ویرایش دهم سامانه طبیعت
ویرایش دهم سامانه طبیعت ("Systema Naturae") کتابی است که توسط طبیعت‌شناس سوئدی کارل لینه نوشته شد و در دو جلد در سال‌های ۱۷۵۸ و ۱۷۵۹ چاپ شده‌است که نقطه آغاز نام‌گذاری جانورشناسی است. لینه در آن، نام‌گذاری دوجمله‌ای را برای جانوران معرفی کرد، کاری که پیش‌تر در سال ۱۷۵۳ در نشریه "Species Plantarum" برای گیاهان انجام داده بود.
پیش از سال ۱۷۵۸، بیشتر کاتالوگ‌های زیست‌شناسی از نام‌های چند جمله‌ای برای گونه‌های موجود، از جمله نسخه‌های قبلی "Systema Naturae" استفاده می‌کردند. نخستین اثری که نام‌گذاری دوجمله‌ای را به‌طور مداوم در سراسر فرمانروی جانوران اعمال کرد، ویرایش دهم "Systema Naturae" بود؛ بنابراین، کمیسیون بین‌المللی نام‌گذاری جانورشناسی، اول ژانویه ۱۷۵۸ را به عنوان «نقطه آغاز» برای نام‌گذاری جانورشناسی انتخاب کرد و اظهار داشت که ویرایش دهم "Systema Naturae" باید به گونه‌ای در نظر گرفته شود که گویی در آن تاریخ منتشر شده‌است. اسامی منتشرشده پیش از آن تاریخ در دسترس نیستند، حتی اگر در غیر این صورت قوانین را رعایت کنند. تنها اثری که نسبت به نسخه دهم اولویت دارد، "Svenska Spindlar" اثر کارل الکساندر کلرک است. یا "Aranei Suecici"، که در سال ۱۷۵۷ منتشر شد، همچنین باید به گونه‌ای رفتار شود که گویی در ژانویه ۱۷۵۸ منتشر شده‌است.
در طول زندگی لینه، "Systema Naturae" تحت بازنگری مداوم بود. پیشرفت در نسخه‌های جدید و همیشه در حال گسترش گنجانده شد. به عنوان مثال، در ویرایش نخست او (۱۷۳۵)، نهنگ‌ها و گاو دریایی در ابتدا به عنوان گونه‌های ماهی طبقه‌بندی می‌شدند (همان‌طور که در آن زمان تصور می‌شد) اما در ویرایش دهم، آنها به طبقه پستانداران منتقل شدند.
فرمانروی جانوران (همان‌طور که توسط لینه توصیف شده‌است): "جانوران به وسیله یک سازمان زنده از احساس لذت می‌برند که توسط یک ماده مدولار متحرک شده‌است؛ ادراک توسط اعصاب و از حرکت با اعمال اراده لذت می‌برند. آن‌ها اعضایی برای اهداف مختلف زندگی دارند. اندام‌ها برای حواس مختلف آن‌ها و توانایی برای به‌کارگیری ادراک مختلف آن‌ها هستند. همهٔ آن‌ها از یک تخم منشأ می‌گیرند. ساختار بیرونی و درونی آن‌ها؛ آناتومی مقایسه‌ای، عادت‌ها، غریزه‌ها و روابط مختلف آن‌ها با یکدیگر، در نویسندگانی که به‌طور استادانه به موضوع خود می‌پردازند، به تفصیل آمده‌است.»
این فهرست به شش کلاس ردۀ که لینه برای جانوران توضیح داده‌است، تقسیم شده‌است. پستانداران، پرندگان، دوزیستان، ماهیان، حشرات و کرمیان این رده‌ها در نهایت با مطالعه آناتومی داخلی ایجاد شدند، همان‌طور که در کلید او دیده می‌شود:
بر اساس استانداردهای فعلی، ماهیان و کرمیان گروه‌های غیررسمی هستند، حشرات همچنین حاوی عنکبوتیان و سخت‌پوستان بودند و یک راسته از دوزیستان شامل کوسه‌ها، لامپری‌ها و ماهیان خاویاری بود.
لینه پستانداران را چنین توصیف می‌کند: «جانورانی که بچه‌های خود را با استفاده از پستانک‌های شیری شیر می‌دهند. از نظر ساختار ظاهری و درونی شبیه انسان هستند: بیشتر آن‌ها چهارپا هستند و با انسان، دشمن طبیعی آن‌ها، در سطح زمین ساکن می‌شوند. بزرگترین جانوران، هر چند از نظر تعداد کمترین هستند، در اقیانوس ساکن هستند.»
لینه پستانداران را بر اساس تعداد، موقعیت و ساختار دندان‌هایشان به راسته‌ها و سرده‌های زیر تقسیم کرد:
لینه پرندگان را چنین توصیف می‌کند: "بخش زیبا و شادی از طبیعت آفریده‌شده متشکل از جانورانی با بدنی پوشیده از پر و کرک‌پر، آرواره‌های کشیده و برهنه (منقار)، دو بال برای پرواز و دو پا هستند. آنها جانرانی ناحیه‌ای، آوایی، سریع و سبک هستند و بدون گوش بیرونی، دارای لب، دندان، کیسه بیضه، رحم، مثانه، اپی‌گلوت، جسم پینه‌ای و قوس آن و دیافراگم هستند.»
لینه پرندگان را بر اساس ویژگی‌های نوک و پاها به ۶ راسته و ۶۳ سرده تقسیم کرد:
لینه «دوزیستان» خود را (شامل خزندگان و دوزیستان) این‌گونه توصیف کرد: «جانورانی که با بدنی سرد و عموماً برهنه متمایز می‌شو‍ند؛ قیافه‌ای خشن و رسا؛ صدای خشن؛ عمدتاً رنگ تیره؛ بوی کثیف؛ تعدادی از آنها با سمی هولناک تجهیز شده‌اند. همگی استخوان‌های غضروفی دارند، گردش خون آهسته، بینایی و شنوایی عالی، عروق بزرگ ریوی، کبد لوبی، معده ضخیم کشیده و مجاری کیستیک، کبدی و پانکراسی دارند: دچار کمبود دیافراگم هستند، تعرق نمی‌کنند (عرق)، برای مدت طولانی بدون غذا، می‌توانند زندگی کنند، رسخت زندگی هستند، و قدرت بازتولید بخش‌هایی از بدنرا دارند که از بین رفته‌اند، برخی دچار دگردیسی می‌شوند، برخی پوست خود را می‌ریزند، برخی به نظر می‌رسد که در خشکی یا در آب بی‌بندوبار زندگی می‌کنند و برخی از آنها در طول زمستان ژولیده هستند.» لینه دوزیستان را بر اساس ساختار اندام و نحوه تنفس آنها به راسته‌ها و سرده‌های زیر تقسیم کرد:
لینه ماهی‌ها را این‌گونه توصیف می‌کند: «همیشه در آب‌ها ساکن هستند، در حرکت سریع و در اشتهای خود حریص هستند. آنها با آبشش‌هایی تنفس می‌کنند که عموماً با یک قوس استخوانی به هم متصل شده‌اند. با باله‌های شعاعی شنا می‌کنند و بیشتر با پولک‌های غضروفی پوشیده شده‌اند. علاوه بر بخش‌هایی که با جانوران دیگر مشترک هستند، غشای نشاط‌کننده و بیشتر آنها مثانه‌ای دارند که با انقباض یا گشاد شدن آن می‌توانند از روی نیاز خود، عنصر خود را بالا ببرند یا به بیرون بفرستند.»
لینه، ماهیان را بر اساس موقعیت باله‌های شکمی و سینه‌ای به راسته‌ها و سرده‌های زیر تقسیم کرد:
لینه "حشره" خود را (شامل همه بندپایان، از جمله حشرات، سخت‌پوستان، عنکبوتیان و دیگران) چنین توصیف کرد: "طبقه بسیار متعدد و متنوعی متشکل از جانوران کوچک، از طریق مارپیچ‌های جانبی تنفس می‌کنند، از هر طرف مسلح به پوست استخوانی یا پوشیده شده‌اند. با مو؛ مجهز به پاهای زیاد و آنتن‌های متحرک (یا شاخ‌هایی) که از سر بیرون می‌آیند و ابزار محتمل حس هستند.»
لینه حشرات را بر اساس شکل بال‌ها به راسته‌ها و سرده‌های زیر تقسیم کرد:
لینه «ورمس» خود را این‌گونه توصیف کرد: «جانورانی با حرکت آهسته، مواد نرم، قادر به افزایش حجم خود و بازگرداندن بخش‌های تخریب‌شده، بسیار سرسخت زندگی و ساکنان مکان‌های مرطوب هستند. بسیاری از آن‌ها بدون سر مشخص و بیشتر آن‌ها بدون پا هستند. آن‌ها اصولاً با شاخک‌ها (یا حسگرها) متمایز می‌شوند. باستانی‌ها آن‌ها را جانوران ناقص نمی‌نامیدند، زیرا گوش، بینی، سر، چشم و پا نداشتند و بنابراین کاملاً از حشرات متمایز هستند.»
لینه «کرمیان» را بر اساس ساختار بدن به راسته‌ها و سرده‌های زیر تقسیم کرد:
جلد دوم که در سال ۱۷۵۹ منتشر شد، فرمانروی Plantae را شرح داد که در آن لینه گیاهان واقعی و همچنین قارچ‌ها، جلبک‌ها و گلسنگ‌ها را دربر می‌گرفت. لینه علاوه بر تکرار گونه‌هایی که قبلاً در "گونه‌های گیاهان" (۱۷۵۳) خود فهرست کرده بود، و آن‌هایی که در دوره‌های میانی منتشر شد، چند صد گونه گیاهی جدید را توصیف کرد. گونه "های گونه Plantarum" به ترتیب شماره‌گذاری شدند، در حالی که گونه‌های جدید با حروف برچسب‌گذاری شدند. بسیاری از گزارش‌ها توسط خبرنگاران او در خارج از کشور از جمله یوهانس برمن و دیوید دو گورتر در آفریقای جنوبی، پاتریک براون، فیلیپ میلر و جان الیس در آمریکا، ژان فرانسوا سگویر، کارلو آلیونی و کازیمیر کریستوف اشمیدل در آلپ، گورتر و یوهان به لینه فرستاده شدند. ارنست هبنستریت در مشرق زمین، و فرانسوا بوسیه دو سوواژ د لاکروآ، جرارد و بارنادت گابریل در سراسر اروپا بودند.
گونه‌های گیاهی جدیدی که در ویرایش دهم "" شرح داده شده‌است عبارتند از: