3.5.2023
MT
Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea
C 156/33
Speċifiċità tal-prodott Dak li jiddistingwi s-“Sidra da Madeira” huwa li hu sidru naturali (xi drabi karbonat) b’firxa wiesgħa ta’ kuluri, aromi u togħmiet u aċidità vibranti, li għamlitu popolari ferm mal-konsumaturi, u li huwa r-riżultat tal-fermentazzjoni talmeraq naturali ppressat minn “taħlitiet” differenti jew kombinamenti tal-frott frisk ta’ varjetajiet tradizzjonali u ta’ varjetajiet oħrajn tat-tuffieħ u, xi drabi, tal-lanġas li jikber u jinqata’ fil-ġonna mħawla f’diversi lokalitajiet fuq il-gżira ta’ Madeira b’mikroklimi aktar moderati u b’ħamrija aktar aċidika, li minnha l-frott jieħu l-karatteristiċi organolettiċi speċifiċi tiegħu.
Huwa wkoll magħruf sew mill-produtturi u mill-konsumaturi peress li dejjem kien importanti ħafna għall-abitanti tallokalitajiet fuq il-gżira fejn il-kundizzjonijiet huma favorevoli għat-tkabbir tal-frott frisk li jsir minnu, fejn ġie żviluppat il-metodu l-aktar tradizzjonali tal-produzzjoni tas-sidru u fejn prattiki ġodda awtorizzati għal din it-tip ta’ xarba ġew introdotti biex tittejjeb u tiġi differenzjata l-produzzjoni tagħha.
Dawk il-lokalitajiet għandhom ukoll festivals u avvenimenti folkloristiċi li jsiru kull sena biex jippromwovu s-“Sidra da Madeira” tagħhom u t-tuffieħ u l-lanġas li minnhom isir.
Speċifiċità taż-żona ġeografika Fatturi naturali.
Madeira hija gżira volkanika fir-reġjun subtropikali tal-Atlantiku tat-Tramuntana.
Għandha riżalt tassew mhux livellat b’muntanji weqfin isseparati minn widien fondi, li jiffurmaw medda ta’ muntanji ċentrali milLvant sal-Punent, perpendikolari għall-irjieħ prevalenti, b’altitudnijiet ta’ aktar minn 1 200 m.
Minħabba l-pożizzjoni ġeografika tagħha, Madeira għandha klima moderata bi fluttwazzjonijiet żgħar biss fit-temperatura, ħlief fuq art ogħla, fejn it-temperaturi huma aktar baxxi.
It-terren muntanjuż tal-gżira u l-esponiment għall-irjieħ aliżej ipproduċew varjetà wiesgħa ta’ mikroklimi, billi n-naħa tan-Nofsinhar hija xemxija u kennija filwaqt li n-naħa tatTramuntana hija dellija, aktar friska u mxarrba.
Il-karatteristiċi tal-ħamrija bażaltika dominanti jinbidlu biż-żieda tal-altitudni u l-bidla li tirriżulta fil-klima, li ssir aktar imxarrba u aktar kiesħa.
Huwa għalhekk li l-frott li jintuża għall-produzzjoni tas-“Sidra da Madeira” jitkabbar prinċipalment fiż-żoni tal-gżira b’mikroklimi aktar moderati u umdi – l-aktar f’altitudnijiet ta’ aktar minn 400 m finnaħa tan-Nofsinhar u 300 m fin-naħa tat-Tramuntana – fejn jippredominaw il-Cambisols u l-Andosols aċidiċi, b’arjazzjoni u skular tajbin.
Fatturi umani.
Fost is-siġar tal-frott li ġew introdotti mill-ewwel insedjamenti mill-Portugall fis-snin 1420 kien hemm diversi varjetajiet ta’ tuffieħ u lanġas li nġiebu mill-Portugall, li sabu kundizzjonijiet ta’ tkabbir ideali fiż-żoni b’mikroklimi aktar moderati u ħamrija li fil-biċċa l-kbira tagħha kienet ramlija u taflija b’aċidità medja sa għolja.
Huwa maħsub li l-produzzjoni tas-“Sidra da Madeira” bdiet hekk kif il-ġonna bdew jipproduċu biżżejjed frott għallkonsum u għall-ipproċessar.
Dan huwa kkorroborat mir-rakkonti tal-istoriku Gomes Eanes de Zurara (1410–1474) u minn rekords oħrajn li jindikaw li l-“inbid tat-tuffieħ” seta’ jinstab fost il-provvisti li kienu jiġbru l-flotot Portugiżi millgżira ta’ Madeira minn nofs is-seklu 15 ’il quddiem.
Huwa magħruf ukoll li, mill-bidu tas-seklu 17, l-“inbid tat-tuffieħ” kien qiegħed jiġi prodott flimkien mal-inbid ta’ Madeira, bl-użu tal-istess preses u, f’xi każijiet, kien saħansitra jintuża biex jiġi adulterat, sakemm, fil-bidu tas-seklu 20, iddaħħlet projbizzjoni fuq il-produzzjoni tal-inbid mit-tuffieħ għall-produzzjoni ta’ Madeira falz.
Din il-projbizzjoni kienet tfisser li l-produtturi lokali bdew jiffermentaw il-meraq tat-tuffieħ tagħhom biex jagħmlu “xarba ġdida”, li inizjalment sejħulha “cidra” jew “sidra” u sussegwentement “Sidra da Madeira”, biex jiddistingwuha mis-sidru li jiġi prodott f’postijiet oħrajn.
L-artiklu ppubblikat fl-1906 mill-agronomu João da Mota Prego (1859–1931), li jiddeskrivi l-metodi li għandhom jintużaw biex “isir is-sidru f’Madeira” u li jistieden lill-produtturi lokali biex jibdew jipproduċu s-sidru, kien ta’ kontribut sinifikanti għall-iżvilupp tiegħu, u bosta produtturi għadhom isegwu r-rakkomandazzjonijiet tiegħu sallum il-ġurnata.
Barra minn hekk, meta jiddeskrivi l-iżvilupp tal-frott li kien qiegħed jikber f’Madeira fl-1947, l-agronomu Vieira Natividade (1899–1968) immappja l-firxa wiesgħa ta’ varjetajiet tat-tuffieħ u tal-lanġas fuq il-gżira u identifika l-parroċċi fejn kompliet it-tradizzjoni tal-produzzjoni tas-sidru.