سنگ تراورتن سیلور
سنگ تراورتن یکی از زیباترین سنگ های ساختمانی است که به وفور توسط معماران و ساختمان سازان مورد استفاده قرار می گیرد. تراورتن های ایران بیشتر رنگ روشن دارند اما تراورتن های تیره رنگ نیز در این میان وجود دارند که جذابیت خاص خود را دارند. سنگ تراورتن سیلور از آن جمله است که با زمینه ی نقره ای تا سیاه خود، در میان تراورتن های ایرانی شاخص است. معادن عمده ی این تراورتن در شهرهای تکاب، آذرشهر و کاشان واقع شده اند. وجود رگه ها یا همان لایه بندی های روشن و تیره رنگ، یکی از شاخصه های مهم تراورتن سیلور است که زیبایی خاصی به این سنگ بخشیده است. در ادامه، ویژگی های مختلف تراورتن سیلور مورد بررسی قرار می گیرد.
زمینه ی تراورتن سیلور دارای دامنه ای از رنگ های نقره ای روشن تا خرمایی است. رنگ زمینه ی دودی تیره و روشن با موج ها و رگه های بسیار زیبای سفید، مشکی، نقره ای و گاهی زرد، موجب افزایش زیبایی تراورتن سیلور شده است. تراورتن سیلور تکاب در آذربایجان غربی و معادن آذر شهر در آذربایجان شرقی معمولاً با کیفیت بوده و قیمت بیشتری دارند؛ سنگ تراورتن سیلور کاشان نیز در جایگاه بعدی قرار دارد. اما دلیل ایجاد چنین رنگ هایی در لایه بندی سنگ تراورن سیلور چیست؟
آب چشمه های معدنی و تراورتن ساز غالباً پس از طی مراحلی از لایه های مختلف زمین عبور می کند و از محلی به نام مظهر چشمه به خارج جریان می یابد. آب های تراورتن ساز دارای سه منشأ سطحی ، عمقی و مخلوط اند. آب های با منشأ سطحی، که به آب های ژئوترمال معروف هستند، منشأ خارجی دارند و از فرو رفتن آب به عمق زمین و گاهی تا اعماق زیاد به وجود می آیند. وجود کوه های فراوان، چین خوردگی ها، و به خصوص شکستگی ها و گسل ها از عوامل مهم خروج آب چشمه های معدنی تراورتن ساز هستند.
تراورتن یک سنگ رسوبی است که در اطراف چشمه های آب گرم و گاهی رودخانه ها و جویبارها تشکیل می شود. در مجموع، تراورتن به عنوان یک سنگ رسوبی و کربناته ی غیر دریایی که در محیط های خشک درون قاره ای تشکیل می شود، به شمار می رود. تراورتن سیلور در اطراف چشمه های آب گرم به وجود می آید. در این مناطق، آب های جوی از طریق شکستگی های گسلی و درزه های توده های سنگ به داخل زمین راه پیدا می کنند و به نزدیک توده های آذرین که از قبل در منطقه تزریق شده اند می رسند. گرم شدن آب در اطراف توده های آذرین باعث می شود که چگالی آن کمتر شده و به سمت بالا یعنی سطح زمین حرکت کند.
آب های داغ که وضعیت اسیدی نیز دارند، در مسیر حرکت خود، بخش های سنگی مختلف را در خود حل می کنند. بخش عمده ی این سنگ ها کربناته هستند در نتیجه ترکیب شیمیایی غالب در محلول های گرمابی نیز کربناته خواهد بود. گرچه انحلال ترکیبات آهن دار نیز ممکن است اتفاق بیافتد. گاهی در این مسیر، مواد آلی تیره رنگ و دارای عنصر کربن نیز در سنگ ها وجود دارند که توسط محلول های داغ حل می شوند. خروج محلول های گرمابی از چشمه ها و رسوب آن ها در اطراف چشمه ها به صورت لایه ای اتفاق می افتد که در نتیجه ی آن، توالی رنگ های روشن تا تیره و گاهی زرد شکل می گیرد که از ویژگی های تراورتن سیلور است.
سنگ تراورتن سیلور، تقریباً ویژگی های فیزیکی و مکانیکی سایر تراورتن ها را دارد. این سنگ تخلخل نسبتاً کمی دارد؛ حفرات کوچک مقیاس در بافت این سنگ به چشم می خورد که وجود آن ها از جهات مختلف به عنوان مزیت به شمار می رود.
1)     وجود این حفرات در فرآیند نصب سنگ باعث می شود که اتصال ملات سیمانی با سنگ در نما به خوبی شکل گیرد و جدا شدن سنگ از نما کمتر شود.
2)     وجود حفرات باعث کاهش دانسیته (وزن واحد حجم) سنگ تراورتن سیلور می شود. این بدان معناست که سنگ نسبتاً سبک بوده و این موضوع در سبک سازی نما به عنوان یک مزیت محسوب می شود؛ به این ترتیب می توان از این سنگ در نمای قسمت های مرتفع ساختمان نیز استفاده کرد.
3)     عایق بودن نسبی تراورتن سیلور در برابر صوت و حرارت، حاصل وجود حفرات در بافت این سنگ است. امواج صوتی و جریان های همرفتی حرارت به کندی از فضای حفرات عبور می کنند در نتیجه هرچه حفرات سنگ بیشتر باشد، سنگ عایق بهتری خواهد بود.
4)     حفرات مذکور از آن جهت که بزرگ مقیاس هستند و با چشم دیده می شوند، اثرات مخرب ناشی از انجماد آب و تبلور نمک های مختلف را دفع می کنند. لذا استفاده از تراورتن سیلور در مناطق سردسیر که دارای فصول یخبندان هستند، می تواند مناسب باشد و سنگ در این شرایط دوام خوبی خواهد داشت.
موضوع دیگری که باید مورد توجه قرار گیرد، تغییر رنگ زمینه در سنگ تراورتن سیلور است. زمینه ی تیره ی نقره ای تا خرمایی این سنگ در مواجهه با نور آفتاب می تواند دچار تغییر رنگ شود و کیفیت اولیه ی خود را از دست دهد. به همین دلیل استفاده از این سنگ در نمای بیرونی ساختمان به ویژه در شهرهای کویری توصیه نمی شود. از سویی دیگر، گرچه این سنگ جذب آب بیشتری نسبت به تراورتن های متراکم تر دارد، اما زمینه ی تیره ی آن باعث می شود تا لک و جرم در ظاهر آن نمود پیدا نکند؛ لذا استفاده از تراورتن سیلور در محیط های مرطوب می تواند گزینه ی مناسبی باشد.
مقاومت فشاری، مقاومت کششی بیشتر شود و یا ابعاد آن کمتر در نظر گرفته شود.
1-    نمای اصلی ساختمان (به جز شهرهایی که دارای تابش زیاد نور آفتاب هستند مانند شهرهای کویری)
2-    نما و دیوار های داخلی ساختمان
3-    ساخت مصنوعات دکوراتیو
4-    محوطه سازی