C 312/212
EL
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
1.9.2023
(27)
Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2027.
Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σταδιακά σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2025, να επιτύχει ισοσκελισμένη δημοσιονομική θέση το 2026, και αργότερα να ανέλθει σε ισχνό πλεόνασμα ύψους 0,1 % του ΑΕΠ το 2027.
Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προγραμματίζεται να παραμείνει σε επίπεδο κάτω του 3 % του ΑΕΠ κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα.
Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να υποχωρήσει από 103,0 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 92,0 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2027.
Μια πιο φιλική προς την ανάπτυξη σύνθεση των δημόσιων οικονομικών, τόσο στο σκέλος των εσόδων όσο και στο σκέλος των δαπανών του δημόσιου προϋπολογι­ σμού, θα ενισχύσει τη μακροπρόθεσμη δημοσιονομική βιωσιμότητα της Πορτογαλίας, βελτιώνοντας παράλληλα το επιχειρηματικό περιβάλλον και συμβάλλοντας σε μια βιώσιμη ανάπτυξη χωρίς αποκλεισμούς.
Οι φορολογικές ελαφρύν­ σεις χρησιμοποιούνται ευρέως στο πορτογαλικό φορολογικό σύστημα, καθώς περισσότερες από 500 φορολογικές ελαφρύνσεις κατανέμονται σε περισσότερα από 60 νομικά κείμενα.
Αυτό αυξάνει την πολυπλοκότητα και μειώνει τη διαφάνεια του συστήματος, ενώ ταυτόχρονα οδηγεί σε διαφυγόντα έσοδα.
Η οικονομική αποδοτικότητα των υφιστάμενων φορολογικών ελαφρύνσεων θα μπορούσε να βελτιωθεί με συστηματική παρακολούθηση και αξιολόγηση, ώστε να κατα­ στούν εφικτές σημαντικές βελτιώσεις στον τομέα αυτόν.
Επιπλέον, τα κρατικά και δημοτικά τέλη περιπλέκουν το σύστημα φορολογίας εισοδήματος εταιρειών, γεγονός που δημιουργεί πρόσθετη επιβάρυνση τόσο για τη φορολογική διοίκηση όσο και για τις επιχειρήσεις.
Η αποδοτικότητα της φορολογικής διοίκησης της Πορτογαλίας θα μπορούσε να ενισχυθεί, ώστε να ενθαρρυνθεί η οικειοθελής συμμόρφωση και να μειωθεί η φοροδιαφυγή και η φορολογική απάτη.
Το διοικητικό κόστος της είσπραξης των φόρων είναι υψηλό και έχει αυξηθεί περαιτέρω τα τελευταία χρόνια (περίπου κατά 5 % από το 2018 έως το 2020).
Ταυτόχρονα, ο χρόνος που απαιτείται για την καταβολή φόρων στην Πορτογαλία φαίνεται να είναι μεγαλύτερος από ό, τι σε άλλα κράτη μέλη.
Οι ήδη υψηλές ληξιπρόθεσμες φορολογικές οφειλές συνέχισαν να αυξάνονται (ανέρχονταν στο 45,9 % των συνολικών εσόδων έως το τέλος του 2020, πολύ πάνω από τον μέσο όρο της Ένωσης).
(28)
Όσον αφορά το σύστημα κοινωνικής προστασίας της Πορτογαλίας, η ικανότητα των κοινωνικών παροχών να μειώσουν τη φτώχεια είναι χαμηλή και μειώθηκε περαιτέρω το 2021, ενώ η εξέλιξη του ποσοστού των ατόμων που διατρέχουν κίνδυνο φτώχειας ήταν από τις χειρότερες στην Ένωση (αύξηση κατά 2,4 % εκατοστιαίες μονάδες), σε ένα πλαίσιο γενικής σταθερότητας στα περισσότερα κράτη μέλη.
Η επάρκεια του ελάχιστου εισοδήματος παραμένει χαμηλή και βρίσκεται πολύ κάτω από το όριο της φτώχειας.
Τα στοιχεία αυτά θέτουν εν αμφιβόλω την ικανότητα της Πορτογαλίας να επιτύχει τους στόχους μείωσης της φτώχειας που περιέχονται στο σχέδιο δράσης για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων.
Ταυτόχρονα, το σύστημα κοινωνικής προστασίας παραμένει πολύπλοκο, καθώς διάφοροι τύποι κοινωνικών παροχών φαίνεται να εξυπηρετούν παρόμοιους στόχους.
Η επακόλουθη πολυπλοκότητα και ο κατα­ κερματισμός οδηγούν σε σχετικά χαμηλά ποσοστά αξίωσης δικαιωμάτων και σε έλλειψη αποτελεσματικής εστίασης σε όσα άτομα έχουν τη μεγαλύτερη ανάγκη, γεγονός που εμποδίζει την κάλυψη και, κατ’ επέκταση, την επάρκεια των κοινωνικών παροχών.
Η απλούστευση των υφιστάμενων παροχών σε συνδυασμό με την έγκαιρη εφαρμογή της εθνικής στρατηγικής για την καταπολέμηση της φτώχειας θα αυξήσουν την ικανότητα της Πορτογαλίας να αντιμετωπίσει τις μελλοντικές κοινωνικές προκλήσεις.
(29)
Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026.
Η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Πορτογαλίας βρίσκεται σε εξέλιξη, αν και με κίνδυνο να υπάρξουν ορισμένες καθυστερήσεις.
Η Πορτογαλία υπέβαλε δύο αιτήσεις πληρωμής, οι οποίες αντιστοιχούσαν σε 58 ορόσημα και στόχους του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και είχαν ως αποτέλεσμα συνολική εκταμίευση ύψους 2,98 δισ. EUR.
Το πορτογαλικό σχέδιο ανάκαμψης και σταθερότητας έχει φιλόδοξο και σύνθετο χαρακτήρα.
Η ισχυρή διακυβέρνηση και η συνεχής παρακολούθηση του σχεδίου είναι απαραίτητες για να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος καθυστερήσεων.
Η συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Πορτογαλίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης.
Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής.
Στις 26 Μαΐου 2023 η Πορτογαλία υπέβαλε τροποποιημένο σχέδιο, αναθεωρημένο με νέα μέτρα, στο οποίο περιλαμβάνεται κεφάλαιο για το REPowerEU και λαμβάνεται υπόψη η αυξημένη μέγιστη χρηματο­ δοτική συνεισφορά (17).
Σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 6 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Πορτογαλία υπέ­ βαλε επίσης αίτημα για πρόσθετη δανειακή στήριξη στο πλαίσιο του μηχανισμού.
(17) Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά για την Πορτογαλία επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022 με ποσό ύψους 15,5 δισ.
EUR σε επιχορηγήσεις, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.