29.9.2023
MT
Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea
C 349/61
1.5.
Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tiżviluppa linji gwida komuni biex timmonitorja l-aċċess għal servizzi tal-provvista tal-ilma u tas-sanità ta’ kwalità tajba u affordabbli (4), u d-disparitajiet spazjali, soċjali u bejn il-ġeneri tagħhom fil-livell tal-Istati Membri u tal-UE, u timmappja s-sitwazzjoni attwali u timmonitorja regolarment l-iżviluppi.
Id-data għandha tkun affidabbli, valida u disponibbli għall-pubbliku.
Dan huwa meħtieġ ukoll għall-konformità mal-Artikolu 16(a) tad-Direttiva (UE) 2020/2184 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Diċembru 2020 dwar il-kwalità tal-ilma maħsub għall-konsum mill-bniedem (5) (minn hawn ’il quddiem id-Direttiva dwar l-Ilma tax-Xorb), u l-KESE jistenna li tiġi adottata l-Proposta tal-Kummissjoni Ewropea għar-riformulazzjoni tad-Direttiva dwar it-Trattament tal-Ilma Urban Mormi (6), li tintroduċi l-Artikolu 19 dwar l-aċċess għas-sanità.
1.6.
Il-KESE jipproponi lill-Kummissjoni li r-reviżjoni li jmiss tad-Direttiva dwar l-Ilma tax-Xorb għandha tinkludi l-garanzija ta’ aċċess universali għas-servizzi tal-provvista tal-ilma u tas-sanità, kif stabbilit fl-SDG 6 tan-NU.
Il-KESE jirrakkomanda li l-Kummissjoni tadotta linji gwida komuni għall-ipprezzar tas-servizzi tal-provvista tal-ilma u tas-sanità, li permezz tagħhom l-Istati Membri jistgħu jiżviluppaw l-oqfsa regolatorji tagħhom skont il-kuntest.
Il-linji gwida għandhom jirrispettaw id-dritt tal-bniedem għall-ilma u l-prinċipju tan-nuqqas ta’ degradazzjoni simili għal dak rakkomandat min-NU dwar id-drittijiet tal-bniedem u l-aċċess għall-ilma tax-xorb u s-sanità.
1.7.
Il-KESE jenfasizza li l-ħlas għas-servizzi tal-provvista tal-ilma u tas-sanità ma għandux jikkomprometti l-issodisfar ta’ ħtiġijiet soċjali oħra.
Għalhekk, il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tipprovdi ħarsa ġenerali lejn il-miżuri applikati fl-Istati Membri kollha fir-rigward tal-affordabbiltà u b’mod speċifiku dwar il-konsumaturi vulnerabbli.
Abbażi ta’ din il-ħarsa ġenerali, nistiednu lill-Kummissjoni tiżviluppa linji gwida komuni għall-Istati Membri biex jidentifikaw unitajiet domestiċi bi problemi ta’ affordabbiltà, u b’mod aktar speċifiku konsumaturi vulnerabbli, kif ukoll miżuri biex jindirizzawhom.
Il-linji gwida għandhom jiżguraw li l-ebda utent f’sitwazzjoni ta’ vulnerabbiltà ma jkollu l-provvista tal-ilma tiegħu maqtugħa (7).
Il-miżuri għandhom ikunu bbażati fuq perspettiva olistika tas-sitwazzjonijiet tal-unitajiet domestiċi affettwati u għandhom japplikaw strumenti ta’ politika soċjali, miżuri ta’ politika tal-akkomodazzjoni, u miżuri speċifiċi li jikkonċernaw is-servizzi tal-provvista tal-ilma u tas-sanità b’mod speċifiku għall-kuntest.
Il-prinċipju tas-solidarjetà għandu jitqies fil-finanzjament ta’ tali miżuri; flimkien mal-finanzjament pubbliku, għandhom jiġu esplorati forom innovattivi ta’ finanzjament, eż. l-istabbiliment ta’ fondi ddedikati inkorporati fil-kontijiet tal-ilma.
1.8.
Il-KESE jirrakkomanda li l-UE tadotta u ssaħħaħ l-oqfsa regolatorji dwar il-ftehimiet ta’ konċessjoni tal-ilma sabiex l-ilma jiġi mmaniġġjat bħala ben pubbliku, aktar milli bħala komodità li tista’ tiġi kummerċjalizzata.
Oqfsa regolatorji bħal dawn għandhom:
(a) ikunu allinjati mad-drittijiet tal-bniedem;
(b) jippromovu s-sostenibbiltà tal-ekosistemi akkwatiċi;
(c) jiġu stabbiliti u implimentati b’mod trasparenti bil-parteċipazzjoni tal-pubbliku;
(d) jikkomplementaw il-qafas tad-drittijiet ta’ konċessjoni ma’ istituzzjonijiet pubbliċi biex jirkupraw id-drittijiet tal-użu tal-ilma bi skambju għal kumpens ġust u tallokahom mill-ġdid matul kriżijiet ta’ nixfa lill-utenti f’sitwazzjonijiet ta’ emerġenza.
1.9.
Il-KESE jinnota li hemm differenza fundamentali bejn il-ġestjoni pubblika u privata tal-ilma u eżempji tajbin u ħżiena jistgħu jinstabu fiż-żewġ tipi ta’ ġestjoni.
Madankollu, il-ġestjoni privata, minħabba l-enfasi tagħha fuq il-profitt, jista’ jkollha diffikultà biex tissodisfa r-rekwiżit fundamentali tal-universalità tas-servizz, jiġifieri li taqdi 100 % tal-popolazzjoni.
Il-KESE jemmen li l-ġestjoni pubblika tal-ilma tinsab f’pożizzjoni aħjar biex tiggarantixxi aċċess universali għas-sistemi tal-ilma u tad-drenaġġ bi prezz ġust u bi standards ta’ kwalità adegwati u r-restawr u l-protezzjoni tal-ekosistemi.
(4) (5) (6) (7)
Li jikkomplementaw il-monitoraġġ stabbilit fid-Direttiva dwar l-Ilma tax-Xorb (id-Direttiva (UE) 2020/2184).
ĠU L 435, 23.12.2020, p. 1.
“Jidentifikaw persuni mingħajr aċċess, jew b’aċċess limitat, għall-ilma maħsub għall-konsum mill-bniedem, inkluż gruppi vulnerabbli u emarġinati, u r-raġunijiet għal tali nuqqas ta’ aċċess” https://eur-lex.europa.eu/legalcontent/MT/TXT/PDF/?uri=CELEX:32020L2184 Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar it-trattament tal-ilma mormi urban COM(2022) 541 final, 2022/0345 (COD).
Ara wkoll: https://www.aquapublica.eu/article/news/access-water-and-sanitation-must-be-priority-commission-action-planimplement-pillar