C 264/20
PL
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
27.7.2023
Dominująca praktyka koncentruje się na monitorowaniu i ocenie procesów określonych w politykach przystosowywa­ nia się do zmiany klimatu, odpowiadając na pytanie „jakie podejmuje się działania?”.
Aby jednak uzyskać pełny obraz ogól­ nej skuteczności i efektywności polityki przystosowywania się do zmiany klimatu, coraz ważniejsze staje się zrozumienie skutków i wyników tych procesów i powiązanych działań w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu dzięki odpo­ wiedzi na pytanie „jakie mają znaczenie dla naszej podatności na zagrożenia i ryzyka?”.
Skupienie się na skutkach i wyni­ kach polityk przystosowywania się do zmiany klimatu może również pomóc w określeniu, czy strategia lub plan są wystar­ czająco ambitne, aby znacząco przyczynić się do budowania odporności i zbadania pojawiających się problemów, które wymagają większej uwagi w przyszłości.
W przeciwieństwie do dominującej praktyki monitorować i oceniać należy nie tylko fizyczne, ale także społeczne skutki i wyniki działań w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu, w tym ich rozkład w różnych grupach społecznych.
Jest to ważne dla zapewnienia, aby działania w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu były ukierun­ kowane i wspierały narażone społeczności i nie miały niezamierzonych skutków w postaci pogłębiania lub tworzenia nowych nierówności.
Etap 5.a.
Określenie celu i przeznaczenia monitorowania i oceny Przykład 5: „Mückenatlas”: projekt z zakresu nauki obywatelskiej dotyczący monitorowania komarów w Niemczech Czynniki choroby przenoszone na zwierzęta i ludzi przez ukąszenia komarów trafiły na pierwsze strony gazet w całej UE w związku z odnotowaniem przypadków dengi, chikungunyi i wirusa Zachodniego Nilu, zwłaszcza w południowej Europie.
Rozprzestrzenianie się gatunków komarów przenoszących te patogeny wywołujące choroby (takie jak wirusy, bakterie i pasożyty, które mogą powodować choroby) udokumentowano jednak również w krajach UE położonych dalej na północ, w tym w Niemczech.
Za jeden z czynników przyczyniających się do tego rozprzestrzeniania uznano zmianę klimatu.
Aby przeciwdziałać potencjalnym zagrożeniom dla zdrowia, należy połączyć środki nadzoru, zapo­ biegania i ograniczania.
Niemiecki „Mückenatlas” („atlas komarów”) jest przykładem tego, w jaki sposób projekt z zakresu nauki obywatelskiej może nie tylko przyczyniać się do badań, ale także uzupełniać tradycyjne metody moni­ torowania, aby funkcjonować jako system wczesnego ostrzegania.
W projekt zaangażowane są osoby, które dostar­ czają próbki komarów, które są następnie identyfikowane i wykorzystywane do badań przez ekspertów.
„Mückenatlas” przyczynia się zatem do poszerzenia wiedzy na temat rodzimych i inwazyjnych gatunków komarów oraz powiązanych z nimi chorób w Niemczech i ma na celu stworzenie bazy informacji dla decydentów i naukowców, która ma służyć do oceny przyszłych zagrożeń.
Pierwszym etapem opracowywania systemu monitorowania i oceny jest określenie jego celu i przeznaczenia, ponieważ decyzja ta ma konsekwencje dla koordynacji i organizacji pracy.
Monitorowanie i ocena mogą służyć wielu celom, z których najważniejszym jest śledzenie postępów i wyników polityki przystosowywania się do zmiany klimatu w celu zapewnienia podstaw i usprawniania procesu kształtowania polityki.
Dobrze jest skoncentrować się nie tylko na samej strategii lub planie przystosowania się do zmiany klimatu, ale także na odpowiednich politykach sektorowych.
W tym względzie pierwszym krokiem jest sprawdzenie, czy i w jakim stopniu w politykach sektorowych uwzględnia się przystosowanie się do zmiany klimatu.
Drugim krokiem jest regularne monitoro­ wanie działań związanych z przystosowaniem się do zmiany klimatu, które określono już w politykach sektorowych.
Drugorzędnym celem monitorowania i oceny może być zwiększenie odpowiedzialności w ramach administracji publicz­ nej, poprawa bazy wiedzy, uczenie się dostosowywania trwających lub przyszłych procesów lub zwiększanie świadomości na temat potrzeby przystosowania się do zmiany klimatu.
Etap 5.b.
Podjęcie decyzji, kogo zaangażować w proces Podjęcie decyzji, kto ponosi ogólną odpowiedzialność za monitorowanie, sprawozdawczość i ocenę, wyjaśnienie ról róż­ nych podmiotów i ustanowienie mechanizmów koordynacji wertykalnej i horyzontalnej z różnymi podmiotami w różnych sektorach i na różnych szczeblach administracyjnych ma zasadnicze znaczenie dla skutecznego monitorowania, sprawoz­ dawczości i oceny.