عملیات شهید سلیمانی
عملیات شهید سلیمانی یک عملیات نظامی در ۱۸ دی ۱۳۹۸ بود که طی آن، نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با پرتاب شماری موشک‌های بالستیک از کرمانشاه، پایگاه عین‌الاسد در استان الانبار عراق و پایگاهی در اربیل را که محل استقرار نیروهای آمریکایی بودند، هدف قرار داد. جمهوری اسلامی ایران این حمله موشکی را پاسخ به حمله آمریکا به فرودگاه بغداد دانست که منجر به کشته شدن قاسم سلیمانی و همراهانش شد. این عملیات در ساعت ۱:۲۰ بامداد یعنی همان ساعت هدف قرار گرفتن خودروی قاسم سلیمانی و چند ساعت پیش از دفن او انجام شد.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی همچنین به جز حمله به پایگاه عین‌الاسد، از حمله موشکی به یک پایگاه نیروهای آمریکایی در نزدیکی فرودگاه اربیل در منطقه کردستان عراق نیز خبر داد.
عملیات در اجرای دستور سیدعلی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران صورت گرفت.
خامنه‌ای در پیامی گفته بود: «انتقام سختی در انتظار جنایتکارانی است که دست پلید خود را به خون او و دیگر شهدای حادثهٔ دیشب آلودند.» ۱۳۹۸/۱۰/۱۳
پایگاه اطلاع‌رسانی او شروع به انتشار پوسترهایی بعنوان لوح انتقام سخت نمود.
بعضی از رسانه‌های نظام جمهوری اسلامی ایران ادعا کردند: «سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با توجه به فرمان علی خامنه‌ای و خواست مردم ایران، در پی ترور شهید سپهبد قاسم سلیمانی انتقام سخت را از آمریکایی‌ها گرفت.»
در روز پنج شنبه ۱۹ دی امیرعلی حاجی‌زاده فرمانده نیروی هوافضای سپاه پاسداران طی نشستی خبری به تشریح جزئیات این حمله پرداخت. وی از پرتاب ۱۳ موشک از طراز قیام و فاتح ۳۱۳ برای انهدام اهداف از پیش تعیین شده به سوی پایگاه عین‌الاسد خبر داد. همچنین با بیان اینکه امکان هدف قراردادن آسایشگاه و محل استقرار نیروهای آمریکایی نیز برای سپاه پاسداران وجود داشته، اما حاجی زاده هدف این عملیات را نه کشتن افراد بلکه ضربه زدن به ماشین جنگی، مرکز کنترل و فرماندهی، یگان‌های پهپادی بالگردی و مجموعه امکانات خط پروازی آمریکا در این پایگاه بیان کرده‌است. حاجی زاده با اشاره به اینکه نیروهای آمریکایی در آماده‌باش کامل قرار داشتند گفت که «تا پیش از انجام عملیات ۱۲ فروند هواپیمای بدون سرنشین و تعدادی هواپیمای باسرنشین از پایگاه عین‌الاسد مراقبت می‌کردند اما هیچ واکنشی به حمله نشان نداند.» وی همچنین از یک عملیات جنگ الکترونیک پس از اتمام عملیات موشکی خبر داد. به گفته وی پس از انجام عملیات موشکی، نیروهای آمریکایی توسط دوربین‌های ۸ فروند پهپاد ام‌کیو-۹ که بر فراز منطقه بودند، در حال رصد و مخابره لحظه‌ای وقایع پایگاه بودند. اما نیروهای سپاه پاسداران طی یک عملیات جنگ الکترونیک که به فاصله ۱۵ دقیقه پس از عملیات موشکی آغاز شد، همه هواپیماهای بدون سرنشینی را که بر فراز منطقه عین‌الاسد در حال پرواز بودند برای لحظاتی از کنترل نیروهای آمریکایی خارج کرده و راه‌های ارتباطی آن‌ها از جمله ارتباطات تصویری را از بین برده‌اند. وی همچنین اشاره کرد که پس از عملیات حداقل ۹ سورتی پرواز مجروح به کشور اردن و اسرائیل منتقل شده و تعدادی بالگرد شینوک نیز مجروحان را به بیمارستان آمریکا در بغداد منتقل کرده‌اند.
حسین سلامی نیز دربارهٔ این عملیات گفت: «برای تلفات انسانی هدف گذاری نکردیم. کشتن سربازان دشمن اهمیتی نداشت اما تجهیزات راهبردی دشمن آنجا وجود داشت که اهداف ما بودند». وی همچنین افزود که در شب عملیات دو موشک در خاک ایران از کار افتاده و سقوط کردند. گزارش‌های خبرگزاری‌ها نیز نشان می‌دهد که دو موشک دیگر در منطقه هیتان در غرب شهر هیت عراق سقوط کردند و منفجر نشدند.
مقامات عراق، فنلاند و دانمارک اعلام کردند که از حملهٔ موشکی ایران به پایگاه‌های نظامی آمریکا خبر داشتند. عراق اعلام کرد که ایران، پیش از حملهٔ موشکی خود به پایگاه‌های آمریکایی، به مقامات عراقی اعلام کرده بود که می‌خواهد حمله‌ای در درون خاک این کشور انجام دهد. نظامیان فنلاندی حاضر در عراق نیز اعلام کردند پیش از حملهٔ ایران، هشداری دریافت کرده بودند. بنابر اعلام مقامات این کشور نیروهای فنلاندی حاضر در پایگاه اربیل، پیش از حملات موشکی ایران راهی پناهگاه شده‌اند و آسیبی ندیده‌اند. رئیس ستاد ارتش دانمارک نیز در گفتگویی با شبکه دو تلویزیون این کشور روز جمعه ۱۰ ژانویه اعلام کرد که این کشور شش ساعت پیش از آغاز حمله موشکی ایران علیه پایگاه‌های نظامی آمریکا در عراق در جریان این حمله قرار گرفته‌است. او همچنین گفت که «من نمی‌خواهم به جزئیات بیشتر در مورد اینکه چگونه به ما هشدار داده شد، بپردازم.»
یکی از فرماندهان نیروهای آمریکایی مستقر در «عین‌الاسد» در عراق، بنام سرهنگ «تیم گرلند» به خبرگزاری فرانسه گفت نیروهای آمریکایی ساعت‌ها پیش از پرتاب موشک‌ها از این عملیات آگاهی داشتند و در نتیجه کلیه نفراتشان به پناهگاه رفته بودند. وی گفت: «پرتاپ موشک برای نمایش، کاری بی‌سابقه است».
سرهنگ آنتوانت چیس، فرمانده پایگاه عین‌الاسد، ۲٫۵ ساعت پیش از اصابت موشک به پایگاه به نیروهایش در ساعت ۲۳ شب ۱۶ دی دستور داده بود که به پناهگاه بروند. سرهنگ میلز کگینز، یک سخنگوی ائتلاف در عین‌الاسد نیز به خبرنگاران گفت ساعت ۲۳ و ۳۰ دقیقه شب نسبت به احتمال یک حمله موشکی قریب‌الوقوع آگاه بودیم. همچنین دو نظامی عراقی به خبرگزاری رویترز گفتند که ۸ ساعت پیش از حمله موشکی سپاه پاسداران، سربازان عراقی و آمریکایی مشغول انتقال تسلیحات و نظامیان مستقر در عین‌الاسد به سنگرهای مستحکم و امن بودند.
یک افسر اطلاعات عراقی گفت نیروهای آمریکایی از حمله کاملاً آگاه بودند و زاغه‌ها ساعت‌ها پیش از شلیک موشک تخلیه شده‌بودند. سخنگوی فرماندهی کل نیروهای مسلح عراق، سرتیپ عبدالکریم خلف طی بیانیه‌ای اعلام کرد ما پیام شفاهی و رسمی از ایران دریافت کرده بودیم و تماس‌های داخلی و خارجی متعددی برای مهار موضوع و عدم ورود به جنگی دوباره انجام گرفت.
ایندیپندنت فارسی طی مقاله‌ای با عنوان «حمله موشکی سپاه با آمریکا هماهنگ شده بود» نوشت شلیک موشک سپاه پاسداران به پایگاه‌هایی در عراق با میانجیگری قطر و عمان با نیروهای آمریکا هماهنگ شده‌بود که هم انتقام ایران را بازتاب دهد و هم خسارتی به نیروهای آمریکایی وارد نشود.
کنت مکنزی فرمانده فرماندهی مرکزی آمریکا در مارس ۲۰۲۱ در گفتگویی با سی بی اس گفت آمریکایی‌ها بر اساس یک ارزیابی اطلاعاتی از آماده شدن ایران برای حمله به این پایگاه پی برده بودند. ارتش آمریکا اعلام کرد که ایران در روز حمله در حال جمع‌آوری اطلاعات از عکس‌های ماهواره‌های تجاری برای رصد فعالیت آمریکایی‌ها در این پایگاه بود. مکنزی گفت عامدانه از تخلیه سریع نیروها و تجهیزات هوانوردی خودداری شده تا اطمینان حاصل شود ایران آخرین عکس‌های ماهواره ای را برداشته و اطلاعات در دسترس آن تاریخ گذشته بوده. مکنزی گفت ایران در آن عکس‌ها نیروها را در حال کار در پایگاه و هواپیماها را در آن می‌دیده ولی در زمان شلیک موشک‌ها وضعیت به این گونه نبوده؛ نیمی از نیروها و بسیاری از هواپیماها تخلیه شده و بسیاری از نیروها که برای دفاع از مواضع ماندند در پناهنگاه‌های مستحکم سنگر گرفتند. ارتش آمریکا در ۱ مارس ۲۰۲۱ ویدئوهایی از اصابت موشک‌ها یکی از پس دیگری به پایگاه منتشر کرد. سربازانی که در پایگاه مانده بودند تصور می‌کردند کشته خواهند شد ولی حمله بدون تلفات پایان یافت.
بنابر گزارش پنتاگون، هیچ آمریکایی در این حمله کشته نشده‌است. مقامات امنیتی عراق نیز از عدم تلفات نیروهای عراقی در این حمله خبر داده‌اند. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا در سخنرانی رسمی خود گفت که هیچ‌یک از نیروهای آمریکایی یا عراقی در این حمله آسیبی ندیده‌اند. ترامپ همچنین آسیب‌های وارده به تأسیسات و ساختمانها را ناچیز دانست. به گزارش رویترز براساس ارزیابی‌های اطلاعاتی، ایران به‌طور عمدی طوری هدف‌گیری کرده بود که نیروهای آمریکایی را مورد اصابت قرار ندهد. نوت گینگریچ رئیس سابق مجلس نمایندگان آمریکا در مصاحبه با فاکس نیوز گفت «به نظر من کاری که انجام دادند به شدت دقیق و برنامه‌ریزی شده‌بود و آنها عمداً از کشتن آمریکایی‌ها خودداری کردند و به نحوی آنها بدون هیچ تلفات انسانی قدرت نمایی کردند» علاوه بر آمریکایی‌ها، دیگر نیروهای حاضر در پایگاه، استرالیا، کانادا، دانمارک، فنلاند، لیتوانی، نروژ، و لهستان هم تأکید کردند که به نیروهای آنان در این حمله هیچگونه آسیبی وارد نشده‌است. محمد بارکیندو، دبیرکل اُپک نیز اعلام کرد به تأسیسات نفتی عراق آسیبی وارد نشده‌است.
چند روز پس از حادثه بسیاری از خبرگزاری‌های دولتی و مستقل کشورهای مختلف برای تهیه گزارش به داخل این پادگان رفتند و تأکید کردند در این حادثه کسی کشته نشده‌است.
بر اساس گزارش واشینگتن‌پست، یک مقام نظامی که در پایگاه عین‌الاسد حضور داشت گفته‌است که «در نتیجه این حملات موشکی، دست کم دو نظامی آمریکایی از پنجره یک برجک به بیرون پرتاب شده و ده‌ها نفر دیگر نیز از حال رفتند.» چند روز بعد، بر اساس گزارش رویترز، سران ارتش آمریکا یک هفته پس از حمله موشکی ایران، از علائم آسیب مغزی ناشی از انفجار موشک در ۱۱ نفر از نظامیان خود در این پایگاه مطلع شده‌اند.
در تاریخ ۲۹ ژانویه، مقام‌های پنتاگون اعلام کردند که حدود ۲۰۰ نظامی آمریکایی که در زمان حمله در منطقه انفجار بودند تحت آزمایش قرار گرفته‌اند. از میان این تعداد، ۵۰ نفر دچار صدمات مغزی ناشی از انفجار تشخیص داده شده‌اند که ۳۲ نفر از آنها پس از درمان در عراق به خدمت بازگشتند. به گفته پنتاگون، پرونده پزشکی باقی نظامیان نیز در حال ارزیابی است.
در آخرین گزارش در ۱۰ فوریه، پنتاگون اعلام کرد که علائم آسیب مغزی در میان سربازان این پایگاه به ۱۰۹ نفر افزایش یافته‌است و از این تعداد ۷۶ نفر نیز پس از بررسی‌های لازم به خدمت بازگشته اند.
در ۹ دسامبر ۲۰۲۱، سی‌بی‌اس از اعطای ۳۹ نشان افتخار با عنوان قلب ارغوانی به سربازان آسیب دیده در جریان این عملیات خبر داد.
در مقابل این گزارش‌ها، خبرگزاری فارس چند ساعت پس از شروع حمله، به نقل از «یک مقام آگاه» در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مدعی شد که «تلفات این حمله، ۸۰ کشته و حدود ۲۰۰ نفر زخمی بوده‌است.» امیرعلی حاجی‌زاده فرمانده نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که اجرای عملیات را برعهده داشته، با وجود تأیید این شمار تلفات گفت «می‌توانستیم آسایشگاه و محل استقرار نیروها را هدف قرار دهیم، اما به دنبال کشتن افراد نبودیم بلکه در صدد ضربه زدن به ماشین جنگی و مرکز فرماندهی و کنترل آنها بودیم.» حاجی زاده گفت «[اگرچه] ما در این عملیات دنبال کشتن کسی نبودیم، [با این حال در طی این عملیات] حتماً ده‌ها نفر کشته و زخمی شده‌اند». وی در رد ادعای خالی بودن پایگاه عین‌الاسد، صحبت از در دست داشتن اسنادی نمود که اثبات می‌کند پس از عملیات موشکی سپاه حداقل ۹ سورتی پرواز مجروح از این پایگاه به اردن و اسرائیل منتقل شد و تعدادی بالگرد شینوک مجروحان را به بیمارستان آمریکا در بغداد منتقل کردند»
صدا و سیمای ایران نیز در روز ۱۸ دی ماه تصاویری را تحت عنوان «نخستین تصاویر از داخل پایگاه عین‌الاسد» پخش کرد و گفت: «امروز برای نخستین بار تصاویری از داخل پایگاه عین‌الاسد منتشر شد که لحظه برخورد موشک‌های ایرانی را نشان می‌دهد و در این تصویر صدای نظامیان آمریکایی نیز شنیده می‌شود.» این تصاویر نشان از وحشت افراد حاضر و انفجارهای بزرگ در محل حادثه بود. اما بررسی کارشناسان نشان داد که این ویدئو پخش شده توسط صدا و سیما ربطی به حمله موشکی ایران نداشته‌است، بلکه ترکیبی از تصاویر حمله یک موشک به شهری در فلسطین در تاریخ ۱۲ نوامبر ۲۰۱۸ و انفجار ایستگاه گازی در چین در ۱۴ اگوست ۲۰۱۵ بوده‌است که در اینترنت موجود هستند. همچنین صدا و سیما و رسانه‌های درون ایران نیز، با انتشار تصویر سندی مدعی شدند که در آن مسئول آمریکایی تلفات آمریکا از حمله موشکی سپاه به عین‌الاسد را لیست کرده و در اختیار یکی از نمایندگان مجلس آمریکا قرار داده‌است. در این سند ذکر شده‌است که در جریان حمله موشکی ایران به پایگاه نظامی الاسد در عراق ۱۳۹ نفر کشته و ۱۴۶ نفر مجروح شده‌اند. با بررسی کارشناسان مشخص شد که این سند جعلی است. سپس برخی رسانه‌های درون ایران نیز مورد تأیید نبودن سند را پذیرفتند.
صدا و سیما و رسانه‌های رسمی در ایران حداقل در شش مورد به جعل خبر دربارهٔ این عملیات و تلفات آن پرداختند یا اخبار جعلی را به عنوان حقیقت بازنشر کردند. برخی از این اخبار جعلی، ساختاری نسبتاً پیچیده دارند که اثبات ساختگی بودن آنها نیازمند تحقیق است. در یک مورد، ۲۴ ساعت پس از حملهٔ موشکی ایران به پایگاه الاسد، کانال تلگرامی متعلق به سپاه پاسداران تصویری جعلی از سایت نیوزویک منتشر کرد که در آن نوشته شده بود: «سایت نیوزویک در ساعات ابتدایی حمله تعداد سربازان به هلاکت رسیده آمریکایی را حداقل ۲۷۰ نفر برآورد کرده‌است». اما این بخش از خبر دقایقی بعد حذف می‌شود. مورد دوم جعل حساب کاربری توییتر جک خوری، خبرنگار اسرائیلی بود. این حساب جعلی مدعی شد بر اساس گزارش‌های رسیده از سوی هاآرتص، هواپیمای حامل ۲۲۴ سرباز مجروح آمریکایی در حمله موشکی ایران به عین‌الاسد در تل‌آویو، اسرائیل فرود آمده‌است. مورد سوم جعل نامه منسوب به پنتاگون بود. سایت مصاف، نزدیک به علی‌اکبر رائفی‌پور که جزو اولین رسانه‌های ایرانی بود که این خبر را بازتاب داده بود، در توضیحی پذیرفت که این نامه جعلی است و «سند مورد تأیید نمی‌باشد». مورد چهارم ویدئویی است از تماس تلفنی ساختگی پدر یک سرباز آمریکایی با برنامهٔ واشینگتن ژورنال از تلویزیون C SPAN که توسط صدا و سیما به عنوان شاهدی از وجود تلفات در عین‌الاسد بازتاب داشت. مورد پنجم تصاویر جعلی مربوط به انفجار پایگاه عین‌الاسد بود که در صدا و سیما پخش شد و در اصل مربوط به «انفجار گاز در تابستان ۲۰۱۵ در تیان‌جین چین» و «سقوط موشک‌های فلسطینی در اشکلون اسرائیل» بود. مورد ششم نیز که توسط باشگاه خبرنگاران جوان در صدا و سیما پخش شد، «انتقال نظامیان و تجهیزات آمریکایی در سوریه پس از حملات موشکی ایران به عین‌الاسد» بود. در این ویدیو تعدادی کامیون و تانکر سوخت دیده می‌شوند که هیچ‌کدام شباهتی به ماشین حمل تجهیزات یا نیروهای نظامی ندارند و به‌طور مشخص یکی از این کامیون‌ها مربوط به یک شرکت حمل و نقل اروپایی به اسم «بنی لوز» (Benny Looze) است که لوگوی آن پشت یکی از کامیون‌ها درج شده‌است.
دیوید اشمرلر کارشناس مؤسسه جیمز مارتین سنتر در مصاحبه با رادیو فردا گفت که موشک‌های ایران دقیق‌تر از آنچه تصور می‌شود بوده‌است.
بنیاد بررسیهای جهانی میدلبری نیز تصاویر ماهواره ای از آشیانه‌های هواپیما که توسط موشک‌های ایران تخریب شده منتشر کرد.
روزنامه وال استریت ژورنال نیز نوشت که حمله ایران به پایگاه‌های آمریکا در عراق در کنار حمله به تأسیسات آرامکو عربستان در سپتامبر قبل با مشارکت ایران، یک زرادخانه موشکی را معرفی کرد که با کمالِ بلوغ، همراه با دقت و دارای قابلیت تهدید و بازدارندگی در برابر دشمنان منطقه ای ایران است. روزنامه واشینگتن پست با استناد به مقامات عالی‌رتبه دولت آمریکا اعلام کرد که ایران با سنجیدگی و دقت هدف‌گیری کرده‌است تا از خسارت شدید و آغاز جنگ گسترده خودداری شود.
به ادعای یک رسانه ایرانی فردریک پلیتجن خبرنگار شبکه سی‌ان‌ان در تهران پس از سخنرانی ترامپ پیرامون این حمله گفت: «ایرانی‌ها با این حمله موشکی نشان دادند که توان پاسخ دادن به آمریکا را دارند… ایرانی‌ها همچنین نشان دادند که تسلیحات بسیار پیشرفته‌ای ساخته‌اند که می‌توانند با آن اهدافی در خارج از کشور را هدف قرار دهند.» سخنرانی ترامپ پس از حمله موشکی ایران که ایران را به همکاری در مقابله با داعش فراخوانده بود، از سوی رسانه‌های داخلی ایران عقب‌نشینی و ضعف وی از تهدید نظامی ایران تحلیل شد.
برخی نیز این پاسخ جمهوری اسلامی را با توجه به اینکه از قبل به نیروهای خارجی اطلاع داده شده، صرفاً یک حرکت نمایشی همراه با بزرگنمایی و دروغ‌های بسیار برای راضی کردن افرادی می‌دانند که به آنها وعده انتقام سخت داده بودند.
«ایران اینترنشنال» هزینه ساخت موشک‌های بالستیک کوتاه‌برد ایرانی را «طبق گزارش‌ها رقم‌های متفاوت یک تا دو میلیون دلار برای هر واحد از موشک «فاتح ۳۱۳» و ۱۰۰ تا ۳۰۰ هزار دلار برای «قیام» برآورد کرده‌است». بنا بر تحلیل این خبرگزاری، «با جمع آمار مربوط به هزینه ساخت، انتقال، نگهداری و پرتاب این موشک‌ها برآورد مالی نشان می‌دهد نیروهای نظامی جمهوری اسلامی در شرایط تنگنای مالی و بودجه‌ای کشور ده‌ها میلیون دلار برای این حملات خرج کرده‌اند».
بنابر ادعاهای رسانه‌های نزدیک به سپاه پاسداران، ایران در حمله به این پایگاه از موشک‌های ایرانی فاتح و قیام استفاه کرد. موشک قیام به کلاهک بارانی و سامانه مختل کننده رادار مجهز بود که برای اولین بار از هر ۲ این مولفه‌ها در حمله استفاه می‌شد و بابت همین، به‌نظر مشرق، پدافند پایگاه آمریکا موفق به رهگیری آنان نشد.
شبکه المنار نیز گزارش داد که سامانه‌های دفاع هوایی آمریکا نتوانسته هیچ‌یک از موشک‌های شلیک شده از سمت ایران را رهگیری یا ساقط کند.