فمتوتکنولوژی
فمتوتکنولوژی یک واژه فرضی‌ست که با موضوع ساختاردهی ماده در مقیاس فمتومتر، کهformula_1 متر است، به کار می‌رود. این مقیاس تکنولوژی در مقایسه با نانوتکنولوژی و پیکوتکنولوژی، که به ترتیب در مقیاس های formula_2 و formula_3 متر هستند، کوچک‌تر است.
انجام کار در محدوده‌ی فمتومتر شامل دستکاری حالات انرژی برانگیخته‌ی داخل هسته اتم، به ویژه ایزمرهای هسته‌ای، در راستای ایجاد حالات کم‌ثبات (یا حتی پایا) با خصوصیات غیرمعمول است. در موارد شدید، حالات برانگیخته‌ی ذرات هسته‌ای (نوترون‌ها یا پروتون‌ها) که هسته‌ی اتمی را تشکیل می‌دهند، ظاهراً برای تنظیم خصوصیات رفتاری این ذرات منظور می‌شود.
پیشرفته ترین شکل نانوتکنولوژی مولکولی اغلب شامل دستگاه‌های مولکولی خودجایگزین تصور می‌شوند، و از آنجا به طور مشابه حدسیات پیشنهاد می‌دهند می‌توان چیزی مشابه را نظیر ایجاد مولکول‌هایی متشکل از هسته‌ها به جای اتم‌ها ممکن دانست. برای مثال، اخترفیزیکدان فرانک دریک حدسی ارائه داد مبنی بر امکان ارگانیسم‌های خودجایگزین متشکل از مولکول‌های هسته‌ای که روی سطح ستاره‌ی نوترونی جای دارند، پیشنهادی که رمان علمی-تخیلی تخم اژدها توسط فیزیکدان رابرت ال. فوروارد ارائه شد. فیزیک‌دانان این‌گونه می‌اندیشند که وجود مولکول‌های هسته‌ای ممکن است ولی احتمال می‌رود کل زمان وجودشان بازه‌ی بسیار کوتاهی باشد. اما این‌که آیا در واقع می‌توانند برای انجام اموری دشوار نظیر خود-جایگزینی ارائه شوند، یا اینکه باید از چه تکنولوژی برای دستکاری آن‌ها استفاده شود ناشناخته است.
در حال حاضر کاربردهای عملی فمتوتکنولوژی محتمل نیست. فاصله‌ی بین سطوح انرژی هسته به وسیله‌ای نیاز دارد که بدون استهلاک وسیله، توانایی تولید و پردازش اشعه‌ی گاما را داشته باشد. ماهیت نیروی هسته‌ای قوی به نحوی‌ست که حالات برانگیخته‌ی هسته تمایل بسیار زیادی به ناپایداری دارند (این برخلاف حالات برانگیخته‌ی الکترونی در اتم‌های ریدبرگ است.) و تعداد محدودی از حالات برانگیخته با سطح انرژی کمتری از سطح انرژی جدایش هسته وجود دارد و این نیز برخلاف تعداد نامتناهی حالات مرزی موجود برای الکترون‌های اتم است (بر پایه‌ی نظریه). به طور مشابه، به نظر نمی‌رسد آنچه که به عنوان حالات برانگیخته‌ی هر یک از ذرات هسته‌ای شناخته می شود، نمایانگر رفتاری از این این حالات باشند که به هر نحو بتوان از دستکاری کردن ذرات بهره برد، در عوض بیانگر این هستند که این حالات نسبت به حالات برانگیخته‌ی خود هسته، حتی پایداری و تعداد کمتری دارند.
به نقل از ، دانشمند و محقق هوش مصنوعی، با ظهور فمتوتکنولوژی انتظار کارایی بسیار بسیار بیشتری نسبت به نانوتکنولوژی داریم. دلیل واضح این انتظار این است که چگالی بلوک‌های ساخته شده از ذرات هسته‌ای یا کوارک‌ها توسط فمتوتکنولوژی میلیون ها بار چگال تر از یک بلوک ماده ساخته شده توسط فناوری نانو است. به همین خاطر، اجزای ماده‌ی پردازش شده در مقیاس فمتومتر در مقایسه با مقیاس نانومتر بسیار نزدیک تر به یکدیگرند و موجب می‌شود سیگنال های بینشان میلیون‌ها بار سریع‌تر حرکت کنند. در بیان کمی، کارایی بر واحد زمان یک حجم یکسان از ماده‌ی توسعه یافته توسط فمتوتکنولوژی تریلیون تریلیون بار یا برابر formula_4 خواهد بود.
در ماده‌ی معمولی که از اتم ها و مولکول ها شاخته شده، ذرات هسته‌ای در هسته قرار دارند و الکترون ها در مدارهای دور هسته با فاصله ای میلیون ها بار بزرگتر از قطر هسته می‌چرخند. به همین خاطر، با نگاه پایه‌ای، آنچه که ماده‌ی جامد شناخته می‌شود محتوی جای خالی عظیمی‌ست که ماده تنها قسمت خیلی کوچکی از آن را اشغال کرده است. علی‌رغم وجود این جای خالی عجیب و غریب، زمانی که این ماده‌ی معمولی فشرده می‌شود، الکترون ها اتم ها را از یکدیگر می رانند و مانع افزایش چگالی ماده می‌شوند. اما گونه‌ای از ماده در نظر گرفته می‌شود که تمامی ذرات زیر اتمی را در یک هسته جای داده است. به این ماده، ماده‌ی تباهیده گفته می شود. این ماده در سیاهچاله ها، کوتوله‌های سفید و ستاره های نوترونی یافت می‌شود. اما این ماده به جز در اجرام آسمانی فوق العاده عظیم و در دما و فشار زمین و در حالت پایدار وجود ندارند. همانطور که بشر توانایی ساخت و تولید مواد مصنوعی مانند پلاستیک را از مواد طبیعی پیدا کرده است و همانطور که با پیشرفت تکنولوژی به سطحی رسیده‌ایم که به موادی را به مدد فناوری نانو توسعه داده‌ایم، پیش بینی می‌شود به زودی با استفاده از فنون فمتوتکنولوژی قادر به ساخت چنین ماده‌ی تباهیده در حالت پایدار باشیم. از آن پس به عنوان ساده‌ترین استفاده از این ماده می‌توانیم سراغ تقویت و استحکام بخشی به مواد عادی به کمک فیبرهای ساخته شده از ماده‌ی AB برویم. علاوه بر موارد فوق، چند خصوصیت خارق العاده برای این ماده بیان می‌شود که با دلایل مبتنی بر اصول فمتوتکنولوژی توجیه می‌شوند: فمتوتکنولوژی نقش اساسی در رمان علمی-تخیلی نوشته 2005 ایفا می کند.