20.9.2023
PL
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
L 231/3
(11)
Kilka państw członkowskich przedstawiło ambitne krajowe plany w dziedzinie energii i klimatu, które Komisja oce­ niła jako „wystarczające” i które zawierały środki pozwalające tym państwom członkowskim przyczynić się do osiągnięcia wspólnych celów w zakresie efektywności energetycznej w stopniu wyższym niż średnia unijna.
Ponadto niektóre państwa członkowskie udokumentowały „wczesne wysiłki” w osiąganiu oszczędności energii, tj. osiągnęły oszczędności energii powyżej średnich unijnych trajektorii w ostatnich latach.
W obu przypadkach są to istotne wysiłki, które należy uznać i uwzględnić w przyszłych unijnych prognozach modelowych i które mogą służyć jako dobry przykład tego, w jaki sposób wszystkie państwa członkowskie mogą wykorzystywać swój potencjał w zakresie efektywności energetycznej, by zapewnić znaczące korzyści swoim gospodarkom i społeczeństwom.
(12)
W niektórych przypadkach założenia przyjęte przez Komisję w unijnym scenariuszu odniesienia 2020 i założenia przyjęte przez niektóre państwa członkowskie na potrzeby scenariuszy odniesienia stanowiących podstawę ich kra­ jowych planów w dziedzinie energii i klimatu są różne.
Może to prowadzić do rozbieżności w wyliczeniach dotyczą­ cych zużycia energii pierwotnej, ale oba podejścia są zasadne w odniesieniu do zużycia energii pierwotnej.
(13)
Choć potencjał w zakresie oszczędności energii pozostaje duży we wszystkich sektorach, szczególnym wyzwaniem są sektory transportu i budynków, ponieważ transport odpowiada za ponad 30 % zużycia energii końcowej, a 75 % zasobów budowlanych w Unii charakteryzuje się niską charakterystyką energetyczną.
Kolejnym coraz ważniejszym sektorem jest sektor technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT), który odpowiada za 5–9 % całkowitego zużycia energii elektrycznej na świecie i za ponad 2 % globalnych emisji.
W 2018 r. centra przetwarzania danych odpowiadały za 2,7 % zapotrzebowania na energię elektryczną w UE-28.
W tym kontekście Komisja w komunikacie z dnia 19 lutego 2020 r. „Kształtowanie cyfrowej przyszłości Europy” (zwanym dalej „Europejską strategią cyfrową”) podkreśliła, że potrzebne są wysoce energooszczędne i zrównoważone centra przetwarzania danych oraz środki na rzecz przejrzystości dla operatorów telekomunikacyjnych w odniesieniu do ich śladu środowiskowego.
Ponadto należy również wziąć pod uwagę ewentualny wzrost zapotrzebowania przemysłu na energię, który może wyniknąć z obniżenia emisyjności przemysłu, w szczególności w przypadku procesów energochłonnych.
(14)
Wyższy poziom ambitnych celów wymaga silniejszego promowania opłacalnych środków w zakresie efektywności energetycznej we wszystkich obszarach systemu energetycznego i we wszystkich istotnych sektorach, których dzia­ łalność ma wpływ na zapotrzebowanie na energię, takich jak sektory transportu, gospodarki wodnej i rolnictwa.
Poprawa efektywności energetycznej w całym łańcuchu energetycznym, w tym podczas wytwarzania, przesyłu, dystrybucji i końcowego zużycia energii, będzie korzystna dla środowiska, spowoduje poprawę jakości powietrza i stanu zdrowia w społeczeństwie, redukcję emisji gazów cieplarnianych i poprawę bezpieczeństwa energetycznego poprzez zmniejszenie potrzeby importu energii, a zwłaszcza paliw kopalnych, obniży koszty energii dla gospodar­ stw domowych i przedsiębiorstw, pomoże w łagodzeniu ubóstwa energetycznego i doprowadzi do większej konku­ rencyjności, wzrostu zatrudnienia i ożywienia całej gospodarki.
Poprawa efektywności energetycznej podniesie więc jakość życia obywateli, a jednocześnie przyczyni się do transformacji stosunków Unii w dziedzinie energii z partne­ rami z państw trzecich prowadzącej do neutralności klimatycznej.
Jest to zgodne z unijnymi zobowiązaniami podję­ tymi w ramach unii energetycznej i światowego programu działań na rzecz klimatu określonych w porozumieniu paryskim.
Poprawa efektywności energetycznej w różnych sektorach może sprzyjać rewitalizacji obszarów miej­ skich, w tym ulepszaniu budynków, i zmianom wzorców mobilności i dostępności, a zarazem promować skutecz­ niejsze, bardziej zrównoważone i przystępne cenowo opcje.
(15)
Niniejsza dyrektywa stanowi krok naprzód w kierunku osiągnięcia neutralności pod względem emisji gazów cieplar­ nianych do 2050 r., w ramach której efektywność energetyczna jest traktowana jako pełnoprawne źródło energii.
Zasada „efektywność energetyczna przede wszystkim” jest nadrzędną zasadą, która powinna być uwzględniana we wszystkich sektorach, wykraczając poza system energetyczny, na wszystkich poziomach, w tym w sektorze finanso­ wym.
Rozwiązania w zakresie efektywności energetycznej powinny być traktowane jako pierwszy wariant przy podejmowaniu decyzji dotyczących polityk, planowania i inwestycji, przy określaniu nowych przepisów dotyczą­ cych podaży i w innych obszarach polityki.
Choć zasada „efektywność energetyczna przede wszystkim” powinna być stosowana bez uszczerbku dla innych zobowiązań prawnych, celów i zasad, takie zobowiązania, cele i zasady nie powinny utrudniać jej stosowania ani skutkować zwalnianiem z jej stosowania.
Komisja powinna zapewnić, aby efektywność energetyczna i reakcja popytu mogły konkurować na równych warunkach ze zdolnościami wytwarza­ nia energii.
Należy dążyć do poprawy efektywności energetycznej w każdym przypadku, gdy jest to bardziej opła­ calne niż równoważne rozwiązania po stronie podaży.
Powinno to pomóc w wykorzystaniu różnorodnych korzyści płynących z efektywności energetycznej dla Unii, w szczególności dla obywateli i przedsiębiorstw.
Wdrożenie środ­ ków poprawy efektywności energetycznej powinno być również priorytetem w zmniejszaniu ubóstwa energetycz­ nego.