1.9.2023
NL
Publicatieblad van de Europese Unie
C 312/213
(30)
De Commissie heeft alle programmeringsdocumenten voor het cohesiebeleid van Portugal in 2022 goedgekeurd.
Het is van cruciaal belang om de cohesiebeleidsprogramma's in aanvulling op en in synergie met het herstel- en veerkrachtplan, met inbegrip van het REPowerEU-hoofdstuk, snel uit te voeren om de groene en de digitale transitie te verwezenlijken, de economische en sociale veerkracht te vergroten en een evenwichtige territoriale ontwikkeling in Portugal tot stand te brengen.
(31)
Naast de economische en sociale uitdagingen die in het herstel- en veerkrachtplan en in de programma's van het cohesiebeleid aan bod komen, wordt Portugal geconfronteerd met een aantal extra uitdagingen in verband met de circulaire economie, energie en de groene transitie.
(32)
Portugal ligt ver onder het Uniegemiddelde wat betreft de vooruitgang naar een circulaire economie, de produc­ tiviteit van de hulpbronnen in de industrie en de indicatoren voor afvalstoffenbeheer, met duidelijke regionale verschillen.
Het gemiddelde stedelijke recyclingpercentage is bijzonder laag (30,5 % in 2021, ver verwijderd van de Uniedoelstelling van 50 % in 2020) en verschilt per regio.
Er zijn aanzienlijke inspanningen nodig om de Uniedoelen voor de komende tien jaar te halen, waaronder het recyclen van 55 % van het stedelijk afval in 2025.
Er zijn verbeteringen nodig om ervoor te zorgen dat afval meer wordt voorkomen, beperkt, gescheiden, her­ gebruikt en gerecycled — conform de hoogste treden in de afvalhiërarchie — waardoor er minder afval naar stortplaatsen en verbrandingsinstallaties gaat, en om de voorzieningen voor het recyclen en verwerken van afval te moderniseren.
Voorbeelden van hoe deze doelstellingen beter kunnen worden verwezenlijkt, zijn het verhogen van de tarieven voor stortplaatsen en verbrandingsinstallaties, het invoeren van een heffing voor restafval en het verhogen van de kosten voor gemeenten die de recyclingdoelen niet halen.
Bovendien kan het proces worden versneld door de gescheiden inzameling van afval uit te breiden en regelingen zoals een diftar-systeem, statiegeld en uitgebreide producentenverantwoordelijkheid verder te ontwikkelen.
(33)
Ondanks de vooruitgang, die ook in de context van de energiecrisis is geboekt, blijft Portugal sterk afhankelijk van ingevoerde fossiele brandstoffen, waarbij olie en gas in 2021 respectievelijk 45 % en 23 % van de energiemix uitmaakten.
Bovendien brengt de grote Portugese afhankelijkheid van gas voor de elektriciteitsopwekking risico's met zich mee voor de continuïteit van de energievoorziening, vooral gezien de schaarste aan waterkracht als gevolg van frequentere droogteperioden.
Om de inspanningen voor decarbonisatie te versnellen, zou een aantal maatregelen kunnen worden doorontwikkeld die voortbouwen op en verder gaan dan de hervormingen en investeringen die deel uitmaken van Portugals herstel- en veerkrachtplan.
Om het gebruik van hernieuwbare energiebronnen te versnellen, zou Portugal een vervolg kunnen geven aan de vooruitgang die het vorig jaar heeft geboekt bij het stroomlijnen van het vergunningsproces, onder meer door de administratieve capaciteit voor het afgeven van vergunningen te vergroten, de digitalisering van de productie van hernieuwbare energiebronnen op te voeren en gunstigere ruimtelijkeordeningsregelingen in te voeren voor offshore-windenergie, waarvan het poten­ tieel nog steeds onvoldoende wordt benut.
Verdere actie ter bevordering van zelfverbruik, inclusief zonnepanelen op daken, en van hernieuwbare-energiegemeenschappen zou ook nuttig zijn.
Hoewel het aantal hernieuwbareenergiegemeenschappen in Portugal toeneemt, is het nog steeds laag, en er is ruimte om de vergunningverlening te vergemakkelijken en stimulerende maatregelen in te voeren.
(34)
Naarmate meer hernieuwbare energiebronnen worden geïntegreerd, zullen verdere investeringen om de opslag- en netwerkcapaciteit uit te breiden essentieel zijn om de balans op het stroomnet te waarborgen.
Portugal kan baat hebben bij het versterken van de elektriciteitsinterconnecties, aangezien het interconnectieniveau met Spanje nog steeds laag is in vergelijking met de doelstellingen voor 2030.
De staat van het transmissie- en distributienet kan worden verbeterd door versterking van het interne net, extra investeringen in elektriciteitsopslag en verdere digitalisering van het net.
De relatief geringe verspreiding van slimme meters belemmert de ontwikkeling van een gedecentraliseerd systeem van hernieuwbare energieproductie.
Om de grote afhankelijkheid van fossiele brandstoffen in gebouwen aan te pakken en het energieverbruik te verminderen, moet Portugal zijn inspanningen op het gebied van energie-efficiëntie opvoeren tot boven hetgeen in het Portugese herstel- en veerkrachtplan en in de Portugese programma's van het cohesiebeleid is vastgesteld.
Verdere maatregelen moeten ook bijdragen om het grote aandeel van de Portugese bevolking dat in energiearmoede verkeert te verminderen.
Meer inspanningen om grondige renovaties te stimuleren, onder meer door het verlenen van technische bijstand aan aanvragers, zouden de uitvoering van renovatieprojecten kunnen versnellen.
Bovendien zou Portugal baat kunnen hebben bij een versterkt systeem voor financiële regelingen om particuliere investeringen voor energie-efficiënte renovatie te stimuleren.
Op die manier zou Portugal meer op subsidies gebaseerde middelen kunnen richten op huishoudens die dat nodig hebben.
Het aardgasverbruik van Portugal is in de periode tussen augustus 2022 en maart 2023 met 16 % gedaald ten opzichte van het gemiddelde gasverbruik in dezelfde periode in de voorgaande vijf jaar, waarmee het streefdoel van 15 %, dat is vastgesteld bij Verordening (EU) 2022/1369 van de Raad (18), is over­ troffen.
Portugal zou op grond van Verordening (EU) 2023/706 van de Raad (19) tot 31 maart 2024 zijn inspanningen kunnen voortzetten om de gasvraag tijdelijk te verminderen.
(18) Verordening (EU) 2022/1369 van de Raad van 5 augustus 2022 inzake gecoördineerde maatregelen ter reductie van de gasvraag (PB L 206 van 8.8.2022, blz. 1).
(19) Verordening (EU) 2023/706 van de Raad van 30 maart 2023 tot wijziging van Verordening (EU) 2022/1369 wat betreft de verlenging van de vraagreductieperiode voor gasvraagreductiemaatregelen en de versterking van de rapportage en monitoring van de uitvoering van die maatregelen (PB L 93 van 31.3.2023, blz.
1).