C 312/70
PL
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
1.9.2023
(12)
Komisja przeprowadziła szczegółową ocenę sytuacji dla Grecji na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 i opublikowała jej wyniki w dniu 24 maja 2023 r.
Komisja stwierdziła, że w Grecji występują nadmierne zakłócenia równowagi makroekonomicznej.
Zmniejszyła się w szczególności podatność na zagrożenia związane z wysokim długiem sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz wysokim poziomem kredytów zagrożonych w kontekście wysokiego bezrobocia, ale pogorszyła się pozycja zewnętrzna tego kraju.
Jednym z kluczowych problemów jest fakt, że pomimo ożywienia dochodów z turystyki deficyt obrotów bieżących w 2022 r. znacznie się zwiększył, również z powodu gwałtownego wzrostu cen energii w całej Unii.
Chociaż przewiduje się, że w tym i przyszłym roku deficyt bilansu płatniczego się zmniejszy, utrzyma się on znacznie powyżej poziomu wymaganego do zapewnienia trwałej poprawy międzynarodowej pozycji inwestycyjnej netto.
Chociaż relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB pozostaje najwyższa w Unii, znacznie się poprawiła w 2022 r., głównie dzięki silnemu wzrostowi nominalnego PKB, i oczekuje się, że w 2023 i 2024 r. będzie się dalej zmniejszać.
W zeszłym roku odnotowano gwałtowny spadek wskaźnika kredytów zagrożonych, następujący po znacznej redukcji tego wskaźnika w poprzednich latach, ale ich poziom jest nadal wysoki w stosunku do średniej unijnej i w dalszym ciągu osłabiają one rentowność i zdolność kredy­ tową banków, co z kolei wpływa niekorzystnie na intensyfikację kapitału i wzrost wydajności gospodarki.
Reakcja polityczna przyczyniła się do wyeliminowania zakłóceń równowagi, a realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności stanowi istotną okazję do usunięcia utrzymujących się słabości strukturalnych.
Konieczne są jednak dalsze wysiłki, w szczególności, aby zapewnić zdecydowaną poprawę salda obrotów z zagranicą oraz dalszy spadek liczby kredytów zagrożonych, w tym przez zwiększenie skuteczności egzekwowania długu i usprawnienie wtórnego rynku kredytów zagrożonych.
(13)
Z danych zweryfikowanych przez Eurostat wynika, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Grecji spadł z 7,1 % PKB w 2021 r. do 2,3 % w 2022 r., natomiast dług sektora instytucji rządowych i samo­ rządowych spadł ze 194,6 % PKB na koniec 2021 r. do 171,3 % na koniec 2022 r.
(14)
Na saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych miały wpływ środki polityki fiskalnej podjęte w celu złagodzenia gospodarczych i społecznych skutków wzrostu cen energii.
W 2022 r. takie środki polityki fiskalnej zwiększające wydatki obejmowały dotacje na energię elektryczną dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw oraz zwiększone świadczenia socjalne dla gospodarstw domowych znajdujących się w trudnej sytuacji.
Koszt tych środków został częściowo zrekompensowany nowymi podatkami od nieoczekiwanych zysków producentów i dostawców energii, w postaci pułapu cenowego dla producentów energii elektrycznej oraz nadzwyczajnej opłaty nałożonej na producentów energii elektrycznej na okres od października 2021 r. do czerwca 2022 r.
Komisja szacuje, że koszty budżetowe netto tych środków wyniosły w 2022 r.
2,5 % PKB.
Jednocześnie szacowany koszt tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19 spadł z 6,5 % PKB w 2021 r. do 1,5 % PKB w 2022 r.
(15)
W dniu 18 czerwca 2021 r.
Rada zaleciła, by w 2022 r.
Grecja (7) korzystała z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających ożywienie gospodarcze i jed­ nocześnie prowadziła rozważną politykę fiskalną.
Ponadto Rada zaleciła, aby Grecja utrzymała inwestycje finan­ sowane z zasobów krajowych.
(16)
Według szacunków Komisji kurs polityki fiskalnej (8) w 2022 r. był wspierający, na poziomie – 1,0 % PKB.
Zgodnie z zaleceniem Rady Grecja nadal wspierała odbudowę poprzez inwestycje finansowane z Instrumentu.
Wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu oraz z innych funduszy unijnych wyniosły 2,1 % PKB w 2022 r.
(2,6 % PKB w 2021 r.).
Spadek wydatków finansowanych z dotacji w ramach Instrumentu oraz innych funduszy unijnych w 2022 r. wynikał ze stopniowego zamykania poprzedniego okresu programowania, podczas gdy nie uruchomiono jeszcze w pełni wydatków inwestycyjnych w nowym okresie programowania.
Inwestycje finansowane z zasobów krajowych miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej (9), który to wpływ wyniósł 0,6 pp.
Grecja utrzymała zatem inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady.
Jednocześnie wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygo­ waniu o nowe działania po stronie dochodów) miał ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który to wpływ wyniósł 0,6 pp.
Ten znaczny ekspansywny wpływ obejmował dodatkowy wpływ środków polityki fiskalnej podjętych w celu złagodzenia gospodarczych i społecznych skutków wzrostu cen energii (dodatkowy koszt budżetowy netto wyniósł 2 % PKB).
W związku z tym Grecja w wystarczającym stopniu ograniczyła wzrost wydatków bieżących finansowanych z zasobów krajowych.
(7) Zalecenie Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Grecję programu stabilności na 2021 r.
(Dz.U.
C 304 z 29.7.2021, s. 33).
(8) Kurs polityki fiskalnej jest mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów), z wyłączeniem tymczasowych działań nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19, lecz z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu oraz z innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego wzrostu potencjalnego.
Więcej szczegółowych informacji można znaleźć w ramce 1 w tablicach statystycznych w dziedzinie fiskalnej.
(9) Inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych miały neutralny wpływ, który wyniósł 0,0 p.p.
PKB.