27.4.2023
PL
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
C 146/5
1.4.
EKES jest jednak bardzo zaniepokojony poważnymi negatywnymi skutkami transformacji energetycznej dla gospodarki, zatrudnienia i społeczeństwa w perspektywie krótko- i średnioterminowej, które potęguje obecny kryzys związany z wojną w Ukrainie i sytuacją gospodarczą (wysoka inflacja).
Wzrost cen energii dotknął gospodarstwa domowe znajdujące się w najtrudniejszej sytuacji, a także wiele przedsiębiorstw w całej UE.
Wysokie rachunki za energię podnoszą koszty prowadzenia przedsiębiorstw i rzutują na ich poziom produkcji i zatrudnienia, gdyż są one zmuszone do realizacji planów restrukturyzacji.
Świadczy to o tym, że polityka energetyczna i jej zmiany mają istotne znaczenie dla dostosowania i równowagi podmiotów rynku pracy, pracowników i pracodawców.
W związku z tym należy w bardzo szybkim czasie ustabilizować rynek energii i zarządzać jego przyszłością za pomocą nowych przepisów uwzględniających podwójną zieloną i cyfrową transformację, odporność i konkurencję. 1.5.
Z myślą o skorygowaniu lub złagodzeniu tych negatywnych konsekwencji transformacji energetycznej w obliczu nowych kryzysów – EKES proponuje, by państwa członkowskie rozważyły odpowiednie sposoby większego uwzględniania w ramach regulacyjnych oraz w polityce ochrony środowiska i polityce energetycznej polityki rynku pracy (zachęty do zrównoważonego zatrudnienia wysokiej jakości jako wartości dodanej transformacji energetycznej; fundusze służące rozłożeniu kosztów procesów zarówno tymczasowej, jak i definitywnej restrukturyzacji; programy przekwalifikowania zawodowego w celu zwiększenia zdolności do zatrudnienia w gospodarce niskoemisyjnej itp.), jak również większego uwzględniania polityki dobrobytu społecznego (gwarancje powszechnego dostępu do usług energetycznych, udostępnianie dochodu zastępczego, odpowiedni dochód minimalny itp.).
Włączenie tych aspektów w ramach krajowych środków na rzecz wdrożenia planu działania w sprawie Europejskiego filaru praw socjalnych powinno następować zawsze w drodze dialogu społecznego i rokowań zbiorowych, nie naruszając autonomii i różnorodności systemów stosunków pracy w poszczególnych państwach członkowskich. 1.6.
Biorąc pod uwagę większą złożoność tych wyzwań, EKES proponuje położenie nacisku na wzajemne powiązania między kwestiami transformacji energetycznej, rynkami pracy i rozwojem regionalnym w ramach odnowionej polityki spójności (gospodarczej, społecznej i terytorialnej).
Chociaż związek między polityką energetyczną UE a rynkiem pracy w kontekście regionalnym jest istotny dla wszystkich regionów UE, szczególny przypadek stanowią regiony objęte sprawiedliwą transformacją, które cechuje silna zależność od konwencjonalnej energii, co ma wpływ na powiązane sektory przemysłu.
W tym celu należy uwzględnić przydatne wskaźniki, takie jak wskaźnik dotyczący potencjału zatrudnienia dzięki obniżeniu emisyjności (ang. DEP).
EKES ponownie wyraża przekonanie, że, aby rzeczywiście osiągnąć cele polityki klimatycznej i transformacji energetycznej, konieczne jest efektywniejsze korzystanie z mechanizmu sprawiedliwej transformacji z uwzględnieniem tempa odpowiadającego położeniu małych i dużych przedsiębiorstw.
Jest konieczne, aby w tych warunkach podjąć nowe działania uzupełniające na szczeblu regionalnym w celu utrzymania jak największej liczby miejsc pracy i zapewnienia wysokiej jakości nowych miejsc pracy, niezmiennie w oparciu o realny i skuteczny dialog i rokowania zbiorowe, a także o udział podmiotów gospodarki społecznej.
Komisja powinna sprzyjać takiemu wzmocnieniu wymiaru społecznego.
Wszelkie rozważane środki lub polityki muszą być zawsze sformułowane z poszanowaniem specyficznych cech krajowych systemów stosunków pracy, a także ról, kompetencji i autonomii partnerów społecznych. 1.7.
EKES wzywa Komisję i Parlament, państwa członkowskie i regiony UE, by w bardziej innowacyjny i skuteczniejszy sposób włączyły partnerów społecznych i inne organizacje społeczeństwa obywatelskiego w opracowanie i realizację polityki transformacji energetycznej o wysokiej wartości dodanej pod względem zatrudnienia i ochrony socjalnej, a także w jej monitorowanie i ocenę.
Brak równowagi terytorialnej w tej dziedzinie było wyraźnie widać w wykonanych studiach przypadków, w związku z czym Komitet apeluje do Komisji i państw członkowskich, aby w drodze dialogu społecznego i z udziałem podmiotów gospodarki społecznej przyjęły środki ułatwiające bardziej zrównoważony rozwój terytorialny i społeczno-gospodarczy.
Na przykład można propagować procesy konsultacji społecznych oraz, w stosownych przypadkach, umowy społeczne, aby zapewnić transformację energetyczną sprawiedliwą pod względem gospodarczym, dotyczącym zatrudnienia i społecznym. 1.8.
EKES dostrzega potrzebę wzmocnienia publicznej i prywatnej polityki inwestycyjnej, a także polityki rekompensat społecznych w dobie obecnego kryzysu geopolitycznego, wziąwszy pod uwagę negatywny wpływ tych zjawisk na konkurencyjność dużych przedsiębiorstw i MŚP w UE oraz na gospodarstwa domowe znajdujące się w najtrudniejszej sytuacji.
Zachęca między innymi do korzystania z planu REPowerEU w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF), aby ustabilizować warunki rynkowe oraz zapewnić obywatelkom i obywatelom europejskim powszechne dostawy.
Ta pilna konieczność wymaga większych środków w zakresie inwestycji gospodarczych i społecznych (np. pomocy rekompensującej wyższe koszty przedsiębiorstw, gwarancji środków zapobiegających ubóstwu energetycznemu itd.), przy czym nie należy obniżać przyjętych docelowych poziomów dekarbonizacji, gdyż kolejne opóźnienia miałyby bardziej negatywne skutki niż przyspieszenie działań w perspektywie średnio- i długoterminowej. 1.9.
EKES uważa, że zarówno duże, jak i małe i średnie przedsiębiorstwa mają do odegrania ważną rolę w realizacji celu polegającego na transformacji energetycznej dzięki rygorystycznym warunkom promowania zrównoważonego zatrudnienia wysokiej jakości i ochrony socjalnej, a także gwarancji powszechnego dostępu do usług energetycznych (na przykład poprzez zapobieganie ubóstwu energetycznemu).
Niemniej z myślą o tym, aby stawić czoła największym trudnościom MŚP, EKES zwraca się o poprawę, tj. usprawnienie i uproszczenie, programów ich dostępu do finansowania, a także o zapewnienie usług stałej pomocy i wsparcia.