گردنه گدوک
گردنه گدوک منطقه ای در جنوب استان مازندران در شمال ایران است که جاده شهرستان سوادکوه به شهرستان فیروزکوه از آن می‌گذرد.
گردنه گدوک در مسیر استان مازندران به استان تهران قرار دارد که مسافران با طی جادهٔ فیروزکوه به آن جا می‌رسند؛ این گردنه در حوزه شهرستان سوادکوه در استان مازندران قرار دارد؛ ولی محله‌ای از آن طی مصوبه هیئت وزیران در سال ۱۳۶۶ در حوزه شهرستان فیروزکوه در استان تهران قرار گرفته‌است، این منطقه بلندترین بخش این مسیر می‌باشد، و در اغلب مواقع سال، برف گیر و سرد بوده و برای مسافران دشواری ایجاد می‌کند.
این منطقهٔ مرتفع، با زیبایی‌های خاص طبیعت مرتفع، گل‌های زیبای خودرو و دیگر ویژگی‌های آن، زینت بخش دیدهٔ مسافرانی است که به جاده فیروزکوه سفر می‌کنند. گدوک منطقه ای کوهستانی و قدیمی است و یکی از صدها نقطه زیبای جاده فیروزکوه است. گدوک به خاطر قرار داشتن در ارتفاع در تابستان نیز خنک است و حتی مدتها بعد از بهار نیز نشست برف در این محل نمایان است. بیشترین شهرت این منطقه به آش و دوغ آن است که نظر مسافران را به خود جلب می‌کند.
راه‌آهن سراسری ایران از این منطقه می‌گذرد که جلوه ای خاص به این منطقه بخشیده‌است و دارای تونل‌های متعددی است و در واقع چیز دیگری که این منطقه بدان شهرت دارد یکی از تونل‌ها است که بسیار طویل است و به «تونل گدوک» مشهور است و ساخت آن به دوران رضا شاه بر می‌گردد. از محله‌های گدوک، شوراب است و دارای یک آبشار فصلی است، همچنین دوگل یکی دیگر از محله‌های گدوک است که در آن سه پل موازی بر روی هم به نام سه خط طلا قرار دارد و محله‌ای نیز به نام این مسیر قرار دارد و در منطقه نیز آش و دوغ و ماست محلی عرضه می‌شود.
گدوک زمستان‌های نسبتاً سرد دارد ولی هوای آن در بهار و تابستان بسیار دلپذیر است و ضمناً نشست سنگین برف در زمستان بسیار تماشایی است و ارتفاع آن ۲۲۲۵ متر از سطح دریا می‌باشد. مراسم محلی خاصی نیز هر ساله در مناطق ییلاقی از جمله؛ چالمیش، مازبمرد و موزی‌چشمه گدوک سوادکوه برگزار می‌شود.
گدوک؛ در زبان مازندرانی گده به معنای برآمدگی و دوک نیز به معنای برجستگی و ناهمواری می‌باشد که به معنای منطقه برف‌گیر می‌باشد که احتمالاً به خاطر موقعییت جغرافیایی گدوک این نام ترکیبی از دو کلمه بالا باشد.مهمترین قلل منطقه گدوک در شهرستان سوادکوه که در بخش البرز شرقی واقع شده است و برای کوهنوردی نیز مناسب می‌باشد، عبارت‌اند از:
قله اروان بیگ به ارتفاع ۲۸۰۰ متر که از قلل تپه‌ای می‌باشد. این قله از شمال به چپ دره، از جنوب به منطقه، از شرق به جاده فیروزکوه، و از غرب به کتالان محدود می‌باشد و در فراز قله اروان بیک، از غرب: خط الراس ارفع‌کوه، از جنوب غرب: دماوند، پاشوره و خط الراس دو برار، از شمال شرق قدمگاه، اتابک، نرو و سرخیل دیده می‌شود و چشم اندازی زیبا از منطقه دیده می‌شود.
در این منطقه درخت ارس(سرو کوهی)، گون، گل لاله و گیاهان دارویی مانند آویشن و چندین نوع گیاه دیگر وجود دارد. کم کم بر شیب مسیر افزوده می‌شود؛ زمان تقریبی رسیدن به قله یک ساعت و نیم می‌باشد. از فراز قله مناظر زیبایی قابل رویت است در غرب خط الراس ارفع کوه، در جنوب غرب قله دماوند، پاشوره و خط الراس قله دو برار، در شمال شرق قله قدمگاه و سرخیل دیده میشود و در جنوب غرب روستای کتالان دیده می‌شود.
برای رسیدن به قله اروان بیک، مسیرهایی وجود دارند که شناخته‌شده‌ترین آن‌ها این مسیرها هستند:قله ورسه سر به ارتفاع ۳۱۵۰ متر می‌باشد؛ این قله روی خط الراس قله بزگوش قراردارد. این کوه یال طولانی دارد و جبهه شمالی این کوه با دیواره های بلند و ریزشی تشکیل شده است.
برای رسیدن به قله ورسه سر، مسیرهایی وجود دارند که شناخته‌شده‌ترین آن‌ها این مسیرها هستند:قله اتابک به ارتفاع ۳۲۰۰ متر می‌باشد؛ این قله در ضلع شمالی قله قدمگاه با چشم اندازی زیبا به قلل ارفع‌کوه، قدمگاه، خرونرو، نیزوا و تیزکوه می‌باشد.
برای رسیدن به قله اتابک، مسیرهایی وجود دارند که شناخته‌شده‌ترین آن‌ها این مسیرها هستند:قله خرو نرو و نیز قلل منطقه چاشم مانند قله نیزوا در شرق اتابک و قلل کوچک ارفع‌کوه و تلمه سنگ و قلل مرتفع میشینه مرگ و کل خسه در غرب آن دیده می‌شود؛ قله‌ای کوتاه‌تر به نام سرخنی در شمال آن قرار دارد و قله صخره‌ای و مرتفع‌‌تر قدمگاه در جنوب اتابک واقع است.
در مراتع ییلاقی منطقه گدوک، انواع درخت، درختچه و گیاهان از جمله: لاله، گون و پیرو (گونه‌ای درخت سرو) می‌رویند. بر اساس تحقیقات صورت گرفته، ۴۰۶ گونه گیاهی از ۶۲ خانواده و ۲۶۲ جنس در گدوک مشاهده شده است، ۵۱ گونه گیاهی شناسایی شده است که دارای ارزش دارویی هستند که متعلق به ۴۴ جنس و ۲۲ خانواده گیاهی هستند. نتایج آماری نشان می‌دهد که بیشترین درصد گیاهان دارویی مربوط به خانواده‌‎های نعنائیان، گلسرخیان، کاسنیان، باقلاییان و شب‌بویان می‌باشد.‌ برخی گیاهان دارویی گدوک عبارتند از: گل گاو زبان، اسطوخودوس، قارچ، آویشن، زرشک، ولیک و باریجه که از آن‌ها در برخی از غذاها نیز استفاده می‌شود. منطقه گدوک به لحاظ شرایط آب و هوایی، موقعیت جغرافیایی و زمینه رشد گیاهان دارویی، یکی از مناطق مستعد تولید گیاهان دارویی است.
در منطقه گدوک، جانورانی از جمله: بز ، قوچ، شوکا، گوزن، خرس، پلنگ، گراز و گرگ می‌باشند و پرندگانی نظیر کبک و قرقاول نیز در این منطقه می‌باشند.