رایحه مظفریان
رایحه مظفریان در شهر شیراز به دنیا آمد. او جامعه‌شناسی است که با ورود به کارشناسی ارشد در سال ۱۳۸۷ بلافاصله شروع به مطالعه بر روی ناقص سازی جنسی زنان کرد و از پایان‌نامه خود با همین موضوع در دانشگاه شیراز با موفقیت دفاع کرد و همچنان در همین حوزه به شدت فعال است.
رایحه مظفریان پژوهشگر، جامعه‌شناس و فعال حقوق زنان و کودکان است که در زمینه آسیب‌های اجتماعی و شکستن تابوهای حاکم بر جامعه ایران فعالیت می‌کند. او تا کنون بر روی ارتقا سطح آگاهی جامعه نسبت به ناقص سازی جنسی زنان (ختنه دختران)، ازدواج کودکان و همچنین رسمیت شناختن زنان ورزشکار زورخانه ای کار کرده‌است. او به عنوان دانشجوی بورسیه در حال مطالعه بر روی پایان‌نامه دکترای خود در دانشگاه آنادولوی ترکیه است.
کتاب تیغ و سنت در بررسی عوامل اجتماعی - فرهنگی مرتبط با ختنه زنان در برخی فرهنگ‌ها است. این جنایت هولناک در برخی از کشورهای جهان، همچون آفریقا و مصر و متأسفانه بعضی نقاط ایران اتفاق می‌افتد و از عواقب آن از بین رفتن میل جنسی و فعالیت جنسی طبیعی زن برای همیشه است. مظفریان این معضل اجتماعی-فرهنگی را در جزیره قشم و میان زنان ۱۵ تا ۴۵ ساله آنجا بررسی کرده‌است. هدف کلی این پژوهش بررسی عوامل اجتماعی- فرهنگی مرتبط با «ختنه دختران و زنان» است. - اهداف جزیی این پژوهش عبارت‌اند از: - بررسی متغیرهای اجتماعی مرتبط با "ختنه زنان": شغل زنان، میزان آگاهی آن‌ها از خطرات "ختنه زنان"، شیوع "ختنه"، میزان سواد زنان، میزان استفاده زنان از وسایل ارتباط جمعی. - بررسی متغیرهای فرهنگی مرتبط با "ختنه زنان": مذهب، پایبندی به اعتقادات مذهبی، اعتقاد زنان به کلیشه‌های جنسیتی، محل سکونت، اعتقادات و خرافات برای انجام عمل "ختنه زنان"، سنی که دختران در آن "ختنه" می‌شوند. - بررسی متغیرهای جمعیتی مرتبط با "ختنه زنان": جنسیت فرزندان، سن زن، تعداد فرزندان. - بررسی مشکلات ناشی از "ختنه" برای زنان: مقاربت، زایمان، قاعدگی. - تعیین میزان انواع "ختنه زنان" که شامل "ختنه" از نوع ۱ تا ۴ است.
مقاله مواجهه جامعه با زنان تیغ زیر جامه رفته هدف این مقاله فهم سازوکارهای گرایش به ختنه در میان زنان لک و نگاه آنان به ختنه است. برای رسیدن به این هدف، با بیست و شش زن که تجربه انجام ختنه داشتند و همچنین با دو کولی که جراح ختنه در میان زنان لک هستند، مصاحبه‌هایی انجام شد. یافته‌ها نشان داد که تعریف زنان از ختنه، اهداف و عوامل ختنه در بین سه نسل زنان متفاوت است. زنان نسل اول تحت اجبار جامعه، زنان نسل دوم تحت اجبار خانواده و زنان نسل سوم تحت اجبار مردان ختنه کرده‌اند. یافته‌ها همچنین نشان داد که رسم ختنه به خاطر وارداتی بودن در این منطقه از اجبار خشنی در بین زنان برخوردار نیست و کولی‌ها با تأکید بر بن مایه‌های مذهبی و وضعیت اقتصادی منطقه زنان نسل اول و دوم را به انجام ختنه ترغیب می‌نمودند و تبلیغات زیباسازی باعث ترغیب زنان جوان به ختنه شده‌است.
کتاب حلقه در خصوص نگاهی به ازدواج زودهنگام در ایران: این کتاب بر آن است که واقعیت‌های مربوط به ازدواج کودکان را بیابد و آشکار کند و به دنبال علل و عوامل بروز آن بگردد.
فیلم مستند لبه گود در خصوص ورزش زورخانه ای
«سرخو» این مستند به موضوع ناقص سازی جنسی (ختنه دختران) در ایران می‌پردازد.
فیلم مستند ده چهل و یک به «ازدواج کودکان» و بررسی سیر تاریخی تحول ماده ۱۰۴۱ مدنی می‌پردازد.
مظفریان مؤسس کمپین گام به گام تا توقف ناقص سازی جنسی زنان در ایران (www.stopfgmiran.com) است. او تا کنون سخنرانی‌های زیادی در سازمان ملل، دانشکاه تهران، انجمن جامعه‌شناسی دانشکاه تهران و کمیسیون حقوق بشر اسلامی داشته‌است. در سال ۱۳۹۴ او از فیلم سرخو که رویکردی آموزشی- پژوهشی دارد و برای اولین بار به گفت و گو با ختان‌ها (دایه‌های محلی) نشسته‌است رونمایی کرد. او علاوه بر این توانست برای نخستین بار دولت را قانع کند تا با برگزاری کارگاه‌هایی برای آکاه سازی مردم جنوب ایران گام‌هایی بردارند و به همین منظور در بیش از ده روستای قشم و بستک کارگاه‌هایی برای زنان، دایه‌ها، بهورزان و شیوخ با مدیریت وی برگزار شد. او از ابتدای شروع پژوهش‌هایش تلاش داشت تا دیدگاه‌ها نسبت به اسلامی بودن عمل ختنه زنان را تغییر دهد به همین دلیل شروع به جمع‌آوری فتواهای مراجع اهل سنت و شیعه کرد و با تعدادی از شیوخ اهل سنت دیدارهایی داشت که در نهایت منجر به صدور فتوایی علیه این سنت دیرینه توسط شورای فتوادهندگان اهل سنت و جماعت جنوب ایران شد.
در کنار فعالیت‌های مرتبط یا رشته تحصیلی اش مدتها بود که به ورزش زورخانه ای به عنوان ورزش ملی همه ایرانیان علاقه‌مند شده بود و عدم حضور زنان در این ورزش سؤال بزرگی بود که تلاش داشت برای آن پاسخی پیدا کند. در ابتدا با جمع‌آوری مصاحبه‌های متعدد و انتشار یادداشت‌هایی در روزنامه‌ها و مجلات تلاش کرد تا دیدگاه‌های مثبت در این خصوص را نشر دهد اما در آخر با گشایش کمپین زن و زورخانه درخواست حضور زنان و مشارکت در اشاعه فرهنگ ملی ایرانیان را ترویج بخشید. انتشار عکسی از وی در صفحه اول روزنامه آفتاب یزد با عنوان «پهلوان رایحه» موجب تحصن برخی از ورزشکاران مرد زورخانه ای در زورخانه عراقچی تهران شد چرا که نسبت به حضور زنان در این ورزش و پهلوان خطاب شدن یک زن انتقاداتی داشتند.
مظفریان همچنین در خصوص چالش پرستاران مرد در زایمان‌های اضطراری بیان می‌کند که یکی از وظایف پرستاران مراقبت از سلامت مادر و نوزاد است. این موضوع به حدی برای سازمان‌های بهداشت جهانی اهمیت دارد که یکی از شاخصه‌های توسعه هر کشور تعریف شده‌است. کشورها تلاش می‌کنند با کاهش میزان مرگ‌ومیر مادر و نوزاد، در افزایش شاخصه‌های توسعه‌بخشی خود، کوشا باشند. اگر مادری در ایران حین زایمان فوت کند، تمامی گروه درمانی موظف به پاسخگویی‌اند. در دانشگاه‌های ایران اما این تخصص تنها به پرستاران زن آموزش داده می‌شود. پرستاران مرد هیچ‌گاه در دوره آموزشی تجربه عملی زایمان‌گیری را کسب نمی‌کنند. این پرستاران به جای گذراندن کارآموزی در بخش زنان و زایمان به بخش‌های دیگر مانند اورولوژی یا ارتوپدی و غیره ارجاع داده می‌شوند. اما امری ضروری و پر مهم است که پرستاران مرد نیز برای مواقع ضروری آموزش‌های لازم برای زایمان زنان باردار را ببینند.
وی در خصوص نقش زنان در انتخابات بیان داشت که یک معیاری وجود دارد که اگر بر آن اساس وضعیت زنان هرکشوری را بررسی کنیم می‌توانیم توسعه فرهنگی و اجتماعی کشورها را بسنجیم. در طول این سال‌ها اتفاق قابل توجهی در حوزه زنان رخ نداده‌است. موفقیت باید با یک معیار درست جهانی سنجیده شود. متأسفانه در ایران یکی از علت‌های بی‌برنامگی در حوزه زنان همین است که ما اصلاً معیار مناسبی نداریم و اصلاً حدی وجود ندارد که بدانیم باید به کجا برسیم. مشکل اساسی این است که ما دولتمرد داریم یعنی زمانی که در مقام‌های بالا مدیرتی از زنان پرسش می‌کنیم که برای زنان چه کاری انجام داده‌اید اظهار می‌کنند که من تنها حق یک رای دارم. این زن در برابر تمام مردان در جایگاه قدرت تنها یک حق رای دارد. بسیاری از دولتمردان تجربه زنانه ندارند و حامی پیشرفت و توسعه زنان نیستند، بلکه به صورت نمایشی این شعارها داده می‌شود مسئله اساسی این است مطالبات زنان در هر شاخه‌ای بدون پاسخ باقی مانده‌است و تنها سرکوب و مسکوت شده‌است. برای بیش از چند ده سال است که موضوع رجل سیاسی یک مسئله مهم است و از شورای نگهبان خواسته شده‌است که تکلیف را با این واژه مشخص کند اما هربار به تعویق می‌افتد. آنقدر سطح مطالبات زنان پایین نگه داشته شده‌است که الان هنوز رفتن زنان به ورزشگاه مسئله است. اینکه حداکثر مطالبات زنان رفتن به ورزشگاه باشد باعث می‌شود مطالبات عمیق‌تر اصلاً خودشان را نشان ندهند»
رایحه مظفریان در سال ۱۳۹۰ کتاب خود تحت عنوان تیغ و سنت از حاصل تحقیقات خود دربارهٔ ناقص سازی جنسی زنان در منطقه کردستان و استان هرمزگان صحبت می‌کند. وی در این کتاب به بررسی عوامل اجتماعی و فرهنگی مرتبط با ختنه زنان در قشم نیز می‌پردازد مطالعه او بین ۴۰۰ زن، ۱۵ تا ۴۹ ساله مراجعه کننده به مراکز بهداشتی انجام شده‌است که نشان می‌دهد شیوع ختنه در میان زنان ۸۳٪ است، ۷۲٫۵٪ طیف‌ها دیدگاه موافقی با ختنه دختران دارند، ۷۰٪ در طیف‌های مختلف ختنه را فرمان مذهبی می‌دانند، ۶۴٪ هم ختنه دخترها را عملی غیربهداشتی می‌دانند، ۷۵٪ ختنه دختران را رسم می‌دانند، ۵۹٪ این عمل را باعث حفظ نجابت می‌دانند، ۵۳٪ این عمل را ظلم به دختران می‌دانند، ۵۹٪ هم ختنه دختران را باعث مسلمان شدن آنها می‌دانستند.رایحه مظفریان با بیان اینکه هر ۱۱ ثانیه یک دختر در دنیا ختنه می‌شود بیان کرد: سه واژه مثله کردن، ناقص سازی جنسی زنان و ختنه دختران برای این عمل به کار می‌رود که با تکیه بر هرکدام از این واژه‌ها با توجه به منطقه مورد نظر این امکان را به ما می‌دهد که مانع انجام چنین عملی شویم.
رایحه مظفریان همزمان با فعالیت در زمینه توقف ناقص سازی جنسی زنان در ایران به مطالعه بر روی موضوع ازدواج کودکان (کودک همسری) پرداخت. مجموعه مقالات متعددی نوشت و در نهایت کتابی با عنوان گره در همین زمینه در دست چاپ دارد. . پیش از آنکه موضوع ازدواج کودکان با عناوین مشابه کودک همسری یا ازدواج زودهنگام در ایران مورد توجه قرار بگیرد. در خصوص ماده ۱۰۴۱ قانون مدنی که ازدواج دختران زیر ۱۳ سال و پسران زیر ۱۵ سال را منوط به اجازه دادگاه با اذن ولی می‌نماید شبهاتی وجود داشت که به آنها پرداخته شد و در یادداشتی تحت عنوان نقدی بر ارائه شیوه جدید آمار ازدواج کودکان نیز به آن اشاره می‌کند و این نقد را از طریقه ارائه آمار و ارقام دارد که با وجود نبود آمار دقیق چه لزومی وجود دارد بر ارائه آمار به صورت میزان پافشاری شود؟ در حالی که در سال‌های قبل آمارها همه به تفکیک شهرستان و با عدد ارائه می‌شد و راه تحلیل برای پژوهشگران هموار تر از شیوه جدید در نظر گرفته بود.