C 165/4
EL
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
10.5.2023
2.2 Συνάφεια με το άρθρο 8 της οδηγίας (Αξιολογήσεις κατάστασης), το άρθρο 9 (Προσδιορισμός καλής περιβαλλοντικής κατάστασης), το άρθρο 10 (Περιβαλλοντικοί στόχοι) και το άρθρο 13 (Μέτρα) Η ανάλυση κατέδειξε ότι τα περισσότερα προγράμματα παρακολούθησης που υποβλήθηκαν από τα κράτη μέλη είχαν σχεδιαστεί για την αντιμετώπιση των πιέσεων στη θάλασσα και στην πηγή (16).
Ως εκ τούτου, ήταν λιγότερο κατάλληλα για τη μέτρηση των επιπτώσεων των εν λόγω πιέσεων.
Επιπλέον, η ανάλυση ανέδειξε κενά στα προγράμματα παρακολούθησης των κρατών μελών.
Τα περισσότερα κενά φαίνεται να συνδέονται με την έλλειψη συμφωνημένων προσεγγίσεων ή μεθοδολογικών προτύπων σε επίπεδο ΕΕ ή περιφερειακό επίπεδο με στόχο την αξιολόγηση των διαφορετικών κριτηρίων ή χαρακτηριστικών ποιοτικής περιγραφής.
Όσον αφορά την κάλυψη των κριτηρίων για την καλή περιβαλλοντική κατάσταση (17), η ανάλυση καταδεικνύει ότι τα προγράμματα παρακολούθησης είναι συχνά ελλιπή, με μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ των κρατών μελών για καθένα από τα χαρακτηριστικά ποιοτικής περιγραφής.
Ωστόσο, τα προγράμματα παρακολούθησης είναι πληρέστερα όταν τα κριτήρια της ΟΠΘΣ συμπίπτουν με τις απαιτήσεις άλλων νομοθετικών διατάξεων της ΕΕ.
Αυτό ισχύει για την εμπορική αλιεία (χαρακτηριστικό ποιοτικής περιγραφής 3) στο πλαίσιο της κοινής αλιευτικής πολιτικής ή για τον ευτροφισμό (χαρακτηριστικό ποιοτικής περιγραφής 5) στο πλαίσιο της οδηγίας-πλαίσιο για τα ύδατα (2000/60/ΕΚ).
Αυτό επιβεβαιώνει την έλλειψη επαρκώς συγκεκριμένου και συντονισμένου προσδιορισμού της καλής περιβαλλοντικής κατάστασης, κάτι που έχει ήδη επισημανθεί στην αξιολόγηση της Επιτροπής όσον αφορά τις εκθέσεις των κρατών μελών για τα άρθρα 8-10 (18).
Στην πραγματικότητα, λιγότερο από το 50 % των κρατών μελών έχουν ορίσει ποσοτικές οριακές τιμές για τον προσδιορισμό της καλής περιβαλλοντικής κατάστασης και λιγότερο από το 25 % των κρατών μελών έχουν θεσπίσει επαρκή μέσα για τον προσδιορισμό καλής περιβαλλοντικής κατάστασης όσον αφορά τα χαρακτηριστικά ποιοτικής περιγραφής σχετικά με τη βιολογική ποικιλότητα, τα μη ενδημικά είδη, τις ρυπογόνες ουσίες και τα θαλάσσια απορρίμματα.
Για όλα τα χαρακτηριστικά ποιοτικής περιγραφής, σημαντικός αριθμός κρατών μελών ανέφερε ότι η παρακολούθηση δεν είναι ακόμη επαρκής ώστε να καλύψει τους οικείους περιβαλλοντικούς στόχους.
Η τελευταία αξιολόγηση της Επιτροπής όσον αφορά τους στόχους των κρατών μελών (19) είχε ήδη καταδείξει ότι εξακολουθούν να υφίστανται πολλά κενά στον καθορισμό κοινών στόχων, επειδή προσδιορίζονται με μάλλον γενικό τρόπο.
Για παράδειγμα, μόνο το 30 % των κρατών μελών θέτουν μετρήσιμους στόχους για τον ευτροφισμό και λιγότερο από το 20 % το πράττει για όλα τα άλλα χαρακτηριστικά ποιοτικής περιγραφής.
Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορούν όλα να συνδέονται με συγκεκριμένες δραστηριότητες παρακολούθησης.
Επομένως, τα προγράμματα παρακολούθησης δεν μπορούν να ανταποκριθούν σε όλους τους στόχους.
Επιπλέον, τα προγράμματα παρακολούθησης δεν παρέχουν επαρκή στοιχεία για την αξιολόγηση της προόδου που επιτυγχάνεται λόγω των μέτρων, παρά τη σύσταση της Επιτροπής το 2017 (20) και το 2018 (21).
Πολλά κράτη μέλη δήλωσαν ότι η παρακολούθηση δεν είναι ακόμη επαρκής ώστε να καλύψει την πρόοδο των μέτρων και να αποτιμήσει την αποτελεσμα­ τικότητά τους.
Για την παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας, τα μέτρα πρέπει να είναι ειδικά για το υπό εξέταση χαρακτηριστικό ποιοτικής περιγραφής και δεν μπορούν να είναι γενικά ή να σχετίζονται ευρέως με τις επιπτώσεις της ανθρώπινης δραστηριότητας, όπως συνήθως συμβαίνει επί του παρόντος.
Τέλος, από τις πληροφορίες που αναφέρθηκαν, είναι δύσκολο να αξιολογηθούν με ακρίβεια οι σχέσεις με άλλες υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων στο πλαίσιο της ΟΠΘΣ (συγκεκριμένα τα άρθρα 8, 9, 10 και 13).
Φαίνεται ότι εξακολουθούν να υπάρχουν κενά όσον αφορά την κατανόηση i) των στοιχείων/παραμέτρων που πρέπει να παρακολουθούνται για την αξιολόγηση της καλής περιβαλλοντικής κατάστασης· ii) των θεωρητικών προσεγγίσεων για τον καθορισμό στόχων· και iii) των όσων πρέπει να αναφέρονται για την παρακολούθηση που σχετίζεται με μέτρα.
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θα ήθελε να υπογραμμίσει ότι η συνεπής και συνεκτική παρακολούθηση θα είναι δυνατή μόνο όταν οι στόχοι είναι αρκετά συγκεκριμένοι και συνδέονται σαφώς με ένα συγκεκριμένο κριτήριο καλής περιβαλλοντικής κατάστασης.
Μόνο τότε θα υποστηρίξει την εφαρμογή του άρθρου 10 και θα αποτιμήσει την πρόοδο προς την επίτευξη των στόχων.
2.3 Χωρικό/χρονικό πεδίο εφαρμογής και συχνότητα παρακολούθησης Οι προσπάθειες παρακολούθησης επικεντρώνονται κυρίως στα παράκτια ύδατα, υποδηλώνοντας την ανάγκη βελτιωμένης παρακολούθησης σε άλλες υποεκπροσωπούμενες περιοχές, δηλαδή πέρα από τα χωρικά ύδατα των κρατών μελών, οι οποίες καλύπτονται επίσης από το πεδίο εφαρμογής των νομοθετικών διατάξεων.
Η Επιτροπή αναγνωρίζει τις προκλήσεις και το κόστος που συνεπάγεται η παρακολούθηση στη θάλασσα, σε απόσταση από την ακτή.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο παρασχέθηκε στοχευμένη στήριξη μέσω έργων χρηματοδοτούμενων από κονδύλια της ΕΕ, όπως το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θαλάσσιας, Αλιείας και (16) Βλ. σ.
95-118 και 175-177 της ανάλυσης του JRC.
(17) Όπως προβλέπεται στην απόφαση (ΕΕ) 2017/848 της Επιτροπής.
(18) Καλύπτει την αξιολόγηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος (άρθρο 8), τον προσδιορισμό της καλής περιβαλλοντικής κατάστασης (άρθρο 9) και τους περιβαλλοντικούς στόχους (άρθρο 10): 2022/C 1392 «Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τις συστάσεις ανά κράτος μέλος και περιφέρεια όσον αφορά τις επικαιροποιημένες εκθέσεις του 2018 για τα άρθρα 8, 9 και 10 της οδηγίας-πλαισίου για τη θαλάσσια στρατηγική (2008/56/ΕΚ)» (19) Βλ.
υποσημείωση 18.
(20) COM (2017) 3 final.
(21) COM(2018) 562 final.