L 130/138
(20)
EL
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
16.5.2023
Οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα (CO2) από τις θαλάσσιες μεταφορές αντιπροσωπεύουν περίπου το 3 έως 4 % των εκπομπών της Ένωσης.
Στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, η Επιτροπή δήλωσε την πρόθεσή της να λάβει πρόσθετα μέτρα για την αντιμετώπιση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από τις θαλάσσιες μεταφορές μέσω δέσμης μέτρων τα οποία θα δώσουν στην Ένωση τη δυνατότητα να φτάσει τους στόχους της όσον αφορά τη μείωση των εκπομπών.
Στο πλαίσιο αυτό, η οδηγία 2003/87/ΕΚ θα πρέπει να τροποποιηθεί έτσι ώστε να συμπεριλαμβάνει τις θαλάσσιες μεταφορές στο ΣΕΔΕ της ΕΕ προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι ο εν λόγω τομέας συμβάλλει κατά το μερίδιο που του αναλογεί στην επίτευξη των αυξημένων κλιματικών στόχων της Ένωσης και των στόχων της συμφωνίας του Παρισιού, της οποίας το άρθρο 4 παράγραφος 4 αναφέρει ότι οι ανεπτυγμένες χώρες θα πρέπει να συνεχίσουν να έχουν ηγετικό ρόλο αναλαμβάνοντας στόχους μείωσης των εκπομπών στο σύνολο της οικονομίας, ενώ οι αναπτυσσόμενες χώρες ενθαρρύνονται να κινηθούν με την πάροδο του χρόνου προς στόχους μείωσης ή περιορισμού των εκπομπών στο σύνολο της οικονομίας.
Ενώ οι εκπομπές από τις διεθνείς αερομεταφορές εκτός Ευρώπης θα έπρεπε να υπόκεινται σε ανώτατο όριο από τον Ιανουάριο του 2021 μέσω παγκόσμιας αγορακεντρικής δράσης, δεν υπάρχει ακόμα καμία δράση που να θέτει ανώτατο όριο ή τιμή σε εκπομπές από τις θαλάσσιες μεταφορές.
Είναι επομένως σκόπιμο το ΣΕΔΕ της ΕΕ να καλύπτει ένα μερίδιο των εκπομπών από πλόες μεταξύ ενός λιμένα που υπάγεται στη δικαιοδοσία κράτους μέλους και ενός λιμένα που υπάγεται στη δικαιοδοσία τρίτης χώρας, όπου η τρίτη χώρα θα μπορεί να αποφασίζει κατάλληλες δράσεις όσον αφορά το υπόλοιπο μερίδιο των εκπομπών.
Η επέκταση του ΣΕΔΕ της ΕΕ στις θαλάσσιες μεταφορές θα πρέπει συνεπώς να περιλαμβάνει το ήμισυ των εκπομπών από πλοία που εκτελούν πλόες με άφιξη σε λιμένα υπό τη δικαιοδοσία κράτους μέλους και αναχώρηση από λιμένα εκτός της δικαιοδοσίας κράτους μέλους το ήμισυ των εκπομπών από πλοία που εκτελούν πλόες με αναχώρηση από λιμένα υπό τη δικαιοδοσία κράτους μέλους και άφιξη σε λιμένα εκτός της δικαιοδοσίας κράτους μέλους, όλες τις εκπομπές από πλοία που εκτελούν πλόες με άφιξη σε λιμένα υπό τη δικαιοδοσία κράτους μέλους και αναχώρηση από λιμένα υπό τη δικαιοδοσία κράτους μέλους, καθώς και όλες τις εκπομπές εντός λιμένα υπό τη δικαιοδοσία κράτους μέλους.
Η προσέγγιση αυτή έχει καταγραφεί ως πρακτικός τρόπος για την επίλυση του ζητήματος των κοινών αλλά διαφοροποιημένων ευθυνών και αντίστοιχων δυνατοτήτων, το οποίο αποτελεί μακροχρόνια πρόκληση στο πλαίσιο της UNFCCC.
Η κάλυψη μεριδίου των εκπομπών τόσο από τους εισερχόμενους όσο και από τους εξερχόμενους πλόες μεταξύ της Ένωσης και τρίτων χωρών εξασφαλίζει την αποτελεσματικότητα του ΣΕΔΕ της ΕΕ, ιδίως μέσω της αύξησης των περιβαλλοντικών αποτελεσμάτων του μέτρου σε σύγκριση με ένα μέτρο με γεωγραφικό πεδίο εφαρμογής περιορισμένο στους πλόες εντός της Ένωσης, ενώ παράλληλα ελαττώνει τον κίνδυνο κατάπλων αποφυγής και τον κίνδυνο μετεγκατάστασης των δραστηριοτήτων μεταφόρτωσης εκτός της Ένωσης.
Για να εξασφαλιστεί η ομαλή ένταξη του τομέα στο ΣΕΔΕ της ΕΕ, η παράδοση δικαιωμάτων από τις ναυτιλιακές εταιρείες θα πρέπει να αυξάνεται σταδιακά σε σχέση με τις εξακριβωμένες εκπομπές που θα δηλώνονται για τα έτη 2024 και 2025.
Για την προστασία της περιβαλλοντικής ακεραιότητας του συστήματος, όταν παραδίδονται λιγότερα δικαιώματα σε σχέση με τις εξακριβωμένες εκπομπές για τις θαλάσσιες μεταφορές κατά τα εν λόγω έτη, αφού προσδιοριστεί η διαφορά μεταξύ των εξακριβωμένων εκπομπών και των παραδιδόμενων δικαιωμάτων ετησίως, θα πρέπει να ακυρώνεται ένα ποσό δικαιωμάτων που αντιστοιχεί στην εν λόγω διαφορά.
Από το 2026, οι ναυτιλιακές εταιρείες θα πρέπει να παραδίδουν τον αριθμό δικαιωμάτων που αντιστοιχεί στο σύνολο των εξακριβωμένων εκπομπών τους.
Ενώ ο αντίκτυπος των θαλάσσιων μεταφορών στο κλίμα οφείλεται κυρίως στις εκπομπές CO2 από αυτές, οι εκπομπές εκτός του CO2 αντιπροσωπεύουν σημαντικό μερίδιο των εκπομπών από πλοία.
Σύμφωνα με την τέταρτη μελέτη του ΔΝΟ για τα αέρια του θερμοκηπίου του 2020, οι εκπομπές μεθανίου αυξήθηκαν σημαντικά κατά την περίοδο από το 2012 έως το 2018.
Οι εκπομπές μεθανίου και υποξειδίου του αζώτου είναι πιθανό να αυξηθούν με την πάροδο του χρόνου, ιδίως με την ανάπτυξη σκαφών που κινούνται με υγροποιημένα φυσικά αέρια ή άλλες πηγές ενέργειας.
Η συμπερίληψη των εκπομπών μεθανίου και υποξειδίου του αζώτου θα ήταν επωφελής για την περιβαλλοντική ακεραιότητα και για την παροχή κινήτρων για ορθές πρακτικές.
Οι εν λόγω εκπομπές θα πρέπει πρώτα να συμπεριληφθούν στον κανονισμό (ΕΕ) 2015/757 από το 2024 και θα πρέπει να συμπεριληφθούν στο ΣΕΔΕ της ΕΕ από το 2026.
(21)
Η επέκταση του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας 2003/87/ΕΚ στις θαλάσσιες μεταφορές θα οδηγήσει σε αλλαγές στο κόστος των εν λόγω μεταφορών.
Όλα τα μέρη της Ένωσης θα επηρεαστούν από αυτή την επέκταση του πεδίου εφαρμογής, καθώς τα εμπορεύματα μεταφέρονται από και προς λιμένες εντός της Ένωσης με θαλάσσιες μεταφορές με προέλευση ή προορισμό τα διάφορα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένων των μεσόγειων κρατών μελών.
Ως εκ τούτου, η κατανομή των δικαιωμάτων που θα τεθούν σε πλειστηριασμό από τα κράτη μέλη δεν θα πρέπει, κατ’ αρχήν, να μεταβάλλεται ως συνέπεια της συμπερίληψης των δραστηριοτήτων θαλάσσιων μεταφορών και θα πρέπει να αφορά όλα τα κράτη μέλη.
Ωστόσο, τα κράτη μέλη θα επηρεαστούν σε διαφορετικό βαθμό.
Ιδίως τα κράτη μέλη που βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στη ναυτιλία θα είναι περισσότερο εκτεθειμένα στις επιπτώσεις της επέκτασης.
Τα κράτη μέλη με μεγάλο ναυτιλιακό τομέα σε σύγκριση με το σχετικό μέγεθός τους θα επηρεαστούν περισσότερο από την επέκταση του ΣΕΔΕ της ΕΕ στις θαλάσσιες μεταφορές.
Επομένως, είναι σκόπιμο να παρασχεθεί πρόσθετη, χρονικά περιορισμένη βοήθεια στα εν λόγω κράτη μέλη με τη μορφή πρόσθετων δικαιωμάτων για τη στήριξη της απαλλαγής των θαλάσσιων δραστηριοτήτων από τις ανθρακούχες εκπομπές και για τις διοικητικές δαπάνες που θα προκύψουν.
Η βοήθεια θα πρέπει να θεσπιστεί σταδιακά παράλληλα με τη θέσπιση υποχρεώσεων παράδοσης και, ως εκ τούτου, παράλληλα με τον αυξημένο αντίκτυπο στα εν λόγω κράτη μέλη.
Στο πλαίσιο της επανεξέτασης της οδηγίας 2003/87/ΕΚ, η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει τη σκοπιμότητα της εν λόγω πρόσθετης βοήθειας, λαμβάνοντας ιδίως υπόψη την ανάπτυξη του αριθμού των ναυτιλιακών εταιρειών που τελούν υπό την ευθύνη των διαφόρων κρατών μελών.