داگلاس نورث
داگلاس سیسیل نورث (زاده ۵ نوامبر ۱۹۲۰ – درگذشته ۲۳ نوامبر ۲۰۱۵) اهل ایالات متحده آمریکا در زمره مهم‌ترین و پرنفوذترین اقتصاددانان و تاریخ‌نگاران اقتصادی انتهای سده بیستم بود.
او جایزهٔ نوبل اقتصاد را (به همراه روبرت ویلیام فوگل) در ۱۹۹۳ دریافت کرد. جایزهٔ نوبل به نورث و فوگل برای اینکه «تحقیق در تاریخ اقتصادی را با به‌کارگیری تئوری اقتصادی و روش‌های کمی، به منظور توضیح تغییرات اقتصادی و نهادی، بازسازی کردند» اهدا شد.
دو سال قبل‌ترش اولین تاریخ‌نگار اقتصادی بود که توانست جایزه جان آر کامونز را بگیرد. و سه سال بعدترش در اکتبر ۱۹۹۶ نخستین استادی لقب گرفت که موفق شد Spencer T. Olin Professor بالاترین کرسی استادی دانشگاه واشینگتن در سن‌لوئیس را به‌دست‌آورد. و…
زندگی علمی بیش از نیم قرنی او می‌تواند در چند کلمه خلاصه شود: «کاوش»، «جست‌وجو»، «کندوکاو» و… که حاصل بی‌تابی و دغدغه و سؤالی عمیق بود که در پس چند سال تردید و مطالعه وسط جنگ جهانی دوم در وجودش جوانه زد؛ وقتی نورثِ بیست و اندی ساله مردد بود چه رشته‌ای را برای تحصیلات تکمیلی ادامه دهد و اقتصاد را برگزید. خودش این دغدغه را چنین بیان می‌کند:
به جرات می‌توان گفت بیش از نیم قرن پژوهش‌های او، تلاش برای یافتن پاسخ به این سؤال کلیدی بود؛ تمام پروژه‌های علمی و دستاوردهای فکری‌اش را می‌توان قطعاتی برای حل این پازل و معمای پیچیده و شگرف دانست؛ و شاید بیش از هر کسی نورثِ نود و اندی ساله به طولانی و صعب‌العبور بودن این مسیر آگاه باشد، آن‌چنان‌که جان والیس استاد دانشگاه مریلند، دانشجوی سابق و از مهم‌ترین همکارانش، می‌نویسد:
داگلاس نورث در ۳ آذر ۱۳۹۴ در سن ۹۵ سالگی بر اثر ابتلا به سرطان مری درگذشت.
داگلاس سیسیل نورث در سال ۱۹۲۰ در کمبریج از ایالت ماساچوست متولد شد. در آن سال پدرش در شهری حومه‌ای نزدیک به کمبریج سمت مدیریت در شرکت بیمه عمر مترو پالیتن را به عهده داشت. در سال‌های بعد به علت تغییر شغل پدر، خانواده نورث چند بار تغییر مکان دادند؛ در ابتدا به کانکتیکات و بعد از آنکه پدرش ریاست شرکت مترو پالیتن در کانادا را بر عهده گرفت به اتاوا رفتند. آن‌ها در اروپا هم زندگی کردند. برادر و خواهر نورث از او بزرگ‌تر هستند و پیش از اینکه پدرشان از جنگ جهانی اول برگردد به دنیا آمدند.
زندگی خانوادگی او چندان علمی نبود؛ پدرش هنگامی که به عنوان پادو در شرکت بیمه عمر مترو پالیتن کارش را شروع کرد، حتی دوره دبیرستان را تمام نکرده بود؛ و مادرش نیز به احتمال قوی دبیرستان را به پایان نرسانده بود، با این حال شخصی پرهیجان و باهوش بود و فکری کنجکاو داشت و در رشد فکری نورث نقش مهمی بازی کرد. عمه و عموی نورث نیز تأثیر زیادی بر او داشتند؛ آن‌ها او را با موسیقی کلاسیک آشنا ساختند. عمه‌اش آدلاید نورث در بزرگسالی نیز شخصیت ویژه ای در زندگی او است. نورث در سال‌های ۱۹۲۹ تا ۱۹۳۰ به مدرسه ای در لیسه ژاکارد در ایالت لاوسان سوئیس رفت. دوره ابتدایی را در اتاوا و سپس دوره راهنمایی را در مدرسه‌ای خصوصی در همان شهر () گذراند.
خانواده‌اش در سال ۱۹۳۳ به ایالات متحده برگشتند و نورث به مدارس خصوصی در نیویورک سیتی و لانگ آیلند رفت، و سپس دبیرستان را در چوت اسکول () در والینگفورد از ایالت کانکتیکات به پایان رساند.
در آنجا به عکاسی بسیار علاقه‌مند شد؛ خود با ارزش‌ترین رویداد در زندگی اولیه‌اش را پیروزی در کسب اولین، سومین، چهارمین، و هفتمین جایزه رقابت‌های بین‌المللی دبیرستانی و دانشگاهی در عکاسی می‌داند. او در دانشگاه هاروارد پذیرفته شد اما در همان سال، ریاست دفتر شرکت بیمه عمر مترو پالیتن در ساحل غربی به پدرش پیشنهاد شد، و به همین علت خانواده به سانفرانسیسکو نقل مکان کردند. از آنجا که او نمی‌خواست از خانه خیلی دور باشد تصمیم گرفت به جای هاروارد، در دانشگاه کالیفرنیا در برکلی تحصیل کند.
این دوران، زندگی او را به کل دگرگون ساخت، حالا او به مارکسیستی دو آتشه مبدل شده‌بود و در انواع فعالیت‌های آزادی‌خواهانه دانشجویی شرکت می‌کرد. نورث مخالف جنگ جهانی دوم و حامی صلح بود، به همین دلیل در ۲۲ ژوئن ۱۹۴۱ وقتی که هیتلر به اتحاد جماهیر شوروی هجوم آورد یک‌باره خود را تنها احساس کرد؛ سایرین به دلیل عقاید کمونیستیشان تغییر رویه داده و حامی جنگ شده بودند.
نورث در سال ۱۹۴۲ در مقطع کارشناسی فارغ‌التحصیل شد؛ رشته تحصیلی او رشته‌ای سه وجهی مرتبط با علوم سیاسی، فلسفه و علم اقتصاد بود. نمرات نورثِ دانشجو در بهترین حالت در حد متوسط بود و معدلش کمی بهتر از درجه سی. او می‌خواست در دانشکده حقوق به تحصیل ادامه دهد؛ اما جنگ شروع شد، و به علت احساسات قوی‌ای که در زمینه عدم خشونت و کشتار انسان‌ها داشت بعد از فارغ‌التحصیلی [۱۹۴۲] به شرکت مرچنت مرین () [بازرگانان دریایی] پیوست. چون بیشتر افسران از تحصیلات اندکی برخوردار بودند او بعد از مدتی کوتاه با درخواست کاپیتان کشتی هدایت کشتی را آموخت و افسر سکاندار شد و از این کار بسیار لذت می‌برد. در این دوره بارها از سانفرانسیسکو به استرالیا و سپس به خطوط مقدم در گینه نو و جزایر سلیمان مسافرت‌هایی داشتند. در آخرین سال جنگ [۱۹۴۵] در مدرسه افسران خدمات دریانوردی در آلامدای کالیفرنیا هدایت کشتی را آموزش می‌داد. سپس دوباره به عکاسی روی آورد.
جنگ به او فرصت سه سال مطالعه مستمر را داد و در خلال این دوره مطالعه بود که متقاعد شد که باید اقتصاددان شود؛ تردیدهای او از تابستان ۱۹۴۱ شروع شده بود که با دوراثیا لنج، سرپرست بخش عکاسی در اداره امنیت مزارع کار می‌کرد و با مهاجران در طول دره مرکزی کالیفرنیا مسافرت می‌کرد و از آنان عکس می‌گرفت. در این زمان دوراثیا سعی می‌کرد او را به عکاس شدن ترغیب کند و همسر او پاول تیلره، که در گروه اقتصاد در دانشگاه کالیفرنیا کار می‌کرد می‌کوشید او را ترغیب کند تا اقتصاددان شود که در نهایت موفق شد. در سال آخر جنگ [۱۹۴۵] نیز به شدت دچار تردید بود که بهتر است عکاس شود یا اقتصاددان. نورث دلیل انتخاب نهایی‌اش را اینگونه می‌نویسد: داگلاس نورث در دانشگاه برکلی تا مقطع دکتری به تحصیل اقتصاد ادامه داد، اما برای درک اقتصاد مسیری پرفراز و نشیب داشته‌است؛ از بین اساتید تاثیرگذارش به این چند نام اشاره می‌کند: رابرت بردی، لیو راجن که او را مارکسیست و استادی تأثیرگذار در تاریخ تفکر اقتصادی می‌خواند و ام.ام. نایت (برادر فرانک نایت) که درباره‌اش می‌گوید مسلماً، حداقل در تئوری، لاادری مسلک بود اما دربارهٔ واقعیات و پیشینه تاریخی اقتصاد، دانش فوق‌العاده‌ای داشت. او مربی و راهنمای تز نورث بود.
اما خود معتقد است به عنوان دانشجوی فارغ‌التحصیل [در مقطع دکتری] از دانشگاه برکلی از علم اقتصاد رسمی چیز زیادی نیاموخته‌بود و بیشتر تئوری‌هایی را که باید بداند را طوطی‌وار یادگرفته و واقعاً آن‌ها را درک نمی‌کرد. تا زمانی که اولین شغلش [استاد دستیار؛ acting assistant professor] را در دانشگاه واشینگتن در سیاتل بدست آورد [۱۹۵۰] و با دان گوردون که او را نظریه‌پردازی جوان و برجسته می‌خواند، هم‌بازی شطرنج شد؛ در این مدت نظریه اقتصادی را فرا گرفت. نورث دربارهٔ اهمیت این دوره در مسیر زندگی علمی‌اش می‌نویسد:
تز دکتری نورث در مورد تاریخ بیمه عمر در ایالات متحد بود و برای رفتن به ساحل شرقی و اجرای بخش اصلی و پرزحمت کار تحقیقاتی، از شورای پژوهش علوم اجتماعی بورس تحقیقاتی گرفت.
آن سال برای او سالی بسیار پر حاصل بود؛ نه فقط در دانشگاه کلمبیا در سمینارهای جامعه‌شناسی رابرت مرتون شرکت کرد بلکه عمیقاً درگیر کارهای مدرسه کارآفرینی آرتور کول در هاروارد شد. نتیجه این بود که جوزف شومپیتر تأثیری بسیار قوی بر او گذاشت.
نورث در سال ۱۹۵۲ به‌طور رسمی از دانشگاه برکلی با مدرک دکتری فارغ‌التحصیل شد. اولین ازدواج نورث در سال ۱۹۴۴ با لوییس هِیستر بود. همسرش در طول آموزش‌های دانشگاهی او در مدرسه درس می‌داد و منبع اصلی مالی زندگیشان را فراهم می‌کرد. سه پسر به نام‌های داگلاس، کریستوفر، و مالکوم که در بین سالهای ۱۹۵۱ و ۱۹۵۷ به دنیا آمدند، حاصل این ازدواج است. بعدها همسرش لوییس وقتی بچه‌ها به مدرسه رفتند سیاستمدار موفقی در مجلس قانونگذاری ایالت واشینگتن شد. این ازدواج به طلاق انجامید.