10.5.2023
MT
Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea
C 165/17
3.6.
Regoli speċifiċi dwar it-tikkettar Fir-rigward tal-kompożizzjoni tal-ħalib użat għall-produzzjoni tal-“Halloumi”, f’każijiet fejn tintuża taħlita ta’ ħalib, it-tipi differenti ta’ ħalib iridu jissemmew fuq it-tikketta, f’ordni dekrexxenti ta’ perċentwali.
4.
Definizzjoni fil-qosor taż-żona ġeografika Il-konfini amministrattivi tad-distretti ta’ Nicosia, Limassol, Larnaca, Famagusta, Paphos u Kyrenia.
5.
Rabta maż-żona ġeografika
5.1.
Speċifiċità taż-żona ġeografika Fatturi naturali: Ċipru għandu klima Mediterranja karatterizzata minn sjuf sħan u xotti u xtiewi ħfief u bix-xita.
It-terren tal-gżira għandu rwol importanti ħafna wkoll: il-muntanji jirċievu ammont relattivament għoli ta’ xita u jaffettwaw l-idroloġija u l-ambjent taż-żoni li qegħdin iktar fil-baxx, għaliex l-għadd kbir ta’ xmajriet jieħdu l-ilma min-nixxigħat għal diversi xhur wara li x-xita tkun waqfet.
Meta mqabbel mad-daqs tiegħu, Ċipru għandu waħda mill-iktar flori rikki fil-Mediterran, minħabba l-istruttura ġeoloġika tiegħu, il-klima, il-pożizzjoni ġeografika, il-baħar ta’ madwaru u l-konfigurazzjoni tal-art (Tsintidis et al., 2002).
Hemm 1 908 speċijiet differenti ta’ pjanti, li 140 minnhom huma endemiċi, jiġifieri jinsabu biss f’Ċipru (id-Dipartiment tal-Foresti, 2004).
Finalment, ir-razez lokali tal-annimali tal-ħalib f’Ċipru jinkludu n-nagħġa lokali ta’ denbha oħxon, li hija adattata sew għall-klima niexfa u t-temperaturi għoljin taż-żona, u l-mogħoż lokali Machaira u Pissouri.
In-nagħaġ Chios u l-mogħoż ta’ Damasku (introdotti fis-snin ħamsin u fis-snin tletin rispettivament) huma wkoll tipi ta’ razez lokali, għaliex il-karatteristiċi morfoloġiċi u tal-produzzjoni tagħhom inqatgħu minn dawk tal-popolazzjonijiet ta’ oriġini wara programm nazzjonali ta’ tnissil li ilu għal żmien twil.
Fatturi umani: ir-referenzi storiċi juru li l-produzzjoni tal-Halloumi f’Ċipru ilha magħrufa minn żmien il-qedem.
Il-Halloumi jissemma bħala “calumi” f’kodiċi li fih ħames manuskritti dwar l-istorja ta’ Ċipru li jinżamm fil-librerija talMużew Correr f’Venezja.
Dan imur lura għall-1554 u b’hekk jikkostitwixxi l-eqdem referenza bil-miktub għall-Halloumi li nstabet sa issa.
Aktar tard hemm ukoll referenzi għall-Halloumi, fost l-oħrajn minn Archimandrite Kyprianos fl-1788.
L-importanza tal-Halloumi fil-ħajja tan-nies lokali tista’ tidher ċara fl-arti (il-poeżija, il-letteratura) u fil-pożizzjoni li okkupa fil-wirjiet agrikoli (Lyssi, 1939).
Il-lista ta’ klassijiet u premji monetarji u l-kundizzjonijiet tad-dħul għall-Wirja Agrikola ta’ Lyssi, li ġiet ippubblikata kemm bil-Grieg kif ukoll bit-Tork, tinkludi l-prodotti li jistgħu jipparteċipaw filkompetizzjoni.
L-isem Tork għal “Halloumi” huwa “Hellim”.
Il-produtturi Ċiprijotti Torok tal-Halloumi jużaw iż-żewġ ismijiet għall-prodott tradizzjonali tagħna jew sempliċiment l-isem “Hellim”.
Hemm ħafna evidenza li ż-żewġ ismijiet “Halloumi” u “Hellim” jirreferu għall-istess prodott tradizzjonali Ċiprijott, li għalih jintużaw iż-żewġ ismijiet (il-gazzetta Halkin Sesi, 1959 u 1962 u l-ippakkjar tal-prodott għall-esportazzjoni li juri ż-żewġ ismijiet).
Ir-rabta mill-qrib bejn il-prodott u n-nies tal-gżira hija evidenti wkoll mill-fatt li llum il-ġurnata “Halloumas”, “Hallouma”, “Halloumakis” u “Halloumis” huma kunjomijiet Ċiprijotti komuni.
Sa mill-imgħoddi, il-Halloumi kien element importanti fid-dieta Ċiprijotta (Bevan, 1919; Pitcairn, 1934; Zigouris, 1952) u ssodisfa l-ħtiġijiet tal-familji Ċiprijotti matul is-sena kollha.
Il-Halloumi kien “il-ġobon Ċiprijott famuż, prodott b’mod speċjali”, wieħed mill-iktar oġġetti tal-ikel komuni u tajbin mal-ħobż f’kull dar Ċiprijotta, essenzjali għal kull familja tal-kampanja (Xioutas, 2001).
Apparti milli jittiekel lokalment, sa mill-imgħoddi l-Halloumi ġie esportat lejn diversi pajjiżi (Archimandrite Kyprianos, 1788), inkluż l-Eġittu, is-Sirja, il-Greċja, it-Turkija, il-Palestina, Franza, is-Sudan, ir-Renju Unit, l-Amerka, l-Awstralja u ċ-Ċina (Dawe, 1928).
Il-proċess tal-produzzjoni huwa uniku, b’mod partikolari l-istadji tat-tisjir tal-prodott f’temperatura għolja għal tul ta’ ħin speċifiku, it-tiwi u ż-żieda tan-nagħniegħ Ċiprijott.
It-tisjir tal-baqta huwa importanti ħafna għaliex, skont studju rilevanti, ittejjeb il-kwalitajiet organolettiċi tal-prodott.
B’mod speċifiku, it-tisjir tal-baqta f’temperatura għolja jipproduċi livelli għoljin ta’ ċerti komposti ta’ sustanzi kimiċi bażiċi li jgħinu biex tiġi ddeterminata t-togħma talHalloumi.
Uħud minn dawn il-komposti huma lattoni, bħal deltadodekalatton (ikkaratterizzata minn togħma ta’ frott) u deltadekalatton (ikkaratterizzata minn togħma kremuża), filwaqt li oħrajn huma ketoni tal-metil, li huma karatterizzati minn togħma simili għall-ħalib (P. Papademas, 2000).