جام قهرمانی فوتبال ایران
جام قهرمانی فوتبال ایران رقابتی کشوری و سراسری در رشته فوتبال بود که در گروه مسابقات قهرمانی ایران برگزار می‌شد. این مسابقات رسمی بوده و زیر نظر فدراسیون فوتبال ایران برگزار می‌گردید.
نخستین دوره این مسابقات تحت عنوان جام قهرمانی فوتبال ایران ۱۳۳۶ در اصفهان برگزار شد که تیم تاج توانست عنوان قهرمانی را کسب کند.واپسین قهرمان این رقابت‌ها در سال ۱۳۴۸ نیز تیم پیکان بود. این رقابت‌ها از سال ۱۳۴۹ و با تغییرات جزئی در ساختار بازی‌ها، به سرآغازی برای شروع لیگ سراسری فوتبال باشگاهی در ایران تبدیل شد.
بعد از عضویت فدراسیون فوتبال ایران در فیفا، مسابقاتی به‌طور منسجم برگزار گردید و رفته رفته رقابت بین تیم‌های شهرستانی آغاز شد. از سال ۱۳۳۵ اولین مسابقات قهرمانی کشور بین تیم‌های اصفهان، تهران، تبریز، مشهد و آبادان به میزبانی مسابقات که در کرمان برگزار گردید که زمینه‌ساز آغاز رقابت‌های باشگاهی بین شهرستانی شد و از سال بعد رقابت‌ها با حضور باشگاه‌ها آغاز گردید.
نخستین تلاش‌ها برای برگزاری لیگ سراسری در ایران در دهه ۱۳۳۰ خورشیدی انجام شد. با نظر فدراسیون فوتبال ایران در شهریور ۱۳۳۶ یک دوره مسابقات کشوری بین نمایندگان استان‌ها در شهر اصفهان برگزار شد. تیم تاج تهران که در آن سال با اقتدار عنوان قهرمانی باشگاه‌های تهران را کسب کرده بود به عنوان نماینده باشگاه‌های فوتبال تهران راهی رقابتهای کشوری در اصفهان شد و طی انجام چندین رقابت و بدون شکست به فینال رقابتها رسید و در دیدار نهایی تیم کلونی تبریز (مموریال) را با نتیجه ۳–۰ مغلوب کرد و اولین قهرمان فوتبال ایران لقب گرفت.
در اواخر سال ۱۳۳۶ در اثر وقوع زلزله، مسابقات سال ۱۳۳۷ لغو گردید و بودجه این بازی‌ها به منظور کمک به زلزله زدگان واریز گردید.
در این دوره تیم کلنی تبریز توانست با شکست دادن حریفان قهرمان شود. شهر تهران در این دوره به دلیل لغو مسابقات لیگ تهران در سال قبل نماینده ای نداشت و مسابقات بدون حضور تیمی از تهران برگزار شد. این مسابقات بین منتخب استان‌ها، و بدون حضور تیم‌های باشگاهی برگزار شد.
تابستان سال ۱۳۳۹ , مسابقات سالیانه فوتبال قهرمانی کشور، طی دو مرحلهٔ مقدماتی و نهایی " به صورت جداگانه " برگزار شد. بدین صورت که ابتدا مرحلهٔ مقدماتی در شش منطقه، به صورت غیر متمرکز برگزار شد که در پایان تیمهای نخست هر یک از شش منطقه، به مرحلهٔ نهایی صعود کردند که در ساری برگزار شد. سپس تیم‌های صعود کرده، در یک تورنمنت به صورت متمرکز " دوره ای " با یکدیگر رقابت نموده تا قهرمان ایران در سال ۱۳۳۹ شمسی تعیین گردد.
در پایان دو مرحلهٔ یاد شده، تیم فوتبال باشگاه جم آبادان (شاهین آبادان) با شایستگی به عنوان نخست دست یافت و تیم فرهنگ قزوین به مقام دومی مسابقات دست یافت. بر این پایه در تاریخ فوتبال ایران، نام باشگاه فوتبال جم آبادان، بعنوان " نخستین تیم شهرستانی که به مقام قهرمانی ایران دست یافته " ثبت شده‌است.
این دوره در شهر مشهد برگزار گردید که تیم آریا مشهد توانست قهرمان شود و تیم منتخب تهران به مقام دوم رسید. همچنین تیم کلونی تبریز نیز به دلیل مسائل مالی از شرکت در این دوره انصراف داد.
در این دوره از مسابقات که مجدداً با میزبانی اصفهان برگزار می‌گردید تیم دارایی با شکست کلونی مموریال تبریز قهرمان جام قهرمانی فوتبال کشور شد.
در این سال به دلیل برگزار نشدن لیگ فوتبال تهران مسابقات اولین بار به صورت المپیک در رشته‌های مختلف برگزار شد اما جام قهرمانی فوتبال ایران برگزار نگردید.
این دوره از مسابقات به صورت بین استانی برگزار گردید و تیم‌های باشگاهی در آن حضور نیافتند. در پایان این دوره از مسابقات که به میزبانی مشهد انجام گرفت تیم منتخب تهران اول شد و تیم کلنی تبریز به مقام دوم رسید.
در سال ۱۳۴۳ مسابقات لیگ استان تهران نیمه کاره ماند و تیم تازه مطرح شده پاس که تا آن زمان صدرنشین لیگ تهران بود به عنوان نماینده تهران راهی مسابقات جام قهرمانی فوتبال ایران در ساری شد. تیم پاس در ادامه توانست قهرمان این رقابت‌ها شود و تیم‌های منتخب کهگیلویه و بویراحمد و کلنی تبریز به ترتیب دوم و سوم شدند.
در این سال این مسابقات برگزار نشد.
در این دوره از مسابقات که به میزبانی کرمان انجام گردید بازی‌ها از فروردین ۱۳۴۶ آغاز گردیدند. تیم فوتبال پاس به عنوان قهرمان جام باشگاه‌های تهران ۴۵–۱۳۴۴ در این مسابقات حاضر شد و توانست با شکست دادن تیم کلنی تبریز قهرمان این رقابت‌ها شود.
در سال گذشته رقابت‌های لیگ تهران برگزار نشد و تیم پاس به عنوان قهرمان جام حذفی فوتبال تهران به این مسابقات راه پیدا کرد. مسابقات در این سال در بندر پهلوی انجام شد که تیم پاس مجدداً توانست به مقام قهرمانی برسد و با ۳ قهرمانی پرافتخارترین تیم این رقابت‌ها شود.
در این دوره از مسابقات تیم فوتبال تازه تأسیس پیکان که در آن زمان با نام پیکان ناسیونال فعالیت می‌کرد توانست قهرمان جام قهرمانی فوتبال ایران شود. پیکان در آن سال چند تن از بازیکنان پرسپولیس و شاهین تازه منحل شده را به خدمت گرفته بود.
پس از ایجاد رقابت‌های طبقه‌بندی استانی در میان لیگ‌های استانی کشور، از سال ۱۳۴۹ این رقابت‌ها با تغییرات جزئی در ساختار بازی‌ها، به سرآغازی برای شروع لیگ سراسری فوتبال باشگاهی در ایران تبدیل شد و پس از شروع لیگ سراسری این مسابقات برای همیشه پایان یافت.