20.6.2023
EL
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
C 217/21
Περίληψη της γνωμοδότησης του Ευρωπαίου Επόπτη Προστασίας Δεδομένων σχετικά με την εντολή διαπραγμάτευσης για τη σύναψη διεθνούς συμφωνίας που επιτρέπει την ανταλλαγή δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα μεταξύ της Ευρωπόλ και των αρχών επιβολής του νόμου της Βολιβίας (2023/C 217/09) (Το πλήρες κείμενο της παρούσας γνωμοδότησης είναι διαθέσιμο στην αγγλική, γαλλική και γερμανική γλώσσα στον διαδικτυακό τόπο του ΕΕΠΔ https://edps.europa.eu)
Στις 9 Μαρτίου 2023 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε σύσταση για απόφαση του Συμβουλίου με την οποία εγκρίνεται η έναρξη διαπραγματεύσεων για συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Πολυεθνοτικού Κράτους της Βολιβίας σχετικά με την ανταλλαγή δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα μεταξύ του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Συνεργασία στον Τομέα της Επιβολής του Νόμου (Ευρωπόλ) και των βολιβιανών αρχών που είναι αρμόδιες για την καταπολέμηση του σοβαρού εγκλήματος και της τρομοκρατίας (1) (εφεξής «η σύσταση»).
Στόχος της πρότασης είναι η έναρξη διαπραγματεύσεων με τη Βολιβία με σκοπό την υπογραφή και τη σύναψη διεθνούς συμφωνίας που θα επιτρέπει την ανταλλαγή δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα μεταξύ της Ευρωπόλ και των αρχών της Βολιβίας που είναι αρμόδιες για την καταπολέμηση του σοβαρού εγκλήματος και της τρομοκρατίας.
Το παράρτημα της σύστασης καθορίζει τις διαπραγματευτικές οδηγίες του Συμβουλίου προς την Επιτροπή, δηλαδή τους στόχους που η τελευταία θα πρέπει να επιδιώκει να επιτύχει εξ ονόματος της ΕΕ κατά την πορεία των διαπραγματεύσεων.
Οι διαβιβάσεις δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα στο πλαίσιο των ποινικών ερευνών τα οποία υπόκεινται σε περαιτέρω επεξεργασία από την Ευρωπόλ για τη συλλογή στοιχείων ενδέχεται να έχουν σημαντικό αντίκτυπο στις ζωές των ενδιαφερόμενων προσώπων.
Για αυτό τον λόγο, η διεθνής συμφωνία θα πρέπει να διασφαλίζει ότι οι περιορισμοί των δικαιωμάτων προστασίας της ιδιωτικής ζωής και των δεδομένων ως προς την καταπολέμηση των σοβαρών μορφών εγκλήματος και της τρομοκρατίας ισχύουν μόνο όταν είναι απολύτως απαραίτητο.
Ο ΕΕΠΔ σημειώνει με ικανοποίηση ότι η Επιτροπή έχει θεσπίσει μέχρι σήμερα, με βάση επίσης ορισμένες από τις συστάσεις των προηγούμενων γνωμοδοτήσεων του ΕΕΠΔ επί του θέματος, ένα καλά διαρθρωμένο σύνολο στόχων (διαπραγματευτικές οδηγίες) που βασίζονται σε θεμελιώδεις αρχές προστασίας των δεδομένων.
Η Επιτροπή επιδιώκει να επιτύχει τους στόχους αυτούς εξ ονόματος της ΕΕ κατά τη διάρκεια των διεθνών διαπραγματεύσεων για τη σύναψη συμφωνιών οι οποίες επιτρέπουν την ανταλλαγή δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα μεταξύ της Ευρωπόλ και των αρχών επιβολής του νόμου τρίτων χωρών.
Σύμφωνα με τα ανωτέρω, οι συστάσεις στην παρούσα γνωμοδότηση αποσκοπούν στην αποσαφήνιση και, κατά περίπτωση, στην περαιτέρω ανάπτυξη των εγγυήσεων και των ελέγχων που θα περιληφθούν στις μελλοντικές συμφωνίες σε σχέση με την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα μεταξύ της ΕΕ και της Βολιβίας.
Στο πλαίσιο αυτό, ο ΕΕΠΔ συνιστά η μελλοντική συμφωνία να περιλαμβάνει ρητά τον κατάλογο των ποινικών αδικημάτων για τα οποία θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί ανταλλαγή δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, να προβλέπει την περιοδική επανεξέταση της ανάγκης αποθήκευσης των διαβιβαζόμενων δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, καθώς και άλλα κατάλληλα μέτρα που διασφαλίζουν την τήρηση των προθεσμιών, να παρέχει πρόσθετες εγγυήσεις όσον αφορά τη διαβίβαση ειδικών κατηγοριών δεδομένων, να διασφαλίζει ότι δεν θα προβλέπεται καμία αυτοματοποιημένη λήψη αποφάσεων βάσει των δεδομένων που έχουν ληφθεί στο πλαίσιο της συμφωνίας, χωρίς τη δυνατότητα αποτελεσματικής και ουσιαστικής ανθρώπινης παρέμβασης, και να προβλέπει σαφείς και λεπτομερείς κανόνες σχετικά με τις πληροφορίες που θα πρέπει να τίθενται στη διάθεση των υποκειμένων των δεδομένων.
Ο ΕΕΠΔ υπενθυμίζει ότι, σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 3 του Χάρτη, ο έλεγχος από ανεξάρτητη αρχή αποτελεί ουσιώδες στοιχείο του δικαιώματος προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.
Ως εκ τούτου, ο ΕΕΠΔ συνιστά στην Επιτροπή να δώσει ιδιαίτερη προσοχή κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων στην εποπτεία από ανεξάρτητους δημόσιους φορείς αρμόδιους για την προστασία των δεδομένων με ουσιαστικές εξουσίες έναντι των αρχών επιβολής του νόμου και άλλων αρμόδιων αρχών της Βολιβίας που θα χρησιμοποιούν τα διαβιβαζόμενα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα.
Επιπλέον, προκειμένου να διασφαλιστεί η ορθή εφαρμογή της συμφωνίας, ο ΕΕΠΔ προτείνει επίσης στα συμβαλλόμενα μέρη να ανταλλάσσουν σε τακτική βάση πληροφορίες σχετικά με την άσκηση των δικαιωμάτων από τα υποκείμενα των δεδομένων, καθώς και συναφείς πληροφορίες για τη χρήση των μηχανισμών εποπτείας και προσφυγής που σχετίζονται με την εφαρμογή της συμφωνίας.
(1) COM(2023) 130 final.