واسال‌های پادشاهی اورشلیم
پس از تشکیل پادشاهی اورشلیم، قلمروهای تقسیم شده بین فرماندهان صلیبی به صورت مجموعه ارباب‌نشین‌های فئودالی (همچون کنت‌نشین‌ادسا و شاهزاده‌نشین انطاکیه) تحت حاکمیت یک پادشاه درآمدند که این شیوه در دوره جانشینان گادفری بوین نیز ادامه یافت. براساس گفته جان ابلین، دولت صلیبی اورشلیم چهار ارباب‌نشین اصلی شامل کرک و شوبک را به همراه دوازه واسال کوچک لدُ، نابلس، الخلیل، حیفا، بیسان، آرسوف، قیمون، تورون و بانیاس، اسکندرونه، داروم، بیروت و قیساریه که بزرگ‌ترین آنها بود، شامل می‌شد. این مجموعه همگی تابع مستقیم پادشاه اورشلیم بودند. پادشاه چند شهر را مستقیماً خود اداره می‌کرد و املاکش را برای خود می‌دانست. این شهرها به یک روایت اورشلیم، عکا، نابلس، پس از مدتی داروم بودند و به روایتی دیگر، افزون بر آنها، شهر صور را نیز شامل می‌شد. و قطعات دوازده‌گانه مزبور نیز غالباً به به صورت موروثی اداره می‌شدند.
اندکی پس از شورای کلرمونت و سخنرانی پاپ اوربان دوم، در سال ۱۰۹۵ م، سپاهیان نخستین جنگ صلیبی به‌سوی شرق رهسپار شدند، از آسیای صغیر عبور کردند، به انطاکیه رسیدند و آن‌جا را به تصرف درآوردند. آنگاه در دو مسیر ساحلی و داخلی (روج–معره نعمان–شیزر–مصیاف–اکراد) حرکت کردند، بار دیگر در طرابلس به یکدیگر پیوستند و از آن‌جا راه‌شان را به‌سوی بیروت و صیدا تا قیساریه و سپس به‌سوی اورشلیم ادامه دادند. پس از تسخیر اورشلیم، صلیبی‌ها به سازمان دادن دولت‌های خود پرداختند و پادشاهی اورشلیم و شاهزادنشین انطاکیه و کنت‌نشین اِدسا را — که حکومت‌هایی خودمختار بودند — شکل دادند. برخی از شهرها همانند معره نعمان در مقابل تهاجم صلیبی‌ها مقاومت کردند ولی حاکمان برخی دیگر از شهرها مثل حماه، شیزر، طرابلس و حمص ترجیح دادند با مهاجمان از در صلح درآیند؛ اما کشتارهای صلیبی‌ها ، پس از رسیدن به آسیای صغیر، در طول مسیر و هنگام رسیدن به انطاکیه و در ادامه در اورشلیم و دیگر شهرهای فلسطین سبب خشم مسلمانان شد و این‌چنین خود را آمادهٔ نبرد با صلیبی‌ها کردند. در این دوران بود که امارت‌های پراکندهٔ شام تضعیف شده و قدرت مقابله با مبارزطلبی صلیبی‌ها را نداشتند. در شمال، قلیچ ارسلان از رهبران سلاجقه توان پایداری نداشت و پایتختش، نیقیه توسط صلیبی‌ها اشغال شد و در نتیجه قدرتِ خود را از دست داد.
در کنار پادشاهی اورشلیم، ۳ دولت صلیبی اصلی دیگر نیز پس از نخستین جنگ صلیبی در اراضی مقدس تشکیل شد: این دولت‌ها صرفاً به‌طور اسمی به پادشاهی اورشلیم وابسته بودند و در مابقی امور کاملاً مستقل عمل می‌کردند. در این بین پادشاه اورشلیم صرفاً وظیفه داشت تا در صورت بروز اختلاف میان کنت‌ها و شاهزادگان، به این مسئله رسیدگی و میان آنها مصالحه ایجاد کند. همچنین بحث اختلافات بر سر جانشینی در این دولت‌ها نیز از جمله مواردی بود که پادشاه باید بدان رسیدگی می‌کرد.
ادسا به عنوان دولت صلیبی شکل‌گرفته در اراضی مقدس، علی‌رغم فاصله آن با اورشلیم، بیش از دو دولت دیگر به پادشاهی نزدیک بود. و دو کنت نخست این کنت‌نشین در ادامه مبدل به پادشاه اورشلیم شدند و در نهایت این کنت‌نشین به‌عنوان هدیه سلطنتی به ژوسلین یکم ادسا اهدا شد. کنت‌نشین طرابلس که نزدیک دولت صلیبی به اورشلیم بود، گاهی تحت کنترل و سلطه مستقیم شخص پادشاه اورشلیم و دربار سلطنتی بود. با این حال این کنت‌نشین از استقلال نسبی در امور مختلف برخوردار بود. انطاکیه تنها دولت صلیبی بود که کاملاً مستقل از اورشلیم عمل می‌کرد، چراکه این دولت پیش از پادشاهی شکل‌گرفته بود و نخستین شاهزادگان آن نیز از رقبای پادشاهان اورشلیم محسوب می‌شدند. این دولت در برخی برهه‌ها به دلایل سیاسی مجبور به پذیریش حاکمیت امپراتوری بیزانس و پادشاهی ارمنی کیلیکیه شده بود.
تمامی این دولت‌ها اسناد و مکاتبات خود را با سال سلطنت حاکمان خود تاریخ‌گذاری می‌کردند، در امور بین‌الملل و روابط خارجی مستقل بودند و در صورت نیاز نیروهای خود را به کمک پادشاه اورشلیم یا دیگر دولت‌های صلیبی ارسال می‌کردند. با این حال تمامی این اقدامات از دریچه تعهدات فئودالی نبوده‌است؛ بنابراین هر یک از این دولت‌ها حاکمیت خاص به خود را داشتند.
یافا ــ شهری که در سواحل مدیترانه ــ پس از نخستین جنگ صلیبی تقویت شد و کنت‌نشین مجزا و مستقلی تا سال ۱۱۳۴ و شورش هیو دوم یافا بود. پس از آن این کنت‌نشین مستقیماً توسط پادشاهی یا اطرافیان و وابستگان آن کنترل و هدایت می‌شد. در سال ۱۱۵۳ و با فتح اشکلون توسط صلیبیون، این کنت‌نشین همراه با این شهر تازه فتح‌شده کنت‌نشین دوگانه‌ای را تشکیل دادند. با این حال پس از فتح این شهر توسط مسلمانان، همچنان عنوان این کنت‌نشین باقی ماند. این کنت‌نشین خود شامل چنین تیول و ارباب‌نشین بود: ارباب‌نشین رمله؛ ارباب‌نشین ابلین؛ و ارباب‌نشین میرابل.
یافا در سال ۱۰۹۹ پس از فتح اورشلیم، تحت کنترل صلیبیون درآمد و جزئی از قلمرو پادشاهی درآمد. کنت‌های یافا:
پس از محاصره و فتح اشکلون در سال ۱۱۵۳ میلادی، این شهر مرزی با کنت‌نشین ادغام شد و کنت‌نشین دوگانه‌ای شکل گرفت. کنت‌های یافا و اشکلون:
پس از نخستین جنگ صلیبی، برای مدت کوتاهی این شهر تیول توسط اسقف رمله کنترل و هدایت می‌شد و در سال ۱۱۲۶ بخشی از یافا شد ولی بعد از هیو دوم یافا در سال ۱۱۳۴ از کنت‌نشین جدا و خود مبدل به ارباب‌نشین مجزا شد. قلعه ابلین که بعدها مبدل به مرکز ارباب‌نشین ابلین شد، در نزدیکی این تیول قرار داشت. اربابان این واسال:
این ارباب‌نشین نیز ــ که مرکز آن قلعه ابلین بود ــ پس از شورش هیو دوم یافا در سال ۱۱۳۴ تشکیل شد. این ارباب‌نشین پس از تشکیل از طرف پادشاهی به باریسان ابلین اهدا شد. پسر وی، بالین پس از ازدواج با ماریا کومننه، بیوه امالریک یکم، این خاندان را مبدل به یکی قدرتمندترین خاندان‌ها در قلمروهای صلیبی کرد. اربابان ابلین:
میرابل نیز پس از شورش هیو دوم یافا، از کنت‌نشین یافا جدا شد و در سال ۱۱۶۶ به بالدوین ابلین اهدا شد با این حال این تیول از ارباب‌نشین ابلین مجزا بود. پس از بالدوین نیز پسرش توماس ابلین کنترل این ارباب‌نشین را از سال ۱۱۸۶ تا ۱۱۸۸ در دست گرفت.
شاهزاده‌نشین جلیل در سال ۱۰۹۹ توسط تانکرد تأسیس شد و مرکز آن در اطراف طبریه در جلیل بود. به همین دلیل در برخی مواقع از این شاهزاده‌نشین با عنوان شاهزاده‌نشین طبریه نیز یاد می‌شود. پس از تشکیل، این شاهزاده‌نشین مبدل به تیول خاندان سنت. اومر، مونت‌فاکون و بورس شد و سرانجام در سال ۱۱۸۷ توسط صلاح‌الدین نابود شد گرچه عنوان آن تا مدت‌ها برای شاهزادگان پادشاهی قبرس به کار می‌رفت. این شاهزاده‌نشین واسال‌هایی نیز برای خود داشت از جمله بیروت، تورون، بانیاس، ناصره و حیفا.بیروت در سال ۱۱۱۰ میلادی فتح و به فولک گوئینز داده شد. این ارباب‌نشین یکی از بادوام‌ترین ارباب‌نشین و واسال‌های پادشاهی اورشلیم بود که تا سال ۱۲۹۱ به حیات خود ادامه داد. این شهر به واسطه بحث تجارت با اروپا، برای صلیبیون و اروپاییان مخصوصا دولت‌های دریایی ایتالیا اهمیت داشت. با این حال این ارباب‌نشین جز و تابع شاهزاده‌نشین جلیل بود. اربابان بیروت:
بانیاس در سال‌های ۱۱۲۶ تا ۱۱۲۹ تحت کنترل حشاشین بود و در سال‌های بعد و پراکنده‌شدن فرقه توسط اتابک دمشق به صلیبیون داده شد. این ارباب‌نشین در بین سال‌های ۱۱۳۲ تا ۱۱۴۰ در ارباب‌نشین تورون ادغام شد تا آن که در سال ۱۱۶۴ توسط نورالدین زنگی فتح شد. با این حال بعد از بازپس‌گیری آن، جزئی از قلمروی ارباب‌نشین ژوسلین سوم ادسا شد.
این قلعه توسط هیو فاوکیومبیرگوس، شاهزاده الجلیل در سال ۱۱۰۶ برای کمک به تسخیر صور ساخته شد. پس از مرگ هیو و حملات عزالملک به حوالی این قلعه، این قلمرو مبدل به یک قمروی مستقل شد و هامفری یکم به عنوان ارباب آن انتخاب شد. با این حال پس از مدتی جزئی از ارباب‌نشین صور شد. این ارباب‌نشین دو واسال داشت: ارباب‌نشین هونین که در سال ۱۱۶۷ توسط نورالدین زنگی فتح شد و ارباب‌نشین تورون-احمود که بعدها در سال ۱۲۶۱ به شوالیه‌های تتونیک فروخته شد. اربابان تورون:
ارباب‌نشین ناصره به عنوان مرکز پاتریک لاتین پادشاهی اورشلیم، توسط تانکرد و به عنوان واسال جلیل تأسیس شد. اسقف‌اعظم ناصره علاوه بر این ارباب‌نشین بر حیفا نیز حکم می‌راند.
حیفا برای مدت‌ها توسط کنترل ارباب‌نشین ناصره بود تا آن که با به‌دست گرفتن بخشی دیگر از قلمرو شاهزاده‌نشین جلیل، مبدل به ارباب‌نشین شد. اربابان حیفا:
صیدا در دسامبر ۱۱۱۰ تسخیر شد و اوستاس یکم گرنیر به‌عنوان لرد این ارباب‌نشین که قلمروی آن خطوط ساحلی میان بیروت و صور بود، انتخاب شد. این شهر توسط صلاح‌الدین ایوبی در سال ۱۱۸۷ فتح شد اما در جریان جنگ صلیبی ۱۱۹۷ توسط صلیبیون بازپس گرفته شد. در نهایت ژولیان اوستاس این قلمرو را پس از حملات مغولان به شوالیه‌های معبد فروخت. یکی از وسال‌های این ارباب‌نشین، ارباب‌نشین شف بود.قیساریه در سال ۱۱۰۱ میلادی فتح و پس از آن به اسقف‌اعظم قیساریه اهدا شد. اربابان قیساریه:
شف یکی از واسال‌ها و ارباب‌نشین دست‌نشانده صیدا بود که در حدود سال ۱۲۷۰ تشکیل شد و مرکز آن قلعه نیحا (Fortress of Niha) بود. ژولیان گرنیر این واسال را در سال ۱۲۵۶ به شوالیه‌های تتونیک فروخت.
ارباب‌نشین ماورای اردن، قلمرویی با مرزهای مشخص‌نشده در شرق رود اردن، که یکی از مهم‌ترین و بزرگترین واسال‌های پادشاهی اورشلیم است. این ارباب‌نشین به دلیل موقعیت جغرافیایی آن که بر سر راه کاروان تجاری مسلمانان از امیت ویژه‌ای برخوردار بود. آخرین ارباب آن، رینالید شاتیون پس از ازدواج با استفانی مایلی به حکومت ماورای اردن رسید، خود را شاهزاده ماورای اردن معرفی می‌کرد نه تابع و واسال پادشاه. وی و کنش‌های وی یکی از عوامل اصلی هجوم صلاح‌الدین پادشاهی اورشلیم در سال ۱۱۸۷ میلادی بود. صلاح‌الدین پس از پیروزی در نبرد حطین و قتل رینالد شاتیون این ارباب‌نشین را در سال ۱۱۸۷ فتح کرد و به قلمروی ایوبیان ضمیمه کرد. اربابان ماورای اردن:
ارباب‌نشین عدلون یا آدلون پس از انتقال مرکز پادشاهی به عکا تشکیل شد و بیشتر تحت نفوذ امپراتور مقدس روم، فریدریش دوم، بود:
آرسوف در شمال یافا که صلیبیون آن را آرسور می‌خواندند، در سال ۱۱۰۱ توسط صلیبیون فتح شد با این حال تا ۱۱۶۳ تحت حوزه و نفوذ دربارهٔ پادشاهی بود تا آنکه جان آرسوف در همان سال به عنوان ارباب آن انتخاب شد. اربابان آرسوف:بیت‌شئان در سال ۱۰۹۹ توسط تانکرد فتح شد و برخلاف موقعیت آن، هیچگاه بخشی از جلیل نبود. این قلمرو از سال ۱۱۰۱ بخشی از حوزه پادشاهی اورشلیم شد اما در سال ۱۱۲۰ مبدل به ارباب‌نشین شد:
بلانشگارد (تل الصافی امروزی) توسط فولک، پادشاه اورشلیم در سال ۱۱۴۲ میلادی ساخته شد و به عنوان قلمروی تحت حوزه و نفوذ پادشاهی تحت امیر قلعه یا کاستلن (castellan) اداره می‌شد. این قلمرو در سال ۱۱۶۶ پس از اعطای آن به والتر سوم بریسبار مبدل به ارباب‌نشین شد:
قیمون در سال ۱۱۹۲ و پس از جنگ صلیبی سوم توسط بالین ابلین تشکیل شد. این قلمرو درا دامه تحت حوزه پادشاهی درآمد.
اطلاعات اندکی در رابطه با درعا وجود دارد، جز آن که در سال ۱۱۱۸ و طی دوره بالدوین دوم تشکیل شد.
الخلیل یا هربون، در منابع صلیبی با عنوان قلعه سنت. آبراهام شناخته می‌شود، یکی از نخستین واسال‌هایی است که شکل گرفت. این منطقه تا قبل از سال ۱۱۴۹ چندین بار تحت کنترل مستقیم پادشاهی درآمد. تا آن که در سال ۱۱۴۹ مبدل به ارباب‌نشین شد و بیت جبرین واسال آن شد. پس از مدتی این ارباب‌نشین بار دیگر تحت کنترل پادشاهی درآمد و بیت جبرین نیز به شوالیه‌های مهمان‌نواز فروخته شد:
مونتگیسارد (با نام القرین نیز شناخته می‌شود) برای مقابله با حملات نورالدین زنگی ساخته شد و محل نبرد مونتگیسارد در سال ۱۱۷۷ میلادی میان صلاح‌الدین ایوبی و بالدوین چهارم بود:
نابلس در سال ۱۰۹۹ توسط تانکرد فتح و توسط صلیبیون ناپلس نام‌گذاری شد. این شهر پس از مدتی مبدل به ارباب‌نشین و از حوزه قلمروی ماورای اردن خارج شد. نابلس در جریان حمله صلاح‌الدین در سال ۱۱۸۷ به‌دست ایوبیان افتاد: نابلس عموماً بخشی از قلمرو و حوزه کنترل دربار پادشاهی اورشلیم بود با این حال این قلمرو چندین ویکنت نیز داشت:
ارباب‌نشین اسکندرونه در استان صور امروزی و جنوب لبنان، در سال ۱۱۱۶ میلادی تحت کنترل دربارهٔ پادشاهی اورشلیم ایجاد شد که هرچند این دعوی توسط برخی مورخان رد شده‌است. دنیس پرینگل به نقل از ویلیام صوری بیان داشته که قلعه اسکندرونه در سال ۱۱۱۷ میلادی و به دستور بالدوین یکم ساخته شده‌است. و در سال ۱۱۴۸ میلادی این قلعه مبدل به ارباب‌نشین شده‌است زمانی که گی اسکندرونه از طرف پادشاهی اورشلیم به عنوان ارباب این قلعه انتخاب شد:
کنراد مونفروا در جریان جنگ صلیبی سوم که از این منطقه دفاع می‌کرد، این ارباب‌نشین را ایجاد کرد که در آن زمان تنها شهر بزرگ و اصلی پادشاهی اورشلیم پس از حمله ۱۱۸۷ صلاح‌الدین ایوبی بود. این شهر از زمان فتح آن توسط صلیبیون همواره یکی از شهرهای مهم پادشاهی بوده‌است و حتی پس از تشکیل این ارباب‌نشین و انتقال مرکز پادشاهی به عکا، همچنان توسط کنراد و پادشاهان بعدی اورشلیم اداره می‌شده‌است. با این حال تاج‌گذاری پادشاهان در شهر صور صورت می‌گرفت نه عکا پایتخت جدید پادشاهی. این شهر یکی از کانون‌های اصلی درگیری خاندان ابلین با طرفداران فریدریش دوم، امپراتور مقدس روم، (جنگ لمباردی‌ها) بود. اربابان صور:
ارباب‌نشین ژوسلین سوم ادسا پس از سقوط ادسا و فتح آن توسط زنگیان ایجاد و به ژوسلین سوم، کنت اسمی ادسا داده شد. این ارباب‌نشین در حدود سال ۱۱۷۶ زمانی که ژوسلین با آگنس مایلی ازدواج کرد، ایجاد شد. جانشینیان وی این قلمرو را به شوالیه‌های تتونیک فروختند. بایگانی این ارباب‌نشین تنها بایگانی باقی‌مانده از زمان حضور صلیبیون در اراضی مقدس است.