C 349/16
NL
Publicatieblad van de Europese Unie
29.9.2023
4.3.
Naast de directe en indirecte gevolgen voor de bruto toegevoegde waarde (marges) van de ondernemingen is er nog een andere manier waarop zij worden getroffen, namelijk door een grotere financiële kwetsbaarheid.
In het verslag van de Banco de España worden de zwaarst getroffen sectoren genoemd.
Eén groep sectoren is bijzonder kwetsbaar; niet alleen torsen zij een te hoge schuldenlast, ook zouden zij in 2023 verlieslatend zijn: handel en reparatie van motorvoertuigen; vervoer over land en via pijpleidingen; visserij en aquacultuur; landbouw en veeteelt; textiel, kleding, leer en schoeisel.
4.4.
Naarmate het volume opgeslagen gas in Europa zal afnemen — de Europese aardgasopslagvoorraden waren in mei 2023 voor 68 % gevuld (13) — zal het energiebeleid voor extra uitdagingen komen te staan.
Het verschil tussen de hoeveelheden die voorheen uit Rusland werden geleverd en die van alternatieve leveranciers is nog niet weggewerkt, waardoor het onwaarschijnlijk is dat de prijzen op korte termijn zullen dalen.
Wel is er een aanzienlijke daling van de vraag.
De hoge energieprijzen halen het concurrentievermogen van de EU-industrie onderuit, wat op zijn beurt het verplaatsen van activiteiten naar derde landen in de hand werkt, waardoor de strategische autonomie van de EU wordt aangetast.
De gevolgen voor huishoudens zijn bijzonder groot, met name voor de meest kwetsbare groepen, met een groeiend aantal mensen dat in armoede leeft of dreigt te vervallen.
Dit zal minstens tot 2024 het geval zijn (14).
Met het oog op deze problemen beveelt het EESC een aantal maatregelen aan, waaronder vestigingsgaranties gekoppeld aan financiële steun, verdere noodzakelijke energiebesparings- en energie-efficiëntiemaatregelen voor bedrijven teneinde de vraag terug te dringen, grootschalige investeringen in en het scheppen van de noodzakelijke budgettaire randvoorwaarden voor de uitrol van de productie van hernieuwbare energie teneinde de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen.
4.5.
De uit de pan swingende energieprijzen leggen een steeds grotere hypotheek op het voortbestaan van ondernemingen en op de financiën van huishoudens.
Hoewel de voorbije winter relatief zacht is geweest, kunnen we niet verwachten dat de klimatologische omstandigheden ons altijd gunstig zullen zijn.
Daarom moeten er maatregelen worden genomen om bijzonder kwetsbare huishoudens te beschermen, met specifieke maatregelen voor hen op dit gebied.
4.6.
Enorme bedrijfskostenstijgingen, in combinatie met consumenten die de hand op de knip houden, kunnen er in sommige gevallen zelfs toe leiden dat bedrijven zich genoodzaakt zien hun activiteiten te verplaatsen.
Dit is echter niet mogelijk voor bedrijven die essentiële diensten verlenen aan klanten en voor de rest van de toeleveringsketen; zij kunnen hun activiteiten niet zomaar staken vanwege stijgende energieprijzen.
4.7.
Tijdens de COVID-19-pandemie werden heel wat sectoren en hun werknemers aangemerkt als essentieel, maar die erkenning is in de huidige energiecrisis volledig uitgebleven.
Tot dusver hebben veel van deze sectoren geen specifieke steun gekregen van de lidstaten.
Bedrijven in deze sectoren en hun werknemers hebben zich ingespannen om de consumenten te beschermen ten koste van hun eigen marges, en zij hebben moeite om de exorbitante energieprijsstijgingen volledig aan hun klanten door te berekenen.
Deze situatie is op lange termijn onhoudbaar.
Ook is het EESC van mening dat de overheden de mensen niet in dezelfde mate beschermen als tijdens de pandemie.
4.8.
Veel bedrijven doen tal van investeringen om hun energieverbruik terug te dringen en hun vermogen om toegang te krijgen tot hernieuwbare energie te vergroten.
Volgens het EESC kunnen bedrijven ook fungeren als aanjagers van de elektrificatie van het vervoer en kunnen ze gas vervangen als verwarmingsbron, en zodoende een sleutelrol spelen in de energietransitie en de EU-doelstellingen inzake hernieuwbare energie voor 2030.
Hiervoor is echter een gunstig regelgevingskader nodig, bijvoorbeeld wat betreft de afgifte van vergunningen en het aanpakken van prijsgerelateerde belemmeringen voor de productie van meer energie.
4.9.
Het is zaak dat de verplichtingen in het kader van het REPowerEU-plan en inzake de energieprestaties van gebouwen in overeenstemming worden gebracht met de ondersteuning van exploitanten en met hun vermogen om het hoofd te bieden aan de aanzienlijke investeringen die ermee gepaard gaan.
De maatregelen in dat verband zullen belangrijk zijn om de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen, maar de verplichtingen moeten worden gekoppeld aan de beschikbaarheid van zowel publieke als particuliere financiering.
De Commissie moet op termijn werk maken van een hervorming van de energiemarkt om toekomstige verstoringen van de energievoorziening en exorbitante prijzen te voorkomen.
In dit verband zou ook aandacht moeten worden besteed aan de opleiding van (toekomstige) arbeidskrachten in de sector.
(13) (14)
Zie: https://agsi.gie.eu/data-overview/eu EIU (2023): Energy crisis will erode Europe’s competitiveness in 2023, zie https://www.eiu.com/n/energy-crisis-will-erode-europecompetitiveness-in-2023/