زنان در جهان عرب
نقش زنان در جهان عرب در طول تاریخ تغییر کرده‌است، زیرا فرهنگ و جامعه ای که در آن زندگی می‌کنند، از نظر تاریخی دست‌خوش تحولات مهمی شده‌است و همچنین در حال حاضر، وضعیت زنان بین مناطق عرب زبان، جمعیت شهری و روستایی و گروه‌های سنی آنها بسیار متفاوت است. به طور کلی لبنان تنها کشور عربی است که زنان به حقوق برابر دست پیدا کردند .
از جمله عوامل دیگر، این تفاوت‌ها را می‌توان به سنت‌های محلی، فرهنگ و مذهب، وضعیت اجتماعی یا حقوقی زنان، سطح تحصیلات، بهداشت یا خودآگاهی آن‌ها نسبت داد. از قرن نوزدهم، و به ویژه از طریق استعمار در شمال آفریقا، رنسانس عرب در مصر، لبنان و سوریه و پایان امپراتوری عثمانی، تغییرات اجتماعی و اقتصادی در جهان عرب بسیار سرعت گرفت.
بسیاری از افراد و نویسندگان دربارهٔ وضعیت زنان در عربستان پیش از اسلام بحث کرده‌اند و نتیجه‌گیری‌های آنها با یکدیگر متفاوت بوده‌است. طبق قانون عرفی قبیله ای موجود در عربستان دقیقاً با زمان ظهور اسلام، زنان به عنوان برده بودند و عملاً هیچ جایگاهی در دنیای عرب‌ها نداشتند. آن‌ها توسط پدران و مادران خود به مبلغ مشخصی به زور فروخته می‌شدند، شوهر می‌توانست به میل خود زن را مجدد بفروشد و زنان از مالکیت یا ارث حق کمی داشتند یا هیچ حق نداشتند.
از سوی دیگر، نویسندگان دیگر با استناد به کشتن دختران تازه متولد شده، چند همسری نامحدود و سایر موارد موافقت کردند که وضعیت زنان در عربستان قبل از اسلام بسیار اسف بار بوده‌است. هاتون الفاسی مورخ سعودی ریشه‌های تاریخی در این وقایع نهفته‌است و حقوق زنان عرب بسیار قبل تر از این موضوع زیر پا گذاشته می‌شد، وی با استفاده از شواهدی از پادشاهی Nabataea در عربستان باستان دریافت که زنان عرب در آن دوره شخصیت‌های حقوقی مستقلی داشتند.
وی اظهار داشت که آنها بسیاری از حقوق خود را از طریق قوانین اعمال شده توسط یونان و روم باستان قبل از ورود اسلام از دست داده بودند و این محدودیت‌های یونانی-رومی در اسلام حفظ شده‌است. ولنتاین م. مقدم وضعیت زنان را از یک مارکسیست تحلیل می‌کند؛ چارچوب نظری و استدلال می‌کند که موقعیت زنان بیشتر تحت تأثیر میزان شهرنشینی، صنعتی سازی، پرولتریزاسیون و ترفندهای سیاسی مدیران دولتی است تا فرهنگ یا خصوصیات ذاتی دین همچون دین اسلام، مقدم افزود که اسلام نسبت به سایر مذاهب جهان خصوصاً مسیحیت و یهودیت پدرسالاری بیشترین پدر سالاری را دارد.
در عربستان پیش از اسلام، وضعیت زنان بر اساس قوانین و هنجارهای فرهنگی قبیله ای که به آن تعلق داشتند اعمال می‌شد که بسیار متفاوت با قوانین امروزی بود. به عنوان مثال، در منطقه مرفه جنوبی شبه جزیره عربستان، قوانین دینی مسیحیت و یهودیت در میان صابیان و هیمیریان جریان داشت؛ بنابراین هیچ تعریف واحدی از نقش‌هایی که زنان قبل از ظهور اسلام چگونه حقوقی داشتند در دسترس نیست.
در برخی از قبایل، زنان دارای حقوقی آزاد مانند حقوق موجود امروزی در سرزمین مردم عرب بودند. همچنین در این قبایل زنان از قدرت و اقتدار بالایی برخوردار بودند.
اظهار نظر یک مفسر قرآن، محمد اسد، به‌طور معمول هرگاه فرزندی نوزاد دختر بود او را به راحتی در زیر خاک مدفون می‌کردند که این موضوع در دوران قبل از اسلام بسیار رایج بود، انگیزه جوامع عرب در این مورد دو جنبه داشت: ۱- ترس از افزایش فرزندان دختر که سبب افزایش بار اقتصادی و… می‌شد و ۲- همچنین ترس از تحقیر، که توسط توسط یک قبیله دیگر اسیر شود.
به‌طور کلی مورد قبول شده‌است که اسلام ساختار جامعه عرب را تغییر داده و تا حد زیادی مردم را متحد کرده و نقش‌های جنسیتی را در منطقه اصلاح و کرده‌است. به گفته استاد مطالعات اسلامی ویلیام مونتگومری وات، اسلام با «وضع حقوق مالکیت املاک، ارث، تحصیلات و طلاق» وضعیت زنان را در دوران عرب‌ها بهبود بخشید.
اسلام در قرن هفتم در شبه جزیره عربستان فعالیت خود را آغاز کرد و وضعیت زنان را در مقایسه با فرهنگ‌های قبلی عرب بهبود پیدا کرد، طبق احکام قرآنی، زن و مرد هر دو وظایف و مسئولیت‌های یکسانی در پرستش خدا دارند. همان‌طور که در قرآن آمده‌است: «من اجازه نمی‌دهم که کار هیچ یک از شما اعم از زن و مرد از بین برود. شما از یکدیگر پیش می‌روید». (قرآن 3: 195)
استاد ویلیام مونتگومری وات پس از مطالعات اسلامی می‌گوید:
اصلاحات اولیه در اسلام در قرن ۷، در مورد حقوق زنان، ازدواج، طلاق و ارث سبب شد تغیرات گسترده‌ای را حاصل شود. لیندسی جونز می‌گوید: زنان در فرهنگ‌های دیگر، از جمله غرب، تا قرن‌ها بعد از چنین حق ای برخوردار نبودند. "فرهنگ آکسفورد اسلام" بیان می‌کند، که بهبود کلی وضعیت زنان عرب شامل ممنوعیت کودک کشی زن و به رسمیت شناختن شخصیت کامل زنان بود.
" پولی که قبلاً به پدر عروس پرداخت می‌شد، به عنوان هدیه عروسی محفوظ بود، که توسط همسر به عنوان بخشی از دارایی شخصی آن‌ها افزوده می‌شد." طبق قوانین اسلامی، ازدواج دیگر به عنوان یک "وضعیت" تلقی نمی‌شد بلکه به عنوان یک " قرارداد " تلقی می‌شد که در آن رضایت زن ضروری بود.
"در جامعه ایلخانی که قبلاً ارث بردن به بستگان مرد را محدود کرده بود، پس از این تغییر به زنان نیز حق ارث می‌رسید." آنماری شیمل اظهار داشت که "در مقایسه با موقعیت زنان پیش از اسلام، قانونگذاری اسلامی از لحاظ قوانین و وضع آن بسیار پیشرفته بود؛ زن حق دارد، حداقل مطابق نامه قانون، مال خود را اداره کند، یا با کار خودش درآمد کسب کند.
" ویلیام مونتگومری وات اظهار می‌دارد، که محمد، در زمینه تاریخی زمان خود، می‌تواند به عنوان شخصیتی دیده شود که به عنوان مدافع حقوق زنان بود و به‌طور قابل توجهی وضعیت را در جوامع عرب بهبود بخشید.
در کشورهای عربی زبان هیچ زنی رئیس‌جمهور نبوده‌است، اگرچه بسیاری از اعراب بر نقش زنانی مانند جهاد سادات، همسر انور سادات در مصر و واسیلا بورگیبا، همسر حبیب بورقیبا در تونس اصرار داشتند، که شوهر خود را در برخورد با امور دولتی راهنمایی و مشاوره بدهند اما هیچ وقت به همچین مقامی دست نیافتند. بسیاری از کشورهای عربی به زنان اجازه رأی دادن در انتخابات ملی را می‌دهد. در همین راستا، اولین نماینده زن پارلمان در جهان عرب راویا آیتا بود که در سال ۱۹۵۷میلادی در مصر انتخاب شد.
لاما السلیمان یکی از اولین دو زن سعودی بود که به عنوان عضو هیئت مدیره اتاق بازرگانی جده (JCC)، مرکز منتخبین زنان بازرگان در عربستان سعودی، به عنوان عضو هیئت مدیره انتخاب شد و اکنون رئیس مرکز زنان تجارت تاجیک در شهر خدیجه است. مجمع جهانی اقتصاد وی را به عنوان یک رهبر جوان عرب به رسمیت شناخت و او مدیر تجارت و پیمانکاری رولاکو، انستیتوی ملی خدمات بهداشتی، بنیاد ملی مراقبت از بهداشت در منزل و حلقه اقتصادی و اجتماعی منطقه مکه بوده‌است.
السلیمان لیسانس بیوشیمی خود را از پادشاه عبدالعزیز دریافت کرد که از دانشگاهی در عربستان سعودی گرفته بود، وی دارای مدرک کارشناسی ارشد است. در بهداشت و تغذیه و دکترای تغذیه بیوشیمیایی از کالج کینگ در دانشگاه لندن دارد. فقط یک هفته قبل از شرکت در انتخابات شورا در منطقه خلیج فارس، خانم السلیمان درحال مبارزه با بیماری سرطان پستان توانست این بیماری را شکست بدهد. وی در ششمین کنفرانس درمان سرطان برای اولین بار داستان جالب خود را در مورد بهبودی به صورت عمومی به اشتراک دیگران گذاشت. او فهمید که بهترین درمان برای تمام بیماری‌ها نزدیک بودن با خدا است. وی برنامه غذایی مناسب را دنبال کرد و از دارو برای جایگزین برای بهبود وضعیت جسمانی خود استفاده کرد.
مونا (به‌انگلیسی: Bawarshi) مدیر عامل شرکت جزایری (Gezairi) و نیکوکار فعال متعهد به دیدن لبنان و رونق جهان عرب است. وی از طریق مربی حرفه ای - که حتی توسط فوربس در میان بانفوذترین زنان عرب قرار گرفته بود و با همکاری با سازمان‌های مختلف، آموزش و پرورش و اخلاق را به عنوان ابزاری برای آینده بهتر در بین مردم ارتقا می‌داد.
به مدت ۳۶ سال، دونا سلطان نقش بسزایی در جایگاه مشاوران بین‌المللی KEO در بازار داشته‌است. در طول ۲۸ سال گذشته، وی به عنوان رئیس‌جمهور و مدیر ارشد اجرایی متخصص برنامه‌ریزی، طراحی، مهندسی و مدیریت پروژه به جامعه خود خدمت کرد.
بوتینا آل انصاری، بنیانگذار و رئیس شرکت هلدینگ تی‌انددی T&D قطری و مدیر ارشد منابع انسانی در اردو، "گفتگوی ماهانه" CIRS را با موضوع چگونه رهبران زن در قطر تغییر می‌کنند.
آل انصاری عضو شبکه‌های زنان بازرگانی مِنا MENA، سفیر تغییر زنان پیشرو در قطر، عضو هیئت مدیره انجمن زنان بازرگان قطر و مربی در شبکه زنان قطر است.
ابیر یک کارآفرین فناوری فلسطینی است. وی به عنوان اولین زن کارآفرین با دانش تکنولوژی پیشرفته در فلسطین شناخته شده‌است. ابیر دریافت کننده جایزه «بهترین تسهیل کننده فناوری» بود که سبب شد جایزه دریافت کند. پس از این جایزه، ابو غیث به عنوان یکی از «۱۰۰ عرب قدرتمند جهان» و به عنوان یکی از ۱۰۰تا بهترین‌ها است همچنین، وی به عنوان یکی از ۱۰۰ عرب قدرتمند زیر ۴۰ سال ۲۰۱۵میلادی انتخاب شده‌است. علاوه بر این، وی به عنوان یکی از ۲۱ چهره الهام بخش جوان انتخاب شده‌است.
ابیر ابو غیث به یک زن پیشرو تجاری تبدیل شده‌است که از فناوری مدرن برای ایجاد شغل برای زنان و مردان جوانی که در سرزمین‌هایی مانند غزه زندگی و کار می‌کنند استفاده می‌کند.