منطقه آزاد تجاری-صنعتی کیش
منطقه آزاد تجاری - صنعتی کیش یکی از مناطق هفتگانه آزاد ایران است که در استان هرمزگان قرار دارد. منطقه آزاد کیش شامل جزایر کیش، هندرابی، فارور بزرگ و فارور کوچک است و اداره امور آن برعهده سازمانی است که مسئولیت‌هایش از سوی شورای عالی مناطق آزاد تجاری - صنعتی کشور تهیه و تصویب شده‌است.
کیش اولین منطقه آزاد ایران و شهرت اصلی‌اش برای تفریحی بودن آن است. این جزیره، یکی از مقاصد اصلی گردشگران ایرانی است.
این جزیره به شکل بیضی با طول ۱۵ کیلومتر و عرض ۷ کیلومتر و با مساحتی حدود ۹۱ کیلومتر مربع از لحاظ وسعت، دومین جزیره بزرگ خلیج‌فارس پس از قشم است. کیش از لحاظ تاریخی دارای سوابق بازرگانی است به طوری که مرکز ارتباطات بازرگانی بین هندوستان، ایران و بین‌النهرین به‌شمار می‌آمده‌است. عمده تجارت جزیره کیش در گذشته، مروارید بوده‌است.
در حال حاضر ایران ۷ منطقه آزاد تجاری-صنعتی دارد که عبارت است از: کیش، قشم، چابهار، ارس، انزلی، اروند و ماکو.
مأموریت تعریف شده برای منطقه آزاد کیش در زمینه توریسم و گردشگری، تمرکز خدمات فرهنگی-رفاهی، صنایع پیشرفته، فناوری اطلاعات، ایجاد بورس خدمات تجاری نفت و کالاهای نفتی و مرکزیت یافتن در زمینه نمایشگاه‌ها و همایش‌های بین‌المللی و منطقه‌ای است.
منطقه آزاد تجاری - صنعتی کیش در فاصله ۱۸ کیلومتری ساحل جنوبی ایران (۳۰۰ کیلومتری غرب بندرعباس) قرار گرفته و راه اصلی ارتباطی آن با داخل و خارج از کشور از مسیر هوایی است. فرودگاه بین‌المللی کیش یکی از فرودگاه‌های مجهز کشور بوده و روزانه علاوه بر پروازهای داخلی هواپیماهای زیادی مسافران ایرانی و خارجی را از این جزیره به مقصد کشورهای دور و نزدیک خارج یا از کشورهای دیگر به این جزیره وارد می‌کنند.
علاوه بر آن از بندرگاه کیش نیز روزانه کشتی‌های متعددی به سه مقصد بندر چارک، بندر آفتاب و بندرلنگه دررفت‌وآمد هستند. یکی از راههای سفر به جزیره کیش، سفر با خودرو شخصی است اما در کنار پرداخت هزینه سوختی که باید متحمل شوید این موضوع را نیز باید در نظر داشت باشید که برای ورود خودرو خود به کیش نیاز است که با لنج آن را وارد جزیره کنید. در واقع همه این مشکلات باعث شده که بیشتر مسافری که به این جزیره سفر می کنند پس از مستقر شدن از خدمات کرایه خودرو در کیش استفاده کنند. استفاده از ماشین های اجاره ای این امکان را به شما می دهد تا با هزینه ی کمتری برای هر تعداد روزی که می خواهید خودروی مورد نظر خود را اجاره کنید.
از سال‌های ۱۳۳۰ به بعد به دلیل تهیه طرح‌هایی در جهت رونق اقتصادی کشور و افزایش تجارت خارجی، بنادر ایرانی در خلیج فارس مورد توجه قرار گرفت. اما بنادر ایران در آن زمان توانایی و امکانات لازم برای توسعه صادرات و واردات را نداشتند.
در سال ۱۳۳۴ مقاله‌ای تحت عنوان «اشکالات حمل و نقل کالا به خاورمیانه» در مجله‌ای انگلیسی به چاپ رسید که به مسئولین خارجی خاطر نشان می‌کرد که چگونه می‌توانند ظرفیت واردات و صادرات کالای خود را از طریق منطقه بازرگانی که ارتباط آزادتری با جهان تجارت دارند، افزایش دهند. سرانجام با اعتراض تجار ایرانی همراه با افزایش هزینه صادرات و واردات کالا، دولت مجبور شد توجه بیشتری را به تنوع بخشیدن به مبادی حمل و نقل کالا و بنادر معطوف کند و در تیرماه ۱۳۳۵ مدیر کل گمرک در رابطه با مشکلات ایجاد شده، به بندرعباس رفته و برای اولین بار از منطقه آزاد تجاری «دبی» در آن سوی خلیج فارس نام می‌برد که چگونه از راه مبادله کالاهای ایرانی با سایر نقاط جهان و بلعکس، از رونق و اعتبار برخوردار شده‌است.
با تشکیل وزارت گمرکات و انحصارات در سال ۱۳۳۶، آمادگی تأسیس اولین بندر آزاد تجاری رسماً اعلام می‌گردد. در دی ماه ۱۳۳۶ بندرعباس به عنوان مرکز واردات و صادرات کالا توسط دولت اعلام شد و برنامه‌هایی برای فعالیت‌های جدید طی چند سال آینده اعلام گردید.
به‌طور کلی تفکر ایجاد منطقه آزاد در ایران به اواخر دهه ۴۰ شمسی می‌رسد که دولت وقت از کنفرانس بین‌المللی تجارت و توسعه وابسته به سازمان ملل (UNCTAD) درخواست کرد که جهت ایجاد بنادر آزاد در ایران تحقیق و بررسی نماید، آنکتاد این بررسی را به شرکت مشاوره و مدیریت و سازمان توسعه فرودگاه آزاد شانون محول کرد. این سازمان نتیجه کار خود را به صورت گزارشی همراه با ضمائم در سال ۱۳۵۰ به کنفرانس مذکور ارائه داد.
در این گزارش بندرعباس به عنوان بندر آزاد اعلام شده بود ولی عملاً این انتخاب صورت نگرفت و فقط به تصویب تخفیف هزینه‌های بندری در آن اکتفا شد. در سال ۱۳۴۹ جزیره کیش به عنوان مرکز بین‌المللی توریستی-تجاری انتخاب می‌شود و در سال ۱۳۵۱ سازمان عمران کیش در راستای ایجاد منطقه آزاد در جزیره، راه‌اندازی شد و بالاخره مرکز بین‌المللی جزیره کیش در سال ۱۳۵۶ به‌طور رسمی شروع به کار کرد.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، لایحه واردات کالا با استفاده از معافیت گمرکی به جزیره کیش در تاریخ ۱۸ اسفند ۱۳۵۸ به تصویب شورای انقلاب رسید و در نهایت در سال ۱۳۶۸ براساس تبصره ۱۹ قانون برنامه اول توسعه به دولت اجازه داده شد که در سه نقطه مرزی کشور شامل کیش، قشم و چابهار اقدام به تأسیس منطقه آزاد تجاری نماید.
چگونگی اداره این مناطق در ۷ شهریور ۱۳۷۲ به تأیید مجلس شورای اسلامی رسید و در تاریخ ۲۱ شهریور ۱۳۷۲ مورد تأیید شورای نگهبان قرار گرفت.منطقه آزاد کیش شامل جزایر کیش، هندرابی، فارور بزرگ و فارور کوچک است.
جمعیت جزیره کیش، بر پایهٔ سرشماری همگانی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، برابر با ۴۱۲۵۸ نفر بوده‌است که عمدتاً در شهر کیش ساکن هستند. براساس نتایج سرشماری سال ۱۳۹۵، جمعیت جزیره هندرابی نیز ۱۹۱ نفر بوده‌است. جزایر فارور بزرگ و کوچک نیز در حال حاضر غیرمسکونی هستند. بازار پردیس یک، بازار پردیس دو، بازار مرکز تجاری کیش، بازار مروارید، بازار زیتون، بازار مریم، بازار پانیذ، بازار ونوس، بازار مرجان، بازار پارس خلیج، بازار میرمهنا (عرب‌ها)، مرکز خرید پدیده کیش، مرکز خرید هایپرمارکت، بازار دامون، بازار شارستان، بازار پادنا، بازار دیپلمات، بازار هرمز، بازار سارینا ۱، بازار میکا، بازار بهکیش، مجتمع خدماتی حافظ، مرکز خرید صدف، مرکز خرید گلستان، مرکز خرید شقایق