18.8.2023
PL
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
C 293/9
1.6.
Komitet zdecydowanie popiera wszystkie działania polityczne, które służą trwałemu ograniczeniu inflacji w tym roku, i opowiada się za odbudową gospodarczą opartą na inwestycjach w ekologiczne, cyfrowe i strategicznie ważne sektory i gałęzie przemysłu, wspierające bazę przemysłową i globalną konkurencyjność UE przy jednoczesnym wykorzystaniu wszystkich zalet jednolitego rynku.
Bezwzględnie kluczową kwestią jest to, by produkcja czystych technologii stała się dla Europy uzasadnieniem biznesowym.
Partnerzy społeczni chcą za wszelką cenę zadbać o to, by wiedza, umiejętności i baza produkcyjna nie opuszczały Europy.
By zapewnić inteligentną niezależność, przemysł i tworzone w nim miejsca pracy muszą pozostać w Europie.
Konkurencyjność oraz tworzenie miejsc pracy wysokiej jakości muszą zatem stać się stylem życia i centralnym elementem kształtowania i realizacji polityki. 1.7.
Urzeczywistnienie Zielonego Ładu, w tym przejście na gospodarkę neutralną pod względem emisji dwutlenku węgla i utrzymanie konkurencyjnego przemysłu UE, wymaga ogromnych inwestycji ze źródeł publicznych i prywatnych.
UE nie ma jednak długoterminowych ram umożliwiających solidne finansowanie urzeczywistnienia Zielonego Ładu.
Dlatego też EKES apeluje o stosowne ramy, które w prosty i skuteczny sposób wesprą działania finansujące przejście na gospodarkę neutralną dla klimatu. 1.8.
W czasach kryzysu i niepewności kluczowe znaczenie mają obiektywne informacje i silne przywództwo polityczne.
Komitet zaleca zatem dalsze zapewnianie odpowiedniej komunikacji, w tym również przez cały czas, w którym trzeba uporać się z konsekwencjami kryzysu.
Reforma rynku i systemu energetycznego będzie miała wpływ na wszystkie gałęzie przemysłu i konsumentów; bezwzględnie konieczne jest, aby zainteresowane strony miały możliwość zabrania głosu w procesie legislacyjnym i otrzymywały właściwe informacje o tej zasadniczej transformacji.
2.
Najważniejsze fakty i kontekst 2.1.
Kryzys energetyczny trwa i nadal rzutuje na życie ludzi i dobrobyt przedsiębiorstw.
Dlatego też trudno jest dokonać ostatecznego pomiaru jego ogólnego oddziaływania na gospodarkę.
Można jednak z całą pewnością stwierdzić, że w największym stopniu wpływa on na inflację (najwyższą od wielu dziesięcioleci) i finanse publiczne (które miały duże znaczenie w łagodzeniu skutków wysokich cen i kosztów oraz masowym wspieraniu inwestycji służących ograniczeniu podatności na zagrożenia).
Przyczyną wysokich cen energii były drastyczne podwyżki cen gazu (1). 2.2.
Należy przypomnieć kluczowe etapy unii energetycznej, w których szczegółowo określono przebieg przyszłego rozwoju systemu energetycznego.
Niektóre z jej filarów, szczególnie te związane z bezpieczeństwem energetycznym, były ostatnio bagatelizowane.
Wynika to głównie z silnego nastawienia na tani gaz z Rosji i preferowania tego rozwiązania, uważanego w tamtym czasie za tymczasowe źródło energii na okres zielonej transformacji gospodarczej, a także z pospiesznego, podyktowanego czysto politycznymi względami odejścia od stabilnych i czystych źródeł. 2.3.
Ze względu na różne koszyki energetyczne w państwach członkowskich UE, odzwierciedlające między innymi uwarunkowania geomorfologiczne, osiągnięcie celów unii energetycznej zależy w dużym stopniu od sytuacji krajowej.
Ten czynnik znajduje wyraźne odzwierciedlenie w prędkości transformacji ekologicznej w UE.
Jedna kwestia pozostaje jednak jasna: najważniejszym priorytetem unii energetycznej w czasie kryzysu było bezpieczeństwo dostaw, co czasami stało w sprzeczności z celami transformacji ekologicznej. 2.4.
Obecny kryzys energetyczny pokazał, jak bardzo system energetyczny UE jest podatny na zagrożenia i jak istotne jest dążenie do otwartej strategicznej autonomii energetycznej całego łańcucha sektora energetycznego.
Zarazem okazało się, że ten system jest w stanie mierzyć się z mocnymi wstrząsami zewnętrznymi i ich skutkami oraz absorbować je.
Do kryzysu energetycznego doprowadził splot okoliczności gospodarczych, politycznych i technicznych.
Kryzys rozpoczął się od wstrząsów gospodarczych po pandemii COVID-19, która spowodowała wzrost światowego zapotrzebowania na energię, natomiast ingerencja państw trzecich i niski poziom magazynowania gazu w niektórych państwach europejskich w sezonie zimowym 2021–2022 w połączeniu z wyższym zapotrzebowaniem uwypukliły powagę sytuacji.
Ten i tak już trudny stan rzeczy pogorszyła inwazja Rosji na Ukrainę w lutym 2022 r.
Dodatkowym negatywnym czynnikiem była zależność UE od kopalnych źródeł energii, co miało silny bezpośredni wpływ na ceny energii i bezpieczeństwo dostaw. 2.5.
Kryzys energetyczny wywiera destrukcyjny wpływ na gospodarkę UE.
W 2022 r. bezpośrednio przyczynił się do rekordowo wysokiego w najnowszej historii integracji UE poziomu inflacji, ponieważ średnia inflacja UE kształtowała się na poziomie 9,2 % (2); w 2023 r. należy spodziewać się spadku do poziomu 6,7 % (co nadal stanowi bardzo wysoki poziom), a w kolejnym roku – do 3,1 % (3).
Wysoka inflacja była najbardziej widocznym zjawiskiem w wynikach gospodarczych w 2022 r., a dodatkowo powodowała ona efekt domina, wpływając na inne elementy koszyka
(1) (2) (3)
Ceny energii elektrycznej gwałtownie wzrosły, sięgając 150–300 EUR/MWh w 2022 r., przy czym skala oddziaływania tych zmian była uzależniona od lokalnego znaczenia gazu w portfelu energetycznym.
Zharmonizowany wskaźnik KE dotyczący cen energii dla konsumentów z 2023 r. pokazuje, że w 2022 r. roczny wzrost cen energii wynosił średnio 20 %.
Sytuacja różniła się jednak między państwami członkowskimi, a maksymalny – 65-procentowy – poziom odnotowano we Włoszech.
Prognoza gospodarcza z wiosny 2023 r., Eurostat.