16.5.2023
EL
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
L 130/3
(11)
Η αύξηση της τιμής των ορυκτών καυσίμων μπορεί να επηρεάσει δυσανάλογα τα ευάλωτα νοικοκυριά, τις ευάλωτες πολύ μικρές επιχειρήσεις και τους ευάλωτους χρήστες των μεταφορών που δαπανούν μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους για ενέργεια και μεταφορές και οι οποίοι, σε ορισμένες περιφέρειες, δεν έχουν πρόσβαση σε εναλλακτικές, οικονομικά προσιτές λύσεις κινητικότητας και μεταφορών και μπορεί να μην έχουν την οικονομική δυνατότητα να επενδύσουν στη μείωση της κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων.
Οι γεωγραφικές ιδιαιτερότητες, όπως αυτές που χαρακτηρίζουν τα νησιά, τις εξόχως απόκεντρες περιοχές και εδάφη, τις αγροτικές ή απομακρυσμένες περιοχές, τις λιγότερο προσβάσιμες περιοχές, τις ορεινές περιοχές ή τις περιοχές που παρουσιάζουν υστέρηση, μπορούν να έχουν συγκεκριμένες επιπτώσεις στο πλαίσιο της φτώχειας στον τομέα των μεταφορών ως προς την ευπάθεια των νοικοκυριών, των πολύ μικρών επιχειρήσεων και των χρηστών των μεταφορών.
Ως εκ τούτου, οι εν λόγω γεωγραφικές ιδιαιτερότητες θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την προετοιμασία μέτρων και επενδύσεων για τη στήριξη των ευάλωτων νοικοκυριών, των ευάλωτων πολύ μικρών επιχειρήσεων και των ευάλωτων χρηστών των μεταφορών, όπου αρμόζει και κατά περίπτωση.
(12)
Μέρος των εσόδων που δημιουργούνται από την ένταξη των κτιρίων, των οδικών μεταφορών και πρόσθετων τομέων στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2003/87/ΕΚ θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί για την αντιμετώπιση των κοινωνικών επιπτώσεων που προκύπτουν από αυτήν την ένταξη, προκειμένου η μετάβαση να είναι δίκαιη και συμπεριληπτική, χωρίς να αφήνεται κανένας στο περιθώριο.
Το συνολικό ποσό του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα που συστήνεται δυνάμει του παρόντος κανονισμού («το Ταμείο») θα πρέπει να αντικατοπτρίζει το επίπεδο φιλοδοξίας για απεξάρτηση από τον άνθρακα που αντανακλά η συμπερίληψη των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από τα κτίρια, τις οδικές μεταφορές και τους πρόσθετους τομείς στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2003/87/ΕΚ.
(13)
Η χρήση μέρους των εσόδων για την αντιμετώπιση των κοινωνικών επιπτώσεων που προκύπτουν από την ένταξη των κτιρίων, των οδικών μεταφορών και πρόσθετων τομέων στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2003/87/ΕΚ είναι ακόμη πιο σημαντική δεδομένων των υφιστάμενων επιπέδων ενεργειακής φτώχειας.
Ενεργειακή φτώχεια είναι η κατάσταση κατά την οποία τα νοικοκυριά δεν μπορούν να έχουν πρόσβαση σε βασικές ενεργειακές υπηρεσίες που στηρίζουν ένα αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης και υγείας, όπως επαρκή ζέστη μέσω θέρμανσης, ψύξη, καθώς οι θερμοκρασίες αυξάνονται, φωτισμό, και ενέργεια τροφοδοσίας συσκευών.
Σε μια έρευνα σε επίπεδο Ένωσης, του 2021, περίπου 34 εκατομμύρια Ευρωπαίοι, σχεδόν το 6,9 % του πληθυσμού της Ένωσης, ανέφεραν ότι δεν είχαν την οικονομική δυνατότητα να θερμάνουν επαρκώς το σπίτι τους.
Η ενεργειακή φτώχεια αποτελεί συνεπώς σημαντική πρόκληση για την Ένωση.
Ενώ τα κοινωνικά τιμολόγια ή η προσωρινή άμεση εισοδηματική στήριξη μπορούν να παρέχουν άμεση ανακούφιση στα νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν ενεργειακή φτώχεια βραχυπρόθεσμα, μόνο στοχευμένα διαρθρωτικά μέτρα, ιδίως οι ανακαινίσεις κτιρίων, μεταξύ άλλων μέσω της πρόσβασης σε ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές και η ενεργός προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μέσω μέτρων ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης που απευθύνονται στα νοικοκυριά, και οι ανακαινίσεις κτιρίων οι οποίες συμβάλλουν στους στόχους που θεσπίζονται με την οδηγία 2010/31/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (7) μπορούν να προσφέρουν μόνιμες λύσεις και να συμβάλουν αποτελεσματικά στην καταπολέμηση της ενεργειακής φτώχειας.
Θα πρέπει να είναι δυνατή η επικαιροποίηση του ορισμού της ενεργειακής φτώχειας στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού, ώστε να αντικατοπτρίζει το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων επί της οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ενεργειακή απόδοση (αναδιατύπωση).
(14)
Μια ολιστική προσέγγιση των ανακαινίσεων κτιρίων που θα λαμβάνει πιο αποτελεσματικά υπόψη τα άτομα που διατρέχουν κίνδυνο αποκλεισμού, δηλαδή εκείνα που πλήττονται περισσότερο από την ενεργειακή φτώχεια στην Ένωση, θα μπορούσε να οδηγήσει σε μείωση της ζήτησης ενέργειας.
Ως εκ τούτου, η στήριξη του Ταμείου προς τον κτιριακό τομέα θα πρέπει να αποσκοπεί στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης, οδηγώντας σε μείωση της κατανάλωσης ενέργειας για κάθε νοικοκυριό η οποία θα είναι ορατή όσον αφορά τα χρήματα που εξοικονομούνται και, ως εκ τούτου, θα αποτελεί ένα μέσο για την καταπολέμηση της ενεργειακής φτώχειας.
Η αναθεώρηση της οδηγίας 2010/31/ΕΕ θα θέσει τα θεμέλια για την επίτευξη αυτών των στόχων και, ως εκ τούτου, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη κατά την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού.
(15)
Δεδομένου ότι η φτώχεια στον τομέα των μεταφορών δεν έχει ακόμη οριστεί σε επίπεδο Ένωσης, θα πρέπει να εισαχθεί αυτός ο ορισμός για τον σκοπό του παρόντος κανονισμού.
Η φτώχεια στον τομέα των μεταφορών θα μπορούσε να καταστεί ακόμη πιο πιεστικό ζήτημα, όπως αναγνωρίζεται στη σύσταση του Συμβουλίου, της 16ης Ιουνίου 2022, σχετικά με τη διασφάλιση δίκαιης μετάβασης προς την κλιματική ουδετερότητα (8), και να οδηγήσει σε μείωση της πρόσβασης σε βασικές κοινωνικοοι­ κονομικές δραστηριότητες και υπηρεσίες, όπως η απασχόληση, η εκπαίδευση ή η υγειονομική περίθαλψη, ιδίως για ευάλωτα άτομα και νοικοκυριά.
Η φτώχεια στον τομέα των μεταφορών προκαλείται συνήθως από έναν παράγοντα ή από συνδυασμό παραγόντων, όπως το χαμηλό εισόδημα, οι υψηλές δαπάνες για καύσιμα, ή η έλλειψη οικονομικά προσιτών ή προσβάσιμων ιδιωτικών ή δημόσιων μεταφορών.
Η φτώχεια στον τομέα των μεταφορών μπορεί να επηρεάσει ιδιαίτερα τα άτομα και τα νοικοκυριά σε αγροτικές, νησιωτικές, περιφερειακές, ορεινές, απομακρυσμένες και λιγότερο προσβάσιμες περιοχές ή λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες ή εδάφη, συμπεριλαμβανομένων των λιγότερο ανεπτυγμένων περιαστικών περιοχών και των εξόχως απόκεντρων περιοχών.
(7) Οδηγία 2010/31/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 19ης Μαΐου 2010, για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων (ΕΕ L 153 της 18.6.2010, σ. 13).
(8) ΕΕ C 243 της 27.6.2022, σ.
35.