23.2.2023
MT
Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea
L 58/1427 IL-KUMMISSJONI PROĠETTI PILOTA
KAPITOLU PP 02 — INVESTIMENTI STRATEĠIĊI EWROPEJ (ikompli) PP 02 23
(ikompli)
PP 02 23 06
(ikompli) Il-vjeġġi ta' skart radjuattiv lejn faċilità komuni ta' rimi fil-livell tal-Unjoni jkunu soġġetti għar-regoli stabbiliti filKapitolu 2 tad-Direttiva 2006/117/Euratom, li jittratta l-"vjeġġi intra-Komunitarji".
Għandu jiġi enfasizzat ukoll li l-Kummissjoni waqqfet grupp ta' esperti dwar l-aspetti finanzjarji tal-back-end nukleari, inkluża faċilità ta' rimi ġeoloġiku fil-fond, biex tappoġġja lill-Kummissjoni fil-valutazzjoni tal-elementi ta' spejjeż, finanzjament u fondi ta' faċilitajiet bħal dawn.
L-attivitajiet taħt dak il-programm ta' ħidma tal-grupp ta' esperti jenħtieġ li jitqiesu bħala komplementari għal xi wħud mill-attivitajiet proposti taħt dan il-proġett.
Filwaqt li r-rimi ta' skart radjuattiv fi Stat Membru ieħor huwa permess, l-Artikolu 4(1) tad-Direttiva 2011/70/Euratom jistipula li kull Stat Membru għandu jkollu r-responsabbiltà aħħarija għall-ġestjoni tal-fjuwil użat u tal-iskart radjuattiv iġġenerat fih.
Il-possibbiltà tar-rimi ta' skart radjuattiv fi Stat Membru ieħor hija rregolata mill-Artikolu 4(4) tadDirettiva 2011/70/Euratom, li jgħid hekk: "L-iskart radjuattiv għandu jintrema fl-Istat Membru fejn kien iġġenerat, sakemm fiż-żmien tal-vjeġġ ma jkunx daħal fis-seħħ ftehim [...] bejn l-Istat Membru kkonċernat u Stat Membru ieħor [...] biex tintuża faċilità tar-rimi f'wieħed minnhom".
Tali ftehimiet għandhom b'hekk jiġu inklużi fil-programm nazzjonali, kif stipulat fl-Artikolu 12(1)(k), skont liema: "Il-programmi nazzjonali [...] għandhom jinkludu: [...] (k) jekk hemm, il-ftehim(iet) konkluż(i).
Fl-istess ħin, l-Istati Membri huma mħeġġa jippjanaw fit-tul u jinkludu repożitorji tal-iskart nukleari ġeoloġiċi profondi fil-pjanijiet nazzjonali rispettivi tagħhom.
Mil-lum, l-ebda pajjiż madwar id-dinja ma għandu repożitorju ġeoloġiku fil-fond għall-fjuwil nukleari użat li qed jopera.
Bħalissa, il-Finlandja qed tibni wieħed u l-Iżvezja u Franza biss għandhom pjanijiet realistiċi għal repożitorji ġeoloġiċi fil-fond tal-iskart biex ikunu disponibbli kmieni fl-2030ijiet.
Il-bqija tal-Istati Membri għad m'għandhomx tali kunċetti u għalhekk il-proġetti futuri possibbli xorta jdumu għexieren ta' snin biex isiru operazzjonali.
Madankollu, il-pjanijiet ta' disinn Franċiż iqisu biss il-kapaċitajiet ta' rimi għal kwalunkwe skart radjuattiv Franċiż li jeżisti jew li huwa previst minn issa.
Filwaqt li l-impjanti tal-enerġija nukleari huma l-aktar ovvji, ċertament mhumiex l-uniku sors ta' skart radjuattiv.
L-industrija, l-isptarijiet u t-tagħmir mediku, iċ-ċentri ta' riċerka u l-universitajiet, kollha jipproduċu skart radjuattiv.
L-Istati Membri kollha, irrispettivament mill-fatt li jkollu l-enerġija nukleari fit-taħlita tal-enerġija tiegħu jew le, jipproduċi u jkollu jittratta xi tip ta' skart radjuattiv.
Aħna nemmnu li l-isforzi finanzjarji u ta' inġinerija enormi meħtieġa, minbarra l-perjodi ta' kostruzzjoni estremament twal, jagħmlu d-duplikazzjoni ta' diversi repożitorji ġeoloġiċi profondi mxerrda madwar l-Unjoni tidher estremament ineffiċjenti.
Għalhekk, aħna nissuġġerixxu t-tnedija, f'kooperazzjoni mad-DĠ ENER, ta' proġett pilota (PP) u, jekk jirnexxi, kontinwazzjoni possibbli permezz ta' azzjoni preparatorja (AP).
Dan il-proċess jista' jieħu l-forma ta' studju ta' fattibbiltà dwar repożitorju ġeoloġiku profond tal-iskart nukleari ta' użu komuni Ewropew imwettaq minn, pereżempju iżda mhux limitat għal, il-"Pjattaforma tat-Teknoloġija tal-Implimentazzjoni tar-Rimi Ġeoloġiku tal-Iskart Radjuattiv": l-għarfien maħluq mill-(IGD-TP) se jkun ta' rilevanza kbira.
L-għan ta' studju bħal dan ikun li jippermetti lil dawk li jfasslu l-politika jivvalutaw id-data inkwistjoni, jekk teknikament, finanzjarjament u f'termini ta' effiċjenza ġenerali, il-ġbir flimkien tar-riżorsi Ewropej biex jittrattaw l-iskart radjuattiv jagħmilx sens u jiddetermina jekk ikunx meħtieġ rieżami tal-leġiżlazzjoni attwali li tippermetti tali approċċ Ewropew konġunt għall-ġestjoni tal-iskart radjuattiv.