سید محمدکاظم طباطبایی یزدی
سید محمدکاظم طباطبایی یزدی (درگذشته ۸ اردیبهشت ۱۲۹۸ شمسی در نجف) معروف به صاحب عروه از فقهای شیعه مولف کتاب «عروة الوثقی» و مخالف مشروطه است
نقش وی در مبارزه با امپراتوری بریتانیا، در منابع تاریخی مربوط به حوادث سال‌های ۱۹۲۰ و نفوذ نیروهای انگلیسی به عراق، ثبت شده‌است.
وی در یزد به دنیا آمد و در ابتدای نوجوانی مقدمات را در مدرسه دومنار یزد نزد ملا محمدابراهیم اردکانی و آخوند زین‌العابدین عقدایی که هر دو استاد ادبیات بودند آموخت، سپس به مشهد مهاجرت کرده و علم هیئت و ریاضیات را نزد استادان آن جا آموخت. در اصفهان نیز در محضر شیخ محمد باقر نجفی (استاد بزرگ حوزه اصفهان و پدر آقا نجفی اصفهانی) و سید محمدباقر خوانساری (صاحب روضات الجنات) و میرزا سید محمدهاشم خوانساری (از مشایخ اجازهٰ سید) و تنی چند از بزرگان اصفهان شاگردی نمود.
وی در سال ۱۲۸۱ به نجف مهاجرت کرد و از محضر میرزای شیرازی، شیخ راضی نجفی، و شیخ مهدی کاشف الغطاء بهره‌مند شد.
پس از مهاجرت میرزای شیرازی به سامرا، وی عهده‌دار تدریس فقه در نجف گردید و پس از درگذشت میرزای شیرازی، تدریس طلاب در حوزه به‌طور کامل به دست وی سپرده شد.
در جریان مشروطه در ایران نیز از ابتدا مخالف جریان مشروطه بود و جانبداری برخی علما از مشروطه در یک سو و مخالفت وی، اوضاع حوزهَ نجف و طلاب و مقلدان وی را در ایران، دچار دودستگی و پریشانی نمود و یزدی نیز اواخر عمر خود را در این جریانهای سیاسی بسیار به سختی سپری کرد.
صورت تلگراف‌ها، مکاتبات و استفتائات هر دو گروه مشروطه‌خواه و ضد مشروطه با یزدی، در مجموعه اسناد منتشر شده از دوره قاجار، موجود است
به گفته کسروی وی برعکس حضرات خراسانی و مازندرانی سود شخصی خودرا میجست و عده ای اعراب شیعی اطراف نجف را دور خود جمع کرده نمازهای وی تا چند هزار نمازگزار پیدا کرده و این افراد دائما ولوله کرده به مشروطه فحاشی میکردند در حالیکه نمازهای آخوند خراسانی و مازندرانی تا سی نفر بیشتر نمازگزار نداشتند.
در جریان ورود نیرهای انگلیسی به خاک عراق، نقش سیاسی فعالی را در رهبری نیروهای مقاومت در برابر استعمارگران عهده‌دار شد و نیروهای مقاومت را به رهبری فرزندش (سید محمد طباطبایی یزدی) به سوی نیروهای انگلیس رهسپار کرد و فرزند خویش را در این زمان از دست بداد.
در آن هنگام که دولت ایتالیا قوای خود را برای اشغال لیبی در شمال آفریقا به حرکت درآورده بود و مملکت ایران نیز از سوی همسایه شمالی در اشغال نیروهای روس، و از جنوب مورد هجوم استعمار انگلیس بود، وی فتوای زیر را صادر کرد:
در این ایام که دول اروپایی مانند ایتالیا به طرابلس غرب (لیبی) حمله نموده و از طرفی روس‌ها شمال ایران را با قوای خود اشغال کرده‌اند، و انگلیسی‌ها نیز نیروهای خود را در جنوب ایران پیاده کرده‌اند و اسلام را درمعرض خطر نابودی قرار داده‌اند، بر عموم مسلمین از عرب و ایرانی واجب است که خود را برای عقب راندن کفار از ممالک اسلامی مهیا سازند و از بذل جان و مال در راه بیرون راندن نیروهای ایتالیا از طرابلس غرب و اخراج قوای روسی و انگلیسی از ایران هیچ فروگذار نکنند، زیرا این عمل از مهم‌ترین فرایض اسلامی است تا به یاری خداوند دو مملکت اسلامی از تهاجم صلیبی‌ها محفوظ بماند. (محمد کاظم طباطبایی) وی در سن ۹۱ سالگی، در ۲۸ رجب ۱۳۳۷ درگذشت و در حرم علی بن ابی‌طالب در نجف دفن شد.
وی در پاسخ به استفتایی مبنی بر حکم استفاده از کالاهای خارجی در صورت امکان استفاده از مشابه داخلی آن کالا می‌نویسد:هر چه موجب تقویت و شوکت کفر و کفار و باعث ضعف اسلام و مسلمین است حرام است، چه از معاملات باشد یا غیر آن از آنچه باشد و بسی سزاوار است که مسلمین، کلیه، هرگاه ممکن باشد، بدون ترتیب مفسده تحرز کنند از چیزهایی که در معرض تقویت کفر است.نمونه‌هایی از مکتوباتش در کتب تاریخ مشروطه، رسایل و لوایح شیخ فضل‌الله نوری، نهضت روحانیون ایران، و نمونه دستخط وی در کتاب فقهای نامدار شیعه آمده‌است. اسناد مربوط به یزدی، در اسناد کتابخانه ملی ایران، کتابخانه مجلس ایران، و قسمتی نیز در دست خانواده محقق طباطبایی (سید عبدالعزیز طباطبایی یزدی) نگهداری می‌شود. مجموعه هفده جلدی از آثار صاحب عروه در اسفند ۱۳۹۱، در کنگره بزرگداشت صاحب عروه رونمایی و منتشر شد.
طباطبایی یزدی شاگردان بسیاری تربیت کرد، از جمله: سید محمد کاظم موسوی خرم آبادی آهوقلندری
اثر سترگ سید یزدی از سده اخیر تاریخ شیعه تاکنون اصلی‌ترین رفرنس خارج فقه در مجامع علمی بوده‌است، تا جایی که حاشیه بر عروه مبیّن و ملاک نیل به درجه اجتهاد و فقاهت فقیهان معاصر بوده‌است. از معروف‌ترین تعلیقات عروة الوثقی که به اتفاق در مجلدهایی به همین نام به نشر رسیده‌است عبارت اند از:
تعلیق آیات عظام: ۱. شیخ علی جواهری ۲. سید محمد فیروزآبادی ۳. میرزا محمد حسین نائینی ۴. شیخ عبدالکریم حائری یزدی ۵. آقاضیاءالدین عراقی ۶. سید ابوالحسن اصفهانی ۷. سید حسین طباطبائی قمی ۸. محمد رضا آل یاسین ۹. میرزا محمد تقی خوانساری ۱۰. سید محمد حجت کوه کمره ای ۱۱. سید صدر الدین صدر ۱۲. شیخ محمد حسین آل کاشف الغطاء ۱۳. سید جمال الدین موسوی گلپایگانی ۱۴. سید ابراهیم حسینی اصطهباناتی (میرزا آقا مجتهد) ۱۵. حاج آقا حسین طباطبائی بروجردی ۱۶. سید مهدی حسینی شیرازی ۱۷. سید عبدالهادی شیرازی ۱۸. سید محسن طباطبائی حکیم ۱۹. سید محمود حسینی شاهرودی ۲۰. ابوالحسن رفیعی قزوینی ۲۱. سید محمد هادی حسینی میلانی ۲۲. میرزا حسن موسوی بجنوردی ۲۳. آقاسید احمد موسوی خوانساری ۲۴. سید عبدالله موسوی شیرازی ۲۵. سید کاظم شریعتمداری ۲۶. علامه فانی اصفهانی ۲۷. روح‌الله موسوی خمینی ۲۸. سید شهاب الدین مرعشی نجفی ۲۹. سید ابوالقاسم موسوی خوئی ۳۰. میرزا هاشم آملی ۳۱. سید محمد رضا گلپایگانی ۳۲. سید عبدالأعلی موسوی سبزواری ۳۳. شیخ محمد علی اراکی ۳۴. محمد امین زین الدین ۳۵. سید علی حسینی سسیستانی ۳۶. سید محمد حسینی شیرازی ۳۷. شیخ محمد فاضل لنکرانی
متن فتوا را محسن کدیور در پیوست سیاست‌نامهَ خراسانی، کویر، چ اول، ۱۳۸۵، ص ۳۰۳ آورده‌است: شنیده شده از تمام بلاد عود فتنه خاموش شده را از درگاه اعلیحضرت قدر قدرت همایونی خواسته‌اند، لذا اعلان به تمام بلاد می‌شود که علماء اعلام و حجج اسلام و متدینین، هیچ راضی نیستند که فتنه خاموش شده عود کند و مشروطه موهومه اسباب خیالات اشرار گردد، لذا به تمام بلاد اعلام می‌داریم که خواهش نمودن این امر حرام است. سید محمدکاظم طباطبائی یزدی در همین شماره کلکته در صفحات ۱۸ و ۱۶: صورت کاغذ است از ناحیه آقا سید کاظم یزدی که در خارج ایران برای حفظ مقلدین منتشر کرده به توسط سید علی پسر آقا که املاء خود آقا و خط سید ابوالقاسم اصفهانی محرر مخصوص ایشان بوده عیناً نقل می‌شود: «بر اخوان مؤمنین مستور نماند که حضرت مستطاب آیت‌الله فی العالمین آقا سید کاظم طباطبائی (مد ظله العالی) در تأسیس امر مشروطیت ایران نفیا و اثباتا داخل نشدند و تصویب و تکذیب آن را خارج از وظیفه شرعیه خود می‌دانند، و از بدو امر تا کنون با آنکه جمعی از اهل عمامه که مربوط با مجلسیان و محرک و مدیر آن در نجف بودند به انواع لطائف و حیل هر چه خواستند ایشان را هم اغواء و داخل در آن نمایند قبول نفرمودند، کار به تهدید و لوایح مجعوله نوشتن و دروغ و افتراء و بهتان بستن و به اداره روزنامجات فرستادن منتهی شد، در وجود مبارکش اثر ننمود، و هر چه توانستند کوتاهی ننمودند تا گذشت آنچه گذشت…»
از یزدی، اثری ادبی با عنوان «بستان راز و گلستان نیاز» بر جای مانده‌است که مجموعه نظم و نثر ادبی است و شامل مناجاتنامه نیز هست که با این ابیات شروع می‌شود:
معمولاً در کتب فقهی از وی با همین عنوان "صاحب عروه" یاد می‌شود.