18.8.2023
NL
Publicatieblad van de Europese Unie
C 293/9
1.6.
Het EESC staat volledig achter alle beleidsmaatregelen om de inflatie dit jaar op duurzame wijze terug te dringen en pleit voor een economisch herstel op basis van investeringen in groene, digitale en strategisch belangrijke sectoren en industrieën die de industriële basis en het mondiale concurrentievermogen van de EU ondersteunen en tegelijkertijd alle voordelen van de interne markt benutten.
Het is absoluut noodzakelijk dat de productie van schone technologieën een businesscase voor Europa wordt.
De sociale partners willen er alles aan doen om ervoor te zorgen dat kennis, vaardigheden en de productiebasis Europa niet verlaten.
Als we slimme onafhankelijkheid willen garanderen, moet de industrie — en de banen die zij creëert — in Europa blijven.
Daarom moeten concurrentievermogen en het scheppen van goede banen permanent onze manier van denken bepalen en een centrale plaats krijgen bij het formuleren en uitvoeren van ons beleid. 1.7.
De uitvoering van de Green Deal, met inbegrip van de transitie naar een koolstofneutrale economie en de instandhouding van een concurrerende industrie in de EU, vereist enorme investeringen uit publieke en private bronnen.
De EU beschikt echter niet over een langetermijnkader voor robuuste financiering van de uitvoering van de Green Deal.
Het EESC dringt daarom aan op een passend kader om maatregelen voor de financiering van de transitie naar een klimaatneutrale economie op eenvoudige en efficiënte wijze te ondersteunen. 1.8.
In tijden van crisis en onzekerheid zijn objectieve informatie en sterk politiek leiderschap cruciaal.
Het EESC beveelt dan ook aan om voor goede communicatie te blijven zorgen, ook tijdens de periode waarin de gevolgen van de crisis worden bestreden.
De hervorming van de energiemarkt en het energiesysteem zal gevolgen hebben voor alle sectoren van de economie en voor de consumenten.
Het is absoluut essentieel dat de belanghebbenden inspraak krijgen in het wetgevingsproces en voldoende geïnformeerd worden over deze fundamentele transitie. 2.
Belangrijkste feiten en achtergrond 2.1.
De gevolgen van de energiecrisis voor het leven van de burgers en de welvaart van het bedrijfsleven laten zich nog steeds voelen.
Daarom is het moeilijk om al een eindoordeel te vellen over wat de impact op de economie is geweest.
Wat we echter wel al met zekerheid kunnen stellen, is dat de crisis vooral een impact heeft gehad op de inflatie (de hoogste in vele decennia) en op de overheidsfinanciën (die een belangrijke rol hebben gespeeld bij het opvangen van de gevolgen van de hoge prijzen en kosten en bij het verlenen van massale steun voor investeringen om deze minder kwetsbaar te maken).
De gestegen energieprijzen waren het gevolg van de torenhoge gasprijzen (1). 2.2.
Het is nuttig te herinneren aan de belangrijkste mijlpalen van de energie-unie, aan de hand waarvan de specifieke koers van de toekomstige ontwikkeling van het energiesysteem is uitgestippeld.
Sommige van de pijlers van de energie-unie, met name op het gebied van energiezekerheid, hebben de laatste tijd niet de nodige aandacht gekregen, voornamelijk omdat de voorkeur uitging naar goedkoop Russisch gas als tijdelijke oplossing tijdens de transitie naar een groene economie en omdat louter politiek gemotiveerde en overhaaste besluiten werden genomen om af te stappen van stabiele en schone energiebronnen. 2.3.
Gezien de verschillende samenstelling van de energiemix in de lidstaten binnen de EU, die onder meer hun geomorfologische situatie weerspiegelt, is de verwezenlijking van de doelstellingen van de energie-unie sterk afhankelijk van de nationale omstandigheden.
Deze factor komt vooral tot uiting in het tempo van de groene transitie in de EU.
Eén ding is echter zeker: de belangrijkste prioriteit van de energie-unie tijdens de crisis was de voorzieningszekerheid, wat soms indruiste tegen de doelstellingen van groene transitie. 2.4.
De huidige energiecrisis heeft aangetoond hoe kwetsbaar het energiesysteem van de EU is en hoe belangrijk het is om de open strategische energieautonomie van de hele energieketen na te streven.
Tegelijkertijd heeft het systeem bewezen dat het opgewassen is tegen sterke exogene schokken en de gevolgen daarvan, en dat het die ook kan opvangen.
De energiecrisis werd ontketend door een samenspel van economische, politieke en technische factoren.
De crisis begon met economische onrust als gevolg van de COVID-19-pandemie, die de wereldwijde vraag naar energie opdreef.
De ernst van de situatie werd benadrukt door de inmenging van derde landen en de lage gasvoorraden in sommige Europese landen tijdens de winter van 2021/2022, in combinatie met de gestegen vraag.
De toch al moeilijke situatie is daarna nog verslechterd door de inval van Rusland in Oekraïne in februari 2022, die des te erger was door de afhankelijkheid van de EU van fossiele energiebronnen.
De inval heeft grote, rechtstreekse gevolgen gehad voor de energieprijzen en de voorzieningszekerheid. 2.5.
De energiecrisis heeft schadelijke gevolgen gehad voor de economie van de EU.
In 2022 heeft de crisis er rechtstreeks toe bijgedragen dat de inflatie een recordhoogte bereikte in de recente geschiedenis van de Europese integratie.
De gemiddelde inflatie in de EU bedroeg 9,2 % (2) en zal naar verwachting dalen tot 6,7 % in 2023 (wat nog steeds zeer hoog is) en tot 3,1 % een jaar later (3).
De economische prestaties in 2022 werden het meest beïnvloed door de hoge inflatie, die een domino-effect had op andere producten uit het consumptiepakket en een sterke weerslag op de consumptie en het
(1) (2) (3)
De elektriciteitsprijzen stegen heel sterk (tot 150-300 EUR/MWh in 2022), met uiteenlopende gevolgen, afhankelijk van het lokale aandeel van gas in de opwekkingsportefeuille.
Uit de door de Europese Commissie gepubliceerde editie 2023 van het geharmoniseerde indexcijfer van de consumptieprijzen blijkt dat de jaarlijkse inflatie voor energie in 2022 gemiddeld 20 % bedroeg.
De situatie verschilt echter van lidstaat tot lidstaat, met een piek van 65 % in Italië.
Economische prognose lente 2023: Eurostat.