C 184/96
NL
Publicatieblad van de Europese Unie
25.5.2023
2.6.
In een steeds meer gedigitaliseerd energiesysteem met gedecentraliseerde opwekking, transmissie en distributie van energie en meer digitaal verbonden apparaten in woningen, neemt het risico van spionage, cybercriminaliteit en uitval van apparatuur in verband met energieverbruik toe.
Derhalve stelt de Commissie goed gecoördineerde cyberbeveiligingsmaat­ regelen voor om de algemene weerbaarheid van het systeem te versterken. 2.7.
Het actieplan geeft aan dat hiervoor zowel maatregelen op middellange en lange termijn als een governancekader nodig zijn.
De Commissie legt uit dat belangengroepen, bedrijven en internationale partners hierbij betrokken zullen zijn en merkt op dat de beperkte overheidsmiddelen slim moet worden gebruikt en dat er meer particuliere investeringen nodig zijn.
3.
Algemene opmerkingen 3.1.
In haar actieplan gaat de Commissie terecht in op het enorme potentieel van digitale technologieën om de flexibiliteit van het elektriciteitssysteem te vergroten.
Het EESC steunt deze doelstellingen en is ingenomen met de meeste van de in het actieplan voorgestelde maatregelen.
Het EESC heeft met name het verband tussen de energietransitie en de digitale transformatie al duidelijk gemaakt door te wijzen op de voordelen van digitalisering op het gebied van energiebesparing, vermindering van de energie-intensiteit en een beter beheer van de energie-infrastructuur.
Hoewel de optimistische toon van het actieplan inspirerend is, neigt de Commissie er echter toe voorbij te gaan aan het feit dat de fysieke realiteit heel anders is dan de praktijkvoorbeelden van digitalisering die in het actieplan worden genoemd. 3.2.
De belangrijkste uitdagingen voor de energiesector zijn volgens het EESC de volgende: de energiebronnen van Europa diversifiëren, de afhankelijkheid van ingevoerde energie verminderen, zorgen voor een geïntegreerde interne energiemarkt, de energie-efficiëntie verbeteren, het energienet snel uitbreiden, de voorzieningszekerheid garanderen, de economie koolstofvrij maken, de uitstoot verminderen, overschakelen op een koolstofarme economie met koolstofarme en schone energietechnologieën, opvoeren en massaal uitbreiden van hernieuwbare energie om de klimaatdoelstellingen te halen, onderzoek en onderwijs op dit gebied bevorderen, zorgen voor een rechtvaardige transitie en de sociale dimensie van energie ondersteunen, zoals het terugdringen van energiearmoede.
Digitalisering van het energiesysteem vormt hiervoor de basis en kan helpen al deze belangrijke uitdagingen aan te gaan. 3.3.
Hoewel zowel de strategische aanpak als de specifieke maatregelen van het actieplan in de goede richting wijzen, verzuimt de Commissie het actieplan te integreren in het algemene energiebeleid.
Een tunnelvisie die alleen gericht is op digitalisering en geen aandacht heeft voor het algemene kader zal niet de voordelen opleveren die in het actieplan terecht worden toegelicht. 3.4.
Het voorstel van de Commissie schetst een beeld van een ideale staat die voortbouwt op een goed ontwikkeld energiesysteem (bijvoorbeeld transmissie- en distributienet) en dit digitaliseert.
In Europa moeten echter eerst transmissieen distributienetten worden ontwikkeld voordat complexe digitale technologie kan worden ontwikkeld.
We digitaliseren tevergeefs als intelligent beheerde energie niet via energietransmissienetwerken kan worden doorgegeven.
Bovendien wordt een enorme hoeveelheid energie verspild aan transmissie- en distributienetten.
De kosten van groene stroom die niet kan worden gebruikt of getransporteerd en die moet worden ingeperkt, bedroegen meer dan 2 miljard EUR vóór de energiecrisis en ook nu nog meer dan 12 miljard EUR tijdens de energiecrisis in grote landen als Duitsland.
Dit economische verlies zal vele malen groter worden tenzij de elektriciteitsnetten en de systeemcompatibele opslagcapaciteit snel worden uitgebreid en er tegelijkertijd betere manieren worden gevonden om elektriciteit direct ter plaatse te gebruiken.
Digitalisering op dit gebied kan een rol spelen bij het opsporen van deze verliezen en het gebruik van de aldus gegenereerde data bij de ontwikkeling van netwerken. 3.5.
Het klopt dat er aanzienlijke investeringen in de energie-infrastructuur nodig zijn om de netten slim te maken.
Het is klopt ook dat veel lidstaten dergelijke investeringen niet stimuleren omdat hun regelgeving duidelijk gericht is op kapitaaluitgaven (capex), terwijl het bij investeringen in digitalisering vooral om exploitatiekosten (opex) gaat.
Coördinatie van en toezicht op dergelijke investeringen en de daarmee samenhangende vooruitgang zullen niet volstaan.
Het EESC verzoekt de Europese Commissie om de ideeën achter de “bevordering van investeringen in digitale elektriciteitsinfra­ structuur” op te nemen in een wijziging van artikel 58 van Richtlijn (EU) 2019/944 betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit, zodat er een regelgevingskader komt dat investeringen in de digitalisering van elektriciteitsnetten daadwerkelijk stimuleert. 3.6.
De Europese Commissie wijst er terecht op dat digitale instrumenten een belangrijke rol spelen bij de ontwikkeling van regelingen voor collectief zelfverbruik en energiegemeenschappen.
Zowel begeleiding als het geplande experimenteer­ platform kunnen helpen, maar zijn niet de belangrijkste aspecten.
Meer dan vijf jaar na de presentatie van het pakket schone energie spelen zowel energiegemeenschappen als collectief zelfverbruik nog steeds een kleine rol in de Europese energiesystemen.
In veel gevallen zijn de belangrijkste redenen hiervoor aanzienlijke bureaucratische belemmeringen en een gebrek aan informatie bij consumenten en producenten.
De Europese Commissie heeft tot nu toe het bestaan van deze belemmeringen genegeerd.
De Europeanen moeten prikkels krijgen die hen er uiteindelijk van overtuigen en motiveren al