26.5.2023
NL
Publicatieblad van de Europese Unie
C 185/39
CONCLUSIES VAN DE RAAD OVER BEDREIGDE EN ONTHEEMDE KUNSTENAARS (2023/C 185/09)
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
ONDERKENNENDE 1.
het belang van creatieve en culturele rechten, zoals verankerd in zowel mondiale (1) als regionale (2) mensenrechtenin­ strumenten, ten behoeve van het behoud van menselijke waardigheid, culturele diversiteit, pluralisme, democratie en de intrinsieke waarde van cultuur;
2.
het werk van internationale organisaties op het gebied van de vrijheid van artistieke expressie, zoals Unesco – in wier Verdrag van 2005 wordt erkend dat er maatregelen moeten worden genomen om de diversiteit van cultuuruitingen te beschermen, met name in situaties waarin cultuuruitingen kunnen worden bedreigd door de mogelijkheid van uitsterven of ernstige belemmering (3) – en de Raad van Europa (4), en dan met name zijn Manifesto on the Freedom of Expression of the Arts and Culture in the Digital Era (“Manifest over de vrijheid van artistieke en culturele expressie in het digitale tijdperk”);
3.
de conclusies van de Europese Raad van 15 december 2022 en 9 februari 2023, waarin de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne opnieuw met klem wordt veroordeeld, de volledige steun van de Unie voor de onafhankelijkheid, soevereiniteit en territoriale integriteit van Oekraïne binnen zijn internationaal erkende grenzen andermaal wordt bevestigd (5), en de toezegging wordt herhaald om de steun aan ontheemden op te voeren (6);
4.
de resolutie van het Europees Parlement over culturele solidariteit met Oekraïne, waarin uiting wordt gegeven aan oprechte solidariteit met kunstenaars (7), aangezien kunst en cultuur een fundamentele rol zullen spelen bij het herstel en de wederopbouw van Oekraïne, en met name waardering wordt uitgesproken voor het optreden van de Oekraïense uitvoerende en scheppende kunstenaars die verzet hebben geboden tegen de Russische invasie door hun kunst te beoefenen (8);
5.
het EU-werkplan voor cultuur 2023-2026 (9), dat verschillende acties (10) bevat met betrekking tot het onderwerp bedreigde (11) en ontheemde kunstenaars.
OVERWEGEND HETGEEN VOLGT 6.
kunstenaars spelen wereldwijd een belangrijke rol in het leven, de ontwikkeling en de veerkracht van samenlevingen en individuen, en zij moeten dit kunnen doen met behoud van hun creativiteit en vrijheid van expressie;
7.
daarom moet aan kunstenaars overeenkomstig de bestaande regelgeving bescherming worden geboden tegen bedreigingen en schendingen van welke aard en vorm dan ook waardoor zij vanwege hun artistieke werk gevaar lopen;
(1) Onder meer artikel 27 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, die in 2023 haar 75-jarig bestaan viert, of artikel 15 van het Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten.
(2) Onder meer het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie.
(3) Unesco-Verdrag van 2005 betreffende de bescherming en de bevordering van de diversiteit van cultuuruitingen.
(4) Op basis van het Europees Verdrag voor de rechten van de mens (EVRM) heeft de Raad van Europa bijvoorbeeld een verslag over artistieke vrijheid gepubliceerd en het Manifest over de vrijheid van artistieke en culturele expressie in het digitale tijdperk uitgebracht, waarin onder meer wordt gesteld dat beperkingen van de vrijheid van expressie en artistieke vrijheid gevolgen hebben voor de hele samenleving, aangezien haar pluriformiteit en de vitaliteit van het democratische proces haar hierdoor worden ontnomen.
(5) Doc.
EUCO 34/22.
(6) Doc.
EUCO 1/23.
(7) Zie bijlage II voor de definitie van “kunstenaars”.
(8) Resolutie van het Europees Parlement van 20 oktober 2022 over culturele solidariteit met Oekraïne en een gemeenschappelijk noodresponsmechanisme voor cultureel herstel in Europa (2022/2759(RSP)) (9) Resolutie van de Raad over het EU-werkplan voor cultuur 2023-2026 (PB C 466 van 7.12.2022, blz. 1).
(10) Bijvoorbeeld op het gebied van artistieke vrijheid, het behoud van cultureel erfgoed en de versterking van de lokale culturele en creatieve sectoren in Oekraïne, en de rol van cultuur en culturele professionals bij de bevordering en verdediging van de democratie en de mensenrechten in een kwetsbare context.
(11) Zie bijlage II voor de definitie van “bedreigde kunstenaars”.