سایه‌های بی‌خورشید
سایه‌های بی‌خورشید نام مستند بلند سینمایی است به کارگردانی و تهیه‌کنندگی مهرداد اسکویی که در سال ۲۰۱۹ ساخته شده‌است. این مستند در نخستین نمایش جهانی خود در افتتاحیه سی و دومین جشنواره بین‌المللی فیلم مستند آمستردام نمایش داده شد و موفق شد جایزه بهترین کارگردانی را دریافت کند.ا ین مستند که در نوزدهمین جشنواره سالانه مستند موزه هنر مدرن نیویورک (MoMA) به نمایش گذاشته شده بود، به عنوان بخشی از برنامه مرور آثار مهرداد اسکویی از تاریخ ۵ تا ۲۱ اوت (۱۵ تا ۳۱ مرداد) در موزه تصاویر متحرک در نیویورک به انتخاب اریک هاینز منتقد فیلم و مسئول موزه تصاویر متحرک نیویورک به روی پرده می‌رود. ساخته اسکویی در سینماهای بیست و هفت ایالت آمریکا از جمله کالیفرنیا (لس آنجلس و سانفرانسیسکو)، ایلینوی (شیکاگو)، واشینگتن (سیاتل)، نیومکزیکو، میزوری، اورگن، فلوریدا، آریزونا، آیووا، نیویورک و همچنین ونکوور و مونترال کانادا برنامه نمایش دارد.
سایه‌های بی خورشید روایتگر داستان پنج دختر نوجوان در کانون اصلاح و تربیت است که به جرم همدستی در قتل پدر، همسر یا عضو مذکر خانواده دوران محکومیت خود را سپری می‌کنند. پژوهش و کارگردانی: مهرداد اسکویی
مدیر تصویر برداری: مهدی آزادی
تدوین: امیر ادیب پرور
طراحی و میکس صدا: محمود خرسند
صدابردار: پارسا کریمی
آهنگساز: افشین عزیزی
رنگ آمیزی تصاویر: حمید رضا فتوره چیان، برنا جمشیدی
طراح پوستر: علی باقری
مترجم: بونا الخاص
زیرنویس: رضا تاریوردی
مدیر تولید: وحید حاجیلویی
دستیار کارگردان و عکاس: مسعود شکرنیا
مشاور کارگردان: بابک کریمی
تهیه‌کننده اجرایی: سیاوش جمالی
تهیه‌کننده: مهرداد اسکویی «اسکویی فیلمز»
پخش کننده جهانی: نسرین میر شب «دریم لب فیلمز»
مستند بلند، هفتاد و پنج دقیقه، ایران، نروژ، ۱۳۹۸ «یوهان بلومکویست»، جشنواره بین‌المللی فیلم گوتنبرگ سوئد
خارق‌العاده … قوی‌ترین فیلم مستند اعترافی از زمان فیلم: «The act of killing» «عمل کشتن» ساختهٔ جاشوا اوپنهایمر…
مهرداد اسکویی، فیلمساز (رویاهای دم صبح) توانسته‌است اعتماد به نفسی به این دختران بدهد تا شهادت صادقانه و بی پیرایه آنها را به دست آورد. همچنین به این دختران این فرصت داده می‌شود که از طریق دوربین، مردانی را که حق زندگی کردن شان گرفته شده یا در بعضی موارد، مادران و هم دستانِ شان را که به سخت‌ترین مجازات‌های قانونی محکوم شده‌اند، مورد خطاب قرار بدهند. «امبر ویلکینسون» منتقد نشریهٔ معتبر «اسکرین» در بخشی از نقد مستند جدید مهرداد اسکویی نوشته‌است:
فیلم افتتاحیه امسال جشنواره مستند آمستردام (ایدفا) ۲۰۱۹، اثری تکان‌دهنده و برانگیزنده دربارهٔ محل نگهداری نوجوانان بزهکار است و روی دخترانی تمرکز می‌کند که به سبب قتل یا معاونت در قتل یکی از مردان خانواده یا خویشاوندان سوءاستفاده‌گر خود، به کانون اصلاح و تربیت فرستاده شده‌اند.
سوژه مستند «سایه‌های بی‌خورشید» دشوار است اما اسکویی در مقام فیلمساز با دقت به آن نزدیک شده‌است و در ابتدا صحنه‌هایی از دختران را در سکوت به ثبت رسانده و سپس کنترل دوربین را در اختیار آنها قرار داده تا آنها بتوانند در تنهایی بیش از هر زمان دیگری بی‌پرده سخن بگویند.
نتیجه، بازتاب احساسی فراوانی را برانگیخته و مطمئناً این مستند در ماه‌های آینده جایگاه ویژه‌ای هم در جشنواره‌ها و همچنین نزد سینمای هنری خواهد یافت.
در حالی که تاکنون بسیاری از مستندسازان به موضوع افراد در زندان پرداخته‌اند، اسکویی نیز پیش از این سه فیلم در این باره ساخته‌است: «روزهای بی‌تقویم»، «آخرین روزهای زمستان» و «رویاهای دم صبح» و در این مستندها بُعد مضاعفی از صمیمت را با سوژه‌های نوجوان از طریق دادن کنترل دوربین به آنها در اتاق خودشان ایجاد کرده‌است تا آنها مستقیم و بی‌پرده با لنز دوربین صحبت کنند.
در بخشی از فیلم آنها با قربانیان خود سخن می‌گویند و برخی مواقع دیگر با دیگر افرادی که در ماجرا درگیر بودند مثل خواهر یا مادرشان حرف می‌زنند. این صحبت‌ها زمانی دردناک‌تر می‌شوند که کارگردان برخی از این افراد را در زندان افراد بزرگسال نشان می‌دهد، جایی که تعدای از مادران دخترها به قصاص محکوم شده‌اند.
این مستند به جای آن که به صورت مستقیم به سیاست‌ها و محیط فرهنگی که دختران را به این سرانجام رسانده، بپردازد، اجازه داده این موقعیت‌ها از طریق صحبت‌های دختران و زنان و مادرانشان به تدریج آشکار شود. کارگردان برخی مواقع پرسش‌هایی را مطرح می‌کند اما در دیگر اوقات عقب می‌ایستد تا تعامل شخصیت‌ها را مقابل دوربینش تماشا کند.
این یک فیلم مستند بلند دقیق و متعادل است و اسکویی با استفاده از گفتگو، رابطه میان دختران جوان و مادرانشان را ایجاد می‌کند، گرچه بیشتر مواقع آنها به صورت مستقیم با یکدیگر صحبت نمی‌کنند. این تصویری از عشق است که در ابتدا ناامیدی حبس و سپس نوعی اندوه تعلیقی در مخاطب ایجاد می‌کند، مادران و دخترانی که با آینده‌ای نامعلوم، مطمئن نیستند که بتوانند بار دیگر به هم برسند، امیدی که تا انتها با ترس عجین شده‌است.