ناحیه هیبرید
ناحیه هیبرید در جایی به وجود می‌آید که دامنهٔ پراکنش دو گونه که توانایی ایجاد دورگه دارند باهم تداخل کرده و افراد دو گونه باهم آمیزش کنند. ناحیه هیبرید می‌تواند در موقعیت تکامل یک دودمان جدید نیز شکل بگیرد اما معمولاً علت به وجود آمدن آن تماس ثانویه ی دو جمعیت بعد از یک دوره جدایی جغرافیایی است. جدایی ای که باعث ایجاد تمایز یا گونه زایی در آنها شده‌است. ناحیه‌های هیبرید برای مطالعه ژنتیک گونه زایی بسیار مهم هستند. زیرا آنها می‌توانند نمونه‌هایی طبیعی تمایز و (گاهی) شارش ژنی بین جمعیت‌هایی باشند که جدایی تولید مثلی را نشان می‌دهند.
نواحی هیبرید نواحی هستند که فرزندان دورگهٔ دو تاکسون واگرا شده (گونه‌ها، زیرگونه‌ها یا اشکال ژنتیکی) به وفور در آنجا هستند و یک شیب در ترکیب ژنتیکی جمعیت از یک تاکسون به تاکسون دیگر وجود دارد. دو (یا بیشتر از دو) گونه تمایز یافته ژنتیکی یا دودمان‌هایی که در تشکیل یک ناحیه هیبرید شرکت دارند به عنوان اشکال والدینی (parental forms) شناخته می‌شوند. معانی دقیق ناحیهٔ هیبرید متفاوت اند؛ بعضی بر افزایش تنوع شایستگی‌ها در منطقه تأکید دارند، برخی بر متفاوت بودن هویت هیبریدها نسبت به والدین و برخی برخورد ثانویه را مد نظر قرار می‌دهند. وسعت چنین مناطقی می‌تواند بین ده‌ها یه صدها کیلومتر متفاوت باشد. شکل نواحی (شیب‌ها) می‌تواند ملایم و تدریجی(gradual) یا حالت پله ای(stepped) داشته باشد. علاوه بر این نواحی هیبرید می‌توانند کوتاه و موقتی یا بلند مدت باشند.
برخی نواحی هیبرید با مفهوم زیستی گونه تناقض ایجاد می‌کند. یعنی مفهومی که طبق آن، گونه (زیست‌شناسی) به عنوان جمعیتی از افراد شناخته می‌شود که نتیجه تولیدمثل آنها با هم فرزندانی زایا است. بر اساس این تعریف هر دو شکل والدینی که حداقل کسری از زمان نسلی زایا داشته باشند به عنوان اعضای یک گونه شناخته می‌شوند. با این حال غالباً دو جمعیت یا گونه مادری به صورت کاملاً مجزا از هم باقی می‌مانند که با مفهوم جایگزین شدهٔ حال حاضر مطابقت دارد. این مفهوم جدید و جایگزین شده، گونه را به عنوان یک تاکسا در نظر می‌گیرد که توانسته هویت خود را علی‌رغم شارش ژن حفظ کند.
شیب نواحی هیبرید برای هریک از جمعیت‌ها در طول یک جدایی بین دو جمعیت والدینی یا گونه ای می‌تواند بوسیله جمع‌آوری فراوانی الل‌های تشخیصی(diagnostic) یا صفات ریختی مشاهده شود. گاهی شیب‌ها یک منحنی s شکل را شکل می‌دهند که می‌تواند بسته به نسبت بقای هیبریدها به نوترکیبی ژنها، عریض (تدریجی) یا کم عرض (تند) باشد. نواحی هیبریدی که از یک تاکسون به تاکسون بعدی هیچ‌یک از مراحل گذار معمول را نشان نمی‌دهند اما اشکال والدینی پراکنش منقطع(patchy) و زیرجمعیت‌ها تاریخچه دورگه زایی را نشان می‌دهند به عنوان نواحی هیبرید موزاییک شناخته می‌شوند.
نواحی هیبرید می‌توانند اولیه یا ثانویه باشند. ناحیهٔ هیبرید اولیه جایی اتفاق می‌افتد که واگرایی بین جمعیت‌های مجاور هم از گونه ای که قبلاً همگن بوده در حال وقوع است که ممکن است منجر به گونه زایی پاراپاتریک شود. زمانی که جمعیت در حال گسترش در دو منطقه مجاور هم است ممکن است ناگهان وارد یک محیط متفاوت شود. طی سازگار شدن به محیط جدید، جمعیت‌های مجاور به حالت پاراپاتریک شروع به واگرایی می‌کنند. نقطه برخورد بین جمعیت قدیمی و جمعیت جدیدتر یک شیب پله ای(stepped) فرضی است اما با توجه به پراکنش در طول خط، دورگه زایی اتفاق می‌افتد و ناحیهٔ هیبرید ایجاد می‌شود. ناحیهٔ هیبرید ثانویه از برخورد ثانویه بین دو جمعیتی که قبلاً آلوپاتریک بوده‌اند رخ می‌دهد. در عمل تشخیص برخورد اولیه یا ثانویه با مشاهده یک ناحیهٔ هیبرید می‌تواند دشوار باشد. اکثر نواحی هیبرید مشخص، به عنوان ثانویه فرض می‌شوند.
یکی از فرم‌های ناحیه هیبرید جایی اتفاق می‌افتد که یک گونه دچار گونه زایی آلوپاتریک شده و دو جمعیت جدید توانسته‌اند بعد از یک دورهٔ جدایی جغرافیایی دوباره با هم برخورد کنند؛ لذا دو جمعیت در منطقه برخورد تولید مثل کرده و هیبریدهایی دارای مجموعه ای از آلل‌های متفاوت برای هر جمعیت ایجاد می‌کنند. بدین طریق، ژن‌های جدید از هر سو به ناحیهٔ هیبرید شارش می‌کنند. ژنها همچنین می‌توانند دوباره طی برخورد بین افراد جمعیت دورگه‌ها و فراد جمعیت والدینی (غیر هیبریدی)(تداخل ژنتیکی) به داخل جمعیت‌های جدا شارش یابند. این پروسه منجر به شکل‌گیری یک شیب بین دو فرم خالص در ناحیهٔ هیبرید می‌شود. در مرکز چنین شیبی، هیبریزایم‌ها به‌طور شایع پیدا می‌شوند. این‌ها آلل‌هایی هستند که معمولاً در هر دو گونه نادر اند ولی احتمالاً با توجه به درفت ژنتیکی(genetic draft) روی ژن‌ها در رابطه با شایستگی دورگه‌ها، در جایی که بیشترین دورگه‌ها ایجاد شده‌اند فراوانی این گونه آلل‌ها حداکثر است.