دوروتی کویا
دوروتی کویا (Dorothy Kuya) (آوریل ۱۹۳۲–۲۳ سپتامبر ۲۰۱۳)، یک کمونیست، فعال حقوق بشر بریتانیایی اهل لیورپول، یکی از بنیان‌گذاران جنبش معلمان علیه نژادپرستی (TAR) و دبیرکل مجمع ملی زنان (NAW) بود. او از اعضای دائمی حزب کمونیست بریتانیای کبیر (CPGB) بود و همچنین به دلیل نخستین افسر روابط اجتماعی لیورپول و رهبری مبارزه با موفقیت برای تأسیس موزه بین‌المللی برده‌داری لیورپول به شهرت بیشتری رسید. کویا در اواسط دهه ۱۹۸۰ به عنوان رئیس انجمن اجیما مسکن سازی لندن تعیین شد و این سازمان را به بزرگ‌ترین شرکت تحت رهبری سیاه‌پوستان تبدیل کرد.
او از سوی رئیس موزه ملی لیورپول به عنوان بزرگ‌ترین مبارز لیورپول علیه نژادپرستی و تعصب نژادی «و یکی از چهره‌های تأثیرگذار در راستای مبارزه علیه نابرابری» توصیف شد.
دوروتی کویا در آوریل سال ۱۹۳۲ در شهر لیورپول چشم به جهان گشود. پدرش مردی سیاه‌پوست اهل سیرالئون و مادرش یک زن سفیدپوست بریتانیایی و از بومیان لیورپول بود. پدر او ناپدید شد و مادرش با مرد جوان نایجریایی که دوروتی او را پدرش فکر می‌کرد و نام دوم او «کویا» را بر خود گذاشت، دوباره ازدواج کرد. دوروتی کویا در منطقه لیورپول-۸ بزرگ شد؛ ناحیهٔ طبقه کارگر و یکی از قدیمی‌ترین محلات سیاه‌پوستان در انگلستان بود. خانواده کویا و همسایگان آن‌ها از تبعیض نژادی و بدترین روش زندگی و بی‌کاری در این شهر رنج می‌بردند. کویا با یادآوری از دوران طفولیت خود می‌گوید: «با تحمل سختی شما می‌توانید یک چهره سیاهی را در مرکز شهر لیورپول پیدا کنید که تنها ۲۰ دقیقه با پای پیاده فاصله دارد». باوجود فقر شدید، افراد جامعه باهم درآمیخته شده بودند و کلپ‌های اجتماعلی فعال بازتاب دهنده تنوع فرهنگی ساکنان آن بود.
فقر، نژادپرستی و بی‌کاری که کویا هنگام بزرگ شدنش در شهر لیورپول تجربه کرد، او را واداشت تا یک کمونیست شود. او به عنوان یک نوجوان در دهه ۱۹۴۰، به حزب کمونیست بریتانیای کبیر (CPGB) و شاخه جوانان آن «اتحادیه جوانان کمونیست» (YCL) پیوست. او سپس به یک عضو فعال این اتحادیه تبدیل شد و روزنامه دیلی ورکر (Daily Worker) را در جاده‌های شهر لیورپول به فروش می‌رساند و در جلسات و نشست‌های حزب کمونیست سخنرانی می‌کرد. یکی از افتخارآمیزترین خاطرات او از فعالیت‌اش به عنوان عضو جوان «اتحادیه جوانان کمونیست» و «حزب کمونیست بریتانیای کبیر» بدرقه و استقبال با یک دسته گل از با پل روبیسون، رهبر حقوق مدنی آمریکا در جریان دیداراش در سال ۱۹۴۹ از بریتانیا بود. کارکردن با «حزب کمونیست بریتانیای کبیر» همچنین باعث شد تا او با پابلو پیکاسو که مهمان کمونیست‌های بریتانیا بود، در تماس شود.
کویا در زندگی تخصصی و مسلکی خود نیز توجه داشت، او درس خواند تا یک نرس و سپس معلم شود. کویا به شهر لندن رفت تا در مدرسه شمال لندن تدریس کند و سپس به شاخه محلی «حزب کمونیست بریتانیای کبیر» پیوست. کویا در دوران معلم بودنش در لندن با معلم همکار و کمونیست خود بریجت هریس، آشنا شد و هردو سازمان معلمان علیه نژادپرستی را تأسیس کردند. کویا همچنین با یک کمونیست دیگر به نام کین فورج دوست شد که او نیز مانند کویا پس از تجربه نژادپرستی ضد سیاه‌پوستان در بریتانیا به «حزب کمونیست بریتانیای کبیر» پیوسته بود. فورج در همکاری با کویا توانست مرکز مطالعات سیاه‌پوستان را در یک مدرسه بزرگ در جنوب لندن تأسیس نماید. علاوه بر این، کویا با وینی روز، فعال حقوق سیاه‌پوستان آمریکایی نیز دوست و آشنا شد.
او با یک مجله علمی وتأثیر گذار به نام «دندان‌های اژدها» رابطه نزدیک پیدا کرد؛ مجلهٔ که موضوعات تحقیقاتی را در مورد نژادپرستی و تبعیض جنسیتی در کتاب‌های اطفال منتشر می‌کرد و همچنین بدیل‌های را نیز برای آنان پیشنهاد می‌نمود. او از تأمین رابطه‌اش با این مجله، توانست واحد آگاهی‌دهی نژادپرستی را در همکاری مالی با شورای بزرگ لندن تأسیس نماید. کویا همچنین عضوی فعال مجمع ملی زنان (NAW) بود و تلاش می‌کرد فعالیت ضدنژادپرستی باید در خط مقدم مبارزات آن‌ها باقی بماند، همین بود که او سرانجام به عنوان دبیرکل این نهاد برگزیده شد. تلاش‌ها و کوشش‌های کویا در راستای مطالعه نژادپرستی بریتانیا در نشریه کمونیستی سیاه و آبی: نژادپرستی و حکومت پلیسی گنجانیده شد. در طول دهه ۱۹۸۰، کویا رئیس شورای تساوی نژادی هرینگی شد و از نزدیک با برنی گرانت، نماینده حزب کارگر کار کرد.
دوروتی کویا در اواسط دهه ۱۹۸۰ رئیس انجمن اجیما مسکن سازی لندن شد و او در دوران تصدی این بست، سازمان را به بزرگ‌ترین شرکت تحت رهبری سیاه‌پوستان تبدیل کرد.
دوروتی کویا برای زندگی به لیورپول برگشت و در لیورپول-۸؛ محل که بزرگ شده بود خانه خرید. کویا روزنه مطالعات تاریخ برده‌داری لیورپول را ایجاد و آن را رهبری نمود و در جست‌جوی این بود تا تاریخچه‌های پنهان در این شهر را کشف و آشکار سازد. او در این مدت تمام وقت خود را صرف فعالیت‌های ضدنژادپرستی کرد و تلاش نمود تا موزه برده‌داری را در شهر اصلی خود، لیورپول ایجاد نماید؛ شهری که به شدت درگیر تجارت برده اتلانتیک بود. کارزار و مبارزه او موفقیت‌آمیز بود و او نقش کلیدی در طرح و توسعه موزه بین‌المللی برده‌داری لیورپول بازی کرد که در ماه اوت سال ۲۰۰۷ میلادی افتتاح شد. طبق سخن زندگی‌نامه نویسان، دوروتی کویا از «افتتاح موزه برده‌داری بی‌نهایت خرسند شد» و موزه را «تکریمِ بر دیدگاه و عزم» نامید.
کویا پس از مبارزات طولانی و نفس‌گیر سرانجام در ۲۳ دیسمبر سال ۲۰۱۳ میلادی چشم از جهان فروبست.
او پس از این‌که درگذشت، به عنوان یکی از تأثیرگذارترین فعالان لیورپول و یکی از مؤفق‌ترین مبارزان ضدنژادپرستی در انگلستان شناخته شده‌است.
حزب کمونیست بریتانیا که به حزب کمونیست بریتانیا تعدیل کرد، دوروتی کویا را «یکی از مهم‌ترین اعضای سیاه‌پوست حزب کمونیست از دهه ۱۹۴۰ تا ۱۹۸۰» می‌داند.
لویی جولین روزنامه‌نگار، دوروتی کویا را «دختر لیورپول» و «یک مبارز خستگی ناپذیر علیه تبعیض و نژادپرستی» توصیف کرد.
موزه ملی لیورپول برای پاسداری و افتخار میراث دوروتی کویا، نام «همایش روزیادبود از برده‌داری» سالانه خود را به «همایش یادبود برده‌داری دوروتی کویا» تغییر داد. در سال ۲۰۱۵، نواده نلسون ماندلا قرار بود در این همایش سالانه سخنرانی کند، اما او به دلیل موضوع خانوادگی نتوانست در آن شرکت ورزد. در سال ۲۰۱۶، اکالا، فعال، نویسنده و موسیقی‌دان سیاه‌پوست اهل انگلستان در مورد انقلاب هائیتی سخنرانی کرد.
در سال ۲۰۱۲ تالار مربوط به دانشگاه لیورپول که قبلاً به نام «تالار گلادستون» شناخته می‌شد به نام دوروتی کویا تغییر یافت. تالار گلادستون اساساً به نام نخست‌وزیر اسبق بریتانیا، ویلیام گلادستون که خانواده‌اش از طریق تجارت برده‌ها ثروت‌مند شدند، نام‌گذاری شده بود. در نظر سنجی که صورت گرفت، بیش از ۴۴۶۵ دانشجوی دانشگاه لیورپول برای چهره تاریخی رأی دادند که می‌تواند بدیل خوب برای نام فعلی این تالار باشد. در نتیجه دوروتی بیشترین رأی را کسب کرد. دانشگاه لیورپول کویا را به عنوان «مبارز خستگی ناپذیر در راستای تساوی نژادی» توصیف کردند. دانشگاه مزبور همچنین در ماه آوریل سال ۲۰۲۱ میلادی وعده سپرد که به‌زودی و قبل از آغاز سال جدید تحصیلی لوح یادبود از دوروتی را نصب خواهد کرد.