1.9.2023
MT
Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea
C 312/213
(30)
Il-Kummissjoni approvat id-dokumenti kollha ta’ programmazzjoni tal-politika ta’ koeżjoni tal-Portugall fl-2022.
It-tkomplija tal-implimentazzjoni rapida tal-programmi tal-politika ta’ koeżjoni b’komplementarjetà u sinerġija mal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza, inkluż il-kapitolu REPowerEU, hija kruċjali biex tinkiseb it-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali, tiżdied ir-reżiljenza ekonomika u soċjali u jinkiseb żvilupp territorjali bbilanċjat fil-Portugall.
(31)
Lil hinn mill-isfidi ekonomiċi u soċjali indirizzati mill-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza, u l-programmi tal-politika ta’ koeżjoni, il-Portugall qed jiffaċċa għadd ta’ sfidi addizzjonali relatati mal-ekonomija ċirkolari, l-enerġija u ttranżizzjoni ekoloġika.
(32)
Il-Portugall huwa ferm inqas mill-medja tal-Unjoni fil-progress tiegħu lejn ekonomija ċirkolari, il-produttività tarriżorsi fl-industriji u fir-rigward tal-indikaturi tal-ġestjoni tal-iskart, b’differenzi reġjonali sinifikanti.
Ir-rata medja ta’ riċiklaġġ muniċipali hija partikolarment baxxa (30,5 % fl-2021, imbiegħda ferm mill-mira tal-Unjoni ta’ 50 % sal-2020) u tvarja skont ir-reġjun.
Il-kisba tal-miri tal-Unjoni għad-deċennju li ġej, inkluż l-ilħuq tal-mira ta’ 55 % tar-riċiklaġġ tal-iskart muniċipali sal-2025, ser jirrikjedi sforz sinifikanti.
Jeħtieġ titjib biex tiżdied il-prevenzjoni, il-minimizzazzjoni, l-għażla, l-użu mill-ġdid u r-riċiklaġġ tal-iskart, f’konformità mal-passi ogħla fil-ġerarkija taliskart, biex b’hekk l-iskart ma jispiċċax fil-miżbliet u fl-inċineraturi, u biex jiġu mmodernizzati l-faċilitajiet tarriċiklaġġ u t-trattament tal-iskart.
Eżempji ta’ kif jistgħu jintlaħqu aħjar dawk l-objettivi jinkludu ż-żieda fit-tariffi tal-miżbliet u tal-inċinerazzjoni, l-introduzzjoni ta’ taxxa fuq l-iskart residwu u ż-żieda fit-tariffi fuq il-muniċipa­ litajiet li jonqsu milli jilħqu l-miri tar-riċiklaġġ.
Barra minn hekk, il-proċess jista’ jiġi aċċellerat billi jiġi estiż il-ġbir separat tal-iskart u jiġu żviluppati aktar skemi bħal "ħallas skont kemm tarmi", "ritorn tad-depożitu" u Respon­ sabbiltà Estiża tal-Produttur.
(33)
Minkejja l-progress li sar, anke fil-kuntest tal-kriżi tal-enerġija, il-Portugall għadu dipendenti ħafna fuq il-fjuwils fossili importati, biż-żejt u l-gass jammontaw għal 45 % u 23 % rispettivament tat-taħlita tal-enerġija tiegħu fl2021.
Barra minn hekk, id-dipendenza għolja tal-Portugall fuq il-gass għall-produzzjoni tal-elettriku toħloq riskji f’termini ta’ sigurtà tal-provvista, speċjalment meta titqies l-iskarsezza tal-enerġija idroelettrika minħabba nixfiet aktar frekwenti.
Sabiex jiġu aċċellerati l-isforzi ta’ dekarbonizzazzjoni, jistgħu jiġu segwiti aktar għadd ta’ miżuri li jibnu fuq ir-riformi u l-investiment li huma parti mill-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza tal-Portugall, u li jmorru lil hinn minnhom.
Biex jaċċellera l-użu ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli, il-Portugall jista’ jsegwi l-progress li għamel is-sena li għaddiet dwar is-simplifikazzjoni tal-proċess tal-għoti ta’ permessi tiegħu, inkluż billi jżid il-kapaċità talamministrazzjoni li tittratta l-permessi, iżid id-diġitalizzazzjoni fil-produzzjoni tal-enerġija rinnovabbli u jintro­ duċi arranġamenti ta’ ppjanar spazjali aktar favorevoli għall-enerġija eolika lil hinn mill-kosta, li l-potenzjal għaliha għadu mhux sfruttat biżżejjed.
Azzjonijiet ulterjuri għall-promozzjoni tal-awtokonsum, inkluż l-enerġija solari fuq il-bjut, u l-komunitajiet tal-enerġija rinnovabbli jkunu ta’ benefiċċju wkoll.
Minkejja t-tkabbir, l-għadd ta’ komunitajiet tal-enerġija rinnovabbli fil-Portugall għadu baxx u hemm lok biex jiġi ffaċilitat il-liċenzjar tagħhom u biex jinħolqu skemi ta’ inċentivi.
(34)
Hekk kif jiġu integrati aktar sorsi ta’ enerġija rinnovabbli, aktar investiment biex tiġi estiża l-kapaċità tal-ħżin u tan-network ser ikun essenzjali biex jiġi ssalvagwardjat il-bilanċ tal-grilja tal-elettriku.
Il-Portugall jista’ jibbenefika mit-tisħiħ tal-interkonnessjonijiet tal-elettriku tiegħu, peress li l-livell ta’ interkonnessjoni ma’ Spanja għadu baxx meta mqabbel mal-miri tiegħu għall-2030.
L-istatus tal-grilja tat-trażmissjoni u tad-distribuzzjoni jista’ jittejjeb permezz tat-tisħiħ tal-grilja interna, investimenti addizzjonali fil-ħżin tal-elettriku u d-diġitalizzazzjoni ulterjuri talgrilja.
L-introduzzjoni relattivament baxxa ta’ arloġġi intelliġenti tfixkel l-iżvilupp ta’ sistema deċentralizzata ta’ produzzjoni tal-enerġija rinnovabbli.
Sabiex jindirizza l-livell għoli ta’ dipendenza tiegħu fuq il-fjuwils fossili filbini u jnaqqas il-konsum tal-enerġija, il-Portugall jeħtieġ li jaċċellera l-isforzi tiegħu dwar l-effiċjenza enerġetika lil hinn minn dak li huwa stabbilit fil-pjan Portugiż għall-irkupru u r-reżiljenza u l-programmi tal-politika ta’ koeżjoni.
Miżuri ulterjuri jenħtieġ li jikkontribwixxu wkoll biex jiġi indirizzat is-sehem għoli tal-popolazzjoni Portugiża li qed tesperjenza faqar enerġetiku.
Iż-żieda fl-isforzi biex jiġu inċentivati rinnovazzjonijiet profondi, inkluż billi tingħata assistenza teknika lill-applikanti, tista’ taċċellera l-adozzjoni ta’ proġetti ta’ rinnovazzjoni.
Barra minn hekk, il-Portugall jista’ jibbenefika minn qafas imsaħħaħ għal skemi finanzjarji għall-ingranaġġ ta’ investimenti privati għal rinnovazzjoni effiċjenti fl-enerġija.
B’dan il-mod, il-Portugall jista’ jimmira aktar riżorsi bbażati fuq l-għotjiet lejn l-unitajiet domestiċi fil-bżonn.
Il-konsum tal-gass naturali tal-Portugall naqas b’16 % filperjodu bejn Awwissu 2022 u Marzu 2023, meta mqabbel mal-konsum medju tal-gass matul l-istess perjodu filħames snin preċedenti, li jaqbeż il-mira ta’ tnaqqis ta’ 15 % stabbilita fir-Regolament tal-Kunsill (UE) 2022/1369 (18).
Il-Portugall jista’ jkompli bl-isforzi tiegħu biex inaqqas temporanjament id-domanda għall-gass sal-31 ta’ Marzu 2024 skont ir-Regolament tal-Kunsill (UE) 2024/706 (19).
(18) Ir-Regolament tal-Kunsill (UE) 2022/1369 tal-5 ta’ Awwissu 2022 dwar miżuri kkoordinati għal tnaqqis fid-domanda għall-gass (ĠU L 206, 8.8.2022, p. 1).
(19) Ir-Regolament tal-Kunsill (UE) 2023/706 tat-30 ta’ Marzu 2023 li jemenda r-Regolament (UE) 2022/1369 fir-rigward tal-estensjoni tal-perjodu tat-tnaqqis fid-domanda għall-miżuri tat-tnaqqis fid-domanda tal-gass, u t-tisħiħ tar-rapportar u tal-monitoraġġ talimplimentazzjoni tagħhom (ĠU L 93, 31.3.2023, p. 1).