سینمای نیوزیلند
سینمای نیوزیلند (انگلیسی: Cinema of New Zealand) به صنعت فیلمسازی در این کشور، تولیدات مشترک سینمایی با سایر کشورها و کمپانی‌های فیلمسازی، جشنواره‌های محلی و بین‌المللی، بدنه سینمایی اهل نیوزیلند و همچنین انستیوها و مدرسه‌های فیلم در این سرزمین اشاره دارد. سینمای نیوزیلند در ذات اگرچه کوچک است اما در طی ۳۰ سال اخیر با سرمایه‌گذاری خارجی تقریباً یکی از قدرتمندترین کشورها در ساخت و تولید فیلم‌های مشترک سینمایی و مستند برشمرده می‌شود.
ورود سینما به نیوزیلند و اولین نمایش عمومی به ۱۳ اکتبر ۱۸۹۶ در خانه اوپرای آوکلند بر می‌گردد. اولین فیلم بومی این کشور یک مستند ۵ دقیقه‌ای است که توسط آلفرد وایت‌هاوس در سال ۱۸۹۸ ساخته شد. او بنیانگذار سینما در نیوزیلند شناخته می‌شود و طی ۱۸۹۸ تا ۱۹۰۰ حدود ۱۰ فیلم مستند کوتاه ساخت. تنها اثر باقی مانده از وی که اکنون در آرشیو فیلم نیوزیلند نگهداری می‌شود به نام (The Departure of the Second Contingent for the Boer War) محصول ۱۹۰۰دربارهٔ اعزام سربازان برای جنگ بوئر دوم است"."
در ۱۹۱۴ اولین فیلم داستانی ساخته می‌شود. "هینه‌موآ" (Hinemoa) به تهیه‌کنندگی ادوارد اندرسون با بودجه ۵۰ پوندی و کارگردانی جورج تار به مدت ۴۲ دقیقه ساخته شد. هینه‌موآ در ۱۷ اگوست ۱۹۱۴ در سالن تئاتر آوکلندبه نمایش درآمد. جورج تار در ۱۹۲۲ دومین فیلم بلند و مهم نیوزیلند به نام "۱۰ هزار مایل در جزایر جنوبی" ("Ten Thousand Miles in the Southern Cross)" را ساخت"." قدیمی‌ترین سینمای بازمانده در نیوزیلند در منطقه روکسبرا واقع در اوتاگو قرار دارد. این سینما در ۱۱ دسامبر ۱۸۹۷ افتتاح گردید.
بین دهه‌های ۲۰ تا ۶۰ عمدتاً سینمای نیوزیلند به ساخت مشترک یا مستقل فیلم‌های مستند می‌پرداخت. اما سینماگرانی مانند رودول هیوارد و جان اوشی در این دهه‌ها فعال بودند. از اواخر دهه ۶۰ ورود دولت به صنعت سینما جدی می‌شود. در ۱۹۷۰ دفتر ملی فیلم نیوزیلند با کمک پارلمان این کشور یک مستند حرفه‌ای به نام "اینجا نیوزیلند است" تهیه می‌کند. نمایش این فیلم در نمایشگاه جهانی اوزاکا در سال ۱۹۷۰ با استقبال فراوان روبرو می‌شود و بر رشد سرمایه‌گذاری کمپانی‌های فیلمسازی خارجی در نیوزیلند می‌افزاید.
در اوایل دهه ۷۰ با تأسیس کمیته فیلم نیوزیلند به عنوان یک نهاد دولتی، بودجه مناسبی به بدنه سینمای نیوزیلند تزریق می‌شود. در ۱۹۷۶ اولین فیلم ۳۵ میلی‌متری تاریخ نیوزلند به نام "سگ‌های خفته" (Sleeping Dogs) به کارگردانی راجر دونالدسون با عوامل تمام بومی ساخته شد. اهمیت "سگ‌های خفته" معرفی نسل جدید بازیگران سینمای نیوزیلند است. سم نیل از مطرح‌ترین افراد این نسل محسوب می‌شود. در دهه ۸۰ فیلمسازی بومی و تولید مشترک درنیوزیلند شتاب خوبی پیدا می‌کند و فیلم‌هایی مانند "مرد کادیلاک" با بازی رابین ویلیامز و "کوکتل" با بازی تام کروز هر ۲ فیلم ساخته راجر دونالدسون به خوبی دیده می‌شوند.
در دهه ۹۰ با فعالیت جین کمپیون در بدنه سینمای نیوزیلند و کارگردانی فیلم برنده اسکار "پیانو""در ۱۹۹۳"و معرفی چند بازیگر طراز مانند آناپاکوین و همچنین پیتر جکسون با فیلم "موجودات آسمانی در" ۱۹۹۴ و لی تاماهوری با فیلم "روزگاری جنگجو بودند در" ۱۹۹۴، سینمای نیوزیلند به عنوان یک استعداد تازه در سینمای جهان معرفی می‌شود.
ادامه فعالیت‌های پیتر جکسون با "سه‌گانه ارباب حلقه" و محموعه فیلم "هابیت" اوج نام‌آوری سینمای نیوزیلند است. دولت کمک شایان توجهی به این پروژه‌ها می‌کند و پارلمان این کشور نیز توصیه‌ای مبنی بر ملی بودن این مجموعه‌های سینمایی به قصد جلب گردشگر دارد. موفقیت‌های این آثار افزایش ۱۰۰ درصدی گردشگری درنیوزیلند را طی بازه زمانی ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۶ در پی دارد.
جشنواره بین‌المللی فیلم نیوزیلند هر ساله در ماه ژوئیه در یکی از شهرهای این کشور برگزار می‌شود. این جشنواره در سال ۱۹۸۴ از تلفیق جشنواره فیلم اوکلند (تأسیس ۱۹۶۹) و جشنواره فیلم ولینگتون (تأسیس ۱۹۷۲) به وجود آمد. از سال ۲۰۰۲ این جشنواره تحت نام و پرچم نیوزیلند و به صورت بین‌المللی برگزار می‌شود.
جوایز فیلم و تلویزیون نیوزیلند (New Zealand film and television awards) نام گروه متعددی از جوایز است که طی سالیان گذشته، توسط گروه‌ها و نهادهای مختلف و به اشکال گوناگون برگزار و به هنرمندان سینما و تلویزیون در نیوزیلند اهدا شده‌است. در حال حاضر، تنها جایزه فیلم موجود در نیوزلند «جایزه فیلم کانال ری‌یَلتو نیوزلند» است.در حال حاضر بیش از ۴۲۰ سالن سینمای مدرن درنیوزیلند فعالیت دارند. سرانه تولید فیلم در این کشور شامل ۲۱ فیلم بلند، ۲ فیلم انیمیشن و ۷ فیلم مستند است. جمعیت سینماروی این کشور نیز حدود ۱۶ میلیون نفر گزارش شده‌است.