C 146/38
PL
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
27.4.2023
4.
Uwagi szczegółowe 4.1.
Ścieki komunalne to ślad społeczny oraz odzwierciedlenie naszych wzorców konsumpcji i produkcji.
Ścieki te obejmują złożoną kombinację zrzutów z gospodarstw domowych, spływów z ulic i budynków oraz ścieków przemysłowych i pozostałych odpływów innych niż bytowe, które wymagają odpowiedniego oczyszczania, aby nie stanowiły zagrożenia dla zdrowia ludzkiego i środowiska ani nie miały wpływu na wody rekreacyjne.
Jednym z kluczowych priorytetów powinny być warunki pracy oraz bezpieczeństwo i higiena pracy pracowników zatrudnionych w ramach systemu oczyszczania ścieków komunalnych.
4.2.
Ogólny cel na 2040 r. wraz z celami pośrednimi wyznacza jasną ścieżkę oczyszczania ścieków na następne dwie dekady.
Niemniej jedynie w ograniczonym stopniu rozumiemy zagrożenia dla organizmów wodnych stwarzane przez mieszaniny chemikaliów w wodach powierzchniowych, a wiele z tych chemikaliów pochodzi z produktów stosowanych w naszych własnych domach.
Ponadto budowa, utrzymanie i eksploatacja systemów zbierania i oczyszczania ścieków wiąże się z wysokim kosztem finansowym i kosztem emisji gazów cieplarnianych.
Przeglądy i oceny kluczowych części dyrektywy dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych i dyrektywy w sprawie osadów ściekowych stanowią okazję do modernizacji i poprawy spójności w całym sektorze oraz do realizacji ambicji Europejskiego Zielonego Ładu.
4.3.
Coraz większym problemem dla społeczeństwa jest oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe, a ścieki komunalne – niezależnie od tego, czy są oczyszczane, czy nie – stanowią największe źródło jej rozprzestrzeniania się (4).
Oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe wynika nie tylko z nadmiernego stosowania antybiotyków, ale również jest powodowana przez inne środki przeciwdrobnoustrojowe, takie jak środki grzybobójcze, przeciwwirusowe, przeciw­ pasożytnicze, a także niektóre środki odkażające i antyseptyczne – wszystkie z nich są stosowane w środowisku miejskim, zwłaszcza w szpitalach.
W sprawozdaniu ONZ ostrzega się (5), że jeżeli nie podejmie się działań zmierzających do ograniczenia nadmiernego stosowania środków przeciwdrobnoustrojowych, to do 2050 r.
10 mln osób będzie umierać co roku z powodu zakażenia opornego na antybiotyki.
4.4.
Odpływy komunalne są główną drogą przenikania toksycznych, nieulegających biodegradacji i nowo pojawiających się zanieczyszczeń do ekosystemów wodnych; obejmuje to odpady z tworzyw sztucznych, węglowodory, detergenty, hormony, rozpuszczalniki, patogeny, pestycydy, metale ciężkie i wytworzone nanomateriały (6).
Mimo że odpływy te są zanieczyszczone, często traktuje się je jako czystą wodę deszczową ze względu na brak monitorowania i nie oczyszcza się ich przed zrzutem do wód, do których odprowadzane są ścieki.
Stanowi to poważne zagrożenie dla ekosystemów; zaobserwowano na przykład wysoką śmiertelność u łososia związaną z substancją toksyczną (6PPD-chinon) występującą w oponach samochodowych (7).
4.5.
Przelewy z kanalizacji ogólnospływowej stanowią największe źródło mikrozanieczyszczeń, oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe (8), mikrodrobin plastiku i śmieci wpadających do wód, do których odprowadzane są ścieki.
Stanowią one zagrożenie dla środowiska i zdrowia ludzkiego, ale również dla sektora turystyki, który jest zależny od czystych wód rekreacyjnych.
Ładunek wody deszczowej wpływającej do kanalizacji można zmniejszyć poprzez wprowadzenie niebiesko-zielonych rozwiązań, które zatrzymują wodę i umożliwiają jej przenikanie do ziemi, w tym zielone dachy, usuwanie nieprzepuszczalnych powierzchni i ogrody deszczowe.
Są one nie tylko opłacalnym sposobem zatrzymywania wody deszczowej, ale także przynoszą wiele dodatkowych korzyści dla krajobrazu miejskiego, w tym zmniejszają ryzyko powodzi, ograniczają wyspy ciepła oraz zwiększają różnorodność biologiczną i dobrostan w mieście.
Przejście na bardziej efektywne oczyszczanie ścieków i gospodarkę o obiegu zamkniętym wymaga zmian nie tylko w podejściu regulacyjnym i instytucjonalnym, ale także w sposobie, w jaki jako obywatele postrzegamy naszą indywidualną i zbiorową odpowiedzialność za gospodarowanie ściekami.
4.6.
EKES popiera wprowadzenie obowiązkowych zintegrowanych planów oczyszczania ścieków komunalnych w celu ograniczenia przelewów z kanalizacji ogólnospływowej i zanieczyszczeń pochodzących z odpływów komunalnych.
Niemniej, choć plany te są dobre, istnieje ryzyko, że pozostaną one jedynie na papierze, ponieważ ich treść i cel (ograniczenie przelewów z kanalizacji ogólnospływowej do 1 % przepływu przy suchej pogodzie) mają jedynie charakter orientacyjny.
Właściwe gospodarowanie wodami opadowymi ma kluczowe znaczenie nie tylko dla zapobiegania
(4) (5) (6) (7) (8)
UNEP, How drug-resistant pathogens in water could spark another pandemic [Jak znajdujące się w wodzie patogeny oporne na leki mogą wywołać nową pandemię].
UNEP, Environmental Dimensions of Antimicrobial Resistance [Środowiskowy wymiar oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe].
Lapointe et al., „Sustainable strategies to treat urban runoff needed”, Nature Sustainability, nr 5, 2022, s. 366–369.
Tian et al., „A ubiquitous tire rubber–derived chemical induces acute mortality in coho salmon”, Science, t.
371, 2021, s. 185–189.
EAWAG, Monitoring antibiotic resistance in wastewater.