25.5.2023
MT
Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea
C 184/111
3.5 L-utenti tal-fertilizzanti, u b’mod partikolari l-bdiewa li jipproduċu prodotti mir-raba’ li jinħadem u minn kultivazzjoni mħallta u dawk li jispeċjalizzaw fit-trobbija tal-bhejjem, li jirrappreżentaw 62 % tal-ispejjeż tal-fertilizzanti tal-UE u 69 % tal-konsum tan-nitroġenu fl-UE (3), intlaqtu ħażin ħafna mill-kriżi attwali.
Dawn qed jiffaċċjaw nuqqasijiet ta’ fluss tal-flus biex jixtru fertilizzanti qabel il-ħsad tal-għelejjel, kif ukoll pressjoni tal-prezz nett, peress li l-prezzijiet ogħla għall-prodotti agrikoli jistgħu ma jikkumpensawx l-effett ta’ żieda fil-prezzijiet għall-fertilizzanti u inputs oħra (4) tal-azjendi agrikoli.
Għalhekk, biex jaffaċċjaw il-kriżi jista’ jkun meħtieġ appoġġ immirat għall-utenti tal-fertilizzanti, kif stabbilit fil-verżjoni emendata tal-Qafas Temporanju tal-UE ta’ Għajnuna mill-Istat għall-kriżijiet.
3.6 Madankollu, hemm restrizzjonijiet baġitarji qawwija u kompetizzjoni fil-prijoritajiet għall-finanzjament ta’ tali appoġġ mir-riżerva għall-agrikoltura tal-UE li tammonta għal EUR 450 miljun għas-sena finanzjarja 2023.
Il-finanzjament ta’ tali azzjonijiet permezz ta’ pjani strateġiċi nazzjonali tal-PAK lanqas ma hija għażla tajba, peress li dawn għadhom kif ġew approvati u jeħtieġu żmien twil biex jiġu emendati.
Min-naħa l-oħra, l-użu tal-għajnuna mill-Istat jinvolvi restrizzjonijiet baġitarji nazzjonali, kif ukoll ir-riskju ta’ distorsjonijiet tal-kompetizzjoni sinifikanti bejn il-bdiewa minn Stati Membri differenti.
Dan joħroġ mill-fatt li sa issa tliet Stati Membri biss implimentaw skemi ta’ għajnuna ddedikati għax-xiri ta’ fertilizzanti mill-bdiewa, b’baġit totali ta’ EUR 855 miljun.
3.7 Il-KESE jqis li l-miżuri korrettivi li jtejbu l-funzjonament tas-suq tal-fertilizzanti tal-UE huma għalhekk aktar rakkomandabbli u aktar kosteffettivi għall-kontribwenti.
Tali miżuri temporanji ta’ emerġenza għandhom ikunu mmirati kemm lejn il-provvista tal-fertilizzanti kif ukoll lejn il-prezzijiet fl-Ewropa permezz ta’ faċilitazzjoni tal-importazzjonijiet u l-kompetizzjoni.
Xi kumpaniji tal-fertilizzanti qed iżidu l-profitt tagħhom bi proporzjon kbir: hemm bżonn jingħata messaġġ pożittiv u strateġiku favur din l-industrija jekk irridu li dawn ikunu mezz biex ninvestu fil-fabbriki Ewropej u nsaħħu l-livell ta’ awtonomija tagħna, li hija l-prezz tal-indipendenza tagħna.
3.8 B’segwitu għall-Proposta tal-Kummissjoni Ewropea tas-17 ta’ Lulju 2022, ir-Regolament tal-Kunsill (UE) 2022/2465 tat-12 ta’ Diċembru 2022 (5) jipprevedi sospensjoni temporanja tat-tariffi tal-importazzjoni għall-urea u l-ammonijaka (ħlief mir-Russja u l-Belarussja).
Il-KESE jilqa’ din id-deċiżjoni, peress li minbarra l-imsieħba li diġà jibbenefikaw minn ftehimiet ta’ kummerċ ħieles mal-UE (bħall-pajjiżi tal-Afrika ta’ Fuq), sorsi ewlenin oħra ta’ provvista għandhom jiġu affettwati b’mod pożittiv minn tali sospensjoni (bħall-Istati Uniti, il-pajjiżi tal-Asja Ċentrali u tal-Golf Għarbi).
Madankollu, ir-Regolament daħal fis-seħħ tard wisq biex ikun effettiv għall-istaġun 2022/2023, peress li l-biċċa l-kbira tal-importazzjonijiet tal-urea ġew ikkonsenjati jew ordnati bi prezzijiet m’għola s-smewwiet, u l-Kunsill illimita s-sospensjoni temporanja tiegħu għal perjodu ta’ sitt xhur minflok għas-sentejn previsti.
Il-KESE jirrakkomanda lill-Kummissjoni u lill-Kunsill jestendu r-Regolament għall-istaġun li jmiss u għall-fertilizzanti kollha bbażati fuq in-nitroġenu u l-fosforu, peress li dan jippromovi d-disponibbiltà permezz tad-diversifikazzjoni tal-provvista kif ukoll itaffi l-prezzijiet tal-fertilizzanti fis-suq intern tal-UE.
3.9 Għandhom jiġu implimentati wkoll b’mod urġenti miżuri oħra fl-oqsma tal-loġistika u r-regolamentazzjoni biex jiġi indirizzat il-funzjonament tas-suq tal-fertilizzanti minerali tal-UE, inkluż billi (i) il-bdiewa u d-distributuri tal-fertilizzanti jiġu inċentivati jixtru minn qabel u jimmaniġġjaw ir-riskji tal-prezzijiet; (ii) il-loġistika tal-importazzjoni fil-portijiet tiġi ffaċilitata għall-bastimenti tal-fertilizzanti u għat-trasport bit-triq bit-trakkijiet; (iii) jiġu unifikati l-interpretazzjonijiet nazzjonali rigward il-fornituri tal-fertilizzanti fid-dawl tas-sanzjonijiet fil-konfront tar-Russja; (iv) jiġu awtorizzati flessibbiltajiet temporanji fir-Regolamenti tal-UE inkluż ir-Regolament REACH, il-leġiżlazzjoni dwar it-trasport, u r-Regolament dwar il-prodotti tal-fertilizzanti.
3.10 Il-Kummissjoni Ewropea, wara l-proposti tekniċi taċ-Ċentru Konġunt tar-Riċerka tagħha (6), għandha tipproponi malajr miżuri leġiżlattivi li jippermettu l-użu sikur ta’ demel proċessat f’livelli ogħla mil-limitu stabbilit għal żoni vulnerabbli għan-nitrati skont id-Direttiva dwar in-Nitrati (RENURE), u li jippermettu livell akbar ta’ sostituzzjoni ta’ fertilizzanti sintetiċi.
Sakemm jiddaħħal dan il-limitu l-ġdid, il-KESE jirrakkomanda li l-limitu massimu attwali ta’ 170 kg ta’ nitroġenu organiku għal kull ettaru fis-sena jkun applikabbli għall-bdiewa kollha fl-UE.
Azzjonijiet domestiċi fuq terminu medju 3.11 Kif imsemmi fir-Rapport ta’ Prospettiva Strateġika tiegħu tal-2022 (7), il-KESE jirrakkomanda li titnaqqas id-dipendenza tal-UE mill-importazzjonijiet tal-għalf, tal-fertilizzanti u ta’ inputs oħra, u jipproponi definizzjoni ta’ awtonomija strateġika miftuħa li tapplika għal sistemi tal-ikel ibbażati fuq il-produzzjoni tal-ikel, il-forza tax-xogħol u l-kummerċ ġust, bil-għan ġenerali li tiġi żgurata s-sigurtà tal-ikel għaċ-ċittadini kollha tal-UE permezz ta’ provvista tal-ikel tajba għas-saħħa, sostenibbli, reżiljenti u ġusta.
(3) (4) (5) (6) (7)
Sors: FADN, 2017 Bħala referenza, il-prezz għan-nitrat tal-ammonju fi Franza f’Novembru 2022 kien 203 % ogħla mil-livell ta’ Jannar 2021.
Min-naħa l-oħra, il-prezz tal-qamħ għat-tħin żdied b’45 % fl-istess perjodu.
Sors: La Dépêche Le Petit Meunier.
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/MT/TXT/HTML/?uri=CELEX:32022R2465 (ĠU L 322, 16.12.2022, p. 81).
https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC121636.
https://www.eesc.europa.eu/mt/our-work/opinions-information-reports/opinions/strategic-foresight-report-2022 (ara ĠU, p. 45).