یرن(نروژ)
یَرِن، منطقهٔ ساحلی کم ارتفاع و مسطح و هموار در جنوب بوکنافیورد در استان روگالاند در کشور نروژ است. بخش اصلی یَرِن، ۶۵ کیلومتر از بوکنافیورد در شمال، تا شهر دالانه در جنوب امتداد دارد. این ناحیه شامل هشت شهرداری است که مجموعاً مساحتی برابر با ۱،۶۴۲ کیلومتر مربع، و با جمعیتی معادل ۳۱۳،۸۸۹ نفر ساکن را تشکیل می دهند. هر چند وزش باد باعث سختی کشت و رشد درختان میوه و جنگلداری می شود. اما این منطقه، مهمترین منطقه کشاورزی در غرب نروژ و یکی از پرجمعیت ترین مناطق این کشوراست. یَرِن، در بیشتر قسمتها از یک دشت به طول ۶۰ کیلومتر و عرض ۱۵ کیلومتر تشکیل شده است. از دیدگاه ادارهٔ سیاسی کشور، نام منطقهٔ یَرِن، در چند زمینهٔ مختلف، بدون حدود کاملاً متمایز، در ارتباطات متفاوتی به کارمی رود. دادگاه های قضایی منطقهٔ یَرِن، تنها شامل بعضی از شهرهای منطقه می شود. اما از نظر جغرافیایی منطقهٔ یَرِن، شامل تمام شهرداری های منطقه می شود. به منظور ساده سازی، در امر تهیه گزارش و آمار این تفاوتها نادیده گرفته شده و همهٔ ۸ شهر منطقه، در آمار سرشماری به حساب می آیند. طبق این تعریف، منطقهٔ یَرِن، ۲۵۶۹ کیلومتر مربع را پوشش داده و شامل ۳۳۰.۹۸۲ جمعیت، در سال ۲۰۲۰ میلادی می شود. به این ترتیب منطقهٔ یَرِن، از نظر مساحت ۲۷.۴ در صد کل مساحت استان روگالاند را شامل شده و از نظر جمعیت، ۶۹ درصد ساکنین استان روگالاند را دربر می گیرد.
نظریه معمول در مورد پیدایش منطقهٔ یَرِن، این است که یک یخچال طبیعی از جنوب شرقی در یک دوره، پیش از آخرین عصر یخبندان، یخ‌رفت یا مورِن عظیمی را روی طاقچه زیرین قرار داده است. مواد سازندهٔ یخ‌رفت از کف دریا خراشیده شده و عمدتاً حاوی رسوبات آهکی و در بخش هایی همراه با مقادیر قابل توجهی مارن است. در آخرین عصر یخبندان ، توسط یک یخچال طبیعی که بر بستر سنگی شمال شرقی تکیه دارد، یک لایه نازک از یخ‌رفت دوباره، روی لایه قبلی قرار گرفته است . مواد موجود دراین لایهٔ بالایی، ماسه ، شن و سنگ است. در جنوب، ضخامت لایهٔ بالایی، کم و گاهی کاملاً محو شده است. اما کل ضخامت یخ‌رفت که در جنوب به بیش از ۱۰۰ متر می رسد؛ رو به سمت شمال کاهش می یابد. در بخش کم ارتفاع منطقه، تنها در چند محل، به عنوان مثال در داخل و اطراف استاوانگر، صخرهٔ سنگی از پوشش لایهٔ یخ‌رفت بیرون زده است. تغییر ارتفاع که در بخش مرتفع منطقهٔ یَرِن، به بیش از ۱۲۰ متر بالاتر از سطح دریا می رسد؛ درشمال تند و در جنوب نیز محسوس است. در بخش مرتفع، پوشش لایه روسبی ( ماسه ، شن) بر بستر سنگی زیرین، بسیار فقیر است.
خط ساحلی در امتداد منطقهٔ یَرِن، در جنوب سولا نسبتاً مستقیم و تقریباً بدون جزیره های کوچک در نزدیکی آن است. در شمال ، یک فیورد به ساحل نفوذ می کند و در اینجا چند جزیره کوچک در نزدیکی ساحل به وجود آمده است. ساحل یرن به خصوص در شمال از نوع سواحل شنی است. در جنوب امواج دریا، یک خاکریز کم و بیش پیوسته از سنگ‌ریزه ایجاد کرده است.
منطقهٔ یَرِن، فاقد رسوبات دریایی است. تخمین زده می شود که این منطقه از زمان وخامت آب و هوا در آغاز عصر آهن، قابل تردد بوده است. در طول زمستان، منطقهٔ یَرِن، با دریاچه هایی داخلی خود، مهمترین محل تجمع پرندگان در کشور نروژ است. از سال ۱۹۷۷ سواحل منطقهٔ یَرِن؛ و دریاچه های داخلی آن، حفاظت شده اعلام شده است.
تا اواسط قرن نوزدهم ، منابع کشاورزی یَرِن، به شکل مناسبی مورد استفاده قرار نگرفته بود.‌ از مهمترین دلایل این نارسایی، می توان از زمین باتلاقی و پر از سنگ؛ و گسترش زیستگاه مورلند نام برد.  از دههٔ ۱۸۶۰ دورهٔ جدیدی در کشاورزی منطقه ظهور کرد. در سالهای پایانی قرن ۱۹ میلادی، به پشتوانهٔ نوآوری های فنی، در زمینهٔ ماشین آلات کشاورزی و ارتباطات و نیز تشکیل تعاونی های کشت و زرع، این دورهٔ نوین زراعت، شتاب بیشتری پیدا کرد. آب چندین دریاچهٔ کوچک و گاه نسبتاً بزرگ تخلیه شد. باتلاقها خشکانده شدند. زمین پر از سنگ و اسیدی مورلند منطقه، به زیر شخم ماشینی قرار داده شد. به این ترتیب سنگها پاکسازی شدند. از زمینهای باتلاقی که قبلاً ویژگی خاص این منطقه محسوب می شدند، نشان چندانی باقی نمانده است. ضمن اینکه هنوز زمین های قابل کشت زیادی در منطقه، زیر کشت نرفته است؛ و مناطق زیر کشت نیز از هم اکنون در تضاد با منافع توسعه شهر سازی قرار گرفته اند. خاک منطقهٔ یَرِن، در مبداء امر، چندان حاصل خیز نیست. قبل از بکار گیری ماشین های مدرن کشاورزی، زراعت در این منطقه بسیار طاقت فرسا بود. حق تقدم منطقه یَرِن، برای کشاورزی بیش از هر چیز در گروی تناسب آرایش جغرافیایی منطقه، برای استفاده از ماشین های کشاورزی و شرایط اقلیمی است. دورهٔ رشد گیاهان و موسم چرای چهارپایان در این منطقه نسبت به دیگر مناطق نروژ، طولانی است. تناسب بین دمای هوا و بارندگی، مناسب رشد و نمو گیاهان علفی و ریشه های غده ای است. فعالیت اصلی تولیدی در منطقهٔ یَرِن، بر فراورده های حیوانی استوار است. از جمله تولید شیر، پرورش خوک و مرغ و نیز گوسفند داری در این منطقه و در همسایگی دالانه رواج دارد.
هشت شهرداری واقع در یَرِن، در سال ۲۰۲۰ میلادی، ۰٫۵ درصد مساحت نروژ و ۶٫۲ درصد جمعیت این کشور را داشتند . درمقام مقایسه ،منطقه یَرِن، ۴٫۷ درصد از سطح زمین های زیرکشت کل نروژ را دارد . اما کشت غلات دراین منطقه تنها ۰٫۷ درصد از کل سطح کشت غله در کشور نروژ است. فعالیت دامداری در یَرِن، سهم قابل توجهی در مقایسه با کل کشور دارد. ۲۱٪ از پرورش خوک، ۵٫۷٪ از گوسفندان در مدت بیشتر از یک سال، ۱۰٫۵ در صد از گاوها در سال ۲۰۱۹ متعلق به منطقه یَرِن، بوده است. ضمن اینکه درمقایسه با بهره برداری از واحد سطح و نیز بازده هر رأس دام، منطقه یَرِن، در سطح بالاتری نسبت به سایر نقاط کشور قرار دارد. یَرِن، دارای تعدادی مؤسسه دولتی مربوط به امور کشاورزی و دامداری است. از جمله در این منطقه، مزارع آزمایشی، شعبه های کنترل و نیز مزارع اصلاح بذر و دام وجود دارند.
گسترش صنایع در منطقه یَرِن، قابل ملاحظه است. بهره برداری از معادن از جمله استخراج نفت و خدمات مرتبط با این فعالیت تولیدی و اقتصادی از نظر ایجاد اشتغال بسیار مؤثر بوده است. این شاخه از صنعت در سال ۲۰۱۹ میلادی در واقع تا ۶۵ درصد از کل اشتغال در صنایع نروژ را پوشانده است. در کنار صنعت نفت، ۲۰ در صد شاغلین صنایع تولیدی در کارخانه ها و کارگاه های تولیدات صنعتی و یا در ارتباط با این مراکز مشغول کار بوده اند. از این میزان، ۵ درصد در صنایع تولید ماشین آلات صنعتی، ۱۰ در صد در صنایع فلزکاری و ۴ در صد در صنایع وسایل حمل و نقل اشتغال داشته اند. به غیر از این ها مهمترین فعالیت‌ تولیدی، صنعت تولید و بسته بندی مواد غذایی است که شامل ۸ درصد شاغلین صنایع در سال ۲۰۱۹ میلادی شده است.  صرف نظر از صنعت نفت که خصوصیات جداگانه ای دارد، یکی از ویژگی های رشد بخش عمدهٔ صنایع در منطقهٔ یَرِن، پیروی و یا ارتباط آن با فعالیت کشاورزی است. مانند صنایع غذایی( کارخانه های تولید لبنیات و کشتارگاه ها و موارد مشابه)، تولید ابزار و ماشین آلات کشاورزی(بزرگترین کارخانه های تولید ابزار و ماشین آلات کشاورزی نروژ در منطقه یَرِن، قرار دارند).
دیگر، به غیر از موارد ذکر شده ، می توان ا ز صنایع لاستیک ، پلاستیک و معدنی (از جمله تولید سنگ چخماق و شیشه و سرامیک در ساندس، صنایع چوبی (شامل تولید خانه های پیش ساخته) و صنعت گرافیک به ویژه دراستاوانگر نام برد. با این حال ، از آنجایی که درمنطقه یَرِن، بخش عمده ای از شاغلان در بخش نفت مشغول به کار هستند، سهم صنایع نام برده اخیر در سال ۲۰۱۹ میلادی تنها کمی بیش از ۳ درصد از کل مشاغل در منطقهٔ یَرِن، بوده است.
یک مرکز صنعتی بزرگ در منطقهٔ یَرِن، بین استاوانگر ، سولا و ساندنس ایجاد شده است ، که از جمله شامل بزرگترین کشتارگاه کشور و یک مرکز تجاری بزرگ می شود.