بخش جویم
بخش جویم یکی از بخش‌های پنجگانه شهرستان لارستان در استان فارس است.و بزرگترین بخش جنوب فارس است. این بخش از شمال به شهرستان جهرم، از شرق و شمال شرقی به شهرستان داراب، از شمال غربی به شهرستان قیر و کارزین، از غرب به شهرستان خنج، از جنوب به بخش بنارویه و از جنوب غربی به شهرستان اوز محدود می‌شود. بخشداری جویم در سال ۱۳۱۶ خورشیدی تأسیس گردید. جویم در سال ۱۳۱۶ به همراه بیدشهر و خنج یکی از بخش‌های تابعه شهرستان جهرم در استان جنوب بود که در سال ۱۳۲۳ به شهرستان لارستان پیوست. در سال ۱۳۲۸ خورشیدی دهستان بیدشهر از این بخش جدا شد و بخش تازه تأسیس اوز پدید آمد. در سال ۱۳۸۲ خورشیدی بخش بنارویه نیز از این بخش منفک شد.
جمعیت بخش جویم مطابق سرشماری سال ۱۳۹۵ برابر با ۲۵۰۸۱ تن بوده‌است. این بخش از دو دهستان جویم و هرم تشکیل شده‌است و مرکز آن شهر جویم می‌باشد.
شهر جویم (واقع در ۵۳ درجه و ۵۹ دقیقه طول شرقی از نصف النهار مبدأ و ۲۸ درجه و ۱۵ دقیقه عرض شمالی از خط استوا، ارتفاع متوسط ۸۶۱ متر)، مرکز بخش جویم از بخش‌های شهرستان لارستان، استان فارس است که در ۷۲ کیلومتری جنوب شرقی شهرجهرم و ۱۱۰ کیلومتری شمال شهر لار و۲۵۰ کیلومتری جنوب شرقی شهر شیراز مرکز استان فارس واقع است. این مرکز بخش در جنوب رشته‌کوه زاگرس واقع شده‌است.
هوای مرکز بخش جویم گرم و نیمه خشک می‌باشد. بیشترین درجه حرارت در تابستان‌ها ۵۰ درجه بالای صفر و کمترین آن در زمستان‌ها به ۸ درجه بالای صفر می‌رسد. میزان باران سالیانه جویم به‌طور متوسط به ۲۵۰ میلی‌متر می‌رسد.
بخش جویم از لحاظ وفور آب غنی‌ترین بخش شهرستان است. بزرگترین دریاچه فصلی استان موسوم به " دریاچه هرم" با ۱۳۰ کیلومتر مربع مساحت در این بخش واقع شده‌است. مجموعاً ۳۷ چشمه بزرگ و کوچک در این بخش وجود دارد که بزرگترین آن " سرچشمه " نامیده می‌شود که دبی آن ۲۵۰ لیتر در ثانیه می‌باشد. ۳۶ رشته قنات به طول ۸۰ کیلومتر زمین‌های زراعی و بستان‌ها را آبیاری می‌کند. ۲۰۴ حلقه چاه کشاورزی و ده‌ها حلقه چاه دولاب در این بخش شناسایی شده‌است. آبشارهای ۲۰۰ متری رحمت آباد در ۲۰ کیلومتری شمال شهر جویم تنها آبشارهای شهرستان لارستان به‌شمار می‌روند.
از درختان بادام کوهی و بنه و از گیاهان پرسیاوش، آویشن، درمنه و خاکشیر که کاربرد دارویی دارند و در نقاط مختلف این مرکز می‌روید، همچنین پوشش گیاهی جهت چرای دام به حد وفور یافت می‌شود. قوچ، میش، بزکوهی، گرگ، روباه، شغال، خرگوش، از جمله جانوران این بخش محسوب می‌شوند.
بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیت شهر جویم ۸۰۱۰ نفر و جمعیت بخش ۲۵۰۸۱ نفر گزارش شده‌است. جمعیت شهر جویم طی سال‌های ۳۵، ۴۵، ۵۵، ۶۵، ۷۵ و ۸۵ به ترتیب ۹۳۵، ۱۶۵۱، ۱۹۳۵، ۴۰۴۲، ۵۹۴۵ و ۶۵۹۰ نفر برآورد گردیده‌است. طی پنجاه سال گذشته مهاجرپذیری شهر جویم و مهاجر فرستی روستاهای تابعه سیر صعودی داشته‌است.
اساس اقتصاد بخش جویم بر پایه کشاورزی، دامداری و کارگری بنا نهاده شده‌است. کشاورزی در این بخش به صورت آبی و دیمی به وسیله تراکتور و کمباین انجام می‌گیرد. عمده‌ترین فرآورده‌های کشاورزی عبارتند از: گندم، جو، پنبه، مرکبات، کنجد، خرما و تره بار.
کارگری یکی از مشاغل اصلی مردمان این بخش را تشکیل می‌دهد؛ اغلب مردان در کشورهای حاشیه خلیج فارس به کارگری اشتغال دارند.
مردم جویم با زبان اصیل فارسی و به گویش دری سخن می‌گویند. سخن گفتن به زبان فارسی دری از ویژگی‌های این منطقه است، چرا که در سراسر ایران فقط شماری از شهرها به این گویش سخن می‌گویند. البته با گذشت زمان کلمات، مفردات، ضمایر و افعال متعددی از زبان‌ها و گویش‌های دیگری مانند شبانکاره ای، بلوچی، کردی، ترکمنی، عربی، هندی، تاجیکی، ازبکی، انگلیسی، هلندی و پرتغالی وارد این زبان شده‌است. با این وجود بیشتر واژه‌ها از زبان اصیل دری و پهلوی می‌باشد.
مردم شهر جویم به‌طور کامل دارای مذهب شیعه اثنی عشری هستند. روستاهای تابعه بخش جویم ۷۵ درصد شیعه اثنی عشری و ۲۵ درصد سنی شافعی می‌باشند. نژاد مردم منطقه آریایی است هرچند در قرون نخستین اسلامی، دوره صفوی و دوره پهلوی اول ترکیب نژادی با مهاجرت‌های اختیاری یا اجباری دچار تغییرات تدریجی شده‌است. مثلاً در زمان رضاشاه پهلوی ایلات عرب در روستاهای اطراف جویم مانند منصورآباد، فرشته‌جان، چاه گزی و حسن‌آباد مرگماری تخته قاپو شدند.
جغرافی نویسان مسلمان تا سده چهارم هجری در آثار و تألیفات خویش جویم را به صورت «جُوَیْم» با پسوند ابی احمد ثبت کرده‌اند. از دوره صفوی تاکنون در کتب تاریخی از جمله سفرنامه‌های اروپائیان نام این شهر به شکل «جُویُم» ثبت و تلفظ شده‌است. از تعداد حدود ۸۱۰۰۰ آبادی ثبت شده با مشخصات جغرافیایی در «فرهنگ آبادی‌ها و مکان‌های مذهبی کشور» تنها یک آبادی به نام جویم در سراسر ایران وجود دارد.
در بیان وجه تسمیه جویم دو نظر عامیانه و تخصصی قابل ذکر است:
جویم از دو کلمه (جو) و (یم) تشکیل شده، جو (به معنای جویبار) و یم (به معنای دریا) ست. بنابر مستندات تاریخی در گذشته‌های بسیار دور استخرهای آب راکد، چشمه‌ها و جویبارهای خروشان، رودها و رودخانه‌های دائمی و پرآب و دریاچه‌های کوچک و بزرگ گرداگرد آن را فرا گرفته و در مرغزارهای منزه و جنگل‌های سرسبز آن وحوش از جمله شیر زندگی می‌کرده‌است. لهذا شاید اطلاق اصطلاح «جویم» به این محل به دلیل مزبور باشد.
به موجب قصه ای که در کتاب بندهشن مذکور است در زمان پادشاه داستانی تخمورب (طهمورث) نام، جماعتی سوار گاو و عجیب الخلقه موسوم به سرسائوغ شده از کشور خونیرس به شش کشور دیگر سفر کردند و جز به این وسیله کسی نمی‌توانست به آن شش کشور برود، شبی در میان اقیانوس چنین اتفاق افتاد که باد سه آتشی را که بر پشت گاو روشن بود به آب افکند، اما آتشها مانند سه موجود زنده در مکان سابق خود در پشت گاو مجدداً روییدند و هوا را روشن کردند. یم yam (جم) که جانشین تخمورب شد بر فراز کوه خور هورمند خوارزم آتشکده ای بنا کرد و آتش فرنبغ را در آن جای داد. آنگاه این آتش به دستور همین جم یا یم به شهر کاریان (در نزدیکی جویم) انتقال یافت. از این رو شاید قرابت اسم پادشاه مزبور با کلمه جویم و جریان فوق‌الذکر بی ارتباط و دور از ذهن نباشد.
جمشید چهارمین پادشاه از سلسله افسانه ای پیشدادیان است، نامش جم و چون رویش مانند شید می‌درخشید جمشیدش می‌گفتند. وی در کشور پارس آثار معموره فراوان از خود به یادگار گذاشت، از جمله بنیاد سرائی بلندپایه نهاد که تخت جمشیدش نامند و هنوز برخی از آن بنیاد برپاست و چهره‌های نگاشته اش برجاست. پس از جمشید سلسله کیانیان که اول ایشان کیقباد وآنگاه کیکاووس و کیخسرو و لهراسب و گشتاسب و بهمن و همای و داراب و دارا بودند بر تخت شاهی نشستند که همگی فرزندزادگان جمشید محسوب می‌شوند. شاهان مزبور در کوه البرز به پرستش یزدان می‌پرداخته و به این کوه به دیده تقدس می‌نگریستند، لهذا در این کوه آثار عمرانی بسیار از خود بجای نهادند که از جمله این آثار که هم‌اکنون هویداست خرابه‌های تخت کیقباد و کیخسرو و حمام و برکه بند و قلعه و غار کیقباد را می‌توان نام برد.
البرز کوه در شمال جویم واقع شده و به هر حال نام جمشید و جویم و ارتباط نزدیکی که وی با کوه البرز به علل مختلف داشته، بی مسمّی نمی‌تواند باشد.
سرزمین فارس که از شمال به خوزستان و اصفهان و از جنوب به دریای فارس محدود می‌شد، بر طبق تقسیمات رسمی که عرب‌ها با آن مواجه شدند و آن را بعد نیز رعایت کردند، به پنج ولایت تقسیم می‌شده‌است: اصطخر، شاپور، اردشیرخرّه، دارابگرد و ارجان. به عقیده اصطخری دارابگرد سومین ولایت بزرگ فارس بود، مرکز ولایت دارابگرد شهر دارابگرد است و جویم از شهرهای مهم این ولایت می‌باشد. تقسیم‌بندی سرزمین فارس به شکل یاد شده دست کم تا زمان حیات حمدلله مستوفی قزوینی(۶۸۰–۷۵۰ ه‍. ق) ادامه داشته‌است.
ابواسحاق اصطخری (وفات ۳۴۶ ق) در کتاب «مسالک و ممالک» خود نقشه‌هایی از فارس آورده که در آن شهر جویم را به عنوان یکی از شهرهای مهم مسیر بندر سیراف در کرانه دریای پارس تا شیراز به نمایش گذاشته‌است.
بنا به اظهار ابن خردادبه، اصطخری و ابن فقیه، در این زمان سرزمین فارس شاهد وجود چهار مهاجرنشین یا زم بود که عبارتند از: اصطخری آن را کوچکترین زم می‌شمارد و ابن خردادبه این زم را در فاصله ۵۰ فرسنگی شیراز ذکر می‌کند. زم کاریان به گفته وی از روزگاران گذشته تا عصر او زیر سلطه خاندان صفاق بوده و حتی اصطخری رئیس طایفه‌ای را که در زمان وی می‌زیسته و به نام حجر بن احمد بن الحسن نام می‌برد.
ابوجعفر احمد بن الحسن الازدی از خاندان بنی صفاق شاخه‌ای از قبیله مشهور ازد بود که علاوه بر مقام بالای علمی سالیانی دراز امارات و ولایت شهرهای کاریان و جویم را بر عهده داشت. پس از وی این مقام به پسرش حجر رسید که او نیز مرکز حکومت را به‌طور کامل به شهر جویم منتقل کرد و این شهر به نام ایشان به «جویم ابی احمد» مسمی و مشهور شد. ابو احمد جویمی فقیه، محدث، مقری و از رجال با فضل و دانش بوده که فضلا و شعرای بنامی از جمله ابن درید ازدی او را ستوده‌اند.
ابو احمد جویمی طی نبردی با خوارج سیستان در سال ۳۲۴ هجری در جویم کشته شد و همین‌جا نیز مدفون شد. شهر جویم در دوران حاکمیت وی از رونق شایانی برخوردار بوده‌است. در بیش از دو قرن حکومت دولت صفوی شهر جویم به دلیل داشتن زمینه‌های تاریخی و اجتماعی لازم به سرعت به تشیع گرایید و به علت واقع بودن در مسیر راه بین‌المللی بندر سیراف به شیراز و اصفهان پایتخت آن روز ایران از رونق مدنی گسترده‌ای بهره‌مند شد. حاج صفی قلی جویمی از وابستگان ثروتمند و قدرتمند دربار صفوی که بسیاری از املاک خود را موقوفه عمومی اعلام کرد، نقش اصلی در توسعه مدنی و اقتصادی شهر جویم طی سال‌های ۱۰۵۰ تا ۱۱۰۰ ق. ایفا کرد.
صدها سیاح و بازرگان و سفیر اروپایی که در عصر صفوی از جویم عبور کرده‌اند به تفصیل شکوفایی اقتصادی و فرهنگی شهر جویم را شرح داده‌اند.
در دوره قاجار حکومت شهر جویم و بلوک تابعه تحت نام «جویم و بیدشهر» توسط طبقات اجتماعی موسوم به «خان» و «ملا» که از بومیان منطقه بودند دست به دست می‌گشت. ملا علی محمد جویمی و رضا قلی خان بیدشهری از جمله کلانتران مشهور دوره موصوف به‌شمار می‌آیند که بازماندگان آن‌ها هم اینک تحت نام «تقوی» و «بیدشهری» در جویم و بیدشهر ساکن هستند.
لارستان طبق تقسیمات سیاسی دوره قاجار که تا دوره پهلوی دوم نیز ادامه یافت به پنج بخش مرکزی، بستک و جهانگیریه، جویم و بیدشهر، گاوبندی، لنگه و شیب کوه و دهستان بزرگ خنج و دهستان‌های بیخه جات تقسیم می‌شد. مرکز بخش جویم و بیدشهر، شهر جویم بود که چهار دهستان و ۴۵ آبادی را مدیریت می‌کرد. دهستان بیدشهر آبادی‌های بیدشهر، گلار، قلات، کوره، کهنه، هود و هیرم را در بر می‌گرفت. در دوره پهلوی از سال ۱۳۱۶ بخشداران انتصابی از شهر جویم این بخش را اداره می‌کردند. سید مجتبی کاج آبادی از چهره‌های شاخص و معروف و خستگی ناپذیر در میان بخشداران جویم محسوب می‌شود.
زلزله مهیب ۷ ذی القعده ۳۶۷ و بیماری هولناک وبا در صفر ۱۳۳۷ که طی آن بسیاری از مردم به هلاکت رسیدند از مهم‌ترین بلایای طبیعی تاریخ طولانی شهر و بخش جویم به‌شمار می‌آید.
کاریان با بیش از ۲۰۰۰ سال، جویم با بیش از ۱۳۰۰ سال، لاغران و بلغان وهرم با بیش از ۱۲۵۰ سال، بهرویه و حسن‌آباد و فرشته جان با بیش از ۱۰۰۰ سال، منصورآباد با بیش از ۴۰۰ سال پیشینه تاریخی از مشهورترین شهرهای بخش جویم به‌شمار می‌روند که همگی این سوابق متکی و مستند به مدارک معتبر تاریخی است.
آبادی داربس در بخش جویم با ۱۸۰۰ متر ارتفاع از سطح دریا مرتفع‌ترین آبادی شهرستان لارستان است. آبادی بند بست با ۸۶ کیلومتر فاصله دورترین آبادی نسبت به مرکز بخش جویم است.
از سال ۱۳۷۵ شمسی تاکنون تعداد ۳۴ اثر باستانی پیش و بعد از اسلام در بخش جویم توسط انجمن میراث فرهنگی و گردشگری بخش جویم در ردیف آثار ملی کشور به ثبت رسیده‌است که تعداد ۲۰ تای آن در شهر جویم قرار دارد. این آثار با ذکر دوره تاریخی و شماره و تاریخ ثبت عبارتند از:
۱- آتشکده آذرفرنبغ کاریان (ساسانی، ۲۵/۱۲/۱۳۷۹ – ۳۴۱۷)
۲- آب انبار قطب آباد (صفوی، ۱۸/۶/۱۳۸۷ – ۲۳۴۵۱) ۳- آب انبار گود کر جویم (قاجار، ۱/۹/۱۳۸۸ – ۲۷۴۸۸۶)
۴- آب انبار میانده جویم (صفوی، ۱۸/۶/۱۳۸۷ – ۲۳۲۶۴)
۷- بقعه سید ابو احمد جویمی (قاجار، ۱۸/۶/۱۳۸۷ – ۲۳۳۶۹)
۸- بقعه سید تاج الدین منصور هاشمی جویم (سده نهم هجری، ۱/۹/۱۳۸۸ – ۲۷۴۸۵)
۹- بقعه شاه احمد خاموش کلون (ایلخانی، ۱۸/۶/۱۳۸۷ – ۲۳۴۵۰)
۱۰- بقعه شیخ اسماعیل جویمی (قرون میانه اسلامی، ۱/۹/۱۳۸۸ – ۲۷۴۸۲)
۱۵- حمام خضر جویم (صفوی، ۱۱/۵/۱۳۸۴ – ۱۲۷۵۳)
۱۶- حمام زیارت هرم (صفوی، ۱/۹/۱۳۸۸ – ۲۷۵۰۳)
۱۷- حمام قطب آباد (صفوی، ۱۸/۶/۱۳۸۷ – ۲۳۳۷۴)
۱۹- قلعه جعفری احمد محمودی (ساسانی، ۱/۹/۱۳۸۸ – ۲۷۴۹۸)
۲۳- قلعه شاه‌نشین کاریان (ساسانی، ۱۸/۶/۱۳۸۷ – ۲۳۲۶۳)
۲۷- قلعه نقاره خانه فرشته جان (ساسانی، ۱۸/۶/۱۳۸۷ – ۲۳۲۱۷)
۲۸- کاخ کیقباد رحمت آباد (ساسانی، ۱۸/۶/۱۳۸۷ – ۲۳۴۰۷)
۲۹- کاروانسرای خواجه ابوالحسن جویم (زند، ۱۹/۵/۱۳۸۴ – ۱۲۷۰۵)
۳۰- کاروانسرای رضاقلی خان جویم (قاجار، ۱۹/۵/۱۳۸۴ – ۱۲۷۱۴)
۳۱- کاروانسرای شترخانه جویم (صفوی، ۱۹/۵/۱۳۸۴ – ۱۲۶۹۹)
۳۲- کاروانسرای صفی قلی جویم (صفوی، ۳۰/۳/۱۳۷۷ – ۲۰۳۶) ۳۳- کاروانسرای موزر (صفوی، ۱/۹/۱۳۸۸ – ۲۷۴۹۵)
شهر جویم در تاریخ ۱۵/۸/۱۳۸۷ با استناد به نامه شماره ۲۰۰/۵۳/۸۷۲ مدیرکل دفتر حفظ و احیای بافت‌های تاریخی میراث فرهنگی کشور به عنوان یکی از نه شهر تاریخی استان فارس به ثبت رسید. از جاذبه‌های طبیعی گردشگری این شهر می‌توان چشمه سرچشمه با دبی ۳۵۰ لیتر در ثانیه سرو ۱۷۰۰ ساله و آبشار رحمت آباد به ترتیب در فاصله‌های ۳ و ۲۰ کیلومتری شمال شرقی و شمال شهر جویم نام برد.
شهر جویم با سیزده قرن سابقه شهرنشینی توانسته‌است فرهنگ و تمدن درخشانی از خود به یادگار گذارد، نگارنده در «فارسنامه دوم» تاریخچه آموزش و پرورش بخش جویم را از سده نخستین هجری تا عصر حاضر به رشته تحریر درآورده است.
در کتاب «بخش جویم نگین سبز لارستان» اسامی و تاریخ وفات ۶۴ تن از دانشمندان جویمی با ذکر تعداد ۶۰ اثر مکتوب باقی مانده آن‌ها ذکر شده که خود نشانگر غنای فرهنگی این بخش است.
آرامگاه شش تن از دانشمندان بخش جویم در شهر شیراز قرار دارد.
یاد آن روزی که ما را سوی دلبر شد نظر… یاد آن وقتی که ما را سوی کویش بُد گذر
یاد باد آن دم که از تلخی هجران در گداز… داد ما را از لبان لعل شیرینش شکر
از سی و دو زان چهار و ده گرفتم کام دل… بی سی و یک داد بر من حقه یاقوت تر
همچو سیبش بُد ذقن سی، بیست چارش ماهتاب… ششصد و نه نا دمیده بر عذار آن پسر
اهلیا طبع تو سرشار است و در سر شوق عشق… عشق داری فارغی از مردم و از شور سر
شهر جویم در آیینه سفرنامه‌های اروپایی به نحو زیبایی توصیف و تعریف شده‌است. غالب این سیاحان اروپایی که در عصر صفوی از جویم دیدن کرده‌اند، آن را در اوج شکوفایی مدنی یافته‌اند.علاوه بر صدها سیاح خارجی، ده‌ها تن از دانشمندان مسلمان نیز به بیان زیبایی‌های طبیعی و توسعه مدنی شهر جویم در دوره‌های مختلف تاریخی پرداخته‌اند.
در فصل بهار بر و بومش از لاله و سبزه تر … تو گویی که یاقوت رست از زبرجد
شهر جویم در اشعار شاعران نیز انعکاس یافته که نشانگر نوع احساس ایشان به این شهر است.
ای صبا فاش بگو یار سبکبال کجاست … آن فسون چشم کمان ابروی تکخال کجاست
در سمرقند و بخارا، ری و بلخ و جویم … گر نباشد تو بگو آن بت کمسال کجاست
از جویم خوب رفته تا باغ بلور … کردیم بساط کامرانی را جور
با یار عزیز در شبی سرد و خموش … رفتیم به سمت قریه اشکم شور
در اشکم شور شور و حالی کردیم … با آتش دل دفع ملالی کردیم
آن قدر شبی پر از گل شادی بود … که اندوه زدل دوباره خالی کردیم
در اشکم شور روز نوروز خوش است … گیتار که نیست حاجی فیروز خوش است
ای صباغی شاعر جویم برخیز … برخیز و بیا ماه شب افروز خوش است
ای جوان جویمی بیدار شو … گندم از گندم بروید جو زجو
اندکی خود راشناس ای نوجوان … بعد ورزش، درس و مشقت را بخوان
تا بدانی عیب این شهرت کجاست … بهر چه فرقی نباشد دوغ و ماست
هست پنجاه سال مرکز شهر تو … گو چه کردند آن رئیسان بهر تو
بخش جویم خاک زرخیزی بدی … گر که مسئولین ما چیزی بدی
اولش با جیب خالی و غمین … وقت رفتن صاحب پول و زمین
خانه و ماشین و غیر جور جور … جمع کرده دور خود مانند مور
چون‌که توساکت شدی او شیر شد … هر خری در این خرابه میر شد
عامل اصلی همین است ای عزیز … ساکتی تو خائنان در پشت میز
نیست تقوی و سوادت امتیاز … توی جویم این نیرزد یک پیاز
رمز دینداری اینها ریش شد … گرگ بود اندر لباس میش شد
کرد غارت جمله بیت المال تو … مطلقاً فکری نکرد بر حال تو
کجا جویی؟ که از یم، یم تری تو … و از باغ ارم خرّم تری تو
عزیزی خوانده «شهر صالحانت» … که با این واژه‌ها محرم تری تو
امشب دل غریبم دارد هوای جویم… آن سرزمین خوب و دیر آشنای جویم
ای عشق آسمانی یاری رسان من شو… تا یک غزل بگویم امشب برای جویم
آنجا که کوه و قلعه یک دشت خاطرات است… از مردمان نامی از ماجرای جویم
من اهل این دیارم از مردم بنارو… من خوب آشنایم با جای جای جویم
روزی برو زیارت در بارگاه قاسم… تا بر تو عرضه دارد لطف و صفای جویم
گویند شاه جابر در اصل جویمی بود… خوابیده در بنارو در انتهای جویم
اینجا بهشت موعود یا شهر صالحان است… یا سرزمین احمد از اولیای جویم
بابونه‌های شهری بوی خدا ندارد… ای دل شبی سفر کن در دشت‌های جویم
می‌خواهم عارفانه یک شمّه ای بگویم… از کان علم و بینش از گنج‌های جویم
مردی که با کرامت با عشق و استقامت… می‌کوشد از دل و جان در اعتلای جویم
در فصل نوجوانی آبی و ارغوانی… بر برگ گل نوشته جغرافیای جویم
ای آشنای دیرین از دور کن صدایم… تا بال و پر بگیرم من در هوای جویم
ولم از گود جویم می‌کند بار… دو صد اُشتر به زیر محمل یار
تحمل کن مرو یار حسینی… شب عید و قمر در عقرب است یار
دو چشمان نگارم چشم آهو… فکنده گود جویم ول هیاهو
اراده گر کند یک دم تواند… من مسکین کُشد با تیر ابرو
به جویم می‌روم با اسب سرکش… برای دیدن آن روی مهوش
الهی دشمن مهدی بمیرد… که زد بر جان او یکباره آتش
سلامی سبز چون صحرای جویم… نثار مردم دانای جویم
سلامی چون نوای گرم نایی… به آن پاکان با تقوای جویم
شبی در گلشن جویم سفر کن… کنار عاشقان گشت و گذر کن
اگر اهل دلی مانند نایی… نظر بر مردم صاحب هنر کن
شب سردی که در جویم رسیدم… من از مردم به جز گرمی ندیدم
به مانند جوانمردان جویم… نه من دیدم نه در جایی شنیدم
من در همه حال شکر یزدان گویم… در شاه ره عبادت وی پویم
خواهنده ز احسان ویم یک حاجت… کابشخور بخت من برد از جویم
بی‌چاره منم که در دهی جا دارم… در خانه گرگ و پارس مأوی دارم
باشم به عذاب جاودانی جهان… ماتم که خدا چه سر و سودا دارم
از ماندن ده نه حال و نی مال مرا… نی دانش و بخردی و اجلال مرا
باشد که عنان کشم به شهری ز بلاد… تابد اگر آن کوکب اقبال را
در خصوص تاریخ و جغرافیای عمومی شهر و بخش جویم تاکنون کتاب‌هایی چاپ و منتشر شده‌است که عبارتند از:
کتابهای یاد شده، مراجع اصلی و مهم در مطالعات جویم‌شناسی محسوب می‌شوند.
بخش جویم هفتمین بخش پرجمعیت استان فارس می باشد.
لیست ۱۰ بخش پرجمعیت استان فارس به شرح ذیل است:
هم اکنون جمعیت بخش جویم از شهرستان زیر بیشتر است.