18.8.2023
EL
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
C 293/11
3.
Γενικές παρατηρήσεις 3.1.
Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η κύρια αιτία της κρίσης ήταν η υψηλή εξάρτηση της ΕΕ από τα ρωσικά αποθέματα φυσικού αερίου και συνιστά να καθοριστεί ένα μακρόπνοο όραμα, το οποίο θα μειώσει την ενεργειακή εξάρτηση της ΕΕ από τρίτες χώρες· σε αυτό περιλαμβάνεται επίσης η ανεξαρτησία όσον αφορά τις καθαρές τεχνολογίες.
Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι όλα τα ενωσιακά και εθνικά μέτρα πρέπει να παρέχουν κίνητρα για αυτή τη στρατηγική στροφή ώστε να διασφαλιστεί η στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης.
3.2. Η ΕΟΚΕ έχει πλήρη επίγνωση του γεγονότος ότι η κύρια προτεραιότητα είναι να αντιμετωπιστούν όχι μόνο οι συνέπειες, αλλά κυρίως οι λόγοι και τα αίτια της κρίσης, και είναι έτοιμη να συζητήσει και να προτείνει λύσεις.
Για τις λύσεις αυτές απαιτείται σταδιακή απομάκρυνση από τα μέτρα έκτακτης ανάγκης σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις συμβατές με την αγορά και τεκμηριωμένες, βασιζόμενες σε βιώσιμες και εφικτές στρατηγικές έννοιες.
Οι ανωτέρω στρατηγικές έννοιες πρέπει να επιτυγχάνουν ισορροπία μεταξύ των προτεραιοτήτων τους, των χρηματοδοτικών τους πηγών (δημόσιων και ιδιωτικών) και του θεσμικού περιβάλλοντος και των διοικητικών συνθηκών (άδειες, συμμόρφωση με την ενωσιακή και την εθνική νομοθεσία), και να βασίζονται σε επαρκή δημόσια στήριξη.
3.3. Τα μέτρα εξοικονόμησης ενέργειας που έλαβαν τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις συνέβαλαν στην αποτροπή κάθε σοβαρού κινδύνου ελλείψεων σε ενέργεια.
Ωστόσο, δεν θα πρέπει να παραβλέπεται το γεγονός ότι ορισμένες εξοικονομήσεις οφείλονται απλώς και μόνον στη διακοπή των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων.
Στις πλέον ευάλωτες στην κρίση βιομηχανίες περιλαμβάνονται λογικά οι πλέον ενεργοβόρες βιομηχανίες (χημική βιομηχανία, παραγωγοί λιπασμάτων, βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα).
Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στις χώρες αυτές όσον αφορά την ενεργειακή τους μετάβαση, καθώς και τον κίνδυνο αποβιομηχάνισης της ΕΕ (διαρροή άνθρακα). 3.4.
Η βάση της πράσινης μετάβασης είναι οι ισχυρές και διασυνδεδεμένες ενεργειακές υποδομές, οι οποίες έχουν λάβει ανεπαρκέστατες επενδύσεις τα τελευταία χρόνια.
Οι επενδύσεις και η αναβάθμιση των υποδομών θα διαδραματίσουν καίριο ρόλο κατά τα επόμενα έτη.
Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό οι νέοι κανόνες να μεταφέρουν ένα σαφές και μακροπρόθεσμο μήνυμα στους επενδυτές.
Ωστόσο, η ικανότητα των ΜΜΕ να επενδύσουν στην ενεργειακή μετάβαση ήταν πολύ περιορισμένη από τότε που ξέσπασε η αρχική κρίση (COVID-19).
Οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να σέβονται τους στόχους της ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ όσον αφορά την πράσινη μετάβαση, την ανθεκτικότητα και την κοινωνική ευημερία, καθώς και τις τεράστιες διαφορές μεταξύ των δομών ενεργειακού μείγματος συγκεκριμένων κρατών μελών.
Η κρίση είχε σοβαρό αντίκτυπο στην επενδυτική ασφάλεια. 3.5.
Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι οι βασικές μεταρρυθμιστικές απαιτήσεις περιλαμβάνουν πρωτίστως την επικαιροποίηση του σχεδιασμού της αγοράς ενέργειας ώστε να καταστεί δυνατή η βιώσιμη πράσινη μετάβαση.
Η ΕΟΚΕ καλεί τους συννομοθέτες να καταλήξουν σε συναίνεση σχετικά με τις κύριες κατηγορίες σχεδιασμού της αγοράς, επηρεάζοντας άμεσα τη μελλοντική επενδυτική τάση στον εν λόγω τομέα, συμπεριλαμβανομένων των εξής: μακροπρόθεσμες συμβάσεις· μέσα στήριξης και παροχής κινήτρων για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας· ένα μοντέλο που θα αποτελεί τη βάση για τον υπολογισμό της τιμής της ενέργειας και το ζήτημα της συνολικής ευελιξίας. 3.6.
H Πράσινη Συμφωνία της ΕΕ, η οποία συμπληρώνεται από την πρωτοβουλία REPowerEU, διαθέτει το δυναμικό για ετήσιες επενδύσεις συνολικού ύψους περίπου 350 δισεκατ.
ευρώ έως το τέλος της δεκαετίας (πάνω από το 2 % του ετήσιου ΑΕγχΠ της ΕΕ).
Οι βραχυπρόθεσμες επενδυτικές προβλέψεις της ΕΕ παραμένουν σημαντικά ασθενέστερες.
Αυτό απαιτεί κινητοποίηση πρόσθετων χρηματοδοτικών πόρων για την κάλυψη των επενδυτικών αναγκών προτεραιότητας.
Αυτά τα είδη επενδύσεων θα μπορούσαν να αποτελέσουν το έναυσμα για μια πιο ισχυρή οικονομική ανάκαμψη της ΕΕ και για πρόσθετες επενδύσεις σε υποδομές, ψηφιοποίηση των ενεργειακών δικτύων, ικανότητες διασύνδεσης και αποθήκευσης.
3.7. Η ΕΟΚΕ έχει πλήρη επίγνωση του γεγονότος ότι για τη διαδικασία αυτή απαιτούνται τεράστιες χρηματοδοτικές πηγές.
Η πράσινη μετάβαση δεν θα είναι δυνατή χωρίς επενδύσεις στην έρευνα, την καινοτομία, τις υποδομές και τα άτομα που θα πρέπει να είναι κατάλληλα προετοιμασμένα μέσω της εκπαίδευσης, της αναβάθμισης των δεξιοτήτων και της επανειδίκευσης.
Παρά τα μεγάλα ποσά που διοχετεύονται στο πλαίσιο των νέων προγραμμάτων χρηματοδότησης της ΕΕ για τον σκοπό αυτό, οι εθνικές δημόσιες και ιδιωτικές πηγές είναι απολύτως απαραίτητες για την υλοποίηση αυτού του στόχου.
Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη για απλή, αποτελεσματική και εύκολη πρόσβαση σε χρηματοδότηση και ζητεί καινοτόμες μεθόδους για τη συμμετοχή ιδιωτικών κεφαλαίων μέσω χρηματοδοτικών μέσων.
Η ΕΟΚΕ λαμβάνει επίσης υπόψη τον διευρυμένο ρόλο της στήριξης και της χρηματοδότησης των κρατικών ενισχύσεων για στοχευμένο σκοπό, αλλά συνιστά τη διασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού στην ΕΕ. 3.8.
Οι κυβερνήσεις της ΕΕ δέσμευσαν και διέθεσαν 758 δισεκατ.
ευρώ για τη θωράκιση νοικοκυριών και επιχειρήσεων από τον Σεπτέμβριο του 2021 έως τον Ιανουάριο του 2023.
Μόνο το ένα τρίτο των δημοσιονομικών παρεμβάσεων που εφαρμόστηκαν από τα κράτη μέλη στόχευε σε ευάλωτες κατηγορίες.
Με γνώμονα τις συστάσεις της ΕΚΤ (Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα), η ΕΟΚΕ προτείνει τη θέσπιση ενός κριτηρίου «πράσινου τριπλού Τ», ώστε οι μελλοντικές παρεμβάσεις να είναι προσαρμοσμένες, στοχευμένες και ανθεκτικές στη μετάβαση.
Τα μη στοχευμένα μέτρα για τις τιμές ορίστηκαν επίσης από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) ως καθορίζοντα τους όρους για μια παρατεταμένη περίοδο υψηλότερου πληθωρισμού μακροπρόθεσμα.
Η καθυστέρηση της σταδιακής κατάργησής τους θα μπορούσε να υπονομεύσει την ικανότητα της ΕΚΤ να επιτύχει τους μεσοπρόθεσμους στόχους της, οδηγώντας σε αυστηρότερη νομισματική πολιτική για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από ό, τι θα ήταν επιθυμητό.