C 264/6
-
EL
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
27.7.2023
Συμμετοχή του περιφερειακού και τοπικού επιπέδου διακυβέρνησης
Η φράση «παγκόσμια σκέψη, τοπική δράση» γίνεται ακόμη πιο σημαντική στο πλαίσιο της εξέτασης στρατηγικών και σχεδίων προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή.
Οι τοπικές και περιφερειακές διοικητικές αρχές αποτελούν βασικούς μοχλούς προσαρμογής, δεδομένου ότι πολλές παρεμβάσεις στον τομέα της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή λαμβάνουν χώρα σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο και, ως εκ τούτου, εξαρτώνται από τις συνθήκες του εκάστοτε πλαισίου.
Οι αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην προαγωγή της συμμετοχής του κοινού και της δράσης σε τοπικό επίπεδο, μέσω της ενημέρωσης των πολιτών σχετικά με τα οφέλη της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή για την περιοχή τους.
Επιπλέον, οι αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης έχουν στη διάθεσή τους σημαντικό όγκο πληροφοριών καίριας σημασίας σχετικά με πιθανά, ειδικά για την περιοχή, μέτρα προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή τα οποία είναι βιώσιμα στην περιοχή τους.
Συνεπώς, η διυπηρεσιακή ειδική ομάδα προσαρμογής θα πρέπει να διασφαλίσει ουσιαστικές ανταλλαγές με τις αρχές του υποεθνικού επιπέδου διακυβέρνησης προκειμένου να αξιοποιηθεί η εμπειρογνωσία της στη χάραξη πολιτικής για την προσαρμογή και να υποστηριχθούν οι δραστηριότητες σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο σύμφωνα με την εθνική πολιτική προσαρμογής.
Ιδιαίτερη έμφαση θα πρέπει να δοθεί στον τρόπο διασφάλισης της συμμετοχής του περιφερειακού και τοπικού επιπέδου διακυβέρνησης.
Για παράδειγμα, μέσω της προσέγγισης περιφερειακών ενώσεων ή διαπεριφερειακών δικτύων αρχών τοπικής αυτοδιοίκησης όπως το Σύμφωνο των Δημάρχων, βάσει του οποίου 11 000 αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης και περιφερειακές αρχές που εκπροσωπούν 341 εκατομμύρια πολίτες προετοιμάζουν τις κοινότητές τους όσον αφορά τον τρόπο διαβίωσης με τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής.
-
Προσδιορισμός και συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών
Η κλιματική αλλαγή θα προκαλέσει αβεβαιότητα και θα έχει συνέπειες σε ολόκληρη την κοινωνία και, ως εκ τούτου, είναι ιδιαίτερα σημαντικό η διυπηρεσιακή ειδική ομάδα να προσδιορίσει όλες τις σχετικές ομάδες ενδιαφερόμενων μερών, συμπεριλαμ­ βανομένων των οργανώσεων των κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών, των οποίων η συμμετοχή είναι αναγκαία για να διαμορφωθούν αξιόπιστα μέτρα προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή.
Η συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών θα αυξήσει την ποιότητα της διαδικασίας λήψης αποφάσεων όσον αφορά την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή διασφαλίζοντας την οικειοποίηση της διαδικασίας από τα ενδιαφερόμενα μέρη.
Η εν λόγω συμμετοχή με τη σειρά της θα βελτιώσει τη συνολική ποιότητα της στρατηγικής ή του σχεδίου προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή που θα δημιουργήσει η διυπηρεσιακή ειδική ομάδα.
Η διαδικασία προσδιορισμού των ομάδων ενδιαφερόμενων μερών μπορεί να διευκολυνθεί μέσω της διάκρισης μεταξύ δύο ομάδων ενδιαφερόμενων μερών, δηλ. μεταξύ των φορέων αλλαγής και εκείνων που ενδέχεται να πληγούν από την κλιματική αλλαγή: — Μία ομάδα ενδιαφερόμενων μερών είναι πιθανοί φορείς αλλαγής που μπορούν να συμβάλουν στις προσπάθειες των εθνικών και/ή περιφερειακών/τοπικών διοικητικών αρχών μέσω της παροχής πρόσθετων πληροφοριών, πόρων ή ικανοτήτων.
Τα ενδιαφερόμενα μέρη που εμπίπτουν στην εν λόγω κατηγορία είναι ερευνητικά ιδρύματα που παρέχουν ή ενισχύουν βάσεις γνώσεων σχετικά με την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, ο ιδιωτικός τομέας που παρέχει πολύτιμες πληροφορίες σχετικά με τη βελτίωση της προσαρμογής των πολιτικών προσαρμογής ή χρηματοδότηση, διασυνοριακοί φορείς που διευκολύνουν την κατανόηση των διασυνοριακών εδαφών και μεθοριακών περιοχών και μη κυβερνητικές οργανώσεις, ιδίως δε οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, που βοηθούν στην διευκόλυνση της κατανόησης των εδαφών, στην εφαρμογή μέτρων προσαρμογής και τη γνωστοποίηση της ανάγκης η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή να προάγει την αλλαγή σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. — Μια άλλη ομάδα ενδιαφερόμενων μερών που πρέπει να συμπεριληφθεί στη διαδικασία προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή είναι τα ενδιαφερόμενα μέρη που αντιμετωπίζουν υψηλή πιθανότητα να πληγούν από την κλιματική αλλαγή.
Πρόκειται κυρίως για ευπαθείς κοινότητες (ενδεικτικά, άτομα που διατρέχουν κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού, άτομα με αναπηρία, ηλικιωμένοι και άτομα με προϋπάρχουσες παθήσεις, έγκυες γυναίκες, εκτοπισθέντες, κοινωνικά περιθωριο­ ποιημένα άτομα, εκτιθέμενοι εργαζόμενοι και παιδιά) ή υπερασπιστές και ομάδες συμφερόντων που εκπροσωπούν τις εν λόγω ευπαθείς κοινότητες, οι οποίες, διαφορετικά, θα αποκλείονταν από τη διαδικασία συμμετοχής.
Η άνιση έκθεση και η ευπάθεια στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής των διαφόρων περιφερειών και κοινωνικοοικονομικών ομάδων επιδεινώνει τις προϋπάρχουσες ανισότητες και ευπάθειες.
Συνεπώς, είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί μια δίκαιη μετάβαση που μειώνει τις άνισες επιβαρύνσεις από κλιματικούς κινδύνους και διασφαλίζει τη δίκαιη κατανομή των οφελών της προσαρμογής.
Ο εννοιολογικός διαχωρισμός των εν λόγω δύο ομάδων ενδιαφερόμενων μερών αποσκοπεί στο να διασφαλιστεί η επαρκής κάλυψη υπό όλα τα αναγκαία πρίσματα, ενώ, ταυτόχρονα, θα πρέπει να αναγνωρίζεται και να συνεκτιμάται η μεταξύ τους επικάλυψη.
Με άλλα λόγια, τα ενδιαφερόμενα μέρη που είναι ιδιαίτερα ευπαθή στην κλιματική αλλαγή μπορούν επίσης να είναι πιθανοί παράγοντες αλλαγής, παρά το γεγονός ότι, από ορισμένες απόψεις, οι πόροι τους είναι περιορισμένοι.
Ενδέχεται, ακόμη, να διαθέτουν πόρους, εκ των οποίων οι πλέον προφανείς είναι πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο βιώνονται οι ευπάθειες στην κλιματική αλλαγή και την πιθανή αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων, οι οποίοι είναι λιγότερο κατανοητοί από τα ενδιαφερόμενα μέρη που δεν είναι στη δική τους θέση.
Επιπλέον, οι διαφορές ως προς τις συμπεριφορές και τις στάσεις των φύλων όσον αφορά την κλιματική αλλαγή (5) τονίζουν επίσης την ανάγκη να διασφαλιστεί η ισόρροπη συμμετοχή ανδρών και γυναικών (5) Για παράδειγμα, στη βιβλιογραφία αναφέρεται ότι οι άνδρες τείνουν να ανησυχούν λιγότερο από τις γυναίκες για την κλιματική αλλαγή στις πλουσιότερες χώρες.
Βλ. π.χ., Bush και Clayton (2023).