16.5.2023
EL
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
L 130/153
(87)
Ορισμένα κράτη μέλη έχουν ήδη εθνικούς φόρους άνθρακα που ισχύουν για τα κτίρια, τις οδικές μεταφορές και πρόσθετους τομείς που καλύπτονται από το παράρτημα III της οδηγίας 2003/87/ΕΚ.
Επομένως, θα πρέπει να θεσπιστεί προσωρινή παρέκκλιση έως το τέλος του 2030.
Για να διασφαλιστεί η επίτευξη των στόχων της οδηγίας 2003/87/ΕΚ και ότι το νέο σύστημα εμπορίας εκπομπών χαρακτηρίζεται από συνοχή, η δυνατότητα εφαρμογής της εν λόγω παρέκκλισης θα πρέπει να είναι διαθέσιμη μόνο όταν ο εθνικός φορολογικός συντελεστής είναι υψηλότερος από τη μέση τιμή πλειστηριασμού για το σχετικό έτος, και θα πρέπει να ισχύει μόνο για την υποχρέωση παράδοσης των ρυθμιζόμενων οντοτήτων που καταβάλλουν τον εν λόγω φόρο.
Για να διασφαλιστούν η σταθερότητα και η διαφάνεια του συστήματος, ο εθνικός φόρος, συμπεριλαμ­ βανομένων των σχετικών φορολογικών συντελεστών, θα πρέπει να γνωστοποιείται στην Επιτροπή στο τέλος της περιόδου μεταφοράς της παρούσας οδηγίας στο εθνικό δίκαιο.
Η παρέκκλιση δεν θα πρέπει να επηρεάζει τα εξωτερικά έσοδα για ειδικό προορισμό για το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα ή, εάν καθορίζεται σύμφωνα με το άρθρο 311 τρίτο εδάφιο ΣΛΕΕ, έναν ίδιο πόρο που βασίζεται στα έσοδα από πλειστηριασμούς από την εμπορία εκπομπών στους τομείς των κτιρίων, των οδικών μεταφορών και σε πρόσθετους τομείς.
(88)
Για να είναι αποτελεσματική η εμπορία εκπομπών στους τομείς των κτιρίων, των οδικών μεταφορών και σε πρόσθετους τομείς, θα πρέπει να είναι δυνατή η παρακολούθηση των εκπομπών με υψηλή βεβαιότητα και με εύλογο κόστος.
Οι εκπομπές θα πρέπει να καταλογίζονται σε ρυθμιζόμενες οντότητες με βάση τις ποσότητες καυσίμων που τίθενται σε ανάλωση και να συνδυάζονται με συντελεστή εκπομπών.
Οι ρυθμιζόμενες οντότητες θα πρέπει να είναι σε θέση να ταυτοποιούν και να διαφοροποιούν με αξιοπιστία και ακρίβεια τους τομείς στους οποίους τα καύσιμα τίθενται σε ανάλωση, καθώς και τους τελικούς χρήστες των καυσίμων, προκειμένου να αποφεύγονται ανεπιθύμητες επιπτώσεις, όπως η διπλή επιβάρυνση.
Στον μικρό αριθμό περιπτώσεων στις οποίες δεν μπορεί να αποφευχθεί η διπλή προσμέτρηση μεταξύ των εκπομπών στο υφιστάμενο ΣΕΔΕ της ΕΕ και στο νέο σύστημα εμπορίας εκπομπών για τα κτίρια, τις οδικές μεταφορές και πρόσθετους τομείς, ή όταν προκύπτει κόστος λόγω της παράδοσης δικαιωμάτων για εκπομπές από δραστηριότητες που δεν περιλαμβάνονται στην οδηγία 2003/87/ΕΚ, τα κράτη μέλη θα πρέπει να χρησιμοποιούν τα εν λόγω έσοδα για την αντιστάθμιση της αναπόφευκτης διπλής προσμέτρησης ή άλλων σχετικών δαπανών εκτός των κτιρίων, των οδικών μεταφορών και πρόσθετων τομέων σύμφωνα με το δίκαιο της Ένωσης.
Θα πρέπει, ως εκ τούτου, να ανατεθούν στην Επιτροπή εκτελεστικές αρμοδιότητες για τη διασφάλιση ενιαίων όρων για την αποφυγή της διπλής προσμέτρησης και της παράδοσης δικαιωμάτων για εκπομπές που δεν καλύπτονται από το σύστημα εμπορίας εκπομπών για τα κτίρια, τις οδικές μεταφορές και πρόσθετους τομείς, και για την παροχή χρηματικής αποζημίωσης.
Για τον περαιτέρω μετριασμό τυχόν ζητημάτων διπλής καταμέτρησης, οι προθεσμίες για την παρακολούθηση και την παράδοση στο νέο σύστημα εμπορίας εκπομπών θα πρέπει να είναι έναν μήνα μετά τις προθεσμίες στο υφιστάμενο σύστημα για τις σταθερές εγκαταστάσεις και τις αεροπορικές μεταφορές.
Προκειμένου να υπάρχουν επαρκή δεδομένα για τον καθορισμό της συνολικής ποσότητας δικαιωμάτων για την περίοδο από το 2028 έως το 2030, οι ρυθμιζόμενες οντότητες που κατέχουν άδεια κατά την έναρξη λειτουργίας του συστήματος το 2025 θα πρέπει να υποβάλουν έκθεση για τις σχετικές ιστορικές εκπομπές τους για το 2024.
(89)
Η διαφάνεια όσον αφορά το κόστος του άνθρακα και τον βαθμό στον οποίο μετακυλίεται στους καταναλωτές είναι καίριας σημασίας για την ταχεία και οικονομικά αποδοτική μείωση των εκπομπών σε όλους τους τομείς της οικονομίας.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία σε ένα σύστημα εμπορίας εκπομπών που βασίζεται σε υποχρεώσεις προηγούμενου σταδίου.
Σκοπός του νέου συστήματος εμπορίας εκπομπών είναι να δοθούν κίνητρα στις ρυθμιζόμενες οντότητες για τη μείωση της περιεκτικότητας των καυσίμων σε άνθρακα, και οι εν λόγω οντότητες δεν θα πρέπει να αποκομίζουν αδικαιολόγητα κέρδη μετακυλίοντας στους καταναλωτές μεγαλύτερο κόστος άνθρακα από εκείνο που καταβάλλουν.
Ενώ ο πλήρης πλειστηριασμός δικαιωμάτων εκπομπών στο πλαίσιο του συστήματος εμπορίας εκπομπών για τα κτίρια, τις οδικές μεταφορές και άλλους τομείς περιορίζει ήδη την εμφάνιση τέτοιων αδικαιολόγητων κερδών, η Επιτροπή θα πρέπει να παρακολουθεί τον βαθμό στον οποίο οι ρυθμιζόμενες οντότητες μετακυλίουν τα κόστη των ανθρακούχων εκπομπών, ώστε να αποφεύγονται τα απροσδόκητα κέρδη.
Όσον αφορά το κεφάλαιο IVα, η Επιτροπή θα πρέπει να υποβάλλει ετήσια έκθεση, όπου είναι δυνατόν ανά είδος καυσίμου, σχετικά με το μέσο επίπεδο του κόστους άνθρακα που έχει μετακυλιστεί στους καταναλωτές εντός της Ένωσης.
(90)
Είναι σκόπιμη η εισαγωγή μέτρων για την αντιμετώπιση του πιθανού κινδύνου υπερβολικών αυξήσεων των τιμών, οι οποίες, αν είναι ιδιαίτερα υψηλές κατά την έναρξη του νέου συστήματος εμπορίας εκπομπών, ενδέχεται να υπονομεύσουν την προθυμία των νοικοκυριών και των ατόμων να επενδύσουν στη μείωση των δικών τους εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
Τα εν λόγω μέτρα θα πρέπει να συμπληρώνουν τις διασφαλίσεις που παρέχει το αποθεματικό για τη σταθερότητα της αγοράς και που τέθηκαν σε λειτουργία το 2019.
Καθώς η αγορά θα συνεχίσει να καθορίζει την τιμή του άνθρακα, θα ενεργοποιούνται μέτρα διασφάλισης μέσω αυτόματου μηχανισμού που βασίζεται σε κανόνες, ώστε να απελευθερώνονται δικαιώματα από το αποθεματικό για τη σταθερότητα της αγοράς μόνον εφόσον πληρούνται μία η περισσότερες σαφείς προϋποθέσεις ενεργοποίησης που βασίζονται στην αύξηση της μέσης τιμής των δικαιωμάτων.
Ο πρόσθετος αυτός μηχανισμός θα πρέπει επίσης να έχει υψηλή ικανότητα αντίδρασης, προκειμένου να αντιμετωπίζει τυχόν υπερβολική αστάθεια που οφείλεται σε παράγοντες πλην των μεταβολών σε θεμελιώδεις παράγοντες της αγοράς.
Τα μέτρα θα πρέπει να είναι προσαρμοσμένα σε διαφορετικά επίπεδα υπερβολικής αύξησης των τιμών, τα οποία θα οδηγούν σε διαφορετικούς βαθμούς παρέμβασης.
Οι προϋποθέσεις ενεργοποίησης θα πρέπει να παρακολουθούνται στενά από την Επιτροπή και τα μέτρα θα πρέπει να θεσπίζονται επειγόντως από την Επιτροπή όταν πληρούνται οι εν λόγω προϋποθέσεις.
Αυτό θα πρέπει να ισχύει με την επιφύλαξη τυχόν συνοδευτικών μέτρων τα οποία ενδέχεται να εγκρίνουν τα κράτη μέλη για την αντιμετώπιση δυσμενών κοινωνικών επιπτώσεων.