22.9.2023
EL
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
L 234/49
(3)
Σύμφωνα με το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής που συνοδεύει την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 9ης Δεκεμβρίου 2020, με τίτλο «Στρατηγική για βιώσιμη και έξυπνη κινητικότητα – οι ευρωπαϊκές μεταφορές σε τροχιά μέλλοντος», σε σύγκριση με άλλους τρόπους μεταφορών, οι θαλάσσιες μεταφορές εξακολουθούν να είναι ο πλέον αποδοτικός τρόπος μεταφοράς ως προς τις εκπομπές άνθρακα ανά τονοχιλιόμετρο.
Ταυτόχρονα, η κυκλοφορία πλοίων προς ή από λιμένες στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο αντιπροσωπεύει το 11 % περίπου όλων των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (CO2) της Ένωσης από τις μεταφορές και το 3 έως 4 % των συνολικών εκπομπών CO2 της Ένωσης.
Οι εκπομπές CO2 από τις θαλάσσιες μεταφορές αναμένεται να αυξηθούν, εκτός εάν ληφθούν περαιτέρω μέτρα.
Όλοι οι τομείς της οικονομίας της Ένωσης οφείλουν να συμβάλουν στην ταχεία μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου (ΑτΘ) έως ότου οι καθαρές εκπομπές να είναι μηδενικές το αργότερο έως το 2050, όπως κατοχυρώνεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2021/1119 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4).
Επομένως, είναι σημαντικό η Ένωση να καθορίσει την κατάλληλη πορεία για την ταχεία οικολογική μετάβαση του τομέα θαλάσσιων μεταφορών, η οποία θα συμβάλει επίσης στη διατήρηση και την περαιτέρω προώθηση της παγκόσμιας ηγετικής θέσης της Ένωσης όσον αφορά τις πράσινες τεχνολογίες, υπηρεσίες και λύσεις και στην περαιτέρω τόνωση της δημιουργίας θέσεων εργασίας στις σχετικές αλυσίδες αξίας, διατηρώντας παράλληλα την ανταγωνιστικότητα.
(4)
Προκειμένου να ενισχυθεί η κλιματική δέσμευση της Ένωσης στο πλαίσιο της συμφωνίας του Παρισιού (5), η οποία υιοθετήθηκε στο πλαίσιο της σύμβασης-πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή («συμφωνία του Παρισιού»), ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/1119 αποσκοπεί στη μείωση των εκπομπών ΑτΘ (εκπομπές μετά την αφαίρεση των απορροφήσεων) κατά τουλάχιστον 55 % σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990 έως το 2030 και θέτει την Ένωση σε πορεία ώστε να καταστεί κλιματικά ουδέτερη έως το 2050 το αργότερο.
Επιπρόσθετα, απαιτούνται διάφορα συμπληρωματικά μέσα πολιτικής για την προώθηση και την επιτάχυνση της χρήσης ανανεώσιμων καυσίμων και καυσίμων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών που παράγονται με βιώσιμο τρόπο, μεταξύ άλλων στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών, με σεβασμό παράλληλα στην αρχή της τεχνολογικής ουδετερότητας.
Η ανάπτυξη και η αξιοποίηση των αναγκαίων τεχνολογιών πρέπει να έχουν ξεκινήσει μέχρι το 2030, ώστε κατόπιν να υπάρχει ετοιμότητα για πολύ ταχύτερες αλλαγές.
Είναι επίσης σημαντικό να προωθηθεί η καινοτομία και να υποστηριχθεί η έρευνα για αναδυόμενες και μελλοντικές καινοτομίες, όπως τα αναδυόμενα εναλλακτικά καύσιμα, ο οικολογικός σχεδιασμός, τα υλικά βιολογικής προέλευσης, η αιολική πρόωση και η αιολικά υποβοηθούμενη πρόωση.
(5)
Στο πλαίσιο της μετάβασης σε ανανεώσιμα καύσιμα και καύσιμα χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών και σε υποκατάστατες πηγές ενέργειας, είναι απαραίτητο να διασφαλιστούν η ορθή λειτουργία της αγοράς θαλάσσιων μεταφορών της Ένωσης και ο εντός της θεμιτός ανταγωνισμός όσον αφορά τα ναυτιλιακά καύσιμα, τα οποία αντιπροσωπεύουν σημαντικό μερίδιο του κόστους των εταιρειών και των φορέων εκμετάλλευσης.
Ως εκ τούτου, τα μέτρα πολιτικής θα πρέπει να είναι οικονομικώς αποδοτικά.
Οι διαφορές στις απαιτήσεις για τα καύσιμα μεταξύ των κρατών μελών μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τις οικονομικές επιδόσεις των διαχειριστών πλοίων και να έχουν αρνητικό αντίκτυπο στον ανταγωνισμό στην αγορά.
Λόγω του διεθνούς χαρακτήρα της ναυτιλίας, οι διαχειριστές πλοίων μπορούν εύκολα να εφοδιάζονται με μεγάλες ποσότητες καυσίμων σε τρίτες χώρες και να τις μεταφέρουν, κάτι που θα μπορούσε επίσης να ενισχύσει τον κίνδυνο απώλειας της ανταγωνιστικότητας των λιμένων της Ένωσης σε σύγκριση με λιμένες εκτός Ένωσης.
Η κατάσταση αυτή θα μπορούσε να οδηγήσει σε διαρροή άνθρακα και επιζήμιες επιπτώσεις στην ανταγωνιστικότητα του τομέα, εάν η διαθεσιμότητα ανανεώσιμων καυσίμων και καυσίμων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών σε θαλάσσιους λιμένες που υπάγονται στη δικαιοδοσία κράτους μέλους δεν συνοδεύεται από απαιτήσεις για τη χρήση τους που ισχύουν για όλα τα πλοία που καταπλέουν και αποπλέουν από θαλάσσιους λιμένες που υπάγονται στη δικαιοδοσία των κρατών μελών.
Ως εκ τούτου, ο παρών κανονισμός θα πρέπει να θεσπίσει μέτρα ώστε να διασφαλιστεί ότι η διείσδυση των ανανεώσιμων καυσίμων και των καυσίμων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών στην αγορά ναυτιλιακών καυσίμων πραγματοποιείται σε συνθήκες θεμιτού ανταγωνισμού στην αγορά θαλάσσιων μεταφορών της Ένωσης.
(6)
Ο τομέας των θαλάσσιων μεταφορών υπόκειται σε έντονο διεθνή ανταγωνισμό.
Οι μεγάλες διαφορές μεταξύ των κρατών σημαίας ως προς την κανονιστική επιβάρυνση έχουν συχνά οδηγήσει σε ανεπιθύμητες πρακτικές, όπως η μετανηολόγηση πλοίων.
Ο εγγενής παγκόσμιος χαρακτήρας του τομέα υπογραμμίζει τη σημασία μιας ουδέτερης ως προς τη σημαία προσέγγισης και ενός ευνοϊκού κανονιστικού περιβάλλοντος, το οποίο θα βοηθούσε στην προσέλκυση νέων επενδύσεων και στη διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας των λιμένων, των πλοιοκτητών και των διαχειριστών πλοίων της Ένωσης.
(4) Κανονισμός (ΕΕ) 2021/1119 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Ιουνίου 2021, για τη θέσπιση πλαισίου με στόχο την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας και για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ.
401/2009 και (ΕΕ) 2018/1999 («ευρωπαϊκό νομοθέτημα για το κλίμα») (ΕΕ L 243 της 9.7.2021, σ. 1).
(5) ΕΕ L 282 της 19.10.2016, σ.
4.