اندام‌های بازمانده ژنتیکی انسان
اندام‌های بازمانده ژنتیکی انسان یا اندام‌های وستیجیال انسان در مبحث تکامل انسان، شامل خصوصیت‌هایی (هم ارگان‌ها و هم اخلاقیات) می‌شود که طی یک انقلاب، همه یا بخشی از کارایی خود را در انسان‌ها از دست داده‌اند. هرچند آنها را زائده یا اندام وستیجیال می‌نامیم، اما در واقع در اغلب مواقع غیرکاربردی بوده یا گاهی دارای کاربردهای کمتری نسبت به خصایص اولیه می‌باشند. در بعضی از موارد بعضی از خصایص نیز به علت داشتن کاربردهای نامشخص اندام وستیجیال نامیده می‌شوند.
چارلز داروین در کتاب نزول انسان (۱۸۹۰) لیستی از خصایصی که شامل اندام‌های وستیجیال می‌شوند را ارائه نمود که شامل عضلات گوش، دندان عقل، زائدهٔ آپاندیس، استخوان دم (دنبالچه)، موهای بدن، لایه چشمی در داخل گوشه جلویی چشم.
دنبالچه، بقایای دم از بین رفته است. تمامی پستانداران در مرحله ای از زندگی خود دارای دم هستند. در انسانها نیز به مدت ۴ هفته وجود دم مشاهده می‌گردد که این چهار هفته، مطابق با مراحل ۱۴ تا ۲۲ رویان انسان می‌باشد. این دم در روزهای ۳۱ تا ۳۵ رویان به برجسته‌ترین حالت خود می‌رسد.
دندان‌های عقل سومین دندان آسیاب هستند که اجداد بشری از آنها برای آسیاب یا خرد کردن رشته‌های گیاهان استفاده می‌کردند. بدیهی‌ترین دلیل برای وجود دندان عقل این است که اجداد انسان دارای فکهای بزرگتر و دندانهای بیشتری بوده‌اند. وجود دندانهای بیشتر کمک به جویدن قسمت‌های سخت گیاهان می‌کرد و در نتیجه عمل هضم راحت تر می‌شد. با تغییر در رژیم غذایی انسان، انتخاب طبیعی فک‌های کوچک را برگزید، در حالیکه همچنان دندان آسیاب سوم یا «دندان عقل» هنوز هم در آرواره اکثر انسان‌ها به چشم می‌خورد.
گوش‌های بوزینه دم‌کوتاه و اکثریت دیگر میمون‌ها در مقایسه با گوش انسان دارای عضلات بسیار پیشرفته تری می‌باشد و به همین دلیل قادر به حرکت دادن گوش خود می‌باشند. حرکت کردن گوش کمک به بهتر شنیدن تهدیدات احتمالی می‌کند. عضلات گوش در انسان‌ها و دیگر پستانداران نخستین مانند اورانگوتان و شامپانزه به میزان کمی پیشرفت کرده و حتی بعضی از عضلات کارایی خود را از دست داده‌است، با این وجود گوش خارجی به میزانی بزرگ است که قابل رویت می‌باشد.
چین هلالی یک لایه داخل چشم است که در گوشه جلویی چشم به شکل تا خورده وجود دارد. این لایه از بقایای از بین رفته پلک سوم می‌باشد. پلک سوم در برخی از پستانداران به‌طور کامل و کارآمد، کارایی دارد. ماهیچه‌هایی که با پلک سوم نیز در ارتباط هستند، نیز اندام وستیجیال ی باقی مانده محسوب می‌شوند. تنها گونه از پستانداران نخستین که دارای پلک سوم کارامد می‌باشد، انگوان تیبو کالابار (نوعی میمون دم کوتاه جنگل‌های آفریقای باختری) می‌باشد.
پنداشته می‌شود که شماری از ماهیچه‌های بدن انسان‌ها اندام بازمانده باشند، بدین شکل که با مقایسه با عضلات مشابه در دیگر گونه‌ها در اندازه تغییر ایجاد شده. این تغییر می‌تواند شامل کاهش اندازه، یا به‌طور منظم تبدیل شدن به زردپی باشد یا اینکه در تعداد آن عضلات در بین افراد جمعیت متفاوت باشد.
عضلهٔ کوچک وابسته به استخوان پس‌سری، ماهیچه ای است که در پشت سر واقع شده که معمولاً به ماهیچه‌های تواتری گوش متصل می‌شود. این ماهیچه بصورت پراکنده و تک و توک در افراد وجود دارد. این ماهیچه در همه مردم مالایی (گروهی قومی ساکن در کشور مالزی)، ۵۶ درصد از آفریقایی‌ها، ۵۰ درصد از ژاپنی‌ها، ۳۶ درصد از اروپایی‌ها وجود دارد و در هیچ‌یک از افراد قوم خویی خویی در جنوب غربی آفریقا و در افراد بومی ملانزی وجود ندارد. دیگر ماهیچه‌های کوچک وابسته به قمحدوی و شنوایی، از نظر کثرت متنوع هستند.
ماهیچه دراز کف‌دستی به شکل تاندونی کوچک بین ماهیچه خم‌کننده مچ به زند بالایی و ماهیچه خم‌کننده مچ به زند پایینی دیده می‌شود. این ماهیچه در همه افراد وجود ندارد و در حدود ۱۴ درصد از جمعیت وجود دارد و در قوم و نژادهای مختلف به‌طور چشمگیری متغیر می‌باشد.
بازمانده‌های ژنتیکی