C 312/70
NL
Publicatieblad van de Europese Unie
1.9.2023
(12)
De Commissie heeft op grond van artikel 5 van Verordening (EU) nr.
1176/2011 met betrekking tot Griekenland een diepgaande evaluatie verricht en de resultaten ervan bekendgemaakt op 24 mei 2023.
De Commissie heeft geconcludeerd dat Griekenland wordt geconfronteerd met buitensporige macro-economische onevenwichtighe­ den.
Met name de kwetsbaarheden in verband met de hoge overheidsschuld en een groot aantal niet-renderende leningen in de context van een hoge werkloosheid zijn afgenomen, maar de externe positie is verslechterd.
Een belangrijk punt van zorg is dat het tekort op de lopende rekening in 2022 aanzienlijk is toegenomen, mede door de sterke stijging van de energieprijzen in de hele Unie, ondanks het herstel van de inkomsten uit het toerisme.
Hoewel het externe tekort dit jaar en volgend jaar zal afnemen, zal het ruim boven het niveau blijven dat nodig is om een blijvende verbetering van de netto internationale investeringspositie te waarborgen.
De overheidsschuld­ quote blijft de hoogste in de Unie, maar is in 2022 aanzienlijk verbeterd, grotendeels dankzij een sterke nominale bbp-groei, en zal naar verwachting in 2023 en 2024 verder afnemen.
Niet-renderende leningen zijn vorig jaar sterk gedaald, na grote verminderingen in de voorgaande jaren, maar blijven hoog in vergelijking met het Uniegemiddelde en blijven wegen op de rentabiliteit en de kredietverleningscapaciteit van de banken, wat op zijn beurt weer gevolgen heeft voor de kapitaalverdieping en de productiviteitsgroei van de economie.
De beleidsreactie heeft bijgedragen tot het wegwerken van de onevenwichtigheden en de uitvoering van het herstelen veerkrachtplan biedt een belangrijke kans om de resterende structurele zwakheden aan te pakken.
Er zijn echter meer inspanningen nodig, met name om ervoor te zorgen dat de externe saldi sterk verbeteren en dat nietrenderende leningen verder afnemen, onder meer door een doeltreffender handhaving van de schuld en ver­ betering van de markt voor secundaire niet-renderende leningen.
(13)
Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens daalde het overheidstekort van Griekenland van 7,1 % van het bbp in 2021 tot 2,3 % in 2022, terwijl de overheidsschuld daalde van 194,6 % van het bbp aan het eind van 2021 tot 171,3 % aan het eind van 2022.
(14)
Het overheidssaldo is beïnvloed door de budgettaire beleidsmaatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen te verzachten.
In 2022 bestonden deze uitgavenverhogende budgettaire beleidsmaatregelen onder meer uit elektriciteitssubsidies voor huishoudens en bedrijven, en hogere sociale uitkeringen voor kwetsbare huishoudens.
De kosten van die maatregelen werden gedeeltelijk gecompen­ seerd door nieuwe belastingen op uitzonderlijke winsten van energieproducenten en -leveranciers, te weten het prijsplafond voor elektriciteitsproducenten en de buitengewone heffing voor elektriciteitsproducenten over de periode oktober 2021 tot juni 2022.
De Commissie raamt de nettobegrotingskosten van die maatregelen op 2,5 % van het bbp in 2022.
Tegelijkertijd zijn de geraamde kosten van de tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis van 6,5 % van het bbp in 2021 gedaald tot 1,5 % van het bbp in 2022.
(15)
Op 18 juni 2021 heeft de Raad Griekenland aanbevolen (7) om in 2022 gebruik te maken van de faciliteit om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren en tegelijk een prudent begrotingsbeleid te voeren.
Bovendien heeft de Raad Griekenland aanbevolen nationaal gefinancierde investeringen in stand houden.
(16)
Volgens de ramingen van de Commissie was de begrotingskoers (8) in 2022 ondersteunend, met -1,0 % van het bbp.
Zoals aanbevolen door de Raad is Griekenland het herstel blijven ondersteunen met investeringen die moeten worden gefinancierd uit de faciliteit.
De met subsidies uit de faciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven bedroegen 2,1 % van het bbp in 2022 (2,6 % van het bbp in 2021).
De daling van de uitgaven die in 2022 met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen werden gefinancierd, was het gevolg van de uitfasering van de vorige programmeringsperiode, terwijl de investeringsuitgaven in de nieuwe programmeringsperiode nog niet zijn toegenomen.
De nationaal gefinancierde investeringen leverden een expan­ sieve bijdrage van 0,6 procentpunten aan de begrotingskoers (9).
Griekenland heeft dus de nationaal gefinancierde investeringen in stand gehouden, zoals aanbevolen door de Raad.
Tegelijkertijd heeft de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) een expan­ sieve bijdrage aan de begrotingskoers geleverd van 0,6 procentpunten.
Deze aanzienlijk expansieve bijdrage omvatte het extra effect van budgettaire beleidsmaatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen te verzachten (extra nettobegrotingskosten van 2 % van het bbp).
Griekenland heeft dus de groei van de nationaal gefinancierde lopende uitgaven voldoende beperkt.
(7) Aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2021 van Griekenland (PB C 304 van 29.7.2021, blz. 33).
(8) De begrotingskoers wordt gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde), met uitsluiting van tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis maar met inbegrip van uitgaven die worden gefinancierd met niet terug te betalen steun (subsidies) uit de faciliteit en andere Uniefondsen, ten opzichte van de potentiële groei op middellange termijn.
Zie voor meer details Kader 1 in de statistische begrotingstabellen.
(9) Andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven hebben een neutrale bijdrage van 0,0 procentpunten van het bbp geleverd.