3.5.2023
MT
Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea
C 156/29
Il-kundizzjonijiet tal-ħamrija tal-Kontea ta’ Szabolcs-Szatmár-Bereg huma eċċellenti għall-produzzjoni tat-tuffieħ.
Il-kundizzjonijiet tal-ħamrija u dawk klimatiċi u topografiċi taż-żoni ġeografiċi naturali tal-Kontea ta’ SzabolcsSzatmár-Bereg għamluha possibbli li t-tuffieħ u speċijiet oħra ta’ frott indiġeni għal klimi moderati jitkabbru b’mod ekonomikament vijabbli fil-kontea (Pethő, 2005).
Il-Kontea ta’ Szabolcs-Szatmár-Bereg għandha t-tieni l-akbar pjanura alluvjali fl-Ungerija, li titla’ sa għoli ta’ 20 sa 50 metru mill-pjanura tal-għargħar ta’ Transtisza.
Il-kontenut ta’ ħumus — madwar 2 % — u l-kontenut għoli ta’ kalċju fil-ħamrija chernozem li żviluppa fuq il-ħamrija tal-loess ramli fuq il-partijiet ċatti tal-pjanura alluvjali, flimkien marramal ħafif iddepożitat mit-tributarji tat-Tisza, huma favorevoli għat-tħawwil tas-siġar tat-tuffieħ.
L-għadd ta’ sigħat ta’ dawl tax-xemx huwa bejn 1 950 u 2 050, li huwa madwar 300-400 siegħa aktar milli f’pajjiżi filPunent u t-Tramuntana tal-Ungerija.
Il-kundizzjonijiet klimatiċi tal-kontea għalhekk huma favorevoli għallproduzzjoni tat-tuffieħ.
Minbarra d-dawl tax-xemx, il-klima tagħha hija influwenzata wkoll minn mases ta’ arja oċeaniċi, kontinentali u Mediterranji.
B’riżultat ta’ dan, xi drabi tiddomina influwenza oċeanika u drabi oħra tiddomina influwenza ta’ klima kontinentali.
L-istaġun tat-tkabbir fil-Kontea ta’ Szabolcs-Szatmár-Bereg jibda bejn 6 u 8 ijiem aktar tard milli f’kontej oħra fl-Ungerija.
Is-sjuf huma moderatament sħan, b’temperatura medja f’Lulju ta’ 20–23 °C. Fix-xhur tal-ħarifa, it-temperatura medja ta’ kuljum tkun 1–2 °C aktar baxxa milli fil-bqija tal-pajjiż minħabba r-radjazzjoni ogħla billejl, li tippermetti li jitnaqqas ir-ritmu tal-proċess ta’ maturazzjoni.
Il-kwalitajiet interni u l-valur ta’ tgawdija ta’ “Szabolcsi alma” huma ddeterminati primarjament mill-fatturi ambjentali matul is-sajran: it-temperatura, id-dawl tax-xemx u l-indewwa ta’ kmieni filgħodu.
L-umdità relattiva tal-arja tkun madwar 75 % matul ix-xhur tas-sajf.
L-umdità relattiva ogħla f’Settembru għandha effett estremament ta’ benefiċċju fuq il-kulur tal-frotta u r-ritmu tas-sajran.
Il-proċess tas-sajran ta’ “Szabolcsi alma” għalhekk jieħu aktar żmien u kwantità akbar tad-diversi nutrijenti tiġi inkorporata fil-frotta.
B’riżultat ta’ dan, “Szabolcsi alma” għandha kontenut għoli ta’ zokkor: mill-inqas 12-il °Brix għal Gala, Red Delicious u Idared, u mill-inqas 13-il °Brix għal Jonathan, Jonagold, Golden Delicious u Pinova, skont il-varjetà.
Huwa l-kontenut għoli ta’ zokkor li jagħti lil “Szabolcsi alma” l-karattru aċiduż ħelu tagħha.
F’Settembru, il-ġranet sħan, l-umdità relattiva għolja u t-tkessiħ billejl flimkien mal-formazzjoni tan-nida kmieni filgħodu jikkontribwixxu b’mod sinifikanti għall-kulur vibranti ta’ “Szabolcsi alma” u għall-iżvilupp tal-aċidità għolja u l-aromi, li jirriżultaw f’togħma ħelwa u aċiduża.
Il-kontenut għoli tal-kalċju fil-ħamrija jfisser li l-laħma tal-frotta għandha wkoll kontenut ogħla ta’ kalċju, li jirriżulta fil-polpa tqarmeċ u fl-ebusija ta’ mill-inqas 5,5 kg/cm2 ta’ “Szabolcsi alma”.
Minbarra li għandhom żona ta’ produzzjoni ideali, il-kultivaturi fil-Kontea ta’ Szabolcs-Szatmár-Bereg jibbenefikaw minn għarfien espert li jirriżulta mill-esperjenza akkumulata matul is-sekli, b’impatt pożittiv fuq il-produzzjoni ta’ “Szabolcsi alma”.
L-għarfien espert fil-produzzjoni ta’ “Szabolcsi alma” jingħadda minn ġenerazzjoni għal oħra fiżżona ġeografika ddefinita.
L-għarfien aġġornat tal-produtturi f’termini ta’ varjetajiet, l-użu ta’ materjal ta’ propagazzjoni ċċertifikat u l-kultivazzjoni tat-tuffieħ huma kruċjali għall-karatteristiċi stabbiliti fil-punt 3.2.
L-Istazzjon tar-Riċerka ta’ Újfehértó tal-Istitut tar-Riċerka tal-Kultivazzjoni tal-Frott u tal-Pjanti Ornamentali appoġġa dan għal aktar minn 70 sena b’selezzjoni konservattiva tal-varjetajiet, il-produzzjoni ta’ materjal tal-propagazzjoni ċċertifikat u l-għoti ta’ pariri minn esperti.
L-istazzjon tar-riċerka jaħdem fuq ir-riċerka fiż-żona tal-produzzjoni ta’ “Szabolcsi alma”, ir-reġistrazzjoni tas-siġar tal-frott, il-kultivazzjoni u l-istudju fiżjoloġiku tal-varjetajiet tat-tuffieħ, u l-iżvilupp ta’ metodi ta’ ċertifikazzjoni tal-varjetajiet.
Il-produzzjoni tal-frott għandha tradizzjoni li tmur lura sekli sħaħ fil-Kontea ta’ Szabolcs-Szatmár-Bereg bis-saħħa talkundizzjonijiet ta’ benefiċċju tal-ħamrija u tal-klima.
Dan huwa affermat fix-xogħlijiet tal-vjaġġatur famuż Ottoman, Evliya Çelebi, li fil-volumi tiegħu li jiddeskrivu l-vjaġġi li għamel fl-Ungerija bejn l-1660 u l-1666 kiteb dwar ir-rikkezza tal-ġonna tas-siġar tal-frott fi Szabolcs, il-ġid tal-produtturi u l-frott ta’ togħma estremament tajba.
Huwa jiddeskrivi wkoll il-produzzjoni ta’ tant abbundanza ta’ frott fiż-żona li pprovdiet sosteniment abbundanti għallarmati Ottomani li kienu jinvadu.
Wara t-Tieni Gwerra Dinjija, tnediet skema kbira ta’ pjantaġġuni, li rriżultat fil-ħolqien ta’ kważi 50 % tal-pjantaġġuni tat-tuffieħ tal-pajjiż fil-Kontea ta’ Szabolcs-Szatmár-Bereg, li jirrappreżentaw aktar minn nofs il-produzzjoni nazzjonali.