18.8.2023
PL
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
C 293/11
3.
Uwagi ogólne 3.1.
EKES podkreśla, że główną przyczyną kryzysu była duża zależność UE od dostaw gazu z Rosji, i proponuje wypracowanie długoterminowej wizji, dzięki której UE będzie mniej zależna od energii z państw trzecich, co obejmuje również niezależność w odniesieniu do czystych technologii.
Zaznacza, że wszystkie środki unijne i krajowe muszą zachęcać do tej strategicznej zmiany, która zagwarantuje autonomię strategiczną Europy. 3.2.
EKES ma świadomość, że kwestią priorytetową jest nie tylko stawienie czoła konsekwencjom kryzysu, lecz przede wszystkim zajęcie się jego powodami i przyczynami, i jest gotowy omawiać i proponować rozwiązania.
Wymaga to stopniowego odchodzenia od środków nadzwyczajnych na rzecz zgodnych z zasadami rynkowymi i opartych na dowodach reform i inwestycji, opartych na zrównoważonych i wykonalnych koncepcjach strategicznych.
Takie koncepcje strategiczne muszą zapewniać równowagę między priorytetami i źródłami finansowania (publicznymi i prywatnymi) a otoczeniem instytucjonalnym i warunkami administracyjnymi (pozwolenia, zgodność z przepisami unijnymi i krajowymi), a ponadto muszą opierać się na odpowiednim wsparciu publicznym. 3.3.
Działania służące oszczędzaniu energii podjęte przez gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa pomogły uniknąć poważnego ryzyka niedoborów energii.
Nie można jednak przymykać oczu na fakt, że pewne oszczędności poczyniono wyłącznie dzięki zaprzestaniu działalności gospodarczej.
Logicznie rzecz biorąc, najbardziej podatne na zagrożenia w czasie kryzysu są najbardziej energochłonne sektory przemysłu (przemysł chemiczny, producenci nawozów, hutnictwo żelaza i stali).
Należy zwrócić na nie szczególną uwagę w kontekście transformacji energetycznej, jak również ryzyka dezindustrializacji UE (ucieczki emisji). 3.4.
Podstawą transformacji ekologicznej jest stabilna i wzajemnie powiązana infrastruktura energetyczna, która w ostatnich latach była zdecydowanie niedoinwestowana.
W nadchodzących latach inwestycje w infrastrukturę i jej modernizacja będą odgrywać kluczową rolę.
Z tego względu ważne jest, aby nowe przepisy były jasnym i długofalowym sygnałem dla inwestorów.
Zdolność MŚP do inwestowania w transformację energetyczną jest jednak bardzo ograniczona od czasu pierwotnego kryzysu (COVID-19).
Reformy muszą uwzględniać cele polityki energetycznej UE pod względem transformacji ekologicznej, odporności i dobrobytu społecznego, a także ogromne różnice w strukturze koszyka energetycznego poszczególnych państw członkowskich.
Kryzys ma duży wpływ na pewność inwestycji. 3.5.
EKES jest przekonany, że do najważniejszych wymogów reform zalicza się przede wszystkim aktualizację struktury rynku energii, tak aby umożliwić zrównoważoną transformację ekologiczną.
Wzywa współprawodawców do osiągnięcia konsensusu w sprawie głównych kategorii struktury rynku, co miałoby bezpośredni wpływ na przyszłą skłonność do inwestowania w tym sektorze, w tym w sprawie umów długoterminowych, instrumentów wspierających i zachęcających do korzystania z odnawialnych źródeł energii, modelu stanowiącego podstawę generowania cen energii, a także kwestii ogólnej elastyczności. 3.6.
W ramach Europejskiego Zielonego Ładu, którego uzupełnieniem jest inicjatywa REPowerEU, do końca dekady możliwe będzie zainwestowanie rocznie około 350 mld EUR (ponad 2 % rocznego PKB UE).
Krótkoterminowe prognozy inwestycyjne dla UE pozostają znacznie słabsze.
Wymaga to uruchomienia dodatkowych środków finansowych w celu zaspokojenia priorytetowych potrzeb inwestycyjnych.
Tego rodzaju inwestycje mogłyby być czynnikiem napędzającym większe ożywienie gospodarcze w UE oraz dodatkowe inwestycje w infrastrukturę, cyfryzację sieci energetycznych, połączenia międzysystemowe i zdolność magazynowania. 3.7.
EKES ma świadomość, że proces ten wymaga ogromnych zasobów finansowych.
Transformacja ekologiczna nie będzie możliwa bez inwestycji w badania naukowe, innowacje, infrastrukturę i pracowników, którzy powinni zostać odpowiednio przygotowani w drodze kształcenia, podnoszenia kwalifikacji i zmiany kwalifikacji.
Niezależnie od olbrzymich kwot w ramach nowych, proponowanych na ten cel programów finansowania UE – jego urzeczywistnienie wymaga bezwzględnie źródeł publicznych i prywatnych.
EKES podkreśla potrzebę prostego, skutecznego i łatwo dostępnego finansowania oraz apeluje o innowacyjne metody angażowania kapitału prywatnego za pośrednictwem instrumentów finansowych.
Bierze również pod uwagę większe znaczenie środków pomocy państwa i finansowania w konkretnym celu, zalecając jednocześnie zapewnienie w UE równych warunków działania. 3.8.
W okresie od września 2021 r. do stycznia 2023 r. rządy UE przeznaczyły na ochronę gospodarstw domowych i przedsiębiorstw kwotę 758 mld EUR.
Zaledwie jedna trzecia interwencji fiskalnych wprowadzonych przez państwa członkowskie była ukierunkowana na grupy odbiorców wrażliwych.
EKES zaleca wykorzystanie zaleceń EBC; należy ustanowić kryterium „zielonego 3T”, aby przyszłe interwencje były indywidualnie dopasowane, ukierunkowane i odporne na transformację.
Również MFW uznał nieukierunkowane środki cenowe za rozwiązania tworzące warunki, które w dłuższej perspektywie sprzyjają dłuższemu okresowi wysokiej inflacji.
Opóźnienie stopniowego wycofywania takich środków mogłoby zagrozić zdolności EBC do osiągnięcia jego celów średnioterminowych, co skutkowałoby zaostrzeniem polityki pieniężnej na okres dłuższy, niż byłoby to pożądane.