29.9.2023
PL
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
C 349/71
3.4.
Największym na szczeblu europejskim przedsięwzięciem w zakresie demokracji uczestniczącej i deliberatywnej była jak dotąd Konferencja w sprawie przyszłości Europy, podczas której zorganizowano cztery europejskie panele obywatelskie, aby umożliwić obywatelkom i obywatelom wspólne zastanowienie się nad pożądanym kształtem Unii Europejskiej w przyszłości.
EKES został formalnie włączony w tę inicjatywę.
Z zadowoleniem przyjmuje gruntowną ocenę tego projektu pilotażowego, której celem jest wyciągnięcie wniosków na temat sposobu usprawnienia ewentualnych przyszłych inicjatyw. 3.5.
Komitet wyraża zwłaszcza ubolewanie z powodu braku widoczności tej konferencji i niewielkiego zainteresowania nią w państwach członkowskich, a także z powodu niejasności co do jej celów. 3.6.
W ostatecznym sprawozdaniu (2) z Konferencji w sprawie przyszłości Europy propozycja nr 36 w sprawie informowania i uczestnictwa obywateli oraz propozycja nr 39 w sprawie procesu decyzyjnego UE dają EKES-owi jasny mandat do strukturalnego wzmocnienia jego roli instytucjonalnej jako pośrednika i gwaranta działań z zakresu demokracji uczestniczącej, takich jak zorganizowany dialog z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i panele obywatelskie.
Z instytucjonalnego punktu widzenia EKES doskonale nadaje się do odegrania roli we wzmacnianiu demokracji uczestniczącej, działając w sposób spójny i kompleksowy. 3.7.
UE dysponuje już obszernym zestawem unijnych instrumentów uczestnictwa, które obejmują np. wybory do Parlamentu Europejskiego, dialogi obywatelskie i europejską inicjatywę obywatelską, petycje do Parlamentu Europejskiego i Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich.
Ponadto w ramach przygotowywania inicjatyw ustawodawczych Komisja prowadzi konsultacje publiczne w celu umożliwienia zainteresowanym stronom – w tym obywatelom – wypowiedzenia się na dany temat.
Konsultacje publiczne opierają się na wytycznych Komisji dotyczących lepszego stanowienia prawa i odbywają się za pośrednictwem portalu Komisji „Wyraź swoją opinię”. 3.8.
Utworzona w 2012 r. europejska inicjatywa obywatelska (EIO) jest jedną z głównych innowacji w zakresie demokracji uczestniczącej na szczeblu UE.
Umożliwia grupie obywateli umieszczenie danej kwestii w porządku obrad europejskich organów ustawodawczych. 3.9.
Jednak te cztery EIO, pod którymi złożono milion podpisów koniecznych do uzyskania odpowiedzi ze strony Komisji, wywarły dotychczas stosunkowo niewielki wpływ: przyjęto wnioski ustawodawcze w ramach monitorowania inicjatyw „Right2Water” i „Zakaz stosowania glifosatu”, a na 2023 r. zapowiedziano wniosek mający na celu wprowadzenie zakazu klatek dla wszystkich zwierząt.
EKES uważa, że EIO nie spełnia w pełni oczekiwań, w związku z czym powinna niewątpliwie zostać zreformowana, a Komitet powinien zostać włączony w ten proces. 3.10.
Platformy cyfrowe sprzyjały uczestnictwu obywatelek i obywateli.
Internet umożliwił szeroki udział społeczeństwa obywatelskiego i zaangażowanie grup społecznych – zwłaszcza młodzieży – które do tej pory w nikłym stopniu uczestniczyły w tego rodzaju przedsięwzięciach. 3.11.
Chociaż technologia cyfrowa przyczynia się do ułatwienia uczestnictwa i poszerzenia grona uczestników, to ma również swoje ograniczenia.
Konsultacje online umożliwiają zbieranie opinii, lecz nie zawsze – prawdziwą deliberację. 3.12.
Stworzenie trwałej przyszłości paneli obywatelskich wymaga silnego komponentu internetowego – kluczowego elementu w transnarodowych dyskusjach z udziałem jak największej liczby obywateli.
Na podstawie doświadczeń i wniosków wyciągniętych z wielojęzycznej platformy Konferencji w sprawie przyszłości Europy EKES proponuje utworzenie ulepszonej wielojęzycznej platformy internetowej/aplikacji mobilnej.
Umożliwiłoby to znacznie większy udział, niż jest to możliwe w przypadku wydarzeń bezpośrednich, pod warunkiem że narzędzie internetowe zostanie zaprojektowane tak, aby było dostępne dla jak największej liczby obywateli.
Wydarzenia fizyczne pozostają ważnym narzędziem uzupełniającym konsultacje online, ale powinny być ograniczone do rozsądnej liczby i w dużym stopniu ukierunkowane na bieżące tematy o znaczeniu horyzontalnym.
Należy przeznaczyć odpowiednie zasoby na utworzenie takiej nowoczesnej platformy cyfrowej (3). 3.13.
Zdaniem EKES-u należy zadać sobie pytanie o reprezentatywność wkładu obywateli w debatę publiczną, a także o potrzebną do wnoszenia wkładu wiedzę fachową.
Czy zapatrywania stowarzyszenia reprezentującego tysiące członków powinny mieć taką samą wagę jak wypowiedź pojedynczego obywatela? 3.14.
Komitet przypomina, że wartość dodana jego opinii i zaleceń wynika z tworzenia konsensusu między organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i z budowania mostów między rozbieżnymi interesami różnych organizacji społecznych.
(2) (3)
Zob.
Konferencja w sprawie przyszłości Europy – sprawozdanie z wyników.
Jak zauważono w badaniu EKES-u, „EKES jako pośrednik i gwarant działań z zakresu demokracji uczestniczącej, w tym zorganizowanego dialogu z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i paneli obywatelskich” (2023 r.), zapotrzebowanie na cyfryzację jest oczywiste, należy jednak przeznaczyć środki, by w dalszym ciągu umożliwiać uczestnictwo fizyczne.