C 184/66
EL
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
25.5.2023
— του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου που προσφέρει ένα πλαίσιο για τη σχετική παρακολούθηση των δραστηριοτήτων συντονισμού των πολιτικών βάσει του πλαισίου συγκριτικής αξιολόγησης της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας του Συμβουλίου· — των συμπερασμάτων του Συμβουλίου του 2020 σχετικά με την ενίσχυση της προστασίας του ελάχιστου εισοδήματος κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19 και μετέπειτα, με τα κράτη μέλη να καλούνται να αναθεωρήσουν τα εθνικά τους συστήματα ελάχιστου εισοδήματος (3)· — των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση 2022. 3.
Γενικές παρατηρήσεις 3.1.
Η φτώχεια είναι πολυδιάστατη και εκδηλώνεται σε όλους τους τομείς της ζωής.
Η φτώχεια αντικατοπτρίζει τις αποτυχίες των συστημάτων να ανακατανείμουν τους πόρους και τις ευκαιρίες με δίκαιο και ισότιμο τρόπο.
Συνεπώς, ένα σύστημα ελάχιστου εισοδήματος αποτελεί απαραίτητη, αν και ανεπαρκή, προϋπόθεση για μια αξιοπρεπή ζωή και βιώσιμη έξοδο από τη φτώχεια.
Η φτώχεια διασταυρώνεται με άλλες μορφές κοινωνικής αδικίας.
Το φύλο και οι φυλετικές ανισότητες επιδεινώνουν τον κίνδυνο φτώχειας, ενώ η φτώχεια αυξάνει τον κίνδυνο αποκλεισμού και διακρίσεων που εκδηλώνονται ιδιαίτερα όσον αφορά την υγεία, την εκπαίδευση και την κατάρτιση και την έκθεση σε οικονομική εξάρτηση και βία. 3.2.
Η ΕΟΚΕ επικροτεί το περιεχόμενο της σύστασης, ιδίως την εφαρμογή ρεαλιστικών και επαρκών κριτηρίων για το επίπεδο και την προσβασιμότητα του ελάχιστου εισοδήματος, τη νόμιμη εγγύησή του και το σύστημα υποβολής εκθέσεων, την περαιτέρω αναγνώριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή της ανάγκης για μια ενεργό κοινωνική πολιτική σε επίπεδο ΕΕ και επιπλέον ενέργειες για την καταπολέμηση της φτώχειας σε ολόκληρη την ΕΕ.
Η σύσταση αποτελεί ένα βήμα προς την εφαρμογή της αρχής 14 του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, σύμφωνα με την οποία «κάθε άνθρωπος που δεν διαθέτει επαρκείς πόρους έχει δικαίωμα σε επαρκείς παροχές ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος οι οποίες διασφαλίζουν αξιοπρεπή διαβίωση σε όλα τα στάδια της ζωής». 3.3.
Μετά την παράνομη και βάρβαρη επίθεση της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, το τρέχον πλαίσιο για την πολιτική συμφωνία του Συμβουλίου είναι ακόμη πιο απαιτητικό, δεδομένης της απότομης αύξησης στις τιμές της ενέργειας και του υψηλού ποσοστού πληθωρισμού που επηρεάζει τα νοικοκυριά, ιδίως τις οικογένειες με χαμηλό εισόδημα.
Στο πλαίσιο των τάσεων μείζονος σημασίας όπως η παγκοσμιοποίηση, η ψηφιακή και η πράσινη μετάβαση και η δημογραφική αλλαγή, οι ευρωπαϊκές αγορές εργασίας βρίσκονται σε διαδικασία σημαντικών μεταβάσεων.
Τα συστήματα ελάχιστου εισοδήματος διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην παροχή στήριξης και κινήτρων για την (επαν)ένταξη των ατόμων στην αγορά εργασίας. 3.4.
Υπάρχει ανάγκη για μια προσέγγιση για όλους, βασισμένη στα δικαιώματα για ένα επαρκές ελάχιστο εισόδημα, που δεν αφήνει κανέναν στο περιθώριο, δεν έχει υπερβολικά περιοριστικά κριτήρια, βασίζεται σε διαφανείς και μη εισάγουσες διακρίσεις απαιτήσεις και μετριέται με ακρίβεια ώστε να διασφαλίζεται η αποτελεσματικότητά της.
Μια κοινωνία χωρίς αποκλεισμούς θα πρέπει να εξυπηρετεί όλους τους τομείς της κοινωνίας, και τα κράτη μέλη θα πρέπει να θεσπίσουν ισχυρούς μηχανισμούς εποπτείας για την παρακολούθηση του ελάχιστου εισοδήματος και της αξιοποίησής του χωρίς περαιτέρω καθυστερήσεις. 3.5.
Τα αποτελεσματικά συστήματα ελάχιστου εισοδήματος μπορούν να συμβάλουν στη διασφάλιση του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, να διασφαλίσουν ότι τα άτομα έχουν αξιοπρεπή διαβίωση, να βοηθήσουν τα άτομα ώστε να παραμείνουν ενεργά και ενταγμένα στην κοινωνία και να συμβάλουν στην ένταξη των ατόμων σε βιώσιμη και ποιοτική απασχόληση.
Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης τη σημασία των συστημάτων ελάχιστου εισοδήματος για τους αυτοαπασχολούμενους στην Ευρώπη, οι οποίοι θα πρέπει να δικαιούνται την ίδια στήριξη και παροχές, όπως οι άλλες ομάδες. 3.6.
Η αντιμετώπιση της φτώχειας και των εισοδηματικών ανισοτήτων είναι σημαντική όχι μόνο για λόγους δικαιοσύνης αλλά και για τη στήριξη της οικονομικής ανάπτυξης.
Όπως ορίζεται στην έκθεση του ΟΟΣΑ του 2021 (4), οι αποτελεσματικά σχεδιασμένες φορολογικές πολιτικές μπορούν να υποστηρίξουν τη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη και να διευθετήσουν την κατανομή του εισοδήματος και του πλούτου.
Η ανάπτυξη χωρίς αποκλεισμούς. στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να στοχεύει στον δίκαιο χαρακτήρα της κατανομής των ωφελειών της οικονομικής ανάπτυξης, καθώς και στην προώθηση αγορών εργασίας χωρίς αποκλεισμούς.
Η συνολική σταθεροποιητική επίδραση των συστημάτων ελάχιστου εισοδήματος για την οικονομία θα πρέπει να επισημανθεί στο πλαίσιο αυτό. 3.7.
Τα συστήματα ελάχιστου εισοδήματος θα πρέπει να αποτελούν μέρος των εθνικών στρατηγικών καταπολέμησης της φτώχειας, οι οποίες ενσωματώνουν με αποτελεσματικό τρόπο μέτρα για την επίτευξη δίκαιων μισθών και αξιοπρεπούς εργασίας, την πρόσβαση σε οικονομικά προσιτές και ποιοτικές βασικές υπηρεσίες, την πρόσβαση σε βασική κοινωνική ασφάλιση και επαρκή εισοδηματική στήριξη, τις ανθρωποκεντρικές κοινωνικές υπηρεσίες και τις πολιτικές ενεργού ένταξης.
3.8. Η ΕΟΚΕ τονίζει τον στόχο για μια πανευρωπαϊκή μεθοδολογία με την υποστήριξη μιας ευρωπαϊκής ανάλυσης που θα βοηθήσει τα κράτη μέλη να καθορίσουν την επάρκεια του ελάχιστου εισοδήματος μέσω κατάλληλης μεθόδου, όπως του συμφωνημένου δείκτη κινδύνου φτώχειας της ΕΕ, που ισοδυναμεί με το 60 % του διαθέσιμου εισοδήματος και/ή στηρίζεται από προϋπολογισμό αναφοράς (που περιλαμβάνει τα τρόφιμα, τη στέγαση, την ύδρευση, τον ηλεκτρισμό, τη θέρμανση, τις τηλεπικοινωνίες, την υγεία, τις μεταφορές, τις δραστηριότητες αναψυχής και τις πολιτιστικές δραστηριότητες).
(3)
(4)
Η ΕΟΚΕ έχει εξετάσει το θέμα του ελάχιστου εισοδήματος στις εξής γνωμοδοτήσεις της: Για μία ευρωπαϊκή οδηγία πλαίσιο σχετικά με τη θέσπιση ελάχιστου εισοδήματος (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) ΕΕ C 190 της 5.6.2019, σ.
1· Αξιοπρεπείς κατώτατοι μισθοί σε ολόκληρη την Ευρώπη (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου/Συμβουλίου) (europa.eu) — σημεία 1.6, 3.3.7, ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ.
159· Ελάχιστο ευρωπαϊκό εισόδημα και δείκτες φτώχειας (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) (europa.eu), ΕΕ C 170 της 5.6.2014, σ.
23. ΟΟΣΑ (2021): Tax and fiscal policies after the COVID-19 crisis (Φορολογικές και δημοσιονομικές πολιτικές μετά την κρίση της COVID-19).