع ریشه کشت خود را با اذن و اجازه مالک در زمین ایجاد نموده‌است و از طرفی مطابق قاعده فقهی-(حقوقی الزع لزارع و لو کان غاصب)، ریشه موجود در زمین متعلق به زارع است حتی بعد از اتمام عقد مزارعه، ریشه حقی را برای زارع درزمین مالک ایجاد می‌نماید که اصطلاحاً بدان حق ریشه می‌گویند.
آبدانان
آبدانان مرکز شهرستان آبدانان از شهرهای تابعه استان ایلام در ایران است. آبدانان در میان رشته کوه‌های زاگرس واقع شده‌است. شهرستان آبدانان چهارمین شهرستان پرجمعیت استان ایلام و "دویست و هشتاد و ششمین" شهرستان ایران از نظر جمعیت است.
آبدانان از شمال شرقی باشهرستان دره شهر، از شمال با بخش میمه شهرستان دهلران، از غرب با شهرستان دهلران و از جنوب با شهرستان اندیمشک همسایه‌است. پروژه حفاری تونل شهرستان آبدانان با نام تونل «کبیر کوه» که ۵۳۰۰ متر طول دارد دومین تونل طولانی کشور است که تاکنون ۳۰۰۰ متر از این تونل حفاری شده‌است. این پروژه از سال ۱۳۸۹ه‍.ش کلید خورده‌است. این تونل یکی از بزرگترین طرح‌های تونل‌سازی کشور است که ساخت آن برای استان ایلام و شهرستان‌های حوزه جنوبی استان بخصوص شهرستان آبدانان از طرح‌های مهم و اثرگذار است.
مردم آبدانان اکثراً به گویشی از کردی ایلامی(کردی آبدانانی) که در دهلران و بخشی از دره شهر نیز تکلم می‌شود سخن می‌گویند؛ اقلیتی از مردم نیز به زبان های لری و لکی سخن می‌گویند.
مردم شهرستان آبدانان، همگی پیرو مذهب شیعه دوازده امامی هستند.
این شهرستان دارای معادن عظیم نفت، گاز، گوگرد، چشمه‌های آبگرم… است که بهره‌برداری کلانی از آن‌ها صورت نمی‌گیرد و به اقتصاد منطقه کمکی نمی‌کند.
شهرستان آبدانان دارای مناطق گردشگری زیادی می‌باشد که از جمله آن‌ها می‌توان به سه آبشار زیبای ماهوته، خروزان و تختان جولیان وچم کبود اشاره کرد. همچنین زیبایی این شهرستان در ایام عید نوروز دوچندان می‌شود.
مناطق سیاحتی-زیارتی-تاریخی شهرستان آبدانان که دارای صفحه‌های فعال در ویکی‌پدیا فارسی هستند در زیر آورده شده:
این شهرستان مناطق گردشگری زیادی دارد که از بین آن‌ها این چهار منطقه صفحات فعالی دارند و می‌توانید با کلیک روی نام آن‌ها وارد صفحاتشان شوید.
منطقه دینارکوه طی مصوبه شماره ۲۱۷ شورای عالی محیط زیست (کمیسیون زیر بنائی دولت) مورخ ۱۳۸۰/۷/۲۵ با وسعت ۴۰۵۷۹ هکتار به عنوان منطقه حفاظت شده جنگلی به مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست پیوسته‌است.
از آثار باستانی بخش مرکزی این شهرستان می‌توان به قلعه باستانی پشت قلعه در ۵ کیلومتری شهرستان و قلعه هزاردر در انتهایی خیابان هزاردر اشاره کرد. این قلعه‌ها به عقیده باستان شناسان از بناهای دوره ساسانی می‌باشد که متأسفانه به دلیل بی‌توجهی مسئولین امر و نیز عدم رعایت مردم منطقه دچار تخریب زیاد گردیده‌است.
به دلیل قرار گرفتن بین دوکوه دینارکوه و کبیرکوه از نظر ارتباطی مشکلاتی زیادی برای شهروندان شهرستان آبدانان ایجاد شده‌است زیرا راه ارتباطی به دره شهر و تهران، مسیری پر پیچ و خم است. با وجود این، این جاده مربوط به پیش از انقلاب ۱۳۵۷ است. این جاده در سال ۱۳۵۰ خورشیدی به سفارش ارتش ساخته شده‌است. جاده کبیرکوه بین به عنوان راه ارتباطی آبدانان-دره شهر مطابق اصول مهندسی ساخته شده‌است و از کبیرکوه می‌گذرد. این جاده توریستی در بهار منظره‌های جالبی را برای دیدن فراهم می‌سازد و در زمستان بدون داشتن زنجیر چرخ عبور از آن ممکن نیست. از دیگر راه‌های ارتباطی می‌توان به جاده مواصلاتی به خوزستان اشاره کرد که در سال ۱۳۷۰ به سفارش اداره راه و ترابری آبدانان ساخته شد.
فرودگاه نظامی شهرستان آبدانان یکی از فرودگاه‌های فنی و دارای شرایط و استانداردهای ملی است که در سال ۱۳۵۲ به منظور مقاصد نظامی و استفاده‌های ترابری و لجستیکی نیروی هوایی احداث شده‌است. این فرودگاه در چهار کیلومتری شرق شهر آبدانان در دوران جنگ ۸ ساله نیز مورد استفاده‌های تدارکاتی و عملیاتی قرار می‌گرفت ولی در حال حاضر بی استفاده است.
بدره
بدره دارای اماکن ورزشی زیر است: در این اماکن، ورزش‌هایی چون بدنسازی، تکواندو، رزمی، ژیمناستیک، فوتسال، کاراته، کشتی، والیبال، بسکتبال، دوومیدانی، شنا انجام می‌گیرد.
منطقه حفاظت شده کبیرکوه
توحید (هلیلان)
توحید، مرکز شهرستان هلیلان و یکی از شهرهای واقع در استان ایلام است..
جمعیت شهر توحید طبق سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ برابر با ۲٬۱۲۸ نفر بوده‌است.
چوار
چوار، مرکز شهرستان چوار و یکی از شهرهای استان ایلام ایران است.
مردم شهر چوار کرد هستند و به زبان کردی سخن می‌گویند. گویش در این شهرستان گویش کردی جنوبی است که در بخش هایی از کردستان عراق نیز تکلم می‌شود.
سرابله
سَرابله(به کردی سه‌راوله)، مرکز شهرستان چرداول در استان ایلام است.
واژه «سرابله» از سراب+له تشکیل شده که پسوند له از واژه کردی وله به معنای تلالو نشات گرفته و معنای این ترکیب آبی که تلالو دارد می‌باشد. این واژه که در زبان کردی به صورت (سه‌راوله، "Serawle") تلفظ می‌شود در مرکز شهر قرار گرفته و اکنون این سراب به یک مجتمع تفریحی تبدیل شده که باعث زیبای شهر سرابله شده. اسم محلی سرابله (سراوله) می‌تواند ریشه‌ای دیگر هم داشته باشد، (سراو) به معنی سراب و (له) که علاوه بر توضیح متن بالا می‌تواند ریشه دیگری هم داشته باشد، مثلاً:(له) احتمالاً ابتدا (لا: به معنی، کنار) بوده و در گذر زمان مانند خیلی از کلمات دیگر دچار تغییرات شده‌است. سراب'له بر گرفته از حاصل اسم مصدر چشمه‌سرابی (سراب_سراو) است، که در کوه‌پایه برندک کوهی با نام (لنه) که حرف (.. ن..) اسم لنه با استفاده از تصغیر و اسم مصدر خورده شده (له) و در آخر این ویرایش زبانی حاصل شده، در واقع مالکیت یا همان تعلق داشتن سراب به برندکی‌ست که (لنه) نام دارد، و همین شناساندن سراب با کوه برندک لنه را نشان می‌دهد، و در پایان موجب نام‌گذاری سراب+له (سرابله) به این نام شده‌است.
نام چرداول بیش از۹۵۰ سال قدمت دارد که به معنی سرزمین آباد است و علت نامگذاری چرداول به این نام این است که کلمه چرداول از چهاردول گرفته شده که دول در زبان کردی به معنی سرزمین آباد و هموار است که بعبارت دیگر چرداول از چهار دول ۱- دول آسمان آباد ۲- دول زنجیره تا سرابله ۳- دول ریزه‌وند تشکیل شده‌است.
عمده کار مردم این شهر کشاورزی است و بیشترین کشاورزی آنان را کشت گندم، جو، نخود، عدس و کشت برنج تشکیل می‌دهد. برنج سرابله به نام برنج عنبربو (خوش‌بو) معروف است.
زبان ساکنین سرابله، کردی است.
ارتفاع این شهر از سطح دریا ۱۰۵۰ متر است. آب و هوای این شهر کوهستانی است.
طبق سایت آمار ایران جمعیت این شهر ۲۰٬۰۰۰نفر است که ترکیب آن‌ها از ایل خزل و ایلات مختلف هستند.
۱- مقبرهٔ امامزاده قاسم(ع) ، از نوادگان امام موسی بن جعفر (ع)- مربوط به سده‌های آغازین دورهٔ اسلامی ۲-آتشکده موشکان که قدمت آن به دوران ساسانیان می‌رسد.
صالح‌آباد (مهران)
صالح‌آباد شهری در شهرستان مهران استان ایلام در کشور ایران است.
جاده ایلام، صالح‌آباد به شهر مرزی مهران با طول ۸۰ کیلومتر مهمترین محور ارتباطی ایران برای انتقال زائران به عتبات عالیات و ارسال کالا به کشور عراق است.
مردم شهر صالح‌آباد (مهران) کلهر هستند به کلهری تکلم می کنند.
لومار
لومار مرکز شهرستان سیروان در استان ایلام است.
مردم لومار کرد بوده و به زبان کردی تکلم می کنند.
میمه (دهلران)
مِیمه (به کردی مەێمە) شهری در بخش سراب میمه شهرستان دهلران استان ایلام ایران است. میمه در مرکز بخش سراب میمه شهرستان دهلران قرار دارد و این شهر دارای آب و هوایی معتدل کوهستانی است و دارای روستاهایی دیدنی به نام تختان، آگره بید، گوراب بالا، گوراب پایین، فرخ‌آباد و بهرام آباد است. مردم میمه به زبان لری سخن می‌گویند.
مردم میمه کرد هستند و به زبان کردی جنوبی تکلم می‌کنند.
میمه به علت ارتفاع ۱٬۱۹۳ متری از سطح دریا دارای آب و هوای معتدل می‌باشد که در تابستان‌های داغ پذیرای مهمانان و گردشگران از اقصی نقاط شهر مخصوصاً شهرهای جنوب استان ایلام است این شهر سومین شهر استان ایلام است که دارای شهرداری بوده‌است.
رمکو کامپرت
رمکو کامپرت، (۱۹۲۹—) نویسنده و شاعر هلندی.
Remco Wouter Campert شاعر و نویسنده. از نسل نویسندگان معروف به پنجاهی‌ها (دههٔ پنجاه میلادی). او در سال ۱۹۲۹ در شهر لاهه متولدشد. فرزند نویسنده و شاعر Jan Campert و بازیگر Joekie Broedelet بود. وقتی که سه ساله بود پدر و مادر او از هم جداشدند، و او تا مدتی با پدربزرگ و مادربزرگ خود زندگی می‌کند. پدر او در سال ۱۹۴۳ در اردوگاه کار اجباری نازی‌ها در Neuengamme درگذشت. Remco سپس با مادرش زندگی می‌کند. بعد آن‌ها در سال ۱۹۴۵ به آمستردام پس از جنگ جهانی دوم نقل مکان می‌کنند، پس از سه سال اقامت در شهر Epe.
در آمستردام، او تحصیلات متوسطه را گذراند و به نوشتن مقالات یا کشیدنِ نقاشی و کمیک استریپ برای روزنامهٔ مدرسه روآورد و بعدها اوقات خود را بیشتر در سینما و کلوب‌های‌های جَز یا میخانه میگذراند، به نحوی که پیش از موعد مدرسه را ترک کرد. او در ۱۹۵۰ با یکی از دوستان مدرسه، نشریهٔ Braak را منتشر کرد.
رمکو کامپرت در طی سالیان آینده چندبار ازدواج کرد، از جمله یا یک زن نویسنده، یا زوج عوض کرد. با آن‌ها در آمستردام، آنتورپن (بلژیک) و پاریس سکونت گزید. حتا صاحب دو فرزند شد اما این هم او را به ازدواج پایبند نکرد. پیش از موفقیت ادبی اش مدتی برای گذران زندگی به کارهای دیگر از جمله ویرایش متون تجاری و ترجمه رو آورد.
تا دههٔ ۱۹۷۰، او بیشتر شعر می‌سرودو کم داستان نوشته بود. اما بعد داستانسرایی را با جدیت بیشتر دنبال کرد. Somberman's actie را در ۱۹۸۵ نوشت. یکی از پرفروش‌ترین رمانهای او Het leven is vurrukkulluk' است که آن را در برنامهٔ رادیویی روخوانی هم کرده.
کتابشناسی: "برای مشاهدهٔ فهرست آثار او به لینک صفحهٔ انگلیسی یا هلندی رمکو کامپرت در ویکی‌پدیا نگاه کنید. "
آبدان (دیر)
آبدان نام شهری در استان بوشهر ایران است. شهر آبدان مرکز بخش آبدان در شهرستان دیر است.
براساس سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیت شهر آبدان ۶٬۸۲۷ نفر (۱٬۸۱۹ خانوار) می‌باشد. آبدان یعنی جایی که آب فراوان دارد. چنین اسمی برای این منطقه چندان هم بی مسمی نیست زیرا آبدان دره‌ای به نام درة جاشک دارد که سیلاب‌ها و حوضه آبریز دو رشته کوه که باهم دوازده کیلومتر فاصله دارند، به سوی این دره جاری می‌شود و پس از آبیاری کردن زمین‌های کشاورزی که در دو طرف جاده بوشهر کنگان در شمال آبدان قرار دارد، به خور بردستان و سپس به خلیج زیبای فارس می‌ریزد.
مردم آبدان به زبان فارسی با گویش منحصر به فرد آبدانی صحبت می‌کنند.
آبدان قدمتی ۳۰۰ ساله دارد. البته آثار و بناهایی مربوط به قبل از اسلام در اطراف وجود دارد که نیاز به حفاری و کارشناسی دقیق دارد اما اصل اینکه چه زمانی آبدان دارای سکنه بوده و به عنوان یک روستای متمرکز وجود داشته و داد و ستد در آن رونق داشته مربوط به دوره افشاریه می‌باشد.
آبدان در سال ۱۳۷۹ از دهستان به شهر تبدیل شد.
آبدان آثار تاریخی نیز دارد که عبارتند از: سد ساروجی که از ملاط ساروج ساخته شده و امروز مخروبه است و در کوه گُلی قرار دارد که در شمال شرقی آبدان است. قلعه پشمه که از چند اتاق تودرتو ساخته شده و در ارتفاع ۸۰۰ متری کوه پشمه در شمال شرقی آبدان قرار دارد. بردن مصالح ساختمانی تا چنین ارتفاعی، امروز نیز کار دشواری است. کلات منقلی در ۱۰ کیلومتری غرب آبدان در روستای خرگونه (احمد آباد) قرار دارد. ارتفاع این کلات ۸۰ متر است و باد و باران در حال تخریب منقل‌های سفالی این کلات است. قلعه شیرین نیز در کوه‌های غربی آبدان، نزدیک روستای خرگونه (احمد آباد)است. از این قلعه چشمه‌ای‌آب و چند اتاق مخروبه باقی‌مانده‌است. تل کچاوه، تل گنبدان، تل اردو، ساروج‌های تنگ نخل، برکه دی‌نظر و سیل‌بند کوه‌نی از دیگر آثار قدیمی آبدان است که تقریباً همگی در حال تخریبند و کاش تا کاملاً نابود نشده‌اند، سازمان میراث فرهنگی برای مرمت این آثار تاریخی اقدام کند.
شغل بیشتر مردم آبدان کشاورزی و تولید گوجه فرنگی است. آبدان، از نخستین مناطقی است که سال‌ها پیش در جنوب ایران، در فصل زمستان و در زمانی که در هیچ نقطه کشور امکان تولید گوجه فرنگی نبود در این نقطهٔ کشور گوجه فرنگی کاشت، داشت و برداشت شده و روانه شهرها و روستاهای کشور شد. هر چند اکنون در بیشتر مناطق همجوار و حتی استان‌های همسایه گوجه فرنگی کشت می‌شود امابازار سراسر کشور و حتی بازارهای صادراتی کماکان گوجه تولید آبدان را به دلیل برخورداری از طعم و مزه خاصش می‌پسندد.
1) جاده ارتباطی کشوری بوشهر - بندر عباس از شهر آبدان می‌گذرد.
2) جاده ارتباطی آبدان-دیّر که از شهر آبدان آغاز شده و به بعد از پل بردستان ختم میشود.
بقعه بی بی دولت: مربوط به سده‌های متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان دیر، شهر آبدان واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۸ شهریور ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۳۳۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است و هنمچنین امامزاده میر بهزاد و امامزاده سید عبدالله
امام حسن (دیلم)
امام حسن شهری است در استان بوشهر در جنوب ایران. شهر امام حسن مرکز بخش امام حسن از توابع شهرستان دیلم است. این شهر محل دفن "امامزاده حسن" از نوادگان امام موسی کاظم می‌باشد. این شهر بین بندر گناوه و بندر دیلم و در محل بندر باستانی سینیز در کناره خلیج فارس قرار گرفته‌است.
بهرگان یکی از چهار مناطق نفتی ایران نیز در شهر امام حسن قرار دارد؛که قطب مهم وسازنده ی تولید نفت خام هست.  واقع شدن سواحل بکر صخره‌ای در جنوب بندر امام حسن یکی از جاذبه های طبیعی این بندر می‌باشد که افراد باذوق برای تهیه کلیپ های مختلف به آنجا می آیند.همچنین پارک ساحلی امام حسن واقع در ساحل این شهر سالانه در ایام بهار پذیرای گردشگران زیادی از شهرستان های دیگر می‌باشد
زبان مردم این شهر پارسی بوده و به لهجه محلی بندری جنوبی صحبت می‌کنند و دارای مذهب شیعه دوازده امامی می‌باشند.  شغل مردم این شهر غالباً کارگری در شرکت نفت، ماهیگیری، کشاورزی و... می باشد.
اهرم (تنگستان)
اَهرَم (َAhram)، شهری است واقع در استان بوشهر در کشور ایران. اهرم مرکز شهرستان تنگستان است.
شهر اهرم بر ۲۸ درجه و ۵۳ دقیقه عرض شمالی و ۵۱ درجه ۱۵ دقیقه طول شرقی قرار دارد.
شهر اهرم در فاصله ۵۵ کیلومتری جنوب شرق بوشهر واقع است. اهرم ۵ هزار اصله نخل دارد. شمار زیاد نخلستان‌ها باعث کندی در گسترش ساخت‌وساز در این شهر شده‌است و دارای بیمارستانی ۳۲ تخت خوابی (امام حسین) می‌باشد.
البته گفتنی است یکی از دلایل عدم گسترش شهرسازی در اهرم وجود رودخانه باهوش در جنوب و غرب این شهر می‌باشد که عملاً در کنار نخیلات عظیم منطقه به مانند دیواری اطراف شهر را فراگرفته است.
چشمه آب گرم اهرم به عنوان یکی از مهمترین جاذبه‌های گردشگری این شهر است و همه ساله مسافران بسیاری از اقصی نقاط کشور به دیدن این جاذبه تفریحی می‌آیند. گفتنی است که در سال ۱۳۸۶، چشمه آبگرم اهرم بوشهر به‌عنوان دهکده نمونه آب درمانی در ایران انتخاب شد.
دیگر جاذبه‌های گردشگری این شهر عبارتند از: قلعه زائر خضر خان تنگستانی (قلعه کلات)، امامزاده ابراهیم، امامزاده جعفر، منطقه خائیز، سد انحرافی اهرم و آب درمانی قوچرک واقع در امامزاده زین الشهدا و نخلستانهای فراوان می‌باشد. دلوار و ساحل زیبای آن از دیگر جاذبه‌های اهرم است.
مردم این شهر به زبان فارسی جنوبی با گویش تنگسیری یکی از گویش‌های بوشهری تکلم می‌کنند.
از جمله افراد سرشناس و مشهور شهر می‌توان به اشخاصی همچون؛ سرهنگ باقرخان تنگستانی و فرزندش شهید احمدخان تنگستانی (سرداران مبارزه با استعمار)، زائرخضرخان تنگستانی (صاحب قلعه کلات و مبارز تنگستانی)، علم الهدی اهرمی، حاج سید صالح موسوی (از سادات جلیل القدر و باکرامت تنگستان) و فرزندش حاج سید هاشم موسوی (از سادات جلیل القدر و به نام تنگستان)، حاج سید محمد تقی هاشمی (از سادات جلیل القدر و به نام تنگستان) نام برد.
کشاورزی غالب در این منطقه کشت درخت نخل و کاشت صیفی جات است. مردم این منطقه به دلیل پیشینه تاریخی خود در کشاورزی علی‌رغم سایر شغل‌ها از قبیل شغل‌های اداری و آزاد، به کار در مزارع خرما نیز مشغول می‌باشند.
کشاورزی در این منطقه در فصول پاییز و زمستان نیز رونق خاص خود را دارد. کاشت گندم و جو به دو صورت دیم و آبی انجام می‌شود. باران‌های فصلی و آب و هوای مناسب این شهر باعث شده که رشد این گیاه در این فصول، بهتر صورت بگیرد و از محصولات استراتژیک منطقه محسوب شود.
بندر ریگ
بندر ریگ شهری است در استان بوشهر ایران. بندر ریگ مرکز بخش ریگ در شهرستان گناوه است.وجه تسمیه این بندر از کلمه ریگ به زبان پرتغالی یعنی دکل کشتی گرفته شده است .این بندر در سالهای دور دارای کشتی رانی به تمام نقاط دسترس جهان ازجمله زنگبار هندوستان وحتی ممالک شرق دور مثل چین بوده است .نمای دوردست وچشم انداز این بندر باستانی با دکلهای زیبای کشتیهای بادبانی جلوه ی خاصی به آن بخشیده بوده است .
بندر ریگ در فاصلهٔ ۱۲۸کیلومتری شمال بندر بوشهر، ۱۷کیلومتری جنوب شرقی بندر گناوه و ۳۰کیلومتری جزیرهٔ خارگ تکیه داده بر خلیج فارس در مختصات ۲۹درجه و ۳۰دقیقه عرض شمالی و ۵۰درجه و ۳۸دقیقه طول شرقی در ارتفاع صفر تا ۴ متری از سطح دریا واقع شده‌است. زبان مردم ریگ لری جنوبی میاشد
بندر ریگ مرکز بخش ریگ است و برخی از روستاهای تابع بخش ریگ از توابع دهستان رودحله عبارت‌اند از:
چغادک
چُغادَک شهری است در استان بوشهر ایران و در مسیر جاده بوشهر به برازجان قرار دارد. چغادک در سال 1399 به بخش تبدیل شد.و رحمان زنگنه به عنوان اولین بخشدار آن منصوب گشت.  چغادک مرکز بخش چغادک است.
در زمان جنگ جهانی اول، وقتی که انگلیسی‌ها به ایران حمله کردند، غضنفرالسلطنه برازجانی و یارانش در حوالی آن سنگربندی کردند و در برابر انگلیسی‌ها مقاومت نمودند.
در ارتباط با با تاریخچه شهر چغادک دو روایت وجود دارد: زمان جنگ جهانی اول و حضور ارتش آلمان بر می‌گردد که نقطه ای که هم‌اکنون بعنوان شهر چغادک معروف می‌باشد در آن زمان به عنوان آخرین نقطه که هم‌اکنون بعنوان شهر چغادک معروف می‌باشد درآن زمان به عنوان آخرین نقطه حضور ارتش آلمان بوده‌است که در اصطلاح آلمان به نام چغدک (به معنی پایان راه) معروف بوده و بعداً در بین افراد بومی به چغادک تغییر یافته‌است.سایت شهرداری چغادک به زمان دورتر برمی گردد به طوری که محل کنونی در شهر تپه‌هایی وجود داشت که به اصطلاع محل این تپه‌ها به چغ معروف بوده‌است و روی تپه‌های مذکور نیز گیاهی به نام کتکه می رویده و این تپه‌ها به علت کوچک بودن به چغادک معروف شده بودند؛ که بعدها به نام روستایی که روی این تپه‌ها ایجاد گردید، نسبت داده شد.
شهر چغادک در بخش چغادک شهرستان بوشهر در فاصله ۱۵ کیلومتری مرکز استان بوشهر واقع شده‌است.
شهر چغادک با مساحت ۲۷۹هکتار به دو قسمت کوی غربی با مساحت ۱۰۰ هکتار و کوی شرقی با مساحت ۱۷۹ هکتار تقسیم می‌شود.
از نظر دین ساکنان شهر چغادک پیرو دین اسلامی و همگی شیعه می‌باشند. زبان اکثریت مردم چغادک بوشهری می‌باشد. اما دارای گویش‌های متفاوتی نیز می‌باشد چنانچه عربها، تنگستانیها، دشتی‌ها و مردمانی از سایر شهرها کشور و روستاهای اطراف نیز در این شهر ساکن هستند. از لحاظ خصوصیات اجتماعی شاهد ۲ تقسیم‌بندی می‌باشیم: ۱. چغادک شرقی ۲. چغادک غربی
جمعیت آن در سال ۱۳۸۵ تعداد ۱۶۴۲۵ نفر (۳۴۹۷خانوار) بوده. و بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ برابر با ۱۸٬۷۰۲ نفر می‌باشد. و از نظر بافت جمعیتی از اقوام متنوع برخوردار است.
دالکی
دالکی شهری است در استان بوشهر ایران. شهر دالکی در بخش مرکزی شهرستان دشتستان در استان بوشهر قرار دارد.
این شهر به دلیل قرارگرفتن در کنار مسیر ارتباطی بنادر استان بوشهر با نواحی داخلی ایران از قدیم دارای اهمیت و رونقی نسبی بوده‌است. وجود چشمه آب شیرین در شمال دالکی و عبور رودخانهٔ دالکی از کنار این محل از دیر باز سبب سکونت در این ناحیه شده‌است. آثار یافته شده در نخلستان‌های دالکی و نقاطی همچون قلعهٔ دختر دلیلی بر این مدعاست. از چهره‌های سرشناس این شهر می‌توان به محمد بحرانی (خاور دشتستانی)، دکتر رضا معتمد (شاعر، روزنامه‌نگار و فعال سیاسی)، رامین بحرانی (فیلمساز)، مهندس احمد دالکی (پدر علم نجوم آماتور ایران) و دکتر احمد شیخی (استاد دانشگاه، پژوهشگر و عضو فرهنگستان علوم) و اشاره کرد. زبان مردم دالکی فارسی با گویش دشتستانی است.
دلوار
دِلوار شهری است بندری بر کرانهٔ خلیج فارس در استان بوشهر ایران. دلوار مرکز بخش دلوار شهرستان تنگستان و بزرگترین بخش ، استان بوشهر است. دلوار زادگاه رئیس‌علی دلواری قهرمان مبارزه با انگلیسی‌ها در جنوب ایران است. رئیسعلی در زمان خود کدخدای روستای دلوار بود. مردم این شهر شیعه و فارسی‌زبان هستند و به گویش تنگسیری((گویش لری تنگستانی)) تکلم می‌کنند.
پیشه بخشی از مردم این شهر ماهیگیری است. بخشی از مردم این شهر در اسکلهٔ بندر دلوار مشغول به کار هستند.
شبانکاره (دشتستان)
شَبانکاره، شهری در استان بوشهر و شهرستان دشتستان است.
شهر شبانکاره در فاصله ۹۵ کیلومتری شمال شرقی بوشهر قرار دارد.
جُرج لوریمر در کتاب راهنمای خلیج فارس، شبانکاره را چنین معرفی می‌کند: «شبانکاره از مغرب به رود شور محدود است که آن را از حیات داوود جدا نموده و از شمال و مشرق به کوهستان خارج از مناطق ساحلی ایران محدود می‌گردد که این کوهسار در این قسمت موسوم به «طویسه» است و از جانب رودخانه حله آن را محدود می‌کند؛ بنابراین طول آن از شمال باختری - جنوب خاوری نزدیک به ۲۰ میل و عرض آن ۱۲۰ میل است.»
این شهر بر اساس سرشماری رسمی سال ۱۳۸۵، تعداد ۶٬۹۷۵ نفر جمعیت داشته‌است.
ساکنین این بخش از طوایف مختلفی تشکیل شده‌اند از جمله طوایف: قلی، خواجه، صالحی، نصرتی، دهدشتی و...(نیازمند تکمیل) .
شبانکاره از قدیم ده‌کهنه نام داشته و در دوران‌های باستان آن را بخشی از ایالت اَنشان در دولت ایلام دانسته‌اند و پس از آن جزئی از منطقه پارس. بهرام‌آباد که هم اکنون محله‌ای از شهر آب‌پخش می‌باشد در عهد باستان تا اواخر ساسانیان شهر بزرگی بوده است که از روستای چهاربرج کنونی تا شهر شبانکاره جدید (دهکهنه قدیم) امتداد داشته و شبانکاره (دهکهنه) بازمانده‌ای از بهرام‌آباد بوده که در یک جنگ ویرانگر نابود شد و بعد از مدتها باقی‌مانده‌ای از شمالیترین نقطه شهر را دهکهنه نامیدند. حاکم شبانکاره در قدیم اسماعیل خان (درگذشته ۱۳۴۴ ق) بود که منطقه را از سعدالملک اجاره کرده بود. اسماعیل خان آبادی سعدآباد را به افتخار سعدالملک در این منطقه بنا نمود پس از درگذشت اسماعیل خان، فرزندانش محمدعلی خان و لطفعلی خان و پس از آن فرزندان محمد علی خان یعنی ملک منصور خان و اردشیر خان شبانکاره‌ای بر مناطق سعدآباد و شبانکاره حکومت کردند.
قلاسوز در ۶ کیلومتری خاور شبانکاره از آثار دیدنی آن است.
از مکانهای گردشگری و تفریحی شبانکاره می‌توان:، قدمگاه حضرت علی، شیخ اولیاء، درختان ابوجهل، چشمه خانی، چشمه بیدو، منطقه دوگوش، آب‌انبار ملک منصور خان، سد رئیسعلی دلواری شبانکاره و بوستان آزادی را نام برد.
نمونه واژه‌هایی در گویش مردم شبانکاره (گویش دشتستانی): قُروَک (قورباغه) - چکوک (جیرجیرک) - بَشوش (اردک) -- کُوِه (گوسفند نر) - گُجیک (گنجشک) - سگ تورِه (شغال) - گُنج (زنبور) - بُتِل (سوسک صحرایی) - کَلبوک (مارمولک) - چولَه (جوجه تیغی) - مُخ یا دِمیت (نخل) - پاتیل (قابلمه) گلی گربه.
کاکی
کاکی شهری است در استان بوشهر ایران. شهر کاکی مرکز بخش کاکی در شهرستان دشتی قرار دارد.
کاکی در سال ۱۳۷۰ به شهر تبدیل شد. قرار گرفتن این شهر در مسیر ارتباطی بوشهر – عسلویه به استقرار و توسعه این شهر کمک کرده‌است. شهر کاکی به دلیل همجواری نزدیک با گنبد نمکی جاشک و پارس شمالی از پتانسیل گردشگری و اقتصادی بالایی برخوردار است. این شهر از قدیم الایام مراکز علمی ـ فرهنگی - سیاسی جنوب بوده و سادات و علمای بزرگی در آن حضور داشته‌اند.
بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۱۲٫۱۱۹ نفر است.
این بخش دارای علما، شعرا، چهره‌های علمی و سیاسی متعددی است که به شرح ذیل است:
گلستان (بهارستان)
گلِستان، مرکز بخش گلستان در شهرستان بهارستان از توابع استان تهران است. شهر گلستان در جنوب غرب استان تهران و در فاصلهٔ ۲۴ کیلومتری از شهر تهران قرار دارد از محلات مهم آن می‌توان به شهرک سبزدشت اشاره کرد. گلستان از شرق به شهرستان اسلامشهر، غرب به رباط کریم محدود می‌شود.
یکی از مشکلات بزرگ این شهر نبود کمربندی حمل نقل برای عبور ماشین‌های سنگین است که ترافیک زیادی در مسیر جاده قدیم ساوه ایجاد می‌کند.
بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۰، این شهر جمعیتی برابر با ۲۵۹٬۴۸۰ نفر داشته‌است.
مشکین‌دشت
مِشکین‌دَشت شهری واقع در غرب شهرستان فردیس در جنوب استان البرز است. این شهر مرکز بخش مشکین دشت می‌باشد. بخش مشکین‌دشت یکی از دو بخش شهرستان فردیس است. مشکین‌دشت در قدیم روستایی از توابع کرج به نام مشکین‌آباد نامیده می‌شد.مشکین دشت از شرق با فردیس، شمال با رزکان، غرب با محمدشهر و جنوب با صفادشت همسایه است. سازمان سنجش، پژوهشگاه مواد و انرژی و مرکز رشد واحدهای فناوری تهران اداره خاک‌شناسی کرج در محدوده مشکین دشت قرار دارند. پیش‌شماره مشکین دشت بعد از کد ۰۲۶–۳۶۲۰ و ۳۶۲۱ می‌باشد
با توسعه شهری مشکین‌دشت و گسترش مناطق مسکونی در سال‌های اخیر، مهاجرت پذیر بودن و نزدیکی ارتباط جاده ایی با تهران، موقعیت خاصی را به این منطقه افزوده‌است. مناطق گردشی و تفریحی آن شامل دشت بهشت، باغ الهیه و بازارچه دائمی صنایع دستی استان است.
در اعتراضات به محل شورای شهر و شهرداری خساراتی وارد شد.
بلوار دشت بهشت این منطقه مرکز بزرگترین بازار مبل و صندلی و پاساژ های معتبر منطقه می‌باشد که در انتهای شرقی آن ضلع جنوب ایستگاه اتوبوس خیابانی به مرکز مبل امام علی ختم می‌شود. بلوار شهید تقی پناه (سراب) که تا چند سال قبل مرکز عرضه کالاهای دسته دوم در سطح استان بود اینک به یکی از مراکز خرید مبل و مصنوعات چوبی تبدیل شده است.
در جلد نخست کتاب فرهنگ جغرافیایی ایران نوشته حسینعلی رزم‌آرا که در تیرماه ۱۳۲۸ به چاپ رسیده است ، درباره مشکین‌دشت اینگونه آمده است که نشان دهنده وضعیت این منطقه در آن دوران است : مشگین‌آباد دهی جزء دهستان حومه بخش کرج شهرستان تهران است. در ۸ کیلومتری جنوب باختر کرج کرج و ۳ کیلومتری باختر راه کرج به اشتهارد. در جلگه و آب و هوای معتدل . دارای ۲۰۶ سکنه شیعه و فارسی و ترکی زبان. دارای قنات و آب از رود کرج . محصولات غلات بن‌شن ، چغندر قند و صیفی قلمستان. شغل مردم زراعت. در بهار ایل میش‌مست به‌طور موقت به این ده می‌آیند. دارای راه مالرو . از نصیرآباد میتوان ماشین برد.
زمین‌لرزه ۲۹ آذر تهران، ساعت ۲۳:۲۷:۳۷ ۲۹ آذر ۱۳۹۶ زمین‌لرزه‌ای تهران و کرج را لرزاند. مرکز این زمین‌لرزه مشکین دشت یا ملارد بوده و قدرت آن ۵٫۲ گزارش شده‌است.این شهر بر روی گسل فعال قرار گرفته است و خطر زمین‌لرزه شدید در این شهر بالااست.
نسیم‌شهر
نسیم‌شهر، مرکز بخش بوستان شهرستان بهارستان در استان تهران است که در ۱۵ کیلومتری جنوب‌غرب تهران قرار گرفته‌است. مساحت شهر حدود ۸۰ کیلومتر مربع و مساحت طرح هادی آن ۷ کیلومتر مربع است. جمعیت این شهر طبق سرشماری سال ۱۳۹۵، حدود ۲۰۰ هزارنفر می‌باشد.
هشتگرد
هَشتگِرد شهری در استان البرز ایران است.
هشتگرد مرکز شهرستان ساوجبلاغ است و در بخش مرکزی این شهرستان قرار گرفته‌است. شهر جدید هشتگرد به فاصلهٔ ۵ کیلومتری این شهر و در شمال شرقی آن قرار دارد.
شهرها و روستاهای فراوانی در ایران وجود دارد که پسوند «گِرد» به معنای شهر در آن به کار رفته‌است. هشتگرد در قدیم هشت دژ بوده‌است که به معنی هشت پارچه آبادی می‌باشد.
در لغت‌نامه دهخدا در مورد هشتگرد آورده شده‌است: دهی است از بخش شهرستان کرج که دارای ۸۰۹ تن سکنه، آب آن از رود کردان و محصول عمده اش غله، صیفی، انگور و لبنیات است. امامزاده‌ای دارد که بنای آن قدیمی است.
حاجی‌علی رزم‌آرا نخست‌وزیر ایران در سال ۱۳۲۹ در کتاب خود یعنی "فرهنگ جغرافیایی ایران" از هشتگرد تحت نام هشجرد چند مورد یاد کرده‌است.
زمین‌های هشتگرد قبل از سال ۱۳۲۰ خورشیدی به‌طور خالصه از طرف دولت عرضه شد. سپس شخصی به نام گورگیان که از ارامنه بود و به این محل آمده بود زمین‌ها را به مبلغ ۹۰۰/۰۰۰ ریال خریداری نمود. املاک خریداری شده توسط این فرد شامل ۶ آبادی خالصه از جمله هشتگرد بود که نامبرده در سال اول پول خود را از عواید این زمین‌ها مستهلک نمود و در سال‌های بعد شروع به فروش زمین‌ها به خرده مالکین به ویژه کردهای مهاجر از شهرستان صحنه نمود. به همین دلیل است که غالب زمین‌های این منطقه در مالکیت خرده مالکین کرد می‌باشد.
اهالی هشتگرد به زبان‌های مختلفی صحبت می‌کنند.
طبق روایات موجود، هستهٔ نخستین شهر هشتگرد در گذشته، در محل تپه باستانی چال تپه هشتگرد که در جنوب غربی شهر قرار دارد شکل گرفته بود که در اثر سانحه (احتمالاً سیلاب) سکونتگاه مذکور به محل دهکدهٔ هشتگرد واقع در محلهٔ کُردآباد و بعدها هستهٔ مرکزی شهر به سمت جادهٔ قدیم تهران-قزوین و مسجد جامع فعلی کشیده شده‌است.
از نظر بافت شهری شهر هشتگرد را می‌توان به مناطق زیر تقسیم‌بندی نمود:
سد اکباتان
سد اکباتان یا سد شهناز مهمترین سدهای استان همدان است. این سد از پنج کیلومتری جاده همدان به ملایر منشعب شده و راه دسترسی به آن به سمت روستای سنگستان است، بر روی رود آبشینه، پایین‌تر از محل تلاقی رودخانه‌های یلفان و رود ابرو احداث شده‌است.
این سد بعد از انقلاب ۱۳۵۷ از سد شهناز دختر محمدرضاشاه به سد اکباتان تغییر نام داد.
ارتفاع سد در زمان ساخت ۵۴ متر (از پی) بوده‌است و پس از اتمام طرح افزایش ارتفاع، هم‌اکنون ارتفاع سد اکباتان به ۷۹ متر رسیده‌است.
گنجایش فعلی مخزن هم ۳۶ میلیون مترمکعب است.
وجود برق، دسترسی مناسب، طبیعت زیبای فضای پیرامون و فاصله اندک آن با شهر همدان این دریاچه را به تفریگاهی مناسب تبدیل کرده‌است.
در مسیر و در حاشیه رودخانه و روستای سنگستان و تفریجان، باغات و مزارع کشاورزی قرار دارد.
علاوه بر فضای سبز موجود، در سال‌های اخیر، حدود ۱۵ هکتار از اطراف سد درختکاری شده‌است و از درختانی مانند صنوبر، کاج، اقاقیا و زبان گنجشک پوشیده شده، که به زیبایی و لطافت هوای آن افزوده‌است.
وجود زمینه‌های مذکور، قابلیت ایجاد تعدادی از ورزش‌های آبی مانند قایقرانی، و اسکی روی آب را فراهم آورده و تأسیساتی از قبیل یک باب مهمانسرا، رستوران، تعدادی اتاقک اقامت موقت با امکانات اولیه و یک باب چایخانه سنتی نیز در محل سد ایجاد شده‌است.
سد اکباتان یا شهناز از ۵ کیلومتری جاده همدان به ملایر منشعب شده و راه دسترسی به آن، به سمت روستای سنگستان می‌باشد.
اگر چه تأسیس این سد با هدف تأمین ۳۵٪ آب مصرفی شهر همدان و آب کشاورزی ۸۰۰ هکتار از زمینهای پائین دست سد بوده‌است، ولی به دلیل ویژگی‌هایی مانند نزدیکی به شهر، فضای سبز اطراف و دریاچه سد، موجب شده‌است که کاربری تفریحی نیز به آن افزوده گردد.
جوکار
جوکار شهری از توابع بخش جوکار شهرستان ملایر در استان همدان است. این شهر مرکز بخش جوکار در شمال غربی شهرستان ملایر است. در سال ۱۳۷۹ با مصوبه هیئت دولت با ادغام دو روستای جوکار و عباس‌آباد تشکیل شد جوکار بعد از ملایر و ازندریان و علی آباددمق بزرگترین شهر شهرستان ملایر است. زبان مردم جوکار لری با لهجه ملایری است. این شهر در سر مسیر ملایر و همدان قرار دارد و قرار گیری بر سر راه این محور از عوال پیشرفت این شهر بوده‌است.
جمعیت شهر جوکار براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۰، جمعیت آن ۲٬۴۲۵ نفر (۶۴۴ خانوار) بوده‌است.
فاصله این شهر تقریبا” با شهر ملایر حدود ۲۳ کیلومتر است شهر جوکار با روستاهایی چون حسین‌آباد شاملو، کسب، ننج، همسایه است.فاصله این روستا با اثر تاریخی تپه نوشیجان که به زمان هخامنشیان باز میگردد ۲ کیلومتر هست ،
بخش جوکار، از توابع فرمانداری ویژه شهرستان ملایر، متشکل از سه شهر جوکار و ازندریان و اسلام‌شهر آق‌گل سه دهستان جوکار، ترک غربی و المهدی و دارای ۴۲ روستا، بر اساس آخرین سرشماری انجام شده در سال ۱۳۹۰ دارای ۱۱۷۴۹ نفر جمعیت شهری و ۲۷۹۱۲ نفر جمعیت روستایی در نیمه شمالی شهرستان ملایر واقع شده است.
اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، ۱۳۸۳ خ.
فامنین
فامِنین یکی از شهرهای استان همدان و مرکز شهرستان فامنین است. مردم این شهر به زبان ترکی آذربایجانی سخن می‌گویند. این شهر در ۱۴۰ کیلومتری جادهٔ ساوه به همدان و در ۷۰ کیلومتری همدان قراردارد. در زمان صفویه دارای بازار بوده و در بین بلاد شمالی همدان زیر مجموعه درجزین بوده‌است.
طبق سرشماری عمومی نفوس ومسکن ایران در سال۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۱۴۲۰۸ نفر (۳٬۸۴۷ خانوار) بوده‌است.
دشت فامنین از گذشته‌های دور استقرار گاه بشر بوده است. غار قلعه جوق و امامزاده ازناو (سلجوقی) و پل جهان‌آباد و حمام قدیمی شهر فامنین (دوره پهلوی اول) جزء آثار تاریخی فامنین است.فامنین به معنای سرزمین مادری یا مادر سرزمین ها است که توسط مادها نام گذاری شده است.در فرهنگ جغرافیایی ایران جلد ۵ دربارهٔ فامنین آمده‌است: قصبه‌ای از دهستان درجزین بخش رزن شهرستان همدان که در ۳۱ هزار گزی جنوب قصبهٔ رزن به همدان واقع است. جلگه‌ای سردسیر، مالاریائی و دارای ۴۱۷۰ تن سکنه‌است. آب آنجا از قنات تأمین می‌شود و محصول عمده‌اش غلات، حبوبات، صیفی، لبنیات، و شغل اهالی زراعت و گله داری و صنعت دستی زنان قالی بافی است. دارای ۵۰ دکان و یک دبستان است. راه فرعی شوسه دارد.
بدنبال وقوع چندین مورد پدیده فروچاله و ایجاد گودال بزرگ در محدوده اراضی کشاورزی دشتهای فوق در طی سالهای ۱۳۷۰ الی ۱۳۸۲ و با توجه به نزدیکی برخی از این گودالها به محل سازه های مهم منطقه منجمله نیروگاه شهید مفتح همدان و همچنین ایجاد خسارات وارده به اراضی کشاورزی و خطرات احتمالی ناشی از وقوع این پدیده در منطقه یکسری مطالعات پایه سیستماتیک بمنظور شناسائی و شناخت و ارز یابی علل ایجاد و وضعیت منطقه از نظر ریسک وقوع بمرحله اجراء درآمد. ساختار زیرسطحی دشتهای فوق و وجود یک زون گسل در توده سنگهای بستر آهکی و آهکی مارنی اولیگومیوسن و پوشش آبرفتی بضخامت حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ متر و همچنین افزایش افت سطح آب زیرزمینی در طی دو دهه گذشته بعنوان مهمترین علل در تسریع و شکل گیری وقوع فروچاله ها در منطقه است.
کبودرآهنگ
کبودرآهنگ شهری در استان همدان ایران و مرکز شهرستان کبودرآهنگ است. آب و هوای این شهرستان روی هم رفته سرد و خشک است و نسبت به آب و هوای دیگر شهرستان های استان همدان  در تابستان گرم ترین و در زمستان سردترین شهرستان می‌باشد. این شهر از لحاظ گستردگی پس از همدان بزرگ‌ترین شهر استان همدان شمرده می شود.  کبودرآهنگ سرزمین غارهای شگفت‌انگیز است این منطقه رتیه نخست بیشترین تعداد چشمه‌های ثبت شده در استان همدان را به خود اختصاص داده‌است. عبدالله خان قراگوزلو ملقب به امیرنظام (سرداراکرم)، نخست‌وزیر دورهٔ محمد شاه قاجار بود، فرزندش در کبودرآهنگ بیمارستان موقوفه دارد. بغیر از او هشت تن دیگر از این طایفه در صدارت شاهان قاجار بوده‌اند. ممحمدجعفر کبودرآهنگی ملقب به مجذوب علیشاه کبودرآهنگی، عارف و سالک و سراینده و نویسنده دوره قاجار، شیخ موسی نثری کبودرآهنگی، مخترع و مبتکر و ریاضی‌دان و اخترشناس دوره قاجار، از این منطقه بوده‌اند ابوالحسن بنی صدر، نخستین رئیس‌جمهور جمهوری اسلامی ایران نیز از این منطقه بوده‌است که بدلایل اختلافات گسترده به کنار گذاشته شد. دکتر عبدالناصر همتی رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی و کاندید ریاست جمهوری دوره سیزدهم و محمدمهدی اسماعیلی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ایران، هر دو متولد شهر کبودرآهنگ هستند.
ریشه این نام به خاطر وجود آب‌های زیاد منطقه از جمله آب کبودراهنگ بوده‌است. کبودرآهنگ مرکب از دو واژه کبود و راهنگ است. کو، یا کبود به معنی رنگ آبی می‌باشد، رنگ یا راهنگ نیز به معنی جوی یا نهر آب است؛ بنابراین کبودرآهنگ به معنی جوی یا نهر آب کبود می‌باشد. برخی نیز می‌گویند که کبودرآهنگ پیشتر چمنزاری گسترده بوده با آبهای زیرزمینی فراوان که به بدست کهریز و قنات آبها را به سطح زمین میرسانده‌اند و راهنگ نام بزرگترین و پر آب ترین آنها بوده است ، در پیرامون این چشمه کبوترهای چاهی زیادی جمع میشدند که به کبوتر راهنگ نام‌آور بوده‌اند و در آینده در اثر تکرار به کبودرآهنگ تبدیل شده است .
درباره پیشینه ی شهر کبودراهنگ، داده‌های دقیق و درستی در دست نیست ولی با بررسی و پژوهش بر سنگ نوشته‌ی مسجد جامع کبودراهنگ، می توان این حقیقت را دریافت که این سازه در پیرامون سال 1202 هجری قمری ساخته شده است؛ بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که شهر کبودراهنگ دیرینگی و پیشینه ای کهن دارد .
نقاط شهری:کبودرآهنگ
زبان مردمان شهرستان کبودراهنگ بیشتر ترکی آذربایجانی و شماری نیز به زبان فارسی و کردی سخن می گویند و مردم این شهر شیعه مذهب هستند.
کبودرآهنگ دارای شهرک صنعتی ویان و کارخانه فولاد ویان است که در نزدیکی روستای ویان قرار دارند. همچنین نیروگاه شهید مفتح در سال ۱۳۷۵ در نزدیکی این شهر ساخته شد. نیروگاهِ شهید مفتح با تولیدِ سالیانه ۴۰ هزار و ۴۸۵ مگاوات تولیدِ ناخالصِ نیروی برق، یکی از نیروگاه‌های حرارتی کشور است که ۶۰ درصدِ برق تولیدی آن در "استان همدان" مصرف می‌شود و ۴۰ درصدِ باقی‌مانده نیز به استان‌های همجوار همچون مرکزی، استان کردستان و استان زنجان صادر می‌شود.
روستای گردشگری وصله کوهستان گردشگری قلی‌آباد فروچاله کردآباد
فرسفج
فَرِسفَج شهری است در استان همدان ایران. فرسفج مرکز بخش قلقل‌رود شهرستان تویسرکان است و در جنوب باختری استان همدان قرار گرفته‌است.
ادامهٔ راه شهر همدان به تویسرکان به دوراهی فرسفج می‌رسد. در این دوراهی یک راه به سوی شهرهای کنگاور و کرمانشاه و راه دیگر به طرف شهرهای فیروزان و نهاوند می‌رود.
این شهر در سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۹۵ خورشیدی 1530 نفر جمعیت می باشد.
شهرستان تویسرکان در تقسیمات کشوری ۱۳۷۱ خ. فقط دو شهر به نام‌های تویسرکان و سرکان داشت و در ۱۳۷۹ خ. شهر فرسفج نیز جزو آن شد.
از معابر شهر فرسفج می‌توان به چهارباغ کانون، خیابان‌های خلیج فارس، ولی عصر، امام رضا، مرصاد، شهید مدنی، کوچه‌های امام محمدباقر، شهید ذبیح‌الله بیات، میلاد، میعاد و امام علی و راه پارک کوهستانی (محل بازی کودکان) اشاره کرد. نام قدیمی فرسفج بنام پارت سپه بوده پادگانی در زمان ساسانیان . محصولات کشاورزی .سیب زرد وقرمز الو گلابی هلو.  بخاطر سیبهای شیرین وخوش مزه بنام شهر شکوفه های سیب می شناسن مردم این شهری از مردم لر هستند و مانند دیگر نقاط شهرستان تویسرکان به زبان ثلاثی و لکی تکلم میکنند.
لغت‌نامهٔ دهخدا به نقل از فرهنگ جغرافیایی ایران، جلد پنجم در مورد فرسفج می‌نویسد: دهی است از دهستان قلقل‌رود شهرستان تویسرکان، واقع در ۱۸ هزار گزی جنوب باختری شهر تویسرکان و ۴ هزار گزی جنوب راه شوسه تویسرکان به کرمانشاه و کنار رودخانه تویسرکان. ناحیه‌ای است جلگه‌ای، سردسیر و دارای ۵۱۶ تن سکنه. از قلقل‌رود مشروب می‌شود.ژان اوبن که در اواخر دوره قاجار از فرسفج عبور کرده است شرح بی نظیری از مراسم نوروز در آن بیان کرده استو او مهمان کدخدای ده بوده و از وی و دو همسرش بسیار به نیکی یاد کرده است.- اوبن،اوژن،ایران امروز(1907-1906)ایران و بین النهرین(سفرنامه و بررسی های سفیر فرانسه در ایران)،ترجمه و حواشی علی اصغر سعیدی،تهران:زوار،1362 محصولاتش غلات، پنبه، حبوب و انواع میوه است. اهالی به کشاورزی و گله‌داری گذران می‌کنند. از صنایع دستی زنان قالیچه‌بافی است. راه مالرو دارد. یک پل آجری در جنگ بین‌المللی اول روی قلقل‌رود بنا شده که راه شوسه حمیل‌آباد از روی آن می‌گذرد. دارای دبستان، دو مسجد، زیارتگاه، کاروانسرای شاه عباسی و ۱۰ باب دکان می‌باشد.
فرسفج سه محله جانبی به نامهای امیرآباد، فتح‌آباد و برگچه نیز دارد و روستاهای تابع آن شامل منجان، چاشخوره، جرا (گرا)، برفیان، گلیان، اکبرآبار، قاسم‌آباد، حاجی تو، یعقوب شاه (یعقوب آباد)، قلی لاله سفلی و قلی لاله علیا می‌باشند. مرکز بهداشتی-درمانی فرسفج، درمانگاه گلوگاه در منطقه بوده و با داشتن هفت خانه بهداشت خدمات سلامت و درمان را در سطح گسترده‌ای به جمعیتی بالغ بر ۸۰۰۰ نفر ارائه می‌کند.
امروزه ناحیهٔ صنعتی فرسفج در کیلومتر ۱۵ جاده تویسرکان - کنگاور قرار گرفته‌است و کارخانه‌هایی در آن مستقر شده‌اند.
شهرک گلخانه‌ای فرسفج نیز با ۹ واحد فعال، تولیدات صیفی دارد که به شهرهای کرمانشاه، همدان، زنجان و تهران صادر می‌شود.
پل فرسفج در مجاورت شهر فرسفج و در نزدیکی کاروانسرای شاه‌عباسی و در کیلومتر ۲۰ جاده تویسرکان به کنگاور روی رودخانه قلقل‌رود بنا شده‌است از آثار تاریخی این شهر است.
این پل ۴۰۰ ساله که در زمان شاه‌عباس صفوی ساخته شده در سال ۱۳۷۶ در فهرست آثار تاریخی کشور قرار گرفت.
کاروانسرای فرسفج نیز در سال ۱۳۸۷ خورشیدی به مجموعه‌ای برای تولید و ارائه صنایع دستی همدان تبدیل شد.
برخی اشیاء کهن یافت‌شده در فرسفج امروزه در موزه همدان نگهداری می‌شود.
دمق (رزن)
دمخ شهری در شهرستان رزن در شمال استان همدان است.این شهر با مصوبه هیئت وزیران در سال ۱۳۷۶ به شهر تبدیل شد. این شهر در شمال کبودراهنگ و غرب رزن قرار دارد ، زبان مردم این شهر ترکی آذربایجانی  است .
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت آن ۳٬۷۸۳ نفر (۹۸۷ خانوار) بوده‌است.
رزن
رزن مرکز شهرستان رزن و بزرگترین شهر این شهرستان می‌باشد که در مسیر جاده اصلی همدان به قزوین (تهران) قرار گرفته است. رزن در شمالی‌ترین نقطه استان همدان واقع شده‌است و هوای آن نسبتاً سردتر از سایر نقاط استان است و در تابستان‌ها از آب و هوای معتدلی برخوردار است.
رزن شهری است که در دشتی زیبا و نسبتاً هموار گرفته‌است و اطراف آن را کوه‌هایی از رشته کوه‌های زاگرس دربر گرفته‌اند. چند رودخانه‌فصلی و دایمی و چشمه های آبگرم در اطراف آن وجود دارد.
آب و هوای رزن سردسیر می‌باشد و نسبت به شهرهای دیگر استان هوای سرد تری دارد. اما در تابستان‌ها از آب و هوای نسبتا معتدلی برخوردار است و میانگین درجه حرارت سالیانه آن به‌طور متوسط ۱۱ درجه سانتی گراد است. متوسط بارندگی سالیانه این شهرستان نیز حدود ۴۰۰ میلی‌متر محاسبه شده‌است و در مجموع با توجه به تقسیم‌بندی آب و هوایی آب و هوای شهرستان رزن سرد و معتدل کوهستانی محسوب می‌شود.
رزن در مسیر جادهٔ همدان - قزوین قرار دارد و از این رو رزن به عنوان یکی از شهرهایی که در مسیر مواصلاتی غرب کشور قرار گرفته از اهمیت بالایی برخوردار است.
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت آن ۱۵،۳۷۱نفر بوده‌است.
اهالی رزن در محاورات روزمره عمدتا به زبان ترکی آذربایجانی سخن می گویند.با این حال زبان فارسی در مدارس و ادارات رایج تر و رسمی تر است [[رده:پراکنش آذری‌ها]] [[رده:شهرستان رزن]] [[رده:شهرهای استان همدان]] [[رده:شهرهای شهرستان رزن]]