تل‌ماسه (فیلم ۲۰۲۱)
تل‌ماسه () یک فیلم آمریکایی در ژانر علمی تخیلی حماسی به کارگردانی دنی ویلنوو است که در سال ۲۰۲۱ منتشر شد. ویلنوو فیلم‌نامه این فیلم را به همراه اریک راث و جان اسپیتز بر اساس رمانی به همین نام اثر فرانک هربرت به نگارش درآورده است. بعد از فیلم "تل‌ماسه" (۱۹۸۴) به کارگردانی دیوید لینچ، این دومین اقتباس سینمایی از این رمان است. تیموتی شالامی، ربکا فرگوسن، اسکار آیزاک، جاش برولین، استلان اسکاشگورد، دیو باتیستا، استیون مک‌کینلی هندرسون، زندیا، دیوید دستمالچیان، چانگ چن، شارون دانکن-بروستر، شارلوت رمپلینگ، جیسون موموآ و خاویر باردم ستارگان فیلم هستند. داستان فیلم در آینده‌ای دور و در سیاره‌ای به نام آراکیس رخ می‌دهد که به خاطر طبیعت بیابانی خود به "تل‌ماسه" مشهور شده‌است. این سیاره که تنها منبع ماده‌ای ارزشمند است، آوردگاهی برای نزاع چندین نژاد مختلف می‌شود.
پیش تولید فیلم از سال ۲۰۱۶ آغاز شد. ویلنوو از این پروژه به عنوان چالش‌برانگیزترین اثر کارنامه خود یاد کرد. برای دسترسی به مناطق بیابانی، بخش زیادی از فیلم در بوداپست، مجارستان و صحرای بزرگ اردن و در طی چهار ماه جلوی دوربین رفت. هانس زیمر از همان دوران پیش تولید به عنوان آهنگساز به پروژه پیوست. بعد از "بلید رانر ۲۰۴۹" این دومین همکاری بین زیمر و ویلنوو است. کار ساخت موسیقی فیلم آنقدر طولانی و پیچیده بود که زیمر پیشنهاد کریستوفر نولان برای ساخت موسیقی فیلم "انگاشته" را رد کرد. این فیلم از مارس تا ژوئیهٔ ۲۰۱۹ در مکان‌های مختلف از جمله مناطق بوداپست، اردن، نروژ و ابوظبی فیلم‌برداری شد.
"تل‌ماسه" اولین بار در ۳ سپتامبر ۲۰۲۱ در هفتاد و هشتمین جشنوارهٔ بین‌المللی فیلم ونیز به نمایش درآمد. برادران وارنر پیکچرز این فیلم را به صورت سینمایی در ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۱ در جهان عرضه کرد و سپس در ۲۲ اکتبر در ایالات متحده همزمان از طریق سینما و اچ‌بی‌او مکس منتشر شد. این فیلم برای جلوه‌های بصری، محدوده سینمایی و کارگردانی دنی ویلنوو مورد تحسین قرار گرفت و بیش از ۴۰۰ میلیون دلار در برابر بودجهٔ ۱۶۵ میلیون دلاری‌اش فروش داشته‌است. سازمان‌هایی مانند هیئت ملی بازبینی فیلم و انستیتوی فیلم آمریکا "تل‌ماسه" را یکی از ۱۰ فیلم برتر سال ۲۰۲۱ معرفی کردند و در نود و چهارمین دوره جوایز اسکار نامزد دریافت ۱۰ جایزه شده‌است. دنباله‌ای از فیلم با عنوان "تل‌ماسه: بخش دو" برای انتشار سینمایی در اکتبر ۲۰۲۳ برنامه‌ریزی شده‌است.
سال ۱۰۱۹۱ پس از میلاد، سیارهٔ آراکیس که به خاطر طبیعت بیابانی خود به «تل‌ماسه» مشهور شده، به علت وجود ماده‌ای ارزشمند به نام «اسپایس» در خاک خود که تنها به وسیلهٔ آن سفر ستاره‌ای ممکن است برای سال‌های طولانی مورد حمله و تجاوز خاندان «هارکنون» قرار گرفته‌است، اما ناگهان فرمانده آن‌ها به علت نامعلومی به افراد خود دستور عقب‌نشینی می‌دهد. امپراتور به دوکل لتو، رئیس خاندان آتریدیس مأموریت می‌دهد تا از سرزمین بارانی و اقیانوسی خود به آراکیس بروند و صلح را در آن‌جا برقرار کنند. هم‌زمان، تنها پسر خانواده آتریدیس به نام پاول مدتی است که رویاهای عجیبی از تل‌ماسه و یک دختر غریبه می‌بیند. به زودی مشخص می‌شود که پاول می‌تواند همان فردی باشد که از دیدگاه افرادی محلی آراکیس به «لسان‌الغیب» مشهور است. فرد موعودی که امنیت و آزادی را به آراکیس و جهان بازخواهد گرداند اما چالش‌های پیش رو بسیاری از مسائل را تغییر می‌دهد.
بانو جسیکا معشوقه لتو، یکی از مریدان بنه گسریت است؛ یک انجمن منحصر به فرد که اعضای آن دارای توانایی های جسمی و ذهنی پیشرفته ای هستند. بنه گسریت به عنوان بخشی از برنامه تولدمثلی صد ساله خود، به جسیکا دستور داد تا دختری به دنیا بیاورد که پسرش بنه گسریت مذکر به نام Kwisatz Haderach شود، یک ابرموجود مسیحایی با روشن بینی لازم برای هدایت بشریت به آینده ای بهتر. در عوض او پسری به نام پاول به دنیا آورد. پاول در طول زندگی خود توسط دستیاران لتو، دانکن آیداهو، گورنی هالک، دکتر سوک ولینگتون یوه و منتات ثوفیر هاوات آموزش می‌بیند، در حالی که جسیکا در راستای تعلیمات بنه گسریتبه پاول آموزش می دهد. پاول به جسیکا و دانکن می‌گوید که از رویاهای آینده نگران است. به دلیل این رؤیاها، مادر بزرگوار گایوس هلن موهیم با کالادان ملاقات می‌کند و پاول را تحت آزمایشی مرگبار برای ارزیابی کنترل تکانه‌اش قرار می‌دهد، که او موفق می‌شود. موهیم به بارون ولادیمیر هارکونن پدرسالار مجلس، دستور می‌دهد تا در جریان کودتای خود، از پاول و جسیکا در امان بماند، که او با ریاکاری میپذیرد.
House Atreides به آراکین، قلعه مستحکم در آراکیس می رسد، جایی که دانکن و گروهی در مورد سیاره و فریمن ها اطلاعات کسب می‌کنند. لتو با استیلگار رئیس خانواده فریمن مذاکره می کند و سیاره شناس و قاضی امپراتوری دکتر لیت-کینز را ملاقات می کند. کینز لتو، پاول و هالک را از خطرات برداشت اسپایس، از جمله کرم‌های شنی غول‌پیکر که در زیر صحرا حرکت می‌کنند، آگاه می‌کند. در حین پرواز، آنها متوجه یک کرم شنی می شوند که ، به یک دستگاه برداشت اسپایس با خدمه ای که در آن گیر افتاده اند نزدیک می شود. لتو و تیمش لحظاتی قبل از اینکه کرم شنی آن ها را ببلعد کارگران را نجات می دهند. قرار گرفتن پاول در معرض هوای مملو از اسپایس باعث پیش‌بینی‌های شدیدی می‌شود.
لتو پس از تلاش برای سوقصد جان پاول توسط یک مامور هارکونن، سربازان خود را در حالت آماده باش قرار می‌دهد. یوه سپرهای آراکین را از کار می اندازد و به سربازان هارکونن و سارداوکار اجازه می دهد تا بر نیروهای آتریدس غلبه کنند. یوه لتو را زمینگیر می‌کند و به او می‌گوید که او را در ازای آزادی همسر اسیر خود به بارون تحویل می‌دهد. یوه یکی از دندان های لتو را با یک کپسول گاز سمی جایگزین می کند و پس از تحویل دوک کشته می شود. لتو گاز سمی را آزاد می کند و خود و اعضای دادگاه بارون را می کشد، اما بارون زنده می ماند. دانکن فرار می کند و یک هواپیمای بالزن را می دزدد. هارکونن ها پاول و جسیکا را دستگیر می کند و آنها را به صحرا می برد تا بمیرند. پاول و جسیکا با استفاده از مهارت بنه گسریتمعروف به "صدا"، ابزاری برای کنترل کلامی دیگران، بر اسیرگیران چیره می شوند و آنها را می‌کشند. پاول و جسیکا با پیدا کردن یک کیت بقا که توسط یوه برای آن‌ها باقی مانده است، شب را در یک چادر می گذرانند. پولس رؤیایی از یک "جنگ مقدس" را تجربه می کند که به نام او در سراسر جهان گسترش می یابد.
بارون فرماندهی آراکیس را به برادرزادۀ درنده خوی خود ربان سپرده و به او دستور می دهد تا ذخایر اسپایس را بفروشد و تولید را از سر بگیرد تا هزینه کودتا را جبران کند. پاول و جسیکا توسط دانکن و کاینز پیدا می‌شوند و به یک ایستگاه تحقیقاتی قدیمی می‌روند اما به سرعت توسط سارداوکار ردیابی می‌شوند. دانکن و فریمن‌ها خود را قربانی می‌کنند تا به جسیکا، پاول و کاینز اجازه دهند از تشکیلات فرار کنند. کینز از آن ها جدا می شود و یک کرم شنی را برای سوار شدن صدا می کند، اما او توسط سربازان سارداوکار در کمین قرار گرفته و کرم همه آنها را می بلعد. پاول و جسیکا به عمق صحرا می‌رسند و با فریمن ها، از جمله استیلگار و چانی، دختری که در رؤیاهای پاول وجود داشت، ملاقات می‌کنند. جنگجوی فرمن جیمیس به پذیرش آنها اعتراض می کند و توسط پاول در یک دوئل آیینی به مرگ کشته می شود. بر خلاف میل جسیکا، پاول اصرار دارد که به فریمن بپیوندد تا هدف پدرش برای برقراری صلح در آراکیس را محقق کند.