29.9.2023
NL
Publicatieblad van de Europese Unie
L 242/541
Algemeen 1.
is ingenomen met het feit dat de Rekenkamer in zijn verslag over de jaarrekening van de gemeenschappelijke onderneming voor het begrotingsjaar 2021 (hierna “verslag van de Rekenkamer”) heeft verklaard dat de jaarrekening van de gemeenschappelijke onderneming op alle materiële punten een getrouw beeld geeft van haar financiële situatie op 31 december 2021 en de resultaten van haar verrichtingen, haar kasstromen en de veranderingen van de nettoactiva in het op die datum afgesloten begrotingsjaar, overeenkomstig haar financieel reglement en de door de rekenplichtige van de Commissie vastgestelde boekhoudregels; benadrukt daarnaast het feit dat de aan de rekeningen ten grondslag liggende verrichtingen voor het begrotingsjaar 2021 op alle materiële punten wettig en regelmatig zijn;
2.
betreurt echter dat in het verslag van de Rekenkamer de aandacht wordt gevestigd op het feit dat de jaarrekening van de gemeenschappelijke onderneming voor het begrotingsjaar 2021 de raming van de gemeenschappelijke onderneming bevat van de totale kosten voor de vervulling van haar leveringsverplichtingen voor het ITER-project, die worden geraamd op 18,3 miljard EUR (in waarden van 2021), en op het feit dat wijzigingen in belangrijke veronderstellingen met betrekking tot de raming en de risicoblootstelling kunnen leiden tot aanzienlijke kostenstijgingen en/of verdere vertragingen bij de uitvoering van het ITER-project;
3.
erkent dat in het kader van Horizon Europa ambitieuze doelstellingen worden vastlegt voor de gemeenschappelijke onderneming, die alleen kunnen worden bereikt als er doeltreffende oplossingen worden bedacht en uitgevoerd om de zwakke punten in de interne controlesystemen aan te pakken en de gemeenschappelijke onderneming voor te bereiden op de toekomstige uitdagingen — onder meer op het gebied van personeelsbeheer en -planning — welke voortkomen uit de toegenomen verantwoordelijkheden; wijst er in dit verband op dat bijzonder ingewikkelde en omslachtige berekeningen en rapportagevereisten een aanzienlijk risico op fouten met zich meebrengen en verzoekt daarom de mogelijkheden te onderzoeken voor vereenvoudigingen die verenigbaar zijn met het bestaande rechtskader;
4.
neemt met bezorgdheid kennis van het feit dat het lidmaatschap van Rusland van de ITER-organisatie, en de verplichting voor het land tot levering van verscheidene onderdelen voor ITER-projecten aan de ITER-bouwwerf in Frankrijk (Cadarache) en tot betaling van jaarlijkse bijdragen aan de ITER-organisatie, een risico van verdere vertragingen en hogere kosten voor het ITER-project inhoudt;
5.
neemt er kennis van dat de gemeenschappelijke onderneming een raming bijhoudt van de totale kosten van het vervullen van haar leveringsverplichtingen voor het ITER-project (“geschatte waarde bij voltooiing”), die de kosten van de bouw- en exploitatiefase tot 2035, alsook de ontmantelings- en deactiveringsfase tot 2042 omvat; merkt voorts op dat de gemeenschappelijke onderneming deze totale kosten eind 2021 raamde op 18,3 miljoen EUR (in waarden van 2021), en dat dit bedrag is opgebouwd uit de totale betalingen, ten bedrage van 8,3 miljard EUR, die eind 2021 waren verricht, plus de raming van de toekomstige betalingen, geraamd op 10 miljard EUR (in waarden van 2021);
6.
wijst erop dat wijzigingen in belangrijke aannames voor de bovenvermelde raming en voor de risicoblootstelling kunnen leiden tot verdere kostenstijgingen en vertragingen van het project, en is, voor 2021, van mening dat op basis van het verslag van de Rekenkamer bijzondere aandacht moet uitgaan naar de gebeurtenissen die aanzienlijke gevolgen kunnen hebben voor de geschatte waarde bij voltooiing; wijst er voorts op dat die belangrijke aannames onder andere het nieuwe basisscenario voor het ITER-project betreffen dat is gepland voor het eerste kwartaal van 2023, alsook vertragingen in de levering van componenten, de sancties tegen Rusland, de lopende goedkeuring door de Franse autoriteit voor nucleaire veiligheid (ASN) voor de assemblage van de componenten van de Tokamak-put en de verwachte herziening van de kostenraming voor het Hot Cell Complex; benadrukt het feit dat, indien leverings­ problemen ertoe leiden dat cruciale componenten voor de voortzetting van het project ontbreken, alternatieve toeleveringsketens moeten worden gezocht;
7.
herinnert eraan dat ITER officieel in 2025 een eerste operationele test verwacht uit te voeren en in 2035 volledige fusie-energie verwacht te verwezenlijken; merkt echter op dat dit basisscenario in 2016 werd aangenomen en dat de datum van 2025 sindsdien vanwege vertragingen bij de bouw en de productie, alsook vanwege de COVID19-pandemie, steeds onwaarschijnlijker is geworden; benadrukt bovendien dat er volgens het verslag van de Rekenkamer een risico op verdere vertraging bestaat als gevolg van verschillende problemen bij de bouw, bijvoorbeeld de problemen bij het lassen van de vacuümvatsectoren die de stalen kamer vormen waarin de fusie-experimenten zullen plaatsvinden en de corrosie die tot 2,2 millimeter diepe scheuren veroorzaakt in de thermische schermpanelen, hetgeen gevolgen heeft voor de volle 23 kilometer aan koelleidingen die op het componentoppervlak zitten vastgelast; merkt op dat, aangezien het probleem met de scheuren in de koelleidingen mogelijk systemisch is en alle thermische scherm-onderdelen van de Tokamak betreft, de nieuwe directie van ITER een reparatiestrategie voor de thermische scherm-panelen van de Tokamak en de vacuümvatsectoren in werking heeft gezet;