23.2.2023
PL
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
L 58/1427 KOMISJA PROJEKTY PILOTAŻOWE
ROZDZIAŁ PP 02 — EUROPEJSKIE INWESTYCJE STRATEGICZNE (ciągdalszy) PP 02 23
(ciągdalszy)
PP 02 23 06
(ciągdalszy) Przemieszczanie odpadów promieniotwórczych do wspólnego obiektu trwałego składowania na poziomie Unii podle­ gałoby zasadom określonym w rozdziale 2 dyrektywy 2006/117/Euratom, który dotyczy „przemieszczeń wewnątrz­ wspólnotowych”.
Należy również podkreślić, że Komisja powołała grupę ekspertów ds. finansowych aspektów zaple­ cza jądrowego, w tym obiektu trwałego składowania w głębokich warstwach geologicznych, w celu wsparcia Komisji w ocenie elementów kosztów, finansowania i instrumentów finansowania takich obiektów.
Działania w ramach pro­ gramu prac tej grupy ekspertów należy postrzegać jako uzupełnienie niektórych działań proponowanych w ramach niniejszego projektu.
Chociaż składowanie odpadów promieniotwórczych w innym państwie członkowskim jest dozwolone, w art. 4 ust.
1 dyrektywy 2011/70/Euratom określono, że każde państwo członkowskie ponosi ostateczną odpowiedzialność za gos­ podarowanie wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi wygenerowanymi w tym państwie.
Możliwość składowania odpadów promieniotwórczych w innym państwie członkowskim reguluje art. 4 ust.
4 dyrek­ tywy 2011/70/Euratom, który brzmi następująco: „Odpady promieniotwórcze są trwale składowane w tym państwie członkowskim, w którym zostały wygenerowane, chyba że w momencie dokonywania przemieszczenia weszło w życie porozumienie zawarte między danym państwem członkowskim a innym państwem członkowskim [...] w spra­ wie użytkowania obiektu trwałego składowania w jednym z nich [...]”.
Takie porozumienie(a) należy następnie włączyć do programu krajowego, zgodnie z art. 12 ust.
1 lit. k), zgodnie z którym: „Programy krajowe [...] obejmują [...]: k) umowę(-y), jeżeli istnieje(-ą), zawartą(-e) z danym państwem członkowskim [...]”.
Jednocześnie zachęca się państwa członkowskie do długoterminowego planowania i uwzględniania w swoich planach krajowych składowisk odpadów jądrowych w głębokich warstwach geologicznych.
Obecnie żaden kraj na całym świecie nie dysponuje składowiskiem wypalonego paliwa jądrowego w głębokich warstwach geologicznych.
Jedynie Finlandia buduje jedno, a tylko Szwecja i Francja mają realistyczne plany urucho­ mienia głębokich składowisk odpadów w głębokich warstwach geologicznych na początku lat 30.
XXI wieku.
Pozos­ tałe państwa członkowskie nie mają jeszcze takich koncepcji, a zatem realizacja ich ewentualnych przyszłych projek­ tów zajęłaby jeszcze dziesiątki lat.
We francuskich projektach planów uwzględniono jedynie możliwości trwałego składowania wszystkich francuskich odpadów promieniotwórczych, które już istnieją lub są planowane.
Choć najbardziej oczywiste są elektrownie jądrowe, to z pewnością nie są one jedynym źródłem odpadów radioaktyw­ nych.
Przemysł, szpitale i urządzenia medyczne, ośrodki badawcze i uniwersytety - wszystkie one wytwarzają odpady radioaktywne.
Każde państwo członkowskie, niezależnie od tego, czy posiada w swoim koszyku energetycznym ener­ gię jądrową, czy też nie, wytwarza pewnego rodzaju odpady promieniotwórcze i musi się nimi zająć.
Uważamy, że ze względu na ogromne nakłady finansowe i inżynieryjne, a także niezwykle długie okresy budowy, powielanie różnych składowisk w głębokich warstwach geologicznych rozrzuconych po całej Unii wydaje się niezwykle nieefektywne.
W związku z tym proponujemy uruchomienie, we współpracy z DG ENER, projektu pilotażowego (PP) oraz, jeśli okaże się to skuteczne, ewentualną kontynuację poprzez działania przygotowawcze (PA).
Proces ten mógłby przybrać formę studium wykonalności dotyczącego składowiska odpadów jądrowych w głębokich warstwach geologicznych o wspólnym europejskim zastosowaniu, przeprowadzonego m.in. przez platformę technologiczną na rzecz wdrożenia składowania geologicznego odpadów promieniotwórczych.
Wiedza zgromadzona w ramach tej platformy będzie miała duże znaczenie.
Celem takiego studium byłoby umożliwienie decydentom politycznym oceny, na podstawie posiadanych danych, czy pod względem technicznym, finansowym i ogólnej skuteczności łączenie zasobów europejskich w celu gospodarowa­ nia odpadami promieniotwórczymi ma sens oraz ustalenie, czy konieczny jest przegląd obowiązującego prawodaw­ stwa w celu umożliwienia takiego wspólnego europejskiego podejścia do gospodarowania odpadami promieniotwór­ czymi.