3.5.2023
PL
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
C 156/29
Warunki glebowe regionu Szabolcs-Szatmár-Bereg wybitnie sprzyjają produkcji jabłek.
Warunki glebowe oraz topo­ graficzno-klimatyczne występujące w naturalnym obszarze geograficznym komitatu Szabolcs-Szatmár-Bereg spra­ wiły, że w regionie tym opłacalna jest hodowla jabłek i innych rodzimych gatunków owoców, typowych dla klimatu umiarkowanego (Pethő, 2005).
Obszar komitatu Szabolcs-Szatmár-Bereg jest drugą pod względem wielkości równiną aluwialną na Węgrzech, która wznosi się 20–50 metrów ponad poziom równiny zalewowej Kraju Zacisańskiego.
Zawartość próchnicy w glebie (ok.
2 %) i duża zawartość wapienia w czarnoziemie powstałym na piaszczystych lessach występujących w płaskich partiach równiny aluwialnej, a także obecność lekkiej gleby ilastej odłożonej przez dopływy Cisy stanowią korzystne warunki do sadzenia drzew jabłoni.
Liczba godzin nasłonecznienia waha się między 1 950 a 2 050, co daje około 300–400 godzin więcej niż w krajach leżących na zachód i północ od Węgier.
Klimat komitatu Szabolcs-Szatmár-Bereg sprzyja zatem produkcji jabłek.
Poza nasłonecznieniem, czynnikiem wpływającym na klimat tego regionu są także masy powietrza nadpływające znad oceanu, kontynentu oraz Morza Śródziemnego.
Co za tym idzie, w regionie tym przeważa na zmianę klimat morski i kontynentalny.
Sezon wegetacyjny w komitacie Szabolcs-Szatmár-Bereg rozpoczyna się 6–8 dni później niż w pozostałych węgier­ skich komitatach.
Pora letnia jest umiarkowanie ciepła, a przeciętna temperatura w lipcu wynosi 20–23 °C. W miesią­ cach jesiennych średnia temperatura jest o 1–2 °C niższa niż w pozostałej części kraju – wynika to z większego noc­ nego wypromieniowania ciepła w tym rejonie, co spowalnia proces dojrzewania owoców.
Wewnętrzne cechy jabłek ze znakiem „Szabolcsi alma” i przyjemność z ich jedzenia są przede wszystkim wynikiem oddziaływania czynników środowiskowych na owoce w procesie ich dojrzewania, takich jak temperatura, światło sło­ neczne i występowanie rosy o wczesnych porannych porach.
Wilgotność względna powietrza w miesiącach letnich to około 75 %.
Wyższa wilgotność względna we wrześniu doskonale wpływa na zabarwienie owoców i tempo dojrzewa­ nia.
Proces dojrzewania jabłek „Szabolcsi alma” przebiega z tego powodu wolniej, a owoc wchłania więcej różnorod­ nych składników odżywczych.
Dzięki temu jabłka „Szabolcsi alma” zawierają więcej cukru, w zależności od odmiany: Gala, Red Delicious i Idared co najmniej 12 °w skali Brixa, a Jonathan, Jonagold, Golden Delicious oraz Pinova co naj­ mniej 13 °w skali Brixa.
To właśnie wysoka zawartość cukru nadaje jabłkom ze znakiem „Szabolcsi alma” ich słod­ kawo-kwaskowy charakter.
Wrześniowe ciepłe dni, duża wilgotność względna i nocne ochłodzenie oraz rosa powstająca wczesnym rankiem w znacznym stopniu warunkują intensywną barwę odmian „Szabolcsi alma”, a także wysoką kwasowość i aromatycz­ ność, czego efektem jest słodkawo-kwaskowy smak.
Wysoka zawartość wapnia w glebie przekłada się również na wyższą zawartość wapnia w miąższu owoców, co gwa­ rantuje chrupkość i jędrność jabłek „Szabolcsi alma” na poziomie co najmniej 5,5 kg/cm2.
Oprócz tego, że komitat Szabolcs-Szatmár-Bereg stanowi dla sadowników idealny region do produkcji jabłek, mogą oni tu również korzystać ze specjalistycznej wiedzy pochodzącej z doświadczenia gromadzonego przez wieki, co ma pozytywny wpływ na produkcję jabłek „Szabolcsi alma”.
Wiedza ta dotyczy produkcji „Szabolcsi alma” i na terenie wyznaczonego obszaru geograficznego jest przekazywana z pokolenia na pokolenie.
Najważniejsze dla osiągnięcia charakterystycznych cech wymienionych w punkcie 3.2 jest to, czy hodowcy mają aktu­ alną wiedzę o odmianach jabłek, czy stosują kwalifikowany materiał rozmnożeniowy i to, jak prowadzą swoje uprawy.
Ośrodek badań naukowych Instytutu badań nad uprawą roślin owocowych i ozdobnych w Újfehértó (The Újfehértó Research Station of the Fruit and Ornamental Plant Cultivation Research Institute) wspiera te praktyki od ponad 70 lat poprzez utrzymywanie odmian, produkcję kwalifikowanego materiału rozmnożeniowego i specjalis­ tyczne doradztwo.
W ośrodku tym prowadzone są badania nad obszarem produkcji odmian oznaczanych jako „Sza­ bolcsi alma”, rejestracją drzew owocowych, uprawą i fizjologią odmian jabłek oraz opracowywaniem metod certyfika­ cji odmian.
Produkcja owoców w komitacie Szabolcs-Szatmár-Bereg ma wielowiekowe tradycje, a to dzięki dobrej glebie i odpo­ wiednim warunkom klimatycznym.
W swoich dziełach potwierdza to sławny osmański podróżnik Evliya Çelebi, który w księgach o podróżach po Węgrzech w latach 1660–1666 opisywał bogactwo sadów w Szabolcs, zamożność tamtejszych sadowników i smakowitość owoców.
Pisał on także, że w rejonie tym produkuje się owoce w takiej obfi­ tości, że mogłyby wyżywić całą armię osmańskich najeźdźców.
Po drugiej wojnie światowej rozpoczęto realizację zakrojonego na wielką skalę programu upraw plantacyjnych, wsku­ tek czego niemal 50 % krajowych plantacji jabłek ulokowano w komitacie Szabolcs-Szatmár-Bereg, co zaspokaja ponad połowę krajowej produkcji.