C 184/112
EL
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
25.5.2023
3.12.
Όσον αφορά τα λιπάσματα, η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι, ενώ πρέπει να αναληφθούν άμεσα δράσεις έκτακτης ανάγκης, πρέπει επίσης να εφαρμοστούν μακροπρόθεσμα μέτρα προκειμένου να βελτιστοποιηθεί η εξάρτηση της ευρωπαϊκής γεωργίας από τα εισαγόμενα ανόργανα λιπάσματα, με παράλληλη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος της λίπανσης των καλλιεργειών στην Ευρώπη.
Στόχος τους θα πρέπει να είναι: i) η βελτιστοποίηση της συνολικής χρήσης λιπασμάτων μέσω της ενίσχυσης της αποδοτικής χρήσης των θρεπτικών στοιχείων των φυτών, με αποτέλεσμα τη μείωση των απωλειών· ii) η μερική υποκατάσταση των συνθετικών λιπασμάτων με μεγαλύτερη χρήση ανακυκλωμένης ζωικής κοπριάς και άλλων απορριμάτων τροφίμων· iii) η βελτίωση της αυτάρκειας της Ευρώπης στην παραγωγή λιπασμάτων.
Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η γεωργία βρίσκεται σε μεταβατικό στάδιο και θα συνεχίσει, μαζί με την αγροοικολογία και τη συντηρητική γεωργία, να βελτιώνεται. 3.13.
Η βελτίωση της αποδοτικής χρήσης των θρεπτικών στοιχείων των φυτών είναι απαραίτητη για τη μείωση της κατανάλωσης λιπασμάτων, καθώς και των απωλειών θρεπτικών ουσιών στο νερό και στον αέρα.
Με τον τρόπο αυτόν θα είναι δυνατή η μείωση της χρήσης λιπασμάτων χωρίς να επηρεάζεται ο όγκος παραγωγής.
Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσω βελτιωμένων πρακτικών λίπανσης, συμπεριλαμβανομένων της χρήσης καλλιεργειών εδαφοκάλυψης, της επιλογής λιπασμάτων (ώστε να προτιμώνται τα αζωτούχα λιπάσματα όπως αυτά με βάση τα νιτρικά άλατα, και η χρήση αναστολέων ουρεάσης/νιτροποίησης), της χρήσης βιοδιεγερτών, καθώς και της γεωργίας ακριβείας, που επιτρέπει τη βέλτιστη εφαρμογή (τμηματική εφαρμογή, υπολογισμός ισοζυγίου θρεπτικών στοιχείων, ανάλυση εδάφους και φυτών, αισθητήρες φυτών, εργαλεία υποστήριξης της λήψης αποφάσεων).
3.14. Η βελτίωση των φυτών είναι επίσης καίριας σημασίας για την αποδοτική χρήση των θρεπτικών στοιχείων, καθώς οι βελτιωμένες ποικιλίες μπορούν να απορροφούν λιγότερα θρεπτικά συστατικά, ιδίως άζωτο, για την ίδια ποσότητα συγκομιδής.
Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει να αναπτυχθούν καινοτόμες τεχνολογίες και σπόροι, ώστε να είναι πάντα δυνατόν να παρέχονται λύσεις στους αγρότες με περιορισμένα υφιστάμενα εργαλεία (8).
3.15. Η υποκατάσταση καλλιεργειών με υψηλές απαιτήσεις σε θρεπτικά στοιχεία, όπως τα σιτηρά, η ελαιοκράμβη και τα ζαχαρότευτλα, με φυτά με χαμηλότερες ανάγκες σε θρεπτικά στοιχεία, όπως ο ηλίανθος (9) και τα ψυχανθή, είναι μια τάση που οι γεωργοί ξεκίνησαν να υιοθετούν από μόνοι τους από την περίοδο 2021-2022 (10).
Ωστόσο, αυτό θα πρέπει να εξεταστεί με προσοχή σε ένα πλαίσιο δημόσιας πολιτικής καθώς, δεδομένων των αντίστοιχων αποδόσεων σε ξηρή ουσία και της συμβολής σε πρωτεΐνες ανά εκτάριο, μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να διαταράξει τις γεωργικές αγορές και να θέσει σε κίνδυνο την επισιτιστική ασφάλεια. 3.16.
Η μερική υποκατάσταση των ανόργανων λιπασμάτων με οργανικά λιπάσματα παραγόμενα από ανακυκλωμένη ζωική κοπριά και άλλα οργανικά απόβλητα επίσης αποτελεί συναφή μεσοπρόθεσμο στόχο στην ΕΕ (11).
Αυτό θα προσφέρει οφέλη για τα εδάφη (υψηλότερη περιεκτικότητα σε οργανικές ουσίες) και το κλίμα (χαμηλότερες εκπομπές από την παραγωγή συνθετικών αζωτούχων λιπασμάτων), ενώ θα μειώσει επίσης την εξάρτηση από τις εισαγωγές.
Ωστόσο, οι δυνατότητες της ζωικής κοπριάς δεν θα πρέπει να υπερεκτιμούνται, καθώς το μεγαλύτερο μέρος της έχει ήδη ανακυκλωθεί, ενώ οι διαθέσιμοι πόροι είναι γεωγραφικά περιορισμένοι (περιφέρειες με διαρθρωτικό πλεόνασμα κοπριάς) και συνεπάγονται σημαντικό κόστος κινητοποίησης, επεξεργασίας και μεταφοράς.
Τα θρεπτικά στοιχεία από τα ανθρώπινα απόβλητα ως επί το πλείστον δεν διασπείρονται στα καλλιεργήσιμα εδάφη, ενώ αντιπροσωπεύουν δυναμικό 2 δισεκατομμυρίων χιλιογράμμων αζώτου (12).
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει επίσης να ενθαρρύνει την ανάπτυξη τεχνικών για την ανάκτηση θρεπτικών στοιχείων από φύκη και από την ιλύ καθαρισμού λυμάτων και την ασφαλή τους χρήση στη γεωργία. 3.17.
Όσον αφορά τα αζωτούχα λιπάσματα, η προώθηση εναλλακτικών, μη ορυκτών τρόπων παραγωγής αμμωνίας αποτελεί εξαιρετικά σημαντικό μακροπρόθεσμο στόχο, καθώς αυτό θα μείωνε την εξάρτηση της ΕΕ από το αέριο αλλά και το αποτύπωμα άνθρακά της.
Το ανανεώσιμο υδρογόνο που παράγεται με ηλεκτρόλυση νερού (με τη χρήση ανανεώσιμης ηλεκτρικής ενέργειας) βρίσκεται σε πιλοτικό βιομηχανικό στάδιο, ενώ η μεθανιοποίηση των γεωργικών υποπροϊόντων και των οργανικών αποβλήτων μπορεί να παράγει τόσο βιομεθάνιο για την παραγωγή αμμωνίας όσο και χώνευμα που μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως οργανικό λίπασμα.
Ωστόσο, παρά την τρέχουσα υψηλή τιμή της αγοράς για την αμμωνία ορυκτής προέλευσης, οι ανανεώσιμες εναλλακτικές λύσεις απέχουν πολύ από το να είναι ανταγωνιστικές και θα απαιτήσουν χρόνο, τεχνολογική ωρίμαση και ενδεχομένως σημαντικές δημόσιες επιδοτήσεις προτού φτάσουν στο βιομηχανικό στάδιο. 3.18.
Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την εξαγγελία δημιουργίας ενός νέου παρατηρητηρίου της αγοράς λιπασμάτων, το οποίο θα συσταθεί το 2023, και τη διοργάνωση διαβουλεύσεων με τα ενδιαφερόμενα μέρη για τα λιπάσματα στο πλαίσιο της ομάδας εμπειρογνωμόνων του ευρωπαϊκού μηχανισμού ετοιμότητας και αντιμετώπισης κρίσεων επισιτιστικής ασφάλειας (EFSCM).
Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι οποιοδήποτε σημαντικό επίπεδο διαφάνειας στην αγορά λιπασμάτων της ΕΕ μπορεί να διασφαλιστεί μόνο με την τακτική δημοσίευση αντιπροσωπευτικών τιμών στην εγχώρια αγορά για ένα φάσμα λιπασμάτων αζώτου, φωσφόρου και καλίου, καθώς και με την ανάπτυξη δημόσιων στατιστικών για την κατανάλωση λιπασμάτων.
(8) (9) (10) (11) (12)
ΕΕ C 194 της 12.5.2022, σ. 72.
Οι εκτάσεις σποράς ηλίανθου στην ΕΕ αυξήθηκαν κατά 750 000 εκτάρια, ενώ οι εκτάσεις σιτηρών μειώθηκαν στον ίδιο βαθμό το 2022.
ΕΕ C 75 της 28.2.2023, σ. 88.
https://www.eesc.europa.eu/el/our-work/opinions-information-reports/information-reports/benefits-extensive-livestock-farmingand-organic-fertilizers-context-european-green-deal-egd-ir-information-report.
Εκτιμάται ότι ένα άτομο απεκκρίνει πάνω από 4 kg αζώτου ετησίως μέσω των ούρων του (Viskari et al., 2018 — https://www.frontiersin.
org/articles/10.3389/fsufs.2018.00032/full).