C 165/4
PL
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
10.5.2023
2.2 Powiązania z art. 8 dyrektywy (ocena stanu), art. 9 (określenie dobrego stanu środowiska), art. 10 (cele śro­ dowiskowe) i art. 13 (środki) Z analizy wynika, że większość programów monitorowania przedstawionych przez państwa członkowskie opracowano z myślą o ograniczeniu presji na środowisko morskie i u źródła (16).
Z tego względu w mniejszym stopniu nadawały się do pomiaru wpływu tych presji.
Co więcej, analiza ujawniła braki w programach monitorowania państw członkowskich.
Wydaje się, że większość tych braków wynika z nieustalenia na szczeblu unijnym lub regionalnym podejścia lub standar­ dów metodologicznych służących ocenie różnych kryteriów lub wskaźników.
Jeżeli chodzi o uwzględnienie kryteriów dobrego stanu środowiska (17), z analizy wynika, że programy monitorowania są często niekompletne, a w przypadku każdego wskaźnika występują znaczne różnice między państwami członkowskimi.
Programy monitorowania są jednak bardziej kompletne w przypadku, gdy kryteria określone w dyrektywie ramowej w sprawie strategii morskiej są zbieżne z wymogami określonymi w innych unijnych aktach prawnych.
Dotyczy to poło­ wów handlowych (wskaźnik 3) w ramach wspólnej polityki rybołówstwa lub eutrofizacji (wskaźnik 5) w ramach ramowej dyrektywy wodnej (2000/60/WE).
Potwierdza to brak wystarczająco konkretnego i skoordynowanego określenia dobrego stanu środowiska, co zostało już podkreślone w przeprowadzonej przez Komisję ocenie sprawozdań państw członkow­ skich dotyczących art. 8–10 (18).
W rzeczywistości mniej niż połowa państw członkowskich ustaliła progi ilościowe doty­ czące dobrego stanu środowiska, a mniej niż jedna czwarta państw członkowskich ustanowiła odpowiednie środki w celu określenia dobrego stanu środowiska w odniesieniu do wskaźników dotyczących różnorodności biologicznej, gatunków obcych, substancji zanieczyszczających i odpadów morskich.
W odniesieniu do wszystkich wskaźników znaczna liczba państw członkowskich wskazała, że monitorowanie nie jest jeszcze wystarczające, aby można było objąć nim ich własne cele środowiskowe.
W najnowszej ocenie Komisji dotyczącej celów państw członkowskich (19) wykazano już, że wciąż istnieje wiele braków w zakresie ustalania wspólnych celów, ponieważ są one określone w sposób dość ogólny.
Przykładowo tylko 30 % państw członkowskich wyznacza wymierne cele w zakresie eutrofizacji, a mniej niż 20 % robi to w odniesieniu do wszystkich pozostałych wskaźników.
Oznacza to, że nie wszystkie te cele można powiązać z konkretnymi działaniami w zakresie monitorowania.
W związku z tym pro­ gramy monitorowania nie mogą uwzględniać wszystkich tych celów.
Co więcej, programy monitorowania nie zapewniają wystarczających danych do oceny postępów za pomocą środ­ ków, pomimo zaleceń wydanych przez Komisję w 2017 r (20).
i 2018 r (21)..
Wiele państw członkowskich oświadczyło, że działania w zakresie monitorowania nie są jeszcze wystarczające, aby obejmowały postępy w realizacji środków oraz aby umożliwiały ocenę ich skuteczności.
Aby można było monitorować skuteczność, środki muszą być określone w odniesieniu do danego analizowanego wskaźnika i nie mogą być uniwersalne ani ogólnie związane ze skutkami działalności człowieka, jak to często ma miejsce obecnie.
Podsumowując, na podstawie przekazanych informacji trudno jest dokładnie ocenić powiązania z innymi obowiązkami sprawozdawczymi wynikającymi z dyrektywy ramowej w sprawie strategii morskiej (art. 8, 9, 10 i 13).
Wydaje się, że wciąż istnieją braki w zrozumieniu (i) które elementy/parametry powinny być monitorowane, aby umożliwić ocenę dobrego stanu środowiska; (ii) koncepcyjnych podejść do wyznaczania celów oraz (iii) jakie informacje należy przekazywać na potrzeby monitorowania związanego ze środkami.
Komisja pragnie zatem podkreślić, że konsekwentne i spójne monitorowanie będzie możliwe tylko wtedy, gdy cele będą wystarczająco szczegółowe i wyraźnie powiązane z konkretnym kryterium dobrego stanu środowiska.
Tylko wtedy moni­ torowanie będzie sprzyjać wdrażaniu art. 10 i pozwoli zmierzyć postępy w osiąganiu celów.
2.3 Zakres przestrzenny/czasowy i częstotliwość monitorowania Działania w zakresie monitorowania koncentrują się głównie na wodach przybrzeżnych, co sugeruje, że należy usprawnić monitorowanie na innych, niedostatecznie reprezentowanych obszarach, a mianowicie na obszarach znajdują­ cych się poza morzami terytorialnymi państw członkowskich, które są również objęte zakresem przepisów.
Komisja jest świadoma wyzwań i kosztów, jakie wiążą się z prowadzeniem działań w zakresie monitorowania na morzu.
W związku z tym zapewnia ukierunkowane wsparcie poprzez projekty finansowane z funduszy UE, takich jak Europejski Fundusz Morski, Rybacki i Akwakultury (EFMRA) i jego poprzednik Europejski Fundusz Morski i Rybacki (EFMR), finansowanie (16) Zob. analiza JRC, s. 95–118 i 175–177.
(17) Określonych w decyzji Komisji (UE) 2017/848.
(18) Uwzględniającej ocenę środowiska morskiego (art. 8), określenie dobrego stanu środowiska (art. 9) i cele środowiskowe (art. 10): C (2022) 1392 „Zawiadomienie Komisji na temat zaleceń dla poszczególnych państw członkowskich i regionów w odniesieniu do zaktualizowanych sprawozdań za 2018 r. dotyczących art. 8, 9 i 10 dyrektywy ramowej w sprawie strategii morskiej (2008/56/WE)” (19) Zob. przypis 18.
(20) COM(2017) 3 final.
(21) COM(2018) 562 final.