بهمن قبادی
بهمن قبادی (زادهٔ ۱۲ بهمن ۱۳۴۸ در بانه) کارگردان، فیلم‌نامه‌نویس، تهیه‌کننده و عکاس کُردتبار اهل ایران است. او از جملهٔ کارگردانانِ نسل دومِ موج نوی سینمای ایران به‌شمار می‌آید.
قبادی در سال ۱۳۴۸ در بانه به دنیا آمد. تحصیلات متوسطه‌اش را در سنندج به پایان برد، دوران سربازی خود را در همدان گذراند و طی این مدت در انجمن سینمای جوان همدان چند فیلم کوتاه ساخت. سپس سال ۱۳۷۱ برای ادامه تحصیل در دانشگاه، به تهران رفت و در رشته سینما در دانشکده صدا و سیما مشغول به تحصیل شد، ولی دانشگاه را رها کرد و به انجام نرساند. او معتقد است هر آنچه در سینما دارد حاصل تجربیاتی است که با ساختن فیلم‌های کوتاهش به دست آورده.
قبادی در سال‌های پایانی دهه ۶۰ به عکاسی هنری و صنعتی روی آورد. تأثیر عکاسی در نگاه او به جهان تصویرگرش انکارناپذیر است. پس از آن، با ساخت فیلم‌های هشت میلی‌متری به فیلم‌سازی روی آورد. حاصل آن دوران، تعدادی فیلم داستانی و مستند هشت میلی‌متری است. فیلم‌های کوتاه قبادی از نیمه دهه ۱۳۷۰ مورد توجه قرار گرفتند و توانستند جوایز داخلی و خارجی متعددی را نصیب قبادی کنند.
با فیلم زندگی در مه، مسیر تازه‌ای در کارنامۀ او گشوده شد. این فیلم جوایز متعدد بین‌المللی را به دست آورده و عنوان «یکی از تحسین برانگیزترین فیلم کوتاه در ایران» را نیز به خود اختصاص داده‌است. وی با ساخت فیلم بلند زمانی برای مستی اسب‌ها به جرگه فیلم‌سازان حرفه‌ای پیوست. این فیلم، نخستین فیلم مستند کردی‌زبان تاریخ سینمای ایران است.
آوازهای سرزمین مادری‌ام دومین فیلم بلند اوست. فیلمی با زبان و ساختاری یکدست که امکانات بصری را نیز به تصویر می‌کشد. لاک‌پشت‌ها هم پرواز می‌کنند سومین فیلم قبادی‌ست که به نحوی مهم‌ترین اثر او نیز به شمار آمده‌است. فیلمی که بیش از هر اثر دیگری توانست مرزهای سرزمین کردستان را بر روی جهان بگشاید.
بهمن قبادی در انجمن سینمای جوانان سنندج به عنوان عکاس فعالیت داشت. قبادی برنده جایزه خرس شیشه‌ای و جایزه فیلم صلح جشنواره فیلم برلین در سال ۲۰۰۵ شد و در جشنواره فیلم کن نیز برنده جایزه دوربین طلایی در سال ۲۰۰۰، برنده جایزه فیپرشی در سال ۲۰۰۰، برنده جایزه فرانسوا در سال ۲۰۰۲ و برنده جایزه فرانسوا شاله و جایزه ویژه هیئت داوران جشنواره فیلم کن در سال ۲۰۰۹ شد. وی همچنین تهیه‌کنندگی فیلم مردان را هم در کارنامه خود دارد. او در فیلم مرد ایرلندی ایفای نقش کرده‌است.
بهمن قبادی در روز یکم اردیبهشت ۱۳۸۸ با نوشتن نامه‌ای سرگشاده به مقامات دولتی ایران، اعلام کرد که رکسانا صابری -خبرنگار ایرانی آمریکایی- «نامزد، دوست و همراه» اوست و از آنان خواست که وی را رها کنند.
در سال ۱۳۹۶ قبادی از همه‌پرسی استقلال کردستان عراق حمایت کرد. او گفت: «کردها باید خانه‌ای داشته باشند، اگر برای ساختن خانه کار نکنیم، به خودمان خیانت کرده‌ایم. ما باید به‌پا خیزیم. من همچون یک کرد شرق کردستان، غرب، جنوب و شمال همه باید یک صدا باشیم و این خانه ساخته بشود. من پاسپورت کردی می‌خواهم. پاسپورت کردی می‌خواهم تا نفس بکشم، آن را ندارم. من با پاسپورت ایرانی چیزی نیستم. من به عنوان یک هنرمند اکنون می‌خواهم فیلم به جشنواره‌ها بفرستم، هیچکدام از جشنواره‌ها من را از کردستان نمی‌پذیرند، هیچ جشنواره‌ای. تنها می‌نویسند کارگردان ایرانی کُرد.»
بهمن قبادی در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۱ با نگارش نامه‌ای به آکادمی علوم و هنرهای سینمای آمریکا ضمن انتقاد از قوانین این آکادمی که تنها به آثار فیلم‌سازانی اجازۀ حضور در رقابت برای جوایز اسکار را می‌دهد که حکومت‌های حاکم بر کشورها به صورت رسمی آن‌ها را تأیید و معرفی کرده‌باشند، خواهان در نظر گرفتن بخشی در جایزۀ اسکار برای آثار فیلم‌سازان پناهنده و درتبعید شد. او با اشاره به حضور تیمی متشکل از پناهندگان در رقابت‌های المپیک ۲۰۲۰ توکیو، از این آکادمی خواست که یک بخش ویژه برای «فیلمسازان در غربت و بی‌سرزمین» در نظر بگیرد و آن را با عنوان نمایندۀ پرچم یا کشور «پناهنده‌ها» معرفی کند.