29.9.2023
EL
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
C 349/61
1.5.
Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναπτύξει κοινές κατευθυντήριες γραμμές για την παρακολούθηση της πρόσβασης σε ποιοτικές και οικονομικά προσιτές υπηρεσίες ύδρευσης και αποχέτευσης (4), καθώς και των σχετικών χωρικών και κοινωνικών ανισοτήτων, όπως και των ανισοτήτων μεταξύ των φύλων, σε επίπεδο κρατών μελών και ΕΕ, όπως επίσης να χαρτογραφήσει την τρέχουσα κατάσταση και να παρακολουθεί τακτικά τις εξελίξεις.
Τα δεδομένα θα πρέπει να είναι αξιόπιστα, έγκυρα και διαθέσιμα στο κοινό.
Αυτό είναι επίσης απαραίτητο για τη συμμόρφωση με το άρθρο 16 στοιχείο α) της οδηγίας (ΕΕ) 2020/2184 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2020, σχετικά με την ποιότητα του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης (αναδιατύπωση) (5) (εφεξής: οδηγία για το πόσιμο νερό), η δε ΕΟΚΕ προσδοκά ότι θα εγκριθεί η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αναδιατύπωση της οδηγίας για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων (6), με την οποία εισάγεται το άρθρο 19 σχετικά με την πρόσβαση στην αποχέτευση.
1.6. Η ΕΟΚΕ προτείνει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή η επικείμενη αναθεώρηση της οδηγίας για το πόσιμο νερό να περιλαμβάνει τη διασφάλιση της καθολικής πρόσβασης στις υπηρεσίες ύδρευσης και αποχέτευσης, όπως ορίζεται στον ΣΒΑ 6 των Ηνωμένων Εθνών.
Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υιοθετήσει κοινές κατευθυντήριες γραμμές για την τιμολόγηση της ύδρευσης και της αποχέτευσης στο πλαίσιο των οποίων τα κράτη μέλη θα μπορούν να αναπτύξουν τα ρυθμιστικά τους πλαίσια ανάλογα με τις περιστάσεις τους.
Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές θα πρέπει να σέβονται το ανθρώπινο δικαίωμα στο νερό και την αρχή της μη υποβάθμισης, παρομοίως με όσα συνιστά ο ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα και για την πρόσβαση σε πόσιμο νερό και αποχέτευση. 1.7.
Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η πληρωμή των υπηρεσιών ύδρευσης και αποχέτευσης δεν θα πρέπει να θέτει σε κίνδυνο την ικανοποίηση άλλων κοινωνικών αναγκών.
Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προβεί σε επισκόπηση των μέτρων που εφαρμόζονται σε όλα τα κράτη μέλη όσον αφορά την οικονομική προσιτότητα και ιδίως τους ευάλωτους καταναλωτές.
Με βάση την επισκόπηση αυτή, καλούμε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναπτύξει κοινές κατευθυντήριες γραμμές για τα κράτη μέλη, προκειμένου να εντοπιστούν τα νοικοκυριά με προβλήματα οικονομικής προσιτότητας, και ειδικότερα οι ευάλωτοι καταναλωτές, καθώς και μέτρα για την αντιμετώπισή τους.
Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι δεν θα διακόπτεται η παροχή νερού σε κανέναν χρήστη που βρίσκεται σε ευάλωτη κατάσταση (7).
Τα μέτρα θα πρέπει να βασίζονται σε μια ολιστική θεώρηση της κατάστασης των πληττόμενων νοικοκυριών, θα πρέπει δε να εφαρμόζονται μέσα κοινωνικής πολιτικής, μέτρα στεγαστικής πολιτικής και ειδικά μέτρα σχετικά με τις υπηρεσίες ύδρευσης και αποχέτευσης ανάλογα με το εκάστοτε πλαίσιο.
Η αρχή της αλληλεγγύης πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά τη χρηματοδότηση τέτοιων μέτρων· εκτός από τη δημόσια χρηματοδότηση, πρέπει να διερευνηθούν καινοτόμες μορφές χρηματοδότησης, π.χ. η δημιουργία ειδικών ταμείων ενσωματωμένων στους λογαριασμούς ύδρευσης.
1.8. Η ΕΟΚΕ συνιστά στην ΕΕ να υιοθετήσει και να ενισχύσει ρυθμιστικά πλαίσια σχετικά με τις συμβάσεις παραχώρησης ύδατος για τη διαχείριση του νερού ως δημόσιου αγαθού και όχι ως εμπορεύματος που μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο εμπορίας.
Τα εν λόγω ρυθμιστικά πλαίσια πρέπει: α) να ευθυγραμμίζονται με τα ανθρώπινα δικαιώματα· β) να προωθούν τη βιωσιμότητα των υδάτινων οικοσυστημάτων· γ) να καθορίζονται και να εφαρμόζονται με διαφάνεια και με τη συμμετοχή του κοινού· δ) να συμπληρώνουν το πλαίσιο των δικαιωμάτων παραχώρησης με δημόσιους φορείς για την ανάκτηση των δικαιωμάτων χρήσης ύδατος έναντι δίκαιης αποζημίωσης και να τα ανακατανέμουν σε χρήστες σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης κατά τη διάρκεια κρίσεων ξηρασίας. 1.9.
Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι υπάρχει θεμελιώδης διαφορά μεταξύ της δημόσιας και της ιδιωτικής διαχείρισης των υδάτων και ότι, και στις δύο περιπτώσεις, υπάρχουν καλά παραδείγματα και παραδείγματα προς αποφυγή.
Ωστόσο, η ιδιωτική διαχείριση, λόγω της επικέντρωσής της στο κέρδος, ενδεχομένως να αντιμετωπίσει δυσκολίες κατά την ανταπόκριση στη θεμελιώδη απαίτηση περί καθολικότητας της υπηρεσίας, δηλαδή στην εξυπηρέτηση του 100 % του πληθυσμού.
Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η δημόσια διαχείριση των υδάτων μπορεί να διασφαλίσει καλύτερα την καθολική πρόσβαση σε συστήματα ύδρευσης και αποχέτευσης σε δίκαιη τιμή και με κατάλληλα πρότυπα ποιότητας, καθώς και την αποκατάσταση και την προστασία των οικοσυστημάτων.
(4) (5) (6) (7)
Συμπληρώνοντας την παρακολούθηση που προβλέπεται στην οδηγία για το πόσιμο νερό [οδηγία (ΕΕ) 2020/2184].
ΕΕ L 435 της 23.12.2020, σ. 1.
«Εντοπίζουν άτομα χωρίς πρόσβαση, ή με περιορισμένη πρόσβαση, σε νερό ανθρώπινης κατανάλωσης, περιλαμβανομένων ευάλωτων και περιθωριοποιημένων ομάδων, και λόγους για αυτή την έλλειψη πρόσβασης», https://eur-lex.europa.eu/ legal-content/EL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32020L2184.
Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων (αναδιατύπωση), COM(2022) 541 final, 2022/0345 (COD).
Βλέπε επίσης: https://www.aquapublica.eu/article/news/access-water-and-sanitation-must-be-priority-commission-action-planimplement-pillar.