کامران عدل
کامران عدل (زاده ۲۰ امرداد ۱۳۲۰ در تهران) عکاس و بنیان‌گذار عکاسی مدرن ایران است که حاصل سال‌ها عکاسی او کتاب‌های "آنان که خاک را به نظر کیمیا کنند"، "اجرای نقش در کاشی‌کاری ایران"، "بازارهای ایرانی"، "خط بنایی"، "سفارت ایتالیا در تهران"، "گذری به چهارمحال‌وبختیاری"، و "یاد باد، آن روزگاران یاد باد" (معماری شیراز) است.
کامران عدل فرزند احمدحسین عدل و هما ضیاالملوک والی در ۲۰ امرداد ۱۳۲۰ در تهران به دنیا آمد. اجداد پدریش از اهالی تبریز و اجداد مادری از بسطام بودند. خاندان عدل خدمات گسترده و شایانی در تاریخ ایران داشته‌اند. پدربزرگش پدری اش میرزا مسعود عدل‌الملک و جد پدریش سید حسن عدل‌الملک از ثروتمندان و ملاکین آذربایجان بودند. یکی از پسرعموهای پدرش یحیی عدل، پدر جراحی نوین ایران بود و پسرعموی پدربزرگش مصطفی عدل، بنیان‌گذار دادگستری نوین در ایران بود. همین‌طور برادرش شهریار عدل (۱۳۲۲ در تهران- ۱۳۹۴ در پاریس) باستان‌شناس ایرانی، کارشناس تاریخ هنر و معماری و کارشناس پرونده‌های ثبت میراث جهانی در ایران بود. و پدر بزرگ مادریش سردار همایون و جد مادریش علی‌خان والی بود که او نیز به عکاسی بسیار علاقه مند بود و بیش از هزار عکس از وی باقی مانده است که در آرشیو دانشگاه هاروارد نگهداری می شود. خاندان والی نیز در تاریخ این سرزمین منشا تاثیرات و تحولات بزرگی بوده اند.
کامران عدل از کودکی به عکاسی علاقه‌مند شد همان‌گونه‌ که خودش نقل می‌کند اولین عکس خود را در سن ۱۲ سالگی در سفر خانوادگی با قطار از ایستگاه راه‌آهن قم با دوربینی که پدرش تحت‌تأثیر علاقه و اشتیاق زیاد او به عکاسی برایش خریداری کرده بود گرفت که همین عکس در نمایشگاه عکس «آمال و آرزوهای نیامده و برباد رفته» که نمایشگاهی به مناسبت شصتمین سال حرفه‌ای شدنش به عنوان اولین عکس ایشان در سال ۱۳۳۲ خورشیدی در گالری اعتماد به نمایش گذاشته شد.او در سال ۱۳۳۸ خورشیدی در سن ۱۷ سالگی آنچنان که از دو نسل قبل‌تر در خاندان عدل مرسوم بود جهت ادامه تحصیل راهی پاریس شد و در هنرستان صنعتی پاریس Certificat d'aptitude professionnelle تحصیل کرد و با عکاسی مدرن و تکنولوژی روز عکاسی دنیا آشنا شد و آموزش دید. او پس از اخذ دیپلم هنرستان، در بزرگ‌ترین مجموعه لابراتوارهای ظهور و چاپ عکس اروپا به‌نام «هامل» مشغول کار شد و در بخش چاپ عکس‌های بزرگ متری به کار پرداخت. پس از شش ماه کار نزد هامل، به‌دستیاری ژاک روشون به عکاسی مُد پرداخت.
عدل در سال ۱۳۴۷ به‌دعوت «سازمان رادیو تلویزیون ملی ایران» که تازه تأسیس شده بود، به تهران آمد و مدیر گروه عکاسی سازمان شد و به تدریس عکاسی در «مدرسه عالی سینما و تلویزیون» پرداخت و سیستم عکاسی را در تلویزیون ملی و در عکاسی ایران با آوردن تکنولوژی روز دوربین/فیلم و ساختن لابراتوار مدرن چاپ عکس متحول کرد . وی عنوان نخستین کارگردان بخش عکس و عکاسی تلویزیون ملی ایران را یدک می‌کشد. همکاری او با مدرسۀ عالی، به‌خاطر بحث‌های سیاسی مطرح در آن مدرسه، بیش از یک سال به درازا نکشید و از آن پس او انرژی خود را فقط معطوف به کارهای سازمان تلویزیون ملی ایران و تربیت کادر آتی سازمان کرد. در ۱۳۵۰، دانشجویان مدرسه عالی دست به اعتصاب گسترده‌ای زدند و خواستار مراجعت کامران عدل به‌مدرسه عالی شدند. از آنجا که وظایف او در این مدت به‌شدت افزایش یافته بود، کامران عدل، ضمن سرپرستی دروس و کارهای عملی دانشجویان، امر تدریس را به آقای علی فرزانه، یکی از همکارانش واگذار کرد. این وضعیت تا زمان استعفای او از سازمان در اسفند ۱۳۵۳ ادامه داشت.و از سال ۱۳۵۳ تاکنون به صورت عکاس مستقل فعالیت می‌کند.
کامران عدل در دوران خدمتش در تلویزیون ملی ایران، در تمام زمینه‌های عکاسی فعالیت داشت و بنیان‌گذار عکاسی نوین خبری، عکاسی نوین صحنه (تلویزیونی، تأتر، سینما و جشن هنر شیراز)، عکاسی نوین معماری و اجتماعی شد. آرشیو سازمان را، بر متدهای نوین بنیان گذاشت و سرانجام به‌خاطر روابط نامساعدی که در سازمان به‌وجود آمده بود از سازمان رادیو تلویزیون ملی ایران استعفا داد.
از همان سال او به دعوت فیروز شیروانلو از مجموعه‌های ایرانی ازجمله فرش، کاشی و ق‍باله‌های ازدواج و جشن هنر شیراز و… برای دفتر مخصوص شهبانو فرح پهلوی عکاسی کرده‌است.
همچنین او با توجه به علاقه شخصی از مناطق مختلف ایران، عشایر ایل بختیاری، مراسم مذهبی، تئاتر، معماری و… نیز عکاسی کرده‌است.
از ۱۳۵۸، همکاری خود را با «بنیاد فرهنگی آقاخان»، که تازه تأسیس شده بود آغاز کرد و به‌عنوان عکاس هیئت داوران جایزه معماری آقاخان و همچنین عکاسی از شهرهای مختلف جهان اسلام، فعالیت کرد که این همکاری، همچنان ادامه دارد.
کامران عدل درباره علاقمند شدنش به عکاسی گفته است: ۱۲ ساله بودم که یک شب سرد و طوفانی با یکی ازاقوامم حسین عدل برای دیدن آقای مصباح زاده رفتیم روزنامه کیهان، انگارجایی سیل آمده بود و خرابی به بار آورده بود، عکاس روزنامه آقای سجادپور هم برای عکاسی ازمنطقه سیل زده داشت وسائلش را آماده میکرد. برای من بسیارجالب بود که در چنین هوایی که همه سعی دارند خودشان را به خانه برسانند، تازه کار این عکاس شروع شده. آنجا بود که علاقمند به عکاسی شدم.وقتی در ۱۳۳۲، با احساسی ماجراجویانه و کودکانه تصمیم گرفتم که عکاس شوم، فقط ۸سال از پایان جنگ دوم جهانی گذشته بود. جنگی که تمام اروپا، قسمتی از اتحاد جماهیر شوروی و شرق آسیا را ویران کرده بود. جنگ را خودم احساس کرده بودم، وقتی «سالدات»های روسی در محل «کاروانسرا سنگی» جلوی ماشین‌ها را می‌گرفتند و از سرنشینان آنها، درخواست پاسپورت و «ویزا» می‌کردند. ولی آن تکه جنگ را، با آن همه کشته و ویرانی احساس نکرده بودم. به ‌این ترتیب، عکاسی ایران در آن دوران، در برهه ۱۹۳۵متوقف شده بود و بعد از آن، عکاسی در تمام جهان، به‌حال «ایست» درآمده بود. زیرا که بهترین دوربین‌ساز جهان یعنی «لایکا» و بهترین «عدسی»ساز جهان یعنی «زایس»، هر دو در آلمان بودند و آلمان ویران شده بود. در نتیجه، برای من، بعد از جدالی که کم از همان جنگ جهانی دوم نداشت، چون مادرم مخالف بود.یک دوربین اسقاط برایم خریدند و من، در همان ۱۲سالگی و با همان دوربین اسقاط عکس‌هایی گرفتم که امروز بعد از ۶۰سال، به ‌آنها افتخار می‌کنم. ۸سال بعد در پاریس، اولین دوربین تک‌لنزی جهان را که ساخته کارخانه زایس بود، خریدم. اسمش «کونتافلکس» بود. با همان دوربین که رویش یک نیمه دوربین شکاری نصب می‌شد و حالت «تله ابژکتیو» به ‌آن می‌داد، از مسابقه قایقرانی ۶ ساعته رودخانه «سن» در پاریس عکاسی کردم. هنوز وارد مدرسه عکاسی نشده بودم. متاسفانه، این دوربین مجهز به یک دریچه «سانترال» بود که مانع تعویض عدسی روی آن می‌شد . بعد از ۲سال سلطنت، «کونتافلکس» با ورود دوربین‌های پرده‌ای به‌ بازار، از اریکه سلطنت پایین کشیده شد. دوربین‌های پرده‌ای خیلی سریع جهان را به تسخیر خودشان درآوردند. عکاسان آزاد شده بود و در همین دهه ۶۰میلادی، انقلاب نوین عکاسی در اروپا و آمریکا آغاز شد. عکاسیِ «سردست» (Snap shot). بی‌درنگ، ۲تا از این دوربین‌ها را خریدم. در این نوع عکاسی، عکاس باید دارای حس آینده‌نگری، نگاه تیز و رفلکس بسیار تند و شدیدی باشد. در این نوع عکاسی، چیدمان موضوع و کادراژ مجدد (Crap)، ممنوع است. به ‌همین علت بود که وقتی من در ۱۳۴۷ به‌ ایران مراجعت کردم، با داشتن این توانایی‌ها، توانستم همان شب استخدامم در سازمان تلویزیون ملی ایران، از یک برنامه «شو»، عکاسی کنم؛ با دوربین‌های خودم و با فیلم‌هایی که از پاریس همراه خودم آورده بودم. با در دست داشتن این دوربین‌ها، که در آن زمان در ایران شناخته نشده بودند، عکاسی خبری ایران را متحول کردم و با در دست داشتن وسیله‌ای چون تلویزیون، با میلیون‌ها تماشاچی، نگاه مردم را، بدون آن‌که خودشان متوجه بشوند، تغییر دادم. امروز، سلیقه مردم ایران در احساس رنگ و کنتراست، همان چیزی است که من در ۱۳۴۷، وارد جوهر وجودشان کردم...
کامران عدل در طول زندگی حرفه ای اش در زمینه های مختلف و متعددی به فعالیت پرداخته و می پردازد .من جمله عکاسی، نویسندگی، برگزاری نمایشگاه ها، و...  موضوعات عکاسی یکی از این زمینه ها عکاسی تئاتر بود .او پس از اتمام تحصیلاتش و به محض ورود به ایران با دوربین هاسلبلاد شخصیش از تئاترهای در حال ضبط در استودیوهای تلویزیون عکاسی کند. حجم گستردهٔ کار او را وادار می‌کند بر تعداد همکارانش افزوده و بخش عکاسی رادیو تلویزیون ملی ایران را هر روز گسترده و گسترده‌تر کند. از جملهٔ همکاران عدل در این دوره می‌توان از مریم زندی نام برد که توسط عدل آموزش داده شده و بعدها خود جزو عکاسان صاحب‌نام ایران شد. عدل از تجربه ی عکاسی تیاتر در ایران چنین می گوید. عکاسی تئاتر در ایران از آغاز تا به امروز فراز و نشیب‌های بسیار داشته و مراحل مختلف را پشت سر گذاشته است که بررسی ویژگی‌های هر دوره می‌تواند روشنگر تعاریف، کارکردها و چالش‌های خاص عکاسی تئاتر در آن دورهٔ خاص بوده و چراغ راه اکنون ما باشد.
برای بازبینی و واکاوی عکس‌های تئاتر کامران عدل ابتدا باید به شرح مختصری از گذشتهٔ این کار در ایران پرداخت تا به این وسیله پی برد که عکس‌های عدل در کدام ظرف زمانی و مکانی قرار گرفته و حائز چه ویژگی‌های منحصر به فرد و قابل توجهی هستند.
در واقع پیش از عدل و هم نسلان او عکس تئاتر، کاملا ایستا بود یعنی عکاس در شرایط کنترل شده و با چیدمان نور و بازیگر به عکاسی از صحنهٔ تئاتر می‌پرداخت اما بعد از این تاریخ عدل و هم‌نسلانش به عکاسی پویا از تئاتر روی آوردند. یعنی در این دوره هیچ بازیگری به فرمان عکاس و برای ثبت شدن در عکس، فیگور یا ژست خاصی نمی‌گرفت بلکه عکس‌های صحنه و پشت صحنه همواره در جریان فعالیت عادی و معمولی بازیگران و عوامل نمایشی تهیه می‌شد و از نورپردازی‌های کنترل شده و دخالت مستقیم عکاس در شکل‌گیری عکس معمولا خبری نبود.
در واقع با عوض شدن تعریف عکس تئاتر به لحاظ مفهومی ‌و تکنیکی، در این دوره شاهد افزایش بیشتر وجه مستند در عکس‌های تئاتر هستیم. در بررسی اجمالی عکس‌های تئاتر این دوره و به ویژه عکس‌های تئاتر کامران عدلمشاهده می‌شود که عکاس علاوه بر انجام وظیفهٔ اصلی خود که مستند کردن رویداد نمایشی است به ثبت اتفاقات پشت صحنه، تماشاچیان و زندگی آدم‌های حاضر در جریان تئاتر نیز می‌پردازد. عدل برخلاف اغلب عکاسان پیش از خود که به صورت تجربی به عکاسی (عکاسی تئاتر) می‌پرداختند، از طریق آموزه‌های آکادمیک با هنر عکاسی آشنا شد. او دانش‌آموختهٔ رشتهٔ عکاسی در فرانسه بوده و در شاخه‌های مختلف عکاسی طبع‌آزمایی کرده است. عکس‌های تئاتر عدل اغلب مربوط به دهه‌های ۴۰ و ۵۰ شمسی هستد یعنی مقارن با وقتی که او به عنوان عکاس رسمی ‌رادیو و تلویزیون ملی مشغول به کار بود.
عکاسی تئاتر در آن دوره بر خلاف امروز به عنوان یک شاخص یا گرایش خاص در عکاسی مطرح نبوده است. به معنای دیگر در آن دوره کسی را با عنوان کاری مشخص «عکاس تئاتر» نمی‌شناسیم بلکه اغلب، عکاس‌ها در میان انواع مختلف عکس‌هایی که می‌گرفته‌اند از تئاتر هم عکاسی کرده‌اند. کامران عدل هم از این قاعده کلی مستثنی نیست اما آنچه وجه تمایز عکس‌های تئاتر عدل قرار می‌گیرد این است که در واقع او را می‌توان اولین عکاس تئاترهای تلویزیونی در ایران برشمرد.کامران عدل می گوید: من به شکل حرفه ای و سنگین کار عکاسی صنعتی هم داشتم به عنوان مثال من در شرکت هیدرو که یک شرکت نروژی است که در جنوب چاه نفت حفاری می کند تمام عکس های چاه نفت آنجا را گرفتم، یا در سال ۶۳-۶۲ که هنوز مترو در حد ابتدایی بود و برنامه های اولیه آن را می ریختند به داخل تونل های مترو می رفتم و کارهای عکاسی، آن را انجام می دادم به طوری که در جاهایی عمق تونل ۳متری را با عکاسی ۳۰۰متر نشان می دادم حتی یکسری عکاسی صنعتی در جنوب از بخش های جنگی داشتم، در هر حال تا آن زمانی که عکاسی صنعتی در جایگاه اصلی خود قرار داشته باشد و جنبه تبلیغاتی پیدا نکند با آن مخالف نیستم.
1341-1344 مجموعه عکس های شهری پاریس
1344-1347 مجموعه عکس های مد پاریس
1346 مجموعه عکس های بازی های آسیایی تهران
1347-1353 مجموعه عکس های خبری - تیاتر -صحنه و ... در تلویزیون ملی ایران
1347-1358 مجموعه‌ي مراسم مذهبي ايران
1347-1358 مجموعه‌ي بازارهاي ايراني
1351- 1349 مجموعه‌ي آرشيو ايران
1350 مجموعه عکس اسب های ایرانی برای انجمن سلطنتی اسب
1354 مجموعه عکس های کتابخانه بزرگ پهلوی
1354 مجموعه‌ي فرش‌هاي ايران
1355- 1354 مجموعه‌ي عکس‌هاي ايران، کتاب خانه‌ي پهلوي سابق
1356- 1354 مجموعه اجراي نقش در کاشيکاري ايران
1354 مجموعه عکس از نقاشی های موزه هنر های معاصر کرمان و رشت
1354 مجموعه عکس از پرونده های عکس اشیا موزه مادر رضا عباسی
1354-1356 مجموعه‌ي يزد
1355 مجموعه‌ي بوشهر
1355 مجموعه‌ي چهارمحال و بختياري
1356- 1355 مجموعه‌ي معماري معاصر ايران
1358 مجموعه‌ي‌ قم
1360-1367 مجموعه تهران(در دوران جنگ بانگاهی به زندگی مردم و کاریکاتورهای صدام روی دیوارها)
1367- 1360 مجموعه‌ي مجتمع فولاد اهواز
1362-1390 مجموعه عکس های معماری برای هیات داوری معماری بنیاد آقاخان
1362-1389 مجموعه افریقا عکس های اجتماعی با نگاهی زیبایی شناسانه
1363-1390 مجموعه عکس های معماری
1366- 1365 مجموعه متروي تهران
1368- 1364 مجموعه‌ي تهران
1368 مجموعه‌ي اصفهان
1369 مجموعه‌ي شيراز
1370 مجموعه‌ي ترکمن صحرا
1372 مجموعه‌ي پاسارگاد، نقش رستم و تخت جمشيد
1374 مجموعه عکس های مجلس شورای ملی بهارستان بعد از آتش سوزی و بازسازی
1375 مجموعه‌ي شيشه هاي ايراني
1376 مجموعه عکس های معماری مجمع اجلاس سران کشورهای اسلامی
1383 مجموعه‌ي هندوستان. بنياد فرهنگي آقاخان
1384 مجموعه‌ي معماري کويت. بنياد فرهنگي آقاخان"
1392 مجموعه تهران
عکاسی او در نمایشگاه‌ها و کتاب‌های مختلف به چاپ رسیده‌است.کامران عدل از سال ۱۳۴۹ تا ۱۳۸۴ روی مجموعه‌های زیادی نیز ازجمله معماری کویت، هندوستان، معماری معاصر ایران، بازارهای ایرانی، اجرای نقش در کاشیکاری ایران، فرش‌های ایران، مراسم مذهبی ایران، عکس‌های ایران، شیشه‌های ایرانی، پاسارگاد، نقش رستم و تخت‌جمشید، ترکمن‌صحرا، شیراز، اصفهان، تهران، قم، چهارمحال و بختیاری، بوشهر، یزد، متروی تهران و مجتمع فولاد اهواز کار کرده‌است که در نمایشگاه‌های انفرادی به نمایش گذاشته شده‌اند.
همچنین او از سال ۱۳۵۶ تا ۱۳۸۴ (2006-1977) در نمایشگاه‌های متعددی نیز در داخل و خارج از کشور شرکت کرده‌است. این نمایشگاه‌ها عبارت‌اند از: کامران عدل که اهل منطقه ۱۲ تهران است و در طول چند دهه فعالیت حرفه ای عکاسی از شهر تهران و از جمله منطقه ۱۲ تهران در دوره های مختلف زمانی عکاسی کرده است، در نخستین جایزه هنری «قلب تهران» از وی تجلیل شد و مدال قلب تهران به وی اهدا شد. نخستین جایزه هنری قلب تهران به مناسبت دویست و سی امین سال پایتختی تهران برگزار شد و هدف از این رویداد فرهنگی، هنری ایجاد انگیزه برای تولید معنا و مفهوم توسط علاقه‌ مندان و هنرمندانی است که نسبت به موضوع شهر تاریخی تهران، شهرنشینی و ویژگی های این کلان شهر با تمرکز بر محدوده‌ منطقه‌ دوازده شهرداری گرایش دارند. آثار نهایی، حاصل کار هنرمندانی است که از منظر رویکرد فردی خویش به ویژگی های منحصر بفرد روابط متقابل انسان و محیط شهری، جاذبه های تاریخی، فرهنگی و اجتماعی تهران معاصر و آثار عهد ناصری پرداخته اند .به پاس یک عمر تلاش وی در مراسم اختتامیه جشنواره عکاسی از بناهای تاریخی شهر تهران با عنوان "طهران  پیک" از سوی مدیریت فرهنگی هنری منطقه 12 فرهنگسرای شهر در مردادماه 1392 به ایشان اهدا شدنمایش ۲۴ اثر عکس اهدایی کامران عدل به موسسه خیریه بهنام دهش پور در سال ۱۳۸۸ اهدا شده بود در تاریخ نهم اسفند ۱۳۹۳ تا شانزدهم اسفند ماه در گالری بهنام دهش پور به نمایش درآمد .