C 312/194
NL
Publicatieblad van de Europese Unie
1.9.2023
(36)
De Russische invasie in Oekraïne heeft de kwetsbaarheid van de Oostenrijkse energievoorzieningszekerheid aan het licht gebracht.
Hoewel Oostenrijk erin geslaagd is zijn afhankelijkheid van uit Rusland ingevoerd gas af te bouwen tot 57 % van de totale gasinvoer in 2022 ten opzichte van 80 % in 2021, ligt dit percentage aanzienlijk boven het Uniegemiddelde.
Om haar energiebronnen te diversifiëren, heeft de regering financiële stimulansen voor ondernemingen ingevoerd om gas van niet-Russische bronnen in te voeren en heeft zij in 2022 een strategische gasreserve aangelegd.
Toch heeft Oostenrijk nog steeds te kampen met aanzienlijke uitdagingen met betrekking tot energiezekerheid.
Het land heeft nog steeds geen duidelijk omschreven traject op de korte termijn om zich volledig los te maken van de invoer van Russisch gas.
Bovendien blijft er een onderbenut potentieel in de productie en transmissie van hernieuwbare gassen, zoals waterstof, voornamelijk voor sectoren en regio’s die kwetsbaar zijn voor onderbrekingen van de toevoer.
(37)
In 2021 bedroeg het aandeel hernieuwbare energie in Oostenrijk 36 %, van het eindenergie-verbruik, wat aan­ zienlijk hoger is dan het Uniegemiddelde.
Om zijn klimaatdoelstellingen te halen, waaronder klimaatneutraliteit tegen 2040, moet Oostenrijk dit aandeel verder vergroten.
De wet uitbreiding hernieuwbare energie uit 2021, een hervorming die in het herstel- en veerkrachtplan was opgenomen, heeft een kader gecreëerd dat zal bijdragen tot de vergroting van het aandeel hernieuwbare energie in het elektriciteitsverbruik.
Met de hervorming wordt beoogd om tegen 2030 jaarlijks een elektriciteitscapaciteit van 27 TWh uit hernieuwbare energiebronnen op te wekken, wat zal bijdragen tot de doelstelling van het land om tegen dat jaar 100 % verbruik uit hernieuwbare ener­ giebronnen te halen, tegenover de huidige 81 % in 2020.
Een verdere uitbreiding van hernieuwbare energiebron­ nen gaat evenwel nog gepaard met een aantal uitdagingen, zoals lange procedures voor ruimtelijke ordening en vergunningen, een complexe verdeling van bevoegdheden tussen de federale en de regionale regeringen, en personeelsproblemen bij de administratie.
Oostenrijk heeft een eerste stap gezet voor de invoering van een meer gestroomlijnde milieueffectbeoordeling voor hernieuwbare-energieprojecten.
Bovendien zou Oostenrijk de ruimtelijke indeling beter kunnen afstemmen op zijn doelstellingen voor de groene transitie, personeelsproblemen kunnen oplossen en meer kunnen investeren in netwerkinfrastructuur zoals voor opslag, distributie en trans­ missie.
De uitbreiding van hernieuwbare energie zou ook gebaat zijn bij de invoering van specifieke versnellings­ gebieden voor hernieuwbare energiebronnen (met name voor wind) met korte en eenvoudige vergunningspro­ cedures, en bij de erkenning van hernieuwbare energie als van hoger openbaar belang, aansluitend bij de meer ambitieuze doelstellingen voor hernieuwbare energie in het Fit for 55-pakket en het REPowerEU-plan.
Daarnaast zouden bijkomende bronnen van hernieuwbare energie, zoals geothermische energie, verder kunnen worden ontwikkeld.
(38)
Het aardgasverbruik van Oostenrijk is in de periode tussen augustus 2022 en maart 2023 met 19 % gedaald ten opzichte van het gemiddelde gasverbruik in dezelfde periode in de voorgaande vijf jaar, waarmee het streefdoel van 15 % is overtroffen.
Oostenrijk zou krachtens Verordening (EU) 2022/1369 van de Raad (17) tot 31 maart 2024 zijn inspanningen kunnen voortzetten om de vraag naar gas tijdelijk te verminderen.
Bovendien zou het verhogen van de ambities op het gebied van energie-efficiëntie in de bouwsector en de productiesector de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verminderen.
In de Oostenrijkse langetermijnstrategie voor renovatie zijn duidelijke mijlpalen voor 2050 vastgesteld en wordt ernaar gestreefd het gebouwenbestand voor 80 % koolstofvrij te maken.
In het herstel- en veerkrachtplan wordt er ook naar gestreefd verwarmingsketels op fossiele brandstoffen in de gebouwensector uit te faseren en deze te vervangen door stadsverwarming of verwarmings­ systemen op basis van hernieuwbare energie.
De Oostenrijkse energie-efficiëntiedoelstellingen voor 2030 zijn evenwel niet ambitieus genoeg om de doelstellingen van het Fit for 55-pakket en het REPowerEU-plan te halen.
Een nieuwe wet op energie-efficiëntie, die in 2023 wordt verwacht en tot doel heeft het eindenergieverbruik tegen 2030 met 18 % te verminderen, zou dit probleem moeten aanpakken.
Algemeen zal het voor Oostenrijk essentieel zijn om investeringen in de grondige renovatie van gebouwen te versnellen, fossiele brandstoffen te vervangen door hernieuwbare energiebronnen voor verwarming en het energieverbruik beter te beheren door ­ digitalisering van nutsvoorzieningen (zoals slimme meters en thermostaten).
Bovendien is het van cruciaal belang dat het huidige trage ritme waarmee gebouwen worden geïsoleerd, wordt versneld.
De tijdige uitvoering van de wet hernieuwbare verwarming, een vlaggenschiphervorming in het Oostenrijkse herstel- en veerkrachtplan, is cruciaal om het probleem aan te pakken.
(39)
De groene transitie in gang zetten betekent ook dat de emissies in verscheidene sectoren moeten worden ver­ minderd, vooral in vervoer, aangezien in die sectoren nog aanzienlijke emissiereducties mogelijk zijn.
Oostenrijk heeft veel transitgoederenvervoer via de weg door de Alpen.
Ondanks een aantal investeringen in duurzaam vervoer in het kader van het Oostenrijkse herstel- en veerkrachtplan, is het cruciaal dat de emissies in de vervoerssector verder worden verminderd en dat tegelijkertijd de vervoersarmoede wordt aangepakt om te komen tot klimaatneutraliteit.
Ook de ontwikkeling van aanvullende vervoersoplossingen, zoals het verbinden van de “laatste kilometer” en alternatieven voor autogebruik, is belangrijk, vooral in plattelandsgebieden.
(17) Verordening (EU) 2022/1369 van de Raad van 5 augustus 2022 inzake gecoördineerde maatregelen ter reductie van de gasvraag (PB L 206 van 8.8.2022, blz.
1).