29.9.2023
EL
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
C 349/71
3.4.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το μεγαλύτερο μέχρι σήμερα πείραμα συμμετοχικής και διαβουλευτικής δημοκρατίας ήταν η διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης, στο πλαίσιο της οποίας οργανώθηκαν τέσσερις ομάδες πολιτών προκειμένου να δοθεί στους πολίτες η δυνατότητα να προβληματιστούν από κοινού σχετικά με το μέλλον που επιθυμούν για την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η ΕΟΚΕ συμμετείχε επίσημα στην πρωτοβουλία αυτή.
Εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι το εν λόγω πιλοτικό εγχείρημα αξιολογείται διεξοδικά, με σκοπό να αντληθούν διδάγματα σχετικά με τον τρόπο βελτίωσης πιθανών μελλοντικών πρωτοβουλιών.
3.5. Η ΕΟΚΕ εκφράζει ειδικότερα τη λύπη της για την έλλειψη προβολής της εν λόγω διάσκεψης στα κράτη μέλη, για το χαμηλό ενδιαφέρον που αυτή συγκέντρωσε, καθώς και για τη σύγχυση που προκλήθηκε ως προς τους στόχους της.
3.6. Στην τελική έκθεση (2) της διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης, η σύσταση 36 σχετικά με την ενημέρωση και τη συμμετοχή των πολιτών και η σύσταση 39 σχετικά με τη διαδικασία λήψης αποφάσεων της ΕΕ δίνουν σαφή εντολή στην ΕΟΚΕ για τη διαρθρωτική ενίσχυση του θεσμικού της ρόλου ως εγγυητή και παράγοντα διευκόλυνσης των δραστηριοτήτων συμμετοχικής δημοκρατίας, όπως του διαρθρωμένου διαλόγου με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και τις ομάδες πολιτών.
Από θεσμική άποψη, η ΕΟΚΕ είναι απολύτως σε θέση να διαδραματίσει έναν ρόλο στην ενίσχυση της συμμετοχικής δημοκρατίας, με την ανάληψη συνεκτικής και περιεκτικής δράσης.
3.7. Η ΕΕ διαθέτει ήδη ένα εκτενές σύνολο μέσων συμμετοχής, τα οποία περιλαμβάνουν π.χ. τις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τους διαλόγους με τους πολίτες και την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών, όπως και την υποβολή αναφορών προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή.
Επιπλέον, κατά την εκπόνηση νομοθετικών πρωτοβουλιών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διεξάγει δημόσιες διαβουλεύσεις με σκοπό να δώσει στα ενδιαφερόμενα μέρη —συμπεριλαμβανομένων των πολιτών— την ευκαιρία να εκφέρουν γνώμη για κάποιο συγκεκριμένο θέμα.
Η δημόσια διαβούλευση θεμελιώνεται στις κατευθυντήριες γραμμές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη βελτίωση της νομοθεσίας και υλοποιείται μέσω της δικτυακής πύλης της Επιτροπής «Πείτε την άποψή σας». 3.8.
Η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών, η οποία δημιουργήθηκε το 2012, αποτελεί μία από τις βασικές καινοτομίες της συμμετοχικής δημοκρατίας σε επίπεδο ΕΕ.
Μέσω αυτής, μια ομάδα πολιτών έχει τη δυνατότητα να συμπεριλάβει ένα θέμα στην ημερήσια διάταξη των ευρωπαϊκών νομοθετικών οργάνων. 3.9.
Ωστόσο, οι τέσσερις Ευρωπαϊκές Πρωτοβουλίες Πολιτών που κατόρθωσαν να συγκεντρώσουν το ένα εκατομμύριο υπογραφές, το οποίο απαιτείται προκειμένου να ανταποκριθεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, είχαν σχετικά μικρό αντίκτυπο μέχρι στιγμής, με νομοθετικές προτάσεις που εγκρίθηκαν ως συνέχεια των πρωτοβουλιών «Δικαίωμα στο νερό» και «Απαγόρευση της γλυφοσάτης», και μια πρόταση που ανακοινώθηκε για το 2023 με στόχο την απαγόρευση των κλωβών για όλα τα ζώα.
Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών δεν ανταποκρίνεται πλήρως στις προσδοκίες και, ως εκ τούτου, μάλλον θα πρέπει να μεταρρυθμιστεί, η δε ΕΟΚΕ θα πρέπει να συμμετάσχει στη σχετική διαδικασία. 3.10.
Η συμμετοχή των πολιτών ενισχύθηκε χάρη στις ψηφιακές πλατφόρμες.
Το διαδίκτυο κατέστησε δυνατή τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών σε μεγάλη κλίμακα και τη συμμετοχή κατηγοριών κοινού που απέχουν πολύ από αυτό το είδος προσέγγισης, ιδίως των νέων. 3.11.
Ωστόσο, ενώ η ψηφιακή τεχνολογία συμβάλλει στη διευκόλυνση και τη διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής της συμμετοχής, χαρακτηρίζεται επίσης από περιορισμούς.
Οι διαδικτυακές διαβουλεύσεις καθιστούν δυνατή τη συλλογή απόψεων, αλλά όχι πάντα για πραγματική συζήτηση. 3.12.
Η δημιουργία βιώσιμων μελλοντικών ομάδων πολιτών απαιτεί ισχυρή διαδικτυακή συνιστώσα, η οποία αποτελεί βασικό στοιχείο για διακρατικές συζητήσεις με τη συμμετοχή του μεγαλύτερου δυνατού αριθμού πολιτών.
Βάσει της εμπειρίας και των διδαγμάτων που αντλήθηκαν από την πολύγλωσση πλατφόρμα της διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης, η ΕΟΚΕ προτείνει να δημιουργηθεί μια βελτιωμένη πολύγλωσση διαδικτυακή πλατφόρμα/εφαρμογή για φορητές συσκευές.
Τούτο θα παρείχε δυνατότητα πολύ μεγαλύτερης συμμετοχής από ό,τι είναι εφικτό κατά τις διά ζώσης εκδηλώσεις, υπό την προϋπόθεση ότι το διαδικτυακό εργαλείο θα σχεδιαστεί κατά τρόπο ώστε να παρέχει πρόσβαση σε όσο το δυνατόν περισσότερους πολίτες.
Οι εκδηλώσεις με φυσική παρουσία παραμένουν σημαντικό εργαλείο, συμπληρωματικό προς τις διαδικτυακές διαβουλεύσεις, αλλά θα πρέπει να περιορίζονται σε εύλογο αριθμό και να εστιάζουν ως επί το πλείστον σε επίκαιρα θέματα οριζόντιου ενδιαφέροντος.
Για τη δημιουργία μιας τέτοιας υπερσύγχρονης ψηφιακής πλατφόρμας, θα απαιτηθούν επαρκείς πόροι (3). 3.13.
Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, πρέπει να τεθεί το ζήτημα της αντιπροσωπευτικότητας και της εμπειρογνωμοσύνης της συμβολής των πολιτών στον δημόσιο διάλογο.
Η άποψη ενός σωματείου που εκπροσωπεί χιλιάδες μέλη λαμβάνεται υπόψη όσο και η γνώμη ενός μεμονωμένου πολίτη; 3.14.
Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι η προστιθέμενη αξία των γνωμοδοτήσεων και των συστάσεών της απορρέει από την επίτευξη συναίνεσης μεταξύ της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, καθώς και από τη γεφύρωση των αντικρουόμενων συμφερόντων των διαφόρων κοινωνικών οργανώσεων.
(2) (3)
Βλέπε την έκθεση σχετικά με το τελικό αποτέλεσμα της διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης.
Όπως επισημαίνεται στη μελέτη της ΕΟΚΕ, «Η ανάδειξη της ΕΟΚΕ σε συντελεστή και εγγυητή δραστηριοτήτων της συμμετοχικής δημοκρατίας όπως ο διαρθρωμένος διάλογος με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και με τις επιτροπές πολιτών» (2023), η ζήτηση για ψηφιοποίηση είναι προφανής, ωστόσο, θα πρέπει να διατεθούν πόροι για να συνεχιστεί η φυσική συμμετοχή.