C 312/70
EL
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
1.9.2023
(12)
Η Επιτροπή διενήργησε εμπεριστατωμένη επισκόπηση βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ.
1176/2011 για την Ελλάδα και δημοσίευσε τα αποτελέσματά της στις 24 Μαΐου 2023.
Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Ελλάδα αντιμετωπίζει υπερβολικές μακροοικονομικές ανισορροπίες.
Ειδικότερα, οι ευπάθειες που σχετίζονται με το υψηλό δημόσιο χρέος και το υψηλό απόθεμα μη εξυπηρετούμενων δανείων σε ένα περιβάλλον υψηλής ανεργίας υποχωρούν, αλλά η εξωτερική της θέση έχει επιδεινωθεί.
Βασική ανησυχία αποτελεί η σημαντική διεύρυνση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών το 2022, η οποία οφείλεται και στην απότομη αύξηση των τιμών της ενέργειας σε ολόκληρη την Ένωση, παρά την ανάκαμψη των εσόδων από τον τουρισμό.
Παρότι το εξωτερικό έλλειμμα προβλέπεται να μειωθεί το τρέχον και το επόμενο έτος, αναμένεται να παραμείνει αρκετά πάνω από το επίπεδο που απαιτείται για να εξασφαλιστεί διαρκής βελτίωση της καθαρής διεθνούς επενδυτικής θέσης.
Μολονότι ο δείκτης του δημόσιου χρέους ως προς το ΑΕΠ εξακολουθεί να είναι ο υψηλότερος στην Ένωση, βελτιώθηκε σημαντικά το 2022, κυρίως χάρη στην ισχυρή αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ, και αναμένεται να υποχωρήσει περαιτέρω το 2023 και το 2024.
Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια μειώθηκαν απότομα πέρυσι, συνεχίζοντας την έντονη καθοδική πορεία των προηγούμενων ετών, αλλά παραμένουν σε υψηλά επίπεδα σε σχέση με τον μέσο όρο της Ένωσης και εξακολουθούν να επηρεάζουν αρνητικά την κερδοφορία και τη δανειοδοτική ικανότητα των τραπεζών, γεγονός που με τη σειρά του υπονομεύει την ενίσχυση της κεφαλαιακής έντασης και την αύξηση της παραγωγικότητας της οικονομίας.
Η απόκριση σε επίπεδο πολιτικής συνέβαλε στην εξομάλυνση των ανισορροπιών και η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας αποτελεί σημαντική ευκαιρία για την αντιμετώπιση των διαρθρωτικών αδυναμιών που απομένουν.
Ωστόσο, απαιτούνται περισσότερες προσπάθειες, ιδίως για να διασφαλιστεί ότι τα εξωτερικά ισοζύγια θα τεθούν σε τροχιά σταθερής βελτίωσης και ότι τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια θα μειωθούν περαιτέρω, μεταξύ άλλων μέσω της αύξησης της αποτελεσματικότητας της αναγκαστικής είσπραξης οφειλών και της βελτίωσης της δευτερογενούς αγοράς μη εξυπηρετούμενων δανείων.
(13)
Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Ελλάδας μειώθηκε από 7,1 % του ΑΕΠ το 2021 σε 2,3 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 194,6 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 171,3 % στο τέλος του 2022.
(14)
Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας.
Το 2022 τέτοιου είδους μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που αύξησαν τις δαπάνες ήταν οι επιδοτήσεις ηλεκτρικής ενέργειας προς νοικοκυριά και επιχειρήσεις και οι αυξημένες κοινωνικές παροχές σε ευάλωτα νοικοκυριά.
Το κόστος των εν λόγω μέτρων αντισταθμί­ στηκε εν μέρει από νέους φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των παραγωγών και προμηθευτών ενέργειας, και συγκεκριμένα από το ανώτατο όριο τιμών για τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας και την έκτακτη εισφορά των παραγωγών ηλεκτρικής ενέργειας για την περίοδο από τον Οκτώβριο του 2021 έως τον Ιούνιο του 2022.
Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 2,5 % του ΑΕΠ το 2022.
Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 1,5 % του ΑΕΠ το 2022, από 6,5 % το 2021.
(15)
Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στην Ελλάδα (7) να χρησιμοποιήσει το 2022 τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας για τη χρηματοδότηση πρόσθετων επενδύσεων για τη στήριξη της ανάκαμψης, ασκώντας παράλληλα συνετή δημοσιονομική πολιτική.
Επιπλέον, το Συμβούλιο συνέστησε στην Ελλάδα να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδο­ τούμενες επενδύσεις.
(16)
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (8) το 2022 ήταν υποστηρικτικός, στο – 1,0 % του ΑΕΠ.
Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Ελλάδα συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό.
Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανι­ σμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 2,1 % του ΑΕΠ το 2022 (2,6 % του ΑΕΠ το 2021).
Η μείωση των δαπανών που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης το 2022 οφειλόταν στη σταδιακή κατάργηση της προηγούμενης περιόδου προγραμματισμού , ενώ οι επενδυτικές δαπάνες της νέας περιόδου προγραμματισμού δεν έχουν επιταχυνθεί ακόμα Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν επεκτατική συμβολή ύψους 0,6 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (9).
Επομένως, η Ελλάδα διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου.
Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε επεκτατική συμβολή ύψους 0,6 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό .
Αυτή η σημαντική επεκτατική συμβολή περιλάμβανε τον πρόσθετο αντίκτυπο των μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που θεσπίστηκαν για την αντιμετώπιση των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας (πρόσθετο καθαρό δημοσιονομικό κόστος ύψους 2 % του ΑΕΠ).
Επομένως, η Ελλάδα περιόρισε επαρκώς την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών.
(7) Σύσταση του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2021, για τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Ελλάδας για το 2021 (ΕΕ C 304 της 29.7.2021, σ. 33).
(8) Για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού χρησιμοποιείται η μεταβολή των πρωτογενών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων), εξαιρουμένων των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, αλλά συμπεριλαμβανομένων των δαπανών που χρηματοδοτούνται από μη επιστρεπτέα στήριξη (επιχορηγήσεις) του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης, σε σχέση με τη μεσοπρόθεσμη δυνητική ανάπτυξη.
Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλ.
πλαίσιο 1 στους δημοσιονομικούς στατιστικούς πίνακες.
(9) Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες είχαν ουδέτερη συμβολή ύψους 0,0 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ.