29.9.2023
PL
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
C 349/61
1.5.
EKES wzywa Komisję do opracowania wspólnych wytycznych w celu monitorowania dostępu do dobrej jakości dostaw wody i usług sanitarnych po przystępnych cenach (4) oraz związanych z tym dostępem różnic przestrzennych i społecznych oraz różnic pod kątem płci istniejących na szczeblu państw członkowskich i UE, a także do określenia stanu rzeczy i regularnego monitorowania rozwoju sytuacji.
Dane powinny być wiarygodne, aktualne i publicznie dostępne.
Jest to również konieczne, aby spełnić wymogi art. 16 ust.
1 lit. a) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/2184 z dnia 16 grudnia 2020 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (5) (zwanej dalej dyrektywą w sprawie wody pitnej), i EKES oczekuje, że przyjęty zostanie wniosek Komisji Europejskiej dotyczący przekształcenia dyrektywy dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych (6), wprowadzający art. 19 dotyczący dostępu do systemu sanitacyjnego.
1.6.
EKES proponuje Komisji, by podczas najbliższego przeglądu dyrektywy w sprawie wody pitnej uwzględnić gwarancję powszechnego dostępu do dostaw wody i warunków sanitarnych, jak określono w celu zrównoważonego rozwoju ONZ nr 6.
EKES zaleca Komisji przyjęcie wspólnych wytycznych dotyczących ustalania cen wody i usług sanitarnych, w ramach których państwa członkowskie będą mogły, w zależności od uwarunkowań, rozwijać swoje ramy regulacyjne.
Takie wytyczne powinny obejmować poszanowanie prawa człowieka do wody i zasadę nieobniżania jej ochrony, podobnie do tego, co zaleca ONZ w kontekście praw człowieka i dostępu do wody pitnej oraz usług sanitarnych.
1.7.
EKES podkreśla, że płacenie za dostawy wody i usługi sanitarne nie powinno zagrażać zaspokajaniu innych potrzeb społecznych.
Dlatego też EKES wzywa Komisję do przeglądu środków stosowanych we wszystkich państwach członkowskich dotyczących przystępności cenowej, zwłaszcza w odniesieniu do konsumentów podatnych na zagrożenia.
Komisję wzywa się, aby na podstawie tego przeglądu opracowała wspólne wytyczne dla państw członkowskich w celu określenia, które gospodarstwa domowe mają trudności z opłaceniem tych usług, a konkretnie – jakie grupy konsumentów są podatne na zagrożenia, oraz środków służących rozwiązaniu tych kwestii.
Celem takich wytycznych powinno być zagwarantowanie, że żaden użytkownik znajdujący się w trudnej sytuacji nie zostanie odłączony od dostaw wody (7).
Podejmowane środki powinny opierać się na całościowym spojrzeniu na sytuację dotkniętych gospodarstw domowych i w zależności od konkretnych warunków obejmować instrumenty polityki społecznej, polityki mieszkaniowej oraz szczególne środki dotyczące dostaw wody i usług sanitarnych.
Przy finansowaniu takich środków należy uwzględnić zasadę solidarności i oprócz finansowania publicznego rozważyć innowacyjne formy finansowania, np. ustanowienie specjalnych funduszy wliczonych w rachunki za wodę.
1.8.
EKES zaleca, by UE przyjęła i wzmocniła ramy regulacyjne odnoszące się do umów koncesji dotyczących wody, by zarządzać nią jako dobrem publicznym, a nie jako towarem, którym można handlować.
Takie ramy regulacyjne powinny:
a) być dostosowane do praw człowieka,
b) służyć promowaniu zrównoważonego rozwoju ekosystemów wodnych,
c) zostać ustanowione i wdrożone w sposób przejrzysty z udziałem społeczeństwa,
d) uzupełniać ramy praw koncesyjnych instytucji publicznych do odzyskiwania wody, korzystania z praw w zamian za sprawiedliwą rekompensatę i ponownego przyznawania ich użytkownikom w sytuacjach kryzysowych związanych z suszą.
1.9.
EKES zauważa, że istnieje zasadnicza różnica między publiczną a prywatną gospodarką wodną, a w obu można znaleźć dobre i złe przykłady.
Gospodarka prywatna, ze względu na nastawienie na zysk, może miewać trudności ze spełnieniem podstawowego wymogu powszechności usług, czyli z obsługą 100 % ludności.
EKES uważa, że publiczne gospodarowanie wodą jest w stanie lepiej zagwarantować powszechny dostęp do wody i systemów kanalizacyjnych po uczciwych cenach i przy zachowaniu odpowiednich norm jakości oraz dbałości o odtworzenie i ochronę ekosystemów.
(4) (5) (6) (7)
Uzupełnienie monitorowania określonego w dyrektywie w sprawie wody pitnej (dyrektywa (UE) 2020/2184).
Dz.U. L 435 z 23.12.2020, s. 1. „[I]dentyfikują osoby, w tym również wrażliwe i zmarginalizowane grupy, bez dostępu lub o ograniczonym dostępie do wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, oraz ustalają przyczyny takiego braku dostępu”, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32020L2184.
Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych (COM(2022) 541 final, 2022/0345 (COD).
Zob. także https://www.aquapublica.eu/article/news/access-water-and-sanitation-must-be-priority-commission-action-planimplement-pillar.