گام دوم انقلاب
بیانیه گام دوم انقلاب بیانیه‌ای است که توسط رهبر جمهوری اسلامی ایران، سید علی خامنه‌ای به‌مناسبت چهلمین سالگرد پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ ایران در تاریخ ۲۲ بهمن ۱۳۹۷ صادر شده است و در آن بر «استمرار راه انقلاب ۵۷» در طِی دستاوردهای چهل سال گذشته می‌پردازد. او در این بیانیه با هدف «جهاد بزرگ برای ساختن ایران اسلامی » توصیه‌هایی ارائه می‌دهد. در این بیانیه، خامنه‌ای، مردم و به‌ویژه جوانان را مورد خطاب قرار می‌دهد و به توضیح و روشن کردن مسئلهٔ برداشتن «گام دوم» به سوی «آرمان های انقلاب ۵۷» در هفت فصل می‌پردازد.
هفت فصل این بیانیه به شرح ذیل است:
در شهریور ۱۳۹۹ بسیاری از سایت‌های خبری اعلام کردند که کمیسیون ماده ۱۰ قانون نحوه فعالیت احزاب و گروه‌های سیاسی، با تأسیس هر حزبی با عنوان «جمعیت گام دوم انقلاب اسلامی» مخالف است. این بررسی که با توجه به درخواست عبدالرحمن معاشر، رئیس هیئت مؤسس جمعیت گام دوم انقلاب انجام شده بود؛ به دلیل آنچه که احتمال بهره‌برداری سیاسی نامیده شد مورد قبول واقع نشد.این سند مرتبط با تلاش‌های جدید برای جوان‌گرایی تلقی شده‌ است.
در مورد بیانیهٔ گام دوم یکی از نقاط قابل تأمل تصویرسازی این بیانیه است. در تصویر مورد اشاره، قشرهای مختلف مردم از جمله روحانیون، بسیجیان، کارگران، پزشکان و پرستاران، مهندسان، ورزشکاران، فرهنگیان، هنرمندان، دانشجویان و … دیده می‌شوند. در این تصویر که در رسانه‌های ایران بازتاب زیادی داشت، حرکت رو به جلو و آغاز دههٔ پنجم انقلاب ۵۷ به تصویر کشیده شده‌ است. نکتهٔ دیگر این تصویرسازی پرچم‌داری یک زن از بین همهٔ قشرهای مختلف است، به‌گونه‌ای که پرچم ایران در دست یک زن ورزشکار برافراشته شده‌.
سید ابراهیم رئیسی رئیس جمهور ایران: بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی جزو مهمترین اسناد بالادستی می‌باشد. وی این بیانیه را بعنوان سندی جامع پیش‌روی شورای‌عالی انقلاب، دولت و تمام دست‌اندرکاران نظام جمهوری اسلامی ایران در قوای سه‌گانه و نهادهای مختلف می‌داند و تمام اقدامات تحولی بایستی مستند به آن باشند.
رئیس‌جمهور وقت ایران، حسن روحانی ضمن ارسال نامه‌ای به سید علی خامنه‌ای، بیانیهٔ گام دوم انقلاب را سبب پاک نمودن القائات دشمنان از چهرهٔ انقلاب ۵۷ دانست و بر این نکته تأکید کرد که دولت به‌سرانجام رساندن اهداف وی را در اولویت کارهای خود قرار می‌دهد. رئیس‌جمهور ایران همچنین اظهار داشت که همگی بایستی نسبت به این بیانیه برای برداشتن گام دوم انقلاب دارای احساس مسئولیت باشند و به آن عمل نمایند.
ناصر مکارم شیرازی در درس خارج فقه خود در ۸ اسفند ۱۳۹۷ در مسجد اعظم قم از بیانیه گام دوم انقلاب اعلام حمایت کرد و آن را بسیار دقیق و جامع دانست که برای ۴۰ سال آینده انقلاب، برنامه‌ای قوی و کاربردی دارد و با اجرای آن ایران می‌تواند در دنیا و منطقه قوی شود. او با جامع و راهگشا دانستن این بیانیه گفت که اکنون وقت آن رسیده‌ است که کارگروه‌های مختلفی برای محورهای هفت‌گانه تعیین شود و به‌صورت عملیاتی وارد کار شوند.
مهدی شب‌زنده‌دار عضو فقیه شورای نگهبان در جلسه درس خارج فقه خود با پرمغز، عالمانه و دلسوزانه خواندن این بیانیه اعلام کرد که هر روز در جلسات درس خود بخش‌های مهمی از این بیانیه را تبیین و تحلیل خواهد کرد.
محسن رضایی معتقد است بیانیهٔ گام دوم انقلاب را خدا به خامنه‌ای الهام کرده‌است.
۳۰۰۰ استاد دانشگاهی و اعضای جامعه علمی مراکز آموزش عالی و پژوهشی کشور، حمایتشان را از بیانیهٔ «گام دوم انقلاب» اعلام کردند. این استادان، ضمن اشاره به دغدغه‌های خود پیرامون وجود کم‌کاری و سهل‌انگاری، از قوای سه‌گانه خواستار ایجاد خط مشی‌های جهادی در ادارهٔ امور کشور به منظور اجرای صحیحِ این بیانیه شدند. آنها همچنین راهکارهای خود را با هدف بهبود پیدا کردن شرایط فعلی و محقق شدن اهداف انقلاب ۵۷ در آستانه ورود به دهه پنجم انقلاب، مطرح کردند.
مراد ویسی در رادیو فردا دربارهٔ موضوع گام دوم انقلاب نوشت «آیت‌الله خامنه‌ای در سیاست خارجی همیشه به وزارت خارجه در مقابل سپاه بی‌اعتنا بوده و سپاه را محور سیاست خارجی مطلوب خود می‌دانسته اما سخنرانی روز چهارشنبه او یک گام به پیش برای حذف غیررسمی وزارت خارجه و دیپلمات‌ها از قلب سیاست خارجی جمهوری اسلامی یعنی سیاست خاورمیانه‌ای و چالش با آمریکا و اسرائیل و عربستان بود.»
برخی منتقدین این اقدامِ رهبر جمهوری اسلامی را به‌تعبیری یک دست‌سازی و یکپارچه‌سازی بدنه حاکمیت و حذف برخی گروه‌ها و اشخاص می‌دانند. رد صلاحیت علی لاریجانی رئیس سابق مجلس شورای اسلامی و محمود احمدی‌نژاد رئیس‌جمهور سابق به‌گفته این افراد در پی این مهم صورت گرفته.