27.4.2023
EL
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
C 146/5
1.4 Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη μεγάλη ανησυχία της για τις σοβαρές οικονομικές, επαγγελματικές και κοινωνικές επιπτώσεις που προκαλεί η ενεργειακή μετάβαση βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα, οι οποίες επιδεινώνονται από την τρέχουσα κρίση του πολέμου στην Ουκρανία και από την οικονομική κατάσταση (υψηλός πληθωρισμός).
Η αύξηση των τιμών της ενέργειας έχει πλήξει τα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά, καθώς και πολλές επιχειρήσεις σε ολόκληρη την ΕΕ.
Το υψηλό κόστος της ενέργειας αυξάνει τις δαπάνες των επιχειρήσεων και έχει αντίκτυπο στα επίπεδα παραγωγής και απασχόλησής τους, καθώς τις εξαναγκάζει να εφαρμόζουν σχέδια αναδιάρθρωσης.
Αυτό δείχνει πως η ενεργειακή πολιτική και οι αλλαγές της είναι σημαντικές για την προσαρμογή και την ισορροπία των παραγόντων της αγοράς εργασίας, τόσο εργαζομένων όσο και εργοδοτών.
Συνεπώς είναι αναγκαίο η αγορά ενέργειας να σταθεροποιηθεί πολύ σύντομα και το μέλλον της να αποτελέσει αντικείμενο διαχείρισης μέσω των νέων κανόνων που θα ενσωματώνουν τη διττή πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, την ανθεκτικότητα και την ανταγωνιστικότητα.
1.5 Για να αντιμετωπιστούν ή να μετριαστούν οι επιπτώσεις της ενεργειακής μετάβασης στη σημερινή συγκυρία νέων έκτακτων αναγκών, η ΕΟΚΕ προτείνει τα κράτη μέλη να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους προκειμένου να ενταχθούν καλύτερα στα νομικά πλαίσια και τις πολιτικές για το περιβάλλον και την ενέργεια οι πολιτικές της αγοράς εργασίας (βιώσιμα κίνητρα για την ποιοτική απασχόληση ως προστιθέμενη αξία της ενεργειακής μετάβασης· χρηματοδοτικοί πόροι για την κατανομή των δαπανών των διαδικασιών προσωρινής ή οριστικής αναδιάρθρωσης· προγράμματα επαγγελματικής επανειδίκευσης για τη βελτίωση της απασχολησιμότητας σε μια οικονομία απαλλαγμένη από ανθρακούχες εκπομπές κ.λπ.), καθώς και οι πολιτικές κοινωνικής ευημερίας (εγγυήσεις καθολικής πρόσβασης στις υπηρεσίες ενέργειας, παροχή πρόσβασης σε εισόδημα αντικατάστασης, επαρκές ελάχιστο εισόδημα κ.λπ.).
Η ένταξη αυτή, στο πλαίσιο των εθνικών μέτρων για την εφαρμογή του σχεδίου δράσης για τον πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, πρέπει να επιτυγχάνεται πάντα μέσω του κοινωνικού διαλόγου και των συλλογικών διαπραγματεύσεων, με την επιφύλαξη της αυτονομίας και της πολυμορφίας των διαφόρων συστημάτων εργασιακών σχέσεων κάθε κράτους.
1.6 Δεδομένου ότι οι προκλήσεις αυτές είναι άκρως περίπλοκες, η ΕΟΚΕ προτείνει να δοθεί προτεραιότητα στις διασυνδέσεις μεταξύ των ζητημάτων της ενεργειακής μετάβασης, των αγορών εργασίας και της περιφερειακής ανάπτυξης, μέσα από μια ανανεωμένη πολιτική συνοχής (οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής).
Παρότι η σχέση μεταξύ της ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ και της αγοράς εργασίας σε περιφερειακό πλαίσιο είναι σημαντική για όλες τις περιφέρειες της ΕΕ, μια συγκεκριμένη περίπτωση εντοπίζεται στις περιφέρειες δίκαιης μετάβασης, οι οποίες έχουν ισχυρό συμβατικό ενεργειακό υπόβαθρο με αντίκτυπο στις συνδεδεμένες βιομηχανίες.
Για τον σκοπό αυτό, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη κατάλληλοι δείκτες, όπως εκείνος που αφορά το δυναμικό απασχόλησης της απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές.
Προκειμένου να επιτευχθούν αποτελεσματικά οι στόχοι της κλιματικής πολιτικής και της ενεργειακής μετάβασης, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την πεποίθησή της ότι απαιτείται αποτελεσματικότερη αξιοποίηση του Μηχανισμού Δίκαιης Μετάβασης, λαμβανομένου υπόψη ενός ρυθμού συμβατού με την κατάσταση των μικρών και μεγάλων επιχειρήσεων.
Είναι αναγκαίο να υλοποιηθούν υπό αυτούς τους όρους νέες συμπληρωματικές δράσεις σε περιφερειακό επίπεδο, ώστε να διατηρηθούν όσο το δυνατόν περισσότερες θέσεις εργασίας και να εξασφαλιστεί ότι οι νέες θέσεις εργασίας θα είναι καλής ποιότητας, πάντα με πραγματική και αποτελεσματική συμμετοχή του κοινωνικού διαλόγου και των συλλογικών διαπραγματεύσεων, καθώς και των φορέων της κοινωνικής οικονομίας.
Η Επιτροπή οφείλει να προωθήσει αυτή τη σημαντικότερη κοινωνική διάσταση.
Κάθε μέτρο ή πολιτική που εξετάζεται πρέπει πάντα να διατυπώνεται κατά τρόπο που να σέβεται τα χαρακτηριστικά των εθνικών συστημάτων εργασιακών σχέσεων, καθώς και τους ρόλους, τις αρμοδιότητες και την αυτονομία των κοινωνικών εταίρων.
1.7 Η ΕΟΚΕ ζητά από την Επιτροπή και το Κοινοβούλιο, από τα κράτη μέλη και από τις περιφέρειες της ΕΕ να εξασφαλίσουν τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και λοιπών οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, με πιο καινοτόμο και αποτελεσματικό τρόπο, στον σχεδιασμό και την εφαρμογή των πολιτικών ενεργειακής μετάβασης με υψηλή προστιθέμενη αξία από άποψη απασχόλησης και κοινωνικής προστασίας, καθώς και στην παρακολούθηση και την αξιολόγησή τους.
Οι ανισορροπίες μεταξύ των διαφόρων περιοχών στον τομέα αυτό έχουν επισημανθεί στις σχετικές περιπτωσιολογικές μελέτες και, ως εκ τούτου, καλούνται η Επιτροπή και τα κράτη μέλη να λάβουν μέτρα για τη διευκόλυνση μιας ανάπτυξης πιο ισορροπημένης από γεωγραφική και κοινωνικο-οικονομική άποψη, χάρη στον κοινωνικό διάλογο και τη συμμετοχή της κοινωνικής οικονομίας.
Για παράδειγμα, μπορούν να προωθηθούν διαδικασίες διαβούλευσης και, κατά περίπτωση, κοινωνικών συμβολαίων, ώστε να εξασφαλιστεί μια ενεργειακή μετάβαση δίκαιη από οικονομική, εργασιακή και κοινωνική άποψη.
1.8 Η ΕΟΚΕ αποδέχεται την ανάγκη ενίσχυσης των πολιτικών δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων, καθώς και των πολιτικών κοινωνικής αποζημίωσης, κατά την τρέχουσα γεωπολιτική κρίση, δεδομένων των δυσμενών επιπτώσεων στην ανταγωνιστικότητα των μεγάλων επιχειρήσεων και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) της ΕΕ, καθώς και στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά.
Μεταξύ άλλων μηχανισμών, ενθαρρύνεται η χρήση του σχεδίου REPowerEU στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΜΑΑ), με στόχο τη σταθεροποίηση των συνθηκών της αγοράς και τη διασφάλιση του καθολικού εφοδιασμού των Ευρωπαίων πολιτών.
Αυτή η επιτακτική ανάγκη πρέπει να αντιμετωπιστεί με περισσότερα μέτρα οικονομικών και κοινωνικών επενδύσεων (π.χ. στήριξη για την αντιστάθμιση της αύξησης του επιχειρηματικού κόστους, εγγύηση πόρων για την πρόληψη της ενεργειακής φτώχειας κ.λπ.), χωρίς όμως να μειωθούν οι συμφωνημένοι στόχοι απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές, διότι τυχόν περαιτέρω καθυστερήσεις θα είχαν πιο αρνητικές επιπτώσεις απ’ ό,τι η επιτάχυνσή τους σε μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο ορίζοντα.
1.9 Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι τόσο οι μεγάλες επιχειρήσεις όσο και οι ΜΜΕ καλούνται να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην επίτευξη του στόχου της ενεργειακής μετάβασης, με απαιτητικές προϋποθέσεις για την προώθηση βιώσιμης ποιοτικής απασχόλησης και κοινωνικής προστασίας, καθώς και για τη διασφάλιση της καθολικής πρόσβασης στις ενεργειακές υπηρεσίες (π.χ. με την πρόληψη της ενεργειακής φτώχειας).
Ωστόσο, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι μεγαλύτερες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι ΜΜΕ, η ΕΟΚΕ ζητά να βελτιωθούν, να απλουστευθούν και να γίνουν πιο ευέλικτα τα προγράμματα για την πρόσβαση των ΜΜΕ σε χρηματοδότηση, χάρη σε υπηρεσίες συνεχούς στήριξης και συνδρομής.