25.5.2023
EL
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
C 184/111
3.5.
Οι χρήστες λιπασμάτων, και ιδίως οι γεωργοί αροτραίων καλλιεργειών και οι ειδικοί των μεικτών εκμεταλλεύσεων και της κτηνοτροφίας, που αντιπροσωπεύουν το 62 % των δαπανών της ΕΕ για λιπάσματα και το 69 % της κατανάλωσης αζώτου στην ΕΕ (3), έχουν πληγεί σοβαρά από την τρέχουσα κρίση.
Αντιμετωπίζουν έλλειψη ρευστότητας για την αγορά λιπασμάτων πριν από τη συγκομιδή, καθώς και συμπίεση τιμής-κόστους, δεδομένου ότι οι υψηλότερες τιμές των γεωργικών προϊόντων ενδέχεται να μην αντισταθμίσουν τις επιπτώσεις των αυξημένων τιμών των λιπασμάτων και άλλων γεωργικών εισροών (4).
Ως εκ τούτου, η στοχευμένη στήριξη των χρηστών λιπασμάτων μπορεί να συμβάλει στην αντιμετώπιση της κρίσης, όπως καθίσταται δυνατό από το τροποποιημένο προσωρινό πλαίσιο κρίσης της ΕΕ για τη λήψη μέτρων κρατικής ενίσχυσης. 3.6.
Ωστόσο, υπάρχουν ισχυρά δημοσιονομικά όρια και αντικρουόμενες προτεραιότητες όσον αφορά τη χρηματοδοτική στήριξη με τη χρήση του γεωργικού αποθεματικού της ΕΕ ύψους 450 εκατ.
ευρώ για το οικονομικό έτος 2023.
Η χρηματοδότηση τέτοιων δράσεων μέσω των εθνικών στρατηγικών σχεδίων της ΚΓΠ επίσης δεν αποτελεί κατάλληλη επιλογή, δεδομένου ότι μόλις εγκρίθηκαν και απαιτούν μακρύ χρονικό διάστημα για την τροποποίησή τους.
Εναλλακτικά, η χρήση κρατικών ενισχύσεων αυξάνει τόσο τους εθνικούς δημοσιονομικούς περιορισμούς όσο και τον κίνδυνο σημαντικών στρεβλώσεων του ανταγωνισμού μεταξύ γεωργών από διαφορετικά κράτη μέλη.
Αυτό καταδεικνύεται από το γεγονός ότι, μέχρι στιγμής, μόνο τρία κράτη μέλη έχουν εφαρμόσει καθεστώτα ενισχύσεων για την αγορά λιπασμάτων από γεωργούς, συνολικού προϋπολογισμού 855 εκατ.
ευρώ. 3.7.
Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα διορθωτικά μέτρα για τη βελτίωση της λειτουργίας της αγοράς λιπασμάτων της ΕΕ είναι πιο ενδεδειγμένα και οικονομικά αποδοτικότερα για τους φορολογουμένους.
Τα εν λόγω έκτακτα και προσωρινά μέτρα θα πρέπει να στοχεύουν τόσο στον εφοδιασμό με λιπάσματα όσο και στις τιμές των λιπασμάτων στην Ευρώπη, μέσω της διευκόλυνσης των εισαγωγών και του ανταγωνισμού.
Ορισμένες εταιρείες λιπασμάτων καταγράφουν τεράστια αύξηση στα κέρδη τους: είναι αναγκαίο να δοθεί ένα θετικό και στρατηγικό μήνυμα υπέρ αυτού του βιομηχανικού κλάδου, εφόσον το ζητούμενο είναι οι εν λόγω εταιρείες να κάνουν χρήση αυτών των πόρων προκειμένου να επενδύσουν σε ευρωπαϊκά εργοστάσια και να αυξήσουν τον βαθμό αυτονομίας μας, όπερ συνιστά το τίμημα της ανεξαρτησίας μας. 3.8.
Σε συνέχεια της πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 17ης Ιουλίου 2022, ο κανονισμός (ΕΕ) 2022/2465 του Συμβουλίου της 12ης Δεκεμβρίου 2022 (5) προβλέπει την προσωρινή αναστολή των εισαγωγικών δασμών για την ουρία και την αμμωνία (εκτός των εισαγωγών από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία).
Η ΕΟΚΕ επικροτεί την απόφαση αυτή, λαμβάνοντας υπόψη ότι, εκτός από τους εταίρους που επωφελούνται ήδη από συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών με την ΕΕ (όπως οι χώρες της Βόρειας Αφρικής), άλλες σημαντικές πηγές εφοδιασμού θα πρέπει να επηρεαστούν θετικά από την εν λόγω αναστολή (όπως οι ΗΠΑ, οι χώρες της Κεντρικής Ασίας και του Αραβικού Κόλπου).
Ωστόσο, ο κανονισμός τέθηκε σε ισχύ πολύ αργά για να μπορεί να εφαρμοστεί κατά την περίοδο 2022-2023, δεδομένου ότι οι περισσότερες εισαγωγές ουρίας παραδόθηκαν ή παραγγέλθηκαν όταν οι τιμές ήταν στα ύψη, ενώ το Συμβούλιο περιόρισε την περίοδο ισχύος του στους έξι μήνες αντί των δύο ετών που προβλεπόταν αρχικά.
Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή και στο Συμβούλιο να παρατείνουν την ισχύ του κανονισμού για την επόμενη περίοδο και σε όλα τα αζωτούχα και φωσφορικά λιπάσματα, καθώς αυτό θα προωθήσει τη διαθεσιμότητα μέσω της διαφοροποίησης του εφοδιασμού και θα μειώσει τις εγχώριες τιμές των λιπασμάτων στην ΕΕ.
3.9. Θα πρέπει επίσης να εφαρμοστούν επειγόντως και άλλα μέτρα για την αντιμετώπιση της λειτουργίας της αγοράς ανόργανων λιπασμάτων της ΕΕ στους τομείς της εφοδιαστικής και της ρύθμισης, συμπεριλαμβανομένων i) της παροχής κινήτρων στους γεωργούς και στους διανομείς λιπασμάτων για την πραγματοποίηση έγκαιρων αγορών και τη διαχείριση των κινδύνων των τιμών· ii) της διευκόλυνσης της λιμενικής εφοδιαστικής εισαγωγών για τα πλοία μεταφοράς λιπασμάτων και τις εσωτερικές μεταφορές με φορτηγά· iii) της ενοποίησης των εθνικών ερμηνειών σχετικά με τους προμηθευτές λιπασμάτων όσον αφορά τις ρωσικές κυρώσεις· iv) της παροχής προσωρινής ευελιξίας στους κανονισμούς της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του κανονισμού REACH, της νομοθεσίας για τις μεταφορές και του κανονισμού για τα προϊόντα λίπανσης. 3.10.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ακολουθώντας τις τεχνικές προτάσεις του Κοινού Κέντρου Ερευνών της (6), θα πρέπει άμεσα να προτείνει νομοθετικά μέτρα τα οποία θα καθιστούν δυνατή την ασφαλή χρήση μεταποιημένης κοπριάς πάνω από το όριο που έχει καθοριστεί για τις ευπρόσβλητες από τη νιτρορύπανση ζώνες σύμφωνα με την οδηγία για τη νιτρορύπανση (RENURE), επιτρέποντας υψηλότερο επίπεδο υποκατάστασης των συνθετικών λιπασμάτων.
Εν αναμονή αυτού του νέου ορίου, η ΕΟΚΕ συνιστά το ισχύον ανώτατο όριο οργανικού αζώτου των 170 χιλιογράμμων/εκτάριο/έτος να είναι δεδομένο για όλους τους γεωργούς στην ΕΕ.
Μεσοπρόθεσμες εγχώριες δράσεις 3.11.
Όπως αναφέρεται στην έκθεση στρατηγικών προβλέψεων του 2022 (7), η ΕΟΚΕ συνιστά τη μείωση της εξάρτησης της ΕΕ από τις εισαγωγές ζωοτροφών, λιπασμάτων και άλλων εισροών, και προτείνει έναν ορισμό της ανοικτής στρατηγικής αυτονομίας για τα συστήματα τροφίμων με βάση την παραγωγή τροφίμων, το εργατικό δυναμικό και το δίκαιο εμπόριο — με πρωταρχικό στόχο τη διασφάλιση της επισιτιστικής ασφάλειας για όλους τους πολίτες της ΕΕ μέσω ενός υγιούς, βιώσιμου, ανθεκτικού και δίκαιου εφοδιασμού τροφίμων.
(3) (4) (5) (6) (7)
Πηγή: ΔΓΛΠ (Δίκτυο γεωργικής λογιστικής πληροφόρησης), 2017.
Ενδεικτικά, η τιμή του νιτρικού αμμωνίου στη Γαλλία τον Νοέμβριο 2022 ήταν κατά 203 % υψηλότερη από εκείνη του Ιανουαρίου 2021.
Αντιθέτως, η τιμή του σίτου αλευροποιίας κατά την ίδια περίοδο αυξήθηκε κατά 45 %.
Πηγή: Περιοδικό La Dépêche Le Petit Meunier.
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/HTML/?uri=CELEX:32022R2465 (ΕΕ L 322 της 16.12.2022, σ. 81).
https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC121636.
https://www.eesc.europa.eu/en/our-work/opinions-information-reports/opinions/strategic-foresight-report-2022 (βλ.
ΕΕ, σ.
45).