C 184/94
NL
Publicatieblad van de Europese Unie
25.5.2023
elektriciteitsnetten daadwerkelijk stimuleert.
Tegelijkertijd moeten flexibiliteitsmarkten worden ontwikkeld om flexibele consumptie, opwekking en prosumptie op basis van digitale technologieën aantrekkelijk te maken. 1.5.
Meer dan zes jaar na de presentatie van het pakket schone energie spelen zowel energiegemeenschappen als collectief zelfverbruik nog steeds een kleine rol in de Europese energiesystemen.
De Europese Commissie heeft tot nu toe het bestaan van belemmeringen voor deze vormen van energieopwekking en -verbruik genegeerd.
De Europeanen moeten prikkels krijgen die hen er uiteindelijk van overtuigen en motiveren al hun energiegerelateerde activiteiten te digitaliseren.
In veel gevallen is ook een duidelijk wettelijk en administratief recht nodig.
Het EESC roept de Commissie en de lidstaten op om overeenkomstige initiatieven te ontwikkelen, met inbegrip van rechtstreekse steun om energiegemeenschappen en collectieve prosumenten in staat te stellen hun volledige potentieel te ontwikkelen, waarbij deze vormen van opwekking en verbruik, met name op het gebied van voorzieningszekerheid, een cruciaal onderdeel van het systeem moeten worden.
Anders zullen digitale instrumenten geen verschil maken. 1.6.
Het EESC wijst er nogmaals op dat een klimaatneutrale, gedecentraliseerde en gedigitaliseerde energievoorzie­ ningsstructuur met de juiste aanpak aanzienlijke positieve gevolgen kan hebben voor de werkgelegenheid en de economie, met name de regionale economieën (2).
In de huidige crisis heeft de Europese Unie behoefte aan een algemene aanpak van het energiebeleid waarin de specifieke energie- en klimaatgerelateerde problemen worden gecombineerd met de doelstellingen van het sociale en regionale cohesiebeleid. 1.7.
Het EESC merkt echter op dat een veranderingsbeleid alleen succesvol kan zijn als het rekening houdt met de verschillende sociale dynamieken die bij de transitie een rol spelen en deze in zijn strategieën en maatregelen in aanmerking neemt.
Wij moeten de rol van actieve consumenten bij de digitalisering versterken en hen aanmoedigen en het recht verlenen zoveel mogelijk slimme oplossingen te gebruiken, omdat zij de efficiëntie en de prestaties van de interne energiemarkt kunnen verbeteren.
Tegelijkertijd moet er rekening worden gehouden met distributiesysteembeheerders om de voorzieningszekerheid te waarborgen.
De instrumenten moeten gebruiksvriendelijk zijn en er moet aandacht worden besteed aan kwetsbare groepen en mensen met een handicap.
Een beleid voor een rechtvaardige transitie en een actieve politieke sturing van de veranderingen is dan ook onontbeerlijk.
Als de sociale dimensie bij de uitvoering wordt verwaarloosd, dreigt de transformatie op maatschappelijke weerstand te stuiten en daardoor te mislukken. 1.8.
Wat het toekomstige ontwerp van energiesystemen en -infrastructuur betreft, heeft het EESC er herhaaldelijk op gewezen dat alle consumenten actief moeten worden betrokken bij de ontwikkeling van slimme energiesystemen en dat er stimulansen moeten komen om het maatschappelijk middenveld te laten deelnemen aan de energietransitie.
“Lokale en regionale innovatoren verbinden”, zoals de Commissie in punt 7.3 vermeldt, is van groot belang.
Collectieve actie zoals samenwerking tussen slimme steden en gemeenschappen kan de beste en meest betaalbare oplossingen creëren die een regio nodig heeft. 1.9.
Het digitale beleid en het energiebeleid van de EU vormen nu al een leidraad voor de digitalisering van de energiesector, aangezien thema’s zoals de interoperabiliteit van data, energievoorzieningszekerheid, cyberbeveiliging, privacy en bescherming van de consument niet aan de markt alleen kunnen worden overgelaten en een correcte realisatie ervan van cruciaal belang is.
In dit verband wijst het EESC erop dat schendingen van privacy en misbruik van data met alle middelen moeten worden voorkomen.
Dit omvat niet alleen technische voorzorgsmaatregelen, maar ook de verantwoordelijkheid voor en het toezicht op deze dataruimte door overheidsinstanties die onderworpen zijn aan politieke en democratische controle.
Tegelijkertijd dient bijzondere aandacht uit te gaan naar de bescherming van gegevens over kritieke infrastructuur. 1.10.
De Commissie stelt in haar mededeling dat het van essentieel belang is dat de digitalisering het reeds op de interne elektriciteitsmarkt bestaande kader voor consumentenbescherming niet ondermijnt.
Het EESC neemt hier kennis van en voegt eraan toe dat de consumentenrechten op de energiemarkt moeten worden aangepast en verbeterd.
Consumenten mag niet worden benadeeld of te veel betalen.
Zij moeten kunnen profiteren van digitale instrumenten die, indien correct ontwikkeld, kunnen bijdragen tot een betere consumentenbescherming. 1.11.
Voor alle initiatieven is het belangrijk dat consumenten thuis over een slimme meter beschikken.
Dit is in veel lidstaten nog steeds niet het geval en derhalve moeten er dringend meer inspanningen worden geleverd om op grotere schaal slimme meters in te voeren als fundamentele voorwaarde voor de meeste digitale oplossingen in de energiesector, met name voor de elektriciteitsvoorziening en, in mindere mate, voor de gasvoorziening.
De lidstaten die slimme meters nog niet volledig hebben uitgerold, moeten dit versnellen en hun nationale doelstellingen met betrekking tot deze uitrol aanscherpen.
Uit internationaal onderzoek blijkt dat de uitrol van slimme meters het meest doeltreffend is wanneer de netbeheerders verantwoording moeten afleggen.
Slimme meters moeten worden beschouwd als een integraal onderdeel van het elektriciteitsnet.
(2)
PB C 367 van 10.10.2018, blz.
1.