جمهوری مسیحی
جمهوری مسیحی حکومتی است که هم مسیحی است و هم جمهوری‌خواه. در قرن بیست و یکم، یگانه کشورهای جهان که نوع نظام آن جمهوری بوده و مسیحیت دین مستقر آن‌ها است عبارت اند از: آرژانتین، کاستاریکا، فنلاند، یونان، ارمنستان، ساموآ، ایسلند و مالت. برخی از جمهوریت‌های دیگر مثل گرجستان، پرو، گواتمالا، پاناما، السالوادور و پاراگوئه، به مسیحیت اعتبار یا ترجیح بیشتری می‌دهند، اما آن را به عنوان دین مستقر حکومتی نپذیرفته‌اند. سایر کشورها مثل مجارستان و زامبیا خود را کشورهای مسیحی توصیف می‌کنند.
لاک در «"نامه‌ای در مورد مدارا"» نوشت: «در انجیل هیچ چیزی به نام مشترک‌المنافع مسیحی نیامده است». با این جمله منظور او این بود که بر اساس مسیحیت نمی‌شود یک اقتدار با اعتبار شکل داد. روسو، در کتاب «"قرارداد اجتماعی"» (در کتاب ۴، فصل ۸)، این موضوع را بیان کرده و گفته‌است «من زمانی که گفتم «جمهوری مسیحی» در اشتباه بودم؛ این دو کلمه نقطه مشترکی با هم ندارند». با این حال، آنچه روسو می‌خواست بیان کند چیز دیگری است و آن این‌که نمی‌توان ادعا کرد که یک هویت مدنی را می‌توان از قالب بنام مسیحیت بدست‌آورد. «دیوید والش»، بنیان‌گذار «مؤسسه ملی رسانه‌ها و خانواده»، تأیید می‌کند که آنچه روسو اعتراف کرده و استدلال می‌کند «بیشتر مسیحیان بالاخره با او هم‌نظر خواهند بود که 'جمهوری مسیحی' در بین خود تناقض دارد» و این دو در «حکومت‌های واقعی یک رابطه ناآرام بین هم دارند و انسجام اجتماعی اغلب به قیمت جهانی سازی مسیحیت بدست آمده‌است»، واقعاً «یک تنش واقعی… میان مسیحیت و نظام سیاسی وجود دارد». «رابرت نیلی بیلا» مشاهده کرده‌است که بیشتر نظریه‌پردازان بزرگ جمهوری‌خواه جهان غرب، از ماکیاولی (تفصیلات بیشتر بعداً) گرفته تا الکسی دو توکویل، با نگرانی‌های روسو در مورد متقابل بودن ماهیت جمهوری‌خواهی و مسیحیت، دیدگاه مشترک دارند.
تز روسو این است که این دو با هم ناسازگار اند چون هر یک برای انسان با فضیلت، خواست‌های مختلفی را بیان کرده‌اند. به گفته روسو مسیحیت، برای اقتدار و پذیرش تقاضای تسلیمی دارد (دانش‌مندان به آن اصطلاح «بندگی» یا «برده‌گی» را به کار برده‌اند) و مستلزم تمرکز بر امور غیردنیایی است؛ در حالی‌که جمهوریت اشتراک می‌خواهد نه تسلیمی و مستلزم تمرکز بر امور دنیوی است. موضع روسو در مورد مسیحیت یک موضع جهانی نیست. در واقع این امر در کنار دیگران، توسط دوست‌اش «آنتوان ژاک روستان» در پاسخی به "قرارداد اجتماعی" رد گردیده‌است.
پایه و اساس تز روسو بر نوشته‌های قبلی نیکولو ماکیاولی، که روسو او را «bon citoyen et honnête homme» می‌خواند و در کنار مونتسکیو یکی از منابع فلسفه جمهوری خواهی روسو هستند، استوار است. ماکیاولی در Discoursi خود مشاهده می‌کند که مسیحیت در عمل به ایدآل‌های بنیادی خود نرسیده‌است و زمانی که با آرمان‌های سیاسی سکولار یک‌جا شود منجر به فساد می‌شود و چیزی از آن بیرون می‌شود که نه دین خوب است نه سیاست خوب. علاوه بر آن، او استدلال می‌کند، در حالی‌که مسیحیت مانع عشق یک شخص نسبت به کشورش نمی‌شود، از شهروندان می‌خواهد تا آسیب به حکومت جمهوری را تحمل کنند و بیان می‌کند که بهترین فضیلت مدنی در رابطه با یک جمهوری این است که به دشمنان جمهوریت رحم نکنی و همه ساکنان شهر مقابل را بعد از شکست‌دادنشان بکشی یا به بردگی بگیری.
اگرچه نویسندگان کلاسیک، منبع اساسی ایدیولوژیکی جمهوری ایتالیا در اروپای شمالی بوده‌اند، برای ایجاد جمهوریت‌های جدید، از اصلاحات پروتستانی به‌عنوان توجیه می‌تواند استفاده شود. الهی‌شناسی کالوینیست از مهم‌ترین آن‌ها است، که در کنفدراسیون سوئیس، یکی از بزرگ‌ترین و قدرت‌مندترین جمهوری‌های قرون وسطایی، ایجاد شده‌است. ژان کالوین خواستار حذف نظام سلطنتی نشد، بلکه او دکترینی را توسعه داد که انسان مؤمن حق دارد نظام‌های سلطنتی غیر دینی را سرنگون سازد. کالوینیسم هم‌چنین از مساوات‌خواهی و مخالفت با نظام مورثی حمایت کرد. مدافع از جمهوریت‌ها در نوشته‌های اوگنو در جریان جنگ‌های مذهبی فرانسه، دیده شده‌اند.
کالوینیسم در شورش‌های جمهوری‌خواهی در انگلستان و هلند نقش مهمی را بازی کرد. همانند ایالت شهرهای ایتالیا و «اتحادیه هانسیاتیک»، هردو کشور مراکز مهم تجاری بودند که یک طبقه بزرگ بازرگانان از تجارت با دنیای جدید رونق می‌گرفتند. قسمت‌های اعظم جمعیت هر دو کشور کالوانیسم را پذیرفتند. در جریان شورش‌های هلند (که در سال ۱۵۶۶ میلادی آغاز یافت)، جمهوری هلند از رد حاکمیت اسپانیایی‌های هابسبورگ ظهور کرد. با این حال این کشور فوراً نوع نظام جمهوریت را نپذیرفت: در اعلامیه رسمی استقلال (مصوبه انحلال، ۱۵۸۱)، تاج و تخت پادشاه فیلیپ تنها خالی اعلام شد، قضات هلندی از «دوک آنژو»، ملکه الیزابت انگلستان و شاهزاده ویلیام اورنج، یکی بعد دیگر خواستند تا جانشین فیلیپ شوند. تا سال ۱۵۸۸ میلادی طول کشید تا استیت‌ها ("استاتن"، مجمع نمایندگان آن زمان) تصمیم گرفتند حاکمیت این کشور را به خود اختصاص دهند.
در سال ۱۶۴۱ میلادی جنگ داخلی انگلستان شروع شد. این شورش که توسط پیوریتن‌ها رهبری شده و بازرگانان لندن آن را تأمین مالی می‌کردند، مؤفقیت آمیز بوده و منجر به مشترک‌المنافع انگلستان و اعدام پادشاه چارلز اول گردید. در انگلستان جیمز هرینگتون، «آلگرنون سیدنی» و جان میلتون اولین نویسنده‌های بودند که خواستار رد نظام شاهی شده و نوع نظام جمهوریت را پذیرفتند. عمر مشترک‌المنافع انگلستان کوتاه بود و نظام شاهی دوباره احیا گردید. جمهوری هلند تا سال ۱۷۹۵ نام خود را حفظ کرد، اما در اواسط قرن هجدهم آن‌جا به‌طور واقعی سلطنتی شد. کالوینیست‌ها نیز برخی از اولین مهاجرین مستعمره‌های بریتانیا و هلند در آمریکای شمالی شدند.